Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 403/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Białystok na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 4 czerwca 2024 r. nr WG-VI.7534.54.2024.ZWK w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r., nr WG-VI.7534.54.2024.ZWK, utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak GKNII.6821.5.2017, w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku przy ulicy [...], obręb 19 – S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0039 ha oraz nr [...] o pow. 0,0034 ha, stanowiącej własność Gminy Białystok.

Decyzja Wojewody Podlaskiego wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 22 lutego 1971 r., znak USW.IV-60/200/70, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Białymstoku, oznaczoną jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]o łącznej pow. 1268 m2, będącą własnością spadkobierców J.H. i L.L. Wywłaszczenia dokonano pod budowę osiedla mieszkaniowego. Za wywłaszczoną nieruchomość ustalono odszkodowanie w wysokości 4.565,00 zł.

Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pismem z dnia 3 stycznia 2017 r. złożyli następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości, tj. : W. J.B., M. A. B., M. G., G. G. i A. G., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J.M..

Decyzją z dnia 25 lipca 2018 r., znak GKNII.6821.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego, odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Białymstoku, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako część działek nr: [...],[...],[...] i [...], wchodzących obecnie w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność Gminy Białystok w użytkowaniu wieczystym SM "Z.", nr [...] i nr [...], stanowiącej własność osób fizycznych i SM "Z." oraz działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i znajdującej się w gospodarowaniu Prezydenta Miasta Białegostoku jako zarządcy dróg w mieście na prawach powiatu. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 1 września 2018 r.

Następnie decyzją z dnia 2 lipca 2019 r., znak GKNII.6821.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego, odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], wchodzącej obecnie w skład części nieruchomości, oznaczonej jako działki nr [...], stanowiącej współwłasność SM "Z." w Białymstoku oraz osób fizycznych, nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...],[...],[...], [...],[...], stanowiących własność Gminy Białystok w użytkowaniu wieczystym SM "Z.", oraz nieruchomości położonej w Białymstoku, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i znajdującej się w gospodarowaniu Prezydenta Miasta Białegostoku. Wojewoda Podlaski, ostateczną decyzją z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr WG-VI.7534.219.MWM, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji z dnia 2 lipca 2019 r.

Dalej organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę powyższe decyzje Starosty Powiatu Białostockiego, tj.: z dnia 25 lipca 2018 r. i z dnia 02 lipca 2019 r., pozostał jeszcze do rozstrzygnięcia wniosek dotyczący zwrotu części nieruchomości, oznaczonych uprzednio jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obecnie wchodzących w skład części nieruchomości, oznaczonych jako działki nr: [...] i nr [...]. Wniosek

o zwrot w przedmiotowym postępowaniu dotyczy nieruchomości o łącznej powierzchni 73 m2.

Decyzją z dnia 30 września 2019 r., znak GKNII.6821.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego, orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonych nieruchomości, położonych w Białymstoku, oznaczonych na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...],[...],[...] i [...], a obecnie wchodzących w skład części nieruchomości, oznaczonych jako działki nr: [...] i [...] (obręb 19-S.), stanowiących własność Gminy Białystok.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2020 r., nr WG-VI.7534.262.2019.ZWK, Wojewoda Podlaski uchylił decyzję organu I instancji z dnia 30 września 2019 r., znak: GKNII.6821.5.2017, odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Białymstoku, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...],[...],[...] i [...], wchodzących obecnie w skład części nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...]i [...], wskazując, że rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające zwrotu nieruchomości w tej sprawie było przedwczesne.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 20 sierpnia 2020 r., znak: GKNII.6821.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego odmówił zwrotu wskazanej we wniosku części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 19 października 2020 r., WG-VI.7534.272.2020.ZWK, Wojewoda Podlaski, zaskarżoną decyzja organu I instancji utrzymał w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 842/20, stwierdził nieważność decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia 19 października 2020 r., z uwagi na rozpoznanie przez organ II instancji odwołania osoby nieżyjącej – M. A.B.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, (z udziałem W.J.B. - następcy prawnego M.A.B.), decyzją z dnia 19 kwietnia 2021 r., nr WG-VI.7534.272.2020.ZWK , Wojewoda Podlaski, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2020 r.

