Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2516/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art.  3  par.  2,  art.  145  par.  1  lit.  a-c,  art.  134  par.  1,  art.  151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.  145  par.  1,2,5,  art.  148,  art.  145a  par.  1,  art.  145b  par.  1,  art.  149  par.  3,  art.  151  par.  1,  art.  183  par.  2,  art.  188
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu 15 czerwca 2004 r. T. M. (nazywany dalej: "Skarżącym") złożył w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (nazywanej dalej: " ARiMR") wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, w którym producent zadeklarował działki rolne położone na 66 działkach ewidencyjnych, znajdujących się w województwie [...].

2. W dniu 4 października 2004 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego została przeprowadzona kontrola, podczas której na działkach oznaczonych identyfikatorami A, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, W, X, Y, Z, AA, AB, AC, AD, AH, AG, Al, AJ, AM, AN, AO, AP, AR, AS, AT, AU, AW, AX, AY, AZ, BA, BB, BC, BD, BE, BF, BG, BH, BI, BJ, BK, BL, BM, BN, BO, BP, BR, BU stwierdzono brak utrzymywania ww. gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (kod nieprawidłowości DR 10).

3. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] odmówił Skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), stwierdzając, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności wyniosła 0,97 ha, przy 31,49 ha powierzchni deklarowanej.

4. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. skierował gospodarstwo producenta do ponownej kontroli na miejscu. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] maja 2005 r. stwierdzono w gospodarstwie Skarżącego szereg nieprawidłowości, w tym m. in. brak użytkowania rolniczego na dzień 30 czerwca 2003 r. w odniesieniu do działek rolnych, na których podczas pierwszej kontroli na miejscu (przeprowadzonej [..] października 2003 r.) stwierdzono kod DR10.

5. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją z [...] czerwca 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K..

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] czerwca 2005 r.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 564/05 uchylił zaskarżoną decyzję Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. Nr [...] z [...] kwietnia 2005 r.

8. Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. organ decyzją z [...] maja 2008 r. Nr [...] odmówił Skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

9. W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją z [...] stycznia 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

10. W wyniku rozpatrzenia skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 264/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., wskazując, że przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne nie odbyło się zgodnie ze wskazaniami Sądu, zawartymi w wyroku z dnia 8 marca 2006 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 564/05.

11. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w ramach którego przeprowadził trzy rozprawy administracyjne, decyzją z [...] marca 2011 r., Nr [...] odmówił stronie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2004 r. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. Nr [...] z [...] czerwca 2011r.

12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r., I SA/Sz 685/11 oddalił skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] czerwca 2011 r., a NSA wyrokiem z dnia 31 lipca 2013 r., II GSK 505/11 utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji.

13. Pismem z 23 września 2014 r. Skarżący złożył do Prezesa ARiMR, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 5 i § 2 i § 3 K.p.a., wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie dopłat bezpośrednich oraz ONW za 2004 r. zakończonego prawomocną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] czerwca 2011 r.

Do wniosku Skarżący załączył: opinię kryminalistyczną z [...] września 2014 r. z przeprowadzonych czynności badawczych wraz z przeprowadzonym eksperymentem śledczym po dokonaniu faktycznej wizji lokalnej w terenie, sprawozdanie z [...] września 2014 r. z przeprowadzenia [...] września 2014 r. wizji lokalnej obiektów podlegających instytucji dopłat bezpośrednich oraz ONW za 2004 r. na rzecz Skarżącego, eksperyment śledczy przeprowadzony na okoliczność oceny wiarygodności przeprowadzonych czynności kontrolnych [...] października 2004 r. oraz czynności kontroli z [...] maja 2005 r. na "obiektach" – działek objętych z Instytucji – dopłat bezpośrednich oraz ONW za 2004 r.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że 29 sierpnia 2014 r. zapoznał się z częścią akt sprawy, będących w aktach w Agencji w K., z których dokonał zdjęć i w tym dniu uzyskał "dowód materialny na fakt popełnienia przestępstwa" polegającego na sfałszowaniu protokołów z kontroli na miejscu oraz poświadczeniu nieprawdy przez A. G. i M. G. podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w 2010 roku. Skarżący wskazał ponadto, że ww. zarzut sfałszowania dokumentów i składania fałszywych zeznań przez ww. osoby udokumentowany został po dacie 29 sierpnia 2014 r. po okazaniu mu oryginału dokumentów w siedzibie Agencji w K. oraz po otrzymaniu opinii biegłego z zakresu kryminalistyki mgr inż. M. K.

14. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. nr [...] , na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a., art. 1, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z 23 września 2014 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ zauważył, że o zaistnieniu przesłanek, na które powołał się we wniosku o wznowienie dowiedział się 29 sierpnia 2014 r., mimo iż analogiczne zarzuty w stosunku do tych samych dowodów przedstawiał we wniosku z 23 sierpnia 2013 r. Zatem, w ocenie organu, nie został zachowany termin wynikający z art. 148 K.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z wykładni powyższego przepisu wynika, że bieg terminu miesięcznego rozpoczyna się w momencie, kiedy Strona postępowania dowiedziała się o okoliczności która stanowić ma w jej ocenie podstawę wznowienia, nie zaś w dniu kiedy dowiedziała się o możliwości podważenia decyzji w trybie nadzwyczajnym, wynikającym z art. 145 § 1 K.p.a.

Organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdzając, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów ani wyroków wydanych przez właściwy sąd bądź organ (nie można było za taki uznać opinii kryminalistycznej wykonanej na zlecenie Skarżącego) na potwierdzenie twierdzenia, nadto zgodnie z wiedzą organu, w sprawie naruszenia prawa w trakcie przeprowadzenia kontroli nie toczyło się postępowanie karne przed organami wymiaru sprawiedliwości i organami ścigania, a tylko takie postępowanie uzasadniałoby możliwość powoływania się na naruszenie prawa karnego przy ich przeprowadzaniu. Raporty te były przedmiotem weryfikacji, jako materiał dowodowy w postępowaniach sądowoadministracyjnych i nigdy nie zostały przez sądy administracyjne zakwestionowane w zakresie naruszenia przepisów prawa karnego, tym bardziej, jako dokumentu, w którym poświadczono nieprawdę, czy który sfałszowano.

15. Pismem z 8 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] grudnia 2014 r., wnosząc o jego uchylenie, wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie dopłat bezpośrednich oraz ONW za 2004 r. oraz zapewnienie prokuratora w sprawie.

16. Prezes ARiMR postanowieniem z [...] marca 2015 r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 § 1 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] grudnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji - Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S.

Organ odwoławczy podał, że Skarżący, składając 25 września 2014 r. wniosek o wznowienie postępowania powołał jako podstawę wznowienia postępowania przepis art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 K.p.a. oraz art. 145 § 2 i 3 K.p.a.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.) oraz gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje również w przypadku jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zarzut sfałszowania raportu z kontroli Skarżący podnosił już we wniosku z 23 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. Z powyższego faktu organ wywiódł następnie stwierdzenie, że wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 K.p.a.

Prezes ARiMR stwierdził, że wniosek, na który powołał się Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z 23 sierpnia 2013 r. nie zwierał treści jakie zostały przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na poparcie stanowiska odmawiającego wznowienie postępowania. Wniosek datowany na dzień 22 sierpnia 2013 r. (a który wpłynął do organu 23 sierpnia 2013 r.) jest wnioskiem Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2009. Powyższe oznacza, że stanowisko organu odnoszące się do oceny samej przesłanki wznowienia oraz terminu do złożenia wniosku o wznowienie nie można było uznać za prawidłowe, natomiast wniosek Skarżącego z 23 września 2014 r. należało traktować jako pierwszy wniosek w sprawie wznowienia postępowania, w którym powołane zostały zarzuty sfałszowania raportów z kontroli na miejscu oraz składania fałszywych zeznań przez A. G. i M. G..

