Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1225/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75a, art. 75i
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 369 par. 2, art. 398(5)
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 266 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania L. G. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w W. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Decyzję wydano w oparciu o następujące ustalenia:

Wyżej opisana Komisja Egzaminacyjna powołaną uchwałą z dnia [...] września 2008 r., stwierdziła, że L. G., otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 187 punktów. Wobec tego uzyskał wynik negatywny z omawianego egzaminu.

Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu, jego przebieg. Nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień mających wpływ na rozstrzygnięcie. Odniósł się także do poszczególnych pytań i odpowiedzi zakwestionowanych przez skarżącego w odwołaniu. I tak:

- pytanie nr 68, miało następującą treść: ""Według Kodeksu cywilnego, na nieważność oświadczenia woli ze względu na wadę takiego oświadczenia złożonego dla pozoru za zgodą drugiej strony, może powoływać się :

A. tylko ta osoba, która złożyła oświadczenie woli dotknięte wadą,

B. tylko strony czynności prawnej, która doszła do skutku na mocy złożenia oświadczenia dotkniętego wadą,

C. każdy."

Wskazał organ, iż prawidłowa - według klucza - odpowiedź na to pytanie, to odpowiedź "C", natomiast skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "A". Minister odwołując się do brzemienia art. 83 § 1 k.c. stwierdził, że pozorność pociąga za sobą nieważność czynności prawnej z mocy samego prawa. Wynika z tego, że oświadczenie woli złożone dla pozoru jest bezwzględnie nieważne, każdy więc może się na taką wadę powołać.

- pytanie nr 75 o treści: "Według Kodeksu cywilnego małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Według klucza odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź "C". Skarżący natomiast udzielił odpowiedzi "A". Organ wskazał, że zgodnie z art. 923 § 1 k.c. małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Istota pytania sprowadzała się do ustalenia, czy uprawnienie to dotyczy małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację. Jego sytuację prawną reguluje art. 614 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że orzeczenie separacji powoduje skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z przepisów tych wprost wynika, że małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację nie jest małżonkiem, o którym mowa w art. 923 k.c., a więc nie służy mu uprawnienie przewidziane w tym przepisie.

- pytanie nr 109: "Według kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli strona nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez sąd drugiej instancji i nie wnosiła o doręczenie jej odpisu tego wyroku z uzasadnieniem, a w sprawie tej skarga kasacyjna jest dopuszczalna:

A. strona nie może wnieść skutecznie skargi kasacyjnej,

B. okoliczność ta nie ma znaczenia dla skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej i strona może ją wnieść w terminie przewidzianym przez Kodeks postępowania cywilnego,

C. strona może wnieść skargę kasacyjną i termin do jej wniesienia ulega przedłużeniu o termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia".

Wskazał organ, iż prawidłowa - według klucza - odpowiedź na to pytanie, to odpowiedź "A", oparta na art. 3985 § 1 k.p.c. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "B". Nie podzielił Minister zasadności zarzutu, jakoby skargę kasacyjną można było wnieść skutecznie w sytuacji niezłożenia przez stronę wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, wskazując jednocześnie na treść ww. artykułu. Organ podkreślił, że jeśli nie nastąpiło doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem stronie, gdyż ta nie wnosiła o nie lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, wówczas dla strony tej w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej.

- pytanie nr 139 w brzmieniu: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, o wyłączeniu wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością:

A. orzeka sąd wyrokiem,

B. orzeka sąd postanowieniem,

C. decyduje walne zgromadzenie, podejmując stosowną uchwałę

o wyłączeniu wspólnika."

Podał organ, że według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na art. 266 § 1 i 2 k.s.h., natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "B". Organ nie podzielił argumentacji skarżącego, jakoby zadane pytanie wprowadzało zdającego egzamin w błąd i było nieprawidłowo sformułowane. Podkreślił, że treść ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości, że organem uprawnionym do wyłączenia wspólnika ze spółki jest sąd, który rozstrzyga w formie wyroku, skoro w art. 266 § 2 k.s.h. mowa jest o powództwie i pozwanych. Użyte

w § 2 określenie "powództwo" jednoznacznie wskazuje, iż sąd o wyłączeniu rozstrzyga w postępowaniu procesowym (albowiem w postępowaniu nieprocesowym nie występuje powództwo, lecz wniosek, ani też w tym postępowaniu nie występują pozwani, lecz uczestnicy postępowania).

- pytanie nr 186 brzmiało następująco: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest: A. jednoinstancyjne, B. dwuinstancyjne, C. trójinstancyjne." Zdaniem organu prawidłowa była odpowiedź "A", zaś zdający zakreślił odpowiedź "B". Pytanie dotyczyło zagadnienia podanego w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.), zgodnie z którym do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. Organ uznając, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa NBP nie jest dewolutywny stwierdził, że w związku z tym nie ma organu drugoinstancyjnego. Żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji.

-pytanie nr 201 o treści: "Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, nabywca własności nieruchomości w drodze zasiedzenia:

A. należy do I grupy podatkowej,

B. należy do II grupy podatkowej,

C. nie należy do żadnej grupy podatkowej",

wskazując, że prawidłową według klucza odpowiedzi na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na przepisie art. 14 ust. 2 i 3 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.), a skarżący udzielił odpowiedzi "B". Organ w odpowiedzi na zarzut, że pytanie to zostało obarczone szeregiem wad i nie zawiera prawidłowej odpowiedzi, zaznaczył, iż zaliczenie podatnika do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się na podstawie osobistego stosunku łączącego nabywcę, po której lub od której zostały nabyte rzeczy prawa majątkowe. Uznał, że przypisanie nabywcy do grupy podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do pochodnego nabycia rzeczy i praw majątkowych. Jedynie wówczas własność lub inne prawo majątkowe przechodzi ze zbywcy na nabywcę. Skoro w wyniku zasiedzenia nie przechodzi na nabywcę własność lub inne prawo rzeczowe i nie występuje zbywca, bezprzedmiotowe jest rozważanie stosunku osobistego łączącego zbywcę i nabywcę, a także przynależność nabywcy do grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn.

- pytanie numer 201 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, nabywca własności nieruchomości w drodze zasiedzenia:

A. należy do I grupy podatkowej,

B. należy do II grupy podatkowej,

C. nie należy do żadnej grupy podatkowej."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", natomiast według klucza właściwą była odpowiedź "C" oparta na treści art. 14 ust. 2 i 3 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r., Nr 142, poz. 1514 z późn. zm.).

Zdaniem skarżącego pytanie zostało źle skonstruowane, gdyż nabycie nieruchomości w drodze zasiedzenia nie ma wpływu na to, czy taki nabywca należy do grupy podatkowej, czy też nie. Z brzmienia art. 14 ww. ustawy wynika, iż każdy nabywca podlegający opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn należy do jednej z trzech grup podatkowych. Ponadto w pytaniu brak jest informacji o osobistym stosunku nabywcy do zbywcy. Dlatego też żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa.

W ocenie organu zarzut skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaliczenie podatnika do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się na podstawie osobistego stosunku łączącego nabywcę z osobą, po której lub od której zostały nabyte rzeczy prawa majątkowe. Tak więc przypisanie nabywcy do grupy podatkowej ma zastosowanie wyłącznie do pochodnego nabycia rzeczy i praw majątkowych. Zasiedzenie zaś jest pierwotnym sposobem nabycia, w wyniku którego nie przechodzi na nabywcę własność i inne prawa rzeczowe od zbywcy. Dlatego taki nabywca nie należy do żadnej grupy podatkowej.

