Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 505/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 29,
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1, par. 9 ust. 1 pkt 1, par. 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, par. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 14 ust. 2, 3,
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 71 ust. 1,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80,
journal: Dz.U. 1921 nr 44 poz 267
law: Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za lata 2004 - 2006 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. K.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 138 (sto trzydzieści osiem) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania.

1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dyrektor ARiMR) w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (Kierownik ARiMR) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia G.G. kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006.

1.2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał, że w latach 2004-2007 G. G. corocznie składał w Biurze Powiatowym ARiMR

w K. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub

o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania na poszczególne lata. Kierownik ARiMR przyznał wnioskodawcy decyzjami z dnia: 11 marca 2005 r., 20 kwietnia

2006 r., 8 listopada 2006 r., 27 marca 2008 r. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio za rok 2004, 2005, 2006 i 2007 r. Wszystkie przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie, strona złożyła w dniu 13 maja 2008 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich lub innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008. W dniu 27 sierpnia 2008 r. G. G. odmówił wpuszczenia inspektorów na teren swojego gospodarstwa celem przeprowadzenia kontroli na miejscu. Następnie w dniach 31 sierpnia 2008 r. 16 września 2008 r. producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli. Wobec powyższego inspektorzy terenowi sporządzili raport z kontroli, w którym umieścili zapis, że producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu. Strona nie złożyła zastrzeżeń do przekazanego jej raportu z kontroli. Kierownik ARiMR decyzją z dnia 27 sierpnia 2009 r. odmówił przyznania G.G.płatności ONW na rok 2008.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, w dniu 19 listopada

2009 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika ARiMR.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura ARiMR w K., ustalił G.G.kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za lata 2004-2006 w łącznej wysokości 2.716,56 zł. Od przedmiotowej decyzji G. G. złożył odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

1.3. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor ARiMR zważył, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, z późn. zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego

i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz wymienił wymagania o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia.

Powołując się na treść art. 71 ust 2 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. organ odwoławczy zważył, że zasadą jest, że nienależne płatności m.in. z tytułu dopłat ONW podlegają zwrotowi. W sprawie niniejszej okres pomocowy rozpoczął się w 2004 r., zatem warunki zwrotu nienależnej pomocy za rok 2004 reguluje art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001. Natomiast do płatności za lata 2005-2006 ma zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Jednocześnie wskazując na art. 15 rozporządzenia nr 2419/2001 oraz art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 Dyrektor ARiMR podniósł, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Jednocześnie cytowane rozporządzenia zawierają zapis, że jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwi przeprowadzenie kontroli na miejscu, stosowny wniosek lub wnioski o pomoc są odrzucane.

Następnie organ II instancji wskazał, że podstawą prawną żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW są przepisy § 9 pkt.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.) i przytoczył jego treść.

Zdaniem Dyrektora ARiMR w świetle ustaleń faktycznych, poczynionych w toku postępowania przez organ pierwszej instancji, nie ulegało wątpliwości, że omówione w przepisy miały zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu. Organ odwoławczy podniósł, że bezspornym w sprawie było to, że G. G. składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymał pierwszą płatność z tytułu ONW, tj. 3,43 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy. Z akt sprawy wynikało, że pierwsze środki finansowe z tytułu ONW zostały przekazane na rachunek bankowy strony w dniu 4 kwietnia 2005 r. zatem 5-letni okres zobowiązania należy liczyć od tego dnia, i trwał on do 4 kwietnia 2010 r. Nadto organ II instancji podniósł, że niezaprzeczalnym w sprawie był fakt, że w 2008 r. G. G. uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu w swoim gospodarstwie rolnym, co znalazło odzwierciedlenie w raporcie z kontroli Nr 9013-00000033248/08 oraz w decyzji Dyrektora ARiMR w K. z dnia 19 listopada 2009 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania pomocy ONW na rok 2008. Jednocześnie organ wskazał, że G. G. składając wnioski o przyznanie płatności oświadczył, że znane mu są warunki przyznawania pomocy oraz zobowiązał się min. do prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW przez 5 lat od otrzymania pierwszej płatności oraz do umożliwienia przeprowadzenia kontroli w swoim gospodarstwie.