W wyniku rozpatrzenia skargi, wyrokiem z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 442/21, WSA w Białymstoku uchylił decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 19 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 20 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność ustalenia: czy sporne części wywłaszczonej nieruchomości kiedykolwiek znajdowały się we władaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Z."; dlaczego nie zostały przekazane jej w użytkowanie wieczyste; dlaczego ewentualnie nie były przez nią zagospodarowane, a zagospodarowaniem zajęło się miasto Białystok; czy znajdująca się na nich infrastruktura była wykonana na potrzeby osiedla, czy też na potrzeby ogólnomiejskie.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 20 września 2023 r., znak GKN11.6H2T.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego uznał, że "część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0039 ha oraz nr [...] o pow. 0,0034 ha, stała się zbędna na cel wywłaszczenia oraz zwrócił ww. nieruchomości na współwłasność wnioskodawcom.

Po rozpatrzeniu odwołania Gminy Białystok, decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r., nr WG-V1.7534.181.2023.ZWK, Wojewoda Podlaski uchylił skarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej organ wskazał, że z uwagi na nieaktualność operatu szacunkowego zachodzi potrzeba sporządzenia nowego operatu szacunkowego, opartego na aktualnych danych rynkowych i wskaźnikach waloryzacji, a to oznacza konieczność przeprowadzenia od nowa postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak GKNII.6821.5.2017, Starosta Powiatu Białostockiego, w pkt 1 uznał, że część wywłaszczonej nieruchomości położonej w Białymstoku przy ul. [...], obręb 19 S., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,0039 ha oraz nr [...] o pow. 0,0034 ha, stanowiącej własność Gminy Białystok, stała się zbędna na cel wywłaszczenia; w pkt 2 zwrócił na współwłasność A. J.G., G. G., M. G. oraz W. J.B. ww. nieruchomość; w pkt 3 orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu; w pkt 4 ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 198,00 zł; w pkt 5 zobowiązał A. J. G., G. G., M.G. oraz W. J. B. do zwrotu na rzecz Gminy Białystok zwaloryzowanego odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, wskazując jednocześnie rachunek bankowy na który należy dokonać wpłaty.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty Powiatu Białostockiego złożyła Gmina Białystok reprezentowana przez Prezydenta Miasta Białegostoku zarzucając m.in., że w sprawie uzasadnione wątpliwości budzą ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania, jak również interpretacja zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa. Ponadto w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak jest odniesienia do okoliczności mających niezwykle istotne znaczenie dla sprawy. Wskazano także, że na obszarze podlegającym wywłaszczeniu powstało osiedle mieszkaniowe, które istnieje do dzisiaj. Zdaniem Skarżącej Gminy, celu wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących, takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi, czy zieleń osiedlowa. Przywołując orzecznictwo sądowe, stwierdziła, że osiedle mieszkaniowe obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r., nr WG-VI.7534.54.2024.ZWK, utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak GKNII.6821.5.2017. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że Starosta decyzjami: z dnia 25 lipca 2018 r. znak GKNII.6821.5.2017 i z dnia 02 lipca 2019 r. znak GKNII.6821.5.2017, rozstrzygnął już w części wniosek uprawnionych osób z dnia 3 stycznia 2017 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Pozostał jeszcze do rozstrzygnięcia wniosek, dotyczący zwrotu części nieruchomości, oznaczonych uprzednio jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] , obecnie wchodzących w skład części nieruchomości, oznaczonych jako działki nr: [...] i nr [...]. W związku z powyższym przedmiotem niniejszego postępowania jest pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, (tj. część obszaru działek, oznaczonych w dniu wywłaszczenia nr: [...],[...],[...] i [...]), a obecnie wchodząca w skład części nieruchomości, oznaczonych aktualnymi numerami: [...] (39 m2) i [...] (34 m2), obręb 19-S.

Powołując się na wyrok WSA w Białymstoku w dniu 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 442/21, organ stwierdził, że jest on wiążący w tej sprawie. W wyroku tym stwierdzono m.in., że dla rozstrzygnięcia tej sprawy kluczowe jest ustalenie, czy sporne części wywłaszczonej nieruchomości kiedykolwiek znajdowały się we władaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w Białymstoku, oraz dlaczego nie zostały jej przekazane w użytkowanie wieczyste, ewentualnie z jakiego powodu nie były przez nią zagospodarowane, a zagospodarowaniem zajęło się Miasto Białystok oraz czy znajdująca się na nich infrastruktura była wykonana na potrzeby osiedla czy na potrzeby ogólnomiejskie. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że dokumenty zebrane w sprawie wskazują na wybudowanie infrastruktury w okresie znacznie późniejszym niż budowa i oddanie do użytkowania infrastruktury osiedla, w tym bloków mieszkalnych, pawilonów itp.

Zdaniem organu powyższe okoliczności są o tyle istotne, albowiem zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 22 lutego 1971 r., znak USW.IV - 60/200/70 wywłaszczone nieruchomości przeznaczono decyzją o lokalizacji szczegółowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 7 października 1965 r., znak BUA.I-2/48/65, pod Spółdzielcze Budownictwo Mieszkaniowe realizowane przez MSM "Z." w Białymstoku. Celem wywłaszczenia części przedmiotowych nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego. Zatem w niniejszym postępowaniu należało ustalić, czy cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego został na wnioskowanych do zwrotu nieruchomościach zrealizowany.

Dalej organ wyjaśnił, że pismem z dnia 30 grudnia 2021 r., znak T.T/1782/2021, Spółdzielnia Mieszkaniowa "Z." w Białymstoku wskazała, że część działek oznaczonych na dzień wywłaszczenia, nr [...],[...],[...] i [...], a wchodzących obecnie w skład działek [...] i [...], nie służyła spółdzielni na cele osiedlowe i w stosunku do nich spółdzielnia nigdy nie posiadała tytułu prawnego oraz nie władała tym gruntem. Tym samym organ I instancji uzyskał kluczową dla dalszego postępowania informację, na którą zwrócił uwagę WSA w Białymstoku. W związku z powyższym, organ I instancji, podjął niezbędne ustalenia także w pozostałych kwestiach, realizując tym samym zalecenia Sądu w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności, zwrócił się do Prezydenta Miasta Białegostoku o wyjaśnienie: czy prace porządkowe oraz nasadzenia na działkach były dokonywane i finansowane przez spółdzielnię mieszkaniową, czy też prace te były wykonywane przez Miasto Białystok, jako gospodarowanie przestrzenią miejską, a nie osiedlową. Zwrócił się również o wyjaśnienie: czy budowa infrastruktury technicznej na działkach nastąpiła w związku z celem wywłaszczenia (budowa lub rozbudowa osiedla mieszkaniowego P. I), czy też z uwagi na konieczność ogólnej rozbudowy infrastruktury miejskiej służącej nie tylko potrzebom osiedla. Pismem z dnia 26 stycznia 2022 r., znak DSK-IX.6821.5.2017, Prezydent Miasta Białegostoku wyjaśnił, że z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia wywłaszczenia do dnia realizacji celu wywłaszczenia, tj. budowy i zagospodarowania terenu na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, brak jest możliwości udzielenia wyjaśnień we wnioskowanym zakresie. W piśmie poinformowano, że na działce [...] znajdują się dwie linie kablowe elektroenergetyczne wybudowane w 1988 r., na obu działkach zlokalizowany jest kolektor sanitarny przekazany do eksploatacji w 1997 r., a na działce nr [...] znajduje się kanał sanitarny. Prezydent Miasta Białegostoku potwierdził, że na przedmiotowych działkach znajduje się sieć cieplna wybudowana w latach 1996-1998. Jednocześnie wyjaśnił, że działki nr [...] oraz nr [...], stanowiące własność Gminy Białystok, stanowią zieleń urządzoną, podlegają kompleksowemu zagospodarowaniu poprzez nasadzenia i pielęgnację drzew, prace porządkowe, usuwanie odpadów i koszenie, które to prace wykonywane są przez Gminę Białystok. Natomiast, pismem z dnia 21 marca 2022 r., znak TSM02/2844-003033/22, W. Sp. z o.o. z siedzibą w B. poinformowały, iż kolektor sanitarny został wykonany na potrzeby zbiorowego odprowadzania ścieków. Zamawiającym dokumentację techniczną był M. sp. z o.o. w B., zaś na protokole odbioru końcowego jako przedstawiciel inwestora występuje Wydział Budowy i Inwestycji Urzędu Miasta w Białymstoku. Z kolei, pismem z dnia 23 marca 2022 r., znak TDT/401/2/22/2, E. Sp. z o.o. z siedzibą w B., poinformowała, iż infrastruktura przesyłowa magistralna zlokalizowana przy ul. [...], została wykonana zarówno na potrzeby osiedla [...], jak i na potrzeby ogólnomiejskie zabezpieczenia ciągłości w dostawach ciepła i ograniczenia skutków ewentualnych awarii.

Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że infrastruktura techniczna w postaci kolektora sanitarnego oraz infrastruktura przesyłowa magistralna zrealizowana przy ulicy [...] nie zostały zrealizowane w związku z celem wywłaszczenia jakimi była budowa osiedla mieszkaniowego. Inwestycje te zostały wykonane nie tylko na potrzeby wybudowanego osiedla mieszkaniowego, ale przede wszystkim na potrzeby miasta Białegostoku. Także wykonywane prace pielęgnacyjne i porządkowe w zakresie zieleni na wywłaszczonych nieruchomościach, na które zwraca uwagę skarżąca Gmina, nie świadczą o realizacji celu wywłaszczenia. Spółdzielnia Mieszkaniowa "Z." nie potwierdziła faktu, by kiedykolwiek dokonywała nasadzeń na przedmiotowym gruncie, jak również nie potwierdziła wykonywania jakichkolwiek prac pielęgnacyjnych. Słusznie zatem organ I instancji uznał, że grunt nie służył celom realizowanym przez ww. Spółdzielnię, a więc nie służył realizacji celu wywłaszczenia. Realizacja opisanych powyżej zadań przez Gminę, na działkach będących przedmiotem niniejszego wniosku, potwierdza fakt, że obszar ten ma charakter ogólnodostępnej przestrzeni miejskiej, a nie przestrzeni osiedla. W związku z powyższym, organ I instancji, mógł wykorzystać sporządzony w tej sprawie projekt podziału nieruchomości z dnia 05 lipca 2022 r. Zgodnie z tym projektem działka nr [...] o pow. 0,1693 ha, została podzielona na działki: [...] o pow. 0,0774 ha, [...] o pow. 0,0039 ha (przeznaczona do zwrotu) i [...] o pow. 0,0880 ha. Natomiast, nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0830 ha, została podzielona na działki: [...] o pow. 0,0660 ha, [...] o pow. 0,0034 ha (przeznaczona do zwrotu) i [...] o pow. 0,0136 ha.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że przedłożone przez Prezydenta Miasta Białegostoku dokumenty obrazujące budowę infrastruktury technicznej pochodzą z lat znacznie późniejszych niż wynikająca chociażby ze zdjęć budowa osiedla mieszkaniowego. Skoro na przełomie lat 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku oddano teren Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." wraz z infrastrukturą w użytkowanie wieczyste to trudno aktualnie uznać, aby wybudowanie infrastruktury technicznej pod koniec lat 80-tych i w latach 90-tych ubiegłego wieku, stanowiło realizację celu wywłaszczenia, bowiem osiedle już od kilkunastu lat istniało. Informacje uzyskane od innych podmiotów, a w szczególności od Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.", który to podmiot nie posiadał tytuł prawnego do wywłaszczonych nieruchomości oraz nie władał gruntem potwierdzają, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomościach przeznaczonych w tej sprawie do zwrotu.

Organ odniósł się też do wszystkich zarzutów z odwołania i stwierdził, ze są one niezasadne. Przede wszystkim podkreślił, że nie można utożsamiać budowy infrastruktury technicznej dokonanej w późniejszym okresie (po wybudowaniu osiedla mieszkaniowego) jako realizacji celu wywłaszczenia. Tym bardziej takie twierdzenie jest nieuzasadnione, albowiem infrastruktura na przedmiotowych działkach powstała także w celu realizowania ogólnomiejskich projektów.

Na koniec organ wyjaśnił, że zwracając nieruchomość, organ orzekający zobligowany jest do dokonania rozliczeń, o których mowa w art. 140 u.g.n. W operacie szacunkowym z dnia 24 stycznia 2024 r., rzeczoznawca majątkowy ustalił, że wartość projektowanej do zwrotu nieruchomości na dzień sporządzenia operatu, wynosi 19 848,00 zł, natomiast zwaloryzowaną wartość odszkodowania biegły określił na kwotę 198,00 zł.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła Gmina Białystok, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

- naruszenie przepisów art. 93, art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), poprzez uznanie, iż nieruchomość gruntowa stała się zbędna na cel określony w akcie nabycia na rzecz Skarbu Państwa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Podlaskiego i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśniła, że w przedmiotowej sprawie uzasadnione wątpliwości budzą ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania, jak również interpretacja zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu do decyzji organu prowadzącego przedmiotowe postępowanie brak jest również odniesienia do okoliczności mających niezwykłe istotne znaczenie dla sprawy.

Zdaniem skarżącej do wywłaszczenia doszło pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. nr 17 poz. 70; dalej: u.w.n.). Zgodnie z art. 3 u.w.n., wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu niezbędna na cele użyteczności publicznej albo do wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach realizacyjnych. Jak wynika z tego przepisu, wywłaszczenie nie było uwarunkowane wyłącznie planowaniem nowej inwestycji, z którą wiązałaby się konieczność wykonania określonych robót. Realizacja celu wywłaszczenia mogła polegać na używaniu nieruchomości wskazanych w akcie wywłaszczeniowym zgodnym z art. 3 u.w.n. Ustalenie, czy cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany może być dokonany poprzez zbadanie, czy doszło do czynności faktycznych wykonywanych w związku z celem wywłaszczenia.

W treści skarżonych decyzji organy I i II instancji zawarł argumentację i wnioski, które należy uznać za co najmniej przedwczesne, albowiem ze zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego nie wynika, aby na obszarze nieruchomości podlegającej zwrotowi na rzecz wnioskodawców nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia określonego w akcie wywłaszczeniowym. Określenie celu wywłaszczenia musi odbywać się w sposób uporządkowany i wiarygodny, a więc dokumenty, w oparciu o które jest to czynione, muszą pozostawać w logicznym związku z dokumentem wywłaszczeniowym oraz powołaną w niej decyzją o zatwierdzeniu lokalizacji inwestycji.

W omawianej sprawie poza sporem pozostaje, iż zgodnie z treścią orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku, znak USW.IV-60/200/70 z 22 lutego 1971 r. na nieruchomościach objętych wywłaszczeniem zrealizowana została inwestycja celu publicznego polegająca na budowie spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego w postaci powstałych budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z towarzyszącą niezbędną infrastrukturą drogową, techniczną oraz zielenią urządzoną. Organy obu instancji nie udowodniły faktu braku realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym. Tym samym brak jest podstaw, by stwierdzić, że grunt, o którego zwrot wnoszą wnioskodawcy jest zbędny na cel wywłaszczenia.

Zdaniem skarżącej, stosownie do treści umów zawartych z szeregiem podmiotów zewnętrznych, nieruchomości gruntowe położone w Białymstoku przy ulicy [...], oznaczone w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu 19 – S. numerami [...]o pow. 0,1693 ha oraz [...] o pow. 0,0830 ha, stanowiące własność Gminy Białystok, zostały zagospodarowane jako zieleń urządzona, podlegająca kompleksowemu zagospodarowaniu poprzez nasadzenie i pielęgnację drzew, prace porządkowe, usuwanie odpadów, koszenie i usuwanie skoszonej trawy. Na obszarze nieruchomości gruntowej położonej w Białymstoku przy ulicy [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu 19 – S. numerem [...] o pow. 0,1693 ha, stanowiącej własność Gminy Białystok, znajdują się użytkowane przez P. S.A. urządzenia elektroenergetyczne w postaci linii kablowej nN YAKY 4x150 mm2 zasilanej ze stacji transformatorowej STOl-781 p. 10, a także linii kablowej nN YAKY 4x150 mm2 zasilanej ze stacji transformatorowej STOl-782 p. 10. Ww. infrastruktura została wybudowana w 1988 r. i odebrana protokołem odbioru z 23 listopada 1988 r. Na obszarze nieruchomości gruntowych położonych w Białymstoku przy ulicy [...], oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu 19 – S. numerami [...] o pow. 0,1693 ha oraz [...] o pow. 0,0830 ha, stanowiących własność Gminy Białystok, usytuowany jest kolektor sanitarny [...] (nr uzgodnienia [...], PT [...]mb), odebrany i przekazany do eksploatacji 19 maja 1997 r. Natomiast na nieruchomości oznaczonej numerem [...] o pow. 0,1693 ha, znajduje się kanał sanitarny 500 GRP (nr uzgodnienia [...],[...]). Na obszarze nieruchomości gruntowych położonych w Białymstoku przy ulicy [...], oznaczonych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu 19 – S. numerami [...]o pow. 0,1693 ha oraz [...]o pow. 0,0830 ha, stanowiących własność Gminy Białystok, zlokalizowana jest sieć cieplna Dn 400/560, która została zrealizowana w latach 1996-1998 i wprowadzona na stan majątku M. Sp. z o. o. z dniem 31 grudnia 1998 r.

Zdaniem więc skarżącej, mając na uwadze stan zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości, podstawowym warunkiem ich zwrotu jest zbędność na cel określony w akcie wywłaszczeniowym oceniana w dacie rozstrzygania przez organ. W pierwszej kolejności należy zatem prawidłowo sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Nie budzi sporu ustalenie, że celem odjęcia własności nieruchomości było przede wszystkim zrealizowanie budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Osiedle zostało na tym terenie bez wątpienia wzniesione, a zgodnie z utrwalonym od wielu lat na gruncie podobnych spraw orzecznictwem sądów administracyjnych, należy jednoznacznie stwierdzić, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi czy zieleń osiedlowa. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. W sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż na obszarze podlegającym wywłaszczeniu osiedle mieszkaniowe powstało i istnieje do dziś.

Dalej skarżąca wyjaśniła, że w przedmiotowej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że na wywłaszczonej działce nie wybudowano żadnego budynku mieszkalnego. Niemniej jednak cel wywłaszczenia należy ustalać nie tylko w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej lecz w razie potrzeby z uwzględnieniem innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia, np. obowiązujących w dacie wywłaszczenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Budowa osiedla jest procesem, w którym zagospodarowuje się poszczególne tereny, które następnie tworzą pewną całość. Okoliczność, że wygląd spornego terenu na przestrzeni ostatnich lat uległ zmianie co szczególnie przejawia się w jakości jego zagospodarowania, nie oznacza, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla, nie został zrealizowany. Jak wynika z poczynionych ustaleń, przedmiotowa nieruchomość zarówno w przeszłości, jak i aktualnie jest wykorzystana na cel związany z realizacją celu wywłaszczenia. Jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy czas, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako pewny, swego rodzaju, mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, to jest uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualnie potrzeby mieszkańców osiedla. Podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, i to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do zastosowania art. 137 ust. 1 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 4 czerwca 2024 r., nr WG-VI.7534.54.2024.ZWK, która utrzymała w mocy decyzję Starosty z dnia 18 kwietnia 2024 r., znak GKNII.6821.5.2017, w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku przy ulicy [...], obręb 19 – S., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,0039 ha oraz nr [...] o pow. 0,0034 ha, stanowiącej własność Gminy Białystok.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344; dalej: "u.g.n."). Z art. 136 ust. 3 tej ustawy wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Natomiast, jak wynika z art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ponadto zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Na samym początku zauważenia wymaga, że do wywłaszczenia doszło pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. nr 17, poz. 70). Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z 22 lutego 1971 r., znak: USW.IV-60/200/70, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Białymstoku, oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej pow. 1268 m2, będące własnością spadkobierców J. H. i L.L.. Wywłaszczenia dokonano pod budowę osiedla mieszkaniowego, za odszkodowaniem w wysokości 4 565 zł. W powyższej decyzji jako wykonawcę wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego wskazano Spółdzielnię Mieszkaniową "Z." w Białymstoku. Z akt administracyjnych wynika, że decyzje o przekazaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w użytkowanie wieczyste gruntów wywłaszczonych w 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego zostały wydane w latach 1977-1981. Przekazanie było nieodpłatne i obejmowało infrastrukturę techniczną (k. 727-731 akt adm., tom III). Tymczasem sporne w sprawie części wywłaszczonej nieruchomości tymi decyzjami nie zostały objęte.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 23 września 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 442/21, uchylił decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 19 kwietnia 2021 r., nr WG-VI.7534.272.2020.ZWK, oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 20 sierpnia 2020 r., nr GKNII.6821.5.2017 i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Z mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w tamtej sprawie, że kluczowe w sprawie jest wyjaśnienie, czy sporne części wywłaszczonej nieruchomości kiedykolwiek znajdowały się we władaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.", dlaczego nie zostały jej przekazane w użytkowanie wieczyste, dlaczego ewentualnie nie były przez nią zagospodarowane a zagospodarowaniem zajęło się Miasto Białystok, czy znajdująca się na nich infrastruktura była wykonana na potrzeby osiedla czy na potrzeby ogólnomiejskie, gdyż dokumenty wskazują na jej zrealizowanie w okresie znacznie późniejszym niż budowa i oddanie do użytkowania infrastruktury osiedla, w tym bloków mieszkalnych, pawilonów, itp. Zdaniem tego Sądu okoliczności te wymagają dodatkowego wyjaśnienia, oceny, a jeśli zajdzie taka potrzeba – przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

W przywołanym wyroku WSA w Białymstoku stwierdził także (Sąd w składzie niniejszym podziela te stanowisko), że niesporne są w sprawie niniejszej, gdyż wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, takie okoliczności jak: odjęcie prawa własności poprzednikom prawnym skarżących mocą decyzji wywłaszczeniowej (czyli w trybie klasycznego, administracyjnego wywłaszczenia), ogólnie określony cel wywłaszczenia – pod budowę osiedla mieszkaniowego, następstwo prawne skarżących po wywłaszczonych właścicielach (dowiedzione postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku szczegółowo omówionymi przez organ pierwszej instancji i znajdującymi się w aktach sprawy). Bezspornie również znajdują w sprawie zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 i następne u.g.n., z uwagi na treść art. 216 ust. 1 u.g.n.). Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Stosownie zaś do treści art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (w decyzji wywłaszczeniowej wskazano art. 14 i 20 ustawy z 1958 r., z tym że na datę wywłaszczenia 22 lutego 1971 r. decyzyjne wywłaszczenie było uregulowane w tej ustawie właśnie w art. 20). W sprawie nie mają natomiast zastosowania przepisy art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. przewidujące terminy na rozpoczęcie realizacji celu wywłaszczenia (pkt 1 – 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) oraz na realizację celu wywłaszczenia (pkt 2 – 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna). Przepisy te weszły w życie odpowiednio: 1 stycznia 1998 r. oraz 22 września 2004 r. i nie dotyczą wywłaszczeń, które miały miejsce przed tymi datami.

Zdaniem Sądu orzekającego w składzie niniejszym, organy zrealizowały zalecenia Sądu z wyroku w sprawie II SA/Bk 442/21. Przede wszystkim zwróciły się do Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w Białymstoku a ta odpowiedziała, że część działek oznaczonych na dzień wywłaszczenia, nr [...],[...],[...] i [...], a wchodzących obecnie w skład działek [...] i [...], nie służyła tej Spółdzielni na cele osiedlowe i w stosunku do nich Spółdzielnia nigdy nie posiadała tytułu prawnego oraz nie władała tym gruntem. Ponadto organ I instancji zwrócił się do Prezydenta Miasta Białegostoku o wyjaśnienie: czy prace porządkowe oraz nasadzenia na działkach były dokonywane i finansowane przez spółdzielnię mieszkaniową, czy też prace te były wykonywane przez Miasto Białystok, jako gospodarowanie przestrzenią miejską, a nie osiedlową. Zwrócił się również o wyjaśnienie: czy budowa infrastruktury technicznej na działkach nastąpiła w związku z celem wywłaszczenia (budowa lub rozbudowa osiedla mieszkaniowego P. I), czy też z uwagi na konieczność ogólnej rozbudowy infrastruktury miejskiej służącej nie tylko potrzebom osiedla. Pismem z dnia 26 stycznia 2022 r., znak DSK-IX.6821.5.2017, Prezydent Miasta Białegostoku wyjaśnił, że z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia wywłaszczenia do dnia realizacji celu wywłaszczenia, tj. budowy i zagospodarowania terenu na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, brak jest możliwości udzielenia wyjaśnień we wnioskowanym zakresie. W piśmie poinformowano, że na działce [...]znajdują się dwie linie kablowe elektroenergetyczne wybudowane w 1988 r., na obu działkach zlokalizowany jest kolektor sanitarny przekazany do eksploatacji w 1997 r., a na działce nr [...] znajduje się kanał sanitarny. Prezydent Miasta Białegostoku potwierdził, że na przedmiotowych działkach znajduje się sieć cieplna wybudowana w latach 1996-1998. Jednocześnie wyjaśnił, że działki nr [...] oraz nr [...] , stanowiące własność Gminy Białystok, stanowią zieleń urządzoną, podlegają kompleksowemu zagospodarowaniu poprzez nasadzenia i pielęgnację drzew, prace porządkowe, usuwanie odpadów i koszenie, które to prace wykonywane są przez Gminę Białystok. Natomiast, pismem z dnia 21 marca 2022 r., znak TSM02/2844-003033/22, W. Sp. z o.o. z siedzibą w B. poinformowały, iż kolektor sanitarny został wykonany na potrzeby zbiorowego odprowadzania ścieków. Zamawiającym dokumentację techniczną był M. sp. z o.o. w B., zaś na protokole odbioru końcowego jako przedstawiciel inwestora występuje Wydział Budowy i Inwestycji Urzędu Miasta w Białymstoku. Z kolei, pismem z dnia 23 marca 2022 r., znak TDT/401/2/22/2, E. Sp. z o.o. z siedzibą w B., poinformowała, że infrastruktura przesyłowa magistralna zlokalizowana przy ul. [...], została wykonana zarówno na potrzeby osiedla [...] , jak i na potrzeby ogólnomiejskie zabezpieczenia ciągłości w dostawach ciepła i ograniczenia skutków ewentualnych awarii.

