Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1001/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5;  art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 163
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

0,Sygn. akt I SA/Wa 1001/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata I. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania M. A. od decyzji Prezydenta m. [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na pobyt stały oraz umieszczenia M. A. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. K. [...] w W. – decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy w dniu [...] grudnia 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie o uchylenie decyzji o skierowaniu i umieszczeniu M. A. w domu pomocy społecznej, w którego toku ustalono, że stan zdrowia ww. nie wymaga całodobowej opieki ani na stałe, ani okresowo oraz, że M. A. jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania w środowisku. Nadto organ pierwszej instancji podniósł, że podczas pobytu w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. K. [...], M. A. nie przestrzegał regulaminu pobytu mieszkańców w domu pomocy społecznej, nie korzystał z proponowanych przez placówkę form terapii zajęciowej, większość zaś czasu spędzał poza placówką, wracając często do niej pod wpływem alkoholu, w godzinach nocnych.

Odnosząc powyższe ustalenia do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) określającego warunki umieszczenia w domu pomocy społecznej oraz treści art. 106 ust. 5 tej ustawy obligującego zmianę lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku m.in. zmiany sytuacji osobistej strony – Prezydent m. [...] stwierdził, że sytuacja M. A. nie uzasadnia jego dalszego pobytu w domu pomocy społecznej. Organ podkreślił również, że fakt pozostawania w stanie bezdomności nie może stanowić podstawy do dalszego korzystania z pomocy społecznej w formie domu pomocy społecznej, skoro M. A. posiada realną możliwość powrotu do środowiska, przy wsparciu właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Z uwagi na powyższe Prezydent m. [...] – decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Prezydenta m. [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w sprawie skierowania M. A. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na pobyt stały oraz umieszczenia ww. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. K. [...] w [...].

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył M. A.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w toku postępowania odwoławczego podniosło, że z akt sprawy, między innymi zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2009r, opinii dotyczącej sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia [...] grudnia 2009r. – wynika, że M. A. jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji, sprawną fizycznie, nie korzystającą z możliwości rehabilitacji i terapii zajęciowej prowadzonej w DPS, a wymaganej pomocy można mu udzielać ambulatoryjnie, co pozwala przyjąć, że zmieniła się sytuacja osobista ww. w sposób uzasadniający uchylenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy podniósł również, powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne, że z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ prowadzący postępowanie nie można wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Sytuacja taka, w ocenie organu wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem M. A. powołując się na liczne schorzenia i dolegliwości, pomimo wezwań organu prowadzącego postępowanie, nie przedłożył żadnych zaświadczeń je potwierdzających, nie stwierdził ich również lekarz wystawiający powyższe zaświadczenia. SKO w [...] nie podzieliło również zarzutu skarżącego o niezapewnieniu mu udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, bowiem otrzymał on zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz informację o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniósł M. A. zarzucając jej niezgodność z prawem podnosząc, że w Domu Pomocy Społecznej "[...]" stosowane są wobec niego i innych pensjonariuszy niezgodne z prawem działania, o czym zawiadomiona została Prokuratura Rejonowa [...].

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.[...] uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie skierowania M. A. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku na pobyt stały oraz umieszczenia M. A. w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. K. [...].

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Należy zaznaczyć, że granice orzekania wyznaczane są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (vide wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172 990), dlatego też poza granicami sprawy poddanej merytorycznej kontroli Sądu pozostaje decyzja z dnia [...].07.2008 r. nr [...] Prezydenta m. [...].

Podstawowym przepisem ustawy o pomocy społecznej odnoszącym się do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie społeczne jest art. 106 ust. 5 (przepis ten stanowił też podstawę prawną decyzji Prezydenta m.[...] z dnia [...].02.2010 r. ocenianej przez SKO w [...])

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w aspekcie formalnoprawnym rodzi materialnoprawny skutek w postaci cofnięcia nabytych praw lub ich odmiennego ukształtowania. Natomiast art. 163 kpa stanowi, że organy administracji publicznej mogą uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach, o ile przewidują to przepisy szczególne. Zatem w art. 163 kpa ustawodawca dopuścił możliwość wzruszania decyzji, statuujących prawa nabyte stron, w trybie i na zasadach określonych poza regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego Dlatego też sam art. 163 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej do zmiany lub uchylenia decyzji, gdyż jest on normą odsyłającą, lecz stanowić ją będą przepisy odrębnych ustaw. W konsekwencji, regulacja art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma właśnie charakter takiego przepisu w stosunku do uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego.

Jako przesłanki wydania decyzji, na podstawie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca do grupy przesłanek, których istnienie powoduje obligatoryjną zmianę lub uchylenie decyzji, zaliczył zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz pobranie nienależnego świadczenia.

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to, zatem kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 ustawy. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego winno być zatem zbadane, czy została spełniona którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie stwierdzenie jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy Sąd zauważa, że materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy nie wskazuje w żaden sposób na zaistnienie przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Wręcz przeciwnie powód, stanowiący dla organu podstawę do uchylenia decyzji o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej istniał już i był znany organowi w dacie wydawania tej decyzji. Organ, zdaniem Sądu zupełnie nie wykazał na czym polega zmiana sytuacji osobistej M. A., tj. np. zmiana w stanie jego zdrowia, która powstałaby już po przyjęciu go do domu pomocy społecznej. O tym, że skarżący ma problem alkoholowy organ również wiedział przed wydaniem decyzji o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej.

Organ nie wykazał także istnienia pozostałych przesłanek wynikających z treści art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej tj. zmiany przepisów prawa ani zmiany sytuacji dochodowej skarżącego.

Natomiast przesłanki wynikające z treści art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej powinny być badane przez organ przed wydaniem decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej i umieszczeniu go we wskazanym domu opieki. Przepis ten nie może być w żaden sposób podstawą do uchylenia prawomocnej decyzji o umieszczeniu M. A. w domu pomocy społecznej na stałe.

W postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ zdaniem Sądu, nie wykazał przesłanek wynikających z przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) umożliwiających uchylenie prawomocnej decyzji o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej na stałe, a organ odwoławczy tych nieprawidłowości nie dostrzegł i nie usunął.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.