Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2030/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr[..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta O. na podstawie art. 50a pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm. - dalej jako P.b.) nakazał D.P. - inwestorowi boiska sportowego ze sztuczną nawierzchnią na terenie działki nr [...] obr [....] przy ul. [...]w O.rozbiórkę ww. boiska sportowego, realizowanego pomimo otrzymania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z [..] lipca 2019 r. na podstawie art. 49b ust. 2 P.b. wstrzymał inwestorowi prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie boiska sportowego ze sztuczną nawierzchnią realizowanego bez wymaganego zgłoszenia.

W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2019 r. stwierdzono, że pomimo otrzymania przez inwestora w dniu [...] lipca 2019 r. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, były one dalej wykonywane, o czym świadczą zmiany względem stanu budowy zaobserwowanego w dniu []...] lipca 2019 r.

Mając więc na uwadze niezastosowanie się inwestora do otrzymanego nakazu wstrzymania prowadzonych robót budowlanych należało orzec rozbiórkę.

Decyzja wskutek niezaskarżenia stała się ostateczna.

II.

Po rozpoznaniu wniosku D.P. o unieważnienie ww. decyzji PINB z uwagi na rażące naruszenie prawa, [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...]odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Organ przybliżył na wstępie zarówno dotychczasowy przebieg postępowania przed PINB jak i specyfikę nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności.

Dalej wskazał, że kwestionowana decyzja została wydaną na podstawie art. 50a ust. 1 P.b., który ma charakter stricte represyjny, gdyż nakazuje wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wykonanego wskutek prowadzenia robót budowlanych po ich wstrzymaniu albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Prawodawca nie pozostawia organom żadnej sfery dowolności - stwierdzenie wykonywania robót budowlanych, pomimo ich wstrzymania, obliguje organ, bez względu na rodzaj prowadzonego postępowania, do wydania któregoś z orzeczeń wymienionych w pkt 1 albo 2.

Przepis ten dotyczy postanowień wydawanych w trakcie procedur legalizacyjnych dotyczących samowoli budowlanej (art. 48 ust. 2 i art. 49b ust. 2).

W sprawie jest niesporne, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie realizacji robót budowlanych polegających na budowie boiska sportowego ze sztuczną nawierzchnią PINB postanowieniem z[...] lipca 2019 r. na podstawie art. 49b ust 2 P.b. wstrzymał inwestorowi prowadzenie ww. robót. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] lipca 2019 r. stwierdzono, że pomimo otrzymania przez inwestora w dniu [...] lipca 2019 r. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, były one dalej kontynuowane. Świadczą o tym zmiany względem stanu budowy zaobserwowanego w dniu [...] lipca 2019 r. Na dzień [...] lipca 2019 r. cała przygotowana powierzchnia terenu (60m x 150m) została pokryta sztuczną trawą.

W odniesieniu do zarzutu błędnego zastosowania trybu legalizacji z art. 49b zamiast 50-51 P.b. WINB wskazał, że na tym etapie pozostaje to bez znaczenia z uwagi na okoliczności wskazane powyższej. Decyzja rozbiórkowa była konsekwencją prowadzenia robót budowlanych pomimo ich wstrzymania.

Zgłoszenie z [...] września 2018 r. dotyczyło innego obiektu (boiska) niż ten, który w rzeczywistości powstał (o innych wymiarach i lokalizacji).

III.

Po rozpatrzeniu odwołania D.P., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] września 2020 r. znak [...]utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie WINB.

Organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2018 r. D.P. dokonał w Urzędzie Miasta O. zgłoszenia budowy na działce nr [...] obr. [...]przy ul. [...]w O. dwóch boisk typu "[...]", każde o wymiarach 62 x 30 m. Zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu. Następnie kilkukrotnie składał zgłoszenia budowy pełnowymiarowego boiska piłkarskiego (105 x 68 m) na tej samej działce. W sprawie tych zgłoszeń Prezydent Miasta O. wnosił sprzeciwy. Pomimo tego, jak przyznaje sam skarżący w odwołaniu, przystąpił w maju 2019 r. do robót budowlanych polegających na wyrównaniu terenu i pokryciu go sztuczną murawą na całym obszarze (150 x 60 m). Jak wynika z zeznań przytoczonych w postanowieniu Prokuratury Rejonowej [...] w O. z [...] grudnia 2019 r. sygn. akt[...], po wydaniu przez Prezydenta Miasta O. postanowienia wzywającego do uzupełnienia zgłoszenia z dnia [..]utego 2019 r. D.P. kontynuował prace, ponieważ zgłoszeniem zajmował się jego pełnomocnik, który miał uzupełnić braki. Inwestor wskazał także, że nie mógł wstrzymać prac budowlanych, z uwagi na zaplanowany przyjazd grup sportowych.

Zgodnie z ustaleniami kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2019 r., postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. PINB nakazał wstrzymanie robót budowlanych na całej działce i nałożył na Skarżącego obowiązek dostarczenia dokumentów wymaganych do legalizacji inwestycji. Strona nie wstrzymała robót, uznając, że "pismo (...) mnie nie dotyczy gdyż ja buduję boiska [...]zgodnie z przyjętym zgłoszeniem". Jak wynika z kontroli PINB dokonanej [...] lipca 2019 r. do tego dnia cały obszar został pokryty sztuczną nawierzchnią. Inwestor prowadził prace budowlane także poza terenem i zakresem objętym uprzednim zgłoszeniem.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest poczynione przez organ powiatowy założenie, że prowadzona na całej działce budowa stanowi samowolę budowlaną prowadzoną bez odpowiedniego zgłoszenia. Prowadzone prace budowlane bowiem tak dalece obiegały od prac przewidzianych zgłoszeniem, że należało je uznać za budowę zupełnie innego obiektu. W ocenie GINB wydanie nakazu rozbiórki na takiej podstawie nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. W istocie bowiem prace budowlane trwały nieprzerwanie i nie doszło do powstania dwóch boisk typu "[...]", lecz zupełnie innego obiektu. Potwierdza to w szczególności dokumentacja rysunkowa i fotograficzna z przeprowadzanych kontroli i oględzin, na której uwidoczniony jest nieregularny kształt całego obiektu oraz rozstawienie bramek piłkarskich. Ze względu na specyfikę boiska, jako obiektu służącemu do gry w określoną dyscyplinę sportową, dla wydzielenia takiego obiektu jako pewnej całości znaczenie mają jego wymiary oraz umiejscowienie urządzeń odpowiednich dla danej dyscypliny - w tym przypadku bramek. Tymczasem w niniejszej sprawie trudno w powstałym obiekcie odnaleźć pierwotne zamierzenie budowlane, tj. dwa boiska typu "Orlik". Kształt całego obiektu jest nieregularny, a ustawienie bramek pozwala na grę w różnych konfiguracjach, które prawdopodobnie określaliby każdorazowo zawodnicy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że organ powiatowy nie posiadał wiedzy o nieudanych próbach zgłoszenia budowy pełnowymiarowego boiska na tej samej działce i nie mógł ich brać pod uwagę.

Bez rażącego naruszenia prawa organ powiatowy przyjął, że budowany obiekt tak dalece odbiega od tego opisanego w zgłoszeniu przyjętym bez sprzeciwu, że stanowi samowolę budowlaną, co uzasadniało zastosowanie art. 49b ust. 2 P.b. O ile rozważać można, czy stan faktyczny nie uzasadniał zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 3 lub 4 P.b., to jednak bez wątpienia zastosowanie art. 49b ust. 2 nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, bowiem granica między zastosowaniem odpowiedniego z ww. przepisów w przypadku budowy przez inwestora obiektu innego, niż objęty zgłoszeniem jest płynna, a jej ustalenie wymaga złożonej analizy stanu faktycznego oraz wykładni przepisów prawa.

