Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2361/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 13g ust.1, 40 c ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 61 ust. 1, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 515
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt II GSK 335/08 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2007 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1132/07 przekazując sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

U podstaw takiego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. - wydaną na podstawie art. 61 ust.1 i 11, 64 ust.1 ustawy z dnia 20.06.1997r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U.Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), art. 13 g ust. 1 oraz 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4,5, i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 204 z 2004 r., poz. 2086 ze zm.), lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), lp.6 pkt 9 lit. d) i e), lp.9 pkt 11 lit. b) załącznika do ww. ustawy – nakładającą na O. w G. (dalej jako skarżący, strona) karę pieniężną w wysokości 17 340 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Ustalono, że w dniu [...] września 2006 r. na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości M. zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...] prowadzony przez J. B. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pierwszą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie o 2,88 tony (nacisk na oś wynosił 10,88 tony), na drugą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie o 2,39 tony (nacisk na oś wynosił 10,39 tony) oraz na podwójną oś napędową o 4,51 tony (nacisk na potrójną oś wynosił 19,01 tony). Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 5,63 tony (rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 47,63 tony). Z uwagi na powyższe na stronę nałożona została kara pieniężna w wysokości 17 340 złotych.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji podkreślając, iż specyfika przewożonego ładunku, czyli drewna, charakteryzuje się zmianą ciężaru właściwego pod wpływem zmiennych warunków atmosferycznych. Strona podniosła również, iż ze względu na brak urządzeń pomiarowych przy załadunku posłużyła się danymi dotyczącymi ciężaru właściwego drewna zawartego w "Poradniku Leśniczego" ustalając na podstawie własnej symulacji masę załadowanego drewna.

Odpierając zarzuty przewoźnika po ponownym rozpoznaniu sprawy w uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż to przewoźnik jest odpowiedzialny za przewóz ładunku, w tym kontrolę jego ciężaru. To na nim spoczywa bowiem obowiązek weryfikowania normatywności pojazdu lub zespołu pojazdów przed rozpoczęciem przewozu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. w G. zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego dokładnego rozważenia i oceny winy podmiotu dokonującego przejazdu.

W uzasadnieniu skarżący nie kwestionował ustaleń protokołu i zaskarżonych decyzji. Zarzucił, że organy obu instancji nie zastosowały się do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 8 maja 2003 r. II SA 1825/02 ( nie publikowanego), w którym został wyrażony pogląd, że odpowiedzialność za przejazd drogą publiczną pojazdem nienormatywnym jest uzależniona od winy podmiotu dokonującego przejazdu. Uznał, że brak rozważenia winy przewoźnika jako indywidualnej sprawy nakazuje uprzednie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.

Innymi słowy, skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych, sposobu i wysokości naliczenia opłaty drogowej, ale podstawę odpowiedzialności wobec braku winy przewoźnika. Podkreślił, iż przepisy uzasadniające wymierzanie kary pieniężnej są dla skarżącego niewykonalne, gdyż kierowca załadowując drewno stosuje jako przelicznik metry sześcienne a nie tony. Pomiar ciężkości jest bowiem w warunkach załadunku w lesie niewykonalny.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1132/07 stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 107 § 3 k.p.a. Podkreślił, iż organ musi mieć na uwadze stan faktyczny danej sprawy, co wyraża się nie tylko oceną danych opisanych w protokole kontroli, ale również okoliczności podnoszonych przez stronę jako istotne w prowadzonej sprawie. Strona twierdziła, że załadunek drewna na pojazd dokonywany jest lesie, drewno ma różny stopień gęstości w zależności od gatunku oraz w zależności od tego, jakie w danym okresie są warunki atmosferyczne; ten sam gatunek drewna może bardzo różnić się wagowo i brak jest regulacji prawnych określających sposób liczenia masy takiego towaru, bo oczywiście nie można mówić o ważeniu w lesie. Dodatkowo skarżąca podnosiła też, że część dróg prowadzących z lasu to są drogi dla pojazdów o naciskach osi do 8 t. co dodatkowo zwiększa ryzyko błędu. Sąd zaznaczył, iż okoliczności podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu organ nie kwestionował, kwitując je zdaniem "wyjaśnienie powyższe nie może stanowić podstawy uwzględnienia odwołania". Takie działanie organu - według Sądu - nie zasługuje na akceptację, bowiem strona postępowania ma prawo do pełnego wyjaśnienia, dlaczego - jej zdaniem ważne dla wyniku sprawy argumenty - nie mogą mieć, jak to twierdzi organ, decydującego znaczenia.

WSA zauważył, iż skarżąca nie podważa ustalenia organu, iż w dniu kontroli pojazd, którym przewożone było drewno należące do niego, był nienormatywny, nie kwestionuje także sposobu wyliczenia kary administracyjnej. W odwołaniu od decyzji I instancji podkreśla wręcz, że wolą firmy jest prowadzenie działalności w sposób zgodny z prawem, co wydaje się niemożliwe na tle obowiązującego stanu prawnego, nieprzewidującego wyliczenia właściwej masy ładunku, jakim jest drewno, w sytuacji braku możności zważenia. Te argumenty - według Sądu - dodatkowo powodują konieczność szczegółowego rozważenia w decyzji przez organ przedstawionych argumentów, nawet w kierunku, czy w konkretnej sytuacji ładowania towaru, jakim jest drewno w lesie, na wykonujący transport z takim towarem podmiot nie nakłada się obowiązku niemożliwego do wykonania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uwzględniając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na zasadność zarzutu wadliwego stwierdzenia przez WSA naruszenia przez organy administracji art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaznaczył, że celem obowiązków nałożonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a. jest dokonanie ustaleń pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Tym samym to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia.

