Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 195/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 2, art. 112 ust. 1, art. 112 ust. 3, art. 124, art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 10 § 1, art. 61 § 4, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 305(1)-305(4)
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj
article: art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 3, art. 3 pkt 3a, art. 3 pkt 6, art. 3 pkt 7a, art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 30 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi R. D. i J. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania R. D. i J. D., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] listopada 2019 r., [...], którą orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w [...], obejmującej działkę [...], obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], stanowiącej własność odwołujących się – poprzez udzielenie zezwolenia [...] S.A. na przebudowę linii wysokiego napięcia 110 kV na linię dwutorową.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] S.A. wystąpiła do Starosty o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości opisanej wyżej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2020 r., poz. 65 – uw. Sądu, dalej "u.g.n."). W jego motywach spółka wskazała, że właściciele działki [...] nie wyrażają zgody na wykonanie przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej. Z właścicielami prowadzono negocjacje, jednakże nie udało się dojść do porozumienia. [...] S.A. wyjaśniła, że na działce [...] dojdzie do wymiany istniejącego słupa jednotorowego na nowy słup dwutorowy bez zmiany lokalizacji oraz wymiany istniejących przewodów razowych i odgromowych na nowe. Do wniosku spółka dołączyła mapy obrazujące przebieg linii oraz ukazujące zakres zajęcia – strefy ograniczenia sposobu korzystania oraz miejsce posadowienia słupa. Przedłożono także pisma potwierdzające zaproszenie do negocjacji z dowodami doręczania, odpowiedź pełnomocnika właścicieli, protokół z negocjacji, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz niezbędne pełnomocnictwa i dokumenty określające reprezentację inwestora.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] Starosta skierował do pełnomocnika wnioskodawcy wezwanie o uzupełnienie wniosku.

Na powyższe pełnomocnik [...] S.A. odpowiedział w wyjaśnienia z dnia [...] września 2019 r.

Pismem z dnia [...] września 2019 r., [...] Starosta, działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. dalej "K.p.a."), zawiadomił [...] S.A., właścicieli działki [...] i ich pełnomocnika o wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz o zaplanowanych na [...] października 2019 r. oględzinach działki.

Kolejnym pismem z dnia [...] września 2019 r. Starosta zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] w wnioskiem o zajęcie stanowiska, czy projektowana przebudowa napowietrznej linii wysokiego napięcia jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W piśmie z dnia [...] października 2019 r. Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że działka [...] objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu w rejonie [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] Działka oznaczona jest na rysunku planu symbolem P - teren działalności gospodarcze. Ustosunkowując się do zapytania Starosty Prezydent przytoczył § 7 ust. 1 planu zgodnie z którym "nowo realizowane liniowe elementy infrastruktury technicznej mają być usytuowane pod ziemią oraz przebiegać/znajdować się w liniach rozgraniczających ulic/dróg (ogólnodostępnych publicznych oraz wewnętrznych), pod warunkiem, że nie będą kolidowały z ich funkcjami komunikacyjnymi. Jeżeli umożliwiają to istniejące warunki, w pasach drogowych należy również lokalizować towarzyszące sieciom urządzenia. Ponadto dla realizacji sieci i urządzeń, zarówno podziemnych, jak i nadziemnych, wskazuje się tereny oznaczone symbolem "EE" i "E-Z", dla których zasady zagospodarowania określono w Rozdziale II, oraz fragment terenu oznaczonego symbolem "M3", leżący w zasięgu 35-metrowej strefy od gazociągów wysokiego ciśnienia, oznaczonych na rysunku planu w sposób, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 5". Wskazano też na § 7 ust. 2, gdzie dopuszcza się: 1) przeprowadzenie/usytuowanie wybranych nowych elementów sieci i lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej na innych niż wymienione w ust. 1 terenach, o ile nie zostaną zakłócone podstawowe funkcje tych terenów i nie zostanie zajęte więcej niż 10% powierzchni jednostki terenowej; urządzenia infrastruktury technicznej towarzyszące elementom liniowym mogą być lokalizowane zarówno jako podziemne i jako nadziemne, w tym w zależności od uwarunkowań technicznych - jako wolnostojące lub wbudowane w inne obiekty, 2) organizowanie napowietrznych przyłączy z istniejących napowietrznych linii przesyłowych: energetycznych i telekomunikacyjnych czasowo (tj. zanim linie zostaną skablowane i ułożone pod ziemią). Prezydent Miasta [...] podsumował, że przy spełnieniu wyżej przytoczonych warunków planowana inwestycja będzie zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W dniu [...] października 2019 r. przeprowadzono oględziny terenu działki [...] i z czynności tej sporządzono protokół. W trakcie oględzin strony nie stawiły się. Jedyne odnotowane ustalenie sprowadza się do stwierdzenia, że teren użytkowany jest rolniczo. Na fotografii uwidoczniono istniejący słup elektroenergetyczny i przewody.

