Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 614/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. M. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym M. P., w jednostce ewidencyjnej N. S., polegającej na dobudowie kotłowni (nad projektowaną dobudową taras) o wymiarach (po rozbudowie): 120,39 m2 – powierzchnia zabudowy; 107,51 m2 – powierzchnia użytkowa; 737,96 m3 – kubatura.

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że została ona wydana po uprzednim uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie II SA/Bk 710/15 poprzednio wydanych decyzji w sprawie. W ponownie prowadzonym postępowaniu, wykonując zalecenia Sądu dopuszczono do udziału w postępowaniu właścicieli działki nr [...] toczących spór o granicę z inwestorką jako właścicielką działki nr [...]. Następnie, uznając za konieczne uzupełnienie dokumentacji projektowej, postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. wydanym na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako p.b.), zobowiązano inwestorkę do uzupełnienia braków tej dokumentacji wskazując na następujące uchybienia:

- brak aktualnego na dzień sporządzenia projektu zaświadczenia o przynależności osoby sporządzającej projekt do właściwej izby samorządu zawodowego tj. L. P. (projekt sporządzony w marcu 2015 r., złożone zaświadczenie ważne było do końca roku 2014);

- brak określenia właściwego nr geodezyjnego działki w części opisowej projektu zagospodarowania działki;

- brak ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów budynku przeznaczonego pod rozbudowę z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego zgodnie z § 206 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako rozporządzenie lub rozporządzenie o warunkach technicznych);

- opis do projektu architektoniczno - budowlanego nie zawiera wszystkich elementów wyszczególnionych w § 11 ust. 2 pkt 1-13 rozporządzenia, a w szczególności: opisu zasadniczych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego zapewniającego użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem - zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia ze szczególnym zwróceniem uwagi na udokumentowanie spełnienia wymogu zawartego w rozdziale 5 § 142 tego aktu prawnego dotyczącego projektowania przewodów kominowych z jednoznacznym odniesieniem do spełnienia wymogu Polskiej Normy; poprawnie wykonanej charakterystyki energetycznej budynku zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 10 rozporządzenia odniesionej adekwatnie do parametrów projektowanej kotłowni i paliwa, którym przewidziane jest opalanie budynku;

- brak w części rysunkowej projektu architektoniczno-budowlanego: niezbędnych oznaczeń graficznych i wyjaśnień opisowych umożliwiających jednoznaczne odczytanie projektu budowlanego zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia, ze szczególnym uwzględnieniem naniesienia wysokości komina, jego odległości od przeszkody tj. dachu istniejącego budynku mieszkalnego oraz odległości wylotu komina od powierzchni tego dachu; brak informacji o obszarze oddziaływania obiektu zgodnie z §13a rozporządzenia.

Zakreślono termin 14 dni i wskazano, że w przypadku nieusunięcia braków zostanie wydana decyzja o odmowie wydania pozwolenia na budowę.

Jak wskazał organ pierwszej instancji, uzupełniona dokumentacja została przedłożona w dniu 30 maja 2016 r. Po zawiadomieniu stron w trybie art. 10 § 1 K.p.a. P. M. zgłaszał uwagi i zastrzeżenia (w pismach z dnia 13 czerwca 2016 r. i 23 czerwca 2016 r.). Jak wskazał organ, w nawiązaniu do tych uwag projektant dokonał naniesienia poprawek, a w piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. przedstawiono stanowisko organu odnośnie zgłoszonych uwag.

Następnie, uwzględniając treść art. 35 ust. 1 p.b. oraz mając na uwadze całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że:

- projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2014 r.;

- projekt zagospodarowania terenu spełnia wymagania § 12, 13, 60 i 271-273 rozporządzenia - odnośnie wymaganych odległości, w tym dla zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego i odpowiedniego dostępu światła. Wskazano, że powstanie rozbudowa o wymiarach 3m x 6,97m, wysokości 3,09 m oraz wysokości komina 6,09 m. Odległość rozbudowy od istniejącej zabudowy będzie wynosić: 8 m od krawędzi jezdni, 8 m od granicy z działką sąsiednią nr [...], 12 m od istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego przy wymaganej odległości bezpieczeństwa przeciwpożarowego – 8 m. Organ pierwszej instancji wskazał, że przy projektowanej wysokości rozbudowy dodatkowa analiza w zakresie przesłaniania jest zbędna, zaś uciążliwość obiektu przesłaniającego zamyka się w granicach działki inwestora;

- projekt architektoniczno – budowlany jest kompletny i został sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia.