Podniósł, że w świetle zasad określonych art. 13 g ust. 1 i art. 40 c ust. 1 ustawy o drogach publicznych okolicznością wymagającą ustalenia było: czy miał miejsce przejazd pojazdu nienormatywnego bez stosownego zezwolenia oraz czy doszło do przekroczenia masy całkowitej pojazdu i nacisków osi.

Podkreślił, że powyższe okoliczności zostały bezspornie ustalone w zaskarżonej decyzji, nie były podważane, a zatem bez znaczenia są przyczyny, które spowodowały naruszenie przez stronę prawem przewidzianych wymogów, skutkujących wymierzeniem kary.

Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że – wbrew stwierdzeniu Sądu I instancji - decyzja opiera się na indywidualnej argumentacji w zakresie koniecznym dla oceny jej zasadności. Uznał za usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 145§ 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec związania wskazaną wyżej oceną prawną dokonaną w niniejszej sprawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2008 r., przy ponownym rozpoznaniu skargi - kontrolując zaskarżoną decyzję - należy stwierdzić bezzasadność zarzutów naruszenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego przepisów prawa procesowego. Zaznaczyć należy, mając na względzie zasadę wynikającą z art. 134 p.p.s.a., że Sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie stwierdził także naruszenia prawa materialnego.

Podnieść należy, że zarówno co do sposobu przeprowadzanej kontroli, jak i jej wyników - ani kierowca pojazdu, ani skarżący jako przedsiębiorca - nie zgłosili zastrzeżeń. Brak było zatem podstaw do kwestionowania dokonanych pomiarów przeprowadzanych w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu przez wykwalifikowane służby drogowe. Innymi słowy, kierowca nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń ani co do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie tych pomiarów, czy też wyników odczytu przyrządów pomiarowych i stwierdzonego w protokole przekroczeń dopuszczalnych parametrów. Protokół kontroli, którego kopię otrzymał, zawierał dokładne ustalenia co do omawianego przekroczenia i został przez niego podpisany bez żadnych uwag. Jego ustalenia są bezsporne. Ocena tego stanu została dokonana w oparciu o obowiązujące normy prawne, wskazane w decyzji i jej uzasadnieniu, czyli z przytoczeniem podstawy odpowiedzialności strony.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), art. 13 g ust.1 oraz 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 204 z 2004 r., poz. 2086 ze zm.), lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), lp.6 pkt 9 lit. d) i e), lp.9 pkt 11 lit. b) załącznika do ww. ustawy.

Zgodnie z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, ustala wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 112,7 kN (11,5 t), mając na uwadze stan techniczny dróg oraz ochronę dróg przed zniszczeniem oraz wykaz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98 kN (10 t), mając na uwadze stan techniczny dróg oraz ochronę dróg przed zniszczeniem. W ustępie 6 ww. artykułu zawarta jest informacja, że drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 78,4 kN (8 t).

Art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym stanowi natomiast, iż ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa, lub naciski osi są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 61 ust. 11 ww. ustawy).

Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W myśl art. 13 g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 40 c) ust. 1 ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne.

Skarżący wskazał wprawdzie jakie konkretnie przepisy prawa procesowego naruszała zaskarżona decyzja, jednakże de facto są to argumenty słusznościowe, a nie proceduralne. Brak rozważenia winy przewoźnika, w sytuacji, gdy z treści skargi wynika jednoznacznie, że nie są kwestionowane ustalenia faktyczne zawarte w protokole kontroli i w zaskarżonych decyzjach, nie ma w tej sytuacji istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że odpowiedzialność administracyjna jest obiektywna, wynika ze skutku jakim jest stwierdzenie naruszenia obowiązujących norm prawa.

Ustalona i wymierzona kara pieniężna stanowi skutek odpowiedzialności korzystającego z drogi publicznej przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Stąd nie mają znaczenia podnoszone okoliczności niezawinienia, czy specyfiki przewożonego towaru, bowiem przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne po drogach krajowych ponosi odpowiedzialność za skutek korzystania z drogi publicznej przez pojazd nienormatywny bez wymaganego zezwolenia.

Nie mogły być uwzględnione argumenty, co do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego z uwagi na niewykonalność pomiarów drewna w lesie w tonach, ze względów technicznych. Nie mają także znaczenia podnoszone obecnie okoliczności wpływu skarżącego bądź jego braku na sposób załadunku, czy dochowania dopuszczalnej masy całkowitej, który następuje w m3, a nie w tonach.

Innymi słowy powyższe argumenty skarżącego o niemożności ustalenia dmc zestawu transportowego i zachowania dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu przemawiały za wystąpieniem do zarządcy drogi z wnioskiem o zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ustalona i wymierzona - po dokonanej kontroli pojazdu - kara pieniężna stanowi skutek odpowiedzialności korzystającego z drogi publicznej przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Stąd nie mają znaczenia podnoszone obecnie okoliczności zawinienia bądź nie, bowiem przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne po drogach krajowych ponosi odpowiedzialność za skutek.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2009r. sygn. akt II GSK 760/08, przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę stanowi delikt administracyjny, zagrożony karą pieniężną przewidzianą w art. 40 c u.d.p. (...) odpowiedzialność sprawcy z tytułu deliktu administracyjnego jest niezależna od kwestii winy. Innymi słowy, przekraczając dopuszczalny nacisk osi na drogę przewoźnik popełnia delikt nawet wówczas, gdy nie można mu przypisać winy. Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy musi mieć świadomość nieuchronności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym.

Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.