- pytanie nr 202 o treści: "Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn oraz ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, darowizna praw autorskich dokonana przez osobę prawną na rzecz osoby fizycznej jest opodatkowana:

A. podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

B. podatkiem od spadków i darowizn,

C. podatkiem dochodowym od osób prawnych".

Skarżący jako właściwą wskazał odpowiedź "B", podczas gdy prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A", oparta na przepisie art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący podniósł, że pytanie był zbyt szczegółowe i dotyczyło niezwykle wyjątkowej sytuacji. Ponadto zarzucił, że darowizna praw autorskich nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, a ponadto ww. pytanie wykracza poza zakres testu, gdyż dotyczy prawa podatkowego. Organ stwierdził, że zarzut ten nie jest zasadny. Analizując treść przepisów, będących podstawą udzielenia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie, podkreślił, że darowizna praw autorskich dokonana przez osobę prawną na rzecz osoby fizycznej jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

- pytanie nr 203 o treści: "Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, jednym z płatników podatku od towarów i usług jest:

A. komornik sądowy,

B. urząd celny,

C. importer towarów",

zostało sformułowane w sposób poprawny. Jego istota sprowadza się do ustalenia, który z wymienionych w propozycjach odpowiedzi podmiotów jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), płatnikiem tego podatku są wyłącznie organy egzekucyjne wykonujące czynności egzekucji administracyjnej lub egzekucji sądowej. Ani urząd celny (odpowiedź "B"), ani importer towarów (odpowiedź "C") nie są organami egzekucyjnymi i w konsekwencji nie są płatnikami podatku VAT. Według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią była "A". Skarżący zaś udzielił odpowiedzi "C".

- pytanie nr 204: "Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega:

A) wyrób akcyzowy

B) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych

C) dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi".

Zgodna z kluczem odpowiedzi jest odpowiedź "B", oparta na art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.). Skarżący zaznaczył natomiast odpowiedź "A". Minister Sprawiedliwości wskazał, że przepis ten wprost określa przedmiot akcyzy, wymieniając czynności podlegające opodatkowaniu, posługując się przy tym sformułowaniem "opodatkowaniu akcyzą podlegają", które odpowiada również treści zaskarżonego pytania. Natomiast odpowiedź "B" - zgodna z kluczem odpowiedzi, tj. "produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych" jest cytatem art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym.

-pytanie nr 207 w brzmieniu: "Zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, nabywca prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe tego przedsiębiorstwa jako:

A. osoba trzecia,

B. płatnik,

C. następca prawny.

W kluczu odpowiedzi jako prawidłową wskazano odpowiedź "C" opartą na art. 93 § 1 w zw. z art. 94 Ordynacji podatkowej. Skarżący natomiast udzielił odpowiedzi "A". Także zarzuty sformułowane wobec pytania nr 207 nie zostały uznane przez organ. Zgodnie z art. 112 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nabywca przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym jest osobą trzecią opowiadającą solidarnie z podatnikiem za zaległości podatkowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej powstałe przed dniem nabycia takiego majątku podatnika. Natomiast nabywca prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego jest następcą prawnym podatnika, gdyż stosownie do art. 93 § 1 w zw. z art. 94 Ordynacji podatkowej wstępuje w prawa i obowiązki podatkowe podatnika — prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego. Skoro następca prawny jest sukcesorem statusu podatkowego podatnika, odpowiada on za zaległości podatkowe ciążące na podatniku tak jak za własny dług podatkowy - bez ograniczenia odpowiedzialności podatkowej. Natomiast osoba trzecia ponosi odpowiedzialność podatkową ograniczoną zarówno kwotowo do wysokości wartości nabywanego majątku podatnika, jak i przedmiotowo do zaległości podatkowych związanych z działalnością gospodarczą podatnika. Wynika z tego, iż zakres odpowiedzialności następcy prawnego jest szerszy niż osoby trzeciej. Nie jest możliwe więc uznanie, że nabywca prywatyzowanego przedsiębiorca jest osobą trzecią (wariant odpowiedzi "A"), jak wskazał skarżący.

-pytanie nr 225 o treści: "Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów wojskowych, zwierzchni nadzór nad sądami wojskowymi w zakresie organizacji i działalności administracyjnej sprawuje:

A. Sąd Najwyższy,

B. Minister Sprawiedliwości,

C. Minister Obrony Narodowej

Skarżący udzielił odpowiedzi "C", podczas gdy prawidłowa była odpowiedź "B". W ocenie skarżącego, niniejsze pytanie jest zbyt szczegółowe i wprowadza w błąd, bowiem art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych, będący podstawą prawną do przedmiotowego pytania jest tak sformułowany, że nawet stosujący ustawę mogą mieć wątpliwości, dotyczące zakresu odpowiedzialności poszczególnych organów.

Odnosząc się do niniejszego zarzutu organ stanął na stanowisku, w którym uznał, że pytanie to jest jasno sprecyzowane i odpowiedź w kontekście art. 5 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych nie budzi wątpliwości. Przepis ten precyzyjnie określa, jakie podmioty i w jakim zakresie sprawują nadzór nad sądami wojskowymi. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór w zakresie orzekania, a Minister Sprawiedliwości - w zakresie organizacji i działalności administracyjnej. Minister Obrony Narodowej sprawuje nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej żołnierzy pełniących służbę w sądach wojskowych. Tym samym pytanie było jednoznacznie sformułowane, gdyż w treści zakreśliło zakres do zwierzchniego nadzoru w zakresie organizacji i działalności administracyjnej.

W ocenie organu okoliczność, że ustawa - Prawo o ustroju sądów wojskowych nie jest przedmiotem wykładanym na studiach jest prawnie obojętna, bowiem zakres tematyczny egzaminu został określony w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm., dalej: "p.o.a."), nie zaś przepisach dotyczących programów studiów prawniczych.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. G. podniósł zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 75i ust. 1 i 3 i art. 75a ust. 3 p.o.a. przez jego niezastosowanie wynikające z błędnych ustaleń faktycznych i błędnej wykładni, polegające na nieuprawnionym niezaliczeniu punktów za część pytań testowych mimo prawidłowości udzielonej przez skarżącego odpowiedzi lub mimo wadliwości konstrukcyjnej lub merytorycznej pytania, w szczególności zaś nieprzyznanie punktów za pytania nr 68, 75, 109, 139, 186, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 207, w dalszej kolejności zaś za pytania nr 123, 130 i 225, a w konsekwencji powyższego błędne przyjęcie, że skarżący uzyskał wynik negatywny i utrzymanie zaskarżonej uchwały w mocy w tym zakresie;

-naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75i ust. 1 p.o.a. przez jego błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały w zakresie pytań nr 75 i 139 w sytuacji, gdy organ ustalił okoliczności identyczne z zarzutami odwołania;

-naruszenie art. 75a ust. 3 p.o.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pytania z zakresu prawa podatkowego mieszczą się w zakresie egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, co prowadziło do błędnego niezastosowania art. 75a ust. 3 w zw. z art. 75i ust. 1 p.o.a.;