Omyłka pisarska w badanej decyzji w postaci powołania się na art. 49 ust. 2 P.b. zamiast na art. 49b ust. 2 P.b. nie świadczy o braku podstawy prawnej. Błędnie powołany artykuł w oczywisty sposób nie dotyczy tej sprawy, nie można więc mieć wątpliwości, że podstawą prawną decyzji jest art. 50a pkt 1 P.b. w związku z art. 49b ust. 2 P.b. Pomyłka przy powołaniu podstawy prawnej nie oznacza jej braku ani nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Rażącego naruszenia prawa nie stanowi również samo zastosowanie art. 50a P.b., który stanowi normę bezwzględnie obowiązującą. W wyroku z 10 października 2018 r. sygn. akt lI OSK 2514/16 NSA stwierdził, że "procedura legalizacyjna, (...) nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu". Oznacza to, że organ nadzoru budowlanego obowiązany jest wydać decyzję o rozbiórce za każdym razem, kiedy stwierdzi, że wstrzymane przez niego prace budowlane są przez inwestora prowadzone. Fakt prowadzenia robót potwierdza porównanie ustaleń kontroli przeprowadzonych przez PINB w dniach [...]lipca 2019 r., a także sam Skarżący, który w odwołaniu twierdzi, że prace przestał prowadzić dopiero na początku sierpnia, po otrzymaniu decyzji nakazującej rozbiórkę.

GINB nie podzielił twierdzeń Skarżącego, że mógł on przystąpić do prac oczekując pozytywnego załatwienia sprawy. W porównaniu do pozwolenia na budowę, instytucja zgłoszenia robót budowlanych stanowi ułatwienie dla inwestora, ale pomimo istnienia możliwości milczącego załatwienia sprawy, nie uprawnia do podejmowania jakichkolwiek prac przed upływem terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji. Nie może być również brane pod uwagę twierdzenie Skarżącego, że nie posiadał on wiedzy o działaniach własnego pełnomocnika. Strona posługująca się pełnomocnikiem robi to na własne ryzyko.

Tym samym bez rażącego naruszenia prawa PINB wstrzymał na podstawie art. 49b ust. 2 P.b. prowadzone roboty budowlane związane z budową boiska, a następnie nakazał jego rozbiórkę w związku z dalszym prowadzeniem prac.

W związku z bezwzględnie obowiązującym charakterem normy zawartej w art. 50a u.p.b. rażące naruszenie prawa mogłoby zachodzić, zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, jedynie w przypadku ciężkiego i oczywistego naruszenia, które tutaj nie zachodzi.

IV.

Skargę na powyższą decyzję wniósł D.P., kwestionując ją w całości.

Wyjaśnił, że [...] września 2018 r. złożyłem w UM w O. zgłoszenie w sprawie budowy 2 boisk [...]o wymiarach 30 m x 60 m każde na działce nr 41 obręb 154 w O. przy ul[...]. Zgłoszenie zostało przyjęte w trybie milczącym po 21 dniach od zgłoszenia.

Na tej podstawie wiosną 2019 r. rozpoczął budowę dwóch boisk [...]na ww. działce. Dodatkowo w lutym 2019 r. biuro projektowe w jego imieniu złożyło zgłoszenie na budowę boiska pełnowymiarowego na tej samej działce, gdyż teren był duży i na to pozwalał. W okresie maj-lipiec 2019 r. Skarżący równał teren i przygotował podłoże do położenia sztucznej trawy. W dniu [...] lipca 2019 r. dostał postanowienie nakazujące: "wstrzymać inwestorowi D.P. prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie boiska sportowego ze sztuczną nawierzchnią na terenie działki [..] obręb [..] przy ul. [...]w O. realizowanych bez wymaganego zgłoszenia".

Po przeczytaniu pisma Skarżący zrozumiał, że go nie dotyczy gdyż on buduje boiska [...]zgodnie z przyjętym zgłoszeniem. Jednak w dniu [...\ lipca 2019 r. otrzymał decyzję PINB o nakazie rozbiórki.

Wskazał, że nie wykonał nakazu rozbiórki boiska sportowego, gdyż:

1. w dniu [...] lipca 2019 r. nie było to boisko, a jedynie połać ziemi częściowo przykryta sztuczną trawą,

2. nakazano rozebrać sztuczną trawę z całej przygotowanej wówczas powierzchni terenu o wymiarach 150 x 60 m, czyli również z powierzchni 2 O. na których budowę miałem decyzję Urzędu Miasta w[...],

3. Decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nakazywała rozbiórkę obiektu budowlanego na który została wydana pozytywna decyzja administracyjna.

