Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 781/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 1, atr. 41 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lipca 2023 r., znak: SKO.41/3941/OS/2023 w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje A. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z 13 lipca 2023 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 41 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296) po rozpoznaniu odwołania Z. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 5 czerwca 2023 r., znak: [...] odmawiającą Z. W. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskiem datowanym na 4 maja 2023 r. Z. W. zwrócił się o świadczenia "na opłacenie opieki na usługi opiekuńcze zwykłe opłacane od VI 2020 r., gdyż nie wykonywano usług".

W dniu 16 maja 2023 r. w Urzędzie Gminy w [...] wnioskodawca złożył pismo wraz z informacją w której określił sytuację rodzinną słowami: "cmentarz, odległość w sprawie kontaktu z synem", wskazał na separację. Sytuację rodzinną opisał: "odrębne gospodarstwo domowe". W sytuacji mieszkaniowej dokonał wpisu: "znana z urzędu i powołał się na oświadczenie z 11 kwietnia 2023 r. (druk oświadczenia załączony do informacji nie został wypełniony). W oświadczeniu z 11 kwietnia 2023 r. opisał sytuację mieszkaniową, wskazując, że jego posesja ma 30 arów i znajduje się na niej budynek mieszkalny, budynek gospodarczy i szopa. Wskazał, że zajmuje 1/2 posesji, w tym lokal mieszkalny składający się z pokoju i kuchni. Pokój ogrzewany jest piecem na prąd, a w kuchni ma piecokuchnię, z której nie korzysta. Kocioł na centralne ogrzewanie znajduje się w innym lokalu. Budynek mieszkalny jest do remontu. Wskazał, że jest emerytem i że posiada orzeczenie z 14 marca 2023 r. (02-P, 09-M, 07-S).

Przy piśmie złożonym w dniu 19 maja 2023 r. wnioskodawca określił, że "ubiega się o zasiłek okresowy lub specjalny celowy". W dniu 23 maja 2023 r. dołączył odcinek emerytury i decyzję z ZUS. W dniu 29 maja 2023 r. wnioskodawca dołączył oświadczenie, w którym podał koszt opieki i pomocy w kwocie średnio 1300 zł miesięcznie. Nie dołączył żadnych dowodów opłacania faktur za usługi, jak również żadnej umowy dotyczącej tych usług.

Organ pierwszej instancji ustalił na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w tym informacji zawartych w wywiadach środowiskowych, że Z. W. od kilkudziesięciu lat samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, sam dysponuje swoim świadczeniem, żona klienta mieszka w tym samym domu i gospodarstwo domowe prowadzi oddzielnie. Z. W. zajmuje pokój i kuchnię, zaś przedpokój, łazienkę i ganek użytkuje wspólnie z żoną. Z. W. ma orzeczoną separację sądową z żoną T. W. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 6 lutego 2004 r., III C 2326/03, legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 20 kwietnia 2022 r. Nr [...], z którego wynika, że został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na czas określony do 30 kwietnia 2023 r. i orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. z [...] marca 2023 r., znak: PZON.[...] zliczającym go do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do dnia 30 września 2027 r.

Organ ustalił, że dochód Z. W. stanowi kwota 1739,87 zł, na którą składa się emerytura netto w wysokości 1.445,48 zł i dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,29 zł miesięcznie. Kwota ta wynika z decyzji ZUS z marca 2023 r. Dodatkowo Z. W. otrzymuje świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł miesięcznie. Emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze, którego nie odlicza się od dochodu. Łącznie do dyspozycji Z. W. ma 1919,65 zł. Organ ustalił ponadto, że Z. W. systematycznie widywany jest w środowisku, robiąc z żoną zakupy, jeżdżąc do lekarza i załatwiając w urzędzie sprawy swoje i żony. Za środek lokomocji służy mu rower i samochód, którym kieruje. Organ stwierdził, że współdziałanie Z. W. z ośrodkiem przybiera szczególną postać z uwagi na stan jego zdrowia jako osoby niepełnosprawnej z powodu schorzeń psychicznych.

Organ wyjaśnił, że z uwagi na osiągany dochód, tj. 1739,87 zł, przekraczający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 776,00 zł, wnioskodawcy nie przysługuje zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wobec czego organ rozważył zastosowanie art. 41 pkt 2 tej ustawy. Organ wskazał, że przyznanie tej formy pomocy jest uzależnione od wystąpienia po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionego przypadku. Dodał, że, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi na udzielenie świadczeń, musi dokonać gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców, mając na względzie przede wszystkim cel pomocy społecznej, jakim jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stwierdził, że za szczególnie uzasadniony przypadek należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, a nadzwyczajnych.

