Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 588/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. K., B. J., Z. (J.) K., K. A., W. K., Z. (L.) K., A. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia nieruchomości rolnej na własność Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej powoływana jako K.p.a.) odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] października 1958 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowego Zarządu Rolnictwa w C. z [...] sierpnia 1958 r., znak: [...], Powiatowego Zarządu Rolnictwa w C. z [...] sierpnia 1958 r., znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej "D." o pow. [...] ha położonej w gminie P., powiat C., woj. [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...].10.1951 r. W. K. (syn zmarłej A. K.) zwrócił się do Prezydium Gminnej Rady Narodowej w P. o przejęcie w tymczasowe zagospodarowanie gospodarstwa rolnego położonego D., gm. P. o pow. ok. [...] ha, którego właścicielem był jego brat T. K., zmarły w 1942 r. w W. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie sam gospodarować na ww. gruntach. Dnia [...].10.1951 r. sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy dotyczący przekazania nieruchomości ziemskiej po A. K. i oddaniu gospodarstwa w zagospodarowanie PGR "[...]". Ww. protokół podpisany został przez W. K. W aktach sprawy znajduje się także uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (dalej PPRN) w C. z [...].10.1951 r., nr [...], w sprawie przejęcia przez PGR "[...]" ww. gospodarstwa do zagospodarowania, a także dokumenty wyliczające rodzaj budynków gospodarczych, domu mieszkalnego, stajni i innych pomieszczeń; trzody chlewnej oddanych łącznie z ziemią.

Dnia [...].12.1957 r. W. K. zwrócił się do PPRN Zarząd Rolnictwa w C. o zwrot ww. gospodarstwa rolnego wraz z przynależnościami według protokołu zdawczo-odbiorczego z 1951 r., które to gospodarstwo oddane było pod tymczasowe zagospodarowanie. Ww. pismo do PPRN w C. wpłynęło [...].01.1958 r. Odpowiedzią na ww. wniosek było orzeczenie PPRN z [...] sierpnia 1958 r., znak: [...], o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania ww. nieruchomości o pow. [...] ha położonej w D., na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71, dalej powoływana jako ustawa z 12.03.1958 r.). Od ww. orzeczenia W. K. wniósł odwołanie. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (dalej PWRN) [...].10.1958 r. wydało orzeczenie Nr [...], w którym utrzymało orzeczenie organu I instancji w mocy. Organ II instancji stwierdził, że w chwili orzekania przez organ I instancji nieruchomość rolna, o odzyskanie której starał się W. K., była w użytkowaniu PGR "[...]" od [...] r. do chwili wydania orzeczenia.

W. K. próbował również w 1960 r. pisać "zażalenie" do Ministra Rolnictwa - Departament Urządzeń Rolnych w W. na orzeczenie PWRN w B. utrzymujące w mocy orzeczenie PWRN w C. Jednak i ten organ nie znalazł podstaw prawnych, ażeby w trybie nadzoru uchylić lub zmienić ww. orzeczenia (pismo z [...].06.1960 r.) Z ww. pisma wynika, że w stosunku do przedmiotowego gospodarstwa rolnego nie dopełniono formalności przewidzianej dekretem z dnia [...] lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40, dalej powoływany jako dekret z 1953 r.), w związku z czym grunty te podpadają pod działanie ustawy z 12.03.1958 r. (art. 9 ust. 1).

Wnioski strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń wskazują, że oba orzeczenia rażąco naruszają prawo, gdyż W. K. nie przekazał na stałe gospodarstwa rolnego, a tylko (o czym wyraźnie wskazywał) w tymczasowe zagospodarowanie, że domagał się wpisania klauzuli o tym właśnie fakcie, że ww. gospodarstwo nie było opuszczonym po A. K., że przejęcie gospodarstwa stanowiło dwustronną umowę pomiędzy ówczesnym użytkownikiem – W. K. a PPRN.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 K.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zasada trwałości decyzji powoduje, że nie mogą być one zmienione lub uchylone dowolnie, lecz tylko w trybie i w przypadkach wprost określonych w K.p.a. lub przepisach szczególnych, do których kodeks odsyła do art. 163. Zasada ta oznacza stabilizację decyzji administracyjnej, która jest niezbędna dla pewności obrotu prawnego z uwagi na interes publiczny i interes stron. Wyjątki od zasady trwałości decyzji ostatecznej są wyraźnie określone w treści art. 16 § 1 zd. 2 K.p.a. Z zasady trwałości decyzji ostatecznych wynika niedopuszczalność stosowania wykładni rozszerzającej podstaw prawnych wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego oraz związanie przesłankami negatywnymi wyłączającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji maja charakter zupełny i zamknięty.