Na początku sierpnia 2019 r. Skarżący wstrzymał jednak dalsze prace, zaś[...] września 2019 r. wysłał zapytanie mailowe do PINB w sprawie legalizacji pełnowymiarowego boiska do piłki nożnej o wymiarach 105 x 68 m. Nie pytał o legalizację dwóch wybudowanych[...], gdyż na to miał zgodę z Urzędu Miasta. W dniu [...] października 2019 r. otrzymał jednak odpowiedź z PINB wskazującą, że na obecnym etapie brak jest możliwości przeprowadzenia legalizacji. Nadto, w odniesieniu do zgłoszenia z [...] września 2018 r. dotyczącego zamiaru budowy dwóch boisk typu [...]organ podkreślił, że roboty objęte ww. zgłoszeniem nie zostały wykonane (zgłoszone obiekty nie powstały). Wykonane w obrębie zgłoszonych robót obiekty nie odpowiadają ww. zgłoszeniu.

Strona podkreśliła, że z interpretacji WINB wynika, że jeżeli ostateczna decyzja jest błędna, to i tak należy ją zaakceptować dla porządku prawnego, nie bacząc na skutki jakie wywołuje ona dla przedsiębiorcy. Ponadto nadmienić należy, że WINB uznał wadliwą decyzję PINB nakazującą rozbiórkę boiska sportowego, a zakwestionował prawną i prawomocną decyzję UM w O. wydaną[..] października 2018 r. pozwalającą na budowę dwóch boisk typu[...].

Zdaniem Strony na jej działce powstały 2 boiska [...]zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...] września 2018 r. przyjęte milcząco przez Urząd Miasta w O. w dniu [...] października 2018 r., a dodatkowo na tej samej działce powstało boisko pełnowymiarowe do piłki nożnej o wymiarach 105 x 68 m. Nie można więc zgodzić się z interpretacją WINB, że decyzja PINB nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa jak też ze stwierdzeniem, że na ww. działce powstał inny obiekt nie odpowiadający zgłoszeniu.

Oczywiste jest, że sprawie PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę 2 boisk [...]z rażącym naruszeniem prawa. Zakwestionował bowiem pozytywną decyzję Urzędu Miasta w O., zezwalającą na wybudowanie 2 boisk [...]o wymiarach 62 m x 30m. Również WINB i GINB błędnie interpretują prawo, utrzymując w mocy decyzję PINB wydaną z tak oczywistym naruszeniem prawa.

Uzasadnia to stwierdzenie nieważności decyzji PINB.

V.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI.

W ustalonych okolicznościach sprawy skarga jest niezasadna.

Procedura stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji tego rodzaju aktu i stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, pozostających w obrocie prawnym i w większości sytuacji nadających danemu podmiotowi określone prawo lub nakładających obowiązek prawny.

Stwierdzenie nieważności decyzji może więc nastąpić w przypadku niewątpliwego i oczywistego wystąpienia którejkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w tym trybie nie prowadzi się postępowania mającego zastąpić i naprawić pierwotne działanie organu, którego decyzja jest badana (nie jest to bowiem postępowanie zwyczajne), bądź też zweryfikować i sanować wszelkie błędy tak postępowania zwykłego jak i wydanej w jego toku decyzji, w tym dokonać odmiennej oceny okoliczności sprawy od tej jaką przeprowadzono pierwotnie. Podkreślenia wymaga także i to, że weryfikacja prawidłowości decyzji następuje z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie zaś stanu obecnie istniejącego, "nowego poziomu wiedzy" w danej dziedzinie, czy też nowo ukształtowanego sposobu rozumienia określonej normy prawnej. W postępowaniu tym nie prowadzi się tym samym - co do zasady - nowych dowodów, ani też nie czyni się nowych ustaleń, chyba że chodzi o pewne drobne ze swej istoty doprecyzowanie (w granicach przewidzianych prawem i charakterem trybu nadzwyczajnego) okoliczności ustalonych w pierwotnym postępowaniu, które z uwagi na swoją niejednoznaczność mogą budzić wątpliwości wpływające na ocenę wady kwalifikowanej. Konkludując, w trybie nadzwyczajnym ocenia się działanie organu, którego decyzja poddana jest nadzwyczajnej weryfikacji w kontekście dowodów zebranych w postępowaniu zwykłym i stanu prawnego obowiązującego w dacie pierwotnego orzekania.

W administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym kontroluje się ważność decyzji ostatecznej przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od samego początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Należy mieć więc na uwadze to, że tylko wady doniosłe, nie zaś wszystkie uchybienia dotyczące decyzji administracyjnej, mogą zostać uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie konkretnej decyzji administracyjnej (również postanowienia) z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Zauważyć w związku z tym trzeba, że przesłanka nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, na co słusznie wskazuje m.in. prof. M. Jaśkowska (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wyd. LEX) może dotyczyć zarówno przepisów: materialnych, procesowych, jak i ustrojowych. Wskazano na to również już w wyroku NSA OZ we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 1986 r. sygn. akt SA/Wr 370/86 zwracający uwagę, że z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wynika, aby wadliwość miała dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji. Z kolei w wyroku z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 414/19, WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że możliwe jest oparcie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. na rażącym naruszeniu zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego, aczkolwiek przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Na możliwość stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie przepisów procesowych wskazuje także B. Adamiak (zob. Gradacja naruszenia procesowego prawa administracyjnego, PiP 2012/3/54).

Strona Skarżąca we wniosku o unieważnienie decyzji PINB podkreśla, że jest ona dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można jednak mówić wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny na "pierwszy rzut oka", charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa) oraz przemawiają za tym racje (skutki) społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną. Ta ostatnia przesłanka musi mieć przy tym decydujące znaczenie przy dokonywaniu oceny stwierdzonego naruszenia prawa, albowiem łączy pierwsze dwie, akcentując i warunkując istotność wady kwalifikowanej. Nie zawsze bowiem oczywiste naruszenie jasnego w swej warstwie interpretacyjnej przepisu prawa oznaczać będzie, że ma ono charakter rażący. Kluczowe są skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze, jakie owo naruszenie powoduje.

VII.

W niniejszej sprawie organ powiatowy w sentencji decyzji nakazującej rozbiórkę boiska sportowego wskazał art. 50a i art. 49 ust. 2 P.b. Ten ostatni przepis został podany przez omyłkę, co wprost wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, które zawiera prawidłowe odwołanie do art. 49b ust. 2 P.b. Nie ma zatem w tym przypadku mowy o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, ta bowiem istniała i została w sprawie zastosowana.

W myśl art. 50a pkt 1 P.b. mającego zastosowanie w niniejszej sprawie w brzmieniu na datę wydania decyzji PINB, organ nadzoru budowlanego w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem:

1) o którym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 - nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części.

W wyroku z 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 1498/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w związku z licznymi przypadkami ignorowania przez inwestorów nakazów wstrzymania budowy, dodano art. 50a P.b., obligujący organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę robót budowlanych wykonanych po ich wstrzymaniu albo doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Tak ukształtowane aksjologiczne uzasadnienie wprowadzenia do obowiązującego porządku prawnego art. 50a P.b. ma determinujący wpływ na wykładnię tego przepisu. Kategoryczne sformułowanie art. 50a P.b. oznacza, iż organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do wydania decyzji na podstawie tego przepisu za każdym razem, gdy zostanie stwierdzone kontynuowanie budowy pomimo wydania postanowienia o jej wstrzymaniu.