W ocenie organu pierwszej instancji, Z. W. w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, tym bardziej, gdy osoba wnioskująca osiąga dochód przekraczający kryterium dochodowe, tj. kwotę 776,00 zł (tak jak w przypadku Z. W.) i nie wykazuje dostatecznej woli współpracy w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej.

Organ poinformował, że Z. W. może korzystać z usług opiekuńczych przyznawanych przez organ pomocy społecznej po złożeniu wymaganej dokumentacji.

Od decyzji odwołał się Z. W..

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji.

Według Kolegium, przeprowadzone postępowanie wykazało, że Z. W. jest osobą przewlekle chorą, legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym (okresowe do 30 września 2027 r.), a jego dochód przekracza kryterium dochodowe wynoszące 776,00 zł.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji dokonał także prawidłowej oceny, że w sytuacji wnioskodawcy nie było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. Kolegium, posiłkując się tezami orzecznictwa sądowego, przyjęło za organem pierwszej instancji, że za szczególnie uzasadniony przypadek należy uznać sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia wyjątkowych okoliczności.

W ocenie Kolegium, zebrane w aktach sprawy dowody nie dają podstaw do przyjęcia, że Z. W. znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji, zwłaszcza że miesięcznie dysponuje kwotą, która dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe uprawniające beneficjentów do wsparcia w formie pomocy społecznej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie ma cech dowolności. W rozpatrywanej sprawie sytuacja bytowa i zdrowotna odwołującego od pewnego okresu czasu jest niezmienna i nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne zdarzenie, które pogorszyłoby tę sytuację, wypełniając znamiona z art. 41 pkt 2 u.p.s.

Kolegium uznało, że argumenty odwołania stanowią jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Kolegium zapoznało się także ze złożonym w dniu 29 czerwca 2023 r. (data wpływu do Kolegium) pismem Z. W. pt. "Uwagi" z dnia 22 czerwca 2023 r. oraz załączonymi do niego kopiami dokumentów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., organ wskazał, że jest on bezzasadny. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania zawiera dowody pochodzące bezpośrednio od odwołującego. Organ nie pozyskał żadnych nowych dowodów, z którymi należałoby zapoznać stronę.

W skardze na decyzję Kolegium Z. W. zarzucił organom obu instancji notoryczne, wieloletnie łamanie prawa, brak wyłączenia członków składu orzekającego Kolegium, przekroczenie kompetencji w zakresie oceny jego stanu zdrowia, nieuwzględnienie nowego orzeczenia o jego niepełnosprawności z 14 marca 2023 r., nieustalenie wydatków na opłacenie opieki i pomocy (1300 zł/mies. od 2023 r.) Zarzucił organom obu instancji "głupotę powielaną na okoliczność próby wejścia intruzów, chuliganów, idiotów, nieznanych próżniaków".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z 1 grudnia 2023 r. skarżący podniósł, że z winy organów od początku 2023 r. nie zostały mu przyznane usługi opiekuńcze zwykłe i specjalistyczne, w związku z czym zaistniała konieczność opieki innej osoby i opłacania tej opieki w kwocie 1300 zł z dochodu i zadłużeń, co zdaniem skarżącego, stanowi szczególny przypadek.

Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego poparł skargę wniesioną przez Z. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Pełnomocnik podniósł, że organy dokonały błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek uzasadniający przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego. W ocenie pełnomocnika przedłożone przez skarżącego dowody z dokumentów, jak również ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji skarżącego, potwierdzają w sposób bezsporny, że Z. W. zarówno w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia, jak również w chwili obecnej znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji życiowej oraz materialnej. Z dokumentacji lekarskiej przedłożonej przez skarżącego wynika, że został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na stan zdrowia wymaga korzystania z usług opiekuńczych oraz stałej i długotrwałej pomocy innych osób ze względu na stan zdrowia. Natomiast wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów nie może eliminować możliwości przyznania mu zasiłku okresowego na podstawie art. 41 ust. 2 u.p.s., tym bardziej, że jedynym dochodem Z. W. jest świadczenie emerytalne, które w całości przeznaczane jest przez niego na utrzymanie. Powyższe powoduje, że skarżący nie posiada środków na zatrudnienie osoby do opieki i zakup leków, co świadczy niewątpliwie o jego ciężkiej sytuacji materialnej.

