Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 652/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c., art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 80, art. 148 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi E.G. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr I-III.7722.1.1.2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 grudnia 2021 r., nr AR.670.65.16d.2018.MP65; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącej E.G. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 652/22

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi E.G. jest postanowienie Wojewody Podkarpackiego z 8 kwietnia 2022 r. nr I-III.7722.1.1.2022 dotyczące odmowy wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, pismem z 25 września 2018 r. E.G., T.T., Z.P. oraz K.W. zwróciły się do Prezydenta Miasta [...] "o wstrzymanie realizowanych obecnie inwestycji budowlanych, cofnięcie wydanych pozwoleń na budowę, wznowienie postępowań o wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz postępowań o udzielenie pozwoleń na budowę" wraz z uznaniem wnioskodawców za stronę w tych postępowaniach obejmujących działki nr [...] obr. [...].

Postanowieniem z 17 grudnia 2018 r. nr AR.670.65.16b.2018.MP65 Prezydent odmówił wznowienia postępowań w 11 wymienionych sprawach zakończonych jego ostatecznymi decyzjami o udzieleniu pozwolenia na budowę; postanowieniem z 5 lutego 2019 r. nr I-III.7722.1.1.2019 Wojewoda uchylił to postanowienie w całości.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent postanowieniem z 19 kwietnia 2019 r. nr AR.670.65.16d.2018.MP65 odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z 11 września 2012 r. nr 798/12, znak AR.6740.65.49.2012.JB65 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę inwestycji pn. "4 budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie szeregowej wraz z instalacjami wewnętrznymi na działce nr [..] obr. [...] przy ul. [...] w [...], wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną (przyłącza wody i kanalizacji sanitarnej na działkach nr [...] obr. [...], przyłącz kanalizacji deszczowej na działkach nr [...] obr. [...] i [...] obr. [...], przebudowa kabla telekomunikacyjnego na działkach nr [...] obr. [...], utwardzenie terenu pod drogę dojazdową i miejsca postojowe na działce nr [...] obr. [...])".

Powyższe postanowienie na skutek zażalenia zostało uchylone postanowieniem Wojewody z 9 sierpnia 2019 r. nr I-III.7722.1.4.2019.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent postanowieniem z 3 grudnia 2021 r. nr AR.670.65.16d.2018.MP65 ponownie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z 11 września 2012 r. nr 798/12, znak AR.6740.65.49.2012.JB65.

Wyjaśnił, że o decyzjach obejmujących działki nr [...] w R. T.T., Z.P. i K.W. dowiedziały się 6 listopada 2018 r., natomiast E.G. 7 listopada 2018 r., zatem wniosek o wznowienie postępowań administracyjnych z 25 września 2018 r. złożony został przedwcześnie, co oznacza, że wnoszące nie zachowały terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Ponadto w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa uregulowana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Obciążenie służebnością gruntową działek nr [...] objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę na rzecz działek będących własnością wnioskodawczyń nie jest przesłanką do cofnięcia wydanych pozwoleń na budowę i nie daje prawa do uznania wnoszących za stronę postępowania, zatem brak jest podstaw do uznania, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe.

W zażaleniu E.G., T.T. oraz K.W. zakwestionowały poprawność wydanego rozstrzygnięcia, podnosząc zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

Opisanym na wstępie postanowieniem z 8 kwietnia 2022 r. Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyjaśnił, że z art. 148 § 1 k.p.a. wynika, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W rozpatrywanej sprawie podstaw wznowienia upatrywano w przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., czyli fałszywości dowodów na podstawie których ustalono istotne okoliczności faktyczne dla sprawy (pkt 1) oraz braku udziału strony bez własnej winy w postępowaniu (pkt 4). W treści złożonego zażalenia wnoszące powołały się także na przesłankę uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi który wydał decyzję.

Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, wg którego warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania na tej podstawie jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania.

