Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2041/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 174, art. 176, art. 183 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1637/11 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz H. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1637/11 oddalił skargę H. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], orzekającej o stwierdzeniu w całości nieważności decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. nr [...], w sprawie zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. przy ul. L. [...] oznaczonej jako działki nr 5/3, nr 6 i nr 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29 o łącznej powierzchni 720 m2 uchylił powyższą decyzję w całości i stwierdził nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr 5/3 oraz umorzył postępowanie nadzorcze w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr 6, nr 18/1 i nr 17/20.

Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Zarządzeniem Naczelnika Miasta T. z dnia [...] maja 1978 r. Nr [...] w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego, położonego w południowo - wschodniej części miasta T. w obrębie ulic: [...] i jego podziale na działki budowlane (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zamościu z dnia 19 stycznia 1979 r. Nr 1, poz. 5) ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, położony w T. w granicach: od północy ul. [...] p.n. roboczą Osiedle [...] etap Il-gi zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Powiatu w T. z dnia [...] października 1974 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] w T.

Decyzją z dnia [...] września 1979 r. nr [...] Naczelnik Miasta T. stwierdził, iż E. i J. małż. K. są właścicielami działki nr [...] o pow. 682 m2.

Decyzją z dnia [...] lutego 1980 r. nr [...] Naczelnik Miasta T. przyznał E. i J. małż. K. odszkodowanie za teren o pow. 26 m2 w wysokości 7229,50 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że małż. K. byli właścicielami nieruchomości o pow. 1255 m2, która w całości została objęta zarządzeniem Naczelnika Miasta T. z dnia [...] maja 1978 r. nr [...]. Z nieruchomości tej wydzielono dwie działki o łącznej pow. 1229 m2 i rozdysponowano je zgodnie z wnioskami byłych właścicieli, a za pozostały teren o pow. 26 m2 przyznano odszkodowanie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1980 r. nr [...] Naczelnik Miasta T. przyznał H. K. odszkodowanie za teren o pow. 242 m2, który na podstawie ww. zarządzenia Naczelnika Miasta T. Nr [...] przeszedł na własność Skarbu Państwa oraz za składniki majątkowe i roślinne.

Decyzją z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...] Wojewoda Z., w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu Prokuratora Wojewódzkiego w Z., stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika T. z dnia [...] września 1979 r., z dnia [...] lutego 1980 r. i z dnia [...] kwietnia 1980 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 1983 r. nr [...] Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania E. K., utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody Z. z dnia [...] listopada 1982 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2000 r. nr [...] Starosta T. orzekł o zwrocie na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. przy ul. L. [...] oznaczonej jako działki nr 5/3, nr 6 i nr 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29 o łącznej powierzchni 720 m2.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r., sygn. akt I SA 2356/01 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi E. K., uchylił w całości decyzję Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 1983 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję Wojewody Z. z dnia [...] listopada1982 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Wojewoda Lubelski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta T.: - z dnia [...] września 1979 r. stwierdzającej nabycie na własność działki budowlanej nr 6287 o pow. 682 m2 przez E. i J. małż. K.; - z dnia [...] lutego 1980 r. ustalającej odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości małż. K. o pow. 26 m2 oraz składniki roślinne i majątkowe oraz - z dnia [...] kwietnia 1980 r. ustalającej odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości o pow. 242 m2 oraz za składniki roślinne i majątkowe.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. M. K., E. K. i A. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. nr [...] podnosząc, iż działka nr 5/3 nie powinna być przedmiotem zwrotu, gdyż stanowi ich własność jako spadkobierców poprzednich właścicieli.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Wojewoda Lubelski stwierdził nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. w całości. Odwołanie od ww. decyzji wniosła H. W. Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury podniósł, że decyzja Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Zgodnie z art. 216 ust. 1 w/w ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99). Przedmiotowa nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzenia nr [...] wydanego na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., a zatem do niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Zgodnie natomiast z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami obowiązującego w dacie wydania decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3. nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzenia w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty więc tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Dlatego też art. 229 tej ustawy ma zastosowanie, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 544/06 LEX nr 362099).

Przepis art. 229 w/w ustawy ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości. Stanowi on równocześnie przeszkodę do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości (wyrok NSA z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 679/09 LEX nr 595463). Z akt sprawy wynika, że w dniu orzekania o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr 5/3 o pow. 0078 ha (powstała z działki nr 5, odpowiadającej działce nr 6287), objętej zarządzeniem Naczelnika Miasta T. z dnia [...] maja 1978 r., na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta T. z dnia [...] września 1979 r., stanowiła ona własność E. i J. małż. K., a zatem została na podstawie tej decyzji rozdysponowana na rzecz osób trzecich. Zaświadczenie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] kwietnia 1993 r. nr [...] potwierdza, że prawo to zostało ujawnione w Kw [...].