Odnośnie spornego komina systemowego z otworem spalinowym i wentylacyjnym wykonanym z rury ceramicznej, pustaków betonu lekkiego oraz wełny izolacyjnej organ pierwszej instancji wskazał, że został on wyprowadzony ponad dach zgodnie z Polską Normą "PN-B 10425: 1999 - Przewody dymowe spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i wymagania przy odbiorze". Zgodność tę potwierdził projektant, który podał także odpowiednie wymiary w części opisowej i graficznej. Organ wskazał, że warunek wyprowadzenia przewodów kominowych ponad dach uznaje się za spełniony jeżeli wyprowadzenie nastąpi zgodnie z Polską Normą (§ 142 ust. 2 rozporządzenia) i niezależnie od materiału ich wykonania, co w sprawie niniejszej zostało spełnione. Nadto odległość komina od sąsiedniego budynku jest większa niż 12 m. Organ podkreślił, że Normy budowlane są podstawą oceny poprawności rozwiązań projektowych.

W kwestii trwającego od 2015 r. sporu granicznego między P. M. a inwestorką organ wskazał, że w chwili obecnej nie doszło do złożenia operatu technicznego z rozgraniczenia wraz z protokołem weryfikacji zbiorów danych do zasobu geodezyjnego (był składany z wynikiem negatywnym, nie złożono go do ponownej weryfikacji). Z korespondencji z organem geodezyjnym wynika, że spór między właścicielami działek nr [...] w jednym punkcie dotyczy odległości 0,00 m a w drugim 1,31 m. Brak jest zatem podstaw do zawieszania postępowania o pozwolenie na rozbudowę na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu zakończenia postępowania o rozgraniczenie. Nawet przy uwzględnieniu hipotetycznego i niekorzystnego dla inwestora przesunięcia granic w dalszym ciągu spełnione pozostaną uwarunkowania techniczne inwestycji wynikające z przepisów prawa.

P. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że mimo dwukrotnego wnoszenia przez niego uwag do projektu budowlanego, nadal nie spełnia on wymagań prawa, zaś postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów o postępowaniu wyjaśniającym. Jak wywiódł:

- ponownie wydana decyzja nie realizuje zaleceń wyroku WSA w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2016 r. odnośnie należytego wyjaśnienia faktu zadymiania posesji nr [...], prawidłowego wskazania zwymiarowania komina, ponownego rzetelnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy;

- sposób prowadzenia akt budzi wątpliwości co do ich kompletności;

- w projekcie budowlanym nadal nie została zmieniona wysokość komina ani nie wskazano wymiarów jego podstawy, projektant nie przeprowadził analizy warunków klimatycznych odnośnie cyrkulacji wiatrów zachodnich przy inwestycji, nie odniósł się do § 142 rozporządzenia odnośnie wyniesienia komina ponad kalenicę dachu.

Odwołujący się zwrócił także uwagę na następujące kwestie: rozbieżność opisu materiałów do wykonania komina (s. 38 pkt. 6 i s. 39 opisu technicznego), parametry z rysunku nr 5 -1,70 m oraz 1,74 nie są parametrami wskazanymi w postanowieniu z dnia [...] maja 2016 r. - nie wskazują, czy dany komin powinien być niższy lub wyższy od przeszkody (kalenicy dachu), brak informacji o dociepleniu komina, w projekcie budowlanym odnośnie rzutu z góry komina rysunek Nr 1 - nie jest zgodny z rysunkiem Nr 2; datowanie projektu wykazuje szereg niespójności; mapa do celów projektowych wskazuje granicę jego działki przesuniętą o ok. 1,4 m i jest niezgodna z przepisami; niezgodność projektu z przepisami wynika też z treści punktu 3 postanowienia z dnia [...] maja 2016 r. (zobowiązującego inwestorkę do uzupełnienia braków dokumentacji projektowej), w którym "mówi się o ekspertyzie gruntu na którym ma być posadowiona budowa, z tej uwagi, że w roku ubiegłym grunt został naruszony poprzez demontaż wykonanego fundamentu". Zdaniem strony, opinia geotechniczna jest niejasno datowana, daty sporządzenia projektu są przeprawiane i nie są spójne na wszystkich stronach projektu, zaś naniesione poprawki powodują, że zatwierdzona wersja projektu wygląda jak wersja robocza. Z uwagi na powyższe uchybienia, jego zdaniem, powinna być wydana decyzja o odmowie pozwolenia na budowę ze względu na nieusunięcie nieprawidłowości. Nadto z treści uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że akta sprawy zostały uzupełnione kolejnymi dowodami, tj. pismami z dnia 28 czerwca 2016 r. Wójta Gminy N.-S. oraz Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. Strony postępowania powinny być zapoznane z całością akt sprawy, a powyższa nowa dokumentacja włączona do akt wskazuje, że tak się nie stało, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a.

