Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 863/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3d, 3c, 3e, art. 2 ust. 16
journal: Dz.U. 2023 poz 1630
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1700/2023/5511 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia 6 lutego 2023 r. znak [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 5 kwietnia 2023 r., znak SKO.PSW/41.5/1700/2023/5511 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza R. przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej: organ) decyzję z 6 lutego 2023 r. Nr [...] o odmowie przyznania P. M. (dalej: Skarżący) prawa do dodatku węglowego.

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 listopada 2022 r. Skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że zamieszkuje pod podanym adresem i prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe. Jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wskazała kocioł na paliwo stałe. Gospodarstwo domowe Skarżącego znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.

Wniosek Skarżącego był kolejnym wnioskiem, w którym wskazano ten sam adres zamieszkania.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 stycznia 2023 r. organ ustalił, że budynek mieszkalny ma jedno wejście, dwa odrębne piętra, osobne liczniki z prądu. Jest jeden piec do ogrzewania całego domu. Gospodarstwo domowe Skarżącego składa się z trzech osób.

Skarżący złożył oświadczenie, że do 30 listopada 2022 r. zostały podjęte kroki formalne w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod w/w adresem w odrębnych lokalach. Brak jest możliwości wyodrębnienia przez posiadanie wspólnego wejścia. Nie był składany wniosek.

W trakcie prowadzonego postępowania organ stwierdził, że na wskazany adres został już przyznany i wypłacony dodatek węglowy.

Zgłoszenie źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków nastąpiło 24 listopada 2022 r., następnie aktualizowana 7 maja 2022 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ decyzją z 6 lutego 2023 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa do dodatku węglowego. Mając na uwadze to, że Skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzającej podjęcie kroków formalnych prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla swojego gospodarstwa domowego jak również nie udokumentował braku możliwości wydzielenia odrębnego dresu, należało odmówić przyznania prawa do wnioskowanego dodatku węglowego.

Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie. Wskazał między innymi, że w lokalu funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe, co potwierdził przeprowadzony wywiad środowiskowy. Telefonicznie informował się w starostwie i w urzędzie na temat wyodrębnienia lokalu. Już tylko uzyskanie niezbędnych do złożenia stosownego wniosku dokumentów wymaga czasu i złożonych procedur leżących zarówno po jego stronie jak i organów publicznych. Poza tym organ wymaga od niego udokumentowania czynności, do których nie jest w pełni uprawniony i uzależnia przyznanie świadczenia od okoliczności będących poza bezpośrednim wpływem Skarżącego.

Po dokonaniu ponownej analizie akt sprawy SKO utrzymało decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiło mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.

Wskazało także, że w aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy (notatka służbowa z 4 stycznia 2023r.), o której mowa w art. 2 ust. 3d ustawy, a która to czynność dowodowa potwierdza ustalenia dokonane przez organ I instancji o zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach dwóch gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa współdzielonego źródła ogrzewania. Z akt sprawy wynika również, że Skarżący nie podjął prawem wymaganych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Tym samym nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego.

W skardze na tę decyzję Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Wydanym decyzjom zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1) obrazy art. 7 k.p.a. w tym w szczególności w zw. z art. 77 § 1 k.p.a,

2) obrazy art. 8 k.p.a poprzez wydanie decyzji w oparciu o własną interpretację przepisów ustawy o dodatku węglowym oraz ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw na zasadach odmiennych niż w innych organach na terenie kraju co stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 32 konstytucji RP.

Zarzucił także naruszenie zasad prowadzenia postępowania, w szczególności w zakresie, o którym mowa w art. 35§ 1 i 3 k.p.a oraz naruszenie prawa materialnego - poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wydanie decyzji z naruszeniem zapisów ustawy o dodatku węglowym oraz art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku w ramach której doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 u.d.w. do treści tej ustawy ustępów 15a-15e.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że trakcie wywiadu w dniu 4 stycznia 2023r. w sposób bezsporny ustalono, że wraz z matką i siostrą prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje w pełni samodzielny lokal w budynku przy ul. [...]. Lokal zajmowany przez gospodarstwo domowe Skarżącego posiada odrębną kuchnię, łazienkę, liczniki prądu, jest ogrzewany ze współdzielonego źródła ciepła tj. kotła na paliwo stałe. W przypadku innych niepodzielnych rachunków i kosztów związanych z utrzymaniem całej posesji są one dzielone proporcjonalnie do wielkości gospodarstw domowych. Tym samym potwierdzone zostały wszystkie okoliczności niezbędne do wydania pozytywnej decyzji. W trakcie wywiadu Skarżący informował pracownika o podejmowanych przez niego krokach zmierzających do wyodrębnienia lokalu, w tym o części dokonanych ustaleń z organami administracji publicznej - dokonanych drogą telefoniczną w starostwie i urzędzie gminy. Nie jest zatem zrozumiałym dla niego przyjęte przez organ stanowisko, że nie podjął czynności związanych z ustaleniem odrębnego adresu. Co prawda czynności te nie zostały sformalizowane – ale stanowią jedyny powód odmowy wskazany w decyzji. Podniósł także argumenty tożsame z tymi, zawartymi w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Natomiast według art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z 5 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza R. przez Zastępcę Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzję z 6 lutego 2023 r. o odmowie przyznania Skarżącemu prawa do dodatku węglowego.

W wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji organów obu instancji Sąd doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630; dalej: u.d.w.).

I tak, zgodnie z jej art. 2 ust. 1 dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Z kolei zakres pojęcia "gospodarstwa domowego" wyznaczony został w art. 2 ust. 2 u.d.w. w ten sposób, że rozumie się przez nie:

1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo

2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, że w dniu 3 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236; dalej: ustawa nowelizująca). Mocą jej art. 26 pkt 1 lit. b w art. 2 u.d.w. dodany został w szczególności ust. 15g w brzmieniu "Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji."

Znowelizowany został przepis art. 2 u.d.w. także poprzez dodanie ust. 3c-3e. Zatem - co wynika z art. 2 ust. 3c u.d.w. - w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

Natomiast według art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

Dodatkowo – stosownie do art. 2 ust. 3e u.d.w. - w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.

W tym miejscu zwrócić uwagę trzeba na pogląd wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, według którego kolejne nowelizacje u.d.w. jasno wskazują, iż ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23; wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23; wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2023 r., II SA/Gl 803/23; wyrok WSA w Opolu z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 74/23; wyrok WSA w Olsztynie z 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 180/23).

Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie mają regulacje u.d.w. o charakterze proceduralnym. Stosownie zatem do art. 2 ust. 9 u.d.w. wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Wnioski o wypłatę dodatku węglowego złożone po dniu 30 listopada 2022 r., jak stanowi art. 2 ust. 10 u.d.w., pozostawia się bez rozpoznania. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, opierając się na art. 2 ust. 15 u.d.w., dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Z kolei regulacja art. 2 ust. 15a u.d.w. wskazuje, aby dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta brał pod uwagę w szczególności:

1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);

2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:

a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),

b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),

c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),

d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);

3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, działając na podstawie art. 2 ust. 15b u.d.w. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

Według art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Nadmienić trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych u.d.w. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803).

W świetle przywołanego stanu prawnego nie może budzić wątpliwości, że informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Skarżący spełnia wymagania ustanowione w przepisach ustawy o dodatku węglowym do nabycia prawa do dodatku węglowego, a zatem czy stanowi gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy, w tym czy zamieszkuje pod adresem ul. [...] w R. w odrębnym lokalu.

Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący złożył wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu 29 listopada 2022 r.

Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw została złożona dla budynku jednorodzinnego ul. [...] w R. 24 listopada 2021 r. Następnie 7 maja 2022 r. została zaktualizowana w części A09 Deklaracja dotyczy: w ten sposób, że zaznaczono "wszystkich lokali mieszkalnych/zbiorowego zamieszkania w budynku.

Przeprowadzony został w dniu 4 stycznia 2023 r. wywiad środowiskowy. W jego ramach stwierdzono, że budynek mieszkalny ma jedno wejście a dwa odrębne piętra, osobne liczniki z prądu. Jest jeden piec do ogrzewania całego domu. Gospodarstwo domowe Skarżącego składa się z trzech osób.

Poza tym złożony przez Skarżącego wniosek był kolejnym wnioskiem, w którym wskazano ten sam adres zamieszkania

W tak ustalonym stanie faktycznym organy orzekające w sprawie uznały, że Skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych uprawniających do przyznania dodatku węglowego. Odmienne stanowisko w tej kwestii zajął Skarżący.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie o ustalenie dla Skarżącego prawa do dodatku węglowego.

Prawo do dodatku węglowego, co wynika z art. 2 ust. 2 u.d.w. przysługuje osobie fizycznej oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Jednocześnie zasadą wyrażoną w art. 2 ust. 3a u.d.w. jest, że dodatek węglowy przysługuje na gospodarstwo domowe rozumiane jako gospodarstwo umiejscowione pod tym samym adresem. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 2 ust. 3c do 3e u.d.w. Kluczowe znaczenie dla jej zastosowania ma ustalenie przez organ w drodze wywiadu środowiskowego zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych.

Według NSA lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2920/16).

Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Tymczasem organy orzekające w sprawie, pomimo tego że zbadały warunki lokalowe w jakich zamieszkuje Skarżący pod adresem ul. [...] R. nie dokonały wyraźnej oceny, czy Skarżący prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu mieszkalnym czy też nie. Skupiły się natomiast na kreowaniu i egzekwowaniu obowiązku Skarżącego podjęcia w terminie do 30 listopada 2022 r. działań formalnych zmierzających do administracyjnego wyodrębnienia adresu, chociaż na gruncie regulacji u.d.w nie został on określony. Inaczej, ustawodawca nie wprowadził forsowanego przez organy wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania miała być ustalona na skutek podjęcia przez stronę formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też potwierdzenia innym, konkretnym dowodem. Przepisy u.d.w. nie wymagają też wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23; z 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23 oraz wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 299/23; wyrok WSA w Lublinie z 13 września 2023 r., sygn. akt. II SA/Lu 376/23, LEX nr 3606141.). Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie co do tego, że organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości możliwe jest ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego zajmowanemu przez siebie lokalowi (por.m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 355/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 451/23; wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 391/23).

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie skoncentrowały się wyłącznie na badaniu przesłanki istnienia odrębnych lokali pod adresem, zaniedbując ustalenie czy Skarżący faktycznie prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w. Przedmiotem rozpoznania w trakcie wywiadu środowiskowego nie uczyniono bowiem okoliczności samodzielnego gospodarowania Skarżącego. Nie zbadano istnienia w sprawie tej przesłanki w oparciu o inne dostępne organowi dane, o których mowa art. 2 ust. 15a u.d.w. np. informacje w składanych deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zauważyć należy, że wymieniony w przepisie enumeratywnie skonstruowany katalog źródeł pozyskiwania informacji w trakcie weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego ma umożliwić dokonanie ustaleń odpowiadających faktycznie istniejącej sytuacji osoby fizycznej wnioskującej o przyznanie prawa do dodatku węglowego. W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nie były one wykorzystane, przynajmniej o fakcie ich wykorzystania organy nie poinformowały w decyzji o odmowie przyznania prawa do dodatku węglowego.

W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w, a w następstwie tego organy naruszyły również art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają ustaleń co do przesłanek warunkujących nabycie przez Skarżącego spornego świadczenia wskazanych w art. 2 u.d.w., uwzględniając wskazania wynikające z treści wyroku. Rozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić w szczególności z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni przepisów u.d.w. oraz określonych w k.p.a. zasad postępowania dowodowego.