W tych okolicznościach sprawy, Prezes ARiMR zobowiązał Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. do weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy oraz przedstawienia swojego stanowiska co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Prezes ARiMR podkreślił, że stwierdzenie czy strona dochowała terminu wynikającego z art. 148 K.p.a. jest uzależnione w pierwszej kolejności od ustalenia, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania oraz kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Co prawda, zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania powinno zostać udowodnione przez stronę, jednakże nie zwalnia to organu administracji publicznej z obowiązku - stosownie do art. 7 K.p.a. i art. 9 K.p.a. - podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii.

Zdaniem Prezesa ARiMR niezbędne będzie również ustosunkowanie się organu pierwszej instancji do żądania strony w zakresie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 2 K.p.a. określającego możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu oraz art. 145 § 3 K.p.a. umożliwiającego wznowienie postępowania także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych prawem.

Odnosząc się do wniosku Skarżącego dotyczącego udziału prokuratora w sprawie, Prezes ARiMR uznał, że jego udział w sprawie nie jest wymagany. Zgodnie z art. 183 § 2 K.p.a. organ zawiadamia prokuratora o wszczęciu postępowania oraz o toczącym się postępowaniu w każdym przypadku, gdy uzna udział prokuratora w postępowaniu za potrzebny. W doktrynie podkreśla się natomiast, że prokurator sam postanawia o tym, czy będzie brał udział w postępowaniu i w jakim zakresie to uczyni. Co więcej, zawiadomienie przez organ o wszczęciu postępowania lub o toczącym się postępowaniu i potrzebie udziału w nim prokuratora nie wiąże go w żadnym przypadku.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły również przesłanki uzasadniające przekazanie sprawy do rozpatrzenia "przez Oddział Agencji z innego województwa". Za bezprzedmiotowe uznano żądanie Skarżącego o przeprowadzenie rozprawy, powołując się w tym zakresie na pismo z 6 lutego 2015 r.

17. Pismem z 24 maja 2015 r. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Prezesa ARiMR z [...] marca 2015 r. nr [...] w części dotyczącej: przeprowadzenia postępowania odwoławczego przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., niezapewnienia udziału prokuratora w postępowaniu administracyjnym, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Skarżący podtrzymał wniosek o przeprowadzenie postępowania administracyjnego przez Agencję z innego województwa, jak również zapewnienie udziału prokuratora w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że ponowne przeprowadzenie postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. stanowi naruszenie zasady nierozpatrywania sprawy we własnej sprawie.

Podał również, że Nadkomisarz policji mgr inż. M. K. ujawnił i udokumentował kolejne przestępcze działania urzędników Agencji ze S. w Opinii kryminalistycznej z [...] września 2014 r. oraz sprawozdaniu z przeprowadzonej [...] września 2014 r. wizji lokalnej, sporządzonym także w oparciu o "eksperyment śledczy" z [...] września 2014 r. (opinia stanowiła podstawę do wznowienia postępowań administracyjnych w sprawie dopłat za 2004 r.). W ocenie Skarżącego udział prokuratora w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego w postępowaniu jest oczywisty z uwagi na nowo ujawnione przestępcze działania kontrolerów, zawarte w ww. opinii kryminalistycznej.

18. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w zaskarżonym postanowieniu.

19. Pismem z 2 listopada 2015 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa ARiMR do dołączenia pełnej dokumentacji sprawy – akt sprawy będących w posiadaniu Agencji, dołączonych przez Skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dopłat unijnych. Zdaniem Skarżącego, brak tych dokumentów uniemożliwi Sądowi wydanie orzeczenia odpowiadającego stanowi faktycznemu i prawnemu.