W związku z powyższym organ odwoławczy podkreślił , że już tylko okoliczność uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie w roku 2008, była wystarczającą przesłanką do ustalenia, że pobrane płatności były nienależne i orzeczenia o ich zwrocie, wobec treści § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Zdaniem Dyrektora ARiMR skoro w 2008 roku producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu w swoim gospodarstwie, należało stwierdzić, że nie spełnił on warunków przyznania płatności ONW i tym samym nie dotrzymał pięcioletniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na całej powierzchni, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku zobowiązania.

1.4. Odnosząc się do twierdzeń strony w których powoływała się ona na pozytywne decyzje za rok 2008 i 2009 przyznające płatności obszarowe za te lata organ odwoławczy wskazał, że G. G. zarówno za rok 2008 jak i 2009 nie otrzymał płatności obszarowych. Zdaniem organu odwoławczego skoro

w rozpoznawanej sprawie termin zakończenia realizacji zobowiązania ONW upływał w dniu 4 kwietnia 2010 r., a producent rolny w roku 2008 nie spełniał warunków do przyznania płatności ONW i nie zaistniały inne okoliczności wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, to tym samym udzielona pomoc podlega zwrotowi, ponieważ w roku 2008 stała się ona nienależną płatnością, o jakiej mowa

w przepisach prawa.

1.5. Ustosunkowując się do kwestii przedawnienia, organ odwoławczy podniósł, że zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. - mający zastosowanie do roku 2004 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. - mający zastosowanie do lat 2005-2006). Organ odwoławczy wywiódł, że przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 4 kwietnia 2005 r; za rok 2005, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 11 maja 2006 r., za rok 2006, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 10 stycznia 2007 r., natomiast decyzją z dnia 27 sierpnia 2009 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu ONW za rok 2008 z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu, G. G. został poinformowany o niespełnieniu warunków przyznania płatności ONW, a więc przed upływem dziesięciu lat od daty dokonania przez ARiMR za lata 2004-2006 płatności. Natomiast od daty płatności pomocy za lata 2004-2006 do daty pierwszego powiadomienia G. G. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności ONW upłynęło więcej niż cztery lata. Tym samym organ odwoławczy zważył, że dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie było potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, koniecznym natomiast było wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Zatem, w ocenie Dyrektor ARiMR 10-letni okres przedawnienia nie wymagał udowodnienia złej wiary, a krótki - 4-letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie mógł być objęty domniemaniem, lecz musiał zostać wykazany.

1.6. Dyrektor ARiMR podkreślił, że G. G. składając wniosek

o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności

z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, podpisał oświadczenie, że zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a zatem strona była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Dodatkowo podniósł, że strona zobowiązała się do udostępnienia osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren swojego gospodarstwa rolnego. Podpisując takie oświadczenie strona przyznała, że znane są jej konsekwencje uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli użytkowanej powierzchni. W okresie od sierpnia do września 2008 r. G. G. uniemożliwił trzykrotnie przeprowadzenie kontroli na miejscu w swoim gospodarstwie, przez co przez co należało, w ocenie organu odwoławczego, uznać, za nie spełnienie warunków przyznania płatności na całej powierzchni objętej zobowiązaniem ONW.

1.7. Następnie organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa art. 49 ust. 4 rozporządzenia

nr 2419/2001 i art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006. jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W rozpatrywanej sprawie, płatność z tytułu ONW nie wynikała z pomyłki ARiMR lecz została przekazana na podstawie decyzji Kierownika ARiMR o przyznaniu płatności ONW za lata 2004-2006 zaś z akt sprawy wynikło, że producent rolny nie spełniał warunków przyznania płatności ONW w roku 2008, tj. w wymaganym pięcioletnim okresie objętym zobowiązaniem.

