Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2774/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] Laboratorium [...] w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2018r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. B. właściciela [...], zwanego dalej "stroną", od decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017r. [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]., o wymierzeniu stronie kary pieniężnej w łącznej wysokości 5 000 zł , za nieprawidłowe znakowanie suplementu diety : "[...]"

w zakresie:

- art. 103 ust. 1 pkt 1 Ustawy w związku z art. 52a Ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia , zwanej dalej "Ustawą" , który stanowi, iż środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006, tj. rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (sprostowanie, Dz. Urz. UE L 12 z 18.01.2007 r., z późn. zm.),zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1924/2006" - karę pieniężna w wysokości 3 000 zł ,

-art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c Ustawy w związku z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1169/2011" - karę pieniężna w wysokości 2 000 zł ,

uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości wymierzonej kary i orzekł wymierzenie kary pieniężnej w łącznej wysokości 4 000 zł , na którą składają się następujące przewinienia:

- kara pieniężna w wysokości 2 000 zł, za czyn wymieniony w art. 103 ust. 1 pkt 1 Ustawy w związku z art. 52a Ustawy, oraz

- kara pieniężna w wysokości 2 000 zł, za czyn wymieniony w art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c Ustawy w związku z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011.

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2017r. działając na podstawie art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt lb lit. c Ustawy wymierzył stronie karę pieniężną w łącznej wysokości 5 000 zł za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie znakowania suplementu diety "[...] .".

Od ww. decyzji strona wniosła odwołanie.

W wyniku rozpoznania odwołania oraz podniesionych w nim zarzutów, jak również zebranego w sprawie materiału dowodowego, mając na względzie obowiązujący w chwili orzekania stan prawny, Główny Inspektor Sanitarny wydał zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ podkreślił, że z treści oznakowania będącego przedmiotem sporu środka spożywczego (suplementu diety) wynika, że: ,,Głównym składnikiem [...] jest czarna huba (Błyskotekpodkorowy), która w lecznictwie ludowym Europy Wschodniej i Azji zalecana była do spożywania chorym wykazującym objawy, jakie obecnie wiązane są m.in. z chorobami nowotworowymi. Do tej pory w Japonii, Chinach i Rosji produkty zawierające czarną hubę są polecane w postępowaniu dietetycznym łącznie ze standardowym leczeniem. [...] ze względu na zawartość ekstraktów z owoców aronii, skórek winogron i liści zielonej herbaty wspomaga organizm w obronie przed wolnymi rodnikami. Wolne rodniki uważane są za cząsteczki przyczyniające się do powstania różnych chorób m.in. nowotworowych. Ekstrakt ze skórek winogron przyczynia się do utrzymania dobrego stanu naczyń krwionośnych. Ekstrakt z liści zielonej herbaty wspomaga odporność organizmu. Zawartość odwaru z ziela skrzypu wspomaga wydalanie wody przez nerki i ich odtruwająca funkcję oraz chroni wątrobę przed związkami toksycznymi. Składnikiem [...] jest również ekstrakt z borowików zawierający selen, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, tarczycy oraz w ochronie przed wolnymi rodnikami. Ponadto miód jako jeden z nielicznych produktów spożywczych wspomaga naturalną odporność i jest w stanie eliminować metale ciężkie z naszego organizmu dostarczone z pokarmem. Wskazują na to badania na przykładzie ołowiu."

Główny Inspektor Sanitarny podkreślił, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym. Zgodnie bowiem z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002", odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Powyższe oznacza, iż przedsiębiorca odpowiada nie tylko za jakość zdrowotną środków spożywczych wprowadzanych do obrotu lecz również za treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub prezentacji i reklamie. Ponadto z art. 8 rozporządzenia nr 1169/2011 wynika również, iż podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany do obrotu dany środek spożywczy.

Zgodnie z definicją ujętą w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002, "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie, oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.

W związku z powyższym nie ulega więc wątpliwości w ocenie organu II instancji, że strona, jako podmiot wprowadzający przedmiotowy suplement diety do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi pełną odpowiedzialność za treść oznakowania ww. środka spożywczego, natomiast organy urzędowej kontroli żywności zobowiązane są do kontroli przestrzegania przez Stronę wymagań wynikających z zastosowania przez niego przepisów prawa żywnościowego m.in.: w kontekście znakowania środka spożywczego (suplementu diety), co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnił , że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pełnią funkcji opiniodawczo-doradczej w sprawach dotyczących poprawnego skorygowania przez Stronę treści kwestionowanego sformułowania. Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organy te zobowiązane są do sprawowania nadzoru nad działalnością polegającą na produkcji lub wprowadzania do obrotu środków spożywczych, a głównym celem tego prawa jest ochrona interesów konsumentów i umożliwienie im świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Prawo żywnościowe jednoznacznie określa, że "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumenta w błąd". Zatem obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w świetle art. 17 rozporządzenia nr 178/2002 całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub prezentacji i reklamie ponosi producent bądź przedsiębiorca wprowadzający środek spożywczy do obrotu.

W ramach rozpoznawanej sprawy ocenie przez organy urzędowej kontroli żywności poddana została prawidłowość stosowania wykorzystanych przez stronę stwierdzeń w oznakowaniu suplementu diety pn.: "[...]" m.in. o następującej treści tj.: "[...] kompleks ze względu na zawartość ekstraktów z owoców aronii, skórek winogron i liści zielonej herbaty wspomaga organizm w obronie przed wolnymi rodnikami", którego treść jest niezgodna z wymaganiami rozporządzenia nr 1924/2006.

Organ odwoławczy zaznaczył, że wprowadzanie do obrotu środków spożywczych oznakowanych oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi, które nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006 narusza art. 52a Ustawy. Z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia nr 1924/2006 wynika, że "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie jest obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości. Zaś definicja "oświadczenia zdrowotnego" brzmi następująco: każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem. Jednocześnie w art. 3 cytowanego rozporządzenia przewidziano, że oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia. Bez uszczerbku dla dyrektyw 2000/13/WE i 84/450/EWG, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą: być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd; budzić wątpliwości co do bezpieczeństwa lub adekwatności odżywczej innej żywności; zachęcać do nadmiernego spożycia danej żywności lub stanowić przyzwolenia dla niego; stwierdzać, sugerować lub dawać do zrozumienia, że zrównoważony i zróżnicowany sposób odżywiania się nie może zapewnić odpowiednich ilości składników odżywczych w ujęciu ogólnym. Odstępstwa w przypadku składników odżywczych, których nie można dostarczyć w wystarczającej ilości przez stosowanie zrównoważonego i zróżnicowanego sposobu odżywiania się, łącznie z warunkami ich stosowania, mającego na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie, mogą być przyjęte zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3, przy uwzględnieniu szczególnych warunków występujących w państwach członkowskich; odnosić się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lub wykorzystujący lęk u konsumenta przy pomocy tekstu bądź przy pomocy obrazów, przedstawień graficznych lub symbolicznych.

