Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 468/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia M. O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu w K. z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na stwierdzenie uchybienia terminu do ich wniesienia, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej-K.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 23§4 pkt 1, art. 33 w zw z art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 1438 ze zm. dalej-u.p.e.a.)-utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych, Dyrektor Oddziału ZUS w K., jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego M. O. na podstawie własnych, licznych tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości z tytułu niezapłaconych składek ZUS.

Zobowiązany pismem z dnia [...] grudnia 2019r. zgłosił zarzuty na tytuły wykonawcze zarzucając ,,rażące naruszenie prawa i wniósł o doręczenie oryginałów tytułów wykonawczych na wskazany adres G., ul. [...]".

Dyrektor ZUS Oddział K., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienia terminu do ich wniesienia.

Zobowiązany złożył zażalenie wskazując, że postępowanie wszczyna dyrektor oddziału a nie prezes ZUS. Taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusza prawa dłużnika a Dyrektor ZUS Oddział w K. nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji. Postanowienie jest niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przedmiotowych tytułów wykonawczych".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że zarzuty o których mowa w art. 33§1 u.p.e.a. są środkiem zaskarżenia, który służy na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wyłącznie zobowiązanemu. Jest to dla zobowiązanego podstawowy środek obrony przed niezgodnym z prawem wszczęciem egzekucji do jego majątku. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynika to z art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a., który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że terminy do złożenia przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze, upływały odpowiednio:

-w dniu 26 maja 2015r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 kwietnia 2014r. doręczonych zastępczo 19 maja 2015r.,

-w dniu 28 listopada 2014r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 października 2014r. doręczonych zastępczo 21 listopada 2014r.,

-w dniu 2 kwietnia 2015r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 marca 205r. doręczonych zastępczo 26 marca 2015r.,

-w dniu 13 lutego 2018r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 stycznia 2018r. doręczonych zastępczo 6 lutego 2018r.

Organ zaznaczył, że ustawodawca dokładnie określił termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty winny zostać złożone w ustawowo określonym terminie a nie w dowolnym. Uchybienie terminu nawet jednodniowe do złożenia zarzutów czyni czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną. Stanowisko to znajduje potwierdzenie z orzecznictwie administracyjnym-wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015r. sygn. akt: II GSK 1603/14.

Odnosząc się do zarzutów, iż Dyrektor Oddziału ZUS w K. nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji, wskazano, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela ZUS Oddział w K. Inspektorat K. . Organem egzekucyjnym do którego skierowano przedmiotowe tytuły wykonawcze jest Dyrektor Oddziału ZUS w K.. Właściwość rzeczowa i miejscowa Dyrektora Oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego wynika z art. 19§4 i art. 22§2 u.p.e.a. natomiast zasięg terytorialny tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej

W skardze na powyższe, ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., skarżący podniósł, że postanowienie zostało wydane z rażącym naruszenie prawa.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.

Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W punkcie wyjścia należy zaznaczyć, że skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa.

Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 K.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Traktowanie naruszenia prawa jako rażące może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność decyzji. (wyrok NSA z dnia 28 października 2020r. sygn. akt: II OSK 2886/18-CBOSA). W orzecznictwie i piśmiennictwie uznaje się, że oczywisty charakter naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa; o tym bowiem, czy naruszenie prawa jest rażące, decyduje również ocena skutków społeczno-gospodarczych, wywołanych kontrolowaną decyzją (por. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Komentarz K.p.a., Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 s. 895 - 900 i powołane tam orzecznictwo).

O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.

W ocenie Sądu, w działaniach organów nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia prawa.

Skarżący kwestionuje również uprawnienia Dyrektora Oddziału ZUS w K. do prowadzenia egzekucji.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. "organ egzekucyjny" to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.

Zakres uprawnień Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonego przez właściwego ministra do spraw finansów publicznych został określony w art. 19§4 u.p.e.a. Zgodnie z tą regulacją Dyrektor ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. (wyrok NSA z dnia 17 października 2019r. sygn. akt: I GSK 1386/18-CBOSA).

ZUS - w zakresie realizacji celów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej-u.s.u.s.) - posiada określone, wyznaczone przepisami prawa kompetencje. Wśród kompetencji ZUS znajdują się te, które obejmują postępowanie rozpoznawcze, prowadzone przez ten organ. Zakład w ramach postępowania rozpoznawczego wydaje m.in. decyzje w zakresie indywidualnych spraw administracyjnych, a dotyczących np. ustalania wymiaru składek i ich poboru (art. 83 pkt 1 ust. 1 u.s.u.s). W sprawach tych od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 pkt 1 ust. 2 u.s.u.s).

