Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2353/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 257 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 75
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Op 281/19 w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 8 maja 2019 r., nr 2/2019 w przedmiocie odmowy wznowienia studiów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. I. na rzecz Rektora Politechniki Opolskiej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Op 281/19, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę R. I. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z 8 maja 2019 r., nr 2/2019 w przedmiocie odmowy wznowienia studiów.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca wznowienia skarżącemu studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich na Wydziale [...] Politechniki Opolskiej. W dacie jej podjęcia przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierały żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów, a podstawa prawna umożliwiająca wznowienie studiów przez skarżącego wynika wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni. Kwestię tę określa § 22 Regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej, w świetle którego rozstrzygnięcie podejmowane przez organy uczelni w przedmiocie wznowienia studiów ma charakter uznaniowy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy obu instancji prawidłowo odmówiły skarżącemu wznowienia studiów we wnioskowanym zakresie. Za istotny Sąd uznał fakt, że skarżący ostatni raz został skreślony z listy studentów jednolitych studiów magisterskich 5 października 2010 r. z powodu niezłożenia pracy dyplomowej, zaś od 2010 r. studia jednolite magisterskie nie pozostawały w ofercie dydaktycznej uczelni. Sąd uznał, że analiza tego, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej, a które im nie odpowiadają, oznaczałaby ingerencję w autonomię uczelni. W konsekwencji, zdaniem Sądu postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób należyty, a skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

Skargę kasacyjną złożył R. I., zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 257 ust. 4 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze. zm.) zwanej dalej "p.s.w." w postaci naruszenia zasady konstytucyjnej lojalności państwa wobec obywatela i pewności prawa przez brak zastosowania adekwatnego w tym zakresie przepisu umożliwiającego skarżącemu R. I. kontynuowanie studiów na ostatnim semestrze prowadzonych na Wydziale [...] Politechniki Opolskiej, zwanej dalej także "PO" studiach drugiego stopnia,

2. art. 70 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z § 22 ust. 2 - 5 i ust. 7 Regulaminu studiów PO polegające na braku dostosowania Regulaminu studiów PO do konstytucyjnie gwarantowanych szans powszechnego i równego dostępu do kształcenia oraz faktycznego zaniechania wobec skarżącego R. I. stworzenia warunków organizacyjnej pomocy umożliwiającej mu ukończenie studiów na ostatnim semestrze prowadzonych obecnie na Wydziale [...] PO studiach drugiego stopnia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości wraz z poprzedzającymi go decyzjami, odpowiednio: Rektora Politechniki Opolskiej z 8 maja 2019 r. nr 2/2019 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prodziekana ds. Dydaktyki Wydziału [...] Politechniki Opolskiej z 13 marca 2019 r. nr 1/2019 oraz przekazanie sprawy organowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że wniosek złożył pod rządami p.s.w., którego art. 257 ust. 4 pozwalał na kontynuowanie studiów również w sytuacji wieloletniej przerwy naukowej, jak miało to miejsce wobec skarżącego. W konsekwencji doszło do pogwałcenia konkretnego, znajdującego podstawę prawną w ustawie prawa podmiotowego, z naruszeniem zakazu retroakcji. Nie umożliwiając skarżącemu kontynuowania nauki organ dopuścił się rozstrzygnięcia arbitralnego i nie dołożył staranności, aby osobom znajdującym się w sytuacji skarżącego umożliwić kontynuację studiów analogiczną do tych, które ma już on za sobą.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Politechniki Opolskiej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że zarzuty skarżącego są jurydycznie błędne. Wydając decyzję z 8 maja 2019 r. organ stosował przepisy obowiązujące w dacie jej wydania, a nie przepisy z daty złożenia przez skarżącego wniosku o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, co miało miejsce 12 października 2017 r. Art. 257 ust. 4 p.s.w. utracił moc 1 października 2018 r., ponadto jego dyspozycja dotyczy studiów w toku, a więc nie znajduje zastosowania w sytuacji faktycznej skarżącego, który utracił status studenta 5 października 2010 r. Rektor dodał, że prawnie nie było możliwe wznowienie przez skarżącego studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich. Ponieważ skarżący miał przerwę w studiach dłuższą niż 5 lat, przyjęcie na studia mogło nastąpić wyłącznie po uprzednim zdaniu przez skarżącego egzaminów uzupełniających. Jednocześnie nie było jednak możliwe wznowienie przez skarżącego studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, ponieważ Wydział [...] Politechniki Opolskiej nie prowadzi studiów w tym trybie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej powoduje konieczność przytoczenia uwag związanych z wymogami dla skargi kasacyjnej przewidzianymi w ustawie Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. Godzi się bowiem przypomnieć, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia prawa materialnego, może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Ponadto do autora skargi kasacyjnej należy nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, ale i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest jej niezbędnym elementem i powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie stawianych zarzutów. Wymóg ten wynika z treści art. 176 p.p.s.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06; pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

