Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 835/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...]Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 7 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U z 2013 r., poz. 3) i § 1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U z 2012 r., poz. 959), po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania D. B. (dalej: skarżący), od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia . [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matka H .O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ I instancji, odmówił przyznania skarżącemu świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Uzasadniając decyzję, organ pierwszej instancji nie zakwestionował sprawowania przez skarżącego opieki nad matką oraz faktu legitymowania się przez nią odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym jej niepełnosprawność. Jednakże, w ocenie tego organu, na przeszkodzie w przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego stoi fakt, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Od decyzji tej odwołanie wniósł skarżący, wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie mu żądanego specjalnego zasiłku opiekuńczego lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazał, iż nie zgadza się z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami faktycznymi i prawnymi będącymi podstawą zaskarżonej decyzji, a w szczególności z ustaleniem, że nie spełnia on warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. W jego ocenie użyte w ustawie sformułowanie "rezygnują z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki" może być uznane za nieprecyzyjne, jednakże - zgodnie z zasadami języka polskiego - oznacza ono, że osoby te rezygnują z czegoś, co właśnie mieli rozpocząć (praca) - nie podejmują jej, albo z zatrudnienia lub innej pracy już wykonywanej. Z tego względu za całkowicie błędną uznać należy interpretację będącą podstawą zaskarżonej decyzji, że wskazane wyżej sformułowanie ustawy oznacza konieczność zrezygnowania z trwającej pracy, albowiem aby zapis ten istotnie oznaczał konieczność przerwania trwającego zatrudnienia lub pracy wykonywanej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinien brzmieć: zrezygnują. Odwołujący się wskazał także, iż Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. przyznał mu na okres od 1 lutego 2011 r. bezterminowo następujące świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki przyznane na matkę, oraz składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Decyzja ta, przyznająca świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką H. O. jest ostateczna i prawomocna, dlatego też w jego ocenie sprzeczne z prawem i całkowicie niezrozumiałe wydaje się obecne kwestionowanie przez Prezydenta Miasta B. faktu rezygnacji przez niego z zatrudnienia. Dodał, iż jako syn jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej matki i że sprawowanie tej opieki nie da się pogodzić z pracą zawodową. W tej sytuacji byłoby fikcją wymaganie od niego, aby podjął pracę po dniu 30 czerwca 2013 r. (to jest po dacie utraty uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego), a następnie z niej zrezygnował, by opiekę nad matką sprawować. Wskazał, iż opieka ta musi być (i jest) przez niego wykonywana nieprzerwanie, co najmniej od 1 lutego 2011 r., a fakt sprawowania opieki przez niego został potwierdzony między innymi w toku kontroli dokonanej przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Skarżący wskazał, iż w lutym 2013 r. ukończył szkołę przysposabiającą go do wykonywania pracy, jednakże będąc gotowy do podjęcia pracy, zrezygnował z niej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Dodał, iż zaskarżona decyzja narusza konstytucyjne zasady: zasadę ochrony praw nabytych i zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (zwaną też . zasadą lojalności państwa wobec adresata norm prawnych). Naruszenie to potwierdza uzasadnienie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z 24 czerwca 2013 r. znak RPO- 723319-III/13/AN/LN o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z2012r., poz.1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Skarżący dodał, iż Prezydent Miasta Bolesławiec, co oczywiste, nie miał wpływu na treść przepisów wskazanych jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, ale z pewnością w toku jej wydawania powinien przepisy interpretować zgodnie z celem ich wydania w taki sposób, aby przepisy ustawowe oraz konstytucyjne zasady i prawa obywateli nie były naruszane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując decyzję organu I instancji przedstawiło następujące uzasadnienie.

Wnioskiem z dnia 5 lipca 2013 r. skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad swoją matką. Z wniosku oraz zebranych w sprawie dowodów wynika, że matka skarżącego, jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej pomocy i opieki innych osób, co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w J. G., który orzeczeniem z dnia 13 lutego 1996 r. zaliczył ją do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia wskazując, iż jest całkowicie niezdolna do pracy (k. 27), zaś orzeczeniem z dnia 1 sierpnia 2002 r. lekarz orzecznik ZUS w J. G. wskazał, iż jest ona całkowicie niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji (k. 29).