Wobec powyższego organ stwierdził, iż decyzja Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. w sprawie zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. przy ul. L. [...], oznaczonej jako działka nr 5/3 rażąco narusza art. 136 ust. 3 ustawy w związku z art. 229 ww. ustawy.

Dodatkową kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie czy M. K., E. K. i A. K. mają interes prawny w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a konsekwencji czy przysługuje im przymiot strony postępowania.

Wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny z decyzji z dnia [...] września 1979 r., Naczelnika Miasta T. stwierdzającej, iż E. i J. małż. K. są właścicielami działki nr 6287 o pow_682 m2. Natomiast jak wynika z mapy z dnia 01.08.1978 r. stanowiącej wyrys z ewidencji gruntów, w skład działki nr 6287 o pow. 682 m2 wchodziła obecna działka nr 5/3. Działka nr 5/3 o pow. 78 m2 powstała, obok działki 5/1 o pow. 13 i 5/2 o pow. 591 m2 z podziału działki nr 6287 zatwierdzonego decyzją Burmistrza Miasta T. z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...].

Dlatego organ uznał, iż M. K., E. K. i A. K. mają interes prawny w postępowaniu dotyczącym działki nr 5/3, natomiast nie mają przymiotu strony w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 6 i nr 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29, które w dniu wydania kwestionowanej decyzji stanowiły własność Skarbu Państwa, natomiast obecnie zgodnie z księgą wieczystą nr [...] stanowią własność H. W.

Z tego też względu nie jest możliwe zdaniem organu stwierdzenie nieważności decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r., w części dotyczącej zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonej w T. przy ul. L. [...] oznaczonej jako działki nr 6 i nr 18/1 ark, ew. 28 oraz 17/20 ark ew. 29, z wniosku podmiotów nie posiadających przymiotu strony. W związku z powyższym postępowanie nadzorcze w części dotyczącej działek nr 6 i nr 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29 organ umorzył.

Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. skargę do WSA w Warszawie złożyła H. W. zaskarżając powyższą decyzję w części stwierdzającej nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. odnośnie działki ewidencyjnej nr 5/3.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 156 § 1 kpa; naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami; naruszenie przepisów Konstytucji RP tj. art. 21 Konstytucji, ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że działka nr 5/3 stanowi własność M. K., E. K. i A. K. jako spadkobierców poprzednich właścicieli, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika zdaniem skarżącej, iż stanowi ona własność następców prawnych H. K. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do działki nr 5/3, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że w przedmiotowej sprawie wydano wiele decyzji administracyjnych, często sprzecznych ze sobą i obowiązującymi przepisami prawa, a zmierzających do przekazania Państwu K. części dawnej działki nr 2819, obecnie wydzielonej jako działka 5/3.

Zdaniem skarżącej obecna działka nr 5/3 od roku 1949 była nieprzerwanie w posiadaniu poprzedników prawnych H.W. (tj. H. K.), a już od roku 1937 była własnością poprzedników prawnych H. K., gdyż o takim kształcie i areale nieruchomość ta została wydzielona wyrokiem Sądu Grodzkiego w T. N.C.78/1937 z dnia [...] marca 1937 r., którzy nabyli ją na własność aktami notarialnymi (właściwymi umowami) z dnia [...] października 1936 r. za nr [...] i z dnia [...] kwietnia 1937 r. za nr [...] - sporządzonymi w Kancelarii Notarialnej Dr. K. w T. przy ul. K. [...]. Ani Skarb Państwa, ani poprzednicy prawni M. K., E. K. i A. K. nigdy nie byli zdaniem skarżącej właścicielami tej części nieruchomości (obecnie działka nr 5/3).

Zatem zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja nie tylko narusza przepisy prawa, lecz także art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczypospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za niezasadną wskazał, że podstawę formalnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z którego treści wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd I instancji wskazał, że rozpatrując przedstawioną sprawę miał na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 kpa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą nadzoru mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 §1 kpa. Sąd I instancji zaznaczył, że zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest zbadanie przez organ nadzoru zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, który to przepis zawiera zamknięty katalog tych przesłanek. Organ orzekający nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r. sygn. akt IV SA 393/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r. 111 ARN 70/95, OSN 1996 r., nr 18 poz. 258). W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak, więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku, do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. W dotychczasowym orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się również, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a ustalenia te muszą być oparte na zebranym przez organ materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza. Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński., Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996, s. 716-721). Sąd I instancji wskazał, że powyższe oznacza, iż rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i utożsamianie tego pojęcia z każdym, nawet oczywistym, naruszeniem jest wadliwe. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r. sygn. akt II SA 1249/97, niepubl.): Sąd I instancji podkreślił, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1pkt 2 kpa nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury, że w trakcie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. Starosta T. rażąco naruszył art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1977 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w związku z art. 229 tej ustawy.