-naruszenie art. 75a ust. 3 i art. 75i ust. 1 p.o.a. w zw. z art. 54 ust. 1 i 65 ust. 1 Konstytucji przez jego niezastosowanie polegające na uzależnieniu wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką od opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego i orzeczniczego w zakresie pytań nr 109 i 186;

- naruszenie 75a ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 1 w zw. z art. 75b ust. 4 w zw. z art. 75a ust. 3, art. 75i ust. 1 i art. 75b ust. 6 p.o.a. oraz art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 32 ust. 1-2 Konstytucji przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy kompetencyjne do przeprowadzenia egzaminu konkursowego i przepisy określające jego charakter pozwalają rzekomo na dowolne określenie stopnia szczegółowości egzaminu, co doprowadziło do błędnego zastosowania wskazanych przepisów, polegającego na nagłej, radykalnej, nieuzasadnionej i nieuprawnionej zmianie stopnia szczegółowości testu w sytuacji, gdy żaden z organów biorących udział w przygotowaniu i przeprowadzaniu egzaminu nie był uprawniony do decydowania o kryteriach przyjęć, a jedynie do sporządzenia pytań jako takich i do przeprowadzenia egzaminu, co doprowadziło do tego, że stopień szczegółowości wiedzy wymaganej do uzyskania uprawnienia do wpisu na listę aplikantów adwokackich był radykalnie wyższy niż w latach ubiegłych i nieuzasadniony charakterem egzaminu, ograniczając w sposób nieuprawniony i nieproporcjonalny wolność wykonywania zawodu i naruszając zasadę równości i zasadę zaufania;

-naruszenie art. 32 ust. 1-2 Konstytucji przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie narusza tego przepisu sytuacja, gdy na gruncie tego samego stanu prawnego jeden rocznik kandydatów traktowany jest odmiennie niż roczniki poprzednie;

- naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10 §1, 11, 75 § 1, 77 §1, 78 § 1, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a., a także art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez:

- zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - tj. obiektywnego stanu wiedzy prawniczej oraz zgodności z nim udzielonych odpowiedzi oraz poprawności pytań - i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, ukierunkowanie zaś postępowania przeciwko słusznemu interesowi strony oraz na utrzymanie za wszelką cenę zewnętrznego wrażenia poprawności pytań egzaminacyjnych i klucza odpowiedzi, będące regułą pomijanie okoliczności wskazanych przez stronę, w tym również wskazanych przez stronę jako istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadziło do udaremnienia aktywności procesowej strony, do braku odniesienia się do całości sprawy i do uznawania okoliczności za udowodnione w oparciu o część jedynie materiału sprawy, dogodną dla z góry przyjętej tezy o niezasadności odwołania,

- próbę odstąpienia od ustanowionych przez organ reguł rozwiązywania testu i próbę uściślenia treści pytań już po złożeniu egzaminu w sposób niekorzystny dla strony,

- sporządzenie w znacznej mierze pozornego uzasadnienia, mającego odeprzeć odwołanie, nie zaś uzewnętrznić prawidłowy proces decyzyjny i realnie przekonać stronę o słuszności podjętego rozstrzygnięcia;

- naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez działanie z zaskoczenia polegające na niezapowiedzianej, nieuzasadnionej i nieuprawnionej zmianie praktyki stosowania prawa w postaci ustalenia radykalnie wyższego niż dotychczas stosowany stopnia szczegółowości testu w postępowaniu egzaminacyjnym, a zatem radykalnie surowszego kryterium uzyskania decyzji pozytywnej.

Skarżący zarzucił ponadto organowi naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i konstytucyjnej zasady równości poprzez oparcie rozstrzygnięcia w zakresie pytania nr 75 na podstawach sprzecznych z podstawami, na których Minister oparł rozstrzygnięcie w zakresie tego pytania w decyzji z [...] grudnia 2008 r., nr [...], adresowanej do innej osoby. Skarżący podkreślił, iż powyższe stanowiska organu wykluczają się wzajemnie, a więc tylko jedno z nich może być prawdziwe. Wynika stąd, że Minister dowolnie formułuje twierdzenia na z góry przyjętą tezę o poprawności pytań i klucza odpowiedzi, zaś każdemu ze wskazanych przez siebie sprzecznych rozwiązań przypisuje walor jednoznacznego wynikania z przepisów. Jest to działanie nierzetelne i stronnicze, naruszające art. 6, 7, 8, 107 § 3 i 138 § 1 k.p.a., ponieważ organ w instrumentalny sposób traktuje postępowanie odwoławcze, aby utrzymać w mocy decyzję pierwszoinstancyjną niezależnie od jej wadliwości. Prezentowanie tego typu wzajemnie sprzecznych rzekomych podstaw odpowiedzi, rażąco narusza art. 75i ust. 1 p.o.a. i przepisy postępowania. Jednocześnie z uwagi na podpisanie obydwu decyzji przez tę samą osobę w ramach jednego egzaminu i w odstępie czasowym 3 miesięcy, stanowi o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skarżący zarzucił też organowi, niemające wpływu na wynik sprawy, naruszenie art. 12 § 1, 35 § 1-3 i 36 § 1 k.p.a. poprzez znaczną przewlekłość postępowania, szczególnie zaś w obliczu złożenia przez stronę wniosku o pilne rozpatrzenie sprawy na zasadzie art. 12 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. z uwagi na nieodległy termin rozpoczęcia szkolenia aplikantów adwokackich.

W związku z podniesionymi w skardze zarzutami skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § pkt 2 k.p.a. w razie stwierdzenia, że wskazane naruszenia mają charakter rażący, w przeciwnym razie uchylenie skarżonej decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.;

2. określenie na postawie art. 152 p.p.s.a., że skarżona decyzja w całości nie może zostać wykonana;

3. wydania postanowienia, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. z uwagi na charakter i jaskrawość zarzucanych naruszeń;

Wniósł ponadto o uwzględnienie wszelkich istotnych w niniejszym postępowaniu okoliczności ujawnionych w toczących się równolegle podobnych postępowaniach oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący bardzo obszernie uzasadnił zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Przedstawił też obszerną argumentację odnośnie kwestionowanych przez niego pytań testowych. Dodatkowo zarzucił, że pytania nr 84 i 85 były kazusami, a taki sposób formułowania pytań, jest niedopuszczalny w teście egzaminacyjnym na aplikacje. Podtrzymał też zarzuty, że pytania z zakresu prawa podatkowego nie mieszczą się w zakresie egzaminu konkursowego i były zbyt szczegółowe. Postawił ponadto organowi zarzut prowadzenia określonej polityki przyjęć na aplikację, a przez to ingerencję w wolność wyboru i wykonywania zawodu, a także naruszenie konstytucyjnej zasady równości. Powołał się też ponownie na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 października 2008 r. oraz na publikacje prasowe dotyczące egzaminów na aplikacje przeprowadzonych w 2008 r.

Do skargi załączył wykres logiczno-gramatyczny pytania nr 68 oraz dodatkowe materiały (zestawienie orzecznictwa i poglądów doktryny) na potwierdzenie wadliwości pytania nr 186.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ uzupełnił swoje stanowisko w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2009 r. odnosząc się do zarzutów skargi i przedstawiając dodatkową argumentację odnośnie kwestionowanych przez skarżącego pytań testu. Organ nie zgodził się z zarzutem, że prowadzi określoną politykę przyjęć na aplikacje podkreślając, że ma obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Nie zgodził się też z zarzutami dotyczącymi naruszenia Konstytucji RP oraz przepisów postępowania. Kwestię ewentualnego dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego organ pozostawił do uznania Sądu.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2009 r., ustosunkowując się do powyższego stanowiska organu, podtrzymał zarzuty skargi.