W skardze kasacyjnej podniesiono tylko zarzuty naruszenia prawa materialnego. Autorka skargi kasacyjnej nie wskazała postaci tych naruszeń, tj. czy naruszenia te polegały na błędnej wykładni czy na niewłaściwym zastosowaniu przepisów. Jeżeli uznać, że zarzuciła błędną wykładnię, to trudno jednoznacznie stwierdzić jaką wykładnię tych przepisów kwestionuje a jaka powinna być właściwa ich wykładnia. Jeżeli zarzuciła niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, to nie wskazała jasno dlaczego Sąd niewłaściwie zastosował te przepisy. Podkreślić tu należy, że w skardze kasacyjnej nawet nie przytoczono treści naruszonych przepisów. Co jest szczególnie istotne, ze względu na to, że Sąd I instancji nie oparł zaskarżonego orzeczenia na przepisach Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sposób, w jakim została sporządzona skarga kasacyjna w niniejszej sprawie w bezpośrednio determinuje ocenę podniesionych zarzutów jako zarzutów nieskutecznych.

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, LEX nr 1372091, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W skardze kasacyjnej nie doszło do skutecznego podważenia stanu faktycznego ponieważ nie podniesiono w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania regulujących ustalanie stanu faktycznego będącego podstawą zaskarżonego wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny ocenę podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej oparł na stanie faktycznym zaaprobowanym przez Sąd pierwszej instancji.

Odnosząc się do tak nieprecyzyjnie sporządzonej skargi kasacyjnej, stwierdzić trzeba, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nietrafnie zarzucono naruszenie art. 2 Konstytucji RP, w związku z art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przez naruszenie zasady "lojalności państwa wobec obywatela i pewności prawa" w drodze niezastosowania przepisu umożliwiającego skarżącemu wznowienie studiów w ostatnim (dziesiątym) semestrze. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym lecz przepis art. 75 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zatem nie naruszył zasady niedziałania prawa wstecz, zdaniem autorki skargi kasacyjnej "fundamentalnej z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego".

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, jak to trafnie wskazał Sąd I instancji, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Sąd I instancji prawidłowo skontrolował decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z 8 maja 2019 r. Zgodnie z art. 1 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1669), ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oprócz przepisów enumeratywnie wymienionych w art. 1 pkt 1-6 tej ustawy weszła w życie 1 października 2018 r. Zatem Sąd I instancji prawidłowo ocenił zgodność zaskarżonej decyzji z 8 maja 2019 r. z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, czyli z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zatem nie jest uprawnione stanowisko skarżącego, wedle którego Sąd I instancji winien ocenić zgodność z prawem decyzji z 8 maja 2019 r., stosownie do prawa obowiązującego w dacie złożenia przez skarżącego wniosku z 12 października 2017 r. o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich. Sąd I instancji nie mógł do zaskarżonej decyzji zastosować przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem z wyjątkiem niektórych przepisów niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ustawa ta utraciła moc 1 października 2018 r. Z tym dniem utracił także moc przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie z art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym "[s]tudenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia." Jednak dyspozycja tego przepisu nie dotyczy sytuacji faktycznej skarżącego. Skarżący został bowiem skreślony z listy studentów Politechniki Opolskiej prawomocną decyzją z dniem 4 stycznia 2007 r. 8 kwietnia 2010 r. skarżący wznowił studia i po raz kolejny został on skreślony prawomocnie z listy studentów 5 października 2010 r. Skarżący w dacie uprawomocnienia się tej decyzji utracił status studenta w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli osoby kształcącej się na studiach wyższych. Jak to trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, przepis 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym normuje tymczasem sytuację prawną osób będących studentami, a nie osób niebędących studentami. Powołany przepis dotyczy studiów w toku i pozwalał studentom, którzy rozpoczęli jednolite studia magisterskie przed wejściem w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli przed dniem 1 września 2005 r., na ukończenie rozpoczętych jednolitych studiów magisterskich, albo na przeniesienie się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Przepis 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym był typowym przepisem przejściowym zawartym w Dziale VI "Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe". Przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym miał zastosowanie również do osób, które rozpoczęły studia po dacie 1 września 2005 r., ale przed faktyczną zmianą kierunku studiów z jednostopniowego na dwustopniowy na mocy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunku studiów. Jednak bezsporne w sprawie jest, że studia jednolite magisterskie na kierunku [...] od roku 2010 nie pozostawały w ofercie dydaktycznej uczelni. W związku z tym w sposób istotny przeorganizowano cykl dydaktyczny z jednostopniowego na dwustopniowy (reforma ta w Politechnice Opolskiej weszła w życie od roku akademickiego 2010/2011).

