Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1104/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
article: art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 137 ust. 1, art. 136 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 151, art. 3 § 1, art. 145, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2019 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] września 2015 roku W. K., M. K., L. B., G. K., I. K., R. K., P. K., K. K. i B. B. zwrócili się o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: działka nr [...], o powierzchni 120 m2, z arkusza mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] z wpisem własności na rzecz [...].

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość – działka nr [...] stanowiąca część dawnej działki nr [...] o powierzchni 36240 m2, z ark. [...], obręb J., zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...] jako współwłasność G. K. w [...] części, D. K., w [...] części, J. K. w [...] części i Z. K. w [...] części objęta została zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...] z [...] maja 1982 roku w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym [...], ograniczonym [...], zmienionym zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] z [...] listopada 1982 roku wydanym na podstawie art. 2 ustawy z 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 28 sierpnia 1972 roku w sprawie trybu ustalania, rozgraniczania i podziału terenów budownictwa jednorodzonego i zagrodowego na obszarze miast i wsi (Dz. U. Nr 35, poz. 242).

Decyzją z [...] listopada 1982 roku, nr [...] Zarząd Gospodarki Terenami w [...] przyznał na rzecz G. K. w [...] części, J. K. w [...] części i Z. K. w [...] części oraz na rzecz K. B. w [...] części odszkodowanie w kwocie [...]zł, za nakłady roślinne znajdujące się na przejętej nieruchomości przyznano na rzecz G. K. [...] części, J. K. w [...] części i Z. K. w [...] części oraz na rzecz K. B. w [...] części odszkodowania w kwocie [...]zł.

Decyzją z [...] marca 1983 roku, nr [...] za zgodą stron uchylono ww. decyzję i przyznano na rzecz p. J. K. w [...] części i p. Z. K. w [...] części oraz na rzecz K. B. w [...] części odszkodowania w kwocie [...]zł, za nakłady roślinne znajdujące się na przejętej nieruchomości przyznano na rzecz J. K. w [...] części i p. Z. K. w [...] części oraz na rzecz K. B. w [...] części odszkodowania w kwocie [...]zł.

W związku z podatkiem od nabycia praw spadkowych po zmarłej G. K. decyzją z [...] lipca 1983 roku, nr [...] zmieniono za zgodą stron decyzję z [...] marca 1983 roku potrącając z podlegającego wypłacie odszkodowania należność Skarbu Państwa w wys. [...] zł. i zobowiązując Zarząd Gospodarki Terenami w [...] do wypłacenia kwoty [...]zł na rzecz J. K., [...] zł na rzecz Z. K. i kwoty [...]na rzecz K. B..

Decyzja z [...] października 1983 roku, nr [...] przyznano na rzecz ww. odszkodowanie w kwocie [...]zł (po [...] zł dla każdego) stanowiące dopłatę w związku z nową stawką za grunt.

Spadek po zmarłej G. K. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...]/2 z [...] grudnia 1982 roku nabyli: J. K. w [...] części, Z. K. w [...] części, K. B. w [...] części, B. B. w [...] części. Wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym obejmujący m.in. działkę nr [...], ark. [...] zapisaną w KW nr [...] dziedziczą z mocy ustawy: J. K., Z. K., K. B. po [...] części każdy z nich.

Spadek po D. K. nabyli: K. B. oraz B. B. każde po [...] części, z tym że udział we współwłasności gospodarstwa rolnego położonego w [...], KW nr [...] dziedziczy syn spadkobierczyni K. B. w całości zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. [...] z dnia [...] maja 1975 roku, sygn. akt [...]

Spadek po zmarłym [...] października 1986 roku J. K. (zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Cywilny z [...] lutego 1987 roku, sygn. akt III. Ns [...]) nabyli J. K., W. K., M. K. po [...] każdy z nich, w tym wchodzący w skład spadku udział wynoszący [...] w nieruchomości rolnej położonej w P., obręb J. o obszarze 8.45.12 ha zapisanej w KW nr [...] dziedziczą J. K., W. K. i M. K. każdy po [...] części.

Spadek po zmarłym Z. K. nabyła I. K. w całości łącznie z udziałem we współwłasności gospodarstwa rolnego położonego w [...] zapisanego w KW nr [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt III Ns [...]).