Nie ziściły się również przesłanki do zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., zgodnie z którym z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Z uwagi na ww. przesłankę negatywną, kwestia zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. pozostaje bez wpływu na treść postanowienia. Skoro skarżące fałszerstwa dowodów upatrują w fakcie, iż na etapie pozwolenia na budowę organ nie badał służebności gruntowych, na co wskazuje pismo z 14 listopada 2018 r., to o tym fakcie dowiedziały się w dacie powzięcia wiedzy o decyzji o pozwoleniu na budowę. Wcześniej mogły posiadać wiedzę co najwyżej o fakcie utrudniania im korzystania ze służebności w związku z wykonywaniem robót budowlanych. Powyższe powoduje, iż termin z art. 148 § 1 k.p.a. nie został zachowany, co również uzasadnia odmowę wznowienia postępowania.

Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewoda przytoczył stanowisko Prezydenta, że wnoszące nie zachowały terminu o którym mowa w przepisie art. 148 § 2 k.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania złożyły 25 września 2018 r., natomiast w piśmie z 4 grudnia 2018 r. wskazały, że o decyzjach dowiedziały się w drugim tygodniu listopada 2018 r., w momencie odebrania pisma nadanego przez Wydział Organizacyjno - Administracyjny Urzędu Miasta [...] z 5 listopada 2018 r. z dołączoną tabelą zawierającą wykaz wydanych przez Prezydenta Miasta [...] pozwoleń na budowę i warunków zabudowy, obejmujących m.in. w/w działki. W treści przedmiotowego pisma wskazały również, że wcześniej nie miały wiedzy o tym, aby działki służebne objęte były postępowaniami administracyjnymi, a zwracając się do organu z wnioskiem o wznowienie postępowań administracyjnych obejmujących przedmiotowe działki liczyły się z możliwością uzyskania odpowiedzi, iż żadne decyzje obejmujące działki służebne nie były wydane. W ocenie organu, termin wskazany w piśmie z 4 grudnia 2018 r. uznać należy za moment, w którym wnoszące dowiedziały się o decyzjach administracyjnych będących przedmiotem wniosku o wznowienie. Pismo Prezydenta z 5 listopada 2018 r. odebrały odpowiednio 6 i 7 listopada 2018 r. Oznacza to, że wnoszące nie zachowały terminu o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska wnoszących zażalenie, że pisma z 25 września 2018 r. nie można było zakwalifikować jako wniosku o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem żądanie to zostało wprost wyartykułowane w tym piśmie, a pismo skierowano do organu właściwego. Kolejne pisma kierowane do Prezydenta nie stanowiły odrębnych wniosków, lecz stanowiły uzupełnienie wniosku, w szczególności o numer decyzji o pozwoleniu na budowę czy przesłankę wznowieniową na podstawie której wnoszące domagają się wznowienia postępowania.

W kontekście zarzutów dotyczących braku uwzględnienia stanowiska wyrażonego przez WSA w Rzeszowie w wyroku z [...] października 2019 r. [...] w sprawie dotyczącej wznowienia postępowań o wydanie warunków zabudowy i lokalizacji celu publicznego Wojewoda wywiódł, że organy nie są związane wytycznymi zawartymi w ww. wyroku, bowiem zapadł on w odrębnym postępowaniu. Niezależnie od powyższego, w wyroku tym WSA nie przesądził, że wnoszące zachowały termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Wg Wojewody, z treści wniosku o wznowienie postępowania nie wynikało, aby wnoszące powoływały się na zaistnienie podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołały się na nią dopiero w treści zażalenia na postanowienie Prezydenta z 19 kwietnia 2019 r. wskazując, iż wnoszą o wznowienie z urzędu postępowania przez organ administracji w oparciu o powołaną przesłankę. Skutkuje to uznaniem, iż organ I instancji prawidłowo nie poddał analizie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w celu wznowienia na tej podstawie postępowania wnoszące zażalenie powinny wystąpić z odrębnym podaniem do Prezydenta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Wojewody z 8 kwietnia 2022 r. E.G. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 148 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną subsumpcję i błędne zastosowanie i uznanie, że termin doręczenia decyzji jest tożsamy z terminem w którym strona dowiedziała się o decyzji, pomimo że art. 148 § 2 k.p.a. wskazuje na miesięczny termin od dnia "w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania";