Zakład posiada także normatywne uprawnienia do dokonywania czynności w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Na podstawie art. 19§4 u.p.e.a. dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji m.in. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wymienione w tym przepisie kompetencje egzekucyjne dyrektora oddziału ZUS są ograniczone ale dające niewątpliwie możliwość stosowania określonych środków egzekucyjnych takich jak egzekucja z: wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych. W zakresie kompetencji dyrektora oddziału ZUS, jako organu egzekucyjnego, jest m.in. wydawanie postanowień. Zgodnie z art. 83c ust. 1 u.s.u.s. dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym jest dyrektor izby administracji skarbowej. Powyższe regulacje prawne w zakresie problematyki egzekucyjnej wskazują, że organem rozpoznającym środki zaskarżenia na postanowienia dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego są także organy administracji publicznej.

Tego typu sprawy objęte są kontrolą judykacyjną sądów administracyjnych, a nie kontrolą wykonywaną przez sądy powszechne.

Dyrektor Oddziału ZUS skupia kompetencje zarówno wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego. Wobec tego po zgłoszeniu przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej organ ten powinien je rozpoznać merytorycznie.

Natomiast właściwy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, posiadający na podstawie art. 23§2 u.p.e.a. i art. 83c ust. 1 u.s.u.s. nadzór nad egzekucją administracyjną w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS jest jednocześnie organem odwoławczym od orzeczeń wydawanych przez nadzorowany organ egzekucyjny. Organ ten posiada uprawnienie do oceny zasadności powyższego orzeczenia pod względem merytorycznym. (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2019r. I GSK 2485/18-CBOSA).

Odnotowania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że przepis art. 19§4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową, skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest dyrektor tego oddziału ZUS, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Oczywistym jest, że wierzycielem wymienionych w art. 19§4 ustawy należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 1 i 4 u.s.u.s.). Organem egzekucyjnym jest zaś dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor oddziału ZUS działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19§4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym ZUS.

Wskazać należy i to, że zgodnie z art. 33§1 pkt 9 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jednakże jest to odrębne postępowanie. Zarzut, iż niewłaściwy organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, nie może być podnoszony w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Przechodząc do kwestii zasadniczej w sprawie czyli zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów skarżącego na prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych obejmujących zaległe składki ZUS.

Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało m.in. na podstawie art. 61a§1 K.p.a., dodanego ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy-Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2010r. Nr 6, poz. 18) i obowiązującego od dnia 11 kwietnia 2011r. Wskazana wyżej nowelizacja kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015r., III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

Podkreślenia wymaga, że w przypadku odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a§1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015r., II OSK 999/14-CBOSA). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012r., II GSK 347/11-CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że kwestią wymagającą oceny jest prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, który w oparciu o art. 61a§1 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych z uchybieniem terminu. Przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. W art. 34§4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Zastosowany przez organ egzekucyjny art. 61a§1 K.p.a. stanowi, że gdy żądanie, wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009r., I SA/Bk 361/08), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000r., I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z 8 lutego 1994r. SA/Wr 1463/93), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999r., I SA/Lu 722/98; wyroki WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008r., III SA/Łd 19/08, 9 lipca 2015r. III SA/Łd 556/15-CBOSA).

Sądy administracyjne akceptowały również rozstrzygnięcie przyjęte przez organy w sprawie niniejszej, czyli odmowę wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyroki WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013r., I SA/Gd 1017/13, WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017r. sygn. akt I SA/Bk 354/17-CBOSA).

Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017r. w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a§1 K.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Stanowisko to podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni akceptując rozstrzygnięcie podjęte przez organy.

Tym samym podkreślić należy, że wniesienie zarzutów po terminie jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania. Ustalenie, że zarzuty zostały złożone po terminie do dokonania tej czynności nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z analizy obowiązującej normy prawnej - art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. Gdy organ stwierdzi, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do ich merytorycznego rozpoznania i ma obowiązek odmówić ich oceny. Powyższe czyni niezasadnymi podnoszone w toku postępowania oraz w skardze do Sądu zarzuty dotyczące braku merytorycznego ustosunkowania się przez organ egzekucyjny oraz organ nadzoru do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów.

Z okoliczności rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że terminy do złożenia przez zobowiązanego zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze, upływały odpowiednio:

-w dniu 26 maja 2015r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 kwietnia 2014r. doręczonych zastępczo 19 maja 2015r.,

-w dniu 28 listopada 2014r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 października 2014r. doręczonych zastępczo 21 listopada 2014r.,

-w dniu 2 kwietnia 2015r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 marca 205r. doręczonych zastępczo 26 marca 2015r.,

-w dniu 13 lutego 2018r. w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 stycznia 2018r. doręczonych zastępczo 6 lutego 2018r.

A zatem pismo skarżącego z dnia 24 grudnia 2019r. zawierające zarzuty ewidentnie zostało wniesione przez stronę z uchybieniem terminu wskazanego w art. 27§9 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł zatem do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.