Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 829/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83a ust. 2a
journal: Dz.U. 2023 poz 1336
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr SKO.V/428/48/2024 w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 4 lipca 2023 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. (dalej jako skarżący lub strona) zwrócił się do Wójta Gminy L. o wydanie zgody na wycinkę drzewa gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 370 cm rosnącego w pasie drogowym nr DW [...] na działce nr ewid. [...] ; obręb L. , przy ul. [...] . W motywach tego żądania wskazano, że wspomniane drzewo stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi, mienia oraz nieruchomości zlokalizowanej pod adresem Osiedle [...] albowiem ma ono duże rozmiary, rozłożystą koronę i wypróchnienia w pniu, jego konary łamią się i spadają na jednię oraz na wskazaną posesję.

Zawiadomieniem z 1 sierpnia 2023 r. Wójt Gminy L. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie, a następnie 10 sierpnia 2023 r. przeprowadził oględziny, w toku których ustalił, że objęte wnioskiem strony drzewo ma wypróchnienia w pniu, podczas silnych wiatrów jego konary łamią się i spadają na jednię oraz przyległą posesję, a w rezultacie stanowi ono zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego ludzi oraz mienia. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji sporządził projekt decyzji zezwalającej na usunięcie przedmiotowego drzewa, odstępującej od naliczenia z niniejszego tytułu opłaty oraz określającej warunki dotyczące sposobu i terminu wykonania tego usunięcia, a następnie przedstawił ten projekt do uzgodnień Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. w trybie art. 83a ust. 2a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (aktualnie Dz. U. z 2024 r. poz. 1478).

Pismem z 1 września 2023 r. organ uzgadniający zwrócił się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie nadesłanej dokumentacji, poprzez podanie i udokumentowanie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa objętego wnioskiem skarżącego oraz analizy możliwości zastosowania innych rozwiązań niż jego wycinka wraz ze szczegółowym uzasadnieniem. Podkreślił bowiem, że obwód wskazanego drzewa na wysokości 130 cm wynosu aż 370 cm, a zatem ma ono rozmiary pomnikowe w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz. U. z 2017 r., poz. 2300), z kolei dołączona do akt sprawy dokumentacja wskazuje, że jest ono w dobrym stanie fitosanitarnym, bez widocznego posuszu, zaburzonej statyki czy odsłoniętych korzeni, zaś uwidocznione na jednej z fotografii wypróchnienie od strony ul. [...] to prawdopodobnie zabliźniająca się rana. Zwrócił przy tym uwagę, że organ prowadzący postepowanie główne zasadniczo powielił twierdzenia podniesione we wniosku strony i nie przeprowadził w tym zakresie żadnej dodatkowej analizy, w tym nie zwrócił się o wykonanie odpowiedniej opinii dendrologicznej mogącej potwierdzać słuszność wycinki. Nienależnie od powyższego wskazano, że w przypadku braku możliwości wykonania innych rozwiązań niż wycinka należy szczegółowo rozważyć (a) zastosowanie rekompensaty przyrodniczej w postaci nasadzeń zastępczych w zamian za wycinane drzewo oraz (b) pozostawienie ściętych kłód drzewa do naturalnego rozkładu w sąsiedztwie drogi lub w innym miejscu wskazanym przez organ.

W reakcji na powyższe pismo organu uzgadniającego, Wójt Gminy L. , wezwaniem z 19 września 2024 r. zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie złożonego wniosku, poprzez podanie i udokumentowanie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa oraz analizy możliwości zastosowania innych rozwiązań niż jego wycinka wraz ze szczegółowym uzasadnieniem, a w przypadku braku zastosowania takich innych rozwiązań, przeanalizowania sprawy pod kątem zastosowania nasadzeń zastępczych lub pozostawienia ściętych kłód drzewa do naturalnego rozkładu.

W odpowiedzi strona nadesłała pismo datowane na 22 września 2023 r., gdzie zasadniczo powtórzyła argumenty, na które powołała się we wniosku. Nadto wskazała na fakultatywny charakter obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych oraz podkreśliła, że okoliczności sprawy nie uzasadniają w jej ocenie zastosowania tej formy rekompensaty ubytku w środowisku spowodowanego usunięciem drzewa, jako że po pierwsze - także one stwarzałyby zagrożenie upadków konarów na jezdnię, zaś po drugie - kolidowałoby to z zasadami projektowania roślinności w pasie drogowym określone w § 72 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz. 1518).