b) art. 8 k.p.a. poprzez działania organu powodujące podważenie zaufania skarżącego do organów państwa, w szczególności poprzez nienależyte i pobieżne zbadanie sprawy, a także nieprawidłową ocenę materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, błędne uznanie, iż strony o decyzjach dowiedziały się 6 i 7 listopada 2018 r., podczas gdy strony wskazały, że w tej dacie zostały poinformowane o znakach identyfikacyjnych wydanych decyzji i pełną treść poznały 13 listopada 2018 r. podczas wglądu do akt spraw w Urzędzie Miasta [...], co nie jest tożsame z pojęciem z art. 148 § 2 k.p.a., który wskazuje na miesięczny termin od dnia gdy w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania;

c) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, jak również bez wyjaśnienia w całości zakresu sprawy będącej jej przedmiotem;

e) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, skutkiem czego było wydanie wadliwego postanowienia;

f) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie i niezbadanie kwestii podnoszonych przez stronę, a w szczególności związanych z ustaleniem chwili istnienia wiedzy u strony skarżącej o treści decyzji, rozstrzygnięciu decyzji i złożeniem wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego przepisami prawa, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że strony wniosły podanie o wznowienie postępowań dotyczących wszystkich decyzji z uchybieniem terminu;

g) art. 7, art. 77, art. 80, art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nierzetelny, z zaniechaniem inicjatywy dowodowej w zakresie zbadania i ustalenia momentu powzięcia faktycznej wiedzy stron o decyzjach będących przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, poprzez wezwanie stron do wyjaśnień pisemnych lub przesłuchanie wnioskodawców, co skutkowało bezzasadną odmową wznowienia postępowania;

h) art. 7a i art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej oraz wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, zwłaszcza w przypadku istnienia sprzecznych i rozbieżnych okoliczności dotyczących wiedzy strony o decyzjach będących przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania oraz terminu wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, który należało uznać za prawidłowy;

i) art. 8, art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi organy kierują się przy załatwieniu sprawy, szczególnie w kontekście nieuwzględnienia podnoszonego przez strony art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. będącego przesłanką do wznowienia postępowań wraz z uznaniem skarżących jako właścicieli nieruchomości władnących w stosunku do nieruchomości obciążonej objętej decyzją administracyjną za stronę postępowań, co ma poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym;

j) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej w przedmiotowym postanowieniu, co doprowadziło w konsekwencji do dowolnej oceny dowodów przez organ;

k) art. 124 ust. 2 w zw. z art. 107 ust. 3 k.p.a. przez brak uzasadnienia faktycznego - Wojewoda nie wskazał jakie fakty uznał za udowodnione i nie ustalił dnia w którym strony dowiedziały się o istnieniu podstawy do wznowienia postępowania;

l) art. 148 § 2 k.p.a. przez nieustalenie dokładnej daty dnia, w którym strona mająca wiedzę o decyzji złożyła prawidłowy wniosek o wznowienie postępowania, skutkiem czego było błędne uznanie, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przed terminem;

ł) art. 8 w zw. z art 107 § 3 k.p.a. poprzez swobodne przyjęcie bez poparcia w faktach, że obciążenie służebnością gruntową działek objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę nie daje prawa do uznania skarżących za stronę postępowania;

m) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezastosowanie wspomnianego artykułu w sytuacji, gdy z przytoczonych dowodów wynika, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu i należało tę kwestię wyjaśnić poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania;

n) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niezastosowanie wspomnianego artykułu w sytuacji, gdy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi który wydał decyzję, tj. bezsporna okoliczność istnienia służebności gruntowych przejazdu, przechodu i przegonu przez działki objęte wydanymi decyzjami o pozwoleniu na budowę oraz poprzedzających je decyzjami w sprawie ustalenia warunków zabudowy i w sprawie ustalenia lokalizacji celu publicznego wobec działek władnących, których właścicielami są skarżące;

o) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie wspomnianego artykułu w sytuacji, gdy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne wskazujące, że dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, tj. ujawnione wybiórcze służebności gruntowe lub brak ujawnienia służebności, w szczególności z pominięciem zapisów o służebnościach gruntowych skarżących, co miało wpływ na niewłaściwe ustalenie rzeczywistego obszaru oddziaływania inwestycji i ustalenia stron postępowania.

