Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 883/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 85, 97
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Starosta na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) i art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) oraz art. 3 pkt 14 lit. f) ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154 poz. 1793) i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) orzekł o odmowie przyznania bezrobotnej [...] prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy [...] do rejestracji zgłosiła się w dniu [...] r. spełniając warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu rejestracji udokumentowała okres uprawniający do zasiłku wynoszący 24 lata i 3 miesiące, oraz okres uprawniający do emerytury wraz z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych (od dnia [...] r.) wynoszący 30 lat 9 miesięcy i 29 dni, a jako urodzona [...] r. miała ukończone tylko 51 lat życia. Wobec tego na dzień rejestracji jak i do dnia [...] r. nie spełniała warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, określonych w art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tak z racji wieku jak i posiadanego okresu uprawniającego do emerytury.

Według Starosty nie spełniła też warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37k ust. 1 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r., gdyż dotyczy on osób rejestrujących się po tym dniu, a wymieniona zarejestrowana została przed dniem 01 stycznia 2002 r., więc nie ma podstaw do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na nowych zasadach.

Zdaniem organu, wnioskodawczyni nie spełniła również warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego wymienionych w art. 3 pkt 14 lit. f) cyt. na wstępie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., przysługującego pracownikom byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, gdyż nie była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat.

[...] w odwołaniu od powyższej decyzji wyraziła przekonanie, iż spełnia wszystkie warunki wynikające z art. 37k pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...] , działając w oparciu o art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 3 pkt 14 lit. f) ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół w związku z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu dokonanego rozstrzygnięcia Wojewoda podał m.in., że w myśl art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r.) prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniała warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z przywołanego przepisu organ wywiódł, że do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, na zasadach określonych w art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r. ważnym jest nie tylko dzień złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia, ale i dzień rejestracji tej osoby, który mógł nastąpić tylko i wyłącznie po [...] r.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że [...] jako urodzona [...] , po rozwiązaniu w dniu [...] r. stosunku pracy z przyczyn dot. zakładu pracy, posiadając udokumentowany wymagany okres uprawniający do nabycia prawa do zasiłku i okres uprawniający do zasiłku wynoszący 24 lata i 3 miesiące oraz okres uprawniający do emerytury wraz z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych 30 lat 9 miesięcy i 29 dni, zgłosiła się do rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy . uzyskując z tym dniem status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku od dnia [...] r. Jednakże [...] wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożyła w dniu [...] r. Zatem odwołująca się w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego (zgodnie z przywołanym wyżej art. 37l ust. 1 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r.) była osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, który nadal pobierała. Według organu odwoławczego, pomimo, że [...] na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dot. zakładu pracy miała ukończone 50 lat i udokumentowała ponad 30-letni okres uprawniający do emerytury, to z uwagi na dzień zarejestrowania się, nie jest osobą, o której mowa w przywołanym wyżej art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że odwołująca się, jako zarejestrowana [...] r. świadczenie przedemerytalne mogłaby nabyć tylko od dnia [...] r. (zgodnie z art. 5) w związku z wejściem w życie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy dnia [...] r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...), o ile spełniała warunki określone w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] r. Przywołując treść wskazanego przepisu organ uznał, że na dzień [...] r. [...] nie spełniała żadnego z wymienionych warunków tak ze względu na wiek jak i na posiadany okres uprawniający do emerytury, nawet po zaliczeniu jej do tego okresu (zgodnie z art. 37l ust. 1 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.) okresu ostatnio pobieranego zasiłku, tj. od dnia 17 sierpnia 2001 r. do 12 stycznia 2002 r..

