Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 890/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 353/12, o odmowie dopuszczenia Z. P. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 353/12, odmówił dopuszczenia Z. P. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym wywołanym skargą R. D. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r., w przedmiocie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że przedmiotem skargi R. D. jest postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 8 czerwca 2011 r., o wezwaniu R. D. do wykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...] obr. [...], obecnie oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr. 210 Rzeszów - Biała, Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A. (dalej jako PGNiG) - Oddziałowi Sanockiemu Zakładowi Górnictwa Nafty i Gazu w Sanoku celem założenia i przeprowadzenia sieci gazociągów przesyłowych, zgodnie z decyzją Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] marca 1993 r., o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Z. P. w dniu 7 sierpnia 2012 r. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowej sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że jest właścicielem nieruchomości gruntowych położonych w granicach przestrzennych obszaru górniczego Zalesie w Rzeszowie, a także był stroną w postępowaniu dotyczącym wskazania lokalizacyjnego zagospodarowania złoża Kopalni Gazu Ziemnego Zalesie – decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] marca 1993 r. Nadto zwrócił uwagę, że był świadkiem postępowania egzekucyjnego (tj. obowiązku o charakterze niepieniężnym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2011 r.) – co w jego ocenie, powoduje, że jest stroną postępowania dotyczącego realizacji zagospodarowania wyrobisk górniczych na terenie działek górniczych, stanowiących własność R. D.. Podniósł, że art. 53 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (obowiązującej w dacie wydania decyzji), w pełni uzasadnia złożony wniosek. W kolejnym piśmie z dnia 12 września 2012 r. zwrócił uwagę, że jego interes prawny wynika z faktu posiadania nieruchomości w strefie oddziaływania realizowanej budowy Kopalni Gazu Ziemnego Zalesie i podniósł, że prowadzenie budowy rurociągów wydobywczych kopalni na działkach nr [...] i [...] ma istotny wpływ na jego prawa. Wskazał, że jego interes prawny wynika również z art. 31 Konstytucji RP oraz z art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220 poz.1447 ze zm.). Wnioskodawca wyraził stanowisko, że osoby zamieszkałe w obszarze oddziaływania obiektów kopalni Zalesie mają niewątpliwie interes prawny, który z uwagi na przedmiot - jest bardzo szeroko definiowany.

Sąd Wojewódzki podkreślił dalej, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz skarżącego i organu, mogą brać udział również uczestnicy na prawach strony, oraz pozostali uczestnicy o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. Uczestnicy na prawach strony - którzy brali udział w postępowaniu administracyjnym wskazani w art. 33 § 1 P.p.s.a., są dopuszczeni do postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa z chwilą jego wszczęcia. Natomiast pozostali uczestnicy, którzy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w tym postępowaniu i wnioskować o dopuszczenie ich do tego postępowania w charakterze uczestnika. O tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny.

Sąd zaznaczył, że przedmiotem postępowania w sprawie jest wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym – polegającego na udostępnieniu konkretnej nieruchomości. Najważniejszym podmiotem w procesie wykonania obowiązku administracyjnego jest zobowiązany, ponieważ to na niego został nałożony obowiązek określonego zachowania się. Od zobowiązanego zależy, w jakim trybie obowiązek zostanie wykonany, tj. dobrowolnie czy pod przymusem. Miano zobowiązanego przysługuje również temu, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie zabezpieczające. O statusie zobowiązanego rozstrzygają zatem przepisy materialnego prawa administracyjnego. Takim przepisem prawa w rozpoznawanej sprawie jest art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz. U. z 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.,), który przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności, polegający na znoszeniu przez właściciela przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości, polegających na zakładaniu i przeprowadzaniu ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także budowy oraz utrzymywania obiektów niezbędnych do korzystania z nich. Ograniczenie to następuje jako skutek zezwolenia udzielonego przez starostę (w niniejszej sprawie Prezydenta Miasta Rzeszowa – miasta na prawach powiatu), wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej dla podmiotu wykonującego prace związane z budową obiektów lub urządzeń albo instalacją ciągów lub przewodów na przeprowadzenie tych prac na nieruchomości. Zezwolenie jest udzielane jedynie wówczas, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości.

Dalej Sąd Wojewódzki przytoczył treść przepisów powołanych we wniosku tj.: art. 53 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.), aktualnego na dzień wydanych decyzji, art. 31 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu żadna z powyższych norm prawnych nie stwarza dla wnioskodawcy bezpośrednio określonych praw i obowiązków uzasadniających dopuszczenie w/w do udziału w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Przedmiotem sprawy jest wykonanie obowiązku polegającego na udostępnieniu konkretnej nieruchomości stanowiących własność skarżącego, celem założenia i przeprowadzenia sieci gazociągów przesyłowych. W związku z tym fakt posiadania przez wnioskodawcę innych nieruchomości, będących w obszarze oddziaływania obszaru górniczego Kopalni Zalesie nie uzasadnia jego interesu prawnego w tym akurat postępowaniu. W takiej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Sąd przytoczył stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SAB 129/00, zgodnie z którym stronami w postępowaniu egzekucyjnym są wierzyciel i zobowiązany, na którym ciąży wykonanie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji stanowiącej tytuł wykonawczy. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu jako strony - osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku.

Z tych względów Sąd odmówił dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.

Z. P. w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., art. 33 § 2 i art. 134 p.p.s.a. oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zażalenia wskazał na nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału. Tylko bowiem w takiej sytuacji wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć interesu prawnego danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.

Wbrew zarzutom zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie naruszył art. 33 § 2 p.p.s.a., gdyż zasadnie ocenił, iż wnioskodawca nie wykazał, aby sprawa sądowoadministracyjna, będąca przedmiotem postępowania, w którym domaga się udziału, dotyczyła jego interesu prawnego. Należy podkreślić, iż skarga dotyczy postanowienia, w wyniku którego nałożono na skarżącego obowiązek udostępnienia oznaczonej nieruchomości w ramach prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, uregulowanego w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o egzekucji w administracji. Zaznaczenia wymaga zatem, iż ustalony w treści w/w ustawy krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony, jest ograniczony. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm.,) wszczęcie egzekucji administracyjnej może nastąpić jedynie na rzecz wierzyciela i wobec dłużnika wymienionego w tytule wykonawczym. W konsekwencji stronami tego postępowania są: zobowiązany, na którym ciąży wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę prawną prowadzonej egzekucji oraz wierzyciel jako podmiot uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji organu administracji publicznej. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest norm prawnych, w oparciu o które wnioskodawca mógłby wywodzić swój interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie tej ustawy oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym w celu kontroli legalności aktów na podstawie tej ustawy podejmowanych.

Ze wskazanych wyżej względów za bezzasadne należało również uznać pozostałe zarzuty podniesione w zażaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.