Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 415/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 50 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77 § 1 oraz art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 ust. 1 oraz art. art. 2 ust.15g
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. K. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 maja 2023 r., nr SKO Gd/1212/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tczewa z dnia 27 grudnia 2022 r., nr 000324/ODW/12/2022.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tczewa z dnia 27 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania R. K. dodatku węglowego.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wnioskiem z dnia 2 września 2022 r. R. K. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie o przyznanie dodatku węglowego, oświadczając, że zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w T. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że we wskazanym budynku zamieszkują dwie rodziny. R. K. zajmuje I piętro domu, a druga rodzina (rodzina J. P.) parter domu. Budynek jednak ogrzewają wspólnie jednym piecem. Wnioskodawczyni oświadczyła we wniosku, że wskazany piec jest głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego i jest to kocioł na paliwo stałe, zasilany paliwami stałymi w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków. W formularzu wniosku zaznaczono, że informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego są zgodne z prawdą.

Zawiadomieniem z dnia 5 października 2022 r. organ poinformował stronę w trybie art. 79a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako "k.p.a.") o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów, ze wskazaniem, że w ocenie organu zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego dokumenty, potwierdzające jakie główne źródło ogrzewania zostało zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, nie pozwalają na wydanie decyzji przyznającej dodatek węglowy. W Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków na podstawie deklaracji wypełnionej przez R. K. w dniu 11 maja 2022 r. w zakresie dotyczącym sposobu centralnego ogrzewania budynku przy ul. [...] w T. wpisano bowiem kocioł na paliwo stałe z podajnikiem, zaznaczając, że paliwo stosowane w tym kotle to "inny rodzaj biomasy".

Następnie w celu ustalenia spełnienia przesłanek do otrzymania dodatku węglowego, pracownik socjalny przeprowadził w dniu 22 listopada 2022 r. w miejscu zamieszkania R. K. wywiad środowiskowy, z którego sporządzono stosowny protokół. W trakcie wywiadu odnotowano oświadczenie R. K., że zajmuje I piętro domu (120 m2) oraz potwierdzono, że parter domu zajmuje inna, odrębnie gospodarującą rodzina. W rubryce protokołu dotyczącej ustaleń w przedmiocie głównego źródła ciepła wpisano, że w piwnicy domu znajduje się piec z podajnikiem na ekogroszek. Zaznaczono, że jest to ogrzewanie etażowe. Piec ogrzewa zarówno parter, jak i piętro domu poprzez zainstalowane w mieszkaniach kaloryfery. Ustalono, że dwie rodziny użytkujące piec dzielą pomiędzy siebie koszty zakupu potrzebnego na jeden sezon grzewczy paliwa (łącznie 6-7 ton ekogroszku).

Decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. (nr 000324/ODW/12/2022) Prezydent Miasta Tczewa odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku węglowego.

W decyzji zacytowano treść art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchunia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi (rozumianymi zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. jako węgiel kamienny, brykiet, lub palet zawierający co najmniej 85 % węgla kamiennego), wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27 a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022, poz. 438 ze zm.) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Powołano także treść art. 2 ust. 15 g ustawy u.d.w., który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. W takim wypadku wpis do ewidencji CEEB jest dokonywany z urzędu przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Uzasadniając wydane rozstrzygniecie, ograniczono się do wskazania, że "Ze zgłoszonej do CEEB deklaracji z dnia 11 maja 2022 r. wynika, że stosowanymi źródłami ciepła są kocioł na paliwo stałe. W części B03 deklaracji wskazano, iż stosownym rodzajem paliwa jest – inny rodzaj biomasy. Tym samym ustalono, że nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie, pozwalające na przyznanie dodatku węglowego".

R. K. odwołała się od opisanej decyzji, wskazując, że dodatek powinien zostać przyznany, ponieważ pali w piecu ekogroszkiem, co zostało potwierdzone przez pracownika organu przeprowadzającego wywiad środowiskowy. Odwołująca się wyjaśniała, że mylnie zaznaczyła w deklaracji CEEB biomasę.