Odnośnie znaczenia dla przedmiotowego postępowania wyniku sprawy o rozgraniczenie odwołujący się wskazał, że w jego ocenie P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. potwierdził pismami z dnia 26 września 2014 r. oraz z dnia 7 listopada 2014 r., że granica działek nr [...] została przesunięta w kierunku działki nr [...] z naruszeniem prawa, a geodeta za ten czyn został upomniany. Ponadto organ ten poinformował P. Urząd Wojewódzki Delegaturę w Ł., że granica została przesunięta o 1,4 m. Świadczy to o tym, że mapa do celów projektowych przedstawia teren budowy nienależący tylko do inwestora.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne wskazując, że jego podstawą są przepisy art. 34 ust. 1, art. 35 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 p.b., których treść przytoczył. Wskazał też, że zgodnie z art. 35 ust. 4 p.b. w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W przedmiotowej sprawie, jak ustalił Wojewoda, dla spornej inwestycji w dniu [...] czerwca 2014 r. zostały wydane warunki zabudowy. Decyzja ta jest ostateczna. Wynik toczącego się postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami nr [...] nie został uznany przez WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 710/15 za zagadnienie wstępne. Inwestorka przedłożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r.). Dopóty zatem nie zostanie wydane przez sąd powszechny postanowienie o zabezpieczeniu powództwa (zawierające określone zakazy co do dysponowania nieruchomością przez inwestorkę), dopóty organ administracyjny związany jest tytułem prawnym do nieruchomości. Okoliczność pozostawania w toku sporu o granice działki, na której zaprojektowano obiekt budowlany, nie ma wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie pozwolenia na budowę.

W ocenie Wojewody, przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany jest też zgodny z wymogami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy, a projekt zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Projekt zagospodarowania terenu przewiduje rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego o obiekt o wymiarach 3 m x 6,97 m, wysokości 3, 09 m z kominem o wysokości 6,09 m (rysunek na s. 45 projektu budowlanego), z zachowaniem obowiązującej linii zabudowy 8 m od krawędzi jezdni i odległości 8 m od granicy działki nr [...] a 12 m od budynku na tej działce. Tak usytuowany obiekt spełnia wymogi §12, 13, 60 i 271-273 rozporządzenia. Organ zbadał również projekt w zakresie jego kompletności, tj. informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (str. 14 projektu), zaświadczenia o przynależności do Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (s. 5), oświadczenia projektanta w trybie art. 20 p.b. (s. 2) oraz uprawnień projektanta.

Z opisu technicznego do projektu budowlanego (s. 38) wynika, że zaprojektowano komin systemowy z otworem spalinowym i wentylacyjnym, produkowany seryjnie, w skład którego wchodzą takie elementy jak: rura ceramiczna średnicy 180 mm, pustak z betonu lekkiego, wełna izolacyjna. Komin został wyprowadzony ponad dach zgodnie z Polską Normą PN-B 10425; 1989 pod nazwą "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze". Powyższe potwierdził projektant w swoim oświadczeniu (s. 2 projektu). W projekcie budowlanym w części opisowej i rysunkowej zostały określone wymiary komina i wymiary odniesień stwierdzające poprawność z Polską Normą. Zachowane zostały więc wymagania określone w warunkach technicznych.

Odnośnie poszczególnych zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że: akta sprawy składają się z kilku teczek i wszystkie stanowią jedną całość, ponieważ sprawa toczy się od 2015 r.; akta ułożone są tak jak wpływają pisma, a teczki zawierają spisy spraw; brak metryki sprawy przy prowadzonym spisie wpływających akt nie stanowi rażącego naruszenia prawa; poprawiony projekt budowlany został złożony przez Inwestorkę w dniu 30 czerwca 2016 r. o czym świadczy notatka służbowa sporządzona na tę okoliczność; wskazana nieścisłość w zakresie elewacji - tynk mineralny cienkowarstwowy i brak informacji o dociepleniu jest niezasadny, ponieważ elewacja stanowi końcowy element wykończenia obiektu, natomiast w projekcie budowlanym (s. 42) przewidziane jest docieplenie grubości 12 cm; oznaczenie projektu datą kwietniową nie stanowi naruszenia prawa, istotnym jest doprowadzenie projektu do zgodności ze wskazaniami zawartymi w postanowieniu z dnia [...] maja 2016 r.; kwestie związane z rozgraniczeniem organ wyjaśnił na wstępie swojej decyzji. Natomiast wskazane w odwołaniu pisma, które zgromadził Starosta Siemiatycki a dotyczące postępowania rozgraniczeniowego są dodatkowym elementem niemającym wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do sądu administracyjnego P. M. Zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 15, 107 § 3 K.p.a.;

- § 142 rozporządzenia oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 35 ust. 3 p.b.

Zdaniem Skarżącego, organy obydwu instancji nie zrealizowały wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie II SA/Bk 710/15, zaś Wojewoda nie rozpoznał należycie odwołania, gdyż pominął fakt naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. przez organ pierwszej instancji. Po zapoznaniu się przez skarżącego z aktami sprawy w dniu 20 czerwca 2016 r., w dniu 28 czerwca 2016 r. do akt zostało włączone pismo Wójta Gminy N. S. oraz Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, a decyzję wydano w dniu [...] czerwca 2016 r. Nadto nadal pozostaje niewyjaśniona kwestia wysokości komina, bowiem stwierdzenie o zgodności jego zaprojektowania z Polską Normą nie oznacza jeszcze, że w tej konkretnej sytuacji jest to zgodne z przepisami prawa. Jak wskazał Skarżący, zgodnie z przepisami Polskiej Normy połać dachową o nachyleniu powyżej 12 stopni należy traktować jako przeszkodę do prawidłowego działania przewodów kominowych. Dlatego w zależności od usytuowania komina względem najwyższego elementu budynku stanowiącego przeszkodę (zasłonę) wyloty przewodów kominowych powinny bezwzględnie znajdować się:

a) co najmniej 0,3 m wyżej od górnej krawędzi przeszkody (zasłony) dla kominów usytuowanych w odległości do 1,5 m od tej przeszkody;

b) co najmniej na poziomie górnej krawędzi przeszkody (zasłony) dla kominów usytuowanych w odległości od 1,5 m do 3,0 m od tej przeszkody;

c) ponad płaszczyzną wyprowadzającą pod kątem 12 stopni w dół od poziomu najwyższej przeszkody dla kominów znajdujących się od 3,00 do 10,0 m od tej przeszkody.

Jak wyjaśnił Skarżący, zarzut wadliwości projektu wynika przede wszystkim z niewykazania odległości komina od przeszkody jaką jest budynek mieszkalny, które pozwoliłyby stwierdzić, do którego z trzech przypadków określonych w przytoczonych przepisach Polskiej Normy zakwalifikować należy projekt komina. Z rysunków Nr 1, 2 i 5 wynika, że odległość komina od wysokości kalenicy dachu oraz odległość komina od przeszkody wynosi poniżej 3,0 m, podczas gdy 3 m to całkowita szerokość kotłowni a - zgodnie z rysunkami - komin znajduje się w połowie szerokości kotłowni. Zatem zgodnie z przepisami Polskiej Normy przytoczonymi wyżej, wylot kominowy powinien znajdować się przynajmniej na wysokości kalenicy dachu. Ze względu na fakt, że komin znajduje się poniżej kalenicy dachu, od strony wschodniej, cyrkulacja wiatrów zachodnich będzie zakłócała prawidłowe odprowadzenie spalin w atmosferę i będzie zadymiała moją posesję. Nadto organ odwoławczy powołuje się tylko na ust. 1 § 142 rozporządzenia bagatelizując ust. 2, kluczowy dla zrozumienia podnoszonego zarzutu.

Jak wywiódł Skarżący, projekt budowlany w zakresie parametrów przewodu kominowego nie jest zgodny z pkt 2 ust.1 art. 35 p.b. poprzez swoją niezgodność z przepisami techniczno - budowlanymi, tj. § 142 rozporządzenia oraz przepisami Polskiej Normy w zakresie przewodów kominowych. Ponadto naruszony został pkt 3 ust. 1 oraz ust. 3 art. 35 p.b., bowiem Inwestorka nie wypełniła wymagań z postanowienia z dnia [...] maja 2016 r., w tym przedstawiła do akt sprawy zaświadczenie o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego osoby sporządzającej projekt, ale dotyczące roku 2016, a nie roku 2015, w którym sporządzony został projekt. Nie wypełniono nadto wymagań w zakresie ekspertyzy technicznej stanu konstrukcji i elementów budynku przeznaczonego pod rozbudowę z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego, opisu zasadniczych elementów wyposażenia budowlano - instalacyjnego zapewniającego użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem ze szczególnym zwróceniem uwagi na udokumentowanie spełnienia wymogu zawartego w rozdziale 5 § 142 rozporządzenia dotyczącym projektowania przewodów kominowych z jednoznacznym odniesieniem się do spełnienia wymogu zawartego w Polskiej Normie.

Odnośnie wpływu sprawy o rozgraniczenie na wynik przedmiotowej sprawy wskazał, że jego sytuacja jest szczególna i zasługuje na indywidualnie rozpatrzenie, w oderwaniu od wyroków, które wcześniej zapadały. Zwłaszcza zatwierdzenie projektu budowlanego w obecnym kształcie, z mapą do celów projektowych wykonaną z naruszeniem prawa, niejako "legalizuje" granicę bezprawnie zmienioną przez geodetę i stanowi naruszenie jego prawa własności, a z akt nie wynika, by organy należycie rozważyły zarzut w tym zakresie.

Wskazał, że składał odwołanie od decyzji o warunkach zabudowy, jednakże SKO w B. powołując art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym wskazało, że decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich.

Skarżący nie podzielił stanowiska organu co do braku wpływu na wynik sprawy uchybień w zakresie prawidłowości prowadzenia akt administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W kolejnych pismach procesowych Skarżący precyzował swoje stanowisko, w tym m.in. przedstawił odpowiedź mgr inż. z zakresu budownictwa T. P. S. na swoje mailowe zapytanie dotyczące prawidłowości zaprojektowania spornego komina (k. 133-142, 171-203). W piśmie z dnia 22 listopada 2016 r. Skarżący wskazał, że w dniu 7 listopada 2016 r. doszło do podłączenia do komina dobudowanej kotłowni pieca centralnego ogrzewania. Wydobywający się z komina dym zatruwa jego posesję, gdyż nie został zaprojektowany zgodnie z Polską Normą PN-89/B-10425: komin nie został wyprowadzony ponad kalenicę dachu istniejącego budynku, co należałoby uczynić przez "dołożenie" 4 – 5 bloczków betonowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotem sprawy niniejszej jest legalność pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego o pomieszczenie tzw. kotłowni wraz z kominem, przy czym sprawa jest po raz kolejny kontrolowana przez tutejszy Sąd. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie II SA/Bk 710/15 uchylono bowiem poprzednią decyzję (z dnia [...] września 2015 r.) udzielającą pozwolenia na budowę. Oceną prawną sformułowaną w tamtej sprawie obecnie orzekający skład Sądu jest związany z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a.

Stanowisko Sądu w sprawie II SA/Bk 710/15 było jednoznaczne, dlatego niektóre jego fragmenty należy przytoczyć in extenso. Sąd wskazał, że:

- "w kontrolowanym postępowaniu nie może być postrzegana jako zagadnienie wstępne kwestia dotycząca rozgraniczenia działek. Żaden bowiem przepis ustawy nie uzależnia wydania decyzji o pozwoleniu na budowę czy rozbudowę od wyniku postępowaniu organu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie przebiegu granic [...] jeśli inwestor powołuje się na przysługujący mu tytuł prawny, ujawniony w księdze wieczystej, to dopóki nie zostanie wydane przez sąd powszechny postanowienie o zabezpieczeniu powództwa (zawierające określone zakazy), dopóty organ administracyjny związany jest tytułem prawnym do nieruchomości";

- "sposób prowadzenia postępowania wskazuje na potencjalną możliwość naruszenia interesów osób trzecich. Skarżący (sąsiad inwestorki) zarówno w odwołaniu jak i w skardze podnosi kwestię nieprawidłowo zaprojektowanego komina, którego wysokość nie odpowiada przepisom prawa. Skarżący wyraża obawę, że dym z tego komina będzie przemieszczał się na jego nieruchomość. Tymczasem organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji przytacza treść § 142 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [...] i stwierdza jednym zdaniem, że w sprawie został spełniony wymóg wynikający z tych uwarunkowań. Organ nie wskazał, na podstawie czego przyjął takie ustalenia".

Końcowo Sąd w sprawie II SA/Bk 710/15 nakazał wyjaśnić organowi, w jaki sposób przyjął, że wykonanie inwestycji "gwarantuje bezpieczeństwo strony skarżącej", bowiem dotychczasowa argumentacja nie pozwala Sądowi "skontrolować np. prawidłowości zwymiarowania przez organ wysokości komina, przyjętej odległości między budynkami". Sąd nakazał organowi wyjaśnienie tej kwestii w sposób odpowiadający wymaganiom art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, powyższe zalecenia zostały spełnione, organ zastosował się do sformułowanej w sprawie II SA/Bk 710/15 oceny prawnej, a wydana decyzja zatwierdzająca projekt budowlany nie narusza prawa.

W sprawach o pozwolenie na budowę (rozbudowę) kluczowa jest regulacja art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), dalej jako p.b., zgodnie z którą w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wymagania, o których mowa w art. 35 ust. 4 p.b. zostały sformułowane w następujących przepisach:

- zgodnie z art. 35 ust. 1 p.b. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:

1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

- zgodnie z art. 32 ust. 4 p.b. pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto:

1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwoleń, o których mowa w art. 23 ust. 1 i art. 26 ust. 1, oraz decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 934 i 1014 oraz z 2015 r. poz. 1642), jeżeli są one wymagane;

2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

- stosownie zaś do treści art. 33 ust. 2 p.b. do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć m.in. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzanego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (pkt 1); oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2); decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pkt 3).

Mając na uwadze powyższe regulacje oraz w kontekście art. 153 p.p.s.a. już na wstępie niniejszego uzasadnienia wskazać należy na bezzasadność zarzutów i twierdzeń skargi dotyczących sporządzenia projektu zagospodarowania działki z wykorzystaniem nieprawidłowej mapy do celów projektowych oraz dotyczących konieczności zbadania prawa Inwestorki do terenu inwestycji tj. do działki nr [...] w granicach na tej mapie wyrysowanych. Zagadnienia te dotyczą kwestii prawa Inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz aktualności dokumentacji projektowej.

W tej kwestii zauważyć trzeba że zgodnie z § 10 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462 ze zm.) projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien być sporządzony na kopii mapy do celów projektowych, o której mowa w § 8 ust. 1, w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości obiektu lub zamierzenia budowlanego i zapewniającej jego czytelność. Stosownie do treści § 8 ust. 1 projekt zagospodarowania działki lub terenu powinien zawierać część opisową oraz część rysunkową sporządzoną na kopii mapy do celów projektowych poświadczonej za zgodność z oryginałem przez projektanta.

Jak wynika z projektu budowlanego w wersji uzupełnionej i złożonej w dniu 30 maja 2016 r. na skutek wezwania zawartego w postanowieniu z dnia [...] maja 2016 r. – projekt zagospodarowania działki sporządzono na czytelnej mapie do celów projektowych w skali 1:500 pozyskanej ze znajdującego się w zasobach geodezyjnych operatu technicznego. Mapa ta została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez projektanta. Z uwagi na to, że jest to dokument oparty na urzędowym zbiorze geodezyjnym i sporządzony na podstawie złożonych do tego zbioru dokumentów, brak jest podstaw do jej kwestionowania w zakresie, w jakim czyni to Skarżący tj. wyrysowanym na mapie przebiegu granicy działek nr [...].

Co prawda bezsporny jest fakt pozostawania w toku postępowania rozgraniczeniowego między właścicielami powyższych działek, jednakże postępowanie to na dzień wydawania zaskarżonej decyzji nie zakończyło się, nadto nie wynika z akt, aby w jego toku doszło do wydania aktów czy rozstrzygnięć podważających dotychczasową granicę wykazaną na mapie znajdującej się w zasobie geodezyjnym i użytej do celów projektowych w sprawie niniejszej. Co więcej, z pisma Wójta Gminy N. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] wynika, że doszło do sporządzenia protokołu weryfikacji zbiorów danych przekazanych przez geodetę do zbioru geodezyjnego – i weryfikacja dała wynik negatywny. Następnie odbyły się rozprawy na gruncie, jednakże nie doszło do zawarcia ugody, zaś geodeta nie przekazał ponownie do zasobu materiałów z postępowania rozgraniczeniowego. Zatem w chwili wydawania zaskarżonej decyzji – użyta do celów projektowych (sporządzenie projektu budowlanego) mapa wraz z wyrysowanymi na niej granicami działek nr [...] była dokumentem obowiązującym organ architektoniczno – budowlany. W konsekwencji, a także z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji o wydaniu przez właściwy sąd lub organ aktu podważającego prawo Inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (prawa wynikającego z aktu notarialnego repertorium A [...]) – nie było podstaw podważać ten tytuł prawny. Był on dla organów architektoniczno – budowlanych w sprawie niniejszej wiążący. Co więcej, organy te były też związane oceną Sądu w sprawie II SA/Bk 710/15 o braku podstaw do zawieszenia postępowania o pozwolenie na rozbudowę na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Stąd też odmienne stanowisko Skarżącego dotyczące wątpliwości co do posiadania przez Inwestorkę tytułu prawnego do działki inwestycyjnej oraz niezgodnego z prawem użycia do celów projektowych mapy nieodzwierciedlającej stanu rzeczywistego nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Na marginesie tylko należy w tym miejscu dodać, że choć faktycznie pismo Wójta z dnia 28 czerwca 2016 r. nr [...] oraz pismo Kierownika Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia 28 czerwca 2016 r. znak [...] wraz z załącznikami zostały dołączone przez organ pierwszej instancji do akt już po wystosowaniu zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 K.p.a. i po złożeniu przez Skarżącego wyjaśnień w piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. – to jednak niezawiadomienie o tym Skarżącego przez organ pierwszej instancji nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący jako uczestnik postępowania rozgraniczeniowego miał możliwość uczestniczenia w nim. Miał też zatem wiedzę o podejmowanych w jego toku czynnościach, do czego nawiązuje treść tych pism. Nadto przed wydaniem decyzji odwoławczej Skarżący wypowiadał się w sprawie (vide pismo z dnia 28 lipca 2016 r.) oraz zawiadomiono go w drugiej instancji w trybie art. 10 § 1 K.p.a. Nie przytoczył wówczas żadnych okoliczności wskazujących na zmianę stanu prawnego co do granic działek oraz innych okoliczności dowodzących, że niepoinformowanie go przed wydaniem w pierwszej instancji decyzji o ww. pismach wpłynęło na jego uczestnictwo w postępowaniu i dochodzenie w nim ochrony swoich praw. Tymczasem uwzględnienie skargi na skutek naruszenia przepisów procesowych nastąpić powinno wyłącznie, gdy doszło do naruszenia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Sąd takowego w sprawie niniejszej w zakresie art. 10 § 1 K.p.a. nie stwierdził, jak też nie doszło w sprawie do nieprawidłowej oceny spełnienia przez Inwestorkę wymagania złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Nawiązując do treści art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b. ocenić również należy jako nienaruszające prawa stanowisko organu architektoniczno – budowlanego odnośnie zachowania norm techniczno – budowlanych, w tym przeciwpożarowych. Z projektu budowlanego wynika, że planowana rozbudowa ma być oddalona: 8 m od granicy z działką Skarżącego i 12 m od budynku na jego działce. Wymagane przepisami techniczno – budowlanymi odległości wynoszą od 3 do 4 m od granicy z działką sąsiednią w zależności od tego, czy ściana zawiera otwory okienne lub drzwiowe, ewentualnie 8 m w przypadku budynku inwentarskiego lub gospodarczego ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę (§ 12 ust. 1 i 6 rozporządzenia).

Zgodzić się również należy z organem, że przy projektowanej wysokości rozbudowy (3, 09 m, z kominem – 6,09 m) oraz odległościach faktycznych od granicy i od budynku na działce Skarżącego (wyżej wskazanych) dodatkowa analiza w zakresie przesłaniania była zbędna (§ 13 i 60 rozporządzenia), bowiem niebezpieczeństwo przesłaniania w ogóle nie zachodzi.

Analizując dalej spełnienie wymagań techniczno – budowlanych stwierdzić należy, że zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2 i 3, powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. Obszar oddziaływania inwestycji ma wpływ na ustalenie przymiotu strony.

W niniejszym przypadku, realizując ocenę prawną Sądu w sprawie II SA/Bk 715/10, organy dopuściły do udziału w postępowaniu właścicieli działki nr [...] tj. m.in. Skarżącego zapewniając im możliwość poddania kontroli inwestycji realizowanej na działce bezpośrednio sąsiadującej z terenem ich działki. Podkreślić trzeba, że przymiot strony przyznano mimo tego, że odległości wynikające z § 12 rozporządzenia zostały znacznie przekroczone na jego korzyść tzn. są one dwukrotnie większe niż wymaga tego norma prawa i w zasadzie oddziaływanie rozbudowy powinno się zamknąć w granicach działki inwestycyjnej.

W zakresie zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami prawa, w tym techniczno – budowlanymi (art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b.) poddano także ocenie kwestię budzącą najwięcej zastrzeżeń Skarżącego, a mianowicie kwestię zaprojektowania komina kotłowni. Obowiązujące regulacje (§ 142 rozporządzenia) wymagają, aby przewody kominowe były wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu (ust. 1); nadto wymaganie ust. 1 uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty przewodów kominowych zostaną wyprowadzone ponad dach w sposób określony Polską Normą dla kominów murowanych (ust. 2).

Realizując zalecenie Sądu w sprawie II SA/Bk 710/15 odnośnie konieczności zwymiarowania komina i wykazania jego zaprojektowania zgodnie z prawem, organ architektoniczno – budowlany wskazał jednoznacznie, że komin został zaprojektowany zgodnie z Polską Normą PB-B 10425;1989 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze". Zgodność projektu z normami techniczno – budowlanymi potwierdził także projektant oświadczeniem z dnia 25 maja 2016 r. (k. 2 projektu budowlanego) uzupełniając nadto projekt budowlany o stosowne rysunki z wymiarami komina (k. 45 projektu). Zauważyć należy, że wskazana Polska Norma zawiera opis specjalistyczny, zaś organy architektoniczno – budowlane oraz projektant są osobami posiadającymi stosowne uprawnienia do oceny zachowania takich Norm. Przy niewątpliwej zgodności tej oceny (projektanta i organu), Sąd nie powziął wątpliwości odnośnie nieprawidłowości zaprojektowania komina, a stanowiska tego nie zmieniają liczne opracowania składane przez Skarżącego, nawet, jeśli wskazują na inny niż wskazał organ sposób rozumienia Polskiej Normy dotyczącej przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. Zdaniem Sądu projektant w sposób czytelny wyjaśnił, ze według wskazanej Normy wyloty przewodów kominowych w dachach o stromych połaciach przy kącie nachylenia większym niż 12 stopni powinny znajdować się co najmniej 30 cm od powierzchni dachu oraz w odległości co najmniej 1 m mierzonej w kierunku poziomym od tej powierzchni. Wymagania te zostały spełnione, bowiem wartości te w projekcie – jak wynika z rysunku - wynoszą odpowiednio 170 cm i 174 cm. Wymiar odniesień przeanalizowano także w części opisowej na k. 39 projektu. Wskazania te nie budzą wątpliwości Sądu. Odnośnie zaś podnoszonej przez Skarżącego kwestii zadymiania jego posesji wskazać należy, że innym zagadnieniem jest wykonanie komina zgodnie z wymaganiami prawa a innym jego prawidłowe użytkowanie.

Wątpliwości Sądu nie budzi również kwestia kompletności projektu budowlanego, który zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa, oświadczenia, uzgodnienia, opinie i ekspertyzy. Istotnie, pierwotnie projekt budowlany dotknięty był wadami, jednakże po zastosowaniu art. 35 ust. 3 p.b. i wezwaniu Inwestorki do jego uzupełnienia w zakresie wskazanym postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. – uchybienia wyeliminowano. Wbrew twierdzeniom skargi, projektant załączył aktualne na dzień złożenia uzupełnionego projektu (30 maja 2016 r.) zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, dołączono opinię geotechniczną w zakresie ustalenia geotechnicznych warunków posadowienia obiektu budowlanego, ekspertyzę techniczną budynku mieszkalnego z przeznaczeniem do rozbudowy, opis inwentaryzacyjny budynku przeznaczonego do rozbudowy, świadectwo energetyczne oraz właściwe elementy projektu budowlanego tj. opis techniczny, rzuty, przekrój, elewacje. Przedłożono też ostateczną decyzję o warunkach zabudowy. Faktycznie projekt zawiera odręczne poprawki, jednakże ich naniesienie jest potwierdzone podpisami i nie dotyczą one elementów zmieniających zasadnicze, konstrukcyjne fragmenty projektu. Nie można się zatem zgodzić ze Skarżącym, że projekt "wygląda" jakby nie był wersją ostateczną. Co więcej, projektant uczynił poprawki na skutek zastrzeżeń Skarżącego w piśmie z dnia 13 czerwca 2016 r., zaś organ ustosunkował się z piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. do kolejnych uwag zgłoszonych strony. Sprawdzenie projektu przez organ architektoniczno – budowlany i pozytywna jego ocena nie naruszają zatem prawa (art. 35 ust. 1 p.b.), a w takiej sytuacji organ był zobowiązany zatwierdzić projekt budowlany jak tego wymaga art. 35 ust. 4 p.b.

Bezskuteczne pozostają również zarzuty skargi odnośnie niewyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem wszystkie elementy sprawy istotne dla rozstrzygnięcia zostały wyjaśnione, uchybienia wyeliminowano, a zaskarżona decyzja wraz z jej uzasadnieniem została sporządzona zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Organ odwoławczy rozpoznał sprawę w jej całokształcie i nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.