W następnym piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący przedstawił natomiast dodatkową argumentację odnośnie kwestionowanego przez niego pytania nr 109, z powołaniem się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 lipca 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 943/09 uwzględnił skargę l. G. Uznał, że doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, gdyż pytania nr 75, 186 i 204, wbrew wymogom z art. 75i ust. 1 p.o.a. i art. 75a ust. 3 p.o.a. zawierały więcej aniżeli jedną prawidłową odpowiedź.

Zdaniem WSA, pozostałe pytania konkursowe zakwestionowane w skardze, zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w art. 75i ust. 1 p.o.a., zaś odpowiedź wskazana jako właściwa wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Sąd podzielił także stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że pytania konkursowe z zakresu prawa podatkowego oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Prawo podatkowe bowiem jest odrębną gałęzią prawa, zwłaszcza od prawa cywilnego, karnego, czy też administracyjnego. Prawo podatkowe mieści się w zakresie pojęciowym prawa finansowego. Treść art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnionych kompleksów norm prawnych, natomiast wskazuje na określone dziedziny prawa, które jak np. prawo administracyjne, skupiają w sobie szereg aktów prawnych, które można by określić jako autonomiczne gałęzie prawa posiadające własną aparaturę pojęciową i dogmatykę.

Sąd I instancji podkreślił, że ani ustawa – Prawo o adwokaturze, ani rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160 z późn. zm.) w żadnym ze swoich przepisów nie wypowiadają się na temat struktury pytań testowych, stopnia ich szczegółowości czy poziomu trudności. Nie precyzują też aktów prawnych z danej dziedziny prawa, wyłącznie na podstawie których pytania te miałyby być przygotowywane. Kwestie te pozostawiają zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy - zespołowi konkursowemu, który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. Pytania egzaminacyjne nie mogą wychodzić poza akty prawne składające się na dziedziny prawa wymienione w art. 75a ust. 3 p.o.a.. Przepis ten szeroko i ogólnie definiuje dziedziny prawa służące przygotowaniu pytań jednak taka była w tym względzie wola ustawodawcy. Nie wydaje się poza tym, żeby przepis ten nasuwał trudności interpretacyjne, aczkolwiek stwarza komisji konkursowej możliwość przygotowania pytań z rozległych przedmiotowo zakresów wiedzy prawniczej, co wpływa niewątpliwie na poziom trudności egzaminu. Jednak sama trudność egzaminu (przy uwzględnieniu, że zawsze takiej ocenie towarzyszą subiektywne odczucia zdającego) nie wpływa na kwestię jego prawidłowości, jeżeli organ zapewnił jednakowy dla wszystkich poziom sprawdzenia kandydatów.

Uzyskanie statusu aplikanta jest poprzedzone postępowaniem konkursowym, mającym na celu weryfikację wiedzy kandydatów i wyłonienie spośród nich najlepiej do tego przygotowanych merytorycznie. Dlatego nie ma przeszkód do tego by egzamin konkursowy objął szeroki zakres materiału, gdyż tylko takie podejście pozwala sprawdzić wiedzę przyszłych aplikantów.

W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec treści uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., ustalającej wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 187 punktów, gdy okazało się, że trzy z zakwestionowanych pytań testu sformułowano nieprawidłowo tj. z naruszeniem art. 75i ust. 1 p.o.a., istniały uzasadnione podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli: Minister Sprawiedliwości oraz L. G.

Minister Sprawiedliwości w skardze kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi L. G. i przyjęcie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego - art. 75a ust. 3 oraz art. 75i p.o.a., w sytuacji, gdy decyzja ta nie naruszała wskazanych przepisów;

2. przepisów prawa materialnego - art. 75a ust. 3 oraz art. 75i p.o.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że pytania testowe nr 75, 186 i 204 egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką zawierały więcej niż jedną odpowiedź, podczas gdy na każde z tych pytań możliwa jest tylko jedna odpowiedź, a tym samym, pytania te są zgodne z ustawą - Prawo o adwokaturze.

L. G. zaskarżył wymieniony na wstępie wyrok "...w części dotyczącej uznania za prawidłową i podzielenia oceny Ministra Sprawiedliwości dotyczącej pytań testowych o nr 68, 109, 139, 199-203 oraz 207 z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oraz stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania i przepisów Konstytucji oraz przepisów kompetencyjnych w ww. decyzji i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu".

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez stwierdzenie nieważności uchylonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., ewentualnie zaś poprzez jej uchylenie z uwzględnieniem wadliwości pytań nr 68, 109, 139, 199-203 i 207 oraz naruszeń przepisów postępowania, przepisów kompetencyjnych i przepisów Konstytucji w egzaminie i postępowaniu odwoławczym. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Ponadto skarżący wniósł o wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia:

1. art. 75i ust. 1 w związku z art. 75a ust. 3 p.o.a. przez nieprawidłową wykładnię (wykładnia operatywna) polegającą na błędnym uznaniu za prawidłową i podzieleniu oceny Ministra Sprawiedliwości dotyczącej pytań testowych nr 68, 109, 139, 199-203 i 207 zawartych w egzaminie, uznającej te pytania za prawidłowo sformułowane i posiadające jedną i tylko jedną - wskazaną w kluczu odpowiedzi – poprawną odpowiedź;

2. art. 75a ust. 1 w związku z art. 75 ust. 1 w związku z art. 75b ust. 4 w związku z art. 75a ust. 3, art. 75i ust. 1 i art. 75b ust. 6 p.o.a. oraz art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 w związku z art. 65 ust. 1, art. 32 ust. 1-2 Konstytucji przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy kompetencyjne do przeprowadzenia egzaminu konkursowego i przepisy określające jego charakter pozwalają rzekomo na dowolne określenie stopnia szczegółowości egzaminu, w tym na poziomie rażąco odmiennym od dotychczas stosowanego w praktyce organów, wraz z błędnym określeniem cechy relewantnej jako zawężonej do jednego roku - 2008, co spowodowało m.in. nieuwzględnienie nieuzasadnionego poziomu szczegółowości pytań nr 130 i 199-203;

3. art. 75a ust. 3 i art. 75 ust. 1 p.o.a. w związku z art. 54 ust. 1 i art. 65 ust. 1 Konstytucji przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu za dopuszczalne uzależnienia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką od opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego i orzeczniczego w zakresie pytania nr 109 i 186, co doprowadziło do uznania, iż do naruszenia nie doszło;

II. Przepisów postępowania w postaci naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w uchylonej decyzji i poprzedzającym ją postępowaniu nie doszło do mających istotny wpływ na wynik sprawy naruszeń przepisów postępowania w postaci przepisów art. 6, 7, 8, 9, 11, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 81 i 107 § 3 k.p.a., a także art. 138 § 1 w związku z art. 127 §1 k.p.a. w związku z art. 15 k.p.a. przez Ministra Sprawiedliwości w uchylonej decyzji; przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 §1 pkt 2 in fine k.p.a poprzez brak stwierdzenia przesłanek nieważności uchylonej decyzji, co doprowadziło do braku stwierdzenia nieważności uchylonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej L. G. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wskazał na przykłady z orzecznictwa WSA odnośnie pytań nr: 68, 109, 139, 199-203 oraz 207 egzaminu konkursowego, w których Sąd potwierdził prawidłowość tych pytań.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 968/09 odrzucił skargę kasacyjną L. G. Ponadto, uwzględniając częściowo skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Rozpatrując skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości NSA zauważył, że wyrok Sądu I instancji uchylał decyzję Ministra Sprawiedliwości z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i skarga kasacyjna również zarzucała temu orzeczeniu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy) w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego. Zatem ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia przez NSA była dokonywana pod kątem naruszenia wskazanych norm materialnoprawnych i zakresu tego naruszenia (czy miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej).