Pełnomocnik wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawach prowadzonych ze skargi Z. W. o sygn. akt II SA/Lu 496/23 i II SA/Lu 497/23 uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku.

W ocenie pełnomocnika, Kolegium nie dokonało wszystkich niezbędnych czynności, jak też oceniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy sprzecznie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co powoduje, że zaskarżona decyzja nie może się ostać. Ponadto decyzja Kolegium jest niesprawiedliwa oraz może osłabiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem sporu jest odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki.

W myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący znacząco przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (776,00 zł - z § 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej), bowiem jego dochód w dacie orzekania przez organ drugiej instancji wynosił 1739,87 zł miesięcznie. Rozważania dotyczące zasadności odmowy przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. są zatem bezcelowe. W takiej sytuacji pozostaje natomiast zbadanie, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu świadczenia uregulowanego w art. 41 pkt 2 u.p.s., przyznawanego w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach.

W myśl art. 41 pkt 2 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Konstrukcja tego przepisu obejmuje dwie postaci dyskrecjonalności organu administracji publicznej – uznanie administracyjne (poprzez użycie sformułowania "może być przyznany") oraz klauzulę generalną (poprzez użycie sformułowania "w szczególnie uzasadnionych przypadkach"). W przypadku decyzji wydawanych w warunkach dyskrecjonalności administracyjnej kontrola sądowa sprowadza się do zbadania, czy w procesie podejmowania decyzji organ nie przekroczył granic przyznanych mu kompetencji dyskrecjonalnej, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonał ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzona ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonujący. Kontrola legalności decyzji wydanej na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. wymaga dokonania ustaleń nie tylko co do istnienia uzasadnionej potrzeby oraz możliwości samodzielnego jej zaspokojenia przez wnioskodawcę, lecz także zbadania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu.

Kolegium w sposób prawidłowy powołało się na utrwalone już od lat orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. "Szczególnie uzasadniony przypadek" musi być przypadkiem na tyle charakterystycznym i odbiegającym od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu zwykłej ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., I OSK 1868/07; wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., I OSK 431/20; wyrok NSA z 23 marca 2021 r., I OSK 269/20; wyrok WSA w Krakowie z 14 lutego 2023 r., II SA/Kr 707/22).

Zatem pod pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuacje wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Chodzi o sytuacje drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe osoby, wynikające ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie świadczenia w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego nie zostały przykładowo uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunków za prąd czy gaz, brak środków na bieżące wydatki, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, a nawet zakup leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą. W wyroku z 13 grudnia 2016 r. (I OSK 1586/15) NSA wyraził pogląd, że nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Również pogorszenie stanu zdrowia następujące stopniowo nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. Okoliczność ta nie ma bowiem charakteru nagłego ani nadzwyczajnego.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji wskazujące, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Z ustaleń organów wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w domu razem z żoną, z którą pozostaje w separacji prawnej. Skarżący zajmuje dwa pomieszczenia - pokój i kuchnię, zaś przedpokój, łazienkę i ganek użytkuje wspólnie z żoną. Aktualnie legitymuje się orzeczeniem z 14 marca 2023 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązującym do 30 września 2027 r. Jednocześnie skarżący systematycznie widywany jest w środowisku, robiąc z żoną zakupy, jeżdżąc do lekarza, załatwiając w urzędzie sprawy swoje i żony. Za środki lokomocji służą mu rower i samochód, który sam prowadzi. Jednocześnie wiadomym jest zarówno dla organów, jak i dla sądu, że współdziałanie skarżącego z organem pomocy społecznej ma szczególną postać z uwagi na stan zdrowia skarżącego jako osoby niepełnosprawnej z powodu schorzeń psychicznych. Zachowanie skarżącego cechuje roszczeniowość i agresja słowna skierowana do pracowników organów przy jednoczesnym braku współpracy w kwestii poprawy jego sytuacji życiowej. Nie można również pominąć faktu, że skarżący w sposób regularny korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, jak również tego, że niejednokrotnie odmawiał przyjęcia przyznanych mu w ramach pomocy społecznej świadczeń.

