Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1231/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 170,  art. 190,  art. 58 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Referent-stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A.R. na uchwałę Senatu A. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie zmian w statucie postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 8 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęło pismo A.R. z dnia 4 marca 2017r., nazwane "wnioskiem o wszczęcie postępowania". W piśmie tym wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności całości uchwały Senatu A z [...] r. nr [...] w przedmiocie zmian w statucie lub uchylenie jej przepisów § 19 ust. 4 i § 24a jako podjętych w nieregulaminowym składzie senatu oraz z naruszeniem obowiązującego prawa w zakresie treści tych przepisów.

W odpowiedzi na pismo, traktując je jako skargę, Rektor A, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż przedmiot zaskarżenia nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego.

W kolejnym piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania ze względu na brak interesu prawnego skarżącego, który zakończył w dniu 21 czerwca 2017r. stosunek pracy z A.

Skarżący, w odpowiedzi na stanowisko organu, wniósł o oddalenie wniosku organu lub o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 14 sierpnia 2017 r. IV SA/Gl 333/17 odrzucił skargę A.R.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na działania organów administracji publicznej określony w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, w skrócie "P.p.s.a.") lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 3 P.p.s.a.

Odnosząc się do możliwości przeprowadzenia sądowej kontroli zaskarżonej uchwały Sąd wskazał, że ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.) w określonych przypadkach dopuszcza możliwość sądowej kontroli działalności publicznych oraz niepublicznych szkół wyższych. Zgodnie z art. 207 ust. 1 tej ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy procedury administracyjnej oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wyliczenie to uznał Sąd za katalog zamknięty. Tym samym przyjął, że w innych, nie wymienionych we wskazanych przepisach działaniach organów uczelni wyższej, stosuje się wyłącznie przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym, które stanowią wyraz zasady autonomii uczelni wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP a następnie w art. 4 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wyjaśnił, że władzom szkół wyższych musi być pozostawiona sfera swobodnego decydowania o sprawach nauki i nauczania, z czym wiązać się też musi sfera swobodnego decydowania o sprawach organizacji wewnętrznej i składu władz, toku nauczania i weryfikowania wiedzy, przyjmowania i promowania studentów, a także określania niektórych ich praw i obowiązków, albowiem szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne. Z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania, w tym także trybu powoływania swoich organów wynika, że mają one charakter samorządny i korporacyjny. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię szkół wyższych, ich organy nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Natomiast minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego sprawuje nadzór nad zgodnością działań uczelni z przepisami prawa i statutem oraz z treścią udzielonego pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, a także nad prawidłowością wydatkowanych środków publicznych (art. 33 ust. 1 ustawy). Sprawując nadzór prawny nad uczelnią w zakresie zgodności działania jej organów z przepisami ustawowymi i statutem, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały lub decyzji (art. 36 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 36 ust. 1a ustawy na rozstrzygnięcie ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub decyzji służy, w terminie trzydziestu dni od dnia jego doręczenia, skarga do właściwego sądu administracyjnego. Wynika z tego, że jedynie akt nadzoru wydany w tym zakresie przez ministra podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Przyjmując, że zainicjowana skargą sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd skargę tę odrzucił.

Od opisanego postanowienia skarżący złożył skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 58 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie złożonej skargi, podczas gdy wcześniej w tej samej sprawie za niewłaściwe uznały się sądy powszechne cywilne tj. Sąd Okręgowy w C. w sprawie [...] a dalej Sąd Apelacyjny I Wydział Cywilny w K. w sprawie [...], co determinuje konieczność rozpoznania złożonej skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym;

2. art. 58 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 58 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt. 1-4 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarga podlega odrzuceniu, co było wynikiem błędnego przyjęcia, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy przedmiotem skargi było władcze rozstrzygnięcie nienależycie obsadzonego organu w postaci uchwały podjętej przez Senat A obradujący w składzie niezgodnym z przepisami prawa, na podstawie której w statucie uczelni zostały wprowadzone zmiany sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym z treścią ustawy o szkolnictwie wyższym;

3. art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. w zw. z § 24a oraz § 19 Statutu A poprzez brak stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały jak również wprowadzonych na jej podstawie opisanych powyżej zmian przepisów statutu tj. § 24a oraz § 19 ust. 4, podczas gdy po pierwsze uchwała wprowadzająca w/w zmiany została podjęta przez Senat uczelni działający w niestatutowym składzie, a po drugie treść § 19 zmienionego statutu jest niezgodna z art. 68 ust. 1 pkt. 5-7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co zostało stwierdzone w Wystąpieniu Pokontrolnym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 7 czerwca br.;

4. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 Statutu w zw. z art. 75 ust. 1 oraz art. 76 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzez niezbadanie w granicach sprawy wskazywanych przez skarżącego podstaw zaskarżonej decyzji i uchwały oraz innych istotnych zagadnień prawnych związanych z istotą sprawy w tym że "powierzanie funkcji prorektorów, dziekanów i prodziekanów wynika w § 15 ust. ust. 3 statutu A", zgodnie z którym rektor powierza te funkcje w/w osobom, podczas gdy § 15 ust. 3 Statutu jest sprzeczny z art. 75 ust. 1 i 76 ustawy o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którymi objęcie funkcji prorektorów, dziekanów i prodziekanów następuje niejako automatycznie, z mocy prawa i jedynie w drodze konkursu, tj. bez przyznawania jakichkolwiek kompetencji rektorowi w zakresie ich wyboru i dalszego powierzania wykonywania obowiązków.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że odrzucając skargę z powodu niewłaściwości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył art. 58 § 4 w zw. z art. 58 §1 pkt. 1 P.p.s.a. Zgodnie z wyżej powiązanymi przepisami sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu swojej niewłaściwości, jeżeli wcześniej w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Wskazano, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżący kwestionował legalność uchwały nr [...] z [...]r. podjętej przez Senat A. W tej samej sprawie orzekał uprzednio Sąd Okręgowy w C., [...] oraz Sąd Apelacyjny w K., [...], czego efektem było odrzucenie pozwu przez Sąd I instancji i utrzymanie w mocy tegoż postanowienia przez Sąd Apelacyjny w K.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że sprawa objęta skargą nie nadaje się do rozpoznania przez sąd administracyjny. W ocenie skarżącego Sąd winien zbadać czy zaskarżona uchwała nie jest innym ze wskazanych w art. 3 § 2 pkt. 1-4 P.p.s.a. aktem, na które przysługuje skarga, gdyż mylne domaganie się przez stronę stwierdzenia nieważności uchwalonych przepisów zamiast nieważności podjętej uchwały o zmianie statutu nie może rodzić dlań negatywnych skutków prawnych a to z uwagi na obowiązującą zasadę ograniczonego formalizmu. Skoro postępowanie sądowoadministracyjne jest niejako kontynuacją - dalszym etapem po zakończeniu postępowania administracyjnego, tym samym przyjąć należy, że zasada ograniczonego formalizmu również na tym etapie ma zastosowanie w odniesieniu do żądań strony tego postępowania. Biorąc pod uwagę fakt, że przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również wydany na podstawie tej ustawy statut uczelni wyższej przyznają wybranym jednoosobowym organom uczelni określone uprawnienia w związku z wyborem do wykonywania funkcji dziekana, tym samym, w ocenie skarżącego, podjęte przez Senat A (w składzie niezgodnym z przepisami Statutu) rozstrzygnięcie zmieniające statut uczelni, a w konsekwencji pozbawiające skarżącego mandatu dziekana Wydziału [...] A jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a.), co dopuszcza i uzasadnia kognicję sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania skargi.