W myśl art. 3 lit. a w związku z art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1924/2006 oświadczenia zdrowotne nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd, muszą być sprecyzowane w taki sposób, aby przeciętny konsument mógł zrozumieć opisane w oświadczeniu korzystne działanie.

Zaś art. 5 rozporządzenia nr 1924/2006 reguluje ogólne warunki stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych. Stosownie do treści tego artykułu stosowanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy spełnione są następujące warunki:

a) na podstawie ogólnie uznanych dowodów naukowych potwierdzone zostało, że obecność lub brak, albo też obniżona zawartość w danej żywności lub kategorii żywności składnika odżywczego lub innej substancji, do której odnosi się oświadczenie, ma korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne;

b) składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie:

- jest zawarty(-a) w produkcie końcowym w znaczącej ilości określonej w przepisach wspólnotowych lub — gdy nie istnieją takie przepisy — w ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe; lub

- nie jest w nim zawarty(-a) lub jest zawarty(-a) w obniżonej ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe;

c) w odpowiednich przypadkach, składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie, występuje w postaci przyswajalnej przez organizm;

d) ilość produktu, jakiej spożycia można racjonalnie oczekiwać, zapewnia znaczącą ilość składnika odżywczego lub innej substancji, której dotyczy oświadczenie, określoną w przepisach wspólnotowych lub — gdy nie istnieją takie przepisy — znaczącą ilość, która przyniesie zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dowody naukowe.

Analizując treść art. 5 rozporządzenia 1924/2006 organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż wyraźnie odnosi się on jedynie do składnika odżywczego lub innej substancji i wskazuje, że przedmiotem oświadczenia zdrowotnego może być tylko składnik odżywczy lub inna substancja (a nie cały produkt).

Ponadto Główny Inspektor Sanitarny podkreślił , że w dokumencie z dnia 19 czerwca 2012r. "GENERAL PRINCIPLES ON FLEXIBILITY OF WORDING FOR HEALTH CLAIMS", opracowanym przez Komisję Europejską przy współpracy z ekspertami ze wszystkich państw członkowskich, wskazane zostały ogólne zasady dotyczące elastyczności brzmienia treści oświadczeń zdrowotnych. Wynika z niego , że klauzula zamieszczona w Unijnym Rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności stwierdza, że oświadczenia zdrowotne powinny odnosić się wyłącznie do składnika odżywczego, substancji, żywności lub kategorii żywności, dla których uzyskały autoryzację, nie zaś do produktu, który je zawiera. Wynika to z zasady, że autoryzowane oświadczenie opisuje określony związek przyczynowo - skutkowy ze zdrowiem, który Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, zwany dalej "EFSA", poprzez naukową ocenę uznał za uzasadniony.

W świetle powyższego organ II instancji podkreślił, iż Komisja jako autor prawa unijnego ma prawo do wyjaśniania jego zapisów państwom członkowskim oraz innym zainteresowanym stronom np. poprzez opracowanie ww. przewodników.

Ponadto organ odwoławczy odwołał się do tezy orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2013r. w sprawie o sygn. akt: VII SA/Wa 1220/13, w którym podniesiono, iż rozporządzenie nr 1924/2006 nie dopuszcza zastosowania oświadczenia zdrowotnego, którego przedmiotem jest produkt, a nie jego składnik. Nadto zastosowanie oświadczenia zdrowotnego w reklamie produktu, które odnosi się nie do składnika produktu, ale do całego produktu jest nieprawidłowe. Błędne jest także uznanie, że tego rodzaju oświadczenie jest dopuszczalne i zgodne z prawem, i nie wprowadza konsumenta w błąd. Postępowanie wbrew przepisom rozporządzenia nr 1924/2006 stanowi naruszenie prawa żywnościowego.

Organ podkreślił , że przedmiotowy suplement diety nie był przedmiotem naukowej oceny przez EFSA.

Analizując dalej prawidłowość zamieszczonych w oznakowaniu przedmiotowego suplementu diety oświadczeń zdrowotnych organ zwrócił uwagę na informację przekazywaną konsumentom, że : "[...]’ kompleks jest również ekstrakt z borowików zawierający selen, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, tarczycy oraz w ochronie komórek przed wolnymi rodnikami". Zwrócił przy tym uwagę na okoliczność, iż zgodnie z unijnym wykazem dozwolonych oświadczeń zdrowotnych, który został opublikowany w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz.Urz.UE L 136 25.05.2012r., z późn.zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 432/2012", w odniesieniu do selenu zostały autoryzowane następujące oświadczenia w brzmieniu: "selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym; selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego; selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy; selen pomaga zachować zdrowe włosy; selen pomaga zachować zdrowe paznokcie; selen przyczynia się do prawidłowego przebiegu spermatogenezy".

Wskazał, że w dopuszczonym brzmieniu oświadczenia rolą selenu jest ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym (a nie wolnymi rodnikami). Podzielając stanowisko organu I instancji podkreślił, iż stres oksydacyjny to stan organizmu polegający na zwolnieniu naturalnej zdolności do usuwania reaktywnych form tlenu (np. wolnego rodnika), które są dla organizmu czynnikami szkodliwymi. Wolny rodnik jest jednym z czynników mogących takie zaburzenie wywołać. Organ ocenił, że w niniejszej sprawie efekt zastąpiono bodźcem, a w związku z tym doszło do zmiany sensu zaakceptowanego przez EFSA oświadczenia zdrowotnego.

Jako potwierdzenie dla powyższej tezy przywołał dokument pt.: "GENERAL PRONCIPLES ON FLEXIBILITY OF WORDING FOR HEALTH CLAIMS" w sprawie ogólnych zasad dotyczących zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych (tzw. elastyczność brzmienia).

