Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 599/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi E.F.- Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr SKO/RŚ-423/200/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Miasta Złotoryja z dnia 30 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy E. F. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynikało z akt sprawy Skarżąca w dniu 13 sierpnia 2021 r. wystąpiła o ustalenie wskazanego prawa w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem K. F. Z przedłożonych do wniosku dokumentów wynikało, że orzeczeniem z dnia 5 kwietnia 2021 r. uznano znaczny stopnień niepełnosprawności ojca Strony, ona zaś legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co jednak, zgodnie ze złożonym oświadczeniem, nie utrudnia jej opieki. Z dalszych oświadczeń wynikało, że ojciec choruje na Parkinsona, ma niedowład jednej nerki, pylicę, uszkodzony kręgosłup, cukrzycę, miażdżycę i nadciśnienie. Mieszka sam, Skarżąca jest u niego codziennie od godziny 10:00. Po przybyciu pomaga mu wstać, przygotowuje posiłek i pilnuje aby zjadł, gdyż tato ma problemy z utrzymaniem szklanki i sztućców, musi sama nalać wody do szklanki. Następnie Strona podaje leki, po czym tato odpoczywa, a Strona sprząta dom i pierze. Jeśli pogoda dopisuje jadą z tatą na działkę, gdzie pozostają do wieczora, tato tam odpoczywa. Tak spożywają obiady i kolacje, posiłki przygotowuje Skarżąca lub siostra. Tato nie jest w stanie samodzielnie wykonać tych czynności, Skarżąca stara się nie pozostawiać go samego w domu, pod jej nieobecność ojca pilnuje sąsiadka. Po domu podopieczny porusza się samodzielnie, przy pomocy kul, jednak tylko w wyjątkowych przypadkach. Ojciec ma duże problemy z pamięcią i słuchem. Wieczorem Skarżąca pomaga ojcu w czynnościach higienicznych, zakłada pampersa, podaje leki i ok 21:30, kiedy ojciec zasypia Strona wraca do domu. Skarżąca wyjaśniła, że ojciec ma silne zawroty głowy, które powodują upadki i nie mógłby samodzielnie funkcjonować. Zdarza się, że z uwagi na silne dolegliwości bólowe (reumatyzm, problemy z sercem) zostaje u ojca na noc, kontroluje stan zdrowia i podaje leki.

W toku postępowania przesłuchano także siostrę Skarżącej, ustalono, że posiada ona umiarkowany stopień niepełnosprawności, jest na emeryturze, ale z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie zająć się ojcem. Potwierdziła ona oświadczenia Skarżącej. Wyjaśnienia złożył także ojciec Skarżącej, również potwierdził opisane już okoliczności, wskazując, że samodzielnie wstaje, spożywa posiłki, córka pomaga mu w ubieraniu się i innych wskazanych już czynnościach, z uwagi na zawroty głowy nie jest w stanie nic zrobić. Oświadczył, że choruje na rozedmę płuc, niedotlenienie mózgu, Parkinsona, ma słabe serce, wskazał także, że ma telefon i w każdej chwili może zadzwonić do córki z prośbą o pomoc.

Mając na uwadze opisane okoliczności, w tym fakt, że niepełnosprawność ojca Strony powstała kiedy miał on 78 lat (jak wynika z orzeczenia niepełnosprawności niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w marcu 2011 r.), organ I instancji powołaną na wstępie decyzją odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powołał się na art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Organ stwierdził także stałą dyspozycyjność Skarżącej w związku z koniecznością opieki nad ojcem, jednakże wskazane okoliczności uniemożliwiają ustalenie jej prawa do świadczenia. Nadto organ zaznaczył, że ostatni stosunek pracy Skarżącej ustał w 2001 r., a obecnie jest ona zarejestrowana jako bezrobotna.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji wspartej na art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przywołało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, orzekającego o niezgodności ww. zapisu z zasadą równości, co uchyla możliwość jego powołania jako podstawy wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszych wywodach organ wskazał na przesłanki przyznania ww. prawa wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. istnienie obowiązku alimentacyjnego wnioskodawcy wobec podopiecznego, konieczność stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnację z pracy w związku z koniecznością sprawowania ww. opieki. Skarżąca jako zstępna osoby niepełnosprawnej jest zobowiązana alimentacyjnie. Organ przywołał ustalenia faktyczne dokonane w toku postępowania, w tym dokumentację medyczną wskazującą na to, że ojciec Skarżącej jest pacjentem z bogatą współchorobowością, w tym obciążonym wywiadem neurologicznym, konsekwencją czego są upadki chorego (zaświadczenie lekarskie z dnia 16 maja 2022 r.). Organ przywołał oświadczenia Strony, jej siostry i ojca składane w toku postępowania, w tym także oświadczenie Skarżącej z dnia 4 stycznia 2022 r. Wynika z niego, że ojciec nie może pozostawać bez opieki i wykonywać żadnych czynności samodzielnie. To Strona podaje posiłki, pomaga we wstawaniu z łóżka, dokonuje pomiarów ciśnienia, poziomu cukru, podje leki, zmienia pampersa, pierze sprząta, gotuje, załatwia sprawy urzędowe i umawia wizyty lekarskie, przeprowadza ćwiczenia, masaże, myje ojca, nadzór nad koordynacją ruchową podczas poruszania powodują, że nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia. Oświadczyła również, że do dnia 6 sierpnia 2021 r. była zarejestrowana jako bezrobotna, od dnia 1 lutego 2001 r. nie podejmowała zatrudnienia, gdyż opiekowała się matką, która zmarła w dniu 15 czerwca 2021 r. wcześniej ojcem zajmowała się siostra, ale obecnie z uwagi na problemy zdrowotne nie jest w stanie. Wyjaśnienia te potwierdziła w dniu 27 stycznia 2022 r.

Odnosząc się do ustalonych faktów organ wskazał, że przy ocenie związku przyczynowego pomiędzy zakresem opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) musi istnieć związek przyczynowy. Jego ocena zależy od zakresu samodzielności osoby niepełnosprawnej i możliwości wykonywania przez opiekuna pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. W opinii organu z poczynionych ustaleń nie wynika aby ojciec Skarżącej wymagał stałej i ciągłej opieki, podkreślał, że samodzielnie się porusza po mieszkaniu, nie jest osobą leżącą, nie wymaga specjalistycznego leczenia, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Czynności pomiaru parametrów zdrowotnych odbywają się w takich porach, że nie uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia. Poza tymi czynnościami i wieczornym obmyciu Skarżąca nie wykonuje czynności ściśle opiekuńczych względem ojca. Pozostałe opisane w aktach działania są to zwykłe czynności dnia codziennego wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby pracujące. Brak podstaw do wywodzenia, że sprawowana przez Stronę opieka ma charakter ciągły i absorbuje w sposób wykluczający zatrudnienie. Organ wskazał również na cel świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto stwierdził, że opieka może być także sprawowana przez drugą córkę, która nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś do akt nie złożono żadnych dokumentów wykluczających możliwość wsparcia siostry w obowiązku sprawowania opieki nad ojcem.

Organ wyjaśnił również, że rezygnacja z pracy musi być uwarunkowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, podkreślając następstwo czasowe obu zdarzeń. Odwołując się do ustaleń faktycznych dostrzegł, że zatrudnienie Skarżącej ustało w dniu 1 lutego 2001 r., zaś znaczny stopień niepełnosprawności ojca orzeczono od 3 marca 2011 r., co wyklucza powiązanie obu zdarzeń. Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających jej wyjaśnienia, że pogorszył się stan zdrowia ojca jak również tego, że obecnie jest zdolna do pracy i podjęłaby zatrudnienie gdyby nie opieka nad ojcem. W opinii organu wedle zasad doświadczenia życiowego trudno byłoby przyjąć, że Strona po 21 latach braku aktywności zawodowej aktualnie byłaby w stanie podjąć pracę zawodową, której zaprzestała w wieku 35 lat.

W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. – zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że: brak związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Stronę a sprawowaniem opieki nad ojcem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje oraz że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia dyspozycji przepisu, podczas gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Zarzucała również dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego przesłanek ustawowych. Wskazała również na naruszenie przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Strony nad ojcem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia i zwalnia organy z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązania organów do przyjęcia oceny i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Sądu oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzucała podjęcie rozstrzygnięcia w oderwaniu od stanu faktycznego, co dotyczy oceny stanu zdrowia jej ojca. Pominięto zaświadczenie wskazujące, że jest pacjentem z bogatą współchorobowością, w tym obciążonym wywiadem neurologicznym, konsekwencją schorzeń są upadki chorego. Nie wzięto pod uwagę, że opieka zajmuje Stronie znaczną część dnia i konieczność stałej dyspozycyjności Strony. Na poparcie swych racji przywołała poglądy judykatury wskazujące, że nie chodzi o opiekę nieprzerwaną, obejmuje ona także prowadzenie domu nie ograniczając się wyłącznie do czynności pielęgnacyjnych, nie ma potrzeby wspólnego zamieszkiwania z podopiecznym. Podkreślała, że warunek całodobowej opieki jest związany z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji.

Odnosząc się do przesłanki rezygnacji z pracy Strona wskazała, że istotne jest także niepodejmowanie zatrudnienia jeżeli uniemożliwia to zakres sprawowanej opieki. Jako pozbawione uzasadnienia Strona uznała powoływanie się przez organ na możliwość sprawowania opieki przez innych krewnych, nadto niweczyłoby to zapisy ustawy, poza tym pominięto, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich lecz do wskazanych w ustawie osób sprawujących faktyczną opiekę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 359 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co nakazywało jej oddalenie. Sąd podziela pogląd organu administracji wyrażony w zaskarżonej decyzji wywodzący, że Strona nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy przekonuje, że pomiędzy rezygnacją z pracy przez Skarżącą (niepodejmowaniem zatrudnienia) nie wystąpił wymagany związek przyczynowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Dla przejrzystości wywodu niezbędne jest przywołanie istotnych w sprawie przepisów, tu art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z jego brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie – poprzez ww. świadczenie – osobom zdolnym do pracy faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.

Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Analiza istnienia owego związku przyczynowego - pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) - wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stan zdrowia osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które faktycznie jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób. Przy czym nie oznacza to w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W konsekwencji organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 4aa u.ś.r.

Kolejnym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak definicji zwrotu "sprawowanie opieki". Zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu "sprawowanie" to "sposób zachowania się", zaś "opieka" to "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003). Zatem chodzi tu o działania, czynności podejmowane względem kogoś, dbałość o kogoś (coś). Przy czym ustawodawca czynnościom tym nadaje dodatkowe cechy odwołując się w przepisie bądź do stopnia niepełnosprawności lub poprzez bezpośrednie wskazanie, że chodzi tu o opiekę stałą lub długotrwałą. Musi być ona zatem systematyczna, świadczona w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej.

Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.

W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzą organy administracji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie Stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany materiał aktowy nie daje podstaw do wywodzenia, że pomiędzy koniecznością opieki nad ojcem a rezygnacją z zatrudnienia, niepodejmowaniem pracy, istnieje bezpośredni i ścisły związek przyczynowy - bo właśnie takiego związku wymaga ustawa - uzasadniający twierdzenie, że powodem bierności zawodowej Skarżącej jest konieczność sprawowania opieki nad ojcem.

Jak wynika z akt sprawy, niepełnosprawność w stopniu znacznym ojca Skarżącej datowana jest od dnia 3 marca 2011 r. Na długo przed tą datą ustało ostanie zatrudnienie Strony, z akt wynika, że jest to dzień 1 lutego 2001 r.

Nie budzi zatem wątpliwości, że zaprzestanie przez Stronę pracy nie było spowodowane koniecznością opieki nad ojcem. Jak wskazano ustawa taki warunek formułuje. Z oświadczeń Strony składanych w toku postępowania wynikało, że w tym czasie opiekowała się mamą do dnia jej śmierci, tj. do dnia 15 czerwca 2021 r. (oświadczenie z dnia 4 stycznia 2022 r.). Z kolejnego zaś oświadczenia wynika, że od roku 2001 r. Skarżąca pracowała dorywczo za granicą, a od 2009 r. jest po udarze i ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności (oświadczenie z dnia 27 stycznia 2022 r.). Oba oświadczenia nie do końca są spójne, pominąwszy jednak ten fakt trzeba wskazać, że w dacie przejęcia opieki nad ojcem Skarżąca nie pracowała, co więcej w ostatnim z przywołanych oświadczeń wskazuje na przyczynę niepodejmowania pracy, w okresie od 2009 r., tj. przebyty udar i orzeczony stopień niepełnosprawności.

Zasadnie wywodzi organ administracji, że nie ma związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez Skarżącą a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Z treści pism Strony składanych w toku postępowania, jak i samej skargi, wynika, że tej okoliczności Skarżąca nie podważa upatrując istnienia związku przyczynowego w niepodejmowaniu pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Odnosząc się do tej okoliczności trzeba podzielić pogląd organu wykluczający istnienie tej przesłanki. Po pierwsze zasadnie wywodzone jest, że Skarżąca bierna zawodowo jest od 2001 r. od tej daty nie podejmowała zatrudnienia, nie przedstawiła także żadnych przekonujących dowodów na zatrudnienie za granicą, o czym wspomina w oświadczeniu z dnia 27 stycznia 2022 r. W tym samym dokumencie podaje także, że od 2009 r. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, gdyż jest po udarze. Słusznie wnioskuje organ, że Skarżąca nie wykazywała chęci podejmowania pracy, przez 21 lat nie była aktywna zawodowo, z czego przez ostatnie dwa lata przed nabyciem przez ojca orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie podejmowała pracy z uwagi na stan zdrowia, co wynika z treści powoływanego oświadczenia. Wskazana przesłanka stanowiąca o niepodejmowaniu pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym krewnym wymaga aby osoba taka była zdolna do pracy, chciała i mogła ją podjąć. Taki wniosek uzasadnia wykładnia literalna art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ale także celowościowa. Przepis stanowi o "nie podejmowaniu" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Aby takie stan zaistniał musi być możliwość podjęcia zatrudnienia rozumiana jako wola podjęcia zatrudnienia i możliwości fizyczne i prawne. Wykładnia celowościowa, co było już omawiane, wskazuje, że jest to świadczenie kierowane do osób aktywnych zawodowo i stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za rezygnację pracy zawodowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie jest to wynagrodzenie adresowane do osoby niepełnosprawnej, czy świadczenie za opiekę, ale właśnie za sam fakt powstrzymywania się od pracy. W realiach rozpoznawanej sprawy nie można doszukać się przesłanek pozwalających na uznanie, że Skarżąca jako osoba aktywna zawodowo powstrzymuje się od pracy z uwagi na konieczność opieki nad ojcem. Niewątpliwie sprawuje opiekę nad ojcem, ale nie ma podstaw do wywodzenia, że czyni to kosztem rezygnacji z życia zawodowego. Przekonuje o tym treść powołanych oświadczeń Skarżącej (ur. w 1966 r.) oraz znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Złotoryi z dnia 5 lipca 2021 r. wskazujące na okresy w jakich Strona miała status osoby bezrobotnej. Wynika z niego, że Skarżąca od lutego 2001 r. do chwili obecnej jest zarejestrowana jako bezrobotna (z małymi przerwami), co dowodzi braku aktywności w dziedzinie poszukiwania pracy, co znacząco osłabia jej pozycję na rynku pracy. Także przed tym okresem od 1993 r. do 1995 r., od 1996 r. do 1999 r., była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Od dnia 2009 r. – jak sama wskazała - ma problemy zdrowotne. W tym zakresie słuszny jest wniosek organu administracji wskazujący na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 4 u.ś.r.

Okoliczność ta stanowi samodzielną podstawę wykluczającą ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od tego Sąd podziela także argumentację organu dotyczącą zakresu sprawowanej przez Stronę opieki. Wbrew zarzutom skargi analizując tę kwestę organy wzięły pod uwagę przedłożoną przez Stronę dokumentację w tym zaświadczenie lekarza Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – Przychodni Rejonowej w Z. z dnia 16 maja 2022 r. Z dokumentu tego nie wynikają jednak żądane przez organ informacje wskazujące na natężenie dolegliwości. Z treści zaświadczenia wynika, że pacjent ma bogatą współchorobowość, z obciążonym wywiadem neurologicznym, konsekwencją schorzeń neurologicznych są upadki chorego. Poza tym w aktach znajduje się jeszcze jedno zaświadczenie z tej samej Przychodni stwierdzające, że ojciec Skarżącej z uwagi na choroby przewlekłe wymaga całodobowej opieki drugiej osoby. Zatem Skarżąca, pomimo wezwania ze strony organów nie wykazała istotnych dla sprawy okoliczności, potwierdzających konieczność sprawowania opieki w sposób ciągły wykluczający możliwość zatrudnienia. W tym zakresie uwagi i wnioski organu są słuszne. Podobnie jak ocena zakresu czynności podejmowanych przez Stronę w ramach opieki. Poprawnie wywodzi organ, że szereg czynności związanych jest z prowadzeniem gospodarstwa domowego, pranie, sprzątanie, gotowanie, zakupy, to działania, które każdy prowadzący gospodarstwo domowe, pracuje, czy też nie, musi wykonać. I te elementy to zasadnicze działania Strony związane z opieką. Poza tym, jak wskazuje Strona podaje ona posiłki tacie, który sam je spożywa, pomaga w niektórych czynnościach higienicznych, pomiarach ciśnienia i poziomu cukru oraz podawaniu leków, które sam zażywa. Właściwy jest wniosek organu, że te czynności nie angażują w stopniu wykluczającym podjęcie zatrudnienia. Przypomnieć trzeba, że ustawodawca nie wymaga aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z oświadczeń Strony wynika, że opiece wspomaga ją siostra, która przygotowuje i przywozi posiłki na działkę, gdzie Skarżąca wraz z ojcem spędzają czas wolny, gdy pozwalają na to warunki pogodowe. W tym czasie - praktycznie całodniowego pobytu na działce (Skarżąca wskazuje, że spożywają tam obiad i kolację) - tato odpoczywa w altance. Z powyższego wynika, że w tym czasie zakres opieki Strony sprowadza się do podania posiłku i fizycznej obecności na działce, często także w towarzystwie siostry.

Opisane okoliczności potwierdzają, że zakres sprawowanej opieki nie powinien absorbować Strony w stopniu umożliwiającym podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Dotychczas powiedziane uchyla zasadność większości podnoszonych w skardze zarzutów w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, co już wyjaśniono. Pewne uwagi dotyczą wskazania przez organ, że istnienie innych krewnych mogących sprawować opiekę wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W opinii Sądu takiego wniosku nie można wyprowadzać z treści omawianych regulacji, co jednak wobec braku spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.