Ponadto, zdaniem skarżącego kasacyjnie, uchwała Senatu A z [...]r. została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Zmiany statutu zostały wprowadzone na mocy zaskarżonej uchwały podjętej przez niestatutowe gremium, a więc niezgodnie ze składem, który określa § 11 ust. 2 pkt. 4 i 5 Statutu. W składzie senatu uczelni nie było przedstawicieli nauczycieli akademickich z Wydziału [...] A W konsekwencji powyższego skarżący kasacyjnie stwierdził, że obradujący w takim składzie senat nie był prawnie umocowany do podjęcia jakiejkolwiek uchwały tym bardziej uchwały wprowadzającej zmiany w podstawowym akcie regulującym sposób funkcjonowania uczelni wyższej tj. w jej statucie. Nadto z brzmienia nowych postanowień statutu wprowadzonych zaskarżoną uchwałą wynika, że są one sprzeczne z brzmieniem ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, tj. art. 17, art. 41, art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1 i art. 76, art. 68 ust. 1 pkt. 5-7, art. 77 ust. 1. art. 136 ust. 1. Powyższe zostało stwierdzone w wystąpieniu pokontrolnym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 7 czerwca 2017 r. W wyniku dokonanych czynności kontrolnych Minister stwierdził, że konstrukcja § 15 ust. 3 Statutu budzi poważne wątpliwości w kontekście art. 75 ust. 1 oraz art. 76 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, albowiem w rozwiązaniu przyjętym w statucie po dokonaniu aktu wyboru rozpoczęcie wykonywania funkcji przez prorektorów, prodziekanów i dziekanów może nastąpić dopiero w wyniku ich powierzenia przez rektora, tymczasem rozwiązania przyjęte w ustawie nie dają w tym względzie jakichkolwiek kompetencji rektorowi. Podobnie przedstawia się problem z § 19 Statutu, albowiem jak stwierdził Minister w wystąpieniu pokontrolnym nie odzwierciedla on w pełni treści art. 68 ust. 1 pkt. 5-7 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Powyższe okoliczności dowodzą, zdaniem skarżącego kasacyjnie, że nie tylko sposób i tryb podejmowania zaskarżonych uchwał pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami, ale także sama merytoryczna ich treść.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazano, że normę art. 134 P.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie gdy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku" (wyrok NSA w Warszawie z 23 czerwca 2017 r., I FSK 1473/15). W złożonej skardze zawarto stwierdzenie, że "Powierzanie funkcji prorektorów, dziekanów i prodziekanów wynika z § 15 ust. 3 statutu A, zgodnie z którym rektor powierza wyżej wymienione funkcje osobom wyłonionym w drodze wyborów zgodnie z regulaminem wyborczym...". Zatem skarżący, pomimo nie umiejscowienia w/w kwestii w petitum skargi oraz jej nie zredagowania w postaci zarzutu, jednoznacznie wskazał uchybienie, które Wojewódzki Sąd Administracyjny winien zbadać i ocenić.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania. Podniesiono, że organ podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz dokonano obszernej polemiki z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 2705/17 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Na wstępie swoich rozważań Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postanowieniem z 16 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w C. Wydział I Cywilny, sygn. akt [...], odrzucił na podstawie art. 199 § 1 i § 3 k.p.c. pozew A.R. przeciwko A o ustalenie nieistnienia prawa w formie wewnątrzuczelnianych uregulowań prawnych poprzez uchylenie uchwał Senatu A, zaś Sąd Apelacyjny w K. postanowieniem z [...]r., [...] oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Tym samym, podniesiony przez skarżącego kasacyjnie zarzut naruszenia art. 58 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi uznając brak swojej kognicji w sprawie jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie mógł zatem odrzucić skargi na mocy cytowanego wcześniej art. 58 § 4 P.p.s.a., uznając się za niewłaściwy w sprawie. Sąd II instancji zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak odniesienia do faktu istnienia postanowienia Sądu Okręgowego w C.

W zaleceniach obejmujących ponowne postępowanie przed Sądem I instancji wskazano konieczność odniesienia się do powyższej kwestii.

W dniu 30 stycznia 2018r. skarżący skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo, w którym wniósł o dopuszczenie dowodu z treści wydanych przed sądami powszechnymi wyroków – wyroku Sądu Rejonowego Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. sygn. akt [...] z dnia [...]r. i wyroku Sądu Okręgowego w C. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. sygn. akt [...] na okoliczność wyrażonego w wyrokach tych poglądu prawnego odnośnie sprzeczności z prawem regulacji Statutu A wprowadzonych na mocy zaskarżonych przepisów uchwały z dnia 19 października 2016r. Do pisma załączono wskazane w nim wyroki wraz z uzasadnieniami.

Sąd Rejonowy Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. w punkcie pierwszym wyroku (sygn. akt [...] z dnia [...]r.) ustalił, że A.R. pełnił w pozwanej A funkcję dziekana Wydziału [...] w okresie 1 września 2016r. do 21 czerwca 2017r.