Ustawą z 12.03.1958 r. uregulowano między innymi sprawy przejmowania na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych, objętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, określono, w jakim trybie należy stwierdzić przejęcie nieruchomości. Art. 9 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że "Nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy przejmuje na własność Państwo bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne". Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 9 "Przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 173) oraz gruntów objętych we władaniu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31)".

Dokonując oceny treści ww. przepisu z treścią wydanego na jego podstawie orzeczenia PWRN w B. z [...].10.1958 r. i utrzymującego w mocy orzeczenia PPRN z [...].08.1958 r., SKO nie dopatrzyło się naruszenia prawa, w ogóle, a także i przede wszystkim w sposób rażący.

Ówcześnie obowiązujący cytowany wyżej przepis nakazywał organowi orzeczenie o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się one nadal we władaniu Państwa lub były przekazywane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nadto, nieruchomości te przejmowało się bez odszkodowania.

W niniejszej sprawie nie miał zastosowania wyjątek przewidziany w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w chwili wydania orzeczenia przez PWRN w B. gospodarstwo rolne w D. było w użytkowaniu PGR "[...]" (od [...].10.1951 r. przejęte od W. K. protokołem zdawczo-odbiorczym). W takich więc okolicznościach zastosowanie w przedmiotowej sprawie miał art. 9 ust. 1 cyt. ustawy.

Bez znaczenia jest to, czy ww. gospodarstwo było oddane tylko w "tymczasowe zagospodarowanie". Obowiązujące wówczas przepisy prawa nie znały takiej formy prawnej jak oddanie gruntu rolnego w użytkowanie i to w formie umowy cywilnoprawnej. Przejęcie protokołem zdawczo-odbiorczym, a przed jego sporządzeniem podjęcie uchwały przez PPRN o przejęciu w zagospodarowanie było równoznaczne z objęciem we władanie przez Państwo nieruchomości rolnej lub leśnej.

Dokonując więc oceny wskazanej w sentencji orzeczenia PWRN w B. oraz poprzedzającego orzeczenia PPRN w C. SKO nie dopatrzyło się naruszenia prawa w sposób powodujący wyeliminowanie ich z obrotu prawnego jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Wobec niespełnienia przez ww. orzeczenia przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. odmówiono stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 16 K.p.a. wskazując, że postępowanie w przedmiocie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym i wyjątkowym środkiem weryfikacji takich rozstrzygnięć. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w art. 156 § 1 K.p.a. Jedną z takich przesłanek jest ustalenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą i nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego rozumienia, a więc wyraźnego, oczywistego i bezspornego. W obszernym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA) dotyczącym tej problematyki utrwalił się pogląd, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste naruszenie prawa, bowiem nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jakby od początku nie została wydana.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa. Jak wykazano w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja została wydana zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a w szczególności ustawy z 12.03.1958 r., w której uregulowano między innymi sprawy przejmowania na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych, objętych we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, określono w jakim trybie należy stwierdzić przejęcie nieruchomości.

Art. 9 ust. 1 cyt. ustawy nakazywał organowi orzeczenie o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się one nadal we władaniu Państwa lub były przekazywane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nadto, nieruchomości te przejmowało się bez odszkodowania. W niniejszej sprawie nie miał zastosowania wyjątek przewidziany w art. 9 ust. 2 ustawy. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w chwili wydania orzeczenia przez PWRN w B. gospodarstwo rolne w D. było w użytkowaniu PGR "[...]" (od [...].10.1951 r. przejęte od W. K. protokołem zdawczo-odbiorczym). W takich więc okolicznościach zastosowanie w przedmiotowej sprawie miał art. 9 ust. 1 cyt. ustawy.

Reasumując organ stwierdził, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Zdaniem SKO w rozpatrywanej sprawie nie występuje oczywiste naruszenie prawa, co wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani też nie przemawia za tym charakter przepisu. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji.

Skargę na powyższą decyzję złożyli

wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji SKO w T. z dnia [...].06.2011 r., nr [...].