Wiarygodne są ustalenia organów, że skarżący nie chciał korzystać z przyznanych usług opiekuńczych, co zresztą sam wielokrotnie przyznał w treści pism do organów oraz skarg do sądu, również w pismach zamieszczonych w aktach rozpoznawanej sprawy, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej pomocy. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżący konsekwentnie deklaruje, że od sierpnia 2020 r. ponosi wydatki na opiekę, przy czym tego twierdzenia nie popiera żadnym dowodem. Oświadczenia i informacje o opłacaniu prywatnie opieki i pielęgnacji wykonywanej przez bliżej nieokreślone osoby i podawanie wysokości ponoszonych kosztów opieki nie są poparte żadnym dokumentem. Środki finansowe z pomocy społecznej są środkami publicznymi, co nie pozwala na dowolność w ich wydatkowaniu. Dlatego twierdzenia o poniesionych dużych wydatkach, np. na opiekę nie mogą być przez organy przyjmowane bezrefleksyjnie. Ich poniesienie powinno być co najmniej uwiarygodnione.

W ocenie Sądu, organy zasadnie zatem przyjęły, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. Dokonując ważenia interesów, organy miały na uwadze potrzeby wnioskodawcy, ale także ograniczone środki, jakimi dysponują i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. W sytuacji skarżącego nie wystąpiło żadne nadzwyczajne zdarzenie, które pogorszyłoby jego sytuację bytową, w tym zdrowotną, zaś kwota, jaką skarżący realnie dysponuje miesięcznie (1919,65 zł), jest ponad dwukrotnie wyższa od kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie sytuacja bytowa i zdrowotna skarżącego nie zmienia się od pewnego czasu. Jest on osobą długotrwale niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej, w tym zdrowotnej skarżącego, ale okoliczności, na które skarżący się powołuje i które wynikają z niewadliwych ustaleń organów obu instancji, nie noszą znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności wymaganej dla przyznania zasiłku określonego w art. 41 pkt 2 u.p.s. Sąd nie znajduje zatem podstaw, aby kwestionować legalność zaskarżonej decyzji.

W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcia organów nie mogą być potraktowane jako arbitralne, wykraczające poza granice przyznanej ustawą dyskrecjonalności. Sąd nie stwierdził naruszeń w zakresie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s.

Sądowi znane są powołane przez pełnomocnika skarżącego wyroki WSA w Lublinie z 27 września 2023 r., (II SA/Lu 496/23) i z 19 października 2023 r., (II SA/Lu 497/23), którymi Sąd uchylił decyzje Kolegium wydane w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych i usług opiekuńczych. Należy jednak zwrócić uwagę, że orzeczenia te zapadły w sprawach o odmiennym – w stosunku do rozpoznawanej sprawy – stanie faktycznym. Powodem uchylenia tych decyzji przez Sąd był brak odniesienia się przez organ odwoławczy do orzeczenia PZSON z 14 marca 2023 r. i jego wszechstronnej oceny w kontekście pozostałych dowodów i ustalonych okoliczności, co nie miało miejsca w rozpoznawanej obecnie sprawie. W obu tych sprawach orzeczenie PZOSN z 14 marca 2023 r. o stopniu niepełnosprawności zostało wydane po dacie podjęcia decyzji organu I instancji odmawiających stronie świadczeń, a zatem organ ten nie mógł uwzględnić jego treści, lecz oparł swoje decyzje na treści wcześniejszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 15 września 2022 r., które istotnie różniło się od orzeczenia z 14 marca 2023 r. Natomiast Kolegium, które dysponowało już tym "nowym" orzeczeniem, gdyż zostało ono dołączone do akt postępowania odwoławczego przez stronę, w nienależyty sposób oceniło jego treść i wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tego orzeczenia, Kolegium wskazało bowiem jedynie lakonicznie, że "nie wnosi nic nowego do sprawy". Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uwzględniły zarówno fakt istnienia, jak i skutki powyższego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wbrew zarzutowi skargi nie było żadnych powodów uzasadniających wyłączenie członków Kolegium od rozpoznania niniejszej sprawy zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek skarżącego. Powodem takim nie może być w szczególności okoliczność, że osoby te wydawały w innych sprawach niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia.

Z tych względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O wynagrodzeniu adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.) przyznając pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 590,40 zł brutto, wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części i mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r., SK 78/21 (OTK-A 2023, nr 20).

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.