W świetle ww. dokumentu, organ II instancji zauważył, iż motyw 9 preambuły rozporządzenia nr 432/2012 stwierdza: "Jednym z celów rozporządzenia nr 1924/2006 jest dopilnowanie, by oświadczenia zdrowotne były prawdziwe, rzetelne, zrozumiałe i przydatne dla konsumenta. W związku z tym sposób sformułowania i przedstawiania takich oświadczeń musi być brany pod uwagę. W przypadku gdy oświadczenia mają dla konsumenta taki sam sens jak dopuszczone oświadczenie zdrowotne, ponieważ wskazują na taki sam związek między kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem, oświadczenia te powinny podlegać takim samym warunkom stosowania jak dopuszczone oświadczenia zdrowotne." Klauzula zamieszczona w Unijnym Rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności stwierdza, że elastyczne brzmienie (uwzględniające takie czynniki jak językowe i kulturowe rozbieżności oraz populację docelową) jest możliwe pod warunkiem, że zostało ono zastosowane w celu ułatwienia konsumentowi zrozumienia znaczenia oświadczenia. Ogólnie zalecane jest przestrzeganie przez przedsiębiorców zasady, by brzmienie stosowanych przez nich oświadczeń zdrowotnych było możliwie jak najbardziej zbliżone do tego, które zostało autoryzowane. Takie podejście zapewni konsumentom odpowiedni stopień poinformowania, natomiast właściwym organom kontrolnym ułatwi ocenę czy dane oświadczenie stosowane jest zgodnie z przepisami. Istotne jest, by zmienione brzmienie autoryzowanego oświadczenia przedstawiało ten sam związek pomiędzy żywnością/ kategoria żywności lub jednym z jej składników a zdrowiem. W praktyce oznacza to, że oświadczenie takie nie może mieć "mocniejszego" przekazu niż to które zostało autoryzowane.

W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego w związku z powyższym organ I instancji słusznie uznał, iż w niniejszej sprawie Strona złamała zasadę elastyczności brzmienia, co w żaden sposób nie może zostać zaakceptowane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Odnośnie pozostałych oświadczeń użytych przez stronę, które nawiązują do wspomagania organizmu w obronie przed wolnymi rodnikami (ekstrakt z owoców aronii, skórki winogron, liście zielonej herbaty); utrzymania dobrego stanu naczyń krwionośnych (ekstrakt ze skórek winogron); wspomaganie odporności organizmu (ekstrakt z liści zielonej herbaty); odtruwanie organizmu (ziele skrzypu); ochrona wątroby przed związkami toksycznymi (ziele skrzypu); eliminowanie metali ciężkich z organizmu (miód); wspomaganie naturalnej odporności (miód), należałoby przyjąć, iż mimo braku ich treści w rozporządzeniu nr 432/2012, organ wskazał , że można by zgodzić się na ich wykorzystywanie przez Stronę, z uwagi na nieukończenie procesu ich oceny przez EFSA (obecność na tzw. liście pending). Jednakże jednocześnie Główny Inspektor Sanitarny zaznaczył , że warunkiem byłoby aby ww. oświadczenia zostały zgłoszone do oceny przez EFSA w cytowanym brzmieniu, były zgodne z ogólnymi warunkami stosowania oświadczeń, a także opierały się na dowodach naukowych, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Organ odwoławczy przywołał bowiem, że przeanalizowanie zbioru "Register of Questions" znajdującego się na stronach internetowych EFSA przez organ I instancji wykazało, że dla miodu nie zgłoszono propozycji oświadczeń dotyczących metali ciężkich ani wspomagania naturalnej odporności. Strona wskazała numer oświadczenia z tzw. "listy pending" - ID 1321, który zawiera następujące propozycje oświadczeń: 1. Helps increase the antioxidative capacity of the body, 2. Has antioxidant properties, 3. Contains naturally occuring antioxidants, 4. Antioxidants help protect you from radicals which cause cell damage, 5. Antioxidants contribute to the total antioxidant capacity of the body and help strenghthen our body's defences, 6. Antioxidants help to protect our body by reinforcing the body's natural defence against the harmful effects of free radicals, 7. Acts as an antioxidants, 8. Good source of antioxidant, 9. Show antioxidative activity and help protect against oxidative stress. Powyższe w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: 1. Pomaga zwiększyć możliwości antyoksydacyjne organizmu, 2. Posiada właściwości przeciwutleniające, 3. Zawierają naturalnie występujące przeciwutleniacze, 4. Antyoksydanty pomagają chronić przed rodnikami, które powodują uszkodzenia komórek, 5. Przeciwutleniacze przyczyniają się do całkowitej zdolności antyoksydacyjnej organizmu i pomagają wzmocnić siły obronne naszego organizmu, 6. Antyoksydanty pomagają chronić nasze ciało poprzez wzmacnianie naturalnej ochrony organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, 7. Działa jako antyoksydanty, 8. Dobre źródło antyoksydantów, 9. Wykazuje aktywność antyoksydacyjną i pomaga w ochronie przed stresem oksydacyjnym.

W związku z powyższym organ ocenił, że żadna z propozycji zastosowanych przez stronę na opakowaniu przedmiotowego produktu nie odnosi się do eliminowania metali ciężkich z organizmu poprzez spożywanie miodu i nie ma takiego samego sensu.

Główny Inspektor Sanitarny zauważył ponadto, że organ I instancji wykorzystał informację pisemną przekazaną przez stronę, iż przy ustalaniu treści opisujących działanie produktu pn.: "[...]" posłużono się oświadczeniami z tzw. "listy pending" o następujących numerach ID, tj.: 2652 (aronia); 2664 (zielona herbata); 2158, 2157 (winogrona); 4316, 2782 (skrzyp).

Z analizy brzmienia ww. oświadczeń zdrowotnych dokonanej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynika, iż brzmią one następująco:

- Aronia - ID 2652 - Extract from Aronia melanocarpa antioxidant effects.Helps to protect cells from the fee-radical damage by oxidative stress, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza: ekstrakt z Aronia melanocarpa efekt anty oksydacyjny. Pomaga chronić komórki przed wolnorodnikowym uszkodzeniem przez stres oksydacyjny.

Zaś na opakowaniu przedmiotowego suplementu diety znalazła się informacja: " wspomaga organizm w obronie przed wolnymi rodnikami". Tak więc strona po raz kolejny zastosowała odmienne brzmienie oświadczenia, które zostało zgłoszone do zaopiniowania przez EPSA, a tym samym samowolnie użyła sformułowania dotyczącego rozszerzenia ochrony komórek na obronę całego organizmu.

- Herbata - ID 2664 - green tea extract (Camelia sinensis) - natural antioxidant. Powerful antioxidants beneficial to human health, due to antioxidant activity helps to protect against early aging, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza: ekstrakt z zielonej herbaty (Camelia sinensis) naturalny przeciwutleniacz. Moc antyoksydantów korzystnych dla zdrowia ludzi, dzięki aktywności przeciwutleniaczy pomaga w ochronie przed wczesnym starzeniem.