Skarżący zarzucili naruszenie:

1) art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z 12.03.1958 r. poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie, w sytuacji gdy wniosek o zwrot nieruchomości złożony był przed dniem wejścia w życie ustawy i winien być rozpatrzony na stan prawny z chwili złożenia wniosku;

2) przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i interpretację, w sytuacji gdy W. K. wnioskiem z [...].12.1957 r. doręczonym organowi administracji publicznej w dniu [...].01.1958 r., wszczął postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości i jego nierozpatrzenie, a następnie wszczęcie przez organ administracji postępowania z urzędu zakończonego wydaniem zaskarżonego orzeczenia przez PPRN w C. z [...].08.1958 r., pomimo że wcześniejsze postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek W. K. o zwrot nieruchomości (przed wejściem ustawy z 12.03.1958r.) nigdy nie zostało zakończone, co skutkowało wydaniem zaskarżonych decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa i z pogwałceniem interesu W. K.;

3) przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 w zw. z art. 107 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich pominięcie, gdyż organ rozpatrując sprawę pominął, że orzeczenie PWRN w B. z [...].10.1958 r. utrzymujące w mocy orzeczenie PPRN w C. z [...].08.1958 r. nie zawierały wymaganych składników decyzji administracyjnej poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej orzeczenia, brak uzasadnienia faktycznego i prawnego tych orzeczeń, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku postępowania pominęło ustalenia stanu faktycznego nie stojąc na straży praworządności i pomijając słuszny interes obywateli. SKO nie prowadziło postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa i dbając o interes obywateli pomijając fakt, że W. K. złożył wniosek o zwrot nieruchomości przed wejściem w życie ustawy z 12.03.1958 r., a organy pomijając ten wniosek z urzędu wszczęły postępowanie o przejęcie na rzecz Państwa nieruchomości bez odszkodowania, tym samym krzywdząc obywatela i działając wyłącznie we własnym interesie i mając na celu pokrzywdzenie W. K., co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że przepisy postępowania administracyjnego nie określają formy wszczęcia tego postępowania, a w szczególności nie przewidują, że organ administracji publicznej orzeka o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony następuje z mocy prawa, co wyłącza dopuszczalność podejmowania w tej kwestii jakichkolwiek rozstrzygnięć organu. Organ był zobligowany na podstawie art. 72 i art. 78 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku i wydania stosowanej decyzji o zwrocie nieruchomości. Tymczasem organy, mając na względzie wyłącznie interes Państwa, gwałcąc podstawowe prawa obywateli, prawo poszanowania własności, bez pouczenia i braku zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przez W. K., nie rozpatrzyły w ogóle wniosku o zwrot nieruchomości, a wręcz przeciwnie - świadomie go pominęły wszczynając następnie postępowanie administracyjne z urzędu i wydając decyzję sprzeczną z wolą obywatela i złożonym wcześniej prawidłowo wnioskiem.

W orzeczeniu PPRN w C. jako podstawy prawne orzeczenia wskazano m.in. ogólnie na ustawę z 12.03.1958 r. obowiązującą z dniem opublikowania, tj. od 5 kwietnia 1958 r. Orzeczenie zupełnie pomija złożony wniosek z [...] grudnia 1957 r. Organ rozpatrujący sprawę winien najpierw rozstrzygnąć ww. wniosek według stanu prawnego obowiązującego w chwili złożenia wniosku, a ewentualnie w późniejszym terminie z urzędu wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie nowych przepisów. Przekazania gospodarstwa do zagospodarowania przez PGR dokonano w 1951 r. po rządami dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 59, dalej powoływany jako dekret z 1945 r.). Dekret ten został uchylony mocą art. 20 dekretu z 1953 r.

W chwili złożenia do PPRN w C. wniosku przez W K., obowiązywała ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173, dalej powoływana jako ustawa z 13.07.1957 r.). Zatem organ był zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego i rozpatrzenia wniosku o zwrot według przepisów ww. ustawy z 13.07.1957 r., gdyż stanowiły one prawną kontynuację przepisów, na podstawie których nieruchomość została przejęta do zagospodarowania. SKO całkowicie pominęło ten istotny fakt.

Skarżący wskazali, że organ nie mógł prowadzić postępowania administracyjnego przez 7 miesięcy i wydać decyzji według nowych przepisów, gdyż takie działanie należy uznać za rażące naruszenie prawa i działanie na szkodę zainteresowanego.