20. Przy piśmie z 9 listopada 2015 r. Skarżący przesłał: wniosek z 23 września 2014 r. skierowany do ARiMR K. w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 K.p.a., według Skarżącego nie dołączony przez Prezesa ARiMR do Sądu, wniosek z 20 maja 2015 r. skierowany do Prokuratora Generalnego, zażalenie z 10 lutego 2015 r. skierowane do Prezesa ARiMR, celem ich uwzględnienia w postępowaniu.

Skarżący podał, że nowe dowody w sprawie ujawnione przez eksperta kryminalistyki mgr inż. M. K., których nie przedłożył do Sądu Prezes ARiMR , stanowią dowód uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 k.p.a.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jej zarzuty nie są zasadne.

4. Przechodząc do wyjaśnienia istoty sporu w sprawie, należy wskazać na szczególny charakter uregulowań prawnych określających kwestię wznowienie postępowania administracyjnego zawartych w K.p.a. Jest to instytucja procesowa stwarzająca prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), w przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o zasady określone w K.p.a., zawartych w przepisie art. 145 § 1 K.p.a.

W przedmiotowej sprawie Skarżący, wnosząc o wznowienie postępowania powołał się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5, oraz art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S.wydał postanowienie, mocą którego odmówił wznowienia postępowania. Organ uznał, że w sprawie nie został zachowany termin wynikający z przepisu art. 148 K.p.a., zgodnie z którym, podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Powyższe wynikało z ustalenia, że "w odniesieniu do tych samych dowodów Pełnomocnik Strony również wskazywał na ich sfałszowanie w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego składając w dniu 23.08.2013 roku do Biura Powiatu [...] wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatu [...] nr [...] z dnia [...].05.2009 roku, utrzymaną następnie w mocy przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Decyzją nr [...] z dnia [...].02.2011 roku".

Wznowienie postępowania administracyjnego - jako szczególny rodzaj procedury

umożliwiającej w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.) wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej - składa się z dwóch etapów. W pierwszym, organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie! wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 K.p.a. a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a.

Rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania według obecnej regulacji następuje postanowieniem, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., co należy rozumieć jako podkreślenie procesowego charakteru tego rozstrzygnięcia, które ma miejsce w razie zaistnienia przeszkód podmiotowych lub przedmiotowych. Jeżeli np. wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby niemającej (niemogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania. Gdy nie zaistnieje żadna z okoliczności uzasadniających odmowę wznowienia, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W drugim etapie postępowania, organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 K.p.a.

Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Zbadanie przyczyn wznowienia winno nastąpić dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie, co do przyczyn wznowienia postępowania (ustalenia czy rzeczywiście występują) i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem tego postanowienia jest niedopuszczalna.

5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ II instancji uznał, że organ procedujący w pierwszym etapie postępowania, o którym mowa w art. 149 K.p.a., przedwcześnie podjął się badania (analizy) przyczyny wznowienia postępowania wskazanej przez wnioskodawcę i ujętej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Skarżący składając w dniu 25 września 2014 r. wniosek o wznowienie postępowania powołał jako podstawę wznowienia postępowania przepis art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 K.p.a. oraz art. 145 § 2 i 3 K.p.a..

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.) oraz gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje również w przypadku jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że zarzut sfałszowania raportu z kontroli Skarżący podnosił już we wniosku z 23 sierpnia 2013 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Nr [...] z [...] lutego 2011 r. Na podstawie powyższego organ uznał, że wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 K.p.a.

Prezes ARiMR, odnosząc się do ww. przyczyny odmowy wznowienia postępowania uznał, że: "Wniosek na który powołuje się Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia 23 sierpnia 2013 r. nie zwiera treści jakie przytacza w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ na poparcie stanowiska, uzasadniającego odmowę wznowienia postępowania. Wniosek o którym mowa, datowany na dzień 22 sierpnia 2013 r. (a który wpłynął do organu w dniu 23 sierpnia 2013 r.) jest wnioskiem J. M., działającego we własnej sprawie, zainicjowanej wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009. Powyższe oznacza, że stanowisko organu odnoszące się do oceny samej przesłanki wznowienia oraz terminu do złożenia wniosku o wznowienie nie można uznać za prawidłowe, natomiast wniosek J. M. działającego w sprawie T. M. z dnia 23 września 2014 r. należy traktować jako pierwszy wniosek w sprawie wznowienia postępowania, w którym powołane zostały zarzuty sfałszowania raportów z kontroli na miejscu oraz składania fałszywych zeznań przez A. G. i M. G.".