Decyzją z dnia 26 maja 2023 r. (nr SKO Gd/1212/23) Samorządowe Kolegium Odwoławczo w Gdańsku w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji odwołania.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania w sprawie oraz ponownie przytoczono treść art. 2 ust. 1 u.d.w. Wyjaśniając znaczenie powołanego przepisu wskazano, że dodatek węglowy przysługuje osobom, które do dnia 11 sierpnia 2022 r. zgłosiły do centralnej ewidencji emisyjności budynków (tzw. CEEB) kocioł zasilany węglem. Zgłoszenie kotła po tym terminie odnosi się wyłącznie do nowych, zgłoszonych po raz pierwszy urządzeń.

W ocenie organu odwoławczego decydujące znacznie w sprawie miało to, że organ I instancji dokonał weryfikacji zgłoszenia do CEEB. Weryfikacja ta wykazała zaś, że w dniu 11 maja 2022 r. R. K. zgłosiła do CEEB, że w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w T. jako źródło energii wykorzystywany jest kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zsypowy. W deklaracji określono jako główny rodzaj paliwa stosowany do ogrzewania budynku - inny rodzaj biomasy. W tym stanie rzeczy organ I instancji odmówił przyznania dodatku, wskazując, że kocioł nie jest zasilany paliwem stałym w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym, a więc węglem, brykietem, ani peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku oceniło, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji było prawidłowe i uzasadnione. W tym zakresie podkreślono, że zdaniem organu odwoławczego z obowiązujących przepisów wynika, że przy wydaniu decyzji w sprawie dodatku węglowego organ opiera się przede wszystkim o treść deklaracji CEEB. Dane z ewidencji są bowiem miarodajne i co do zasady wiążące dla określenia, czy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem kamiennym, brykietem lub peletetem zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego.

Ponieważ deklaracja złożona przez wnioskodawczynię wskazywała, że źródło ciepła zasilane jest innym rodzajem biomasy, organ nie miał innej możliwości jak tylko przyjąć, że kocioł nie jest zasilany paliwem stałym (węglem) i odmówić przyznania dodatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku pokreśliło końcowo, że w jego ocenie w świetle obowiązujących przepisów prawa nie można też uznać za uzasadnione tłumaczenia wpisu do ewidencji CEEB pomyłką. W ocenie organu odwoławczego w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział dopuszczalności, ani konieczności prowadzenia dodatkowych ustaleń faktycznych celem stwierdzenia tego, czym dany wnioskodawca pali w piecu.

Ponieważ piec został zgłoszony do ewidencji przed 22 sierpnia 2022 r., a aktualnie z akt nie wynika, aby wnioskodawczyni zainstalowała w nieruchomości nowe źródło ciepła zasilane węglem, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego w nieruchomości skarżącej.

Opisana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku została zaskarżona przez R. K. i J. P. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Skarżąca podniosła, że czuje się pokrzywdzona, ponieważ od początku wskazywała, że w deklaracji nastąpiła pomyłka. W sprawie nie uwzględniono jej wyjaśnień, pomimo tego, że pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego okazano piec na ekogroszek, ogrzewający dom przy ul. [...] w T.. Skarżąca nadmieniła, że we wniosku, który składała do CEEB nie ma pozycji ekogroszek i dlatego wpisała biomasa.

W skardze podkreślono, że celem ustawy było wspomaganie obywateli, którzy używają węgla jako środka grzewczego, gdzie błędnie wypełniona deklaracja nie powinna być jedynym wyznacznikiem prawa do dodatku, gdy w sprawie równolegle przeprowadzono wywiad środowiskowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji, Sąd stwierdził, że wniesiona skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem skargi skarżący uczynili decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 26 maja 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tczewa z dnia 27 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania R. K. dodatku węglowego.

Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zarówno R. K., jak i J. P., który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, byli uprawnieni do wniesienia skargi, ponieważ wynik tego postępowania dotyczył interesu prawnego każdego z nich. W związku ze wspólnym użytkowaniem pieca i zamieszkiwaniem w budynku przy ul. [...] w T. w ramach odrębnie prowadzonych gospodarstw domowych, oboje skarżący w oparciu o ustawę o dodatku węglowym byli uprawnieni do złożenia wniosku o dodatek węglowy.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 u.d.w.).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w).

Nie jest to więc weryfikacja, która powinna ograniczać się tylko do zbadania jakie główne źródło ogrzewania figuruje w CEEB.

Jak stanowi art. 2 ust. 15a u.d.w. (dodany łącznie z ust. 15b-15e do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw - Dz.U. z 2022 r., poz. 1967), dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym;

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych;

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

W myśl art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego, zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Stosownie do art. 2 ust. 15f u.d.w., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Jak stanowi art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego.

Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, a w niektórych przypadkach może być wszczęte także z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

W świetle przywołanych przepisów, nie budzi wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego winny zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego, bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, w niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego, wskazując pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że ogrzewa gospodarstwo domowe piecem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., to jest paliwo w postaci węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Wobec sprzeczności treści oświadczenia skarżącej z treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków, w sprawie zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej.

W ocenie Sądu wątpliwości te pozwoliły jednoznacznie wyjaśnić wyniki przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącej wywiadu środowiskowego. Sporządzony podczas wywiadu środowiskowego protokół niewątpliwie wszedł zatem w skład zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Pomimo tego w decyzji organu I instancji w ogóle nie wspomniano o wynikach przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, wydane w sprawie rozstrzygniecie opierając jedynie na zapisach widniejących w CEEB. Ustalenia wywiadu środowiskowego nie zostały także uwzględnione przez organ odwoławczy, który stwierdził, że w sprawie nie ma podstaw do przeprowadzania wywiadu środowiskowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd ocenił, że w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w istotny sposób naruszyły art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu wyniki przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego potwierdziły złożone przez skarżącą we wniosku oświadczenie, że dom przy ul. [...] w T. ogrzewany jest przez piec na ekogroszek. Wskazany piec został okazany pracownikowi socjalnemu, który ustalenia dotyczące tego urządzenia grzewczego wpisał wprost do protokołu. Sporządzony protokół udokumentował zatem nie tylko ustalenia co do stanu osobowego gospodarstwa domowego, ale także ustalenia co do rodzaju urządzenia grzewczego i rodzaju stosowanego w piecu paliwa. Co istotne, wyniki wskazanego wywiadu środowiskowego nie wykazały, aby piec okazany pracownikowi socjalnemu był innym piecem niż zgłoszony przez skarżącą do CEEB w dniu 11 maja 2022 r. Potwierdzają to też wszystkie złożone przez skarżącą, tak na etapie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśnienia, w których skarżąca podkreśla, że wciąż użytkuje z sąsiadem ten sam piec na ekogroszek. Okoliczności tej nie kwestionuje też organ odwoławczy. W tej sytuacji odmówienie skarżącej przyznania dodatku węglowego z tego powodu, że w deklaracji CEEB popełniła pomyłkę, która powinna była zostać skorygowana, nie było zdaniem Sądu prawidłowe.

W ocenie Sądu organy naruszyły art. 2 ust. 1 u.d.w., ponieważ pomimo jednoznacznego stwierdzenia przez pracownika socjalnego w toku wywiadu środowiskowego, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na węgiel kamienny, odmówiły przyznania dodatku węglowego. Sąd podkreśla, że z całokształtu wypowiedzi skarżącej wynika, że jest ona osobą nieporadną, jeśli chodzi o terminologię zastosowaną w ustawie o dodatku węglowym oraz w deklaracji CEEB dotyczącą paliw stałych. Powyższe powinno zostać uwzględnione przez organy, które zgodnie z art. 9 k.p.a. mają obowiązek czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie podniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził wyjaśnienia wnioskodawczyni, że wpisanie "innego rodzaju biomasy" do deklaracji CEEB - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - wynikało jedynie z przekonania skarżącej, że użytkując piec na ekogroszek, musiała jakoś odróżnić ten rodzaj paliwa od innych paliw stałych. W deklaracji wpisać zaś należało - uwzględniając, że ekogroszek jest po prostu rozdrobioną postacią węgla kamiennego - że rodzajem paliwa stosowanego w kotle na paliwo stałe jest węgiel. Wobec ustalenia w toku wywiadu, że skarżąca na stałe użytkuje piec na ekogroszek, błąd w deklaracji CEEB nie powinien automatycznie rzutować na odmowę przyznania dodatku węglowego. Okoliczność ta została jednak pominięta przez organy.