Tego samego dnia Starosta sporządził także skierowane do stron zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się do co zebranych dowodów i zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.).

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., [...] Starosta – działając na podstawie art. 124 u.g.n. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę [...] będącą własnością J. D. i R. D. poprzez udzielenie [...] S.A. zezwolenia na przebudowę linii wysokiego napięcia 110 kV na linię dwutorową. W decyzji wskazano szczegółowy przebieg linii, który został naniesiony na mapę stanowiącą załącznik nr [...] do rozstrzygnięcia. Obszar ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wyniósł 1053 m2, będący jednocześnie strefą niezbędną do zajęcia nieruchomości na czas wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii.

W motywach decyzji Starosta przedstawił regulacje prawne zawarte w art. 124 u.g.n., a następnie pokreślił, że projektowane przedsięwzięcie obejmuje celu publiczny. Rokowania a właścicielami działki nie przyniosły skutku, stąd spełniona została przesłanka z art. 124 ust. 3 u.g.n.

W odwołaniu R. D. i J. D. zarzucili naruszenie art. 124 u.g.n. poprzez jego zastosowanie, pomimo braku ku temu przesłanek oraz art. 107 K.p.a., poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Wnieśli jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie [...] S.A. ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ewentualnie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Starostę.

W motywach odwołania skarżący podkreślili, że aby zastosować art. 124 ust. 1 u.g.n. plan miejscowy powinien nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale powinien w sposób precyzyjny określać jej lokalizację (przez wskazanie nieruchomości, przez które ma przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty). Usytuowania inwestycji nie można ustalać wyłącznie na podstawie ogólnych przepisów planu.

W ocenie R. D. i J. D. również przeprowadzone rokowania, które poprzedzały wydanie decyzji, uznać należało za pozorne, a więc wadliwe.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalił, że działka [...] znajduje się na obszarze w planie miejscowym przyjętym uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] obszaru w rejonie [...] ([...]) określonym symbolem P. Na tym obszarze dopuszczalne jest przeprowadzanie sieci infrastruktury technicznej oraz lokalizacja obiektów i urządzeń towarzyszących tej sieci, w sposób określony w § 7. Z kolei § 7 dopuszcza realizację nowych elementów infrastruktury technicznej.

W skardze R. D. i J. D. zarzucili naruszenie art. 64 ust. 1 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) oraz art. 124 u.g.n. Zdaniem skarżących ten drugi przepis naruszono poprzez jego zastosowanie do przebudowy linii energetycznej, pomimo nie wykazania zgodności inwestycji z planem miejscowym, pomimo braku prawidłowych negocjacji oraz pomimo, iż wywłaszczenie powinno być traktowane jako szczególna instytucja, o bardzo wyjątkowym charakterze. Skarżący podnieśli, że w decyzji nie odniesiono się także do podniesionego przez nich zarzutu obejścia przepisów o służebności przesyłu.

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi R. D. i J. D. w pierwszej kolejności podkreślili, że rokowania wymagane przez art. 124 u.g.n. uznać należy za pozorne. Zwracał się do nich przedstawiciel [...] S.A. z propozycją ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. wyjaśnił, że nie wyraża zgody na zaproponowane wynagrodzenie i proponuje wyższe. Wówczas to [...] S.A. uznała rokowania za zakończone.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący podkreślali, że realizacja inwestycji, takiej jak ta, której dotyczy sprawa, powinna znajdować bezpośrednie umocowanie w planie miejscowym. Plan powinien taką inwestycję bezpośrednio dopuszczać, a także określać jej lokalizację. Akt prawa miejscowego powinien także zakreślać granice terenu, jaki ma być przez inwestycję zajęty.

R. D. i J. D. podali nadto w wątpliwość, czy art. 124 ust. 1 u.g.n. może mieć zastosowanie do przebudowy linii energetycznych. Tego rodzaju aktywność nie została wymieniona w tym przepisie. Ich zdaniem [...] S.A. powinna raczej odwołać się do art. 3051-3054 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (najnowszy tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 – uw. Sądu), a nie opierać na art. 124 u.g.n.

Wreszcie w ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest zbyt ogólnikowa. Wskazano, że dotyczy ona przebudowy linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV na dwutorową. Tymczasem powinno się wskazać szczegółowo i precyzyjnie, na czym ograniczenie własności miałoby polegać.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, że do wniosku [...] S.A. dołączone zostały dowody przeprowadzonych rokowań. Gdy chodzi natomiast o dopuszczalność objęcia przebudowy linii energetycznej art. 124 ust. 1 u.g.n., to przesądzono o tym w orzecznictwie (Wojewoda przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r., I OSK 2681/16).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przed odniesieniem się do przesłanek prawnych wydanej decyzji zawartych w art. 124 u.g.n. Sąd uznał za konieczne poczynienie pewnych uwag wprowadzających.

Otóż po analizie pism składanych przez R. D. i J. D. (reprezentowanych przez pełnomocnika) w trakcie postępowania administracyjnego oraz sądowego jednoznacznie nasuwa się na myśl, że skarżący dopuszczali możliwość ingerencji [...] S.A. w ich przedmiot własności tylko w taki sposób, że wykupi od nich działkę [...], albo zaoferuje odpowiednio wysokie wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu (zob. protokół z negocjacji z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz pismo pełnomocnika skarżących skierowane do inwestora z dnia [...] lipca 2019 r.). Oferta [...] S.A. ich niezadowoliła, przeto nie zgodzili się oni na zaproponowany przebieg linii kablowej, gdyż po pierwsze mimo prawnego wymogu nie negocjowano z nimi rzetelnie chociażby kwestii ceny za ustanowienie służebności. Po drugie zaprojektowano działania (przebudowa linii), których realizacja powinna być oparta na służebności przesyłu, a przy tym działania, które jako takie powinny być wyraźnie dopuszczone przez plan miejscowy.

Odnosząc się do powyższego skład orzekający zaznacza, że zdaje sobie sprawę, iż każdy właściciel nieruchomości jest żywotnie zainteresowany ochroną swego prawa. Sprawy dotyczące inwestycji publicznych przebiegających przez prywatne posesje – takie jak obecnie rozpatrywana – budzą z tego powodu naturalne obawy i sprzeciw. Sądowi z urzędu jest też wiadomym, że w wielu sprawach dotyczących lokalizacji albo budowy sieci przesyłowych zgłaszane są przez właścicieli roszczenia o zmianę ich tras, ustanowienie służebności czy o odszkodowanie.

W niniejszej sprawie, przy zrozumieniu dla postawy skarżących, Sąd nie znalazł jednak podstaw do tego, aby podważyć zaskarżoną decyzję Wojewody.

Po pierwsze Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że w sprawie nie spełniono warunku rokowań.

Jak już wielokrotnie wskazywano w kolejnych aktach wydanych w toku sprawy – zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Art. 124 ust. 3 u.g.n. stanowi z kolei, że udzielenie powyższego zezwolenia "powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie". Do wniosku o zezwolenie z art. 124 ust. 1 u.g.n. należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Sąd w tym miejscu podkreśla, że [...] S.A. udowodniła, składając wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego (wniosek z [...] sierpnia 2019 r.), że podjęła rokowania z R. D. i J. D..

Do obu właścicieli wysłano dwukrotnie zaproszenie do negocjacji (pisma z dnia [...] lipca 2018 r. i z dnia [...] marca 2019 r. wraz z dowodem doręczenia). Pełnomocnik [...] S.A. dwukrotnie przeprowadził z R. D. i J. D. negocjacje, które zostały potwierdzone protokołami z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] W protokole udokumentowano początkowy etap rokowań, w trakcie którego ustalono, iż kwoty proponowane przez inwestora są zbyt niskie. Skarżący wyrazili wówczas propozycję, aby [...] S.A. wykupiła od nich działkę [...]. Ostatecznie strony postanowiły się spotkać ponownie, po tym jak właściciele gruntu spotkają się z adwokatem. Podczas kolejnego spotkania ([...] sierpnia 2018 r.) R. D. i J. D. podkreślili, że teren działki [...] to teren inwestycyjny, a zaproponowane przez spółkę kwoty są dla nich nie do przyjęcia. Poinformowali oni o powołaniu biegłego w celu wyceny oraz zaoferowali kontakt ze swojej strony. Kierując do skarżących zaproszenie do negocjacji w dniu [...] marca 2019 r. pełnomocnik [...] S.A. nawiązał do spotkania z dnia [...] sierpnia 2018 r. i wyjaśnił, że nie przesłano mu wyceny zgodnie z zapowiedzią. W tych okolicznościach pełnomocnik inwestora ponownie przedstawił cenę za ustanowienie służebności przesyłu. Na ostateczne zaproszenie do negocjacji ze strony [...] S.A. odpowiedział w imieniu właścicieli ich pełnomocni, który wskazał, że zaproponowane kwoty są nieadekwatne do wartości służebności przesyłu. Zaproponował wykup działki [...] przez przedsiębiorstwo energetyczne albo znaczne podwyższenie wynagrodzenia, bez jednak konkretnego sprecyzowania oczekiwań.

W ocenie Sądu w świetle postawy R. D. i J. D. w momencie przystąpienia do rokowań (wyraźny brak akceptacji zaproponowanych kwot, żądanie wykupu działki), a także wobec postawy i stanowiska wyrażonego później (niezrealizowana zapowiedź powołania biegłego w celu wyceny nieruchomości, a po ponownym zaproszeniu do negocjacji, żądanie wykupu działki lub niesprecyzowanego podwyższenia kwoty do zapłaty) należy przyjąć, że skarżący ewidentnie nie zgadzali się na warunki proponowane przez [...] S.A. Mimo zapowiedzi dokonania wyceny, jak i ponownego zapytania inwestora o oczekiwania, R. D. i J. D. nie przedstawili swojej oferty. W takich warunkach trudno oczekiwać, że inwestor miałby kontynuować rokowania. Z okoliczności wynika bowiem, że nie było szans powodzenia i uzyskania między stronami porozumienia. Dlatego też Sąd stoi na stanowisku, że rokowania nastąpiły skutecznie. Dalej, wobec braku akceptacji dla zaproponowanych kwot oraz zaniechania wysunięcia własnej propozycji przez właścicieli [...] S.A. nie miała obowiązku podejmować z nimi kolejnych kontaktów w celu wznowienia pertraktacji.

W ocenie Sądu spełnione zostały także pozostałe przesłanki z art. 124 ust. 1 u.g.n. Jest bezspornym, że w sprawie mamy do czynienia z realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a linia kablowa jest przewodem do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej.

Odnosząc się do kwestii dopuszczalności wydawania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. w odniesieniu do przebudowy linii energetycznej, wyjaśnić należy, co następuje.

Jak zaznaczono, planowana inwestycja, polegająca na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], stanowi bez wątpienia inwestycję celu publicznego. Oznacza to, że w świetle przepisów art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 112 ust. 1 i 3 u.g.n. – dopuszczających wywłaszczenie wyłącznie na cele publiczne – realizacja tej inwestycji może być poprzedzona wydaniem decyzji o charakterze wywłaszczeniowym, jaką jest decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. Fakt ten nie tylko nie budzi wątpliwości, ale również nie wymaga żadnych wiadomości specjalnych. W orzecznictwie wskazuje się, że budowa (odpowiednio: przebudowa) napowietrznej linii elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Ponadto taka inwestycja mieści się także w pojęciu "zakładania i przeprowadzania" przewodów i urządzeń w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten obejmuje bowiem zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r., I OSK 2618/16; 4 października 2017 r., I OSK 3182/15; 14 grudnia 2017 r., I OSK 1375/17; 16 lutego 2018 r., I OSK 819/16; 15 maja 2018 r., I OSK 2739/17 oraz z dnia 18 kwietnia 2019 r., I OSK 65/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd zauważa, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z "przebudową" linii w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej "P.b."). Warto przy tym zauważyć, że pojęcie to należy odnosić do "obiektu budowlanego" jako całości – a więc, jak wynika z art. 3 pkt 1 i 3 P.b., w szczególności do "obiektu liniowego", przez który należy rozumieć "obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa [...]" (art. 3 pkt 3a P.b.) – a nie do poszczególnych jego elementów rozpatrywanych z osobna. W konsekwencji oceny charakteru planowanych robót należy każdorazowo dokonywać w kontekście całego obiektu budowlanego (tu: liniowego), którego one dotyczą – a więc w rozpoznawanej sprawie: z perspektywy całej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...] i [...].

Jak wynika z akt sprawy – a przede wszystkim z inicjującego kontrolowane postępowanie administracyjne wniosku [...] S.A. – planowana inwestycja obejmuje wymianę istniejącego słupa jednotorowego na nowy słup dwutorowy oraz wymianę przewodów fazowych i odgromowych na nowe.

W myśl art. 3 pkt 6 P.b. przez "budowę" należy rozumieć "wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego". Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 7a P.b. "przebudowa", to "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji". "Remontem" w ujęciu art. 3 pkt 8 P.b. są zaś roboty budowlane zmierzające do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu budowlanego – nawet przy zastosowaniu innych materiałów niż użyte pierwotnie. Oznacza to zatem, że jeżeli zaplanowane przedsięwzięcie inwestora polega wyłącznie np. na wymianie przewodów roboczych – a nie np. na zwiększeniu liczby przewodów, słupów, itp. – to taka inwestycja stanowi "remont" istniejącej linii napowietrznej w powyższym rozumieniu, gdyż polega wyłącznie na odtworzeniu jej stanu pierwotnego, i nie mieści się w obrębie znaczenia, jakie przypisuje się "założeniu i przeprowadzeniu" przewodów i urządzeń elektroenergetycznych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że inwestycja obejmuje nie tylko wymianę przewodów fazowych i odgromowych, ale także demontaż słupów betonowych i montaż nowych słupów dwutorowych w miejsce jednotorowych.

W świetle powyższego uznać należy, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z przebudową linii elektroenergetycznej, która ma mieścić się będzie w pojęciu "zakładania i przeprowadzania" przewodów i urządzeń w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n.

Ubocznie można w tym miejscu zauważyć, że w sytuacji, gdy dla budowy linii, której dotyczy następnie przebudowa, pierwotnie nie była wydana decyzja ("zezwolenie") na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. (albo na podstawie wcześniejszych, analogicznych regulacji: art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, względnie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) – a w aktach kontrolowanej sprawy brak jest wzmianki, aby dla budowy przedmiotowej linii tego rodzaju decyzja była wydana – to wydanie takiej decyzji dla przebudowy istniejącej linii, a więc decyzji w istocie legalizującej dotychczasowe usytuowanie danej linii, może być w pewnej mierze (obejmującej istniejący substrat linii) rozpatrywane jako wydanie decyzji dla inwestycji już zrealizowanej. Co do zasady nie stanowi to jednak przeszkody dla zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, brak jest dostatecznych podstaw do kategorycznego wykluczania możliwości stosowania tego przepisu niekiedy także ex post, w każdym razie do sytuacji przebudowy, czyli takiej jaka występuje w niniejszej sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2013 r.: I OSK 1527/12 oraz I OSK 2825/12, orzeczenia.nsa.gov.pl; por. też T. Grossmann, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2005 r. (sygn. akt OSK 1216/04), ZNSA 2007, nr 2, s. 136 i nast.).

Odnosząc się do dalszych argumentów skargi stwierdzić należy, że realizacja spornej inwestycji znajduje swoje oparcie – jak tego wymagają art. 112 ust. 1 oraz art. 124 ust. 1 zdanie drugie in principio u.g.n. – w postanowieniach miejscowego polanu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na obszarze planowanej inwestycji, w granicach działki skarżących.

Jest poza sporem, że odcinek linii na działce [...] znajduje się na obszarze określonym symbolem P, tak oznaczonym w planie miejscowym przyjętym uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] obszaru w rejonie [...] ([...]). Na tym obszarze dopuszczalne jest przeprowadzanie sieci infrastruktury technicznej oraz lokalizacja obiektów i urządzeń towarzyszących tej sieci, w sposób określony w § 7. Z kolei § 7 dopuszcza realizację nowych elementów infrastruktury technicznej. Sąd zauważa, że wprawdzie w § 7 ust. 1 uchwały [...] stanowi się – gdy chodzi o linie nowe – o warunku realizacji ich jako podziemne, to jednak należy pamiętać, iż linia, której dotyczy niniejsza sprawa, podlega tylko przebudowie i nie jest linią nową. Innymi słowy [...] S.A. dokonywać będzie modernizacji (w potocznym rozumieniu) owej infrastruktury, a przy tym infrastruktury, której istnienie plan nadal dopuszcza. Stąd, nie sposób wywieść z planu wniosku, o istnieniu jakichkolwiek przeszkód dla podjęcia inwestycji przebudowy, takiej jak planowana przez spółkę między innymi na działce [...].

Analizując zgodność z planem przebudowy linii energetycznej, dla której [...] S.A. zamierza uzyskać ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na jej trasie, warto także pamiętać, że zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 293 z późn. zm., dalej "u.p.z.p.") tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. Gdy odczytać uchwałę [...] przez pryzmat tego przepisu, łatwo dostrzec, że przewidziano w niej prospektywnie realizację linii energetycznych jako podziemnych, z tym zastrzeżeniem, że ten warunek dotyczy tylko linii nowych. Warunek ten nie znajduje zastosowania do istniejących linii napowietrznych, których dalszego funkcjonowania nie wykluczono (a więc w świetle art. 35 u.p.z.p. uszanowano ich istnienie). Oznacza to, że za dopuszczalne należy uznać inicjatywy inwestora ukierunkowane na zapewnienie odpowiedniego stanu istniejącej infrastruktury energetycznej, w tym działania zakładające ich utrzymanie (remonty) czy modernizację (przebudowę).

Końcowo Sąd nadmienia, że nie zgadza się ze skarżącymi, iż zaskarżone decyzje są niewystarczająco precyzyjne, gdy chodzi o to, dla jakich czynności zaprowadzono dla działki [...] ograniczenie w sposobie korzystania z niej. W sprawie jest jasne, że zezwolenie udzielone przez Starostę w dniu [...] listopada 2019 r., [...] obejmuje przebudowę linii [...] i [...] z linii dotychczas jednotorowej na dwutorową. Co prawda, można przyznać rację R. D. i J. D., że w decyzji nie opisano zamierzonych przez [...] S.A. czynności (nie wspomniano o wymianie słupa i poprowadzeniu nowych przewodów fazowych i odgromowych), jednakże nie ma to wpływu na możliwą interpretację decyzji, jako że logicznym i oczywistym jest, iż przebudowa linii z jednotorowej na dwutorową oznacza właśnie wymianę słupów i wszystkich przewodów. W decyzji wskazano natomiast, że obszar ograniczenia, to obszar, który będzie strefą zajęcia na czas wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii linii . Obszar ograniczenia został zresztą precyzyjnie wyrysowany w załączniku stanowiącym integralną część decyzji,

W niniejszej sprawie projekt linii kablowej jest zgodny z planem, określono wystarczająco jakie działania może zrealizować inwestor oraz jaki jest zakres przestrzenny zezwolenia. Wreszcie, spełniona została przesłanka braku zgody właścicieli na ustanowienie zaplanowane przez [...] S.A. prace. Zachodziły zatem podstawy do wydania zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd nie uznał za zasadne zarzutów skargi dotyczących bezprawności ingerencji w prawo własności skarżących (art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP), uznając, że znalazła ona umocowanie w przepisie ustawy, a także – co za tym idzie – dotyczących stosowania art. 124 u.g.n. Skarga została więc oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 41 akt sądowych).