Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1798/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1283/15 w sprawie ze skargi [A] Spółki z o.o. w N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od [A] Spółki z o.o. w N. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3825 (trzy tysiące osiemset dwadzieścia pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1283/15, po rozpoznaniu skargi [A] Sp. z o.o. w N. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] czerwca 2014 r. w miejscowości L. na drodze krajowej nr 3 zatrzymano do kontroli czteroosiowy pojazd marki MAN o nr rej. [...] prowadzony przez J. S. Pojazdem tym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy – betonu projektowanego (ładunek sypki, podzielny) w imieniu i na rzecz PHU Transportowo-Budowlane [...]. W trakcie kontroli stwierdzono, iż nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu wynosił 23,35 t i przekraczał dopuszczalną normę o 4,35 t, zaś rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 35,66 t i przekraczała dopuszczalną normę o 3,66 t. Pojazd załadowano w przedsiębiorstwie [A] Sp. z o.o.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2014 r. nałożył na [A] Sp. z o.o. w N. karę pieniężną w wysokości 15 000 zł.

Decyzją z dnia[...] lutego 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie z uwagi na przekroczone parametry stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.) karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, należało ustalić w wysokości 15 000 zł, tj. za brak zezwolenia kategorii VII – w pozostałych przypadkach. Organ wskazał, że kontrolę przeprowadzili inspektorzy ITD, zaś sam fakt wykonania ważenia pojazdem przez pracownika obsługującego wagi nie ma znaczenia dla sprawy. Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lutego 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy wag do pomiarów statycznych Intercomp Co. LP600 o numerach fabrycznych [...] i [...], które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do dnia 31 lipca 2014 r. i 31 lipca 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, a kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po zważeniu i dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., który kierowca podpisał bez uwag. Zdaniem organu, przeprowadzenie pomiaru pojazdu wagą udostępnioną przez podmiot prywatny nie stanowi naruszenia przepisów.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 140aa ust.3 pkt 2 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną także na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. W związku z powyższym ustawodawca uznał, iż nie tylko przewoźnicy poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów; co więcej – decydującą rolę w tych czynnościach, które wszak nie są obojętne dla kwestii wykonywania transportu drogowego, odgrywają zwykle właśnie załadowcy wydający ładunek do przewozu. Nie sposób zatem przyjąć, iż tylko jeden z elementów łańcucha załadowca (sprzedawca) – przewoźnik – odbiorca ładunku ma być odpowiedzialny za powstałe w wyniku określonej transakcji handlowej naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu poruszającego się po drogach publicznych. Wszak to nie przewoźnik ustala warunki transakcji – ile i jaki rodzaj towaru ma być sprzedany/kupiony – o tym decydują przecież strony transakcji.

Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż skarżąca była załadowcą towaru, miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Świadczy o tym dowód w postaci przesłuchania kierowcy, który zeznał iż: "(...) Ładunek wziąłem z firmy [A] w L. (...). Przed wjazdem, na pusto nie ważyli pojazdu. Po załadunku też nie ważyli. Nie mają żadnej wagi. Zapytali mnie ile waży pojazd i na tej podstawie wystawili ilość załadunku na 10 kubików. Nie prosili mnie o dowód rejestracyjny pojazdu. Powiedziałem, ze pojazd waży 14250 – tak, jak w dowodzie rejestracyjnym. Po wyjeździe od załadowcy nie dolewałem paliwa, ani żadnych innych płynów oraz nie doładowywałem żadnego innego materiału. Załadowca nie ważył mnie osiowo, ani całościowo". W ocenie organu załadowca pośrednio przyczynił się do pogorszenia się nie tylko stanu technicznego dróg (w tym drogi prowadzącej do swego przedsiębiorstwa), lecz także do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Po rozpoznaniu skargi spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję z powodu naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.)