Ponadto, z treści rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika m.in., że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką prowadząc wraz z nią oraz ojcem wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący nigdzie nie pracuje i nigdy nie pracował, gdyż dopiero z dniem 31 sierpnia 2012 ukończył szkołę: Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w B. (k.34). Łączny dochód, rodziny w 2011 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 349,43 zł i był tym samym niższy od kwoty kryterium dochodowego, wynoszącego 623 zł.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów decyzji podjętej przez tutejsze Kolegium, wskazało, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym rodzajem świadczenia opiekuńczego, przyznawanego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Wprowadzony został z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 ). Przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest prawo do tego świadczenia, określone zostały w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - dalej również jako: "ustawa"). Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dodatkowo, zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (tj. 623 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 4, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W ustalonym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, po odniesieniu do niego przywołanych przepisów, organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z uzasadnieniem, że nie spełnił on przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. stanowisko organu I instancji jest słuszne i zasługuje na aprobatę. Obecna redakcja art. 16 a ustawy wskazuje, że organ nie ma możliwości przyznania świadczenia osobie, która nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną pieczą. Skarżący nie spełnił zatem wszystkich ustawowych, przesłanek, którymi obwarowane jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem prawo to mu nie przysługuje, bowiem także w ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przez niego przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odwołujący się podjął obowiązek opieki nad matką lecz nie wiązało się to z rezygnacją z zatrudnienia, ale ewentualnie z rezygnacją z prób podjęcia zatrudnienia. A w obecnym stanie prawnym ustawodawca rozróżnił te dwie sytuacje odnośnie do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a prawa do specjalnego świadczenia opiekuńczego.

Odpowiadając jednocześnie odwołującej się na zarzut naruszenia Konstytucji RP, bowiem w ocenie odwołującego się doszło do naruszenia zasady gwarantującej obywatelowi ochronę jego praw słusznie nabytych, gdyż przyznano mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres bezterminowy, uznając, iż zrezygnował on z zatrudnienia, Kolegium wskazuje, iż przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa z wniosku skarżącego o ustalenie mu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja o której mówi odwołujący się tj. decyzja ustalająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła po dniu 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 11 ust. 3 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), który stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 tj. po upływie właśnie 30 czerwca 2013 r. Nie jest rzeczą Kolegium ani przedmiotowego postępowania, ocena zasadności postępowania ustawodawcy, ponadto, jak wskazano wyżej, niniejsze postępowanie nie dotyczy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącego lecz jego przedmiotem jest jej wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że organ I instancji dokonał właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego, bowiem jak już podniesiono, niespełnienie przesłanek określonych w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest podstawą do wydania decyzji odmownej w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym uzasadnione było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Na marginesie powyższych rozważań Kolegium wskazuje, iż znany jest mu fakt, iż Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpiła w dniu 24 czerwca 2013 r. do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie dotyczącej zmiany warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże sam fakt złożenia takiego wniosku pozostaje bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył skarżący wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu od dnia 1 lipca 2013 r. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny tj. matką H. O., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G., a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący nie zgodził się z dokonanymi przez organ I instancji ustaleniami faktycznymi i prawnymi będącymi podstawą zaskarżonej decyzji, a w szczególności z ustaleniem, że nie spełnia on warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Według skarżącego, zgodnie z zasadami języka polskiego zwrot: "rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki" oznacza, że osoby te rezygnują z czegoś, co właśnie mieli rozpocząć (praca) — nie podejmują jej, albo z zatrudnienia lub innej pracy już wykonywanej. Z tego względu, w ocenie Skarżącego, za całkowicie błędną uznać należy interpretację będącą podstawą zaskarżonej decyzji, że wskazane wyżej sformułowanie ustawy oznacza konieczność zrezygnowania z trwającej pracy, albowiem aby zapis ten istotnie oznaczał konieczność przerwania trwającego zatrudnienia lub pracy wykonywanej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinien brzmieć: zrezygnują. Ta pozornie niewielka różnica ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W ocenie skarżącego Prezydent Miasta B. przyznając mu świadczenie pielęgnacyjne oraz składkę na ubezpieczenie społeczne potwierdził wprost, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką, stąd obecne kwestionowanie tego faktu przez Kolegium należy uznać za sprzeczne z prawem i całkowicie niezrozumiałe. Skarżący podniósł także, iż jako syn jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej matki i że sprawowanie tej opieki nie da się pogodzić z pracą zawodową. W tej sytuacji byłoby fikcją wymaganie od niego aby podjął pracę po dniu 30 czerwca 2013 r. (to jest po dacie utraty uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego), a następnie z niej zrezygnował, by opiekę nad matką sprawować. Opieka ta musi 'bowiem być (i jest) przez Skarżącego wykonywana nieprzerwanie, co najmniej od 1 lutego 2011 r., a fakt sprawowania opieki przez Skarżącego został potwierdzony między innymi w toku kontroli dokonanej przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B..