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości podzielił jego stanowisko, że pytania nr 75 i 186 nie odpowiadają wymogom art. 75i ust. 1 p.o.a. Co do pytania nr 75 powołał się także na ocenę dokonaną przez ten Sąd w wyrokach z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1009/09 i II GSK 975/09, a którą w pełni podzielił. Z kolei przy ocenie pytania nr 186 dodatkowo powołał się na wyrok NSA z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II GSK 781/09 i podzielił pogląd w tym orzeczeniu przedstawiony.

Sąd kasacyjny natomiast przyjął za uzasadnione zarzuty Ministra Sprawiedliwości odnośnie dokonanej w wyroku sądu I instancji oceny sformułowania pytania nr 204 i udzielonej na nie odpowiedzi. Podkreślił, że oceny odpowiedzi na to pytanie nie można łączyć z przepisami ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.), która w dniu 20 września 2008 r., gdy przeprowadzano oceniany egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, nie została jeszcze uchwalona. Odpowiedź na to pytanie znajdowała się w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym – w brzmieniu na dzień zdawania tego egzaminu. Dokonanie wyboru prawidłowej odpowiedzi sprowadzało się do wskazania, która z podanych w teście egzaminacyjnym odpowiedzi była objęta jednym z pięciu punktów tego przepisu (chodziło o odpowiedź B stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny w pytaniu nr 204 nie znalazł błędu rodzącego wątpliwości przy wyborze jednej spośród trzech wskazanych odpowiedzi.

Dokonując następnie oceny skargi kasacyjnej wniesionej przez L. G. NSA stwierdził, że jest ona niedopuszczalna, gdyż nie odpowiada warunkom z art. 176 p.p.s.a. Podkreślił, że jednym ze szczególnych wymagań stawianych skardze kasacyjnej w art. 176 p.p.s.a., jest dokładne wskazanie zakresu, w jakim orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zaskarżane. Określenie, czy skarga kasacyjna dotyczy całości czy jedynie części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego decyduje o jej przedmiocie oraz prawomocności orzeczenia sądu pierwszej instancji w części niezaskarżonej. Orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w części niezaskarżonej staje się bowiem prawomocne i może być uchylone w postępowaniu kasacyjnym tylko w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.). Istotny element skargi kasacyjnej stanowi także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd ten bada sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

L. G. wskazał, że zaskarża wyrok WSA"...w części dotyczącej uznania za prawidłową i podzielenia oceny Ministra Sprawiedliwości dotyczącej pytań testowych o nr 68, 109, 139, 199-203 oraz 207 z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką (...) oraz stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania i przepisów Konstytucji oraz przepisów kompetencyjnych w ww. decyzji i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu". Naczelny Sąd Administracyjny zauważył zaś, że wynikająca z art. 176 p.p.s.a., możliwość zaskarżenia wyroku "w części" dotyczy sytuacji, w której przedmiotem zaskarżenia są nie wszystkie spośród odrębnych rozstrzygnięć zawartych w tym wyroku, a nadto gdy ewentualne uchylenie wyroku w zaskarżonej części pozostanie bez wpływu na pozostałe (nieobjęte skargą kasacyjną) rozstrzygnięcia. Prawidłowe wskazanie zakresu zaskarżenia powinno zatem odnosić się do treści orzeczenia Sądu I instancji. Należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sentencji zaskarżonego wyroku nie zawarł rozstrzygnięcia o uznaniu za prawidłową oceny Ministra Sprawiedliwości dotyczącej pytań testowych o nr 68, 109, 139, 199-203 oraz 207 z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, a także nie stwierdził braku naruszeń przepisów postępowania i przepisów Konstytucji oraz przepisów kompetencyjnych w zaskarżonej decyzji i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu. Wobec powyższego NSA uznał, że omawiana skarga kasacyjna została skierowana przeciwko nie istniejącemu orzeczeniu, zaś zakresu zaskarżenia, w rozumieniu art. 176 p.p.s.a., w istocie nie wskazano.

Nadto NSA przyjął, że także wnioski skargi kasacyjnej L. G., nie są wnioskami w rozumieniu art. 176 p.p.s.a. Podkreślił, że skarga L. G. została przez Sąd I instancji uwzględniona poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości. Skarżący wnosząc skargę kasacyjną od bliżej nie określonej części wyroku, jednocześnie domagał się jego zmiany w całości poprzez "...stwierdzenie nieważności uchylonej decyzji...", ewentualnie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu uchybień, których Sąd I instancji nie uwzględnił w zaskarżonym wyroku. Tak sformułowane wnioski kasacyjne nie pozostawały w związku z sentencją zaskarżonego wyroku oraz zakresem zaskarżenia.

Sąd kasacyjny doszedł do konkluzji, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikało, iż w istocie dotyczyła ona uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Skarżący w zasadzie nie kwestionował rozstrzygnięcia uwzględniającego jego skargę, lecz uważał, że powinno to nastąpić przy uwzględnieniu dalszych, podnoszonych przez niego argumentów.

Powołując się na postanowienie NSA z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 750/05 (ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 126) i postanowienie SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 183/98, OSNP 2000, nr 1, poz. 5) wyraził pogląd, że w procedurze sądowoadministracyjnej nie ma przepisu, który umożliwiałby zaskarżenie wyłącznie uzasadnienia orzeczenia lub jego części, zaś art. 176 p.p.s.a. stanowi jedynie o możliwości uchylenia lub zmiany orzeczenia, a nie samego uzasadnienia. Strona nie zgadzając się z częścią uzasadnienia może je zakwestionować, zaskarżając całe orzeczenie, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i art. 185 p.p.s.a. Skarżący mógłby uzyskać zmianę uzasadnienia jedynie w przypadku zaskarżenia całego orzeczenia. Wtedy Sąd stwierdzając brak naruszenia prawa w zakresie rozstrzygnięcia oddaliłby skargę kasacyjną, a jednocześnie, gdyby zarzuty strony okazały się skuteczne, zmieniłby uzasadnienie.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna L. G., jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 z związku z art. 193 p.p.s.a.

W następstwie uwzględnienia zarzutów skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, odnośnie dokonanej przez WSA oceny udzielonej przez L. G. odpowiedzi na pytanie nr 204, NSA zaskarżony wyrok uchylił, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Jednocześnie NSA podkreślił, że Sąd I instancji powinien ponownie rozpoznać skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., mając na uwadze, że wiążąca jest dla niego wyłącznie ocena prawna wyrażona w wyroku, w zakresie pytań nr 75, nr 186 i nr 204.