Zamieszczony przez stronę tekst na opakowaniu przedmiotowego preparatu odnosi się do wspomagania odporności w obronie przed wolnymi rodnikami w odniesieniu do spożywania liści zielonej herbaty, które z oczywistych przyczyn ma nieco inną wymowę niż powyżej cytowane oświadczenia zgłoszone do oceny przez EFSA.

- Vitis vinifera - 2158 - (Common Name: Grape) - Skin health/ Antioxidative properties. Helps improve the overall health and appearance of the skin, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: winogrono - Zdrowa skóra/ właściwości antyoksydacyjne. Pomaga poprawić ogólną zdrowotność i wygląd skóry;

- Vitis vinifera - 2157 - (Common Name: Grape) - Vein health/ Red vine leaf contributes to a good blood flow in the legs / can reduce the feeling of tired and heavy leggs/ traditionaly used to support skin capillatory function/ helps to maintain healthy leg-vein functions/ heavy legs, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: winogrono - Zdrowe żyły/ Liście czerwonych winogron mają udział w dobrym przepływie krwi w nogach/ potrafią redukować uczucie zmęczonych i ciężkich nóg/ tradycyjnie stosowany do wspomagania kapilarnych funkcji skóry/ pomaga w utrzymaniu zdrowego funkcjonowania żył nóg/ ciężkie nogi.

Zamieszczony zaś przez stronę tekst na opakowaniu przedmiotowego produktu dotyczy utrzymania dobrego stanu naczyń krwionośnych w stosunku do spożycia ekstraktu ze skórek winogron i rozszerza wskazanie działania Vitis vinifera o ochronę przed wolnymi rodnikami, a przez to uogólnia działanie ww. składnika roślinnego na całe naczynia krwionośne, podczas gdy propozycja zastosowania oświadczeń zdrowotnych, które zgłoszone zostały do zaopiniowania przez EFSA dotyczą prawidłowego funkcjonowania żył nóg, a nie całych naczyń krwionośnych.

- Equisetum arvense (horsetail) green and sterile areal stems - 4316 - Hepatic system: has a protective effect on hepatocyts - improves liver function thanks to its protective effect/ is rich of protective compounds that protect liver cells against toxic substances, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: wątroba: posiada działanie ochronne na hepatocyty/ poprawia funkcjonowanie wątroby dzięki jego działaniu ochronnemu/ jest bogaty w ochronne związki, które ochraniają komórki wątroby przed substancjami toksycznymi; wraz z zaznaczeniem, że poddane ocenie EFSA mają być oświadczenia dotyczące konkretnej części ww. rośliny, tj. zielone pędy i sterylne rozłogi, a nie cała roślina;

- Equisetum arvense (horsetail) green and sterile areal stems - 2782 - élimination Facilite les fonctions d'élimination de l'organisme. Help the elimination functions of the organism, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: pomaga w funkcji wydalniczej organizmu; wraz z zaznaczeniem, że poddane ocenie EFSA mają być oświadczenia dotyczące konkretnej części ww. rośliny, tj. zielone pędy i sterylne rozłogi, a nie cała roślina;

- Equisetum arvense (horsetail) - 3912 - Urinary health - Increase in renal water elimination, co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza odpowiednio: Zdrowie układu moczowego - zwiększenie usuwania wody przez nerki; wraz z zaznaczeniem, że poddane ocenie EFSA mają być oświadczenia dotyczące konkretnej części ww. rośliny, tj. suszone łodygi, a nie cała roślina;

Na opakowaniu suplementu diety pn.: "[...]" znajduje się natomiast stwierdzenie o wspomaganiu przez odwar z ziela skrzypu wydalania wody przez nerki i ich odtruwającej funkcji oraz o ochronie wątroby przed związkami toksycznymi. Należy zatem zaznaczyć, iż pierwsza część ww. informacji użyta przez Stronę, tj. "odwar z ziela skrzypu wspomaga wydalanie wody przez nerki i ich odtruwającej funkcji" odbiega od propozycji oświadczenia zgłoszonego do oceny przez EFSA.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego - słusznie organ I instancji stwierdził, że sformułowanie powyżej zacytowanego oświadczenia zdrowotnego posiada również brzmienie "mocniejsze", rozszerzające od oświadczenia zdrowotnego będących w trakcie oceny przez EFSA, a zatem nie spełnia wymagań rozporządzenia nr 1924/2006.

W kwestii stosowania oświadczeń organ II instancji dodatkowo podkreślił, że sam fakt, iż dana treść oświadczenia znajduje się na tzw. "liście pending" nie oznacza automatycznie, że można ją zastosować. Po pierwsze treść ta niekoniecznie musi być oświadczeniem w rozumieniu rozporządzenia nr 1924/2006 (np. dotyczy to wybranych treści odnoszących się do biodostępności i przyswajania, lub treści o charakterze oświadczeń leczniczych). Po drugie koniecznie trzeba uwzględnić kwestię poziomu zawartości składnika aktywnego w porcji zalecanej do spożycia w ciągu dnia. Poziom ten powinien być odpowiednio uzasadniony.

W związku z powyższym, Główny Inspektor Sanitarny podzielił ocenę organu I instancji i uznał, iż w niniejszej sprawie strona w sposób oczywisty złamała zasady stosowania oświadczeń zdrowotnych obecnych na tzw. "liście pending".

Wg Głównego Inspektora Sanitarnego naruszenie drugiego przepisu dotyczącego znakowania przedmiotowego preparatu niezgodnie z wymaganiami rozporządzenia nr 1169/2011 wiąże się ze sposobem użycia przez stronę terminu: choroby nowotworowe. Wyróżnienie tego określenia w stosunku do całego tekstu, przez zastosowanie innego schematu graficznego stanowi element przykuwający uwagę potencjalnego nabywcy. Organ podkreślił, że przy reklamowaniu środków spożywczych, w tym suplementów diety, nie umieszcza się jakichkolwiek treści na opakowaniu, bez ich związku z tymi konkretnymi środkami. Odniesienie do chorób nowotworowych można tutaj więc traktować jako informację dobrowolną zastosowaną przez Stronę, stanowiącą podpowiedź udzieloną konsumentowi odnośnie kategoryzacji wyrobu. Wskazał jednocześnie , że w świetle art. 7 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd (...), przy tym muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.

Organ II instancji podkreślił, że choroby nowotworowe to poważny problem dla naszego społeczeństwa. Osoby chore na takie schorzenia to bardzo wrażliwa kategoria konsumentów, często o obniżonej odporności, szukających nierzadko alternatywnych metod leczenia, którzy na podstawie tak przedstawionych informacji, jak na opakowaniu przedmiotowego suplementu diety pn.: "[...]", mogą wykreować własny obraz możliwości działania ww. produktu. Zaznaczył, iż przypisywanie właściwości produktu leczniczego nie ogranicza się do zamieszczenia na opakowaniu czy w reklamie jednoznacznej informacji o zaleceniach czy wskazaniach odnoszących się do stosowania produktu w celu leczenia określonej choroby lub zapobiegania jej. Ma bowiem miejsce w każdym przypadku, w którym należycie poinformowany konsument na podstawie oznakowania produktu, towarzyszących mu informacji oraz reklamy może przypuszczać, że produkt ma właściwości leczenia chorób lub zapobiegania im. Działanie takie może wskazywać na intencję przypisywania wyrobowi właściwości produktu leczniczego.(...). Dla przyjęcia, że produkt jest produktem leczniczym, nie jest wymagane jednoznaczne przesądzenie tej kwestii przez producenta wyrobu, jego dystrybutora czy jakikolwiek związany z nimi podmiot, wystarczające jest już stwierdzenie istnienia takiego rodzaju sugestii." ("Prawo reklamy i promocji" Elżbieta Trapie i wsp., wyd. 1).

Powyższe jest zgodne ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości "z produktem leczniczym mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy produkt ten posiada właściwości terapeutyczne czy diagnostyczne, ale również wtedy, gdy produkt posiada takie właściwości w niewystarczającym stopniu, bądź nie posiada ich w ogóle, ale został on przedstawiony w sposób, który sugeruje średnio poinformowanemu konsumentowi, że produkt te właściwości posiada" (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie C-369/8 Jean-Marie Delattre). Ww. stanowisko związane jest z funkcjonowaniem zarówno w prawodawstwie europejskim jak i polskim definicji produktu leczniczego.

Odnosząc powyższe do przypadku produktu pn.: "[...]", organ II instancji zwrócił uwagę na zamieszczenie przez stronę określenia odwołującego się do "chorób nowotworowych" , użycie czcionki podkreślonej na opakowaniu suplementu diety należącego do specjalnej kategorii środków spożywczych, o postaci podobnej do leków, w opakowaniu również zbliżonym do tej grupy produktów.

Wskazał, że efekt skojarzenia z produktem leczniczym potęguje użycie w innym miejscu opisu przedmiotowego preparatu określeń typu "postępowanie dietetyczne", "łącznie ze standardowym leczeniem", "chorym", "zalecane", "objawy", tj. terminów ściśle związanych z chorobami i ich leczeniem, które razem sugerują istnienie związku pomiędzy wyrobem (jako całością tworzących go składników) a procesem odzyskiwania zdrowia przez pacjentów, na podstawie czego potencjalny konsument może przypuszczać, że ww. produkt ma właściwości lecznicze. Podanie ww. treści ma charakter sugerowania właściwości leczniczych wyrobu poprzez jego prezentację, mimo, że Strona nie podaje wprost konkretnych wskazań zastosowania przedmiotowego preparatu w leczeniu określonych jednostek chorobowych.

Ponadto organ podkreślił, że połączenie terminu choroby nowotworowe - z podkreśleniem graficznym i następujących po nim stwierdzeń odnoszących się do możliwości zwiększenia odporności organizmu, ochrony przed wolnymi rodnikami (którym przypisuje się udział w powstawaniu chorób), zdolności usuwania metali ciężkich (obwinianych także o powstawanie chorób), niesie z sobą dodatkowy efekt sugerujący właściwości zapobiegania, a nawet leczenia, których preparat pn.: "[...]" kwalifikowany przez Stronę do grupy suplementów diety nie posiada.

W ocenie organu II instancji suplementy diety są środkami spożywczymi bardzo łatwodostępnymi. Ich sprzedaż odbywa się m.in. w aptekach, sklepach zielarskich, poprzez strony internetowe. Grupą docelową ww. środków spożywczych oczywiście są osoby zdrowe, jednakże poprzez nieprawidłowe ich oznakowanie, tj. przypisujące właściwości lecznicze, czy też zawierające nieautoryzowane, "mocniejsze" oświadczenia zdrowotne, po suplementy diety mogą również sięgać osoby chore.

W świetle powyższego Główny Inspektor Sanitarny ocenił, iż organ I instancji słusznie przywołał art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, który stwierdza, że informacje na temat żywności nie mogą, w szczególności przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości (z wyjątkiem pewnych zagadnień odnoszących się do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego, którymi jednakże produkt pn.: "[...]" nie jest). W przypadku przedmiotowego preparatu kwestionowane treści informacyjne odwołują się do właściwości leczenia chorób nowotworowych poprzez aspekt historyczny i geograficzny wykorzystywania czarnej huby stanowiącej składnik przedmiotowego produktu pn.: "[...]".

Dodatkowo organ wskazał, iż naczelną zasadą prawa farmaceutycznego oraz prawa żywnościowego jest zapewnienie odpowiedniej ochrony pacjentom, bądź też konsumentom oraz zagwarantowanie, aby produkty podlegające wprowadzeniu do obrotu były skuteczne oraz bezpieczne. Proces rejestracji leków jest procesem trwającym zwykle 10 - 14 lat. Podkreślił, iż rażąco sprzeczne z prawem jest ominięcie przepisów dotyczących rejestracji produktów leczniczych i wprowadzenie do obrotu produktu zakwalifikowanego jako żywność, któremu następnie przypisuje się właściwości leczenia chorób. Zaznaczył, że na rynku krajowym i unijnym dostępne są produkty lecznicze należące do grupy produktów leczniczych roślinnych, które mają długą tradycję stosowania. W prawodawstwie Unii Europejskiej jako tradycyjne produkty lecznicze roślinne klasyfikuje się te produkty lecznicze roślinne, które były stosowane przez co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 15 lat na terenie UE, są przeznaczone do stosowania bez kontroli lekarza i nie są podawane w formie zastrzyku. Zatem aspekt historyczny i geograficzny leczniczego działania czarnej huby doskonale wpisuje się w ww. definicję roślinnych produktów leczniczych. Zaznaczył także, iż produkty roślinne mogą być klasyfikowane przez przedsiębiorców i wprowadzane do obrotu jako żywność, pod warunkiem że nie odpowiadają definicji produktów leczniczych i że spełniają wymogi odpowiednich przepisów prawa żywnościowego. Na podstawie art. 29 ust. 1 Ustawy w odniesieniu do zamiaru wprowadzenia po raz pierwszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. suplementów diety obowiązuje przedsiębiorców obowiązek złożenia stosownego powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego. Strona dopełniła ww. obowiązku i powiadomiła GIS dnia [...] lipca 2014r. Jednakże w sprawie powiadomienia dotyczącego suplementu diety pn.: "[...]" organ ten miał szereg uwag do jego oznakowania wskazując m.in. na art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, czyli przypisywanie środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływania się do takich właściwości, a także art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, który stanowi, iż informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. Ponadto organ ten zaznaczył, iż wszelkie oświadczenia zdrowotne i żywieniowe podawane na etykiecie, w prezentacji lub reklamie produktu stanowią informację dobrowolną, jednakże powinny opierać się one na ogólnie przyjętych dowodach naukowych oraz mieć swoje uzasadnienie w tego typu dowodach - artykuł 6 rozporządzenia nr 1924/2006. (...) wszelkie oświadczenia powinny się odnosić do składników zawartych w produkcie a nie do całego produktu lub grupy składników - niekoniecznie zawierających tożsame oświadczenia, ponieważ to właśnie składniki były przedmiotem oceny EFSA w wyniku czego zostały wydane oświadczenia na konkretne składniki.

Dodatkowo organ poinformował, iż w myśl art. 3 ust. 1 Ustawy - środkiem spożywczym jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002. Zatem w świetle art. 2 rozporządzenia nr 178/2002 "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać (...). "Środek spożywczy" nie obejmuje:

a) pasz;

b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi;

c) roślin przed dokonaniem zbiorów;

d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektywy Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG;

e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG;

f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG;

g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.;

h) pozostałości i kontaminantów.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 Ustawy, "suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Organ podkreślił, że przytoczone wyżej definicje w sposób zasadniczy odróżniają ogólne właściwości i przeznaczenie środków spożywczych, w tym suplementów diety od produktów leczniczych.

Wskazał, że w szczególności dotyczy to "innego efektu fizjologicznego", który w przypadku suplementu diety należy rozumieć jako optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu (utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowę, zapobieganie, czy też modyfikację funkcji fizjologicznych, właściwych dla produktu leczniczego.

Organ podkreślił, że w świetle definicji podanej w art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 2142, z późn. zm.), "produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne".

Organ jednoznacznie ocenił, iż oznakowanie suplementów diety, winno podawać konsumentom rzetelną informację zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu, mając na uwadze również to, że suplementy diety są przeznaczone dla osób zdrowych i mają na celu utrzymać, bądź zachować podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu, a nie zapobiegać chorobom lub leczyć. Zaś w celu przywrócenia, bądź odzyskania właściwego stanu zdrowia stosuje się produkty lecznicze.

Dodatkowo podkreślił przy tym, że zgodnie z dokumentem Rady Europy z dnia 7 lutego 2008r. pt.: "Homeostasis, a model to distinguish between foods (including food supplements and medicinal products)" odbudowywanie prawidłowych funkcji fizjologicznych jest działaniem produktów leczniczych, a stan homeostazy występujący u człowieka charakteryzuje się pozostawaniem wszystkich parametrów życiowych w normach, określonych dla osoby zdrowej.

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż argumenty strony w szczególności dotyczące braku odniesienia się organu I instancji do przedłożonych opinii w zakresie analizy treści opisu produktu pn.: "[...]" pod kątem językowym, stylistycznym i kulturowym, a także opinii wykazującej, że tekst z oznakowania suplementu diety pn.: "[...]" nie sugeruje posiadania przez ten preparat właściwości leczniczych, jak również opinia odnośnie kwalifikacji i bezpieczeństwa stosowania produktu jako suplementu diety, opracowana przez Instytut Medycyny Wsi, czy udostępnione pozycje literaturowe wskazują, że strona nie rozróżnia dwóch odmiennych kwestii, tj. istnienia związków pomiędzy żywnością/ składnikami żywności a zdrowiem i wymagań prawa żywnościowego w zakresie znakowania.

Główny Inspektor Sanitarny wskazał, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie kwestionował prozdrowotnego charakteru składników preparatu pn.: "[...]", dlatego organ ten słusznie nie widział konieczności polemiki ze stwierdzeniami zawartymi w ww. opinii Instytutu Medycyny Wsi, czy też publikacją dotyczącą miodu w sprawie wpływu przedmiotowego preparatu na funkcjonowanie organizmu. Zaskarżona decyzja wydana przez organ I instancji wynikała bowiem z konieczności dostosowania przez stronę oznakowania przedmiotowego preparatu do obowiązujących przepisów w zakresie znakowania środków spożywczych, które muszą być zgodne z przepisami prawa żywnościowego. Stąd też opinie przygotowane przez komercyjne firmy doradcze, nie mogą być dla organu urzędowej kontroli żywności wyznacznikiem stopnia spełnienia, czy też niespełnienia wymagań przepisów prawa, bowiem to organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, są organami kompetentnymi do kontroli znakowania środków spożywczych, a tym samym do zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie. Jedynym wiążącym dla organu urzędowej kontroli żywności opracowaniem mogłaby być opinia upoważnionej jednostki naukowo - badawczej, tj. Instytutu Medycyny Wsi przedłożona przez stronę, jednakże opinia ta nie zawiera odniesień do znakowania przedmiotowego produktu, natomiast wyraża stanowisko na temat kwalifikacji i stosowania przedmiotowego suplementu diety.

Ponadto Główny Inspektor Sanitarny ocenił, iż zaskarżona decyzja wydana przez organ I instancji zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 kpa, w tym oznaczenie Strony. Powyższy przepis nie zobowiązuje organu do oznaczania do kogo decyzja jest kierowana. Nałożona kara pieniężna jest sankcją administracyjno-karną. Kierując się wyjaśnieniami do niniejszego przepisu organ I instancji słusznie zastosował komentarz pt.: ..Bezpieczeństwo żywności i żywienia Komentarz", pod redakcją Agnieszki Szymeckiej-Wesołowskiej, wydany przez Wolters Kluwer Polska S.A., Warszawa 2013 r., który stanowi, iż "w przypadku przedsiębiorców odpowiedzialność za delikty administracyjne ponosi osoba, która faktycznie kieruje zakładem podmiotu działającego na rynku spożywczym, a więc prowadzi działalność, sprawuje nad nim faktyczną kontrolę". W niniejszej sprawie osobą tą jest bezsprzecznie K. B., który de facto jest właścicielem firmy [...] z siedzibą w Ż., co również wynika z wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego.

Ponadto organ II instancji wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja zastępuje wcześniejszej decyzję wydaną przez organ I instancji w tej samej sprawie wobec czego musi zawierać wszystkie elementy pierwotnej decyzji. Zaś zapłata nałożonej na Stronę kary pieniężnej staje się tutaj bezprzedmiotowa wobec uiszczenia przez Stronę już dużo wcześniej należnej kwoty kary pieniężnej.

W odwołaniu Strona już po raz kolejny podniosła kwestię prawidłowości stwierdzenia, że suplement diety pn.: "[...]" ze względu na zawartość (...) wspomaga (...), przytaczając stosowny cytat z dokumentu: "Ogólne zasady dotyczące sformułowania zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych (...)", natomiast Strona nie zauważa przyporządkowania zaimka przymiotnego "który" składnikowi (X) produktu a nie produktowi (Y), co zmienia ocenę organu I instancji w zakresie poprawności użytego opisu. I tak, w dokumencie tym wskazano jako przykład autoryzowane oświadczenie:

"X przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego ".

W odniesieniu do produktu Y zawierającego odpowiednią ilość składnika odżywczego X, można zastosować następujące oświadczenia:

"X przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego" lub ,, Y zawiera X, który przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego ".

W dokumencie tym wskazano również, iż nie można stosować oświadczeń: " Y przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego" lub " Y przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Y zawiera X. ", gdyż nie ma jasnego powiązania pomiędzy składnikiem odżywczym X a deklarowanym efektem.

Ponadto w przypadku oświadczenia dla miodu - ID 1159, zgłoszona propozycja odnosiła się do właściwości antyoksydacyjnych i antybakteryjnych tego produktu, nie odporności, jak twierdzi Strona.

Przytoczenie przez organ I instancji brzmienia niektórych oświadczeń z rejestru "Register of nutrition and health claims" opublikowanego i aktualizowanego przez EFSA stanowić miało w niniejszej sprawie dodatkowy dowód, co organ I instancji podkreślał także w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał także, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny dokonanej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej była analiza zgodności znakowania przedmiotowego suplementu diety, w tym poprawności zastosowanych przez Stronę oświadczeń zdrowotnych w odniesieniu do wymagań przepisów prawa żywnościowego. W niniejszej sprawie przeanalizowany został tekst z opakowania suplementu diety pn.: "[...]", który porównywany był przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej z konkretnymi propozycjami brzmienia oświadczeń zdrowotnych, wskazanych przez stronę, ze stosownymi opiniami EFSA, które dotyczyły konkretnych propozycji zastosowania danego oświadczenia zdrowotnego. W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego wskazana przez stronę opinia uzasadniająca użycie m.in. oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do uszkodzeń oksydacyjnych białek i lipidów dotyczy propozycji o następujących numerach ID, tj.: 129, 138, 143, 148, wśród których nie ma propozycji zastosowania oświadczenia zdrowotnego w odniesieniu do selenu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał przy tym, iż stojąc na straży praworządności zgodnie z art. 7 kpa i mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli wszczęte zostało postępowanie w tej sprawie, bowiem celem prawa żywnościowego jest szeroko rozumiana ochrona interesów konsumentów. Art. 8 rozporządzenia nr 178/2002 precyzuje, że celem tego prawa jest ochrona interesów konsumentów i umożliwienie im świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Prawo żywnościowe ma przeciwdziałać oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Takie stanowisko zostało również wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Główny Inspektor Sanitarny ocenił, że postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie prowadzone było w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami art. 8, 9 i 80 kpa. Wskazał, iż w trakcie postępowania ocenione zostały wszystkie informacje zebrane w trakcie postępowania wyjaśniającego oraz umożliwiono Stronie ustosunkowanie się do poszczególnych twierdzeń. Tym samym zapewniono Stronie czynny udział w postępowaniu, a także możliwość wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ponadto organ urzędowej kontroli żywności działając zgodnie z dyspozycją art. 7 w związku art. 77 kpa prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy.

Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu strony zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 kpa organ II instancji podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaznaczył także, iż w odniesieniu do nieprawidłowego oznakowania suplementu diety pn.: "[...]" zawiadomienie strony w trybie art. 10 § 1 kpa zostało dokonane przez organ I instancji. Zatem mając na uwadze fakt zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zarzut strony należy uznać za bezzasadny.

Dodatkowo Główny Inspektor Sanitarny zaznaczył, iż miarkując wysokość kary należy mieć również na uwadze granice kary w jakich Organ może orzekać.

W myśl art. 103 Ustawy wskazano dwie górne granice wymiaru kary.

W rozpoznawanej sprawie w świetle powyższych faktów w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że Strona nie przestrzegała wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego. Zatem podtrzymując rozstrzygnięcie organu I instancji należało stwierdzić, że organ ten w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz słusznie uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. Ib lit. c Ustawy. Zgodnie bowiem z treścią tych przepisów, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 52a, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3 i art. 44 pkt 2, a także kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego.

W związku z powyższym zasadnym było w tym przypadku przyjęcie przez organ I instancji górnej granicy wymiaru kary, która została określona w art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy, czyli do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego (w ocenie organu odwoławczego).

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji ustalił, iż wartość zakwestionowanego suplementu diety wynosiła 260 895,44 zł, gdzie pięciokrotność wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego stanowiła kwota - 1 304 477,20 zł.

Organ II instancji podkreślił przy tym fakt, że odpowiedzialność uregulowana w art. 103 Ustawy ma obiektywny charakter. Ustawodawca poprzez ten przepis obliguje Organ do nałożenia kary, w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia wymagań określonych w wymienionym artykule. Treść powyższego przepisu, poparta jednoznacznym orzecznictwem sądów, nie pozostawia zatem wątpliwości, iż odpowiedzialność ponoszona na podstawie tego przepisu wypływa z samego faktu naruszenia przepisów prawa (ma obiektywny charakter). W przypadku odpowiedzialności administracyjnej nie obowiązuje bowiem zasada odpowiedzialności na zasadzie winy - wystarczy samo naruszenie normy sankcjonowanej, co stanowi tzw. koncepcję winy obiektywnej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt: P 19/06, OTK-A 2007, nr 1, poz. 2, a także wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt: III SK 1/07).

Jak wynika z orzecznictwa, w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów Organ jest zobligowany do nałożenia kary administracyjnej. Nie jest zatem możliwe odstąpienie od wymierzenia kary. Powyższe oznacza obligatoryjność działania organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej i nałożenie kary pieniężnej w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia wymagań określonych w przepisach w nim wymienionych. W rozpoznawanej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że Strona nie przestrzegała wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego.

Wskazano przy tym, iż w świetle art. 17 w związku z art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie, ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Nie ulega więc wątpliwości, że Strona jako podmiot wprowadzający przedmiotowy produkt do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi pełną odpowiedzialność za jego oznakowanie.