Mając na uwadze powyższe zrzuty skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organu I i II instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I administracji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, że w przedmiotowej sprawie jako podstawę swojego żądania powołała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym termin do wniesienia przez nią podania o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji, tj. uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Do tych danych należą: nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy z zastrzeżeniem, iż nie jest konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zarówno Prezydent jak i Wojewoda błędnie uznały, że data 6 i 7 listopada 2018 r. są tożsame z datą w której strony dowiedziały się o wydanej decyzji. Przyjęcie błędnego założenia skutkowało nieprawidłową subsumpcją, a w konsekwencji wydaniem postanowienia które w sposób jaskrawy narusza art. 148 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie za wniosek o wznowienie można uznać dopiero pismo z 14 listopada 2018 r. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Rzeszowie z 11 października 2019 r. II SA/Rz 567/19 i wyroku NSA z 16 czerwca 2020 r. II OSK 259/20 zapadłych w analogicznej sprawie oraz postanowieniu SKO w Rzeszowie z 30 października 2020 r. nr SKO.415/347/2020. W wyrokach tych wyrażono pogląd, że strony wiedzę o kwestionowanych decyzjach powzięły dopiero 13 listopada 2018 r., aby następnie 14 listopada 2018 r. złożyć podanie, w którym zawnioskowały o wznowienie postępowań w sprawach ustalenia warunków zabudowy w odniesieniu do konkretnych znaków zakończonych spraw administracyjnych. Wcześniej wnioskodawczynie nie miały w ogóle wiedzy czy i ile decyzji lokalizacyjnych zostało wydanych, a ich działania były oparte wyłącznie na przypuszczeniach, które w żadnym razie nie mogą być utożsamiane z dowiedzeniem się o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. Kolegium powinno ocenić czy podanie stron skarżących z 25 września 2018 r. można było w ogóle zakwalifikować jako zawierające wnioski o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem decyzji warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, skoro podanie to nie zawierało informacji o jakie konkretnie decyzje chodzi stronom. SKO w Rzeszowie w postanowieniu SKO.415/347/2020 wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy zauważyło, że termin do wznowienia postępowań zakończonych decyzjami Prezydenta został przez wnioskodawczynie zachowany.

Organy obu instancji pomimo takich wskazówek ze strony wnioskodawczyń, nie uwzględniły:

- prawa służebności przejazdu, przechodu i przegonu przez pgr [...] gm. kat. [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli pgr [...] ([...]),

- prawa służebności spustu i odpływu wód atmosferycznych przez parcele gr [...] i [...] na rzecz realności LWH [...] gm. kat. [....],

- służebność przejazdu, przegonu i paszy odnośnie do pgr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli realności LWH [...] (gm. kat. [...]).

Od czasu ustanowienia służebności były one nieprzerwanie wykonywane przez władnących. W przedmiotowym przypadku należy wskazać, iż wnioskodawczyniom - właścicielom sąsiednich nieruchomości - przysługuje ochrona przed zabudową nieruchomości sąsiedniej w sytuacji, gdy projektowany sposób zabudowy koliduje z ich prawnie chronionym interesem (wykonywaniem służebności gruntowej przez właścicieli nieruchomości władnących wobec właścicieli nieruchomości obciążonych), czego niestety organ zdaje się nie zauważać. W swoim piśmie wnioskodawczynie wskazały także na wadliwość dokumentacji projektowej (projekty budowlane), na podstawie której organ wydał pozwolenia na budowę. W opracowaniach tych brak było właściwego określenia i ujawnienia istniejących służebności gruntowych, co w konsekwencji prowadziło do niewłaściwego ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji. Jest to przesłanką do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem dowody w sprawie (o udzielenie pozwolenia na budowę) okazały się fałszywe.