Art. 2 ustawy z 13.07.1957 r. stanowił, że grunty przekazane w użytkowanie, zamiennie nazywanym też w zagospodarowanie, na podstawie dekretu z 1953 r. zwraca się poprzedniemu posiadaczowi lub w zamian przyznaje się inne grunty, jeśli j.g.u. dokonały na nich inwestycji budowlanych, zaś art. 1 ustawy uchylał dekret z 1953 r. Znamiennym jest, że gospodarstwo przekazano w tymczasowe zagospodarowanie (użytkowanie) w [...]r. pod rządami dekretu z 1945 r. Tak więc wniosek W. K. winien być rozpatrzony w trybie przewidzianym przez ustawodawcę dla gospodarstw przekazywanych w tymczasowe zagospodarowanie (użytkowanie) na mocy dekretów z 1945 r., a następnie z 1953 r. i w konsekwencji pozytywnie rozpatrzony wedle ustawy z 13.07.1957 r. Istotą dekretów z 1945 r. i 1953 r. nie było pozbawianie właścicieli prawa własności nieruchomości rolnych, a jedynie przymuszenie do pełnego zagospodarowania użytków rolnych przez wszystkich tych, którzy faktycznie je użytkowali. Jak wynika z przepisów ww. dekretów, ustawodawca objaśniał na wstępie znaczenie użytych określeń: że "zagospodarowanie" to "uprawa, siew, pielęgnacja, zbiory", że ilekroć mowa o posiadaczu gruntu, rozumie się przez to osobę, w której władaniu grunt się znajduje (np. właściciel, dzierżawca, użytkownik, zarządca). Terminu władanie użyto dopiero w dekrecie z 1953 r. i to w znaczeniu wyłącznie doprecyzowującym określenie posiadacza gruntu. Należy zauważyć, po wielokroć używa się terminu "użytkowanie" i często zamiennie z terminem "zagospodarowanie", by wyraźnie nie utożsamiać istoty dekretów i ustaw wyłącznie z właścicielem i z prawem własności. Stąd też w ustawie z 13.07.1957 r. ustawodawca uchylając dekret z 1953 r. nakazuje grunty przekazane w użytkowanie (zagospodarowanie) na podstawie dekretu zwrócić poprzedniemu posiadaczowi, przez którego należy rozumieć właściciela, dzierżawcę, użytkownika lub zarządcę, a zatem w tym wypadku nieruchomość zgodnie z prawem należało zwrócić W. K.

Zatem decyzje z [...] r. zostały wydane z pominięciem wniosku W. K. o zwrot nieruchomości, pomimo że spełniał on wszelkie przesłanki i wymogi stawiane w ówczesnym ;tanie prawnym.

W interpretacji tekstu prawnego należy brać nie tylko pod uwagę interpretację gramatyczną, ale także inne zasady wykładni, w tym wykładnię celowościową. Celem ustawodawcy było nie tylko przejęcie nieruchomości bez odszkodowania, ale również zwrócenie nieruchomości ich prawowitym właścicielom bądź posiadaczom, gdy z takim wnioskiem wystąpili.

W. K. złożył wniosek o zwrot nieruchomości spełniający wszelkie kryteria z ustawy z 13.07.1957 r., która nakazywała grunty przekazane w użytkowanie (zagospodarowanie) na podstawie dekretu zwrócić poprzedniemu posiadaczowi. Zatem, organy wydające orzeczenia w 1958 r. świadomie pomijały wcześniejszy wniosek o zwrot nieruchomości.

Kierując się własnymi kryteriami, nie uzasadniając wyczerpująco stanu faktycznego i podstaw prawnych swej decyzji, organy wydały orzeczenie, które pozbawiło prawowitego właściciela nieruchomości prawu własności bez odszkodowania.

Gospodarstwo rolne przekazane zostało w [...] r. do czasowego zagospodarowania przez PGR na skutek rygorów obowiązującego dekretu z 1945 r., lecz w trybie i sposób czyniącymi w pełni zadość wymaganiom także następnego dekretu z 1953 r.

Ponadto, W. K. nie uczestniczył czynnie w postępowaniu dotyczącym przekazania nieruchomości w zagospodarowanie, nie miał wpływu na treść pisma PPRN protokołu przekazania, ani treść uchwały PPRN w C. z dnia [...].10.1951 r. W. K. wnosił o tymczasowe zagospodarowanie przez PGR ok. [...] ha, a nie całego liczącego [...] ha gospodarstwa. Zatem już na tym etapie organ wszedł w posiadanie nieruchomości w sposób rażąco naruszający prawo, gdyż nie umożliwił czynnego uczestnictwa w niej W. K. i nie pouczył go o przysługujących mu prawach i skutkach złożonego wniosku. SKO nie ustaliło w sposób wyczerpujący, czy Państwo objęło we władanie w prawidłowy sposób (całkowicie legalny) nieruchomość w [...] r.