1.8.Ustosunkowując się do podnoszonych prze stronę twierdzeń dotyczących uwzględnienia art. 8 k.p.a., Dyrektor ARiMR podniósł, że biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes strony organ informował stronę na każdym etapie postępowania o podejmowanych czynnościach, o możliwości zapoznania się

z materiałem dowodowym oraz co do wypowiedzenia się w tym zakresie, a także co do przysługującego stronie prawa do odwołania się od podjętych rozstrzygnięć wyrażonych szczegółowo w uzasadnieniach decyzji. Odnosząc się zaś do argumentu strony dotyczący interpelacji nr. 11662 z 22.10.2009 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że odpowiedz na interpelację nie posiada mocy prawnej i przez to nie może kształtować stosunków prawnych. W kwestii twierdzeń strony dotyczących trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, organ II instancji wskazał, że stronie przysługuje uprawnienie do wystąpienia z prośbą do Prezesa ARiMR o umorzenie lub o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW.

2. Skarga do Sądu.

2.1 Na powyższą decyzję G. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji albo umorzenie żądania zwrotu pobranych płatności w kwocie 2.716.56 zł.

W uzasadnieniu skargi, G. G., wskazując na upływ 10 letniego okresu przedawnienia zwroty płatności za lata 2004 i 2005 żądał pomniejszenia za ten okres kwot nienależnie pobranych świadczeń. Zdaniem skarżącego odmowa płatności dotacji ONW za rok 2008 na podstawie decyzji Dyrektora ARiMR z dnia 19 listopada 2009 r. ostatecznie zamknęła kwestię dopłat za lata 2004-2008. W ocenie skarżącego nie dopuszczalnym jest wydawanie dwóch decyzji w tej samej kwestii

i dwukrotnie karnie beneficjenta. Skarżący zwrócił uwagę, że decyzje przyznającą dopłaty za 2007 r. utrzymano w mocy i nie została uchylona zaś na podstawie decyzji wydanej za 2009 r. o dopłacie jednolitej obszarowo dokonano potrąceń za kontrolowany rok i tym samym niedopuszczalne jest rozstrzyganie w tej sprawie ponownie w 2015 r. Skarżący podkreślił, że w ostatnim roku cyklu pięcioletniego złożył prawidłowo wniosek o przyznanie dopłat który został przyjęty. Na tej podstawie uprawiał ziemie zgodnie z instrukcją Unii Europejskie prze okres pięciu lat. Powołując się na zasady wynikające z art. 8 k.p.a i art. 5 k.c oraz trudną sytuację zdrowotną skarżący wniósł o uchylenie żądanych kwot wykazanych w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżący podkreślił, że od wypłaty świadczeń do wydania decyzji stwierdzających ich nienależności upłynęło 8 lat a sytuacja majątkowa jego i jego rodziny od tego czasu znacznie się pogorszyła. Dodatkowo zaznaczył, że wcześniej zarówno rolnicy jak i pracownicy ARiMR nie rozumieli otrzymywanych dokumentów, co doprowadziło do wielu sprzeczności w obowiązujących przepisach. Skarżący zaznaczył, że otrzymane pieniądze przeznaczył na uprawę gruntu wiele lat temu. Końcowo strona wskazała na odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi na interpelacje nr 11662 z 22.10.2009 r.

2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

3.Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje.

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270-j.t. ze zm.) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a." Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

3.2 Sądowa kontrola przeprowadzona w niniejszej sprawie wykazała, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane bez wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Organy orzekające w sprawie nie poczyniły bowiem ustaleń mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

3.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy uznały, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W konsekwencji ustalenia wymagało, że należności te pobrane zostały nienależnie, a więc czy rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem.

3.4. Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności

z przepisami prawa materialnego wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. z 2014 r. poz.1438 z późn. zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W świetle przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej dalej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na: prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW); prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego; stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.

Zgodnie z powyższym skarżący jako beneficjent zobowiązany był do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej za którą otrzymał płatności w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności.

Z kolei podstawy materialnoprawne zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW zawarte są zarówno w przepisach prawa unijnego, jak i prawa krajowego.