L. G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. uzupełnił swoją argumentację co do kwestionowanych pytań, zwłaszcza nr 109, powołując się także na cztery orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (str. 2 pisma), kwestionujące prawidłowość konstrukcji tego pytania oraz orzeczenie NSA dotyczące analogicznego pytania z egzaminu konkursowego na aplikacje radcowską w 2008 r. Ponadto wskazał, że nadal kwestionuje prawidłowość pytań nr: 68, 139, 200, 2010, 202, 207 oraz nr 84 i 85, które sformułowane jako kazusy nie mogły stanowić przedmiotu egzaminu na aplikację adwokacką.

Minister Sprawiedliwości w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Jednocześnie na mocy art. 190 p.p.s.a. rozpoznając sprawę ponownie, po uchyleniu przez NSA wyroku I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że pytania nr 75 i 186 nie odpowiadają wymogom art. 75i ust. 1 p.o.a. Natomiast przyjął, że pytanie nr 204 zostało prawidłowo sformułowane i nie ma w nim błędu rodzącego wątpliwości przy wyborze jednej spośród trzech wskazanych odpowiedzi. W konsekwencji stwierdził, że wyłącznie w wyżej opisanym zakresie wiążąca jest dla sądu ponownie rozpoznającego sprawę ocena prawna.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga L. G. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, zdaniem Sądu, nie narusza prawa, przynajmniej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Odnosząc się do argumentacji skargi, na wstępie należy zauważyć, że Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od ww. uchwały Komisji Egzaminacyjnej, o której mowa w art. 75a p.o.a., ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07).

Zatem istotą postępowania konkursowego na aplikację adwokacką jest wynik egzaminu w tym znaczeniu, czy jest on pozytywny, czy też negatywny. Zgodnie z art. 75i ust. 3 p.o.a. pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskuje z testu co najmniej 190 punktów. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest wynik egzaminu na aplikację adwokacką. W sytuacji uzyskania 190 punktów wynik ten jest pozytywny, natomiast otrzymanie mniejszej liczby punktów oznacza wynik negatywny. Wobec tego liczba punktów uzyskanych przez kandydata na aplikanta na egzaminie testowym pozostaje w sferze ustaleń faktycznych. Ustalenia te – zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. – zasadą prawdy obiektywnej – zawsze powinny być zgodne z rzeczywistością.

W kontekście stawianych przez skarżącego zarzutów, na podkreślenie zasługuje, że istota administracyjnego toku instancji nie polega na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 1996 r., sygn.. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35), lecz na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy reprezentował stanowisko zasadniczo odmienne od przedstawionego przez skarżącego, w odniesieniu do zakwestionowanych w odwołaniu pytań i swoje poglądy w tym zakresie szczegółowo uzasadnił, odwołując się do stosownych aktów prawnych. Fakt wydania rozstrzygnięcia, które jest poparte analizą prawną i które jest jednocześnie niekorzystne dla skarżącego, nie może być utożsamiane i łączone z naruszeniem ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącego, zasadnie uznając, że pytania nr: 68, 109, 139, 201, 202, 203, 207, 225 zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa. Nadto wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze, jak również przepisów Konstytucji RP. Wziął przy tym pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Sądu okoliczność, że organ nie odniósł się do wszystkich argumentów skarżącego, w tym do przywołanych przez niego poglądów wyrażonych przez doktrynę i wynikających z orzecznictwa sądowego nie oznacza, że pominął materiał dowodowy wskazany przez skarżącego. Jak wskazano powyżej organ ponownie rozpoznając sprawę ma obowiązek uzasadnić swoje stanowisko, a nie ustosunkowywać się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosić się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny, jeżeli pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Minister Sprawiedliwości ostatecznie ustalił, iż ilość uzyskanych przez skarżącego punktów z egzaminu testowego na aplikację adwokacką była niższa od wymaganej ilości 190 punktów, aby mógł on uzyskać wynik pozytywny, wobec czego otrzymał notę negatywną.

W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy uznać za niezasadny zarzut naruszenia art. 75a ust. 3 p.o.a., z uwagi na fakt umieszczenia w egzaminie testowym na aplikację adwokacką pytań z zakresu prawa podatkowego. Zgodnie z powołanym przepisem egzamin konkursowy ma za zadanie i polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Podkreślić przy tym należy, iż nie budzi wątpliwości Sądu - i w tym zakresie podziela on stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że prawo podatkowe mieści się w pojęciu prawa finansowego, na które składa się szereg gałęzi prawa. W ogólnym pojęciu prawa finansowego mieszczą się bowiem takie dziedziny jak np. prawo dewizowe, prawo budżetowe, czy prawo bankowe. Nie ma w tym przypadku znaczenia, iż prawo podatkowe traktowane jest jako odrębna gałąź prawa. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż treść art. 75a ust. 3 p.o.a. nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnionych kompleksów norm prawnych, ale wskazuje na określone dziedziny prawa, które jak np. prawo administracyjne czy prawo konstytucyjne, skupiają w sobie szereg aktów prawnych, które można by określić jako autonomiczne gałęzie prawa, posiadające własną aparaturę pojęciową i dogmatykę.

Uznając za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 75a ust. 3 p.o.a. ze względu na okoliczność, iż wskazane w skardze pytania wykraczały ponad poziom wiedzy wymagany od kandydatów na aplikację adwokacką należy podnieść, iż ustawa - Prawo o adwokaturze wyczerpująco reguluje organizację i sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego. Przedmiotowy zakres egzaminu określa przez wymienienie w art. 75a ust. 3 p.o.a. dziedzin prawa, z których wiedza kandydata na aplikanta adwokackiego podlega sprawdzeniu w tym trybie. Przepis ten wyznacza zatem merytoryczne ramy konstruowania pytań egzaminacyjnych w formie testu wyboru. Ani ustawa - Prawo o adwokaturze ani ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r. w żadnym ze swoich przepisów nie wypowiada się na temat struktury pytań, stopnia ich szczegółowości czy poziomu trudności tych pytań. Nie precyzuje też aktów prawnych z danej dziedziny prawa, wyłącznie na podstawie których pytania te miałyby być przygotowywane. Kwestie te pozostawia zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy - zespołowi konkursowemu, który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. Pytania egzaminacyjne nie mogą wychodzić poza akty prawne, składające się na dziedziny prawa wymienione w art. 75a ust. 3 p.o.a. Niewątpliwie przepis ten szeroko i ogólnie definiuje dziedziny prawa służące przygotowaniu pytań, posługując się sformułowaniem: "z zakresu prawa konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu". Jednakże taka, a nie inna była w tym względzie wola ustawodawcy. Nie wydaje się poza tym, żeby przepis ten nasuwał trudności interpretacyjne, aczkolwiek stwarza komisji konkursowej możliwość przygotowania pytań z rozległych przedmiotowo zakresów wiedzy prawniczej, co wpływa niewątpliwie na poziom trudności egzaminu. Jednak sama trudność egzaminu (przy uwzględnieniu, że zawsze takiej ocenie towarzyszą subiektywne odczucia zdającego) nie wpływa na kwestię jego prawidłowości, jeżeli organ zapewnił jednakowy dla wszystkich poziom sprawdzenia kandydatów. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził aby istniały uzasadnione podstawy dla zarzutu, że ww. postulat nie został zachowany. Te same pytania w teście wyboru dotyczyły wszystkich zdających przedmiotowy egzamin w danym roku. Zauważyć przy tym wypada, że uzyskanie statusu aplikanta jest z woli ustawodawcy poprzedzone postępowaniem konkursowym, mającym na celu weryfikację wiedzy kandydatów aspirujących do zawodu adwokata i wyłonienie spośród nich najlepiej do tego przygotowanych merytorycznie, przy zapewnieniu równych szans wszystkim ubiegającym się o możliwość odbywania aplikacji. Dlatego, zdaniem Sądu, nie ma przeszkód do takiej interpretacji przepisu art. 75a ust. 3 p.o.a., żeby przygotowanym na jego podstawie egzaminem konkursowym objąć możliwie jak najszerszy zakres materiału prawniczego (z dziedzin prawa wymienionych w tym przepisie). Tylko takie podejście, w ocenie Sądu pozwala w lepszym stopniu sprawdzić znajomość wiedzy prawniczej przyszłych aplikantów.