SKO nie ustaliło również, dlaczego tą samą uchwałą Nr [...] z 1.08.1958 r., PPRN w C. zwróciło [...] ha gruntów rolnych innej właścicielce uzasadniając to tym, że oddała je w zagospodarowanie w trybie dekretu z 1953 r., natomiast odmawia W. K. zwrotu gruntów oddanych w tożsamym co do istoty trybie, tj. na mocy dekretu o zagospodarowaniu użytków rolnych, pomimo że organy administracji w tym trybie nie mogły posługiwać się tzw. uznaniem administracyjnym, lecz ustawa nakazywała zwrot po spełnieniu przesłanek w nim przewidzianych.

Zatem wydane orzeczenie oparte zostało na wewnętrznie sprzecznej uchwale PPRN, a tym samym rażąco narusza ono prawo, gdyż organ wydając orzeczenie posłużył się niejasnym kryterium uznania administracyjnego, co w ówczesnym stanie prawnym i faktycznym było niedopuszczalne, tym bardziej że swojego orzeczenia w tym zakresie organ w orzeczeniach z 1958 r. w żaden racjonalny sposób nie uzasadnił, w szczególności nie podał w tym zakresie ani uzasadnienia prawnego, ani faktycznego swojej decyzji, zatem nie spełniała ona wymogów decyzji administracyjnej i winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zatem zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 8 i art. 107 K.p.a. jest zasadny.

Powyżej przedstawione argumenty wskazują zdaniem skarżących, że orzeczenia z [...] r. są nie tylko dotknięte istotnymi, rażącymi wadami, lecz wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, bowiem interes Państwa stawiany był ponad wszystko.

Decyzja SKO kieruje się wyłącznie zbyt daleko idącą troską o trwałość decyzji administracyjnych, nie pogłębiając zaufania do organów Państwa, lecz wprost odwrotnie, powodując i pogłębiając brak zaufania do tychże organów.

W piśmie procesowym z [...].06.2015 r. skarżący Z. K. podniósł kolejne zarzuty. Wskazał, że orzeczenia z [...] r. w swej treści nie wskazują adresata, co jest niezgodne z K.p.a. Za stronę postępowania ówczesny organ uznał osobę zmarłą A. K., co rażąco narusza przepisy zarówno ówczesnej procedury postępowania administracyjnego, jak również obecnie przepisy K.p.a., tym bardziej że organ niewątpliwie wiedział o jej śmierci.

Ponadto, organ wydający decyzję pominął fakt, że gospodarstwo rolne po zmarłym w 1942 r. T. K. weszło w skład spadku, do którego uprawnieni byli jego spadkobiercy. W [...] r. oprócz brata W. K. i oprócz rodziców, tj. zmarłego w 1945 r. ojca M. i zmarłej w 1951 r. matki A. K., spadkobiercami byli także pozostali bracia T., a mianowicie A., K., M., S. i Z., zatem również krąg adresatów decyzji powinien być prawidłowo wskazany w decyzjach.

Powyższe rażące błędy procedury postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na treść decyzji powtórzono wydając orzeczenie PPRN w C. z [...].08.1958 r., gdyż orzeczenie to nie było skierowane do wszystkich stron postępowania, a jedynie do W. K.

Skarżący wskazał ponadto, że rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w ówczesnych decyzjach jest brak należytego wskazania ewidencyjnego gruntów w uchwale PPRN w C. z [...].10.1951 r., jak i w protokole zdawczo-odbiorczym z [...] .10.1951 r. Orzeczenie nie zawiera również osnowy - nie określono bowiem w nim jej przedmiotu, tj. nieruchomości, której dotyczyło. W orzeczeniu nieruchomość określono jedynie przez podanie adresu siedliska. Brak oznaczenia nieruchomości zgodnie z przepisami o ewidencji gruntów rażąco narusza także art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków.

Istotą wniosku W. K. było tymczasowe zagospodarowanie gospodarstwa, a nie przekazanie go w posiadanie PGR. Dlatego nie można uznać za uzasadniony poglądu, że na skutek tego wniosku przekazano gospodarstwo we władztwo PGR. Zgodnie z powszechnie panującym poglądem, przesłankami do stwierdzenia stanu posiadania są:

fizyczne władanie rzeczą przez posiadacza,

manifestowany przez posiadacza zamiar władania rzeczą dla siebie.

