Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 40/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Irena Kamińska, Zbigniew Rausz /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B., A. S., J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 763/06 w sprawie ze skargi A. B., A. S., J. S. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od A. B., A. S., J. S. na rzecz Ministra Edukacji Narodowej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 763/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę A. B., A. S., J. S. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Oświaty i Wychowania z 11 grudnia 1972 r. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku, Minister Edukacji i Nauki zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 grudnia 1972 r., stwierdzającego – na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b/ w zw. z art. 18 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37) – przejście z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r. na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], stanowiącej własność J. S., A. S., K. T. S. i T. M. W uzasadnieniu aktu organ wskazał, iż w stosunku do opisanego wyżej orzeczenia nie zachodzą przesłanki z art. 156 k.p.a., zatem nie było podstaw do stwierdzenia jego nieważności. W stosunku do nieruchomości usytuowanej przy ul. [...], w [...], zachodziły podstawy określone w art. 17 pkt 2 lit. b/ powołanej ustawy, warunkujące przejście z mocy prawa z dniem 8 marca 1958 r. tego mienia na własność Państwa. Bezsporna w sprawie była okoliczność, że osoby uprawnione utraciły władanie nieruchomością przed 31 grudnia 1954 r. i w dniu wejścia w życie cytowanej ustawy, tj. 8 marca 1958 r. nieruchomość ta pozostawała w faktycznym władaniu państwowej jednostki organizacyjnej – Państwowego Domu Dziecka w [...]. Dalej organ wskazał, iż wykładni art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych jej przepisów. Zaś po wnikliwej analizie wszystkich przepisów należy stwierdzić, iż przepis ów formułuje samodzielną przesłankę warunkującą przejście mienia na własność Państwa. Pojęcie "inne mienie" w nim użyte, nie może być interpretowane zawężająco, a mianowicie obejmować swoim zakresem tylko maszyny i urządzenia oraz materiały do produkcji, a więc mienie związane wyłącznie z działalnością przedsiębiorstwa, które zostało objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.), bądź zarządem ustanowionym na podstawie ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 52, poz. 271). W ocenie organu, przepisów omawianej ustawy nie stosuje się wyłącznie do przedsiębiorstw i innego mienia związanego z przedsiębiorstwem, które były wcześniej objęte przymusowym zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie wspomnianego dekretu. Taka interpretacja podważałaby zasadę racjonalnego działania ustawodawcy, albowiem oznaczałaby, że kwestię przedsiębiorstw uregulował on w jednym akcie dwukrotnie, tj. w art. 2, a następnie w art. 17. Nadto, za interpretacją przyjętą przez organ przemawia treść art. 19 powołanej ustawy. Przepis ten przyznaje właścicielowi prawo do odszkodowania, jeżeli na podstawie ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, doszło do przejścia na własność Państwa domu jednorodzinnego, działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą. Na poparcie zajmowanego stanowiska organ powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1973 r., III CZP 46/76 i z dnia 8 grudnia 1987 r., III CZP 47/87. Ostatecznie stwierdził, że art. 17 ust. 2 lit. b/ ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym odnosił się do każdego mienia, jeżeli władanie nad nim – osoby uprawnione utraciły w okresie do 31 grudnia 1954 r. oraz w dniu 8 marca 1958 r. (wejście w życie cytowanej ustawy) mienie to pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Nadto, Minister Edukacji i Nauki podkreślił, iż wydając decyzję z dnia [...]. nie kierował się partykularnym interesem grupy nauczycieli zamieszkujących obecnie w budynku przy ul [...] w [...], którzy chcą nabyć od gminy zajmowane przez siebie mieszkania. W decyzji wskazał na ten fakt wyłącznie prezentując dokonane w toku przeprowadzonego postępowania ustalenia stanu faktycznego, dotyczącego spornej nieruchomości, natomiast nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

A. B., A. S., J. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 grudnia 1972 r. Zaprzeczyli twierdzeniom organu, iż w stosunku do kwestionowanego orzeczenia w trybie nadzwyczajnym nie zachodzą przesłanki nieważnościowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1039/05. Zdaniem Sądu gramatyczna wykładnia przepisu art. 17 ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym wskazuje, że przepisy ustawy poza zakładami wymienionymi w art. 17 pkt 1 stosuje się również do przedsiębiorstw i innego mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły przed dniem 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych. Reguła ta doznaje wyjątku w odniesieniu do przedsiębiorstw i innego mienia, które objęte zostały we władanie na podstawie tytułu prawnego wynikającego z przepisów szczególnych innych, aniżeli wymienione w art. 1 i art. 17 pkt 1 ustawy. Przy czym to "inne mienie" to nie tylko maszyny i urządzenia oraz maszyny do produkcji – jak twierdzą skarżący – ale i inne mienie ruchome, jak również nieruchomości lub ich części. Za takim rozumieniem tego pojęcia przemawia także przepis art. 18 cytowanej ustawy, który pojęciem "innego mienia" obejmuje: maszyny, urządzenia produkcyjne, inne mienie: ruchome, jak również nieruchomości lub ich części.

Powyższe przemawia więc za przyjęciem, że postanowienia ustawy stosuje się do składników majątkowych, które do dnia 31 grudnia 1954 r. zostały objęte przez państwowe jednostki organizacyjne bez tytułu prawnego. Odmienna interpretacja to jest, że art. 17 pkt 2 dotyczy przedsiębiorstw i innego mienia objętych w trybie określonym w dekrecie z dnia 16 grudnia 1918 r. prowadziłaby do wniosku – co też zauważył organ – iż ustawodawca dwukrotnie i to przy obowiązku spełnienia różnych kryteriów, uregulował kwestię przejęcia na rzecz Państwa przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym ustanowionym w trybie powołanego dekretu. Taką możliwość w odniesieniu do przedsiębiorstw przewidywał bowiem art. 2 ustawy. Zatem przy przyjęciu, że w art. 17 pkt 2 ustawy chodzi o przedsiębiorstwa i mienie, które zostały objęte przymusowym zarządem ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r., regulacja ta traciłaby sens, właśnie wobec unormowania art. 2 ustawy. Zakładając racjonalność ustawodawcy należy taką ewentualność wykluczyć.

W związku z powyższym należało przyjąć, że przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym odnosiły się nie tylko do majątku podlegającego objęciu w zarząd państwowy na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r., ale również do innego mienia. Zgodnie z art. 17 pkt 2 zastosowanie przepisów ustawy również do przedsiębiorstw i innego mienia wymagało spełnienia wyłącznie dwóch przesłanek:

1) utraty władania przez osobę uprawnioną do dnia 31 grudnia 1954 r.,

2) objęcie ich przez państwową jednostkę organizacyjną, bez tytułu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie – jak już zauważono na wstępie – oba wymienione warunki zostały spełnione. Skarb Państwa objął we władanie nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] w 1946 r. bez tytułu prawnego i została ona przeznaczona na potrzeby Państwowego Domu Dziecka, czyli państwowej jednostki budżetowej. Powyższe oznacza, że skarżący, będący osobami uprawnionymi, utracili władanie nieruchomością przed dniem 31 grudnia 1954 r. Stan taki istniał także w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., tj. 8 marca 1958 r. Powyższe dowodzi, iż Minister Edukacji i Nauki prawidłowo przyjął, że orzeczenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 grudnia 1972 r. nie zapadło z rażącym naruszeniem prawa, zatem istotnie brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2006 r. złożyli A. B., A. S., J. S., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o jego zmianę i uchylenie decyzji Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] oraz z dnia [...].

Pełnomocnik skarżących zarzucił wyrokowi rażące naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt. 2 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrokowi zarzucono również naruszenie prawa materialnego w tym przepisów art. 2, art. 9 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 38) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, strona stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, które dają pełne podstawy do uznania, iż przedmiotowe orzeczenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 grudnia 1972 r. nr AG 1-0590-23/72 zostało wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, wobec powyższego zasługuje ono na wyeliminowanie z obrotu prawnego. Strona zarzuca wyrokowi, iż nie zawiera on wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uzasadniając swoje rozstrzygnięcie nie przytoczył jakichkolwiek dowodów co do ustalenia stanu faktycznego nieruchomości, a dokonał jedynie wykładni gramatycznej przepisu art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z 1958 r. i to wykładni stojącej w sprzeczności z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd na poparcie swoich twierdzeń powołał się za to na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005 r., nie prezentując nawet czego dotyczyło powoływane rozstrzygnięcie i czy jest ono prawomocne. Strona zauważa, iż powoływanie się w uzasadnieniu Sądu na rozstrzygnięcie tego samego Sądu w innej sprawie, do którego strona niniejszego postępowania nie ma dostępu, powoduje, iż sfera rozważeń prawnych w uzasadnieniu Sądu jest całkowicie nieczytelna. Procedura taka jest całkowicie sprzeczna z polskim systemem sądownictwa administracyjnego, które nie przewiduje oparcia sądu orzekającego na innych wyrokach poza sytuacjami, w których orzeczenia te pozwalają wyjaśnić wątpliwości interpretacyjne. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł się na nieznanym stronie stanie faktycznym i egzegowanym dla niego indywidualnym stanie prawnym, który inkorporował do zaskarżonego orzeczenia. Sytuacja taka narusza także naczelne zasady postępowania sądowoadministracyjnego w szczególności art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa nie są orzeczenia sądowe. Na marginesie strona zauważa, iż na powyższy wyrok w dniu rozprawy administracyjnej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, uwagę Sądu zwrócił pełnomocnik Ministerstwa Edukacji i Nauki, jako na wyrok, który zapadł "w podobnej sprawie". Także z wystąpienia pełnomocnika organu nie wynikała podstawa ani przydatność przytoczenia powołanego orzeczenia w niniejszej sprawie.

Strona zarzuca również wyrokowi Sądu naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu nieważnościowym bowiem obowiązkiem organu jest tylko ustalenie czy kwestionowane przez skarżących orzeczenie jest dotknięte jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie wykazywanie zasadności przejęcia mienia nieruchomego na własność Państwa.

Strona zarzuca również wyrokowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Minister wydając zaskarżone decyzje nie dysponował całokształtem materiału dowodowego, co sam zresztą przyznał, stwierdzając w pisemnym uzasadnieniu zaskarżanej decyzji, iż akta sprawy uległy zaginięciu. Oprócz tego w toku postępowania administracyjnego organ nie poczynił także prób wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznemu i to wbrew obligatoryjnej treści art. 7 k.p.a. Strona podnosi, iż podstawowym celem każdego procesu jest dokładne ustalenie zaszłości faktycznych, ich prawidłowe prawne zakwalifikowanie i wydanie na tej podstawie orzeczenia. Organ narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Ani stan faktyczny, ani norma prawna, według której organ ocenia prawotwórczość faktów, nie są dane w stanie gotowym. Należy dokonać ich poszukiwania wedle obowiązujących reguł proceduralnych. Fakt prawotwórczy musi być ustalony w sposób obiektywny, tj. za pomocą takich środków, które mogą przekonać każdego prawidłowo myślącego człowieka o bycie danego faktu. Środki te nazywane są środkami dowodowymi lub po prostu dowodami zaś ustalenie tych faktów we wskazany sposób jest ustaleniem prawdy materialnej. Strona pragnie podkreślić, iż obowiązek poszukiwania i ustalania stanu faktycznego ciąży na wszystkich uczestnikach postępowania administracyjnego, nie tylko na stronach ale głównie na organie. Niezależnie od zarzutów skargi należy stwierdzić, że przedstawione Sądowi niekompletne, nieponumerowane i w części nieczytelne akta sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że Minister Edukacji i Nauki wydając zaskarżone decyzje dysponował całokształtem materiału dowodowego.

W przedmiotowej sprawie organ nie ustalił, czy w stosunku do nieruchomości położonej w [...] spełniona była w chwili wejścia w życie ustawy (orzeczenie miało bowiem charakter deklaratoryjny a przejęcie na własność Skarbu Państwa następowało z mocy prawa) przesłanka faktycznego władania przez państwową jednostkę organizacyjną, o której jest mowa w art. 17 ustawy. Organ bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, wbrew temu co twierdziła strona, przyjął, iż w roku 1958 r. na przedmiotowej nieruchomości urządzony był dom dziecka. Organ ustalenie to poczynił niejako automatycznie, uznając za wystarczające twierdzenie zawarte w skarżonym orzeczeniu, iż "nieruchomość pozostaje od 1946 r. w faktycznym władaniu Państwowego Domu Dziecka w [...] bez tytułu prawnego". Ustalenie takie mogło umożliwić prawidłową ocenę czy skarżący w 1958 r. rzeczywiście utracili władanie własną nieruchomością w znaczeniu prawnym i z czego wypływało faktyczne władanie ich nieruchomością przez państwową jednostkę organizacyjną. Wobec powyższego strona zarzuca wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych. Organ dokonał, a Wojewódzki Sąd Administracyjny zatwierdził niedopuszczalny i niczym nie poparty skrót myślowy, że fakt utraty władania przez właścicieli równoznaczny i automatyczny był z uzyskaniem władania nieruchomością przez państwową jednostkę organizacyjną.

Na marginesie należy zauważyć, iż strona w postępowaniu wskazywała na to, iż jeden z tabularnych współwłaścicieli nieruchomości w [...] przy ul. [...], J. S., występował w 1947 r. do Sądu Grodzkiego w [...] z wnioskiem o przywrócenie posiadania. Procedura taka była właściwa i zgodna z postanowieniami dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Zachodzi wobec tego przypuszczenie, czy majątek jako opuszczony po wojnie nie był objęty działaniem tego dekretu. W takiej sytuacji zgodnie z brzmieniem art. 17 ustawy, do przedmiotowego przypadku ustawa z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nie miałaby zastosowania. Nie wchodziłaby bowiem w rachubę "utrata władania" nieruchomością przez współwłaścicieli, a władanie przez państwowa jednostkę organizacyjną miałoby swe źródło w tym, że sporna nieruchomość stanowiąca mienie opuszczone nie została jeszcze po wojnie zwrócona właścicielowi. Władanie nieruchomością opierałoby się więc na tytule prawnym szczególnym (tak też w wyroku Sądu Najwyższego z 23 grudnia 1962 r. sygn. akt 3 CR 566/61). Organ –twierdzenia strony w tym zakresie całkowicie pominął.

Strona zarzuca wyrokowi także naruszenie przepisu art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poprzez jego błędną wykładnię. Strona stoi na stanowisku, iż powołana, jako podstawa prawna orzeczenia Ministra Oświaty i Wychowania z 1972 r., ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 38), nie dotyczyła sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Nieruchomość stanowiła od zawsze prywatną własność osób fizycznych, nie było urządzone na niej żadne przedsiębiorstwo, ani nie wchodziła ona w skład jakiegokolwiek przedsiębiorstwa. Bezspornym jest, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była wyłącznie na cele mieszkalne. Już sam tytuł ustawy wskazuje, iż dotyczy ona jedynie składników majątkowych, które w dniu wejścia ustawy pozostają pod zarządem państwowym. Do czasu wejścia w życie ustawy z 1958 r. w zakresie obejmowania w zarząd państwowy przedsiębiorstw i innego mienia obowiązywał dekret z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz. U. 1947 r. Nr 52, poz. 271). Tylko na podstawie przepisów tych aktów prawnych mienie mogło być obejmowane w zarząd państwowy. Sama ustawa z 1958 r. zastąpiła zresztą zgodnie z art. 1 dekret z 1918 r., który tyczył się wyłącznie przedsiębiorstw. Władanie nieruchomością przez państwową jednostkę organizacyjna winno opierać się na tytule wynikającym z art. 1 (na podstawie przepisów dekretu z 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego) lub z art. 17 pkt 1 (na podstawie ustawy z 1947 r. o planowanej gospodarce energetycznej). Od tej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek, iż jeżeli władanie przez państwową jednostkę organizacyjną opiera się na innym niż wymienione powyżej tytule prawnym, to wówczas do takiego przypadku ustawa z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nie ma zastosowania. Samo więc faktyczne władanie przedsiębiorstwem nie mogło upoważniać do zastosowania przepisów ustawy z 1958 r., a tym samym zmierzać przez to do uregulowania stanu prawnego nieruchomości – to jest do bezprawnego przejęcia własności nieruchomości. Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 578/98 i stwierdził, że jeżeli "pozbawienie właścicieli nieruchomości władania tymi dobrami nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, to stosowanie do takiego mienia ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, w tym art. 17 pkt 2 lit. b/ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa".

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 zauważył, iż "objęcie we władanie cudzego mienia (tzn. bez jakiegokolwiek tytułu prawnego) przez państwowe jednostki organizacyjne, umożliwiało pozbawienie własności wszystkich właścicieli, którzy bez swojej winy i zgody utracili władanie nad tym mieniem w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. w trybie art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Nie można tego zaakceptować w demokratycznym państwie prawnym jakim jest obecnie Rzeczypospolita Polska. Zakres wymienionej ustawy został wyraźnie określony w jej tytule jak i w art. 2. Poszerzenie tego zakresu wynikało jedynie z polityki ówczesnych władz państwowych zmierzających do ograniczania własności indywidualnej nawet działaniami pozaprawnymi." W przedmiotowej sprawie dla rozstrzygnięcia czy orzeczenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 grudnia 1972 r. nr AG 1-0590-23/72 jest obarczone wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zasadnicze znaczenie ma wykładnia użytego w art. 17 pkt 2 lit. b/ pojęcia "innego mienia".

Zakładając racjonalność ustawodawcy trudno jest przyjąć, że chodziło mu również o inne mienie niż mienie pozostające pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 z późn. zm.). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 stwierdził, iż "dyskusyjny jest pogląd zawarty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1987 r. sygn. akt III CZP 47/87 (OSNC 1988, nr 7-8, poz. 91), że przepis art. 17 pkt 2 lit. b/ odnosi się do mienia, którym władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych bez jakiegokolwiek tytułu prawnego." Na powyższa uchwałę Sądu Najwyższego, która dotyczy zresztą odmiennego stanu faktycznego, niż w przedmiotowej sprawie, powoływał się organ uzasadniając swoją decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Strona zauważa, iż powyższym wyrokiem z dnia 12 września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił poglądy wyrażone uprzednio w innych sprawach. W wyroku z dnia 21 grudnia 1992 r. sygn. akt IV SA 1054/92 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że gdy chodzi o "inne mienie" to podlegało ono przejęciu na własność Państwa tylko wówczas, gdy zostało objęte przymusowym zarządem państwowym ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. bądź zarządem ustanowionym na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz. U. z 1947 r. Nr 52, poz. 271). Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął również w wyroku z dnia 21 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 2182/99 (publ. LEX nr 45854), w wyroku z dnia 27 października 1998 r. sygn. akt IV SA 1980/96 (publ. LEX nr 45889) oraz w wyroku z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1143/93. Również w wyroku z dnia 5 sierpnia 1992 r. sygn. akt IV SA 330/92 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż "do mienia objętego nieważnym przymusowym zarządem nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym". Jak wynika z powyższego wyroku, jeżeli mienie objęte było nieważnym przymusowym zarządem ustanowionym na podstawie dekretu z 1918 r. w sprawie przymusowego zarządu lub na podstawie ustawy z 1947 r. o planowanej gospodarce energetycznej, a tym bardziej jeżeli mienie takie nie było objęte w ogóle przymusowym zarządem na podstawie przepisów obowiązującego prawa, to do takiego mienia nie można stosować przepisów ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 2498/98 (publ. LEX nr 48645) stwierdzając, iż "decyzja nacjonalizująca wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37) była wydana bez podstawy prawnej, bowiem przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie wymienionej ustawy mogło dotyczyć tylko tych, w odniesieniu do których nastąpiło skuteczne ustanowienie przymusowego zarządu. Stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem przesądziło o nieważności decyzji nacjonalizacyjnej." W wyroku z dnia 15 lutego 1999 r. wydanego w sprawie IV SA 2222/96 (publ. LEX nr 48640) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: "W użytym w art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym określeniu «inne mienie» mieści się tylko takie mienie, które zostało objęte przymusowym zarządem państwowym i ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Wynika to, zdaniem Sądu, zarówno z tytułu ustawy «o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym», jak i z pozostałych jej przepisów ocenianych przy zastosowaniu zarówno wykładni celowościowej, jak i systemowej."

Strona wskazuje, iż powyższe orzeczenia zostały w toku postępowania powołane, jednak ani organ, ani Sąd nie powołały się na nie w swoich rozważaniach, pomimo faktu, że orzeczenia te winny być znane Sądowi z urzędu, albowiem stanowią sądową wykładnię wątpliwości interpretacyjnych przepisu, co więcej potwierdzają konsekwentną linię orzecznictwa Sądu. Powyższe, w celu wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych przepisu, pozwalało oprzeć się na wskazanych orzeczeniach w niniejszej sprawie, w przeciwieństwie do przytoczonego przez Sąd, a powołanego przez pełnomocnika organu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Minister Edukacji i Nauki ustalił, że: "okoliczność, iż nieruchomość w [...] przy ul. [...] nie była objęta przymusowym zarządem państwowym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. może potwierdzić fakt, że w Monitorze Polskim nie odnaleziono przedmiotowego zarządzenia, mimo że dekret wprowadzał obowiązek ich publikacji." Ustanowienie zarządu na podstawie powyższego dekretu nie następowało bowiem z mocy prawa, o czym świadczy treść art. 1 in fine stwierdzające, że wymienione w nim składniki majątkowe mogą być objęte pod zarząd państwowy. W każdym więc przypadku dla zgodnego z prawem ustanowienia zarządu wymagane było wydanie orzeczenia przez właściwego ministra, które to orzeczenie było następnie podawane do publicznej wiadomości w Monitorze Polskim. Brak przedmiotowej publikacji stanowiący o tym, że nie nastąpiło przejęcie nieruchomości w zarząd państwowy na podstawie przepisów prawa, potwierdził znany wcześniej stronom fakt, iż nieruchomość w żaden inny sposób, choćby i niezgodny z obowiązującą wówczas procedurą, nigdy w zarząd państwowy nie została oddana.

Pomimo ustalenia organu, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie był ustanowiony zarząd państwowy w trybie dekretu z 1918 r. oraz wobec utrwalonego w orzecznictwie poglądu odnośnie możliwości stosowania zgodnie z prawem przepisu art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z 1958 r., organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Strona zauważa, iż to, czy określone mienie podlega przejęciu na własność Państwa musi wprost wynikać z przepisu prawa obowiązującego w dacie rozstrzygania, a nie z dowolnego uznania jakiegoś organu. Na wadliwość argumentacji prawnej w kwestionowanym orzeczeniu, strona zwracała uwagę Ministrowi Edukacji i Nauki w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym.

Wobec powyższego, w stanie faktycznym, jaki wówczas zaistniał, nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nie powinna zostać potraktowana jako "inne mienie" z art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Całkowicie błędnym wobec powyższego jest twierdzenie organu jakoby wykładnia gramatyczna przepisu art. 17 pkt. 2 lit. b/ uzasadniała możliwość jego zastosowania do stanu prawnego i faktycznego w jakim znajdowała się nieruchomość będąca przedmiotem orzeczenia Ministra Oświaty i Wychowania. Nie można bowiem dokonywać takiej wykładni w oderwaniu od pozostałych przepisów ustawy, które wszystkie tyczą się wyłącznie przedsiębiorstw. Strona zwraca również uwagę, iż orzeczenie Ministra Oświaty i Wychowania z 1972 r. jest nieważne choćby z tego powodu, iż zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Orzeczenie z dnia 11 grudnia 1972 r. wydał Minister Oświaty i Wychowania, podczas gdy zgodnie z art. 16 ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poszczególni ministrowie władni byli wydawać orzeczenia (decyzje) tylko w stosunku do przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym. W przepisie art. 17 ustawy brak jest zapisu o odpowiedniości stosowania przepisów ustawy do "innego mienia". Skutkiem tego w przedmiotowej sprawie, orzeczenia w stosunku do nieruchomości w [...] nie mógł prawidłowo wydać Minister Oświaty i Wychowania. Strona zauważa również, co zupełnie uszło uwadze organowi, a na co strona w trakcie postępowania zwracała uwagę, iż zgodnie z przedmiotowym orzeczeniem Ministra Oświaty i Wychowania z 1972 r., podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa był art. 9 ust. 2 ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Zgodnie z tym przepisem "podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa jest orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa". Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1143/93 w przypadku gdy orzeczenie (decyzja) nie dotyczy przedsiębiorstwa "nie ma uzasadnienia powołanie się na art. 9 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., który daje podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej i w innych rejestrach przejścia własności tylko przedsiębiorstwa i praw rzeczowych z nim związanych". Również przepis art. 18 na podstawie, którego wydawane było przedmiotowe orzeczenie nie mógł dotyczyć sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości w [...] przy ul. [...]. Przepis ten bowiem wskazuje aby w procedurze odwoławczej dotyczącej "innego mienia", o którym jest mowa w art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy stosować przepisy art. 5 ust. 1 oraz art. 7. Przepisy te odnoszą się wyłącznie do przedsiębiorstw i w procedurze zwrotowej dotyczącej nieruchomości w [...] nie mogły mieć zastosowania. Również brzmienie drugiej części tego przepisu odnosi się do przedsiębiorstw. Stanowisko takie zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1143/93.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Dokonując oceny zasadności skargi kasacyjnej wniesionej przez A. S., J. S. i A. B. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2006 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określone zostały w § 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną w pierwszej podstawie kasacyjnej zarzucili Sądowi I instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, szczegółowo wymienionych w tej podstawie kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak sformułowany pod adresem zaskarżonego wyroku zarzut skargi kasacyjnej uznać należy za chybiony. Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonego doń aktu administracyjnego nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Do 31 grudnia 2003 r. poprzez art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie administracyjnym w sprawach nieunormowanych w tej ustawie, do postępowania przed Sądem miały odpowiednie zastosowanie wymienione w tej normie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od 1 stycznia 2004 r. to jest od momentu wejścia w życie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postępowanie przed sądami administracyjnymi uregulowane jest wyłącznie przepisami tej ustawy. W podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, chodzi zatem o przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne, tj. przepisy ww. ustawy. Jeśli więc strona zamierza – jak w tym przypadku – postawić w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, to winna wskazać konkretny przepis – przepisy – powołanej wyżej ustawy z 30 sierpnia 2002 r.(ewentualnie w powiązaniu z określonymi przepisami k.p.a.), który w jej ocenie został naruszony w zaskarżonym skargą kasacyjną orzeczeniu. Sąd Administracyjny bowiem kontrolę legalności zaskarżonego doń aktu administracyjnego przeprowadza – jak zaznaczono – w ramach zakreślonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd Administracyjny dokonując oceny zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem, wprawdzie ocenia czy jest on zgodny z przepisami obowiązującego prawa w tym i przepisami regulującymi postępowanie, w którym akt ten został wydany ale przepisów tych w postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpośrednio do kontroli legalności zaskarżonego aktu nie stosuje.

W rozpoznawanej sprawie ani w podstawie kasacyjnej, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano w ogóle jaki przepis – przepisy – zakresu postępowania sądowoadministracyjnego został naruszony zaskarżonym wyrokiem, poprzestając tylko na wymienieniu określonych przepisów k.p.a. wraz z zarzutem, że to te przepisy Sąd naruszył wprost. Przy tak jak w omawianym przypadku wadliwie skonstruowanej podstawie kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zając merytorycznego stanowiska odnośnie postawionych w niej zarzutów.

Także postawiony w drugiej podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 2, art. 9 ust. 2, art. 16 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 2 lit. b, ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 38) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, uznać należy za nietrafny.

Orzecznictwo sądowoadministracyjne w odróżnieniu od orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie stosowania przepisu art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, (Dz. U. Nr 11, poz. 37 z późn. zm.) cechuje niejednolitość. Przepis powołanego art. 17 pkt 2 ww. ustawy z 25 lutego 1958 r. stanowi, że postanowienia tej ustawy stosuje się również do: a) przedsiębiorstw, b) innego mienia, których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych, aniżeli wymienione w art. 1 lub pkt 1 niniejszego artykułu.

Analiza wzmiankowanego przepisu dokonana w związku z art. 18 i art. 19 cyt. ustawy z 25 lutego 1958 r. wskazuje, że przepisy tej ustawy, dotyczące generalnie uregulowania stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, mają także zastosowanie do przedsiębiorstw i innego mienia, które nie znajdowały się pod zarządem państwowym, a zostały przed 31 grudnia 1954 r. objęte bez podstawy prawnej w faktyczne władanie państwowych jednostek organizacyjnych i pozostawały w tym władaniu w dniu wejścia w życie omawianej ustawy.

Stanowisko to znajduje wsparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

I tak Sąd Najwyższy, w orzeczeniu z 2 lutego 1960 r. sygn. akt IV CR 1031/59 (OSNC 1962/1/9) w odniesieniu do omawianego przepisu wyraził pogląd, że "Według prawidłowej wykładni art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 37) przepis ten ma zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy".

Stanowisko to Sąd Najwyższy konsekwentnie kontynuował w swym późniejszym orzecznictwie (np. w orzeczeniu SN z 9 lutego 1961 r. I CR 578/59, OSNC 1963/1/9, uchwale z 12 września 1973 r. III CZP 46/73, OSNC 1974/3/48, uchwale z 8 grudnia 1987 r. III CZP 47/87, OSNC 1988/7-8/91). Tak więc Sąd Najwyższy uważał, że przejście na własność Państwa przedsiębiorstw lub innego mienia, stosownie do art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r., o której wyżej mowa, ma miejsce w stosunku do takich przedsiębiorstw lub innego mienia, niewymienionych w art. 1 lub art. 17 pkt 1 tej ustawy – niepozostających pod zarządem państwowym, które w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostały objęte przez państwowe jednostki organizacyjne bez tytułu prawnego i pozostawały we władaniu nie opartym na prawie w dniu wejścia w życie ustawy.

Stanowisko wyrażone w omawianej materii w zaskarżonym wyroku jest zbieżne z poglądami Sądu Najwyższego zaprezentowanymi w powołanych wyżej orzeczeniach. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie również poglądy te podziela. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 10 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1304/05. Nie można więc uznać za uzasadniony pogląd wyrażony w niektórych orzeczeniach sądowoadministracyjnych, na który powołuje się skarga kasacyjna, że art. 17 pkt 2 lit. b/ ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, dotyczy wyłączenie "innego mienia", które objęte zostało przymusowym zarządem państwowym ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego bądź zarządem ustanowionym na podstawie art. 6 i 7 ustawy z 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, a wskazuje na to treść art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. – że postanowienia art. 17 pkt 2 odnoszą się do przedsiębiorstw i innego mienia, które zostały objęte we władanie przez państwowe jednostki organizacyjne bez tytułu prawnego. Natomiast władanie związane z zarządem ustanowionym w trybie dekretu z 16 grudnia 1918 r. czy ustawy z 4 lipca 1947 r. jest władaniem opartym na tytule prawnym, a tego rodzaju mienie podlega uregulowaniu art. 2 oraz art. 17 pkt 1 omawianej ustawy. Skoro stosownie do art. 17 postanowienia ustawy stosuje się również i do "innego mienia", o którym mowa w pkt 2 lit. b/ art. 17, to mają tu zastosowanie także przepisy wskazujące organy właściwe do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia przejścia mienia na własność Państwa.

Podnieść także należy, że materiał dokumentacyjny sprawy nie wskazuje, aby w odniesieniu do spornego mienia miały zastosowanie przepisy dekretu z 28 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Nawet jednak gdyby przepisy te miały zastosowanie, to nie ma żadnego śladu w dowodach zebranych w sprawie, iżby mienie to zostało objęte przez urząd likwidacyjny. W takim zaś przypadku, stosownie do postanowień uchwały Sądu Najwyższego z 7 lutego 1959 r. sygn. akt I CO 32/58, OSNCK 1960/3/61 "Przepis art. 17 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37), ma zastosowanie również do mienia stanowiącego mienie opuszczone w rozumieniu dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), jeżeli to mienie nie zostało na podstawie powołanego dekretu objęte przez organy likwidacyjne".

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest zasadna i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało ją oddalić.