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział III Cywilny z [...] października 1993 roku spadek po W. K. nabyli: I. K., R. K., P. K., K. K. po [...] części każdy z nich.

Po zmarłej [...] kwietnia 1991 roku I. K. spadek zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z [...] marca 1994 roku, sprostowanym postanowieniem z [...] sierpnia 1995 roku, sygn. akt III Ns [...] nabyły: G. K., L. B. i W. K. w [...] części każdy z nich.

Po zmarłej [...] listopada 1997 roku J. K. spadek zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział III Cywilny nabyli M. K. i W. K. każdy po [...] części.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział III Cywilny z [...] października 1993 roku spadek po W. K. nabyli: I. K., R. K., P. K., K. K. w [...] części każdy z nich.

Spadek po zmarłym [...] maja 2011 roku K. B. zgodnie z postanowienie Sądu Okręgowego w P. Wydział II Cywilny Odwoławczy z [...] czerwca 2017 roku nabyła w całości G. K..

Zawiadomieniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] grudnia 1977 roku na podstawie wniosku z [...] lipca 1977 roku poinformowano, że z nieruchomości zapisanej w KW nr [...] odłączono m.in. działkę nr [...] i przeniesiono do KW nr [...], zatem w chwili otwarcia spadku po D. K. ([...].03.1975 roku) nieruchomości będące przedmiotem postępowania o zwrot były w KW nr [...], a udział we współwłasności gospodarstwa rolnego położonego w [...] zapisanego w KW nr [...] odziedziczył syn spadkobierczyni K. B. w całości (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] maja 1975 roku, sygn. akt II NS [...]). B. B. nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o zwrot przedmiotowych nieruchomości.

Organ I instancji w świetle zgromadzonych dokumentów ustalił, że uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb J., ark. [...], dz. [...] są: W. K. w [...] części, M. K. w [...] części, L. B. w [...] części, G. K. w [...] części, I. K. w [...] części, R. K. w [...] części, P. K. w [...] części, K. K. w [...] części.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że Wojewoda [...] decyzją z lutego 1998 roku, znak [...] stwierdził nabycie przez Miasto [...] nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...].

Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego pismem z [...] lipca 2010 roku przekazał decyzję Biura Geodety Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1980 roku, sygn. [...] zatwierdzającą podział m.in. dz. nr [...], stanowiącej część dawnej dz. nr [...], w wyniku którego wydzielono budowlaną dz. nr [...] ( na projekcie oznaczona nr [...]) - obszar gruntu odpowiadający aktualnym działką nr [...], [...], [...], [...], w części zajęty pod budynek stacji transformatorowej. Natomiast pod drogę wydzielono dz. nr [...], w projekcie podziału oznaczoną nr [...].

Jak wynika z pisma Urzędu Miasta [...] Wydziału Gospodarki Nieruchomościami z [...] listopada 2015 roku, znak [...] ww. działka była przedmiotem umowy nr [...], zawartej na cel: pawilon magazynowy o pow. [...] m2 i teren przyległy o pow. 75 m2. Umowa została rozwiązana [...] maja 2014 roku i zgodnie z wizja lokalną z 16 czerwca 2014 roku pawilon i utwardzenie terenu zostało całkowicie usunięte.

Urząd Miasta [...] Wydział Urbanistyki i Architektury pismem z [...] września 2016 roku, znak [...] poinformował, iż dla działki [...] wydano decyzję o pozwoleniu na budowę nr [...] z [...] lipca 2001 roku - dla rozbudowy istniejącego pawilonu handlowego na okres tymczasowy 3 lat (znak [...] ) oraz nr [...] z [...] marca 2014 roku dla rozbiórki pawilonu handlowego (znak [...]).

Pismem z [...] września 2016 roku [...] sp. z o.o. poinformowała, że na przedmiotowej działce zostało wybudowane w 1994 roku oświetlenie drogowe w zasięgu [...]