WSA podkreślił, że w sytuacji gdy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia, a następnie w decyzji wykazać prawidłowość poczynionych w tym względzie ustaleń przy pomocy dostępnych środków dowodowych. Z akt sprawy wynika, że ważenia kontrolowanego pojazdu dokonywano w dwóch etapach. Pojazd zatrzymano w Lubinie na drodze krajowej nr 3 i nakazano kierowcy przejazd na ul. Z. w L., gdzie w firmie [...] sp. z o.o. dokonano pomiaru rzeczywistej masy całkowitej, korzystając z wagi stacjonarnej należącej do podmiotu prywatnego, tj. firmy [...] sp. z o.o. Ważenia dokonano na wadze nieautomatycznej, posiadającej deklarację zgodności oraz świadectwo wzorcowania. Ważenia dokonał pracownik firmy. Kolejny etap kontroli przeprowadzony został w punkcie kontrolnym [...], gdzie za pomocą wag LP 600 o numerach fabrycznych [...] i [...] dokonano pomiaru nacisku na osie. Wagi LP 600 legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do dnia 31 lipca 2014 r. i 31 lipca 2015 r.

Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skierowanej do sądu skardze skarżąca wielokrotnie zwracała uwagę na popełnione w jej ocenie przez organ instancji nieprawidłowości w trakcie czynności pomiaru masy całkowitej niezgodnie z obowiązującymi normami prawnymi. W toku kontroli m.in. dokonano pomiaru masy całkowitej, korzystając z wagi stacjonarnej należącej do podmiotu prywatnego, tj. firmy [...] sp. z o.o. Ponadto pomiaru masy całkowitej dokonał nie organ kontroli drogowej, lecz pracownik tej firmy. Strona wnioskowała zatem na podstawie art. 9 i 10 k.p.a. o wyczerpujące wyjaśnienie kwestii dotyczącej podstawy prawnej przekazywania przez kontrolującego inspektora uprawnienia do wykonywania pomiaru osobie trzeciej. Ponadto wnoszono o określenie, czy osoba trzecia wykonująca pomiar na żądanie inspektora miała obowiązek stosowania się do jego poleceń, a jeśli tak, to na jakiej podstawie. Strona wnioskowała również o przekazanie wyczerpującego wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej inspektorzy zażądali przejazdu kontrolowanego środka transportu poza teren drogi publicznej, na obszar należący do podmiotu prywatnego oraz jaki akt normatywny zezwala na wykonywanie czynności kontrolnych na terenie prywatnym nienależącym do Skarbu Państwa.

Sąd I instancji stwierdził, że w aktach administracyjnych brak jest podstawowych dokumentów, mających zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia kwestii poprawności przeprowadzonych w toku kontroli pomiarów, w szczególności opracowanych przez producenta instrukcji użytkowania wag użytych do pomiarów w tej sprawie. Każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych, tj. instrukcją obsługi konkretnej wagi. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie wiadomo, czy dochowano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi wag RHEWA WAAGENFABRIK TYP 82comfort nr fabryczny [...] oraz LP 600. Nie może tego ocenić strona, ani zweryfikować Sąd. Organ w decyzji nie poświęcił bowiem kwestii ważenia należytej uwagi. Nie opisał szczegółowo przeprowadzonej procedury i nie wykazał jej poprawności poprzez odniesienie do zapisów instrukcji użytkowania wag, którymi się posłużył.

Ponadto w aktach sprawy powinno znaleźć się świadectwo homologacji wag użytych do pomiarów. Dopiero wówczas możliwe będzie przesądzenie, czy przy użyciu tych wag (w konfiguracji dwóch wag) i w jaki dokładnie sposób można wyznaczać parametry pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika oraz trzyosiowej naczepy, tj. mierzyć naciski osi, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie.

WSA podkreślił, że protokół kontroli ma walor dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie jest to jednak jedyny dowód, który należy przeprowadzić w postępowaniu w sprawie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Okoliczności wynikających z protokołu nie można przyjmować bezkrytycznie, bez odwoływania się do sposobu dokonania ustaleń z protokołu tego wynikających.