Następnie organ pierwszej instancji zwrócił się do organu uzgadniającego pismem z 4 października 2023 r., gdzie powołał się na powyższą argumentację strony oraz poparł swoje stanowisko wyrażone w powołanym wyżej projekcie decyzji.

Wezwaniem z 10 października 2023 r. organ uzgadniający ponownie wezwał organ pierwszej instancji do uzupełnienia dokumentacji wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem drzewa oraz analizy możliwości zastosowania innych rozwiązań niż wycinka. Odpowiedzi na to wezwanie organ pierwszej instancji udzielił pismem z 17 października 2023 r., gdzie powtórnie wywiódł, że sporne drzewo stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi i mienia, gdyż ma duże rozmiary, rozłożystą koronę i wypróchnienia w pniu, jego konary łamią się i spadają na jednię oraz na sąsiednią posesję. Równocześnie oświadczył, że po ponownym przeanalizowaniu możliwości kompensacji przyrodniczej uznał za zasadne wprowadzenie do projektu decyzji zmiany, poprzez nałożenie na wnioskodawcę obowiązku wykonania nasadzenia zastępczego w postaci 4 sztuk drzew gatunku dąb szypułkowy na terenie Centrum Kultury, Wypoczynku i Rekreacji w L. , na działce o nr [...] (do pisma dołączył zmieniony projekt decyzji).

Postanowieniem z 19 października 2023 r., nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji Wójta Gminy L. zezwalającej na usunięcie drzewa objętego wnioskiem skarżącej. W uzasadnieniu podkreślił, że wbrew dwukrotnemu wezwaniu o udokumentowanie wszystkich rzeczywistych powodów przemawiających za usunięciem tego drzewa, organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnych nowych dowodów ani też nie dokonał rozszerzonej analizy zasadności wycinki a jedynie ograniczył się do podtrzymania swojego wcześniejszego stanowiska. W tym stanie rzeczy zaznaczono, że sama lokalizacja drzewa w pasie drogowym nie stanowi dostatecznej przesłanki jego usunięcia w sytuacji, gdy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - ma ono znaczną wartość przyrodniczą, zalegająca w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna potwierdza jego dobry stan zdrowotny, a równocześnie nie udowodniono w sposób dostateczny, że usunięcie jest niezbędne i nie rozważono zastosowania metod alternatywnych, jak na przykład wykonania odpowiednich zabiegów pielęgnacyjnych, w tym cięć sanitarnych.

Decyzją z 17 stycznia 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 2a i art. 83c ust. 1 ustawy o ochronie przyrody Wójt Gminy L. odmówił stronie wydania zgody na usunięcie drzewa wskazanego w jej wniosku. W uzasadnieniu zaprezentowano dotychczasowy przebieg postępowania oraz podkreślono, że mając na względzie treść postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. , w którym organ ten odmówił uzgodnienia projektu decyzji uwzględniającej wniosek strony oraz zważywszy brak dowodów wystarczających do pozytywnego uzgodnienia tego projektu uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają akceptacji jej żądania.