Zgodnie bowiem z treścią art. 229 powyższej ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Z akt przedmiotowej sprawy bezspornie, zdaniem Sądu I instancji wynika, że sporna działka oznaczona obecnie nr 5/3 o powierzchni 0,0078 ha (powstała z działki nr 5 odpowiadającej dawnej działce nr 6287) objętej zarządzeniem Naczelnika Miasta T. z dnia [...] maja 1978 r. na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta T. z dnia [...] września 1979 r. stała się własnością E. i J. małż. K., a zatem na podstawie tej decyzji stała się własnością osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Sąd I instancji wskazał jednak, że Wojewoda Lubelski stwierdzając w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. w całości, naruszył prawo, ponieważ w części dotyczącej zwrotu na rzecz H. K. nieruchomości położonych w T. oznaczonej jako działki nr 6 i nr 18/1 oraz 17/20 rozstrzygnął z wniosku podmiotów nieposiadających w tej części interesu i nieobjętych wnioskiem (dotyczył on stwierdzenia nieważności tej decyzji wyłącznie w części dotyczącej działki nr 5/3).

Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji organ nadzoru prawidłowo postąpił uchylając powyższą decyzję w całości i stwierdzając jednocześnie nieważność decyzji Starosty T. z dnia [...] września 2000 r. wyłącznie w części dotyczącej zwrotu działki nr 5/3 i umarzając postępowanie nadzorcze w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr 6, nr 18/1 i nr 17/20.

Reasumując Sąd I instancji uznał, że Minister Infrastruktury orzekając w przedmiotowej sprawie wnikliwie i dokładnie przeanalizował stan faktyczny i prawny oraz w sposób prawidłowy uzasadnił motywy jakimi się kierował wydając zaskarżone rozstrzygnięcie.

Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. W. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ppsa, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 156 § 1 kpa w zw. z art. 21 Konstytucji poprzez przyjęcie przez Sąd, iż dokonując decyzją z dnia 29 września 2000 r. zwrotu działki nr 5/3 na rzecz H. K. Starosta T. rażąco naruszył art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy zwrot wskazanej działki był całkowicie uzasadniony z uwagi na fakt, że H. K. była poprzednią właścicielką wskazanej działki;

naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa przez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i art.80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, iż sporna działka oznaczona numerem 5/3 o powierzchni 78 m2 objętej zarządzeniem Naczelnika Miasta T. z dnia [...] maja 1978 r. na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta T. z dnia [...] września 1979 r. stała się własnością E. i J. małż. K., a zatem stała się własnością osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w sytuacji, gdy sporna działka 5/3 o powierzchni 78 m2 stanowiła własność H. W.;

naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa tj. art. 141 § 1 ppsa poprzez niepodjęcie przez Sąd wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w niniejszym postępowaniu i przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że analiza powierzchni działek wskazuje jednoznacznie, że działka nr 5/3 nie mogła stanowić integralnej części działki o nr 6287 o powierzchni 682 m2 należącej do E. i J. K. Potwierdzeniem tego faktu są również mapy znajdujące się w aktach sprawy, w tym opis i mapa z dnia 26 listopada 1975 r., a także wykaz zmian gruntowych wraz z mapą i opisem sporządzony na potrzeby zwrotu nieruchomości na rzecz byłych właścicieli, z których jasno wynika, że działka nr 5/3 stanowiła część działki 2919. Sąd nie podjął się wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjął za podstawę orzekania stan sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Uchybienia proceduralne doprowadziły do niezasadnego przyjęcia przez Sąd, że w trakcie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2000 r. Starosta T. rażąco naruszył art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 229 tej ustawy, gdyż dokonał na rzecz H. K. zwrotu działki oznaczonej nr 5/3, która na podstawie ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta T. z dnia [...] września 1979 r. stała się własnością E. i J. małż. K., a zatem na podstawie tej decyzji stała się własnością osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponadto, Sąd nie uwzględnił, że sporna działka od 1949 r. była nieprzerwanie w posiadaniu poprzedników prawnych skarżącej, jako część dawnej działki 189, a już od 1937 r. była własnością poprzedników prawnych H. K., gdyż w takim kształcie i areale nieruchomość ta została wydzielona wyrokiem Sądu Grodzkiego w T. z dnia 1 marca 1937 r., którzy nabyli ją na własność aktami notarialnymi z dnia [...] października 1936 r. za nr [...] i z dnia [...] kwietnia 1937 r. za Nr [...] sporządzonymi w Kancelarii Notarialnej w T.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem żądanego uchylenia lub zmiany.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzut naruszenia art. 141§ 4 P.p.s.a., wskutek oczywistej omyłki określony przez skarżącego kasacyjnie jako zarzut naruszenia art. 141§1 P.p.s.a. Przepis art. 141§1 P.p.s.a. zawiera regulacje dotyczące terminu w jakim sporządza się uzasadnienie wyroku.