Jak z powyższego zatem widać, w ramach ponownie prowadzonego postępowania organy poczyniły ustalenia, że przede wszystkim Spółdzielnia nigdy nie objęła w posiadanie przedmiotowych działek, nie posiadała do nich tytułu prawnego ani też teren ten nie służył Spółdzielni na cele mieszkaniowe. Zatem w ocenie Sądu organy udowodniły, że przedmiotowy teren nie został przez Spółdzielnię w żaden sposób zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Spełniony więc został podstawowy warunek zwrotu nieruchomości, a mianowicie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Lublinie dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 665/19).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jak wskazano w wyroku NSA z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2344/20, celem wywłaszczenia zawsze jest nabycie tytułu prawnego do nieruchomości, co dopiero pozwala inwestorowi na przeprowadzenie procesu inwestycyjnego. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy, co przyznała sama Spółdzielnia, nie posiadała ona do tych działek tytułu prawnego. Nie objęła ich także w posiadanie i nie realizowała na nim zagospodarowania związanego z budową osiedla mieszkaniowego. Należy zatem zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Lublinie z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 73/16, że jeżeli nieruchomość wywłaszczona na potrzeby budowy osiedla mieszkaniowego przez spółdzielnię mieszkaniową nigdy nie znalazła się w posiadaniu tej spółdzielni, celu wywłaszczenia nie sposób uznać za zrealizowany, niezależnie od aktualnego stanu zagospodarowania spornego gruntu oraz jego związku z tym osiedlem.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że późniejsza budowa infrastruktury na przedmiotowych działkach mogła stanowić realizację celu wywłaszczenia. Nie ulega wątpliwości, że realizacja takiego celu publicznego jak budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko same budynki, ale również całą infrastrukturę (m.in. drogi, parkingi, obiekty użyteczności publicznej – szkoły, przychodnie i inne). Infrastrukturę osiedla tworzą również tereny zielone, z tym jednak zastrzeżeniem, że utworzenie terenów zielonych na obszarze osiedla mieszkaniowego może stanowić realizację celu publicznego (wywłaszczenia) jeśli stanowi przejaw zorganizowanej działalności właściciela terenu pozostającej w powiązaniu z funkcjonowaniem osiedla, w szczególności z istniejącą zabudową. Warunku tego nie spełnia bowiem przypadkowo rosnąca i niezorganizowana zieleń (vide np. wyrok NSA w sprawie I OSK 789/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej rzecz ujmując, wywłaszczenie pod budowę osiedla mieszkaniowego stanowi specyficzną sytuację. Tak określony cel może łączyć w sobie wiele funkcji, jednak funkcje te i realizujące je zabudowania, infrastruktura i zieleń powinny służyć mieszkańcom osiedla, stanowić element inwestycji w postaci osiedla, powinny stanowić realizację celu tego konkretnego wywłaszczenia a nie realizację innego wywłaszczenia bądź realizację innego celu publicznego (por. np. wyrok NSA w sprawie I OSK 144/20).

W sprawie niniejszej przede wszystkim, jak ustaliły organy, infrastruktura ta została zbudowana nie przez Spółdzielnię i nie na jej potrzeby, tylko na potrzeby "ogólnomiejskie". Ponadto stało się to w latach znacznie późniejszych niż powstawało osiedle mieszkaniowe. Decyzje o przekazaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." w użytkowanie wieczyste gruntów wywłaszczonych w 1971 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego zostały wydane w latach 1977-1981, zaś infrastrukturę w postaci linii kablowych elektroenergetycznych zbudowano w 1988 r., kolektor sanitarny przekazano do eksploatacji w 1997 r., a sieć cieplna została wybudowana w latach 1996-1998. Do tego trzeba dodać, że infrastruktura powstawała już z inicjatywy i na działkach, które stanowiły w tym czasie własność Gminy Białystok. Powyższe oznacza więc jednoznacznie, że wskazane inwestycje infrastrukturalne były realizowane nie w ramach realizacji celu wywłaszczenia przedmiotowych działek, tylko z inicjatywy i na wyłączny użytek Gminy Białystok.

Zdaniem Sądu wszystkie podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Formułując zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy skarżąca Spółdzielnia nie precyzuje, co nie zostało w sprawie wyjaśnione ani jakie to dowody nie zostały przez organy przeprowadzone. Natomiast zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego również nie może zostać uznany za zasadny, gdyż jak wyżej wyjaśniono, organy w sposób przekonujący wykazały, że przedmiotowe działki stały się zbędne na cel określony w akcie nabycia na rzecz Skarbu Państwa.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.