Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1478/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 34 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. P. (P.) na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K.(dalej jako "Wierzyciel"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 18, art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej jako "u.p.e.a.") i w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm., dalej jako "u.o.a."), po rozpoznaniu zażalenia K.P. (dalej jako "zobowiązany" lub "skarżący"), utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...], nr [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wierzyciel wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy nr [...] na zobowiązanego obejmujący zaległości z tytułu opłat abonamentowych i skierował go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej jako "organ egzekucyjny") celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W piśmie z dnia 22 marca 2020 r. zatytułowanym "skarga zobowiązanego na zajęcie egzekucyjne" zobowiązany podniósł, że nie zna urzędu, który domaga się wierzytelności. Stwierdził przy tym, że nie mieszka w P.. Tym samym zakwestionował przesłane mu zobowiązania. Zwrócił uwagę, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po zarejestrowaniu odbiornika. Podkreślił, że nie posiada odbiornika (ani telewizora, ani radia), tym bardziej nie w P., a także nie rejestrował go. Wskazał także, że urząd w P. nie sprawdził stanu rzeczywistego. Jego zdaniem przesłanie mu zobowiązań jest próbą naciągnięcia go.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Wskazał na treść art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.o.a. wyjaśniając, że ustawa ta nakłada na posiadaczy odbiorników RTV jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu ich zarejestrowania, aż do dnia wyrejestrowania odbiornika lub do dnia dopełniana formalności związanych ze zwolnieniem z tych opłat, bądź też uzyskaniem zwolnienia z mocy prawa.

Stwierdził zatem, że na zobowiązanego zarejestrowany został odbiornik telewizyjny pod adresem P., ul. [...]. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka radiofoniczna, która stanowiła dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej jako "rozporządzenie") został zobowiązanemu, jako użytkownikowi, indywidualny numer identyfikacyjny. Jako dowód na powyższe okoliczności powołano duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego z dnia [...].

Rozpatrując zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na brak posiadanego odbiornika w okresie obejmującym tytuł wykonawczy, wierzyciel odwołał się do § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunku i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676, dalej jako "rozporządzenie MAC") oraz rozporządzenia i stwierdził, że na użytkowniku odbiornika RTV ciąży obowiązek powiadomienia o zmianach danych zawartych w zgłoszeniu, zagubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiornika, zaprzestania jego używania. Podkreślił także, że na gruncie k.p.a. ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania odbiornika spoczywa na zobowiązanym. Tymczasem to podjęcie działań przez abonenta zmierzających do wyrejestrowania odbiornika może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Wierzyciel nie posiada zaś dokumentu potwierdzającego zmian formalnoprawnych dotyczących zgłoszonego odbiornika.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, że przedłożony duplikat nie spełnia wymogów, bowiem nie zawarł umowy z osobą w nim wymienioną, a także nie ma możliwości wystawienia jakiegokolwiek dokumentu bez akredytacji. Zaprzeczył także, by zawiadomienie otrzymał. Podniósł, że nie zostały uzgodnione warunki opłat, nie uzgodniono o jaką osobę chodzi, nie podano warunków płatności, nie doręczono mu tez upomnienia. Zakwestionował także dopuszczalność prowadzenia egzekucji.

Utrzymując w mocy własne postanowienie Wierzyciel wskazał na treść art. 33 § 1 u.p.e.a. i podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2020 r. potwierdził, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że zobowiązanie względem niego nie istnieje. Podkreślił, że w zebranym materiale dowodowym brak jest potwierdzenia zgłoszenia przez skarżącego wyrejestrowania odbiornika, a sam zobowiązany takiego nie przedstawił. Tym samym jest on obowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.

Z ostrożności Wierzyciel wyjaśnił także, że do zobowiązanego skierowane zostało upomnienie na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a., jednakże zostało zwrócone jako niepodjęte w terminie. W konsekwencji na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. uznano przesyłkę za doręczoną. Stwierdził także, że w sprawie nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej z uwagi na zarejestrowane przez skarżącego odbiorniki na indywidualnym numerze identyfikacyjnym. Wskazał również, że o dopuszczalności prowadzenia egzekucji opłat abonamentowych wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08, a u.p.e.a. nie warunkuje zgody zobowiązanego do podjęcia czynności egzekucyjnych.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia jako bezzasadnego. Wskazał, że od 2002 r. nie posiada telewizora, a odbiornik wyrejestrowała jego żona, która zmarła w dniu [...]. Podkreślił, że od tego czasu nie regulował opłat abonamentowych z uwagi na to wyrejestrowanie. Zaznaczył, że nie posiada żadnych książeczek, ponieważ zostały one oddane Wierzycielowi, a on nie ma podstaw, aby przez tyle lat przechowywać dokumenty, zwłaszcza, że nie było żadnych interwencji przez tyle lat. Zaprotestował tworzeniu przez Wierzyciela dokumentów, których nigdy nie akceptował. Jego zdaniem Wierzyciel powołuje się na prawa, które jedne pochodzą z drugiej połowy ubiegłego wieku i inne są po 20 latach od zdarzenia jakie miało miejsce po wyrejestrowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wierzyciel wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.