W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że powód wniósł o ustalenie istnienia stosunku pracy na stanowisku dziekana Wydziału [...] A na kadencję 2016-2020. W ramach ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy wskazał, że wiosną 2016r. na Wydziale [...] A odbyły się wybory dziekana i powód został wybrany w dniu 2 czerwca 2016r. Wydziałowa Komisja Wyborcza A sporządziła akt wyboru. W związku ze stanem zdrowia powodowi udzielono rocznego urlopu zdrowotnego. W dniu [...]r. Senat A uchwałą nr [...] dokonał zmianę przepisów statutowych wprowadzając w § 24a regulację o wygaśnięciu mandatu dziekana w przypadku, gdy z powodu długotrwałej choroby nie może objąć mandatu. W takiej sytuacji rektor uczelni uprawniony został do ogłoszenia konkursu na to stanowisko. Na podstawie powyższej regulacji Uczelniana Komisja Wyborcza stwierdziła wygaśnięcie mandatu powoda. Sąd Rejonowy wskazał, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeprowadziło na A kontrolę, a w ramach analizy przepisów Statutu uczelni wskazano, że niektóre jego zapisy stanowią podstawę przyznania organom uczelni uprawnionych kompetencji lub wprowadzania nieprzewidzianych przez ustawodawcę ograniczeń. W zaleceniach pokontrolnych zakwestionowano, by objęcie funkcji dziekana wydziału mogło być uzależnione od wyników wyboru ale także od dodatkowej czynności rektora w postaci powierzenia pełnienia funkcji. Zaznaczono, że objęcie funkcji dziekana zależy wyłącznie od wyników wyborów. Zdaniem Sądu Rejonowego, wobec niepewności co do pełnienia funkcji, powód miał interes prawny w domaganiu się ustalenia istnienia jego stosunku pracy. Stwierdził, że przepis § 24a wprowadzony do Statutu uczelni uchwałą z dnia [...]. jest sprzeczny z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż wyklucza korzystanie przez osobę pełniąca funkcję dziekana wydziału z urlopu zdrowotnego przez okres dłuższy niż 60 dni. Ponadto zauważono, że przepis ten wprowadzono do Statutu dopiero w dniu 19 października 2016r. i zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, nie może mieć zastosowania do powoda, który był już dziekanem od 1 września 2016r.

Przedstawione stanowisko Sądu Rejonowego podzielone zostało w całości przez sąd odwoławczy. W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wskazano dodatkowo, powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 19 marca 2008r. sygn. akt I PK 227/07 publ. LEX nr 508347), że sąd powszechny, przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy, ma możliwość oceny legalności przepisów statutów uczelni.

Uczestnik postępowania - A - w piśmie z dnia 5 lutego 2018r. podtrzymała dotychczasowo prezentowane stanowisko powołując się dodatkowo na stanowisko zaprezentowane w postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2017r. i postanowieniu NSA z dnia 5 grudnia 2017r. Ponadto uznano jako niezrozumiałe działanie skarżącego wobec uzyskanych przed sądami powszechnymi rozstrzygnięć, w których potwierdzono sprzeczność § 24a Statutu A z regulacjami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W odpowiedzi na stanowisko uczestnika postępowania skarżący zauważył, że postanowieniem NSA z dnia 14 grudnia 2017r. uchylone zostało postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi, z powołaniem na naruszenie art. 58 § 4 P.p.s.a.

Uznał nadto za błędne stanowisko uczestnika postępowania co do przesądzenia jego sprawy przed sądami powszechnymi, gdyż sprawy te dotyczyły jego sprawy pracowniczej, a ustalenia zawarte w uzasadnieniach tych sądów miały charakter tylko uboczny i nie znalazły odzwierciedlenia w treści wydanych wyroków.

W kolejnym piśmie uczestnika postępowania z datą wpływu 11 kwietnia 2018r. zwrócono uwagę na pominięcie przez skarżącego drogi nadzoru wyznaczonej przez ustawodawcę w celu kontroli działania uczelni wyższych. Do pisma załączono stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 maja 2016r. zawierającego analizę prawną nieprawidłowości procedury konkursowej w Państwowej Wyższej Szkole [...] w P.

Ustosunkowując się do stanowiska uczestnika postępowania, skarżący złożył także dodatkowe pismo. Wskazał w nim na stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 maja 2016r. (załączone do pisma uczestnika postępowania) stwierdzając, że przesądzono tam jednoznacznie o braku możliwości prawnych zastosowania Statutu uczelni w zmienionym brzmieniu do skarżącego.

Skarżący zakwestionował nadto twierdzenie uczestnika postępowania o braku inicjowania środków nadzorczych. Na dowód tego załączył postanowienie z dnia 16 lutego 2017r. wydane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia uchwały Senatu A z dnia [...]r.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżący sprecyzował przedmiot skargi określając, że jest to wprowadzony zaskarżoną uchwałą do Statutu uczelni jego § 24a

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przystępując do oceny zasadności skargi złożonej przez A.R., jako konieczne uznaje się podkreślić charakter konsekwencji prawnych wynikających dla obecnie orzekającego Sądu z faktu prawomocności materialnej, o której mowa w treści art. 170 P.p.s.a, w odniesieniu do postanowienia kasacyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 2705/17.

Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza bowiem, że podmioty te muszą przyjmować daną kwestię prawną jako ukształtowaną tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Jednocześnie zaważyć trzeba, że także na mocy art. 190 P.p.s.a., którego adresatem w stanie faktycznym sprawy po jej przekazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wykładnia prawa dokonana w postępowaniu kasacyjnym jest dla tego Sądu wiążąca. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji jest zobligowany do rozumienia i stosowania przepisów prawa, które stały się przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z wynikiem tej oceny. Przepis art. 190 P.p.s.a. znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 P. p. s. a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z treści uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017r.wydanego na podstawie art. 185 § 1 P. p. s. a. wynikało, że w ponownym postępowaniu przed Sądem I instancji nie jest możliwe odrzucenie skargi na mocy art. 58 § 4 P.p.s.a., z przyczyn uznania się przez ten Sąd za niewłaściwy w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie, zasadniczo nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II GSK 808/09). Jednakże ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101).

Z powyżej przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne rozważyć jaki wpływ na ocenę prawną przedstawioną w kasacyjnym postanowieniu NSA ma prawomocny od dnia 14 grudnia 2017r., wyrok (co do jego pkt 1) Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt. [...] i wyrok Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...], a więc czy są to zdarzenia, które powodują ustanie mocy wiążącej orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej.

Wyrok sądu powszechnego wydany został po rozpoznaniu sprawy z powództwa A.R. o ustalenie stosunku zatrudnienia. W wyniku oceny stanu faktycznego i prawnego, Sąd Rejonowy, jak też Sąd Okręgowy uznały, że § 24a Statutu A nie ma zastosowania w stosunku do sytuacji prawnej powoda, gdyż dotyczy stanów faktycznych zaistniałych po dniu [...]r, a nadto przepis ten pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawione okoliczności zmieniają w sposób zasadniczy sytuację prawną skarżącego, a w konsekwencji powodują ustanie mocy wiążącej postanowienia kasacyjnego z dnia 14 grudnia 2017r. wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd powszechny nie odrzucił już bowiem pozwu z uwagi na brak drogi sądowej. Nadto przesądził sprawę merytorycznie, z uwzględnieniem interesu prawnego skarżącego przejawiającego się w uprawnieniu do ustalenia faktu pełnienia funkcji dziekana Wydziału [...] A.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w jego piśmie z dnia 21 lutego 2018r. Sąd zauważa, że skarżący nie posiada legitymacji do zaskarżenia uchwał uczelni w formie actio popularis. Uprawnienie to należy do ściśle wyznaczonych organów nadzoru. Natomiast inny niż organ nadzoru podmiot, wnoszący skargę na akt z zakresu administracji musi wykazać, że akt ten rozstrzyga o jego uprawnieniach lub obowiązkach. Ponad powyższe, na mocy art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a., obowiązkiem wnoszącego skargę jest określenie w niej rodzaju naruszenia prawa lub interesu prawnego.

W skardze, jako naruszający prawa skarżącego, wskazany został § 24a Statutu A w brzmieniu nadanym uchwałą senatu A z dnia [...]r. Na mocy tego przepisu pozbawiono bowiem skarżącego przyznanej mu funkcji dziekana wydziału uczelni. Wyroki wydane przed sądami powszechnymi wyraźnie przesądziły jednak, że przepis ten nie ma zastosowania do skarżącego, a zatem nie kształtuje jego praw i obowiązków. Tym samym interes prawny do wniesienia skargi, czy też naruszenie prawa nie istnieje.

Oceniając nadto zakwestionowany przez skarżącego w inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne skardze - § 19 ust. 4 Statutu A - Sąd wskazuje, że przepis ten zawiera regulacje generalne, nie kształtujące uprawnień i obowiązków skarżącego, a tym bardziej nie naruszające tych uprawnień. Jeszcze raz wskazać należy, że po stronie skarżącego nie występuje legitymacja do wnoszenia skarg obywatelskich przypisanych wyłącznie organom nadzoru. Skargę może on wnieść wyłącznie w ramach swego interesu prawnego, którego nie wykazał, a Sąd działając z urzędu takowego nie dostrzega.

Podkreślić należy dodatkowo, że postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2017r. stanowiło dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przeszkodę w odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. § 4 P.p.s.a, co nie oznacza, że Sąd ten nie może dokonać tego z innych przyczyn, na innej podstawie prawnej.

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.