Twierdzenie, że obciążenie służebnością gruntową działek objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę nie jest przesłanką do cofnięcia wydanych pozwoleń na budowę i nie daje podstaw do uznania za strony postępowania właścicieli nieruchomości władnących stoi w jawnej sprzeczności ze stanowiskiem sądów administracyjnych orzekających o posiadaniu prawa do bycia stroną postępowania przez właścicieli nieruchomości władnących (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego). Organ odwoławczy naruszył art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wyjaśnienia okoliczności i kwestii braku udziału strony (bez jej winy) w postępowaniu w sprawie wydania wszystkich decyzji o pozwoleniu na budowę i poprzedzających ich decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy i w sprawie ustalenia lokalizacji celu publicznego, pomimo prawnego obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego oraz faktu istnienia służebności gruntowych przejazdu, przegonu i przechodu ustanowionych na rzecz wnioskodawczyń już w 1908 r. Należało tę kwestię wyjaśnić poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. W treści decyzji warunków zabudowy jest informacja, że organ nie badał służebności gruntowych - jest to jawne niezabezpieczenie interesów osób trzecich i otwiera drogę do ich naruszania, tzn. stwarza prawdopodobieństwo, że inwestycja objęta decyzją warunków zabudowy całkowicie i na stałe uniemożliwi wykonywanie służebności i pozbawi nieruchomości władnące dostępu do drogi publicznej, a zatem także uniemożliwi w sposób trwały zagospodarowanie tej nieruchomości (jak już wskazano, jest to naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Tym samym organ odwoławczy naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Podkarpackiego z 8 kwietnia 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta M. [...] z 3 grudnia 2021 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z 11 września 2012 r. nr 798/12, znak AR.6740.65.49.2012.JB65 o udzieleniu pozwolenia na budowę.

Poddawszy zaskarżone postanowienie we wskazanym wyżej zakresie kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zapadło ono z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sprawa sprowadza się do oceny kwestii zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Na mocy art. 148 § 1 i 2 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast na mocy kluczowego ze względu na okoliczności faktyczne art. 145 § 2 K.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Sąd podziela stanowisko organu I i II instancji, iż bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny w określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o wydaniu ostatecznej decyzji bez jej udziału, przy czym o istnieniu takiej decyzji strona może dowiedzieć się w jakikolwiek dostępny sposób, czyli niekoniecznie poprzez jej formalne doręczenie. Jest oczywistym, że wiedza o wydaniu decyzji w postępowaniu bez udziału strony, zazwyczaj nie będzie pochodzić od organu administracji. Z uwagi na okoliczności związane z przyczyną żądania wznowienia stanowczo dopuścić należy poza urzędnicze źródła wiedzy. Wystarczy więc, aby pominięta strona o konkretnej decyzji dowiedziała się, przez co należy rozumieć zapoznanie się z informacją o wydaniu ostatecznej decyzji o określonym przedmiocie oraz o jej wystawcy, czyli autorze decyzji.

Jednocześnie nie można pozbawiać strony jej uprawnień procesowych jeżeli informację o wydanych decyzjach otrzymuje z własnej inicjatywy, w wyniku działania zmierzającego do ustalenia tego czy toczyły się bez jej udziału określone postępowania administracyjne zakończone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. W takim przypadku należy brać pod uwagę przede wszystkim to, czy po otrzymaniu informacji o wydaniu ostatecznej decyzji wyraża ona w przewidzianym w art. 148 § 2 K.p.a. terminie wolę wznowienia postępowania. Takiego podejścia do interpretacji faktów prawotwórczych wymaga zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – art. 8 § 1 K.p.a.

Wojewoda i Prezydent w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie przez organ I instancji przyjął, iż wnioskodawczyni wiedzę o decyzji stanowiącej przedmiot żądania wznowienia powzięła już po złożeniu 25 września 2018 r. wniosku o wznowienie, w związku z czym wniosek ten został złożony przedwcześnie i nie może wiązać z nim oczekiwanych skutków.