W ocenie Sądu, dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w tym zakresie wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organ zajął bowiem stanowisko niedopuszczające w ogóle możliwości popełnienia omyłki przy wypełnieniu deklaracji CEEB, której treść na dzień 11 sierpnia 2022 r. uznano faktycznie za jedyny wyznacznik weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego, nawet jeśli okoliczności sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to błędnie wykazano w ewidencji.

Reasumując, w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy nie był uprawniony do wskazania, że skoro "deklaracja złożona przez wnioskodawczynię wskazuje, że źródło ciepła zasilane jest innym rodzajem biomasy, organ nie miał innej możliwości jak tylko przyjąć, że kocioł nie jest zasilany węglem i odmówić przyznania dodatku". Formułując to stanowisko organ nie dokonał oceny wszystkich zebranych w spawie dowodów w ich wzajemnym powiązaniu i całokształcie. W tym w sposób sprzeczny z zasadą doświadczenia życiowego nie rozważył i dopuścił, że wpisanie "innego rodzaju biomasy" mogło stanowić pomyłkę skarżącej. W ocenie Sądu taki stan faktyczny sprawy potwierdzają nie tylko wyjaśnienia skarżącej, ale przede wszystkim wyniki przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, gdzie nie zakwestionowano, że skarżąca wciąż użytkuje ten sam piec na ekogroszek. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w istocie nie rozumiała, że ekogroszek nie jest innym rodzajem paliwa niż węgiel kamienny.

Nawet jeżeli organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie w sprawie nie było podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to jednak taki wywiad został w sprawie przeprowadzony i jego wyników nie można było pominąć, ani zlekceważyć przy dokonywaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym odnośnie prawidłowości zapisów widniejących w CEEB.

Zdaniem Sądu w okolicznościach takich jak w przedmiotowej sprawie, to jest w sytuacji niebudzącego wątpliwości ustalenia w toku wywiadu środowiskowego, że użytkowane urządzenie grzewcze spełnia wymogi z art. 2 ust. 1 u.d.w., a zostało jedynie źle opisane w ewidencji (w tym przypadku poprzez błąd w deklaracji, co do stosowanego paliwa), organ pierwszej instancji winien udzielić stronie nie tylko informacji o możliwości skorygowania deklaracji, ale stosownie do art. 2 ust 15g u.d.w. - wnioskując a maiori ad minus - był uprawniony do dokonania korekty tej deklaracji z urzędu.

Zebrane w sprawie dowody potwierdziły bowiem, zdaniem Sądu, że w dniu 11 maja 2022 r. skarżąca zgłosiła do ewidencji jako kocioł na paliwo stałe, użytkowany przez nią oraz sąsiada, piec na ekogroszek, jedynie omyłkowo wpisując, że ekogroszek to "inny rodzaj biomasy".

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Tczewa.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek w tym przedmiocie został złożony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku w odpowiedzi na skargę. Po doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę, strona skarżąca nie wystąpiła o przeprowadzenie rozprawy.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, organy rozważą spełnienie warunków przyznania dodatku, uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. art. 2 ust.15g u.d.w., przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego, na podstawie już posiadanych informacji wynikających ze złożonych przez skarżącą oświadczeń i wyjaśnień oraz ustaleń przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego.