Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1523/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Z akt sprawy wynikało, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G.(dalej: organ egzekucyjny), na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...] oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez Wojewodę P. o nr [...], wszczął egzekucję do majątku Skarżącego - R.J..

2. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 8 września 2010 r., nr DE/077/1/588/10, dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego wynikających z tytułu zwrotu kosztów procesowych, zasądzonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 145/10 i I SA/Gd 227/10 od Dyrektora Izby Skarbowej w G.. O dokonanym zajęciu Skarżącego poinformowano w dniu 28 września 2010 r. przesyłając odpis rzeczonego zawiadomienia o zajęciu oraz odpisy ww. tytułów wykonawczych.

3. Skarżący pismem z dnia 1 października 2010 r. zaskarżył dokonaną czynność egzekucyjną, zarzucając jej naruszenie art. 89 § 1 - § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej: “u.p.e.a." przez błędne zastosowanie i niedopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków wynikających z powyższych przepisów. Stwierdził, iż zawiadomienie o zajęciu nie precyzuje egzekwowanych obowiązków. Zakwestionował również właściwość organu do rozpatrywania skargi na dokonaną czynności egzekucyjną. W ocenie Skarżącego nie znajduje uzasadnienia obejmowanie jedynym zawiadomieniem o zajęciu dwóch różnych należności wynikających z odrębnych tytułów wykonawczych.

4. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. oddalił wniesioną skargę. Stwierdził, iż prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie budziła zastrzeżeń.

5. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, Skarżący zarzucił naruszenie przepisów 1) art. 54 w związku z art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym - jego zdaniem, oddaleniu skargi oraz podkreślił, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nie precyzowało egzekwowanych obowiązków. W jego ocenie nie znajdowało też uzasadnienia obejmowanie jednym zawiadomieniem łącznie dwóch różnych tytułów wykonawczych, 2) art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania admistracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: “k.p.a." w związku z art. 17 i 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na zaniechaniu ustosunkowania się przez organ nadzoru do treści skargi i nieprawidłowym uzasadnieniu faktycznym i prawnym.

6. Postanowieniem z [...] marca 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G.. Minister Finansów nie stwierdził uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Za bezzasadny uznał zarzut nie sprecyzowania w zawiadomieniu o zajęciu treści egzekwowanych obowiązków jak i objęcia jednym zawiadomieniem łącznie dwóch różnych tytułów wykonawczych. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności odpowiadało wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Druk ten nie przewiduje miejsca na umieszczenie treści egzekwowanych obowiązków wymienionych w tytułach wykonawczych będących podstawą do wystawienia zawiadomienia o zajęciu. Ponadto druki zawiadomienia o zajęciu są czytelne i wątpliwości nie mogła budzić podstawa dochodzenia należności. Dodatkowo wskazał, iż zgodnie z art. 62 k.p.a. (stosowanym posiłkowo na mocy art. 18 u.p.e.a.) jednym postępowaniem można objąć wiele spraw. Przedmiotem postępowania była egzekucja należności pieniężnych, a podstawą prawną dochodzenia należności jest ten sam przepis prawa - art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ponadto we wszystkich sprawach właściwym do dochodzenia należności był ten sam organ egzekucyjny - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G.. Minister podkreślił, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie przy użyciu środków egzekucyjnych do wykonania obowiązków dotyczących m.in. podatków, opłat i innych należności objętych tytułami wykonawczymi. Zgodnie z art. 67 u.p.e.a. prowadzenie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku zobowiązanego, na podstawie wielu tytułów wykonawczych, nie jest możliwością z której może skorzystać organ egzekucyjny, lecz zasadą prowadzenia egzekucji, wynikającą z całokształtu uregulowań zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ma charakter techniczny, ułatwiający prowadzenie postępowania egzekucyjnego i chroniący organ egzekucyjny od nadmiaru czynności (odformalizowanie egzekucji). Reasumując stwierdził, iż czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i 89 u.p.e.a.

7. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Wskazał na naruszenie - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 54 § 4 i art. 18 u.p.e.a., art. 54 w związku z art. 89 § 1-§ 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie. Strona uważa, że zajęcie innych wierzytelności nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a. które zostały nieprawidłowo zastosowane przez organ egzekucyjny. Zdaniem Skarżącego, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności było nieprawidłowe ponieważ obejmowało jedynym zawiadomieniem o zajęciu dwóch różnych należności wynikających z odrębnych tytułów wykonawczych. Skarżący powtórzył, iż zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny, gdyż uniemożliwia wykonanie wyroków WSA w Gdańsku w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 145/10 i I SA/Gd 227/10.

8. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

9. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę Strony na czynności egzekucyjne - nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Sąd nie dopatrzył się również w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeń prawa powodujących obowiązek stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do uzasadnienia skargi i podnoszonych w niej zarzutów Sąd wskazuje, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie postanowienia Ministra Finansów zbadał przedmiotową sprawę z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż postępowanie organów administracyjnych i wydane w sprawie postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne były zgodne z przepisami prawa.