Zdaniem Sądu ocena organów jest błędna.

Jako punkt wyjścia w sprawie należało przyjąć wypowiedź skarżącej zawartą w piśmie z 4 grudnia 2018 r. (odpowiedź na wezwanie Prezydenta M. [...] z 26 listopada 2018 r. o podanie daty uzyskania wiedzy o decyzjach), z której to jednoznacznie wynika, że m.in. o kwestionowanej decyzji dowiedziała się w drugim tygodniu listopada 2018 r., w momencie odebrania pisma pochodzącego z Wydziału Organizacyjno - Administracyjnego Urzędu Miasta [...] z 5 listopada 2018 r. z dołączoną tabelą zawierającą wykaz wydanych pozwoleń na budowę i warunków zabudowy przez Prezydenta M. [...]. Wyraźnie oświadczyła w nim, że wcześniej nie posiadała wiedzy o tych decyzjach, a zwracając się do organu z wnioskiem o wznowienie postępowań administracyjnych obejmujących działki obciążone na jej rzecz służebnością, liczyła się z możliwością uzyskania odpowiedzi, że żadne decyzje obejmujące te działki nie były wcześniej wydane. Poinformowała też organ I instancji, że mimo wcześniejszych wizyt w Urzędzie Miasta [...] i próśb o udzielenie informacji dotyczących wydanych decyzji administracyjnych, konsekwentnie odmawiano jej dostępu do informacji. Dopiero w odpowiedzi na pismo z 22 października 2018 r. udostępniono jej wykaz wydanych decyzji z informacją o możliwości wglądu do akt wybranych spraw. Dopiero udostępnienie wymienionego wykazu stanowiło okoliczność pozwalającą na złożenie żądania wznowienia postępowań. Niezawiadomienie o wydanych przez Prezydenta decyzjach uniemożliwiało podjęcie informacji o toczących się postępowaniach administracyjnych oraz o wydanych przez organ decyzjach obejmujących działki służebne. Z treści tego pisma wynika wyraźnie, że wiedzę o kwestionowanych decyzjach powzięła dopiero 13 listopada 2018 r., aby 14 listopada 2018 r. złożyć podanie, w którym zawnioskowała o wznowienie postępowań w sprawach wydania pozwolenia na budowę w odniesieniu do konkretnej sprawy spraw administracyjnej. Wg Sądu, w oświadczeniu tym można doszukać się najbardziej precyzyjnych informacji o dacie powzięcia wiedzy o objętej wnioskiem o wznowienie ostatecznej decyzji Prezydenta M. [...].

W tej sytuacji zdaniem Sądu zachodzi uzasadniona wątpliwość co do słuszności stanowiska orzekających w sprawie organów, czy pismo skarżącej z 25 września 2018 r. można było w ogóle zakwalifikować jako zawierające wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wskazywanej decyzji o pozwoleniu na budowę, skoro podanie to nie zawierało żadnych bliższych informacji, o jaką decyzję wnioskodawczyni chodzi. Ta kwestia, także wobec faktu jednoczesnego złożenia wniosków o wznowienie postępowań w kilkunastu innych sprawach wydaje się kluczowa. Wskazanie przez stronę konkretnych numerów decyzji miało miejsce dopiero w treści opisanego pisma z 14 listopada 2018 r., które poprzedziło uzyskanie przez strony w trybie dostępu do informacji publicznej wiedzy o interesujących ją decyzjach o warunkach zabudowy, określeniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i pozwoleń na budowę (nazwach inwestycji, datach wydania i inwestorze planowanych przedsięwzięć).

W tej sytuacji należało stwierdzić naruszenie przez orzekające w sprawie organy administracji przepisów art. 148 § 2 w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Powyższe przemawiało za uznaniem zasadności skargi uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

O należnych skarżącej kosztach postępowania sądowego (obejmujących zwrot równowartości uiszczonego wpisu od skargi) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie dla organów administracji wynikają wprost z poczynionych wyżej rozważań.