Odwołującej się nie można również zaliczyć do bezrobotnych, o których mowa w art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2002 r. nadanym przez art. 3 pkt 14 lit. f) ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...), który dotyczy osób posiadających status bezrobotnego w dniu [...] r. oraz spełniających jednocześnie warunek osiągnięcia wieku przez kobietę 50 lat, legitymowania się co najmniej 20-letnim okresem uprawniającym do emerytury i zamieszkującej w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym i zatrudnieniem w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat. J. L. była bowiem zatrudniona tylko w połowie wymiaru czasu pracy.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego , [...] wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji i przyznanie świadczenia przedemerytalnego od daty złożenia wniosku. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż nie zgadza się z interpretacją zawartą w decyzjach, zgodnie z którą spełnienie wymienionych w nich warunków wymagane jest do dnia rejestracji w Powiatowym Urzędu Pracy wniosku o zasiłek dla bezrobotnych. Zdaniem skarżącej, w chwili złożenia wniosku, tj. w [...] r. spełniała ona wszystkie warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Podkreśliła, że nie ma przepisu wedle którego rejestracja o przyznanie zasiłku dla bezrobotnych jest jednocześnie wnioskiem o świadczenie przedemerytalne i wynika to jedynie z nadinterpretacji prawa przez urząd pracy.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia przedemerytalnego uregulowane zostały w art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W związku z tym, że przepis ten ulegał niejednokrotnym nowelizacjom, pomiędzy stronami zaistniał spór w zakresie stanu prawnego w jakim winien być zastosowany art. 37k w niniejszej sprawie w kontekście zmian, które objęły swym zakresem również brzmienie art. 37l w/w ustawy.

Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 66), prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. przysługuje bezrobotnym, którzy na dzień 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Analizując uprawnienia skarżącej pod względem spełnienia w dniu [...] r. warunków przewidzianych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu na dzień [...] r., organy trafnie uznały, że [...] wymaganych przesłanek nie spełniła. Wynika to z nieposiadania określonego wieku (58 lat - art. 37k ust. 1 pkt 1, 55 lat – art. 37k ust. 1 pkt 2), nie osiągnięcia okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat (art. 37k ust. 1 pkt 3) jak i z trybu rozwiązania stosunku pracy (art. 37k ust. 1 pkt 4).

Niekonsekwentnie zachował się jednak organ odwoławczy rozważając uprawnienia skarżącej do uzyskania wnioskowanego świadczenia w oparciu o art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wychodząc generalnie z założenia, że skarżąca musiała na dzień [...] r. spełniać warunki obowiązujące do [...] r. (w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy (...)), organ przywołał treść art. 37k ust. 9 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r. wprowadzonym art. 3 pkt 14 lit. f) ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 154, poz.1793). Organ nie zbadał zatem, czy [...] spełniła warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego w oparciu o art. 37k ust. 9 według treści tegoż przepisu na dzień 31 grudnia 2001 r.

Ponadto, zdaniem Sądu, sposób w jaki zinterpretowano w zaskarżonej decyzji, na tle ustalonego stanu faktycznego, wzajemną relację między przepisami art. 37k ust.1 i art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, narusza prawo.

Zgodnie z art. 37k ust. 1 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r., świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie zaprzeczył spełnieniu przez stronę powyższych warunków, jednakże powołał się na nową treść art. 37l ust. 1 oraz na treść art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującą w dacie rejestracji strony jako bezrobotnej, których warunków wówczas skarżąca nie spełniała i wywiódł, że [...] nie może – będąc zarejestrowaną w 2001 r. - nabyć świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów obowiązujących dopiero od 1 stycznia 2002 r.

W myśl znowelizowanego art. 37l ust. 1, "prawo do świadczenia emerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby".

Istota problemu interpretacyjnego sprowadza się więc w niniejszej sprawie do wykładni określonej w tym przepisie przesłanki: "spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji". W zaskarżonej decyzji przyjęto, że w cytowanym zapisie chodzi wyłączni o takie warunki, jakie przewidziane były w stanie prawnym obowiązującym w dacie rejestracji, a więc materialnoprawne warunki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego powiązano z datą rejestracji strony jako osoby bezrobotnej. W ocenie Sądu, użyte w tym przepisie określenie: "warunki" należy odnosić do przesłanek warunkujących nabycie tego prawa ustanowionych w art. 37k ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez bezrobotnego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego (podobnie: wyrok NSA z 30 stycznia 2003 r., )

Rekapitulując powyższe rozważania, skład orzekający stwierdził, że wniosek [...] z dnia [...] r. inicjujący postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia emerytalnego, winien być przez organy rozpatrzony zarówno z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, będącego rozwiązaniem uzupełniającym (szczególnym) w stosunku do podstawowych reguł przyznawania świadczeń przedemerytalnych, a w przypadku braku przesłanek do przyznania świadczenia przedemerytalnego, wniosek powinien być także rozważony pod kątem przepisów obowiązujących w momencie rozstrzygania sprawy (w tym art. 37k) i spełniania przez skarżącą tych przepisów w dniu rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.