Jednocześnie Prezes ARiMR uznał, że: "W tych okolicznościach sprawy, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., ponownie badając sprawę zobowiązany będzie do weryfikacji twierdzeń Skarżącego oraz przedstawienia swojego stanowiska co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia". W ocenie Sądu Prezes ARiMR zasadnie uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

6. Odnosząc się do treści skargi, w ocenie Sądu, skarga nie zawiera żadnych argumentów merytorycznych odnośnie zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR.

Skarga zawiera natomiast pewne wnioski dotyczące przeprowadzenia postępowania w I instancji przez oddział ARiMR z innego województwa. W ocenie Sądu, wniosek ten dotyczy postępowania administracyjnego i jego rozstrzygnięcie możliwe jest, jeśli sprawa wróci ponownie do etapu postępowania administracyjnego, a generalnie rozstrzygnięcie wniosku leży poza zakresem kognicji sądu w tej sprawie i rozpatrzyć go mogą jedynie właściwe organy administracyjne.

Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżącego dotyczącego udziału prokuratora w sprawie, to zgodnie z art. 183 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić prokuratora o wszczęciu postępowania lub o toczącym się postępowaniu, gdy uzna udział prokuratora w postępowaniu za potrzebny. Od uznania organu administracji publicznej zależy zatem rozstrzygnięcie, czy i w jakim stadium postępowania zawiadomić prokuratora o tym, że jego udział jest potrzebny. Organ powinien jednak zawiadomić prokuratora o wszczęciu postępowania, gdy zostało ono wszczęte w celu weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu, w którym prokurator brał udział w rozumieniu art. 188 K.p.a., co w tej sprawie nie miało miejsca.

W doktrynie podkreśla się, że prokurator sam postanawia o tym, czy będzie brał udział w postępowaniu i w jakim zakresie to uczyni. Co więcej, zawiadomienie przez organ o wszczęciu postępowania lub o toczącym się postępowaniu i potrzebie udziału w nim prokuratora nie wiąże go w żadnym przypadku (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 183 K.p.a., LEX). W tej sprawie, w ocenie Sądu, działania organu co do ewentualnego udziału w postępowaniu prokuratora, ze względu na normę art. 183 K.p.a. i pełną uznaniowość organu i samego prokuratora w kwestiach ewentualnego przyłączenia się do postępowania, nie naruszyły prawa.

7. Zdaniem Sądu orzekającego, organ II Instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego. Zawarte w zaskarżonym postanowieniu ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Co więcej, stojąc właśnie na straży praworządności organ zasadnie wydał zaskarżone przez Skarżącego postanowienie, a w jego uzasadnieniu przedstawił zarówno stan faktyczny jak i prawny.

Jednocześnie w świetle przywołanych wyżej okoliczności wskazać należy, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do uchylenia postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] grudnia 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania Skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r.

8. Pismem z 2 listopada 2015 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa ARiMR do dołączenia pełnej dokumentacji sprawy – akt sprawy będących w posiadaniu Agencji, dołączonych przez Skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dopłat unijnych. Zdaniem Skarżącego brak tych dokumentów uniemożliwi Sądowi wydanie orzeczenia odpowiadającego stanowi faktycznemu i prawnemu. Skarżący nie sprecyzował jednak o jakie dokumenty chodzi, a w ocenie Sądu, akta sądowe i administracyjne przedmiotowej sprawy w pełni wystarczały do jej rozstrzygnięcia.

9. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.