Brak drugiej z wymienionych przesłanek oznacza, że mamy do czynienia z dzierżeniem (władaniem rzeczą za kogoś innego).

Ponadto, w [...] r. w trakcie postępowania nie ustalono w istocie podstawy prawnej przekazania gruntu w użytkowanie.

Decyzje (uchwały i orzeczenia) PPRN w C. z [...] r. i w konsekwencji pozostałych wówczas orzekających organów dotyczące gospodarstwa rolnego w D., nie zasługują na ochronę także i z tego powodu, że od samego początku opierają się na zafałszowanym, nieprawdziwym stanie faktycznym. W decyzjach przyjmuje się bądź uznaje gospodarstwo jako opuszczone (a wszak pozostawał w nim i deklarował dalszą gotowość pozostawania W. K. z rodziną - pismem z [...] .10.1951 r. prosił o tymczasowe zagospodarowanie nie całego gospodarstwa, a o ok. [...] ha i o pozostawienie mu "części zabudowań gospodarczych, dom mieszkalny wraz z ogrodem około [...] ha ziemi oraz trochę żywego i martwego inwentarza" i wówczas nie może mieć zastosowania art. 9 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r., a za właściciela gospodarstwa podaje się A. K. zamiast jej poległego w 1942 r. syna T. K.

Skarżący podtrzymał również stanowisko zwarte w skardze, że zastosowanie powinien mieć dekret z 1953 r.

W piśmie z [...].04.2017 r. skarżąca B.J. w pełni podtrzymała zarzuty skargi oraz zawarte w ww. piśmie procesowym Z. K. Powołała się również na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazała w tym zakresie, że podstawą prawną postępowania organów administracyjnych w [...] r. było Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341), które w art. 68 pkt 1 nakazuje: "Sprawy należy załatwiać bez niepotrzebnej zwłoki i przy tem tak, aby nie cierpiał ani interes publiczny ani uprawnione interesy osób prywatnych". PPRN w C. niewątpliwie naruszyło ww. przepis, nie załatwiło "bez niepotrzebnej zwłoki" wniosku W. K. o zwrot gospodarstwa złożonego w dniu [...].01.1958 r., na skutek czego niewątpliwie "ucierpiał uprawniony interes osób prywatnych". Gdyby nie było naruszenia przepisów prawa przez organ w [...] r., to rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 P.p.s.a.).

Skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczeń powoływali się na art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania decyzji ostatecznej z obrotu prawnego, decyduje przede wszystkim oczywistość naruszenia prawa, prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew przesłankom przepisu. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (tak np. wyrok NSA z 10.11.2016 r., I OSK 2022/15, LEX nr 2177194). Właśnie poprzez pryzmat tych stwierdzeń organ musiał ustalić, czy wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia PWRN w B. z [...].10.1958 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie PPRN Powiatowego Zarządu Rolnictwa w C. z [...].08.1958 r., znak: [...]. W ocenie Sądu organ dokonał w tym zakresie właściwych ustaleń stanu faktycznego, a następnie prawidłowo zastosował przepisy.

W celu należytego wyjaśnienia sprawy istotne jest chronologiczne przedstawienie informacji na temat czynności dotyczących przedmiotowego gospodarstwa oraz obowiązujących wówczas przepisów.

W sprawie bezsporne było to, że W. K. przekazał w zagospodarowanie na rzecz PGR "[...]" gospodarstwo rolne położone w D. Fakt ten miał miejsce w [...] r. W aktach brak jest dokumentów, z których wynikałałaby podstawa prawna tegoż przekazania, więc przyjęte przez organ założenie, że odbyło się to w trybie dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (vide projekt uchwały k. 4 akt, protokół zdawczo-odbiorczy wraz z załącznikiem k. 6, 7 akt adm.) jest niezasadne, jednak z przyczyn wskazanych w dalszej części uzasadnienia okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie.

Począwszy od 1953 r. obowiązywał dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, który następnie został uchylony przez ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, "Grunty, które zostały na podstawie dekretu przekazane w użytkowanie, zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Przed upływem tego terminu grunt może być zwrócony za zgodą użytkownika i poprzedniego posiadacza".