Pismem z [...] września 2016 roku, znak [...] Urząd Miasta [...] Wydział Urbanistyki i Architektury poinformował, iż z planu ogólnego zagospodarowana przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonego przez Wojewodę [...] [...] sierpnia 1975 roku stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa [...] zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] października 1977 roku ([...]), wynika że teren obecnej działki nr [...] znajdował się w jednostce strukturalnej C IV o funkcji: podstawowej - teren zieleni i uzupełniającej - teren przemysłu, mieszkalnictwa jednorodzinnego i wielorodzinnego. Z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego "[...]" zatwierdzonego Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 1978 roku ([...] nr [...] poz. [...] z [...] stycznia 1979 roku), wynika, że teren obecnej działki [...] oznaczony był symbolem A2MNż - teren na stan w 1977 roku to nie nieużytek, przeznaczenie w planie-teren mieszkalnictwa o niskiej intensywności zabudowy.

Pismem z [...] listopada 2016 roku [...] sp. z o.o. poinformowała, że na ww. działce znajdują się linie kablowe SN 15 kV i nn 0,4 kv wraz z złączem kablowym ZK1+TL. Urządzenia pobudowane były w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, co potwierdza protokół nr [...] odbioru i przekazania stacji transformatorowej MST-1043 do użytku z dnia [...] października 1978 roku.

Pismem z [...] września 2016 roku [...] S.A poinformowała, że na przedmiotowej działce znajduje się sieć wybudowana w 1992 roku.

Organ I instancji [...] listopada 2017 roku przeprowadził oględziny rzedmiotowej nieruchomości i stwierdził, że na działce nr [...] w części północno-wschodniej znajduje się fragment chodnika z kostki brukowej (w północno-zachodniej części działki charakterystyczny skos). Działka stanowi teren nieuporządkowany i zaśmiecony. Teren jest nieutwardzony.

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 roku Starosta [...] powołał rzeczoznawcę majątkowego B. W. jako biegłego w celu sporządzenia opinii ustalającej wartość wyżej wymienionej nieruchomości.

Pismem z [...] października 2018 roku rzeczoznawca majątkowy przekazał operat szacunkowy.

Pismem z [...] listopada 2018 roku, znak [...], Starosta [...] zawiadomił strony o zamiarze przeprowadzenia [...] listopada 2018 roku rozprawy ww. sprawie.

Decyzją z [...] marca 2019 roku, znak [...] Starosta [...]:

1. zwrócił na rzecz: W. K. w [...] części, M. K. w [...] części, L. B.-w [...] części, G. K. w [...] części, I. K. w [...] części, R. K. w [...] części, P. K. w [...] części, K. K. w [...] części, nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: działka nr [...], o powierzchni 120 m2, z arkusza mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] z wpisem własności na rzecz [...],

2. stwierdził niezobowiązywanie osób wymienionych w punkcie I decyzji do zwrotu na rzecz [...] żadnych kwot,

3. umorzył postępowania o zwrocie nieruchomości opisanej w punkcie I decyzji, wszczętego na wniosek p. B. B..

Pełnomocnik Prezydenta Miasta [...] zarzucił powyższej decyzji w pkt I i II:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3, 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2204, ze zm.), zwanej dalej u.g.n. poprzez błędne stwierdzenie, że ceł określony w decyzji o wywłaszczaniu nic /.ostał zrealizowany w odniesieniu do ww. działki,

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2204, z późn. zm.) poprzez brak ustalenia przez Starostę, czy strony postępowania dochowały terminowi 3 miesięcy wskazanemu w art. 136 ust. 5 ustawy,

- naruszenie przepisów prawa procesowego art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów w niniejszej sprawie.

Decyzją z dnia [...] października 2019 roku, nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzji Starosty [...] z [...] marca 2019 roku, znak [...]

W toku postępowania odwoławczego akta sprawy uzupełniono o pismo Urzędu Miasta [...] z [...] czerwca 2019 roku informujące, że Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] nie występował do byłych właścicieli bądź ich spadkobierców z informacją o zamiarze zbycia nieruchomości.

Zarząd Dróg Miejskich pismem z [...] września 2019 roku poinformował, że działka nr [...] z okręgu [...], arkusz mapy [...], znajduje się poza pasem drogowym ulicy [...] oraz, że ZDM nie zrealizował na niej inwestycji drogowej polegającej na budowie chodnika.