10. Podnieść należy, iż podnoszone zarzuty skargi w dotyczą w zasadzie dwóch zasadniczych kwestii. Pierwszy element sporny dotyczy kwestii związanej z objęciem jednym zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank, dwóch należności wynikających z odrębnych tytułów wykonawczych. Drugi dotyczy dopuszczalności prowadzenia egzekucji do wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na wstępie wskazać należy, iż z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż skarga określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Skargę na czynności egzekucyjne (...) wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4). Skarga w rozumieniu wskazanego przepisu prawa jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i egzekutora. Z istoty skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. wynika więc, iż w jej ramach nie można wnosić zarzutów materialnoprawnych, lecz wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Stwierdzić należy, iż organy administracji w przedmiotowej sprawie miały za zadanie rozpatrując skargę Strony zbadać prawidłowość podjętych czynności egzekucyjnych. Z akt sprawy wynikało, iż stosownie do art. 7 u.p.e.a. zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z wierzytelności pieniężnej dłużnika zajętej wierzytelności. Czynność egzekucyjna w została dokonana stosownie do dyspozycji zawartej w art. 79 powołanej wyżej ustawy, tzn. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią, a nadto doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, a, ile nie został wcześniej doręczony. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Zajęcie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 28 września 2010 r. W ocenie Sądu w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ wykonał wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a., w tym prawidłowo doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisami art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Sąd stwierdził, iż zawiadomienie skierowane do Skarżącego zawierało wszystkie niezbędne ww. elementy. Z treści komentowanego przepisu wynika, iż wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, iż każdy z wyżej wymienionych elementów musi zostać w treści zawiadomienia wskazany w sposób, który pozwala na właściwe utożsamienie stron postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie tożsamości zobowiązania. O skuteczności zawiadomienia decydować będzie jego kompletność, tj. sytuacja, w której będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które - dodatkowo - będą prawidłowo skonstruowane, czyli np. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia będzie wyczerpująco informowało o prawnych konsekwencjach zajęcia, a nie tylko odsyłało do wybranych przepisów ustawy. Twierdzenie Skarżącego, iż rozstrzygnięcie organu nadzoru jest wadliwe nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym. Sąd nie uwzględnił zarzutów Skarżącego co do uchybień formalnych zawiadomienia o zajęciu w związku z objęciem jednym zawiadomieniem dwóch należności (obejmujących zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych i należność z tytułu mandatu karnego kredytowanego), wynikających z odrębnych tytułów wykonawczych. Sąd uznał, za bezzasadne zarzuty braku sprecyzowania w zawiadomieniu o zajęciu treści egzekwowanych obowiązków jak i objęcie jednym zawiadomieniem łącznie dwóch różnych tytułów wykonawczych. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności odpowiadało, bowiem wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z nią 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 z póżn. zm.). Dodatkowo trzeba podkreślić, że druk ten nie przewiduje miejsca na umieszczenie treści egzekwowanych obowiązków wymienionych w tytułach wykonawczych będących podstawą do wystawienia zawiadomienia o zajęciu. Nie ma zatem podstaw aby zawierał treść egzekwowanych obowiązków. W związku z tym, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zabrania obejmowania jednym zawiadomieniem o zajęciu tytułów wykonawczych wystawionych przez różnych wierzycieli, zgodnie z art. 62 k.p.a. stosowanym posiłkowo na mocy art. 18 u.p.e.a., jednym postępowaniem można objąć wiele spraw, z zastrzeżeniem jednak, że w sprawie musi jednocześnie wystąpić ten sam stan faktyczny, ta sama podstawa prawna właściwość we wszystkich sprawach tego samego organu egzekucyjnego.

11. Odnośnie natomiast drugiej zasadniczej kwestii podnoszonej przez Stronę Skarżącą na etapie postępowania tj. niedopuszczalność środka egzekucyjnego ze względu na uniemożliwienie wykonania wyroków WSA w Gdańsku, Sąd uznał, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie. Analiza przebiegu zaskarżonej czynności egzekucyjnej potwierdziła, iż w stosunku do Skarżącego zastosowano zajęcie wierzytelności, z którego prowadzenie egzekucji było prawem dozwolone, bowiem wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego nie są wyłączone spod egzekucji. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W związku z tym, wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, przy czym organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych. Stosując ten środek organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 1 ww. ustawy, dokonuje zajęcia wierzytelności przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W ocenie Sądu środek egzekucyjny będący przedmiotem badania został dokonany zgodnie z obowiązującą procedurą.

12. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia – w zakresie oraz według kryteriów określonych w przytoczonych na wstępie przepisach - stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. Wobec tego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skarga została oddalona.