Na wstępie zaznaczyć należy, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego. Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") nie wyłącza możliwości wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powołany przepis został zmieniony przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. Wspomniany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13). Należy także podkreślić, że zarzuty, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Oznacza to, że wszelkie zgłoszone zarzuty po tym terminie nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

W kontekście powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie podlegały rozpoznaniu jedynie zarzuty podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 22 marca 2020 r. Formułowane na etapie zażalenia zarzuty, jako wniesione po terminie wynikającym z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., nie powinny być w ogóle badane. Tymczasem Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu w sposób szeroki się do nich odniósł, zamiast odmówić ich rozpoznania.

Odnosząc się zaś do pierwotnie sformułowanego zarzutu, a dotyczącego braku istnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) stwierdzić należy, że rolą Wierzyciela było przedstawienie dokumentów potwierdzających pierwotną rejestrację odbiornika przez zobowiązanego, a także zbadanie czy w dacie nadania indywidualnego numeru obowiązek uiszczania opłat nadal ciążył na skarżącym. Zauważyć bowiem trzeba, że skarżący twierdził, że nie rejestrował odbiornika, a także iż takowego nie posiada. Tymczasem Wierzyciel poprzestał jedynie na dołączeniu do akt sprawy zawiadomienia o nadaniu tego numeru. Dokument ten w realiach niniejszej sprawy należy uznać za niewystarczający, bowiem nie wskazuje daty pierwotnego zarejestrowania odbiornika przez zobowiązanego, jak również nie przesądza o tym czy obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwał w dacie wystawienia zawiadomienia.

Zdaniem Sądu reguła zawarta w art. 6 k.p.a. w zakresie przerzucenia ciężaru dowodu na osobę powołującą się na określone fakty nie oznacza, że na organie (w niniejszej sprawie Wierzycielu) nie ciążą obowiązki wynikające z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynikających z k.p.a., takich jak zasada prawdy obiektywnej (art. 7) czy zasada zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1).

Należy przypomnieć, że kwestia opłat abonamentowych, przed wejściem w życie u.o.a., a zatem przed 2005 r., uregulowana była w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34). W art. 48 tej ustawy wskazano, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2), opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 4) oraz że niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez:

1) osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność,

2) publiczne zakłady opieki zdrowotnej, sanatoria, żłobki, publiczne jednostki organizacyjne systemu oświaty, państwowe szkoły wyższe i domy pomocy społecznej - w tym samym budynku, zespole budynków lub w samochodach będących w używaniu tych instytucji

- uiszcza się tylko jedną z opłat, o której mowa w ust. 3 (ust. 5).

W art. 49 ust. 1 ww. ustawy wskazano, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w jednostkach nadzorowanych przez Ministra Łączności. Jednocześnie w ust. 6 tego przepisu wskazano, że Minister Łączności w porozumieniu z Przewodniczącym Krajowej Rady określi, w drodze rozporządzenia, jednostkę organizacyjną prowadzącą rejestrację, o której mowa w ust. 1, oraz warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W oparciu o ten ostatni przepis zostało wydane rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 70, poz. 338), w którym to rozporządzeniu w § 2 wskazano, że rejestracji odbiorników należy dokonać w ciągu 14 dni od dnia ich nabycia (ust. 1) a dowodem zarejestrowania jest imienna książeczka radiofoniczna (ust. 2). Z kolei w § 4 tego rozporządzenia wskazano, że posiadacz książeczki radiofonicznej jest obowiązany powiadomić urząd pocztowy o zmianie nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiornika. Z powyższych przepisów wynika, że dowodem rejestracji jest książeczka radiofoniczna, a jednocześnie nie wynika z nich wymóg szczególnej formy "wyrejestrowania odbiornika".

Należy także zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po 562/19, że "z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. (...) Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni (art. 70 § 1 o.p.), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność".

Obciążanie zatem zobowiązanego (osoby 74 letniej), w świetle powyższego, w tym braku unormowania uprzedniego (przed u.o.a.) co do warunków formalnych zgłoszenia np. wyrejestrowania odbiornika, obowiązkami wynikającymi z obecnie obowiązujących przepisów prawa poprzez twierdzenie, że zobowiązany ma obowiązek przedstawienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, w świetle powyższych przepisów jest nieuprawnione.

To wierzyciel, jako organ, zobowiązany był do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, a także weryfikacji czy nie doszło do zmiany statusu tego odbiornika (wyrejestrowania), gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.

Z tego też powodu wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy i wskaże w jaki sposób dokonał ustalenia stanu faktycznego z którego wnioskuje, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych. Dopiero na podstawie kompleksowego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy wierzyciel będzie mógł dokonać analizy podstaw prawnych i ich zastosowania w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., na które to koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł.