Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 159/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi U. sp. z o.o. sp. k. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak aktualizacji zgłoszenia SENT oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "NUCS") z 22 maja 2023 r. nałożył na [...] spółkę z o.o. spółkę jawną karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za naruszenie obowiązku przekazywania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszenie [...] i 10.000 zł za nieuzupełnienie przez przewoźnika ww. zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104, z późn. zm., dalej: ustawa SENT). W toku kontroli przeprowadzonej 15 grudnia 2022 r. ustalono bowiem, że w zgłoszeniu przewoźnik nie wpisał numerów rejestracyjnych środka transportu, którym realizowany był przewóz i z tego powodu dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu.

Decyzją z 29 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej "DIAS", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania [...] spółki z o.o. spółki komandytowej (dalej: "skarżąca", "spółka", "przewoźnik") od ww. decyzji, utrzymał w mocy pkt. 1 zaskarżonej decyzji i uchylił zaskarżoną decyzję w pkt. 2 i odstąpił od nałożenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu DIAS podał, że zgodnie z § 1 pkt 7 rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 898) przewożony przez spółkę w dniu kontroli towar w postaci odpadów tworzyw sztucznych podlegał obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Zaznaczył, że na spółce ciążyły obowiązki przewidziane w art. 5 ust. 4, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 10a ust. 1 i 2, ustawy SENT. Zaznaczył, że pracownica spółki odpowiedzialna za wykonywany przewóz, o przesłuchanie której skarżąca wnioskowała w odwołaniu, w piśmie z 24 sierpnia 2023 r. podała, że wprowadzenie do systemu błędnych danych nie było działaniem zamierzonym i dane po weryfikacji zostały niezwłocznie przez nią skorygowane w systemie. Zaznaczyła, podczas transportu weryfikowana była lokalizacja pojazdu, wyposażonego w urządzenie GPS i był stały kontakt z kierowcą. Wyjaśniła, że zanim zostanie podjęty ładunek objęty przepisami SENT weryfikowany jest pojazd i kierowca, czy jest właściwie przygotowany do takiego przewozu, czy jest wyposażony we wszystkie niezbędne narzędzia monitorujące. Po załadunku pojazdu, uzupełniane są dane pojazdu, kierowcy, licencji i lokalizatora, który jest przypisany do pojazdu. Pracownica wskazała, że po zakończeniu wprowadzania danych weryfikowane jest z kierowcą, czy widzi u siebie to zgłoszenie w aplikacji. Dopiero po potwierdzeniu przez kierowcę i sprawdzeniu poprawności działania lokalizatora i pozycji pojazdu rozpoczynany jest przewóz. Stwierdziła, że każdy transport podlegający zgłoszeniu SENT jest w ten sposób wprowadzany i monitorowany, również przedmiotowe zgłoszenie było w taki sam sposób przeprowadzone. Zaznaczyła, że obecnie spółka korzysta z formularza SENT 406 TEST, lecz przy realizacji przewozu objętego ww. zgłoszeniem nie skorzystała z tej możliwości, gdyż nie przewidywała, że mogą zaistnieć problemy, a przewóz ten był pierwszym transportem w ramach procedury zgłoszenia SENT.

Weryfikując powyższe, DIAS ustalił, że do chwili przeprowadzenia kontroli 15 grudnia 2022 r. spółka występowała w roli przewoźnika w 68 zgłoszeniach, a pierwsze zgłoszenie miało miejsce w styczniu 2018 r. Ustalił również, że od 16 grudnia 2022 r. do 27 grudnia 2023 r. spółka była przewoźnikiem w 4 zgłoszeniach SENT, w tym do zgłoszenia [...] w ogóle nie przekazywała danych geolokalizacyjnych, zaś w zgłoszeniu [...] wystąpiła przerwa w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych na większości trasy przejazdu. Powyższe wskazuje, że skarżąca nie wprowadziła działań w celu zapewnienia przekazywania do systemu SENT GEO aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na całej trasie przewozu. DIAS zarzucił, że z uwagi na stosunkowo niewielką liczbę zgłoszeń, w których odwołująca występowała w roli przewoźnika (po 15 grudnia 2022 r. tylko 4 zgłoszenia), tym bardziej powinna dołożyć szczególnej staranności w wypełnianiu obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

DIAS nie podzielił stanowiska spółki, że naruszenia, których się dopuściła, są błahe, gdyż nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa. Zaznaczył, że samo wyposażenie środka transportu w lokalizator nie świadczy o zapewnieniu przez przewoźnika przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Dopiero przypisanie danych aktualnych ich do danego zgłoszenia SENT czyni zadość art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Włączenie zatem przez kierowcę lokalizatora GPS w telefonie służbowym w pojeździe bez przypisania aktualnych danych geolokalizacyjnych do konkretnego zgłoszenia SENT nie świadczy o wywiązaniu się przewoźnika z ww. obowiązku.

DIAS wywiódł, że nie wszystkie naruszenia przepisów ustawy SENT mają jednakowo istotny wpływ na skuteczność monitorowania przewozu towarów w SENT. Wskazał, że omyłki pisarskie i drobne błędy, które nie uniemożliwiają jednoznacznego ustalenia podmiotów uczestniczących w przemieszczaniu "towarów wrażliwych", czy też np. niewpisanie numeru licencji, pomimo posiadania takiej przez kierowcę mają mniej znaczący wpływ na skuteczność monitorowania przewozu od braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, który w znaczny sposób utrudnia bądź uniemożliwia kontrolującym obserwowanie w systemie SENT GEO przewozu danego towaru określonym środkiem transportu. Zauważył, że ustawa SENT nie uzależnia nakładania kar pieniężnych od uszczuplenia przez dany podmiot podatków stanowiących dochód Skarbu Państwa lub od tego, czy popełnione naruszenia występowały w ramach przestępstwa. W uzasadnieniu projektu ustawy SENT wyjaśniono, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów.

Rozpatrując możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, DIAS wskazał, że NUCS ustalił sytuację finansową skarżącej i opisał ją w uzasadnieniu własnej decyzji. W ocenie organów obu instancji nie uzasadnia ona odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych z uwagi na ważny interes przewoźnika, gdyż wysokość i wymagalność obu kar nie doprowadziłaby do ograniczenia lub upadku prowadzonej przez spółkę działalności, a co za tym idzie, nie zaszłaby konieczność obciążenia Skarbu Państwa kosztami pomocy. Analizując zaś przesłankę "interesu publicznego" na ekonomicznej i pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, DIAS ocenił, że aspekt ekonomiczny nie uzasadnia odstąpienia do nałożenia kary pieniężnej. Badając interes publiczny w kontekście nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych na skutek niewskazania w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych środka transportu, zdaniem DIAS, istotne znaczenie ma udzielenie odpowiedzi, czy kara ma odnieść skutek prewencyjny, zapobiegający późniejszym naruszeniom ustawy SENT, czy ogranicza się do funkcji fiskalnej, stanowiącej nieuzasadnione obciążenie dla przedsiębiorcy, naruszając zasadę proporcjonalności. Zauważył, że duże znaczenie dla tej oceny ma postawa przedsiębiorcy. Jeśli bowiem uznaje on, że jego postawa jest słuszna, obiektywnie stwarza znaczne ryzyko pojawiania się podobnych naruszeń w przyszłości, zatem odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z pewnością nie leży w interesie publicznym. W ocenie DIAS, z zebranego materiału dowodowego wynika, że spółka w dalszym ciągu nie zapewnia skutecznego przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT. Na cztery zgłoszenia zarejestrowane po 15 grudnia 2022 r., w których występowała w roli przewoźnika, aż w dwóch nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W jednym przypadku w ogóle nie przekazała danych geolokalizacyjnych do SENT GEO, a w drugim nastąpiła przerwa w przekazywaniu danych na większości trasy przejazdu. W tych okolicznościach odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT stanowiłoby przyzwolenie organu na niewywiązywanie się spółki z przestrzegania przepisów ustawy SENT. Podkreślił, że brak przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych do ww. zgłoszenia nie miał charakteru incydentalnego. Pomimo prowadzonego przez organy postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, strona nie wdrożyła działań naprawczych. Deklaracja pracownicy odwołującej, że korzysta z formularza SENT 406 do śledzenia aktualnej pozycji środka transportu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, podobnie jak informacja, że przedmiotowe zgłoszenie było pierwszym transportem spółki w ramach procedury zgłoszenia SENT. W ocenie DIAS, z uwagi na zasadę proporcjonalności, uzasadnione było odstąpienie od nałożenia jednej z kar pieniężnych, tj. za naruszenie art. 6 ust. 3. Pozostawienie kary pieniężnej za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT powinno być wystarczającym i jednocześnie niezbędnym środkiem prewencyjnym, służącym uświadomieniu skarżącej jej obowiązków nałożonych ustawą SENT. Zdaniem DIAS, zasadę proporcjonalności odzwierciedla w niniejszej sprawie uznanie wystąpienia przesłanki interesu publicznego w odniesieniu tylko do jednej z nałożonych kar pieniężnych i zastosowanie adekwatnego środka w celu osiągnięcia zamierzonego celu. Nałożenie dwóch kar pieniężnych mogłoby stanowić nadmierne obciążenie finansowe, a odstąpienie od nałożenia obu kar, w związku z powtarzającymi się przypadkami braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, godziłoby w interes publiczny.

W złożonej na powyższą decyzję skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt. 1.

Zarzuciła organom obu instancji błąd w ustaleniach faktycznych przez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary na skarżącą za brak przekazywania na całej trasie przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportowego objętego przedmiotowym zgłoszeniem, podczas gdy było to pierwsze takie naruszenie skarżącej w 15-letniej działalności i nie wynikało z zamierzonego działania pracownika, a jego błędu. Spółka przyznała, że podczas kontroli drogowej 15 grudnia 2022 r. stwierdzono czasowe zawieszenie działania lokalizatora i błędne wpisanie danych lokalizatora do systemu monitorowania. Usterka ta została niezwłocznie usunięta po jej ujawnieniu, przez zresetowanie nadajnika GPS zainstalowanego w pojeździe. Skarżąca zgodziła się ze stanowiskiem, że art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT daje podstawę do nałożenia kary w wysokości 10.000 zł, za chwilową przerwę w pracy lokalizatora. Podkreśliła, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Ze względu na zaistnienie ważnego i uzasadnionego interesu przewoźnika i przez wzgląd na interes publiczny, organ winien odstąpić od nałożenia kary. Odwołując się do uzasadnienia projektu ww. ustawy, stwierdziła, że zdecydowanie pobłażliwiej winny być traktowane przypadki niewielkich i błahych niedociągnięć administracyjnych, których obiektywnym miernikiem jest społeczna szkodliwość, jak zaistniały na gruncie niniejszej sprawy. Spółka podkreśliła, że przerwa w pracy lokalizatora nastąpiła z nieznanych jej przyczyn i została niezwłocznie usunięta, podobnie jak błędnie wpisane dane pojazdu przewożącego towar, za co DIAS odstąpił od nałożenia kary. Przewożony ładunek przebył całą zdeklarowaną trasę z miejsca rozpoczęcia do miejsca zakończenia przewozu, Nie "zniknął" w czasie przewozu, zasilając tzw. szarą strefę. Przewóz, podczas którego dokonano kontroli, zaplanowany był jako legalny, a przerwa w pracy lokalizatora nastąpiła z nieznanych przyczyn i nie była powodowana żadnym działaniem czy zaniechaniem przedsiębiorcy i kierowcy. Skarżąca wniosła o dokonanie przez organy wykładni celowościowej ww. przepisów i umorzenie postępowania bez nakładania kary na podstawie art. 22 ust. 3. Wywiodła, że celem wprowadzenia art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT nie było zapewnienie środków finansowych z kar nakładanych na uczestników przewozu drogowego za sytuacje niemające znaczenia z puntu widzenia celu regulacji SENT, lecz wyposażenie organów administracji skarbowej w narzędzie do walki ze zorganizowanymi grupami zajmującymi się unikaniem płacenia danin publicznych czy wyłudzaniem nienależnych im zwrotów tych danin.

Skarżąca wywiodła ponadto, że dokonując wykładni przepisów prawa organy administracji są zobowiązane do stosowania zasad ogólnych prawa UE, do których należy zasada proporcjonalności, która oznacza, że każdy środek państwa członkowskiego podjęty w obszarze stosowania prawa Unii, musi być odpowiedni do celu, dla którego jest stosowany, a także niezbędny dla jego osiągnięcia, tj. najmniej uciążliwy spośród środków pozwalających na osiągnięcie celu. W ocenie skarżącej, można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy nałożenie kary w niniejszej sprawie ma charakter proporcjonalny. Jeżeli celem tego środka jest zapobieżenie powstawaniu takich sytuacji w przyszłości, to samo postępowanie prowadzone wobec skarżącej jest już karą. Skarżąca w kilkunastoletniej swojej działalności nigdy nie dopuściła się do podobnego naruszenia, nigdy nie była w tym zakresie karana za jakiekolwiek naruszenia. Stwierdziła, że poza stwierdzonym błędnym wpisaniem danych środka transportowego, co zostało niezwłocznie usunięte, wszystkie inne okoliczności towarzyszące temu transportowi zostały dopełnione, dane były poprawne, transport został zrealizowane na zadeklarowanej trasie, towar nie uzupełnił szarej strefy, a po stronie przewoźnika nie było nawet takiego zamiaru. Celem Państwa jest również wspomaganie i pomoc podmiotom w prowadzonej przez nich działalności. Spółka do chwili obecnej nie potrzebowała nadzwyczajne pomocy ze strony Państwa, ale w sytuacji gdy popełniła jeden błąd, Państwo chce karać podmiot bezwzględną kara finansową, przewidzianą przez przepisy prawa, zamiast udzielenia podmiotowi pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. DIAS wniósł o rozpoznanie sprawy

w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. W toku kontroli transgranicznego przemieszczenia odpadów zestawem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] przeprowadzonej 15 grudnia 2022 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego ustalili, że spółka była przewoźnikiem tworzyw sztucznych o wadze 11450.0 kg, klasyfikowany do pozycji [...], kod odpadów: [...].

W zgłoszeniu [...] spółka nie wpisała numerów rejestracyjnych ww. pojazdów, co spowodowało, że dane geolokalizacyjne nie były przekazywane do systemu. Po uzupełnieniu zgłoszenia o ww. dane, usługa przekazywania danych geolokalizacyjnych została uruchomiona przez przewoźnika. Powyższą okoliczność potwierdza wydruk z systemu SENT GEO, z którego wynika, że do momentu kontroli kontrolowanego pojazdu nie było na mapie i nie było danych z lokalizatora GPS dla ww. zgłoszenia. Kierujący pojazdem oświadczył do protokołu kontroli, że lokalizator w pojeździe był włączony od początku przewozu, a przewożony towar posiadał nadany numer SENT.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104, z późn. zm.; dalej: ustawa SENT) środkami technicznymi służącymi monitorowaniu przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi są: rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne, zwany dalej "rejestrem" lokalizator i zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu. Rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach, a także dane geolokalizacyjne przekazywane z lokalizatorów oraz zewnętrznych systemów lokalizacji, zawarte w miesięcznych zestawieniach informacji dotyczących okresowych umów o których mowa w ustawie o podatku akcyzowym oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli (ust. 2, 3 i ust. 4 lit. 1 i 1a). Stosownie do art. 6 ust. 1 ww. ustawy w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy SENT przewidziano, że w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu go zastępującego oraz przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Stosownie zaś do art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust. 2), przy czym przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).

Jak wynika jednoznacznie z cytowanych przepisów, obowiązek przewoźnika nie ogranicza się do wyposażenia środka transportu w lokalizator, lecz obejmuje również bieżącą kontrolę przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Niezwłoczne uzupełnienie pominiętych danych po stwierdzeniu ich braku dopiero w wyniku kontroli drogowej, wyposażenie pojazdu w dodatkowe urządzenie GPS i weryfikacja lokalizacji pojazdu za jego pomocą wyłącznie przez przewoźnika, czy też jego stały kontakt z kierowcą, nie zwalniają przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie omawianego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 2a ustawy SENT w przypadku niewywiązania się przez przewoźnika z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Wobec bezspornych ustaleń NUCS w opisanym zakresie zasadny jest wniosek, że wbrew ustawowemu obowiązkowi spółka nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego przedmiotowym zgłoszeniem przez całą trasę od jej rozpoczęcia do zakończenia. Tym samym spółka naruszyła art. 10a ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji czego zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącą kwestionowanej kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2a ustawy SENT. Jednocześnie, uchybienie obowiązkowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy SENT powoduje, że zastosowanie ma również art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa

w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Ustawodawca przewidział w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Podkreślić należy, że o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" decydują kryteria zobiektywizowane, a nie subiektywne przekonanie strony. Nadto, użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ten interes przewoźnika. Przesłanka ta nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinna uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje, itp.). Dodać należy, że trudności finansowe przewoźnika nie uzasadniają automatycznie zastosowania ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla jego istotnego interesu, w szczególności dla realizacji jego podstawowych potrzeb, skutkujących koniecznością sięgania po pomoc państwa.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że spółka nie wykazała istnienia przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Skarżąca nie powołała się i nie udokumentowała istnienia jakichkolwiek zdarzeń, które uniemożliwiłyby jej uiszczenie kary czy wskazywałyby na realne zagrożenie płynności finansowej, mogące doprowadzić, np. do konieczności ograniczenia lub zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, co dodatkowo wiązałoby się ze zwolnieniem zatrudnianych przez nią pracowników. Mimo wezwania do przedłożenia dokumentów i informacji dotyczących sytuacji finansowej, mogących mieć znaczenie dla zbadania ww. przesłanek, spółka nie udostępniła żadnych dokumentów i tylko lakonicznie wskazała na okres pandemii, działania Państwa podejmowane w celu złagodzenia jej skutków i wysokość kary (10.000 zł), której zapłata może "zakłócić funkcjonowanie firmy" (zob. pismo spółki z 24 marca 2023 r.). Organy obu instancji oceniły więc sytuację finansowo-ekonomiczną spółki w oparciu o dostępne im informacje. Ustalone przez NUCS dane dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej spółki (to jest: uzyskany przez skarżącą obrót za 2022 r. w kwocie 176.643.708 zł, otrzymana w 2022 r. pomoc publiczna w postaci gwarancji w wysokości 256.452,53 zł, zgłoszenie 23 pojazdów do licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, co wiąże się z obowiązkiem wykazania płynności finansowej przedsiębiorstwa i posiadaniem kapitału i rezerwami w łącznej wysokości co najmniej równej 9000 EUR w przypadku wykorzystywania tylko jednego pojazdu i 5000 EUR na każdy dodatkowy wykorzystywany pojazd) przekonują o prawidłowości stanowiska, że kwestie ekonomiczne nie przemawiają za odstąpieniem od wymierzenia skarżącej kary pieniężnej.

Interpretując przesłankę "interesu publicznego", podnieść należy, że ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tej klauzuli generalnej o dużym stopniu niedookreśloności jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (zob. wyrok NSA z 13.02.2020 r. II GSK 1498/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie NSA zwraca się również uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT uzasadnione jest w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (tak NSA w wyroku z 1.04.2022 r. II GSK 199/22). Nie można więc przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary pominąć tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić nadto przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (por. wyrok NSA z 12.01.2022 r. II GSK 2559/21). Organ celno-skarbowy winien więc rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (por. wyrok NSA z 14.10.2021 r. II GSK 885/21).

DIAS słusznie uznał, że przy badaniu przesłanki interesu publicznego w kontekście nieprzekazywania danych geolokalizacyjnych na skutek niewskazania w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych środka transportu, istotne znaczenie ma to, czy kara ma odnieść skutek prewencyjny i zapobiec późniejszym naruszeniom ustawy SENT, czy też ogranicza się do funkcji fiskalnej, mogącej naruszyć zasadę proporcjonalności, a ocena taka winna być dokonana przez pryzmat działań skontrolowanego przewoźnika. Zasadna jest uwaga organu odwoławczego, że mimo stwierdzonych 15 grudnia 2022 r. w wyniku kontroli naruszeń, skarżąca nie zapewniła skutecznego przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT w późniejszym okresie. DIAS ustalił bowiem, że na cztery zgłoszenia zarejestrowane po dacie kontroli (w okresie 16 grudzień 2022 r. do 27 grudnia 2023 r.) skarżąca ponownie nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT w dwóch przypadkach, przy czym w jednym przypadku w ogóle nie przekazała danych geolokalizacyjnych do SENT GEO, a w drugim wystąpiła przerwa w przekazywaniu danych na większości trasy przejazdu (ustaleń tych spółka nie zakwestionowała w skardze). Zaznaczyć ponadto należy, że spółka mogła korzystać z SENT 406 TEST, co więcej w toku postępowania przed NUCS deklarowała systematyczne korzystanie z tego narzędzia, lecz popełnienie naruszeń także po dacie kontroli wskazuje, że nie korzystała z tej możliwości weryfikacji prawidłowości wypełniania ustawowych obowiązków. Fakt, że stwierdzony 15 grudnia 2022 r. brak przekazywania danych geolokalizacyjnych do SENT GEO był pierwszym takim naruszeniem spółki w 15-letniej działalności, w sytuacji popełnienia po ww. dacie kolejnych dwóch naruszeń w tym samym zakresie, nie przemawia więc za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W tych okolicznościach zasadnie DIAS stwierdził, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za ww. naruszenie stanowiłoby przyzwolenie na niewywiązywanie się spółki z przestrzegania przepisów ustawy SENT.

Należy również podzielić ocenę DIAS, że z uwagi na zasadę proporcjonalności, uzasadnione było odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie art. 6 ust. 3 ustawy SENT, a kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy SENT powinna być wystarczającym i koniecznym środkiem prewencyjnym, który przyczyni się do tego, że spółka będzie wywiązywała się prawidłowo z ciążących na nie obowiązków przewidzianych w ustawie SENT. W niniejszej sprawie cel ustawy SENT, polegający na prewencyjno-dyscyplinującym oddziaływaniu tej ustawy, nie został osiągnięty przez samo przeprowadzenie kontroli i wszczęcie postępowania, gdyż pomimo wiedzy o popełnionym błędzie, spółka dwukrotnie po dacie kontroli dopuściła się do powstania tożsamych, jak stwierdzone w wyniku kontroli, naruszeń ustawy SENT. Kluczową rolą kar pieniężnych jest zaś ich charakter prewencyjny i dyscyplinujący. Jeśli podmiot zdyscyplinuje się i wprowadzi skuteczne rozwiązania zapobiegające naruszeniom, to nałożenie kary pieniężnej jako środka dyscyplinującego lub prewencyjnego, utraciłby taki cel. Nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO, realizuje prewencyjny i represyjny charakter kary pieniężnej i nie narusza zasady proporcjonalności. Zawarta w skardze sugestia dotycząca ewentualnego zwolnienia pracowników, jako dalszego skutku uiszczenia kary, nie została poparta jakimikolwiek danymi, i jako gołosłowna, nie pozwala na zakwestionowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie

art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę DIAS złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy w stosownym terminie.