Niezadowolony z powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powtórnie podniósł, że przewidziane do usunięcia drzewo stwarza realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, ludzi, mienia oraz nieruchomości zlokalizowanej w sąsiedztwie, gdyż ma duże rozmiary, rozłożystą koronę i wypróchnienia w pniu, jego konary łamią się i spadają na jednię oraz na teren tej posesji podczas często występujących silnych wiatrów. Dodatkowo podkreślił, że wysokość drzewa w zasadzie uniemożliwia sprawne wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych bez użycia specjalistycznego sprzętu alpinistycznego. Zaznaczył przy tym, że składając swój wniosek działa jako zarządca drogi i realizuje obowiązek wynikający z § 113 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. poz. 1518), polegający na podejmowaniu czynności techniczno-organizacyjnych w zakresie utrzymania roślinności w pasie drogowym w sposób, który umożliwia jej prawidłową wegetację oraz uniemożliwia negatywny wpływ na drogę w trakcie rozrostu, a w szczególności ingerencję w skrajnię lub ograniczenie widoczności. Zwrócono uwagę, że rozporządzenie to formułuje w § 7 zasadę kształtowania bezpiecznego otoczenia dróg, która została zignorowana przez orzekający w sprawie organ, podobnie jak i zasady dotyczące parametrów skrajni drogowej wyrażone w § 78 ust. 1 i 2, § 79 ust. 1 oraz w § 80 ust. 1 pkt 2 tego aktu wykonawczego. Jakkolwiek zaś potrzeba ochrony środowiska nie budzi wątpliwości, to jednak nie może być realizowana z wykorzystaniem nadmiernie intensywnego instrumentarium stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostek, ich życia oraz zdrowia ponieważ narusza to zasadę zrównoważonego rozwoju, w myśl której należy zachować odpowiednie proporcje i wartościowanie określonych dóbr, jakimi są w niniejszym przypadku z jednej strony ochrona przyrody, a z drugiej bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, ludzi i mienia. Organ wydający decyzję w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa powinien rozważyć powyższą kwestię i rozstrzygając tu w ramach uznania administracyjnego jest obowiązany mieć na uwadze interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Decyzją z 12 kwietnia 2024 r. nr SKO.V/428/48/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało w mocy akt wydany w pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy szeroko przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. W tych ramach między innymi wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości (za zgodą jej właściciela), a także opisał warunki wydawania decyzji o tym zezwoleniu określone w art. 83a i art. 83c powołanej ustawy. Podkreślił przy tym, że w świetle art. 83 a ust. 2a przedmiotowej regulacji, zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej (z wyłączeniem obcych gatunków topoli) wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Wspomniane uzgodnienie ma zatem charakter wiążący, gdyż organ decydujący w postepowaniu głównym, to jest w przedmiocie zezwolenia na usuniecie drzewa działa wprawdzie w ramach uznania administracyjnego, jednak nie może wydać decyzji pozytywnej w razie odmowy organu uzgadniającego. W tym miejscu Kolegium zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że w interesie strony leżało to, aby na etapie uzgadniania projektu decyzji ustosunkować się do wezwania organu uzgadniającego i wyjaśnić wątpliwości celem uniknięcia odmowy. Równocześnie podzieliło stanowisko tego organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dokumentacja fotograficzna potwierdza dobry stan fitosanitarny spornego drzewa i nie wskazuje na istnienie zaburzeń jego statyki, odsłonięcia korzeni ani posuszu w koronie, a w rezultacie argument strony o stwarzaniu niebezpieczeństwa dla uczestników ruchu drogowego nie został dostatecznie umotywowany. Dodatkowo organ odwoławczy zaznaczył, że zezwolenie na usunięcie drzewa ma charakter wyjątkowy, powinno być stosowane bardzo rozważnie i ograniczać się do szczególnie uzasadnionych przypadków, to jest do drzew obumarłych, wiatrołomów, czy też posiadających wady budowy istotne z punktu widzenia statyki. Dąb szypułkowy wskazany we wniosku skarżącej nie należy do takich drzew, a skoro nie przedstawiła ona żadnych dowodów mogących przemawiać za trafnością jej żądania, decyzja odmowna była prawidłowa. Końcowo Kolegium zakwestionowało wywody skarżącego o naruszeniu przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych odnoszące się do "strefy bez przeszkód", która powinna zapewnić odpowiednie poziomy bezpieczeństwa akcentując, że nie dokonał on analizy czy i w jaki sposób strefa ta została naruszona oraz, czy naruszenie to może mieć wpływ na bezpieczeństwo.

Niezadowolona z powyższej decyzji strona, reprezentowana przez adwokata wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu oraz poprzedzającej go decyzji pierwszoinstancyjnej, a także zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było pominięcie faktu, iż wnioskowane do wycinki drzewo stanowi bezpośrednie zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Zarzucił nadto naruszenie prawa materialnego, a to: art. 83c ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 86 tej regulacji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do zezwolenia na usunięcie tego drzewa oraz § 78 ust. 2 pkt 6 w związku z § 4 pkt 21 oraz z § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych, poprzez ich niezastosowanie i całkowite pominięcie wymogów regulujących skrajnię jezdni, która powinna stanowić strefę bez przeszkód.