W myśl art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L nr 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30, ze zm.) w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Jak wynika z powyższego, zasadą jest, że nienależne płatności m.in. z tytułu dopłat ONW podlegają zwrotowi. Warunki zwrotu określa art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001 - dla płatności za rok 2004. Natomiast do płatności za lata 2005-2006 ma zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Powyższe przepisy wskazują jedynie, że rolnik w przypadku otrzymania nienależnej płatności zwraca określoną kwotę z odsetkami. Nie określają natomiast przesłanek do ich zwrotu, wskazując jedynie na okoliczności pobrania nienależnych płatności.

Dopiero § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.) dalej jako "rozporządzenie z dnia 11 marca 2009 r." określa przesłanki które musza się spełnić aby żądanie zwrotu było uzasadnione. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, i to zwraca: 1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności: a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW, b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha; pkt 2 część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

3.5. Decyzje organów obu instancji, aczkolwiek cytujące przywołany przepis

w żaden sposób nie wyjaśniają dlaczego i w jakim zakresie jego dyspozycja ma zastosowanie do skarżącego. Wskazują jedynie, że okoliczność uniemożliwienia przeprowadzenia przez stronę kontroli na miejscu w gospodarstwie w roku 2008 była wystarczającą przesłanką do ustalenia, że pobrane płatności za lata 2004-2006 były nienależne i orzeczenia o konieczności ich zwrotu. Działania organów skupiły się na stwierdzeniu, że poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w 2008 r. G. G. nie dotrzymał warunku prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 3,43 ha w okresie od dnia 4 kwietnia 2005 r. do dnia 4 kwietnia 2010 r.

Podkreślić jednak należy, że okoliczność uniemożliwienia przeprowadzenia przez stronę kontroli mogła stanowić, w oparciu o art. 23 ust.2 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., podstawę odmowy przyznania płatności za rok, w którym podjęto próby ich przeprowadzenia, co też nastąpiło na mocy decyzji Kierownika ARiMR z dnia 27 sierpnia 2009 r. Nie mniej jednak błędne jest wywodzenie, z faktu uniemożliwienia przez stronę przeprowadzenia kontroli w trakcie zobowiązania jak uczynił to organ odwoławczy, spełnienia przesłanek wyrażonych w § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., obligujących to zwrotu nienależnie pobranych płatności za poprzednie lata. Z treści tego przepisu jednoznacznie bowiem wynika, że wyłącznie zaniechanie prowadzenia działalności

w określonych przypadkach, a nie jak wywodzi organ niespełnienie warunku przyznania płatności ONW, stanowi jedyną podstawę obligującą beneficjenta do zwrotu otrzymanych płatności. Przepis ten nie tylko jasno określa zakres okoliczności faktycznych, które dają podstawę do zastosowania przewidzianej w nim dyspozycji ale i też wyraźnie różnicuje sytuacje podmiotów mających dokonywać zwrotu płatności. Zatem organy prowadzące postepowanie, wskazując na materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w takiej sprawie powinny wyjaśnić konkretnie z jaką sytuacją faktyczną mają do czynienia i zarazem wykazać jednoznaczne fakty i dowody świadczące o zaniechaniu prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej.

W ocenie Sądu, organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie wyjaśniły i nie udowodniły w sposób zgodny z regułami i zasadami procedury administracyjnej kwestii dotyczącej zaniechania prowadzenia przez skarżącego prowadzonej działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW. Organy administracji nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy, nie zebrały też materiału dowodowego w sposób staranny i wyczerpujący czym naruszyły przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy w tej materii jest warunkiem niezbędnym prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. Dopiero zatem po wyjaśnieniu powyższej okoliczności zgodnie z wymogami określonymi w wyżej wymienionych przepisach k.p.a. możliwe będzie ustalenie, czy skarżący zobligowany jest dokonać zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie także, w oparciu o art. 135 ustawy p.p.s.a., decyzji organu I instancji z dnia 11 czerwca 2015 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz.461 ).