W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przesłanki zbędności określone w art. 136 ust. 3 u.g.n. spełnione zostały w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy B. W. w operacie szacunkowym sporządzonym dnia [...] października 2018 roku wskazała, iż na podstawie analizy fragmentu rysunku Miejscowego planu szczegółowego zagospodarowana przestrzennego [...] zatwierdzonego Zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 1978 roku ([...]) obszar badanej działki nr [...] oznaczono jako teren komunikacji lokalnej oraz w niewielkim fragmencie jako teren mieszkalnictwa zorganizowanego. Do akt sprawy organ I instancji pozyskał decyzję Biura Geodety Miejskiego z dnia [...] grudnia 1980 roku, sygn. [...] zatwierdzającą podział m.in. działki nr [...], stanowiącej część dawnej działki nr [...] w wyniku którego wydzieloną budowlaną działkę nr [...] - obszar gruntu odpowiadający aktualnym działkom nr [...], [...], [...], [...], w części zajęty pod budynek stacji transformatorowej. Natomiast pod drogę wydzielono działkę nr [...] o pow. 350 m2. Rzeczoznawca majątkowy dodał, iż wobec wyraźnie odmiennego stanu badanego obszaru, ustaleń MPZP [...] z [...] listopada 1978 roku oraz decyzji Biura Geodety Miejskiego w [...] z [...] grudnia 1980 roku (przesunięcie pasa drogowego pierwotnie, tj. w [...] z dnia [...] listopada 1978 roku, zlokalizowanego na działce nr [...] poza jej obszar) przeznaczenie przedmiotowego gruntu w dacie wywłaszczania ustalono na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z ograniczeniami wynikającymi z lokalizacji stacji transformatorowej. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowa działka nigdy nie została zagospodarowana ani rozdysponowana na rzecz osób trzecich, stanowi teren nieutwardzony, nieuporządkowany i zaśmiecony, na co wskazują dokumenty zawarte w aktach sprawy, a mianowicie protokoły z oględzin z dnia [...] listopada 2017 roku i z dnia [...] grudnia 2015 roku oraz operat szacunkowy sporządzony przez B. W., który zawiera dokumentację fotograficzną przedmiotowej nieruchomości. Po weryfikacji operatu szacunkowego z dnia [...] października 2018 roku, sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego B. W., którego celem było określenie wartości nieruchomości w celu dokonania rozliczenia związanego ze zwrotem osobom uprawnionym nieruchomości na podstawie art. 140 u.g.n., Wojewoda doszedł do przekonania, że może on stanowić dowód w niniejszej sprawie. Wskazany operat szacunkowy spełnia wymogi formalne, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, z późn. zm.) i pozostaje aktualny w dacie wydania niniejszej decyzji. Aktualną wartość wywłaszczonej nieruchomości rzeczoznawca ocenił na [...] zł. Ponadto uznał, że nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości wg stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny jest wyższa niż wartość wg stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny o kwotę [...]zł.

Odnosząc się do zarzutów [...], że na przedmiotowej działce znajduje się chodnik, który wchodzi w skład infrastruktury osiedla i uniemożliwia zwrot przedmiotowej nieruchomości Wojewoda uzyskał od Zarządu Dróg Miejskich [...] września 2019 roku pismo, iż działka nr [...]) z okręgu [...], arkusz mapy [...] znajduje się poza pasem drogowym ulicy [...] oraz, że ZDM nie zrealizował na niej inwestycji drogowej polegającej na budowie chodnika. Z protokołu oględzin wynika wprawdzie, że "na działce znajduje się fragment chodnika z kostki brukowej" ale w istocie znajduje się on na "charakterystycznym skosie" i nie można go zakwalifikować do infrastruktury osiedlowej, której obecność wyłączałaby możliwość zwrotu rzeczonej nieruchomości. Także obecność oświetlenia drogowego wybudowanego przez [...] w 1994 roku nie wpływa negatywnie na możliwość zwrotu nieruchomości. Organ odwoławczy na podstawie pisma Urzędu [...] z [...] czerwca 2019 roku ustalił także, że Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] nie występował do byłych właścicieli bądź ich spadkobierców z informacją o zamiarze zbycia nieruchomości. W związku z powyższym nie ma potrzeby badana czy strony postępowania dochowały 3-miesięcznego terminu o którym mowa w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] zaskarżyło decyzję Wojewody z dnia [...] października 2019 roku, nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] zarzucając jej naruszenie przepisów:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2204) poprzez błędne stwierdzenie, że cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie został zrealizowany w odniesieniu do działki nr [...], ark. m. [...], obręb [...],

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096), poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów w niniejszej sprawie.