Przepis art. 141 §4 P.p.s.a. stanowi o niezbędnych częściach uzasadnienia wyroku, które powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Wymogów powyższej normy nie spełnia lakoniczne i ogólnikowe odniesienie się do zarzutów skargi. Z pisemnych motywów wyroku winno w istocie wynikać z jakich przyczyn sąd I instancji ich nie uwzględnił. Szczególne znaczenie ma również wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powyższego wymogu nie spełnia ogólne powołanie się na zastosowane w sprawie przepisy prawa. Nie wystarczy stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia prawa. Musi za nim iść dokonana samodzielnie przez sąd analiza całej sprawy, łącznie z wyjaśnieniem podstawy prawnej i argumentami przemawiającymi za jej zastosowaniem.

Lakoniczność uzasadnienia czyni kontrolę instancyjną niemożliwą do przeprowadzenia.

Tymczasem w kontrolowanym uzasadnieniu WSA w Warszawie zaniechał odniesienia się do zarzutów, sformułowanych w skardze wniesionej przez H. W.

Nie dokonał oceny zgromadzonego przed organami administracji materiału dowodowego.

Nie sposób za ocenę uznać lakonicznego zdania zawartego w końcowej części uzasadnienia, iż Minister Infrastruktury wnikliwie i dokładnie przeanalizował stan faktyczny, prawny, w sposób prawidłowy uzasadnił motywy jakimi się kierował wydając zaskarżone orzeczenie.

Sąd I instancji nie poczynił w tym miejscu żadnych rozważań z odniesieniem się do konkretnego elementu materiału dowodowego.

Jednocześnie we wcześniejszej części uzasadnienia przyjął w sposób nieuprawniony, że poza sporem pozostaje, iż działka o numerze 5/3 stała się własnością E. i J. małżonków K. na podstawie decyzji z dnia [...] września 1979r, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności decyzji o zwrocie tej działki na rzecz H. K. W istocie bowiem taka konkluzja budziła i budzi sprzeciw H. W., która podniosła w skardze, że małżonkowie K. nigdy nie byli właścicielami działki 5/3. Aby fakt mógł być uznany za bezsporny nie może kwestionować go żadna ze stron postępowania.

W niniejszej sprawie , celem wykazania uprawnień właścicielskich do działki 5/3, w tym faktu, że stanowiła część dawnej działki o nr 6287 rozważenia i oceny wymagał cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, skutki wywołane kolejno następującymi po sobie zarządzeniami, decyzjami. Identycznego potraktowania wymagał zgromadzony w aktach materiał geodezyjny w postaci map, wykazów zmian gruntowych, w tym dokumentów określonych jako "przejściowy wykaz zmian gruntowych".

W istocie bowiem na przestrzeni kilkudziesięciu lat dokonywane były liczne zmiany w zakresie podziałów ewidencyjnych, numeracji, powierzchni, przekształceń własnościowych. Ustalenia winny je obejmować, tak aby wszystkie istotne dla sprawy okoliczności były weryfikowalne, mające potwierdzenie w konkretnie wskazanym dowodzie, także co do faktu iż działka o nr 5/3, stanowi część dawnej działki o nr 6287, której dotyczy decyzja z dnia [...] września 1979r. oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego w T. – Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] kwietnia 1993r, nr [...].

Ocena materiału dowodowego polega na wskazaniu dowodów, na których oparto ustalenia faktyczne i powodów, dla których innym dowodom odmówiono wiary.

Oznacza, to w istocie mając na względzie charakter sądowoadministracyjnej kontroli, iż oceny w tym zakresie wymagały ustalenia i rozważania zawarte w decyzjach organów obu instancji, wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Wskazana wadliwość uzasadnienia kontrolowanego wyroku uniemożliwiła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli, uczyniło to zbędnym ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 185 §1 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt.1 sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 203 pkt.1 P.p.s.a.