W aktach sprawy nie ma również protokołu z pomiaru pochylenia terenu, na którym znajduje się nieautomatyczna waga RHEWA WAAGENFABRIK TYP 82 comfort nr fabryczny [...]. Nie wyjaśniono także, na jakiej podstawie przekazano pracownikowi prywatnej firmy uprawnienia inspektora transportu drogowego do dokonywania pomiarów rzeczywistej masy całkowitej pojazdu w trakcie kontroli.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że zachodzi potrzeba ponownej oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w protokole kontroli. Organ nie wyjaśnił więc sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie ww. przepisów postępowania mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia mają bowiem istotne znaczenie w świetle art. 140aa ust.4 pkt 2 p.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Mając na uwadze, że kontrolowanym pojazdem przewożono materiał sypki, ustalenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu będzie miało decydujący wpływ na podstawę prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a., przejawiające się w:

- braku wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej oraz jej wyjaśniania w zakresie stwierdzenia, że w aktach sprawy powinno znajdować się świadectwo homologacji wag nieautomatycznych, w przypadku gdy dwie wagi służą jednocześnie do określania nacisku osi, co istotnie utrudnia właściwe postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, zwłaszcza poprzez wskazanie, czy doszło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego lub błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, jak również wskazanie właściwego przepisu, który został naruszony, bowiem nie wskazując podstawy prawnej, z której Sąd wywiódł swoje twierdzenie, niemożliwe jest właściwe postawienie zarzutu w skardze kasacyjnej;

- wyjście poza akta sprawy, bowiem obowiązek uzyskania ww. świadectwa homologacji nie wynika z dowodów znajdujących się w aktach sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., przejawiające się w:

- niewskazaniu w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej oraz jej wyjaśnienia w zakresie stwierdzenia, że w aktach sprawy powinien znaleźć się protokół pochylenia terenu w odniesieniu do miejsca, na którym usytuowana była waga o nr fabrycznym [...], co istotnie utrudnia właściwe postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez wskazanie, czy doszło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego lub błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, jak również wskazanie właściwego przepisu, który został naruszony, bowiem nie wskazując podstawy prawnej z której Sąd wywiódł swoje twierdzenie, niemożliwe jest właściwe postawienie zarzutu w skardze kasacyjnej;

- wyjście poza akta sprawy, bowiem obowiązek uzyskania odrębnego protokołu pochylenia terenu w odniesieniu do miejsca, na którym usytuowana była waga o nr fabrycznym [...], nie wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się m.in.:

- w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w aktach sprawy powinien znaleźć się protokół z pochylenia terenu miejsca, gdzie dokonano procedury ważenia, podczas gdy taki protokół znajduje się w aktach sprawy odnośnie miejsca, na którym dokonano ustalenia nacisku osi przy pomocy wag LP 600, a w odniesieniu do miejsca, na którym usytuowana była waga o nr fabrycznym [...], na podstawie pomiarów której ustalono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu, żądanie takiego protokołu było zbędne, bowiem proces oceny zgodności wagi został przeprowadzony w miejscu jej użytkowania,

- w bezpodstawnym przyjęciu, że organy nie odniosły się do zarzutów strony w zakresie wykorzystania do ustalenia rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu wskazanego parametru przez pracownika podmiotu prywatnego, podczas gdy co do wskazanych okoliczności strona postępowania administracyjnego uzyskała pełną i wyczerpującą odpowiedź w piśmie z dnia [...] września 2014 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż sam fakt wykonania ważenia przez pracownika obsługującego wagę nie ma znaczenia dla sprawy, jak również wskazał, iż przeprowadzenie pomiaru wagą udostępnioną przez podmiot prywatny nie stanowi naruszenia przepisów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] marca 2018 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, spółka na uzasadnienie swoich racji przedstawiła dodatkowe argumenty. W jej ocenie dokonanie czynności kontrolnych (pomiaru rzeczywistej masy całkowitej) poza drogą publiczną, na terenie podmiotu prywatnego, z wykorzystaniem wagi stacjonarnej przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o., było procedurą niezgodną z obowiązującym prawem. Bezprawność podjętych czynności skutkuje zatem, jak wskazała, nielegalnością zebranych w wyniku tych czynności dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionej podstawie, co powoduje jej uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej, a z urzędu sąd odwoławczy bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu I instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

Powyższe oznacza, że Sąd kasacyjny nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej.

Zważywszy, iż w niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., odnieść należało się do podstaw, na których oparto skargę kasacyjną.

Sformułowane w petitum wniesionego środka prawnego zarzuty oparte zostały na podstawie wynikającej z art.174 pkt 2 p.p.s.a., jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Ze skargi kasacyjnej wynika, że istota sporu prawnego odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji organów: Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej stwierdził, że decyzje te są niezgodne z prawem bowiem, w ocenie Sądu I instancji, w toku prowadzonego postępowania organy naruszyły art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji stwierdzone w trakcie kontroli drogowej: przekroczenie nacisku podwójnej osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nie poddaje się weryfikacji ze względu na nieprawidłowości, jakich dopuszczono się w trakcie tego procesu. Ważenia kontrolowanego pojazdu dokonano bowiem w dwóch etapach. W prywatnym przedsiębiorstwie [...] Sp. z o.o. dokonano pomiaru rzeczywistej masy całkowitej korzystając z wagi stacjonarnej należącej do tego podmiotu prywatnego. Ważenia tego dokonano na wadze nieautomatycznej posiadającej deklarację zgodności oraz świadectwo wzorcowania. Natomiast w punkcie kontrolnym [...], za pomocą wag LP 600 dokonano pomiaru nacisku na osie. Według Sądu I instancji spółka wielokrotnie zwracała uwagę na popełnione podczas ważenia nieprawidłowości m.in. na wykorzystanie stacjonarnej wagi należącej do podmiotu prywatnego. Ponadto pomiaru masy dokonał nie organ przeprowadzający kontrolę, ale pracownik podmiotu prywatnego. Według Sądu I instancji strona nie miała możliwości zapoznania się z instrukcją ważenia, zasadami ważenia, ryzykiem wystąpienia błędów pomiarowych i nie została w jakikolwiek sposób poinformowana o istotnych kwestiach związanych z ważeniem. Sad I instancji przyjął, że brak w aktach opracowanych przez producenta instrukcji użytkowania wag uniemożliwia kontrolę rzetelności i poprawności przeprowadzonych pomiarów. W aktach sprawy powinno się bowiem znaleźć świadectwo homologacji wag używanych do pomiarów. Nie ma też, jak wskazał WSA, protokołu z pochylenia terenu, na którym znajdowała się waga nieautomatyczna. Uchybieniem organów było także niewyjaśnienie, na jakiej podstawie przekazano pracownikowi prywatnej firmy uprawnienia inspektora transportu drogowego do dokonania pomiarów rzeczywistej masy całkowitej pojazdu w trakcie kontroli. W tej sytuacji, zdaniem WSA, zachodzi potrzeba ponownej oceny wyników ważenia uzyskanych przy użyciu wag do pomiarów statycznych opisanych w protokole kontroli.

Odnosząc się do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a (sformułowane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zasadniczo pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wskazywane przez skarżącą wadliwości pozwalają na kontrolę instancyjną orzeczenia i nie dają podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mimo trafnie wskazanych przez organ wadliwości co do braku wyjaśnienia, że w aktach sprawy powinno znajdować się świadectwo homologacji wag nieautomatycznych, nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości jego skontrolowania w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionego środka zaskarżenia.