Z uwagi na to, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, ze. zm.) nie zawierają przepisów przejściowych regulujących kwestię stosowania jej przepisów nowej ustawy czy przepisów dotychczasowych, do wszczętych ale niezakończonych spraw w przedmiocie wznowienia studiów, zastosowanie mają przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (nowej ustawy). W skardze kasacyjnej nie przedstawiono przekonywującej argumentacji podważającej to stanowisko. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie nabył on prawa ekspektatywy w postaci prawa do kontynowania studiów, ponieważ, jak już wyżej wykazano, do sytuacji skarżącego nie miał zastosowania art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zgodnie zaś z mającym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 75 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Postanowienia § 22 ust. 2-5 i ust. 7 regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej uchwalonego 26 kwietnia 2017 r. (zatem obowiązującego także w dniu złożenia przez skarżącego wniosku z 12 października 2017 r. o wznowienie studiów) stanowią, że studenta, który wznawia studia obowiązuje aktualny plan studiów, ewentualnie przedmioty do uzupełnienia wraz z liczbą punktów ECTS ustala dziekan. Jeśli przerwa na studiach była dłuższa niż 5 lat, to ponowne przyjęcie na studia może nastąpić po uprzednim zdaniu egzaminów wznawiających, których formę i zakres określa dziekan. Wydział [...] Politechniki Opolskiej, jak już wyżej wskazano, od 2010 r. nie prowadzi jednolitych studiów magisterskich. Jednak skarżący, wbrew temu co twierdzi, może wznowić studia, ale na warunkach wynikających postanowień § 22 ust. 2-5 i ust. 7 regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej, w szczególności jest obowiązany zdać egzaminy wznawiające, ponieważ jego przerwa w studiach jest dłuższa niż 5 lat. Przy czym należy tu zaznaczyć, że decyzja w przedmiocie wznowienia studiów jest decyzją o charakterze uznaniowym, a sądowa kontrola takich decyzji jest ograniczona.

W rezultacie nie można stwierdzić, że państwo nie zapewnia skarżącemu możliwości kontynuowania studiów. A tym samym nie sposób uznać, że Sąd oddalając skargę naruszył wynikające z art. 2 Konstytucji RP zasady "lojalności państwa wobec obywatela i pewności prawa" oraz zakaz retroakcji.

Nie można też uznać za słuszne stanowiska skarżącego, że Sąd I instancji naruszył art. 70 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z postanowieniami § 22 ust. 2-5 i ust. 7 regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej przez brak zapewnienia "powszechnego i równego dostępu do kształcenia" oraz uniemożliwienie, tym samym skarżącemu ukończenia studiów. Przepis art. 70 ust. 4 Konstytucji RP stanowi, że "[w]ładze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do kształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa." Jak słusznie podnosi się w odpowiedzi na skargę kasacyjną, przepis ten, wbrew poglądowi skarżącego, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Konstytucja RP wprawdzie nie definiuje użytego w art. 70 ust. 4 pojęcia władzy publicznej, ale należy przyjąć, że obejmuje ono wszystkie władze, w sensie konstytucyjnym, tj. ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zakres tego pojęcia nie obejmuje natomiast uczelni publicznych. Pomoc władzy publicznej obejmuje zarówno świadczenia finansowe, jak i rzeczowe. Pod pojęciem systemów pomocy organizacyjnej rozumieć trzeba tworzenie infrastruktury finansowej i określone rozwiązania podatkowe, służące celom określonym w art. 70 ust. 4 Konstytucji RP. Natomiast postanowienia § 22 ust. 2-5 i ust. 7 regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej nie mają żadnego rzeczowego związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Te postanowienia regulaminu studiów dotyczące wznowienia studiów, są wyrazem konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych, o której mowa w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Przez autonomię szkół wyższych Trybunał Konstytucyjny, rozumie konstytucyjnie chronioną sferę prowadzenia badań naukowych i kształcenia w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, że Konstytucja RP zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem – prawa i obowiązki studentów (...). Prawo do takich regulacji wewnętrznych przysługuje wszystkim szkołom wyższym po to, by mogły one realizować cel publiczny, jakim jest kształcenie studentów i prowadzenie badań naukowych (...). Ustawy określające zasady działania publicznych szkół wyższych muszą – w myśl art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, respektować ich autonomię, to znaczy nie mogą znosić istoty tej autonomii, przez zupełne i wyczerpujące unormowanie wszystkich spraw, które określają pozycję studenta w państwowej szkole wyższej" (tak TK w wyroku z 8 listopada 2000 r., SK 18/99).

W dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej a także w dacie złożenia wniosku z 12 października 2017 r. o wznowienie studiów, obowiązujące wówczas ustawy nie zawierały żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów. Natomiast obowiązujące w tym zakresie postanowienia § 22 ust. 2 - 5 i ust. 7 regulaminu studiów w Politechnice Opolskiej są przejawem autonomii tej uczelni i nie naruszają art. 70 ust. 4 Konstytucji RP i przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zatem, uczelnia stanowiąc te przepisy a Dziekan Wydziału i Rektor je stosując, nie uniemożliwili skarżącemu "kontynuowania nauki". W świetle tych uregulowań nie było możliwe wznowienie przez skarżącego, zgodnie z jego żądaniem, studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich. Ponieważ skarżący miał przerwę w studiach dłuższą niż 5 lat. Zatem przyjęcie go na studia mogło nastąpić wyłącznie po uprzednim zdaniu przez skarżącego egzaminów wznawiających. Dlatego z oczywistych względów nie było możliwe wznowienie przez skarżącego studiów na dziesiątym semestrze jednolitych studiów magisterskich, albowiem Wydział [...] Politechniki Opolskiej nie prowadzi już studiów w tym trybie. O tej okoliczności, tj. że rok akademicki 2010/2011 był ostatnim rocznikiem jednolitych studiów magisterskich powiadomiono skarżącego pismem Prodziekana ds. studenckich z 23 listopada 2011 r. i zaproponowano mu wówczas przystąpienie do obrony pracy i egzaminu dyplomowego.

Wskazana wyżej reorganizacja polegała na istotnej zmianie programu kształcenia. Tymczasem sąd administracyjny nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania szczegółowej merytorycznej oceny różnić programowych, ich rzeczywistej skali, tj. porównania, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej, a które im nie odpowiadają. Jest to sfera należąca do władz uczelni. Jak to zauważył Sąd I instancji w kontrolowanych decyzjach wyjaśniono zakres różnic pomiędzy programem studiów jednolitych magisterskich, a kształceniem dwustopniowym. Wskazano, że wznowienie studiów po tak długiej przerwie - 10 lat, wymaga takiego uzupełnienia przedmiotowego, które nie pozwala na wznowienie studiów na dziesiątym semestrze.

W sytuacji upływu długiego czasu od dnia wydania decyzji o skreśleniu i dokonania reorganizacji studiów, koniecznym i właściwym było ustanowienie warunków wznowienia studiów w § 22 ust. 2-5 i ust. 7 Regulaminu studiów, co dodatkowo potwierdza niezasadność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 70 ust. 4 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Rektora orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.