Zarzut naruszenia zasady równości i wolności wykonywania zawodu - postawiony przez skarżącego, wynikał w istocie z uznania, iż znaczna część pytań - jeżeli nie wszystkie, zdaniem wnoszącego skargę przekraczały stopniem - poziomem trudności, pytania egzaminacyjne na aplikację adwokacką w latach ubiegłych. Jak można więc wnosić, w ocenie skarżącego poziom szczegółowości i trudności pytań egzaminacyjnych na aplikację adwokacką powinien być w poszczególnych latach podobny, a zasada ta ma w szczególności dotyczyć lat kolejnych.

Jak stwierdził organ odwoławczy, ustalenie stopnia trudności i szczegółowości pytań egzaminacyjnych z kolejnych egzaminów konkursowych ma charakter subiektywny i ocenny. Minister Sprawiedliwości uważa, że zasada równości w odniesieniu do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką wyraża się w: 1) zapewnieniu wszystkim kandydatom na aplikację adwokacką równego dostępu do egzaminu konkursowego, 2) przeprowadzanego na jednakowych dla wszystkich przystępujących do tego egzaminu zasadach i 3) ocenianego w oparciu o te same w stosunku do wszystkich egzaminowanych obiektywne kryteria.

W polskim prawie konstytucyjnym (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 5, Liber, Warszawa 2001, str. 95) podkreśla się, że "(...) zasada równości oznacza w najogólniejszym pojęciu - nakaz jednakowego traktowania podmiotów i sytuacji podobnych (identycznych), a więc kryje się w niej założenie różnego traktowania podmiotów i sytuacji, które nie mają podobnego (identycznego) charakteru. Tym samym sprawą podstawową jest zawsze odpowiedź na pytanie, czy owo podobieństwo, podmiotów bądź sytuacji, zachodzi. W znacznym stopniu zależy to od kryterium, w oparciu o które owo podobieństwo mierzymy - pojawia się tu pojęcie "cecha relewantna". Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny: konstytucyjna zasada równości wobec prawa (równości w prawie) (...) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną), w równym stopniu mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sytuacji taką cechą relewantną jest udział w egzaminie konkursowym na aplikację adwokacką określonego rocznika (2008), zakładający podobny stopień wiedzy, konkurencji, tożsamość pytań egzaminacyjnych i kryteriów ich oceny. Takiego charakteru, który pozwala mówić o równości, nie ma natomiast porównanie egzaminów (pytań egzaminacyjnych) na aplikację adwokacką w kolejnych latach. To kandydaci na aplikantów zdający w jednym roku znajdują się w sytuacji podobnej i powinni być traktowani równo, konkurując w określonej grupie, odpowiadając na te same pytania oceniane według tego samego klucza odpowiedzi; jest oczywiste, że nie konkurują oni z kandydatami na aplikantów z kolejnych lat.

Zdaniem Sądu, mając ww. okoliczności na uwadze należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, by ograniczono mu dostęp do egzaminu, bądź żeby zastosowano wobec niego odrębne zasady jego przeprowadzenia, jak również żeby zastosowano inne kryteria oceny jego testu. Zatem należy uznać, że przynajmniej w jego przypadku egzamin konkursowy na aplikację adwokacką w 2008 r. spełnił przesłanki, które wynikają z ustawy - Prawo o adwokaturze i ww. rozporządzenia, co w konsekwencji powoduje, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło naruszenie ww. przepisów prawa i zasad, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się następnie do konstrukcji testu rozwiązywanego podczas egzaminu na aplikację adwokacką, z art. 75i ust. 1 p.o.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie egzaminu na aplikację adwokacką wynikało, że "egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt". Z treści powołanego przepisu prawa wynikało wprost, że konsekwencją wprowadzenia testu jednokrotnego wyboru jest wykluczenie z testu pytań, zawierających propozycje odpowiedzi, z których więcej niż jedną należałoby uznać za prawidłową. Tym samym ustawodawca wskazał, że test egzaminacyjny nie powinien zawierać pytań obejmujących kwestie sporne w doktrynie jak i w orzecznictwie. Oznaczało to, że ustawodawca z testu egzaminacyjnego wyeliminował pytania obejmujące zagadnienia prawne, na które więcej niż jedna odpowiedź mogła zostać uznana za prawidłową. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że test jednokrotnego wyboru nakłada na organ obowiązek takiego formułowania pytań egzaminacyjnych aby były one jasne, precyzyjne, jednoznaczne i niebudzące wątpliwości.

Ingerencja sądu administracyjnego w treść pytań wynika zaś z obowiązku kontroli legalności decyzji ustalającej wynik egzaminu. Z uwagi na treść art. 75i ust. 1 p.o.a. ocenie sądu administracyjnego podlega także prawidłowość sformułowania pytań egzaminacyjnych (tak NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 170/09).

Przechodząc do oceny konkretnych pytań, tych kwestionowanych w odwołaniu, a potem w skardze, jak i tych zakwestionowanych dopiero w skardze Sąd uznał, że prawidłowo, w sposób odpowiadający prawu zostały zredagowane pytania nr 68, 109, 139, 201, 202, 203, 207, 225. Badając je Sąd podzielił w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ich ocenę i uznał, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania nie przekroczyły zakresu przedmiotowego egzaminu oraz zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 p.o.a. W ocenie Sądu udzielenie przez skarżącego błędnych odpowiedzi na ww. pytania było wynikiem błędnej interpretacji przepisów prawa dokonanej przez zdającego lub też czynienia przez niego pewnych dodatkowych założeń, nie wynikających z treści pytania.

Jeżeli chodzi o pytanie 68, zdaniem Sądu organ przekonywująco odniósł się w decyzji odwoławczej do zarzutów skarżącego. Stosownie do art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 68 jest więc odpowiedź "C", a nie zakreślona przez skarżącego odpowiedź "A", jako że pozorne oświadczenie woli jest nieważne i nieważność ta odnosi skutek wobec wszystkich. W konsekwencji na nieważność pozornego oświadczenia woli może powołać się każdy. Sąd zauważa, że w pytaniu tym nie chodziło o kwestię procesową, lecz o problem natury materialnoprawnej. Stąd istnienie interesu prawnego po stronie powoda, dla poprawności odpowiedzi było obojętne. Wobec tego organ nie mógł uznać za prawidłową odpowiedź wskazaną przez skarżącego i doliczyć za nią punktów.

Zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący pytania nr 109. Według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "A", której podstawę prawną stanowi przepis art. 3985 § 1 k.p.c. Natomiast skarżący na to pytanie udzielił odpowiedzi "B". W sytuacji opisanej w treści tego pytania, jeżeli strona nie złożyła wniosku o doręczenie jej odpisu wyroku sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem, to nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej (tak też Sąd Najwyższy m. in. w postanowieniach z 11 grudnia 1996 r, I PKN 45/96, OSNAPiUS nr 14/1997, poz. 254; z 23 stycznia 1997 r. I CZ 28/96; z 7 czerwca 1997 r, II CZ 64/97 nie publ.; z 2 marca 2006 r. I CZ 9/06; z 28 marca 2007 r., III CSK 66/07). Odpowiedź na skarżone pytanie wynika jednoznacznie z art. 3985 §1 k.p.c, w którym to przepisie ustawodawca określił wprost, że skargę kasacyjną wnosi się "w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej". W konsekwencji, jeżeli nie nastąpiło takie doręczenie, gdyż strona nie wnosiła o to lub uczyniła to nieskutecznie, bo z przekroczeniem siedmiodniowego terminu na zgłoszenie takiego wniosku, dla takiej strony w ogóle nie powstaje możliwość skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Ustawodawca wprowadził takie uregulowanie jedynie w postępowaniu kasacyjnym (w postępowaniu apelacyjnym przewidział natomiast możliwość wniesienia tzw. apelacji wprost, tj. bez konieczności uprzedniego wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia wyroku sądu I instancji – art. 369 § 2 k.p.c). Wobec powyższego Sąd uznał to pytanie za sformułowane w sposób prawidłowy, a zawarte odpowiedzi zawierały jedną prawidłową, wynikającą wprost z ww. przepisu art. 3985 § 1 k.p.c. odpowiedź "A". Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała odpowiedź z klucza. Należy przypomnieć, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Jeżeli stawia się pytanie w sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej tym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się ma do takiej sytuacji ogólnej bez czynienia dodatkowych założeń. W kontekście powyższego skład orzekający nie podziela stanowisk innych składów orzekających przywoływanych przez skarżącego na uzasadnienie jego stanowiska.

Co do pytania nr 139 Sąd podzielił stanowisko organu, gdyż odpowiedź na to pytanie znajdowała się w przepisach, to jest w art. 266 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych. Z obu powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że sąd jest organem uprawnionym do wyłączenia wspólnika ze spółki. W zależności zaś od treści umowy spółki z powództwem może wystąpić określona liczba wspólników. Skoro zaś jest mowa o powództwie i pozwanych, to rozstrzygnięcie sądu zapada w formie wyroku. Prawidłowa była zatem odpowiedź "A", a nie "B", jak zakreślił skarżący.

Co do pytania nr 201 należało podzielić stanowisko organu, że według ustawy o podatku od spadków i darowizn, zaliczenie podatnika do jednej z grup podatkowych odbywa się na podstawie osobistego stosunku łączącego nabywcę z osobą, po której lub od której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe. Zatem odnosi się do pochodnego nabycia rzeczy lub prawa majątkowych, a nie do nabycia pierwotnego, jakim jest zasiedzenie. Zatem właściwa była odpowiedź "C".

Z kolei co do pytania nr 202 także przychylono się do stanowiska organu, że właściwa była odpowiedź "A", oparta na art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Darowizna praw autorskich dokonana przez osobę prawną na rzecz osoby fizycznej bowiem jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nieprawidłowa zatem była odpowiedź "B" udzielona przez skarżącego.

Odnośnie zarzutów dotyczących pytania nr 203, należało podzielić stanowisko organu, że istota tego pytania sprowadzała się do wskazania, który z wymienionych podmiotów jest jednym z płatników podatku od towarów i usług. Spośród trzech propozycji odpowiedzi, tylko komornik sądowy w świetle art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług jest płatnikiem tego podatku, albowiem tylko on jest organem egzekucyjnym wykonującym czynności egzekucyjne w zakresie postępowania cywilnego, które nie są zastrzeżone dla sądów. Odpowiedź "C", której udzielił skarżący, nie jest w żadnym razie prawidłowa. Pytanie dotyczyło bowiem płatnika podatku, nie zaś podatnika podatku VAT.

W kwestii pytania nr 207 należało zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, iż zostało oparte na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu (art. 94 w zw. z art. 93 § 1 Ordynacji podatkowej) i zostało sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź ("C"). Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty wykazując konkretne przepisy z których wynikała odpowiedź z klucza.

Podobnie należało potraktować stanowisko Ministra odnośnie pytania nr 225. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób wyczerpujący przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Stanowiska Sądu w tym przedmiocie nie zmieniła dodatkowa argumentacja przedstawiona przez skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Sporne pytania nie przekroczyły zakresu przedmiotowego egzaminu oraz zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 p.o.a. Udzielenie przez skarżącego błędnych odpowiedzi na te pytania w wielu przypadkach było wynikiem czynienia przez niego pewnych dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania, jak i własnej interpretacji przepisów.

L. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił niepoprawną konstrukcję i innym pytaniom testowym, o nr: 123, 130, 199, 200, nie kwestionowanym na etapie postępowania administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2010 r., omawiając ponownie szczegółowo kwestionowane pytania nie umieścił pytań nr 123, 130, 199, choć jednocześnie podtrzymał zarzuty ze skargi. W omawianym piśmie skarżący ponowił także zarzut nieprawidłowego skonstruowania w formie kazusów pytań nr 84 i 85.

Dokonując oceny powyższych pytań Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę i późniejszych pismach procesowych materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania nie przekroczyły zakresu przedmiotowego egzaminu oraz zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Odnosiło się to stanowisko także do pytań nr 84 i 85. Pytania te także zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji była wyłącznie jedna prawidłowa odpowiedź wynikająca z przepisów prawa.

Udzielenie przez skarżącego błędnych odpowiedzi na te pytania było wynikiem czynienia przez niego pewnych dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania, a także wskutek własnej interpretacji przepisów.

Jednocześnie kierując się wnioskiem skarżącego o uwzględnienie wszelkich innych istotnych okoliczności, ujawnionych w innych postępowaniach oraz zasadą wynikającą z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonał analizy testu rozwiązanego przez skarżącego w kontekście udzielenia odpowiedzi na pytania, których konstrukcja w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych została zakwestionowana. Analiza dotyczyła pytań i odpowiedzi na nie o numerach: 82, 132 i 193. Prawidłowość pytania nr 82 bowiem została zakwestionowana przez NSA w wyrokach z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 57/10 i z dnia 13 lipca 2010 r. Natomiast co do nieprawidłowości pytania nr 132 wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 170/10. Z kolei prawidłowość pytania nr 193 zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 921/09. W oparciu o kartę odpowiedzi (k-[...] akt administracyjnych) i "klucza odpowiedzi" (k-[...]-[...] akt administracyjnych, akt osobowych) Sąd ustalił, że skarżący udzielił na pytanie nr 82, 132, 193 odpowiedzi zgodnych z kluczem i zostały mu w tej sytuacji prawidłowo przyznane punkty.

Kierując się powyższym Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.