Wnioskiem z [...].12.1957 r. W. K. złożył wniosek o zwrot przedmiotowego gospodarstwa rolnego (vide wniosek k. 14, 15 akt adm.).

Począwszy od 5.04.1958 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Zgodnie z jej art. 9 "1. Nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31)".

Następnie, orzeczeniem z [...].08.1958 r., nr [...], PPRN Powiatowy Zarząd Rolnictwa w C. m.in. w oparciu o art. 9 ust. 1 cyt. ustawy orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa Polskiego nieruchomości rolnej D. o obszarze [...] ha zapisanej na nazwisko A. K. Na skutek odwołania wniesionego przez W. K. PWRN Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w B. orzeczeniem z dnia [...].10.1958 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.

Przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, który rozpoznawał organ w niniejszej sprawie, były ww. orzeczenia PPRN i PWRN z [...] r. Nie ulega wątpliwości to, że w dacie wydawania tych orzeczeń obowiązywała ustawa 12.03.1958 r., więc organ, zgodnie z zasadą tempus regit actum, był obowiązany stosować przepisy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia. Podkreślić należy, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego wyrażaną zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jest to, że organ administracji wydaje decyzję, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jej wydania (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz"., wyd. Zakamycze 2009, s. 519). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dacie wydania decyzji (wyrok NSA z 4.10.2000 r., V SA 283/00, LEX nr 50110, wyrok NSA z 16.10.2009 r., II OSK 1665/08). Co prawda wyroki powyższe zostały wydane w trakcie obowiązywania K.p.a., jednakże również pod rządami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341) zasada ta w pełni obowiązywała.

Wyjątek od zasady stosowania przed organy administracji ustawy nowej muszą wyraźnie wprowadzać przepisy przejściowe tej ustawy, nakazujące do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną stosowanie przepisów dotychczasowych. Analizując "Rozdział III. Przepisy końcowe i przejściowe" ustawy z 12.03.1958 r. nie sposób dopatrzeć się w nich argumentów na poparcie tezy stawianej przez skarżących.

Reasumując, wydając przedmiotowe orzeczenia w [...] r. organy w prawidłowy sposób zastosowały przepisy ustawy z 12.03.1958 r. Nie można zgodzić się z poglądem SKO, że orzeczenia te były konsekwencją złożenia wniosku przez W. K. z [...].12.1957 r. Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby organy odnosiły się swoich orzeczeniach do tego wniosku. Organy orzekały z urzędu w oparciu o przepisy nowo obowiązującej ustawy nakazujące wydanie orzeczeń o przejęciu nieruchomości, znajdujących się we władaniu Państwa na jego własność. Organy zatem były zobowiązane do ustalenia tego, czy:

1. nieruchomości rolne i leśne były objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 5 kwietnia 1958 r.,

2. nadal znajdują się one we władaniu Państwa, lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym i prawnym (vide wyrok WSA w Bydgoszczy z 4.03.2008 r., II SA/Bd 1021/07, LEX nr 494046).

Z przeprowadzonej wcześniej analizy wynika, że taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła.

Nie był zatem zasadny zarzut skargi, że organy winny zastosować przepisy obowiązujące w dacie składania wniosku przez W. K., ponieważ w przedmiotowych orzeczeniach z [...] r. nie rozpatrywały go one. Wynika to wprost z ich treści, w której w żaden sposób nie następuje odwołanie do wniosku W. K., w szczególności organy nie orzekły o odmowie zwrotu nieruchomości.

Dodać należy, że przejęcie mienia na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r. następowało bez względu na to, czy Państwo objęło nieruchomość we władanie w sposób prawem przewidziany, czy też obowiązujących procedur nie zachowano. Skutek nacjonalizacyjny nie następował tylko w przypadku gdy dotyczyło to sytuacji wymienionych w art. 9 ust. 2 (tak np. wyrok NSA z 10.12.2010 r., I OSK 1695/09, LEX nr 745131). Nie ma zatem znaczenia, czy przejęcie nastąpiło na podstawie dekretu z 1945 r., czy też bez żadnej podstawy prawnej, istotne jest, że w ogóle do niego doszło.

Nie mogła mieć zastosowania w sprawie ustawa z 13.07.1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, zgodnie z którą "Grunty, które zostały na podstawie dekretu przekazane w użytkowanie, zwraca się poprzedniemu posiadaczowi po upływie terminu, na jaki zostały oddane w użytkowanie (zagospodarowanie). Przed upływem tego terminu grunt może być zwrócony za zgodą użytkownika i poprzedniego posiadacza" (art. 2). Gospodarstwo rolne zostało przejęte bowiem w [...] r., zatem nie na podstawie nie obowiązującego jeszcze dekretu z 1953 r.

Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżących, nie mógł mieć zastosowania ust. 2 art. 9 ustawy z 12.03.1958 r., ponieważ grunty, których dotyczyło postępowanie, nie stanowiły gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z 13.07.1957 r. Nie mają zatem żadnego znaczenia rozważania skarżących dotyczące tożsamości zasad przekazywania nieruchomości na podstawie dekretu z 1945 r. i dekretu z 1953 r.

Również okoliczność, że uchwałą nr [...] z [...].08.1958 r. (k. 18 akt adm.), dotyczącą zatwierdzania gruntów projektowanych do przejęcia przez P.F.Z., zwrócono grunty F. O., a równocześnie uchwalono o przejęciu gruntów przekazanych wcześniej przez W. K., nie ma znaczenia i związany z tym zarzut jest oczywiście bezzasadny. Powodem takiego rozumowania jest to, że nieruchomość F. O., co wprost wynika z treści uchwały, została przekazana w trybie dekretu z 1953 r., zatem zastosowanie miał wobec niej art. 2 ustawy z 13.07.1957 r.

W skardze znalazł się również zarzut, że W. K. był pozbawiony możliwości działania w postępowaniu, w wyniku którego w [...] r. przekazał gospodarstwo Państwu. Zarzut ten zatem dotyczy innego postępowania niż to, którego dotyczy niniejsza sprawa, a którego przedmiotem są orzeczenia zapadłe w [...] r.

Z tego samego powodu nie mogły podlegać uwzględnieniu zarzuty zawarte w piśmie skarżącego Z. K. z [...].06.2015 r. (k. 198 akt sąd.). Podniesiono w nim, że w toku postępowania toczącego się w [...] r. nie ustalono w prawidłowy sposób podstawy prawnej przekazania gospodarstwa. Jak wskazano wcześniej, nie było konieczne ustalanie takiej podstawy prawnej, lecz wystarczyło wyeliminowanie możliwości zastosowania dekretu z 1953 r., co w niniejszej sprawie bezspornie nastąpiło.

Skarżący zarzucił również, że W. K. przekazał gospodarstwo w tymczasowe zagospodarowanie, a nie w posiadanie PGR, nie przekazano go więc we władztwo Państwa. Zarzut ten ma związek z treścią cyt. wcześniej art. 9 ust. 1 ustawy z 12.03.1958 r., który posługuje się pojęciem "objęcia we władanie". "Władanie", zgodnie ze słownikiem PWN, oznacza "Mieć pod (swoim) władaniem «rządzić, panować»". Zatem przekazanie przez W. K. gospodarstwa w 1951 r. niewątpliwie spowodowało takie skutki, ponieważ to PGR władał w taki właśnie sposób gospodarstwem.

Kolejnym zarzutem podniesionym w ww. piśmie było to, że w toku postępowania w [...] r. nie ustalono prawidłowo wszystkich stron postępowania (jako strona była wskazana jedynie nieżyjąca A. K.), co następnie zostało powtórzone w toku postępowania w [...] r., kiedy skierowano orzeczenie jedynie do W. K., podczas gdy byli jeszcze inni spadkobiercy. W tym zakresie wskazać trzeba, że pominięcie następców prawnych uczestnika postępowania nie stanowi przesłanki nieważności decyzji. Skutkuje jedynie tym, że zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania, a nie do orzeczenia jego nieważności (tak np. wyrok WSA w Łodzi z 17.08.2016 r., II SA/Łd 391/16, LEX nr 2120147).

Nie był również zasadny zarzut dotyczący braku precyzyjnego określenia w orzeczeniach z [...] r. nieruchomości, z uwzględnieniem danych ewidencyjnych gruntów. Z orzeczenia PPRN wynika, że przejęciu podlegała nieruchomość rolna D. o obszarze [...] ha. Została zatem określona powierzchnia przejętych gruntów, natomiast brak odniesienia jej do danych ewidencyjnych nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Należy podkreślić, że decyzja ta wywołała konkretne skutki, brak jest jakichkolwiek danych, z których wynikałoby, że niewskazanie numerów działek stanowiło problem dla jej wykonania, w szczególności biorąc pod uwagę to, że od tej daty minęło już prawie 60 lat.

Mając na uwadze powyższe skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.