Zasadne natomiast okazały się zarzuty naruszenia art. 133 §1 p.p.s.a. przejawiające się, zdaniem skarżącego kasacyjnie GITD, wyjściem poza akta sprawy. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym, badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07). Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis został naruszony, bowiem sąd wyszedł poza ten materiał, błędnie przyjmując, że akta sprawy są niekompletne, gdyż z dowodów w nich znajdujących się wynikał obowiązek uzyskania świadectwa homologacji urządzeń pomiarowych, jak i uzyskania odrębnego protokołu pochylenia terenu w odniesieniu do miejsca, na którym posadowiona była waga o nr fabrycznym [...]. Natomiast ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, wbrew stanowisku WSA, nie wynika, że w sprawie nie zgromadzono świadectw legalizacji dla wag użytych podczas kontroli drogowej. Sąd I instancji naruszył zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie zwraca uwagę kasator, że w odniesieniu do przyrządów pomiarowych jakimi są wagi nieautomatyczne, prawna kontrola metrologiczna przybiera formę: legalizacji ponownej, zatwierdzenie typu, legalizacja pierwotna. Według zaś dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. Urz. UE L Nr 122, str. 6) prawna kontrola metrologiczna względem wag nieautomatycznych przyjmuje formę: oceny zgodności oraz legalizacji ponownej. Wobec powyższego zwrócenia uwagi wymaga, że w aktach sprawy znajduje się dokument w postaci deklaracji zgodności z dnia 21 marca 2011 r. użytej wagi stacjonarnej o nr fabrycznym [...], z którego wynika, iż waga ta spełnia wymagania dyrektywy 2006/95/EG, 2009/23/EG, 2004/108/EG. Wskazana waga spełniała zatem wszystkie wymagania, jakie stawiają wagom nieautomatycznym obowiązujące regulacje prawne. Ważność oceny zgodności wynosi 3 lata, które są liczone od dnia 1 grudnia roku, w którym dokonano tejże oceny zgodności. W chwili kontroli drogowej termin liczony w ten sposób nie upłynął, zatem waga nieautomatyczna za pomocą, której wyznaczono rzeczywistą masę pojazdu miała wymagane dokumenty

Z kolei według art. 8 k ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1069 ze zm.; dalej Prawo o miarach) przyrząd pomiarowy powinien być zgłoszony do legalizacji ponownej: przed upływem, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 9 pkt 4, terminu od dokonania oceny zgodności. Stosownie do art. 8k ust. 3 Prawa o miarach termin, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, liczy się od pierwszego dnia grudnia roku, którego oznaczenie zostało naniesione na przyrządzie podczas dokonywania oceny zgodności.

W wykonaniu delegacji z art. 9 pkt 4 Prawa o miarach okresy ważności legalizacji określonych rodzajów przyrządów pomiarowych oraz terminy, w których przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności powinny być zgłaszane do legalizacji ponownej zostały określone w § 27 oraz załączniku nr 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. 2008 r., Nr. 5, poz. 29 ze zm.).

Stosownie do tej regulacji termin zgłoszenia wag nieautomatycznych po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności wynosi 3 lata. Termin 3 lat liczy się stosownie do art. 8k ust. 3 Prawa o miarach oraz § 27 ww. rozporządzenia od dnia 1 grudnia roku, w którym dokonano oceny zgodności. Zatem niewątpliwie waga stacjonarna, która posłużyła do ustalenia rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu miała ważną w chwili dokonania ważenia ocenę zgodności.

W sprawie poza sporem pozostaje również, że wagi nieautomatyczne LP 600, które służyły do ustalenia nacisku osi posiadały ważne w chwili dokonania ważenia świadectwa legalizacji ponownej. W aktach sprawy znajdują się świadectwa legalizacji ponownej z dnia 9 lipca 2012 r. (k. 12 akt adm.) oraz z dnia 15 lipca 2013 r. (k. 13 akt adm.) wag nieautomatycznych LP 600. Z obu świadectw legalizacji ponownej wynika, iż obie wagi spełniają wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2009r., Nr 26, poz. 152). Powyższe oznacza, iż użyte w sprawie urządzenia kontrolne posiadały ważne świadectwa legalizacji.

Trafnie też skarżący kasacyjnie organ kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, według którego brak możliwości zweryfikowania poprawności pomiaru masy pojazdu wynika z braku protokołu z pochylenia terenu, na którym znajdowała się waga nieautomatyczna. Zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się protokół z pochylenia terenu miejsca, na którym dokonano ustalenia (pomiaru) nacisku osi kontrolowanego pojazdu przy pomocy wag nieautomatycznych LP 600. Natomiast ocena zgodności wagi stacjonarnej została dokonana w miejscu, w którym dokonywane są pomiary. Ocena zgodności została przeprowadzona dla wskazanego w deklaracji zgodności miejsca instalacji: [...]. Proces oceny zgodności zawierał w sobie jednocześnie ustalenie parametrów miejsca, w którym waga jest użytkowana. Sąd I instancji nie wskazał, na czym opiera swoje stanowisko, iż dla użytkowania wagi stacjonarnej konieczny jest dodatkowy protokół pochylenia terenu. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów również nie wynika, aby istniał obowiązek, sporządzenia takiego dodatkowego protokołu z pochylenia terenu na którym znajdowała się waga nieautomatyczna stacjonarna. W tym miejscu zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, że prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych może odbywać się w różnych miejscach. Jednakże względem ściśle określonych przyrządów pomiarowych kontrola ta powinna zostać przeprowadzona w miejscu bezpośredniego użytkowania przyrządu pomiarowego, bowiem miejsce, w którym przyrząd kontrolny ma być stosowany również powinno spełniać określone parametry, aby przyrząd pomiarowy działał poprawnie. W odniesieniu do wag nieautomatycznych wymagania co do miejsca, w którym powinna odbyć się procedura oceny zgodności, określone zostały w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych. Stosownie do pkt 5.1 załącznika nr II dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE deklaracja zgodności typu WE (gwarancja jakości produkcji), legalizacja WE oraz legalizacja jednostkowa WE mogą być przeprowadzane w zakładzie producenta lub w dowolnym innym miejscu, jeśli transport do miejsca użytkowania nie wymaga demontażu wagi, jeżeli uruchomienie w miejscu użytkowania nie wymaga zmontowania wagi lub innych prac instalacyjnych, które mogłyby mieć wpływ na właściwości wagi i jeśli jest brana pod uwagę wartość siły grawitacji w miejscu eksploatowania wagi lub jeśli właściwości wagi są niezależne od zmiany siły grawitacji. We wszystkich innych przypadkach wymienione wyżej procedury muszą być wykonywane w miejscu użytkowania wagi. Zatem, jak trafnie wskazuje GITD procedura związana z prawną kontrolą metrologiczną wagi, przy pomocy której ustalono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu, zawierała w sobie sprawdzenie miejsca użytkowania tej wagi, co oznacza niezasadność stanowiska Sądu I instancji o niekompletności akt wobec braku protokołu pochylenia terenu, na którym znajdowała się waga nieautomatyczna stacjonarna.

Za skutecznie podważający rozstrzygnięcie WSA uznać należy też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji I instancji zarzucił organom, że te nie odniosły się do zarzutów strony w zakresie korzystania przy dokonaniu pomiarów z wagi należącej do podmiotu prywatnego oraz dokonania ważenia przez pracownika podmiotu, do którego należała waga, a nie przez inspektora kontroli, co oznaczałoby w rezultacie nielegalność procesu ważenia, a tym samym brak możliwości przyjęcia uzyskanego w ten sposób wyniku pomiaru.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to uznać należy za chybione. Organ w piśmie z dnia [...] września 2014 r. skierowanym do strony przedstawił argumenty, według których sam fakt ważenia przez pracownika obsługującego wagę nie ma znaczenia dla sprawy, jak też wskazał, iż przeprowadzenie pomiaru wagą udostępnioną przez podmiot prywatny nie stanowi naruszenia przepisów. Stanowisko w tej mierze uznać należy za słuszne. Zgodnie bowiem z art. 55 ust. 1 pkt 4 oraz 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.; dalej u.t.d.) inspektor, wykonując zadania, o których mowa w art. 50, ma prawo do kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego; żądania od podmiotu wykonującego przewóz drogowy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Powyższe nie oznacza, że inspektor musi samodzielnie (osobiście) przeprowadzać poszczególne dowody w toku kontroli. Ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje żadnych ograniczeń dla dokonywania wspominanych czynności procesowych w toku kontroli. Z kolei art. 129a p.r.d. stanowi, że kontrola ruchu drogowego w odniesieniu do kierującego pojazdem, który wykonuje przewóz drogowy w rozumieniu u.t.d. należy również do Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia określone w art. 129 ust 2 p.r.d. Tymi uprawnieniami są m.in. sprawdzanie stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze; legitymowanie uczestnika ruchu i wydawania mu poleceń co do sposobu jego zachowania; używania przyrządów kontrolno-pomiarowych, w szczególności do badania pojazdu, określenia jego masy, nacisku lub prędkości; usuwania lub przemieszczania pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-3 (art. 129 ust. 2 pkt 4, 7, 9, 10 p.r.d.).

Przyznane inspektorom uprawnienia dają im podstawę do wydania polecenia osobie kontrolowanej skierowania pojazdu na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania gwarantujące prawidłowość pomiaru, co oznacza możliwość kontroli poza drogą publiczną. Pomiar natomiast nie może być dowolny, skoro ma być przeprowadzony z użyciem aparatury posiadającej świadectwo legalizacji i z zachowaniem standardów zapewniających obiektywność przeprowadzonej kontroli (por. wyrok NSA z 18 października 2012r. sygn. akt II GSK 1358/11). Ponadto nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że ustaleń faktycznych można dokonywać jedynie w oparciu o sprzęt będący w wyłącznej dyspozycji Inspekcji Transportu Drogowego. Istotna w tym względzie jest, jak już wyżej wskazano, jedynie sprawność przyrządu pomiarowego potwierdzona stosowną dokumentacją. Tym samym fakt wykonania ważenia przez pracownika obsługującego wagę nie ma znaczenia dla sprawy, jak również przeprowadzenie pomiaru wagą udostępnioną przez podmiot prywatny nie stanowi naruszenia przepisów prawa, w sytuacji gdy, jak w sprawie niniejszej, pomiar miał miejsce z udziałem inspektora kontroli i w obecności kierowcy, któremu, jak wynika z protokołu kontroli, bezpośrednio przedstawiono uzyskany wynik ważenia i co do którego nie zgłosił on żadnych zastrzeżeń, ani nie wnosił o ponowne przeprowadzenie pomiaru. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż organy obu instancji nie naruszyły wskazanych przez WSA przepisów postępowania, bowiem ustalony w sprawie stan faktyczny polegający na przekroczeniu nacisku osi wielokrotnej oraz przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej został ustalony w oparciu o całokształt materiału dowodowego na podstawie dowodów przeprowadzonych zgodnie z prawem. Brak natomiast w protokole informacji o instrukcjach użytkowania wag nieautomatycznych typu LP 600 służących do ustalenia nacisku osi nie może samo przez się stanowić o wadliwości pomiaru. Tym samym stanowisko WSA o braku wykazania przez organ, z tego powodu, poprawności pomiarów nacisku osi również uznać należy za błędne.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wydając zaskarżony wyrok Sąd I instancji dopuścił się obrazy powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku art. 7, art. 8 art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji dokona kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji, uwzględniając przedstawione powyżej argumenty oraz formułowaną na ich podstawie ocenę prawną. Mając zatem na uwadze zawarte w tym wyroku poglądy o charakterze prawnym, jak też stanowisko co do niezasadnego przyjęcia przez Sąd I instancji braku możliwości zweryfikowania poprawności wyniku ważenia, dokona ponownej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie zasadności nałożonej na skarżącą kary pieniężnej, w tym zbada czy spełnione zostały przesłanki z art. 140 aa ust 3 pkt 2 p.r.d., warunkujące odpowiedzialność administracyjną tego podmiotu z tytułu naruszenia, o którym mowa w art. 140 aa ust 1 tej ustawy.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak pkt. 1 wyroku.

Na wniosek GITD, na podstawie z art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 w związku art. 209 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz organu koszty postępowania kasacyjnego w kwocie stanowiącej uiszczony wpis od skargi kasacyjnej (225 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego (3600 zł), wyliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c), jako 75% stawki minimalnej określonej stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804).