Sąd nie ma wątpliwości, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem jak wynika z akt sprawy, w tym z wyjaśnień samego Skarżącego, pomimo postanowienia o wstrzymaniu dalszych robót przy budowie boiska sportowego (postanowienie z [...] lipca 2019 r. wydane na podstawie art. 49b ust. 2 P.b.), D.P. w dalszym ciągu kontynuował prace, co potwierdza m.in. porównanie zdjęć z daty kontroli przeprowadzonych w dniu [...]lipca 2020 r. Jak przy tym wynika z protokołu kontroli z [..] lipca 2020 r. nie jest tak, że roboty budowlane były prowadzone jedynie przy "boiskach objętych skutecznym zgłoszeniem" a przy całym obiekcie, który stanowi jedną integralną całość (podważa to twierdzenia o dokończeniu tylko boisk objętych zgłoszeniem).

W kontekście takich ustaleń nie ma wątpliwości, że PINB prawidłowo zastosował art. 50a pkt 1 P.b. bowiem Skarżący zignorował nakaz zaprzestania jakiejkolwiek aktywności budowlanej, czynił to przy tym ze świadomością takiego działania, na co wskazują jego wyjaśnienia złożone w prokuraturze, dotyczące kwestii zakontraktowanej imprezy mającej się odbyć na tym boisku.

W związku z powyższym Sąd nie dostrzega jakiegokolwiek naruszenia art. 50a pkt 1 w zw. z art. 49b ust. 2 P.b. (w brzmieniu sprzed [...]września 2020 r.), tym bardziej naruszenia rażącego, które nakazywałoby unieważnienie decyzji PINB.

Sąd widzi również za stosowne odnieść się do twierdzeń Skarżącego o wadliwie obranym trybie likwidacji stwierdzonej samowoli budowlanej tj. zamiast zastosowanej legalizacji z art. 49b P.b. winien zdaniem Strony zostać wdrożony tryb naprawczy z art. 50-51 P.b.

Należy niewątpliwie zwrócić uwagę, że Skarżący uzyskał milczącą zgodę organu architektoniczno-budowlanego na wykonanie dwóch boisk sportowych o wymiarach 62 m x 30 m każde. Próbował również uzyskać zgodę na trzecie boisko, o wymiarach odpowiadających boisku piłkarskiemu, jednakże te zgłoszenia zostały oprotestowane sprzeciwami. Powyższe, gdyby nie okoliczności tej sprawy, oznaczałoby że Skarżący może realizować zamierzenie objęte zgłoszeniem. Tyle tylko, że jego finalne zamierzenie, jakie jako jedną całość zrealizowała, znacznie wykracza ponad to, co zgłosił organowi.

Wskazać należy na istotny zdaniem Sądu wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 732/16 dotyczący kwestii przekroczenia zakresu zgłoszenia.

Otóż niewątpliwie realizacja przez inwestora robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia uprawnia organ nadzoru budowlanego do przypisania mu chęci obejścia prawa i uznania, że jego zamiarem od samego początku była realizacja inwestycji wymagającej np. pozwolenia na budowę. Jednakże ocena, czy w danym przypadku inwestor jedynie wykroczył poza zakres zgłoszenia w niewielkim stopniu, czy też wykonał roboty znacząco odbiegające od zgłoszenia na tyle, że taki zamiar można mu przypisać, w każdym przypadku zależy od stanu faktycznego sprawy i wymaga indywidualnego podejścia, a w efekcie oceny i obrania prawidłowego trybu legalizacji bądź naprawy wykonanej inwestycji.

Skarżący podkreśla, że w jego sprawie musiał zostać zastosowany tryb naprawy z art. 50-51 P.b. Nie dostrzega jednak, że to co w jednym czasie wybudował, to w istocie jeden kompleks sportowy. Ponadto, z protokołu kontroli i porównania rysunków dołączonych do poszczególnych zgłoszeń, również tych oprotestowanych wynika, że dwa boiska typu [...] (nieoprotestowane) oraz pełnowymiarowe boisko piłkarskie nakładałyby się na siebie. To co w istocie zrealizował więc Skarżący to zupełnie inny obiekt niż to co mógł wykonać na podstawie zgłoszenia dotyczącego dwóch boisk.

W tej sytuacji Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) nie znajdując podstaw do twierdzenia, że decyzja PINB dotknięta jest wadą nieważności.

Augustyniak-Pęczkowska