Jednocześnie [...] wniosło o:

- uchylenie skarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] października 2019 roku, nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2019 roku, nr [...],

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zapoznając się z uzasadnieniem skarżonej decyzji, stwierdzam, że Wojewoda przy określeniu, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie wziął pod uwagę informacji zawartej w piśmie spółki [...] sp. z o. o. z dnia [...] września 2016 roku o wybudowaniu na działce nr [...], ark. m[...], obr. [...], w 1994 roku, oświetlenia drogowego osiedla mieszkaniowego. Ponadto [...] sp. z o. o. pismem z dnia [...] listopada 2016 roku, poinformowała, że w latach 70-tych pobudowano linie kablowe wraz ze złączem kablowym na działce nr [...], ark. m. [...], obręb [...]. Zgodnie z pismem z dnia [...] września 2016 roku. [...] S. A. na przedmiotowej działce znajduje się sieć telefoniczna wybudowana w 1992 roku.

W rezultacie skarżący nie zgodził się, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego. W tym miejscu skarżący wskazał że budowa osiedla mieszkaniowego, to nie tylko budynki mieszkalne ale również infrastruktura im towarzysząca (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 roku, sygn. akt I OSK 3237/14). Zmiana celu wywłaszczenia nie oznacza jego modyfikacja w związku ze zmieniającymi się potrzebami ludności (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2017 roku, sygn. akt I OSK 1554/15).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko wyrażone w kontestowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2019 roku nie naruszają prawa.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Przepis art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 roku, poz. 121, z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n., wprowadza normatywny zakaz używania wywłaszczonych nieruchomości na cele inne niż te, dla których nastąpiło ich wywłaszczenie. Wykorzystanie nieruchomości na inny cel lub niewykorzystanie na cel stanowiący podstawę wywłaszczenia w określonym terminie - implikuje ustawowy 136 ust. 1 u.g.n. obowiązek zwrotu. Ratio legis przywołanej normy stanowi uniemożliwienie wykorzystywania nieruchomości na cele inne niż te, dla których zostały one wywłaszczone, a zwrot nieruchomości ma zapobiegać jego nadużywaniu oraz zabezpieczyć konstytucyjnie chronioną własność. Przepis art. 136 ust. 1 u.g.n zawiera normę o charakterze bezwzględnie obowiązującym. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do treści art. 140 u.g.n. W związku z czym organ orzekający w przedmiocie zwrotu nieruchomości musi, przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy dana nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez beneficjenta. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem min wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w umowie oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1) i 2) terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. W razie dokonania pozytywnego ustalenia powyższych przesłanek organ powinien wydać decyzję o zwrocie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 15 czerwca 2016 roku, sygn. akt. II SA/Po 277/16).

W rozpoznawanej sprawie jak trafnie stwierdził organ odwoławczy nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania posiadała status "nieruchomości wywłaszczonej" i mogła stanowić przedmiot postępowania zwrotowego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III u.g.n. Nieruchomość stanowiąca współwłasność G. K., D. K., J. K., Z. K. objęta została Zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] z [...] maja 1982 roku w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym [...], ograniczonym od ul. [...], zmienionym zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] z [...] listopada 1982 roku wydanym na podstawie art. 2 ustawy z 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192). Nieruchomość posadowiona na działce nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Zgodnie z planem zagospodarowana przestrzennego [...] zatwierdzonym przez Wojewodę [...] sierpnia 1975 roku stanowiącym integralną część planu zagospodarowana przestrzennego województwa poznańskiego zatwierdzonego uchwałą nr [...] w [...] [...] października 1977 roku, którego aktualność została potwierdzona w wykazie aktów prawa miejscowego działki te należały do jednostki strukturalnej C IV, dla której przewidywano jako funkcję podstawową zieleń, a jako funkcję uzupełniającą przemysł i mieszkalnictwo.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość została wywłaszczona na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192). Zgodnie z art. 216 u.g.n. przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