W uzasadnieniu podkreślono, że organ drugiej instancji w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji wyrażonej w odwołaniu, w toku postępowania nie zebrano w sposób wystarczający materiału dowodowego, co doprowadziło do pominięcia szeregu okoliczności wskazujących na konieczność wycinki drzewa w tym zagrożenia, jakie stwarza dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego z uwagi na swą lokalizację (bardzo blisko jezdni) oraz cechy takie jak duże rozmiary, rozłożysta korona, wypróchnienia w pniu oraz łamanie i opadanie konarów. Nadto zaakcentowano, że orzekające w sprawie organy nie dokonały wyważenia interesów, zaniechały przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony życia i zdrowia ludzi, która ma w niniejszym przypadku większe znaczenie niż ochrona środowiska naturalnego, nie dokonały w sprawie własnych ustaleń, nie przeprowadziły postępowania dowodowego ani nie odniosły się do argumentów podnoszonych przez stronę, lecz oparły się zasadniczo wyłącznie na opinii organu uzgadniającego wyrażonej w jego postanowieniu z 19 października 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium powtórzyło argumentację z uzasadnienia swojej decyzji ponownie podkreślając, że skoro Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. odmówił uzgodnienia projektu decyzji zezwalającej na usunięcie spornego drzewa, to organ prowadzący postępowanie główne był tym stanowiskiem związany i dlatego zasadnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego w tym zakresie. Równocześnie podkreśliło, że postępowanie o udzielenie zgody na usunięcie drzewa prowadzone jest na wniosek strony i chociaż prowadzący tą procedurę organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, to jednak strona nie jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, tym bardziej, że brak udowodnienia danej okoliczności faktycznej może prowadzić do niekorzystnych z jej punktu widzenia rezultatów. Tym samym, skoro skarżący, pomimo wyraźnego wezwania nie uzupełnił swojego wniosku o dowody potwierdzające swe twierdzenia, a zamiast tego poprzestał na powtórzeniu podniesionych wcześniej wywodów, nie może teraz zarzucać organowi braku podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że kwestionowany przez stronę akt odpowiada wymogom prawa.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia przyjdzie w pierwszej kolejności przywołać stan normatywny mający zastosowanie w sprawie. Stosownie zatem do treści art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 83a ust. 2a tej regulacji, zezwolenie na usunięcie drzewa znajdującego się - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tą jedynie różnicą, że niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (art. 83a ust. 6 wskazanej ustawy). Z unormowań tych wynika zatem, że organ wydający decyzję zezwalającą na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, po przeprowadzeniu stosownych czynności w postępowaniu, sporządza projekt decyzji rozstrzygającej w tym zakresie i następnie przekazuje go do uzgodnienia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, z kolei ten wyraża stanowisko w ramach swoich kompetencji. Jak przy tym trafnie dostrzegł organ odwoławczy, brzmienie wspomnianego art. 83a ust. 2a ustawy o ochronie przyrody wskazuje jednoznacznie, że dokonanie uzgodnienia pomiędzy dwoma powyższymi organami stanowi warunek sine qua non wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa. A contrario - odmowa uzgodnień, czyli brak akceptacji organu uzgadniającego w zakresie wydania w niniejszych ramach rozstrzygnięcia aprobującego żądanie strony uniemożliwia wydanie takiej decyzji przez organ prowadzący postępowanie główne i powoduje konieczność wydania decyzji negatywnej w stosunku do strony wnioskującej (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/20; publ. LEX nr 3099534 oraz wyrok tutejszego Sądu z 1 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1603/22, publ. Lex nr 3491186).

W rozpoznanej sprawie nie doszło do uzgodnień w zakresie akceptacji wniosku strony o zezwolenie na usunięcie drzewa. Organ uzgadniający, to jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. wyraził w tej kwestii jednoznacznie negatywne stanowisko dając mu wyraz w postanowieniu nr [...] z 19 października 2024 r. Z akt sprawy, jak również z wywodów skarżącej oraz organu nie wynika, aby postanowienie to zostało zakwestionowane zażaleniem. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. nie skorzystał zatem z prawa zaskarżenia tego aktu, a skoro tak, już sam fakt, iż postanowienie to - zawierające negatywne stanowisko wobec żądania tego podmiotu stało się ostateczne, obligował Wójta Gminy L. do wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia zgłoszonego przezeń wniosku.

