Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 111/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 745/07 w przedmiocie oddalenia wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 745/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek E.N. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd podał, że skarżąca pismem z dnia 1 sierpnia 2007 r. wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 kwietnia 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. We wniosku strona podnosiła, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i trójką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez każdego z małżonków w łącznej wysokości 2 683,14 zł. Do syna skarżącej należy działka budowlana o powierzchni 7 arów, położona w N. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2, przy czym miesięczna rata kredytu z tytułu nabycia tegoż mieszkania wynosi 1500 zł. W ramach miesięcznych wydatków skarżąca wskazała także czynsz za mieszkanie w kwocie 600 zł oraz koszty leczenia w kwocie 200 zł. Powołując się na powyższe okoliczności skarżąca stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w dwunastu sprawach dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględnił wniosku strony. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarówno skarżąca, jak i jej małżonek prowadzą działalność gospodarczą i otrzymują z tego tytułu stały dochód, który przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę ustalone w 2007 r. na kwotę 936 zł, co zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. OZ 862/04 (niepubl.) zasadniczo wyklucza zwolnienie osoby fizycznej z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania. Sąd zaznaczył także, że uzyskanie kredytu z miesięczną ratą w kwocie 1500 zł wymaga posiadania znacznej zdolności kredytowej, tym samym Sąd poddał w wątpliwość twierdzenia strony o jej złej sytuacji majątkowej. Jednocześnie Sąd podkreślił, że wszczynając spór strona powinna była liczyć się z koniecznością poniesienia pewnych kosztów, których zwrot w przypadku uwzględnienia skargi będzie przysługiwał od strony przeciwnej.

Podatniczka zaskarżyła powyższe postanowienie. W zażaleniu pełnomocnik strony zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej powoływanej jako "O.p." i wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Argumentując powyższe pełnomocnik skarżącej przekonywał, że okoliczności wskazane we wniosku uzasadniają zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podkreślał przy tym, że Sąd pierwszej instancji oceniając możliwości finansowe strony nie wziął pod uwagę łącznej kwoty wpisów od wszystkich skarg. Nadto autor zażalenia - powołując się na treść art. 124 O.p. - zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że argumentacja przywołana przez ten Sąd w kwestionowanym orzeczeniu jest ogólnikowa i mało przekonywująca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienia podlega uchyleniu.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślenia wymaga, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 omawianej ustawy, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Prawo pomocy może zostać stronie przyznane na jej wniosek, w którym to strona winna przytoczyć okoliczności uzasadniające wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Sąd rozpatrujący sprawę, kierując się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy stwierdza natomiast, czy wnioskodawca wystarczająco wykazał, iż przywołane przez niego okoliczności faktycznie zachodzą, a zatem czy przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. zostały spełnione.

W tym stanie stwierdzić należy, że argumentacja zażalenia podważa skutecznie ocenę dokonaną w rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji.

Odnosząc się do kwestii podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy tutejszy Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że zasługuje na wsparcie ze strony Skarbu Państwa w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wydaje się, że Sąd pierwszej instancji analizując sytuację materialną podatniczki pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a., nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotnie ograniczają jej możliwości finansowe, a przede wszystkim łącznej kwoty wpisów od wszystkich skarg. W szczególności należy mieć na uwadze fakt, że podana we wniosku łączna kwota miesięcznego dochodu skarżącej i jej małżonka wynosi 2683,14 zł, jednakże jest to dochód brutto i biorąc pod uwagę okoliczność, że jest to jedyne źródło utrzymania pięcioosobowej rodziny, nie stanowi - w przeliczeniu na osobę - dużej kwoty. Wobec powyższego konieczność uiszczenia kosztów sądowych w dwunastu sprawach - łącznie w wysokości 1293 zł, stanowi stosunkowo duże obciążenie, nawet pomijając zobowiązania cywilnoprawne podatniczki związane ze spłatą kredytu mieszkaniowego. Jednorazowy wydatek takiej kwoty będzie wiązał się bowiem z niewątpliwym uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny i pewnym zachwianiem jej sytuacji materialnej i bytowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i działając w oparciu o przepisy art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.