W ocenie Sądu organy administracji po przeprowadzeniu postępowania trafnie ustaliły i wyjaśniły, że przedmiotowa działka od chwili wywłaszczenia nie została zagospodarowania zgodnie z celem jej wywłaszczenia, przez co stała się zbędna na ten cel i w świetle art. 136 u.g.n. podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli. Jak trafnie przyjęły organy prowadzące postępowanie, wywłaszczenie nieruchomości pod zabudowę jednorodzinną, czy też budowę drogi dojazdowej musi wiązać się z wykonaniem konkretnych robót i nakładami inwestycyjnymi. Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, iż pomimo upływu ustawowego terminu na nieruchomości objętej treścią zaskarżonej decyzji nie podjęto prac mających na celu realizację jakiejkolwiek zabudowy jednorodzinnej. Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia, że na działce nr [...] wybudowano w 1994 roku oświetlenie drogowe osiedla mieszkaniowego oraz, że w latach 70-tych pobudowano linie kablowe wraz ze złączem kablowym, a także na przedmiotowej działce znajduje się sieć telefoniczna wybudowana w 1992 roku należy w pełni podzielić pogląd zaprezentowany przez Wojewodę, zgodnie z którym samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną uprawnioną osobę (por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 lipca 2008 roku, sygn. akt II SA/Kr 556/08, LEX nr 562966). Istniejąca na terenie przedmiotowej nieruchomości nfrastruktura techniczna nie stanowi przesłanki uzasadniającej w tej sprawie odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przede wszystkim celem wywłaszczenia w rzeczonej sprawie było budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Skoro zatem na wywłaszczonej nieruchomości nie wykonywano takich prac, które byłyby związane z realizacją celu wywłaszczenia, oczywiste jest, że nieruchomość stała się zbędna na ten cel w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Ziściły się przesłanki uprawniające do wydania decyzji o zwrocie na rzecz wnioskodawców prawa własności ww. nieruchomości. Samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną uprawnioną osobę. Co najwyżej osoba, której taka nieruchomość jest zwracana, może być ograniczona w możliwości pełnego jej zagospodarowania, ale nie odbiera to możliwości samego zwrotu. Sieci przesyłowe były i są budowane na nieruchomościach o zróżnicowanym statucie własnościowym, a szczególności sieci energetyczne zostały wybudowane w bardzo wielu przypadkach na nieruchomościach nie będących własnością Skarbu Państwa. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie są częściami składowymi nieruchomości, o ile wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego). Prawo cywilne pozwala na uregulowanie relacji między właścicielem gruntu, a właścicielem sieci (urządzeń pozwalających na przesyłanie energii, cieczy, gazów, itp.). Tym samym nie ma przeszkód do zwrotu nieruchomości, na której wybudowano urządzenia infrastruktury technicznej. Odrębne zagadnienie stanowią natomiast kwestie dotyczące ustalenia sposobu i warunków korzystania z takich sieci między właścicielami nieruchomości a odbiorcami.

Nie znajdują również pokrycie w aktach sprawy zarzuty jakoby organ wydając przedmiotową decyzję dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096). Przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji Starosty [...], organ odwoławczy nie naruszył żadnej z zasad ogólnych sformułowanych w K.p.a. Organ odwoławczy podjął wszelkie niezbędne kroki dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie realizacji celu wywłaszczenia na działka nr [...], o powierzchni 120 m2, z arkusza mapy [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] z wpisem własności na rzecz [...], tj. na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Wycena przedmiotowej działki dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego B. W. była prawidłowa, a przedstawiony operat był spójny i logiczny, co umożliwiało przyjęcie go jako dowodu w sprawie. Organ odwoławczy, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, prawidłowo ocenił czy dana okoliczność została udowodniona, co znalazło odzwierciedlenie w podjętej decyzji administracyjnej. Organy nie dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz właściwie go oceniły. Uzasadnienia decyzji tych organów spełniają zaś wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem, w związku z czym skargę jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.