W tym miejscu należy przyznać, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzewa nie w każdym przypadku musi w sposób automatyczny powodować, że wydana w jej następstwie decyzja negatywna będzie prawidłowa, gdyż odmowa uzgodnień nie może sanować decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy koliduje ona z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu taki stan rzeczy nie miał jednak miejsca w rozpoznanej sprawie, gdyż wydane rozstrzygnięcie o odmowie zezwolenia na usunięcie drzewa objętego wnioskiem strony było prawidłowe i oparte na dostatecznych podstawach faktycznych oraz prawnych, a wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej nie dostrzegły występowania takich okoliczności, które uzasadniałyby wydanie decyzji odmiennej w stosunku do stanowiska wyrażonego w przywołanym powyżej postanowieniu.

Zarówno w skardze jak i we wszystkich swoich wywodach podnoszonych w toku postępowania administracyjnego strona powoływała się konsekwentnie na istniejące zagrożenie, jakie ma powodować sporne drzewo dla bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego oraz dla przylegającej nieruchomości, co każdorazowo motywowała jego lokalizacją w pasie drogowym (która koliduje z normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych), dużymi rozmiarami, istniejącymi wypruchnieniami w pniu oraz spadaniem podczas silnych wiatrów jego konarów na jezdnię i sąsiednią posesję. W ocenie Sądu wywody takie nie stanowiły wystarczającego uzasadnienia dla pozytywnego załatwienia jej wniosku, gdyż podnoszona przez nią argumentacja była ogólnikowa i niepoparta dostatecznie przekonującymi danymi. Skarżący nie doprecyzował swojego stanowiska w niniejszym zakresie i nie udzielił przekonujących wyjaśnień, chociaż był do tego wezwany przez organ uzgadniający (pismem z dnia 19 września 2023 r.). Odpowiadając na to pismo ograniczył się zasadniczo do powtórzenia swoich wcześniejszych wywodów. W tym zakresie wskazał na duży rozmiar drzewa, co w ocenie Sądu przemawia raczej przeciwko jego usunięciu zwłaszcza, że - jak zwrócił uwagę organ uzgadniający - ma ono parametry kwalifikujące do pomników przyrody. Zwrócił także uwagę na wypróchnienia w pniu tego drzewa, co jednak samo w sobie nie świadczy jeszcze o jego złym stanie fitosanitarnym, tym bardziej, że zalegająca w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna wskazuje na jego dobry stan, a zdaniem organu uzgadniającego, wypróchnienie widniejące po jednej stronie pnia stanowi prawdopodobnie tylko zabliźniającą się ranę. Skarżący nie poparł swego stanowiska żadnymi dodatkowymi dowodami, w tym np. stosowną opinią dendrologiczną, a jedynie ponowił argument o opadających na jezdnię i przylegającą posesję gałęziach. Okoliczność ta niewątpliwie może stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz mienia, jednak należy podkreślić, że nie determinuje sama w sobie zasadności najdalej idącej interwencji polegającej na wycince. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, usunięcie drzewa powinno być stosowane w ostateczności, tylko w przypadku drzew dotkniętych schorzeniami lub innymi wadami albo jeżeli wyeliminowanie stwarzanych przez nie zagrożeń w inny sposób nie jest możliwe (por. wyroki tutejszego Sądu; z 28 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 992/23, publ. Lex nr 3624607 oraz z 1 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1603/22, publ. Lex nr 3491186). Szczególnie w przypadku, gdy drzewo - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - przedstawia niewątpliwą wartość przyrodniczą, której wyznacznikami są: szlachetny gatunek (dąb szypułkowy) oraz wspomniane rozmiary pomnikowe (obwód pnia na wysokości 130 cm wynoszący 370 cm), wycinka powinna mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji wykazania wręcz wyjątkowo uzasadnionych okoliczności, które by za tym przemawiały, a wniosek w takim zakresie powinien zostać umotywowany w sposób wyczerpujący, precyzyjny i pełny. Uwzględnienie zgłoszonego w tych ramach wniosku byłoby nadto możliwe jedynie wówczas, gdyby związanych z drzewem zagrożeń nie można było wyeliminować w drodze łagodniejszych metod (jak np. cięcia pielęgnacyjne, częściowa redukcja korony bądź wykonanie odpowiednich wiązań) i to nawet jeśli wymagałyby one ponadprzeciętnej pracochłonności czy poniesienia relatywnie znacznych kosztów. Dlatego za chybiony należy uznać lakoniczny wywód strony o tym, jakoby sprawne wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych wymagało - z uwagi na wysokość spornego drzewa - użycia specjalistycznego sprzętu alpinistycznego, tym bardziej, że nie wskazała ona żadnych powodów, dla których zabiegów tego rodzaju nie można by wykonać przy użyciu np. pojazdu z wysięgnikiem.

Strona skarżąca odpowiedziała na opisane wyżej wezwanie ogólnikowo i nie ustosunkowała się do zawartych w nim zagadnień w sposób dostateczny ani też nie uczyniła tego w dalszym toku postępowania, a skoro tak, za chybione należy uznać podnoszone przez nią zarzuty, jakoby to orzekające w sprawie organy naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgromadzony przez te organy materiał dowodowy stanowił bowiem dostateczną podstawę do poczynienia miarodajnych ustaleń oraz do sformułowania oceny w sposób zgodny z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym, natomiast to raczej skarżący wykazał się biernością procesową nie podejmując - mimo wystosowanego doń wezwania - wystarczających działań mających na celu usunięcie istniejących wątpliwości i należyte umotywowanie swojego żądania.

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że po myśli art. 39 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320), zabrania się usuwania, niszczenia i uszkadzania zadrzewień przydrożnych. Podmioty odpowiedzialne za zarządzanie drogami jak i ochronę środowiska każdorazowo powinny zatem podejmować wszelkie możliwe czynności, które zapewnią bezpieczeństwo na drogach, przy zachowaniu przydrożnych zadrzewień i dlatego usunięcie drzewa - jako rozwiązanie najdalej idące i nieodwracalne, powinno być stosowane wyjątkowo np. w przypadku drzew obumarłych, wiatrołomów lub posiadających wady budowy istotne dla statyki. W rozpoznanej sprawie brak jest dowodów mogących świadczyć o tym, aby drzewo wnioskowane do wycinki należało do takich przypadków, a równocześnie trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że jest to okaz o pomnikowych rozmiarach, a zatem ewentualne zezwolenie na jego usunięcie wymagałoby poparcia szczególnie przekonującymi argumentami. Wniosek skarżącego wymogu takiego nie spełniał a braki w tym zakresie nie zostały w toku postępowania dostatecznie uzupełnione, w związku z czym za zasadne należy uznać zarówno negatywne stanowisko organu uzgadniającego jak i stanowiące jego następstwo rozstrzygnięcia podjęte przez organy obydwu instancji.

Zdaniem Sądu, nie mógł odnieść skutku również podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych. Po pierwsze bowiem - jak wynika z § 2 ust. 1 tego aktu wykonawczego, jego unormowania stosuje się do projektowania, budowy, przebudowy lub użytkowania dróg publicznych oraz projektowania, budowy lub przebudowy urządzeń obcych sytuowanych w pasach drogowych tych dróg. Przedmiotowe rozporządzenie ma zatem zastosowanie do dróg nowo powstających lub przebudowywanych, a co za tym idzie do nowych nasadzeń prowadzonych w pasie takich dróg, natomiast w żadnym razie nie można z niego wyprowadzać obowiązku dostosowania do określonych w nich warunków poprzez wycinanie już istniejących drzew, które z przedmiotowymi wymogami kolidują. Odmienną wykładnię przepisów wspomnianego aktu wykonawczego należy uznać za błędną, a nadto jej skutkiem byłaby konieczność usunięcia ogromnej ilości drzew rosnących w pasach drogowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/20, publ. Lex nr 3099534 - wyrażony w nim pogląd został sformułowany w odniesieniu do postanowień poprzedniego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, jednak pozostaje aktualny także na gruncie obecnie obowiązującego rozporządzenia z 24 czerwca 2022 r.).

Mając na względzie wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie i dlatego orzekł o oddaleniu skargi działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.