Skarżący dodał, iż w lutym 2013 r. ukończył szkołę przysposabiającą go do wykonywania pracy, jednakże będąc gotowy do podjęcia pracy, zrezygnował z niej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką — osobą całkowicie niezdolną do pracy ze wskazaniami: koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień w procesie leczenia i rehabilitacji. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja narusza także konstytucyjne zasady: zasadę ochrony praw nabytych i zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (zwaną też zasadą lojalności państwa wobec adresata norm prawnych) co potwierdza uzasadnienie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z 24 czerwca 2013 r. znak RPO-723319-III/13/AN/LN o stwierdzenie niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.z2012r., poz.1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona bowiem decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, odpowiada prawu. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych ogranicza się natomiast do badania czy są one zgodne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], który to organ powołując się m. innymi na przepis art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.) - odmówił przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Podstawą odmowy było ustalenie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki na niepełnosprawną matką.

Zatem kluczową kwestią w niniejszej sprawie było udzielenie odpowiedzi, czy w okolicznościach niniejszej sprawy i obowiązującego stanu prawnego, zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania przedmiotowego zasiłku.

Zważyć należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a przede wszystkim przepis art.16a ust.1 tejże ustawy, który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle powyższej regulacji, stwierdzić należy, że zasadnie organy przyjęły, iż jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA).

Trafny jest tym samym pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis art.17 ust.1 ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżący, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle dyspozycji cyt. wyżej art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

W art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 123/10, LEX nr 594975).

Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej CBOSA).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanki dotyczącej wysokości osiąganego dochodu, umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia, jak i niewystępowanie przesłanek wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy, wyłączających uprawnienie skarżącego w tym zakresie.

Niewątpliwym jest także, że matka skarżącego na mocy Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 1 sierpnia 2002 r., została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Organy orzekające nie zgodziły się natomiast, że zaistniała po stronie skarżącego przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, gdy zaś przesłanka ta jest niezbędna do uzyskania przedmiotowego świadczenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego wyżej przepisu art. 16a ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a.

W obecnym stanie prawnym ustawodawca w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 585/13.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nigdzie pracuje i nigdy nie pracował, a zatem na dzień 1 sierpnia 2002 r., czyli w dniu z którym jego matka została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, skarżący nie zrezygnował z pracy, a zatem nie spełnił jednego z warunków przyznania takiego zasiłku. Skarżący podjął obowiązek opieki nad matką lecz nie wiązało się to z rezygnacją z zatrudnienia, ale ewentualnie z rezygnacją z prób podjęcia zatrudnienia. A w obecnym stanie prawnym ustawodawca rozróżnił te dwie sytuacje odnośnie do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego a prawa do specjalnego świadczenia opiekuńczego pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki na mamę.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił.

Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .

Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).