Ponadto podkreślono także, iż zgodnie z art. 17 ust. 2 tiret 3 rozporządzenia nr 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zatem nałożona przez organ kara powinna pełnić funkcję represyjną, to jest stanowić dolegliwość za naruszenie przepisu ustawy, a także prewencyjną, dyscyplinującą, to jest powinna zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości.

Organ II instancji wskazał także, że ustalając wysokość kary pieniężnej jest zobligowany uwzględnić przesłanki wskazane w art. 104 ust. 2 Ustawy tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu.

Przesłanka stopnia szkodliwości czynu jest pochodną przesłanki zakresu naruszenia, na którą z kolei składa się nie tylko okres naruszenia, ale również rozmiar naruszenia tj. rodzaj i charakter naruszonych przepisów, charakterystyka środka spożywczego oraz jego odbiorców, liczba środków spożywczych, których dotyczyło naruszenie, stopień niezgodności z odpowiednimi przepisami przewidującymi określony obowiązek .

Oceniając stopień szkodliwości czynu w niniejszym przypadku, organ zaznaczył, że naruszenie przepisów prawa żywnościowego w zakresie znakowania środków spożywczych godzi w zasadniczy cel tego prawa, jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta. Zdaniem Głównego Inspektora Sanitarnego, stopień szkodliwości czynu w niniejszej sprawie jest znaczny, bowiem Strona dopuściła się naruszenia przepisu, który ma na celu ochronę konsumenta. Uchybienie temu przepisowi należy do jednych z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają oraz stosowanie nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych przez Stronę, może mieć bowiem istotny wpływ na zdrowie i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze takich produktów przez konsumentów m.in. w określonych stanach chorobowych. Zatem konsument wierząc, że informacje zamieszczone w oznakowaniu przedmiotowego produktu są prawdziwe, może stosować wskazany preparat do leczenia konkretnych chorób np. w chorobie nowotworowej, czego skutkiem może być nie tylko brak poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszenie z uwagi na brak właściwości leczniczych.

Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę na funkcjonujący w obrocie model przeciętnego konsumenta. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 roku, III SK 45/10, "model ten zakłada, że jest to osoba należycie poinformowana, uważna, ostrożna i rozsądnie krytyczna. Taki konsument posiada umiejętność odczytywania informacji reklamowych, nie poddaje się łatwo reklamie i zawartym w niej sugestiom, przejawia pewien stopień krytycyzmu wobec reklamy. Dysponuje określonym zasobem informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi to wykorzystać, dokonując analizy przekazów rynkowych. Modelowy konsument zawsze będzie charakteryzował się wymienionymi powyżej cechami, które będą występowały z różnym natężeniem. Natomiast poziom uwagi konsumenta może być niższy, w zależności od tego, jakich towarów dotyczy przedmiotowa reklama oraz w jakich okolicznościach są one nabywane. Wzorzec przeciętnego konsumenta należycie poinformowanego, uważnego i rozsądnego nie może być definiowany w oderwaniu od ustalonych - odrębnie dla każdej sprawy - warunków obrotu i realiów życia gospodarczego". Jednocześnie należy wskazać, iż model takiego konsumenta wymaga wprawdzie od niego rozsądku i rozwagi, ale daje mu też prawo oczekiwania, iż zawarta w reklamie informacja jest rzetelna, zawierająca wszystkie niezbędne dane i niewprowadzająca w błąd.

Organ zaznaczył przy tym, iż w grupie odbiorców przedmiotowego produktu mogą znaleźć się osoby chore, czyli bardzo wrażliwa grupa konsumentów, które to osoby często podejmują się rożnych sposobów na odzyskanie zdrowia. Natomiast pozostali nabywcy mogą próbować leczyć się samodzielnie, zwlekając z zasięgnięciem porady lekarza, w efekcie opóźniając proces leczenia farmakologicznego. Osoby takie znacznie odbiegają od ww. modelu świadomego, wyedukowanego konsumenta, posiadającego umiejętność odczytywania informacji reklamowych, nie poddającego się łatwo sugestiom zawartym w reklamie.

Ponadto Główny Inspektor Sanitarny podkreślił okoliczność, że strona sama przyznała się do naruszenia przepisów prawa względem przedmiotowego suplementu diety, wskazując w odwołaniu w punkcie 48, iż okres naruszenia przepisów prawa w stosunku do znakowania przedmiotowego produktu pn.: "[...]" to okres: od 2014r. do końca 2016r. "w sytuacji, gdy od końca ubiegłego roku obowiązuje nowa etykieta, w części zaakceptowana przez PPIS w Ż.".

Oceniając stopień zawinienia organ zważył , że odpowiedzialność administracyjna powstaje na zasadzie winy obiektywnej. Firma [...] niewątpliwie posiada wieloletnią praktykę na polskim rynku w branży farmaceutycznej jak i produkcji środków spożywczych, w tym suplementów diety, a także kosmetyków. Strona, jak sama wskazuje na oficjalnej stronie internetowej (http:[...]): "[...], jest firmą, która powstała w lipcu 1991 roku. Od początku swej działalności zajęła się produkcją leków ziołowych i w chwili obecnej produkuje kilkadziesiąt preparatów ziołowych w różnych postaciach. " Zatem bez wątpienia Strona doskonale odróżnia produkty lecznicze od tych o działaniu "wspomagającym". Tym bardziej niezrozumiałe jest przypisywanie suplementowi diety właściwości upodabniających go do produktu leczniczego.

W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego Stronę należy uznać za podmiot profesjonalny, który prowadząc działalność farmaceutyczną i spożywczą winien mieć świadomość istnienia przepisów regulujących kwestie nie tylko znakowania produktów leczniczych, ale również znakowania suplementów diety, a także wynikające z nich ograniczenia. Organ przyjął, że Strona mając świadomość istnienia ww. przepisów dopuściła się ich naruszenia. Zachowanie Strony, które należy oceniać jako podmiot profesjonalny, w której oferowane są zarówno produkty lecznicze, jak również suplementy diety, powinno podlegać wyższym standardom niż podmiotów, które nie posiadają tak bogatego doświadczenia. Tym samym należy uznać, że Strona działała umyślnie wprowadzając na polski rynek produkt oznakowany w niepoprawny sposób. Na marginesie organ wskazał, iż to K. B., jeśli samodzielnie nie opracował treści znajdujących się na opakowaniu przedmiotowego produktu, to na pewno wskazał zakres takich informacji, później je aprobując jako jedyny właściciel firmy.

Niemniej jednak, przy ocenie stopnia zawinienia Strony organ wziął pod uwagę, iż Strona podjęła działania mające na celu dostosowanie znakowania przedmiotowego produktu do obowiązujących wymagań prawa żywnościowego i uznał tą okoliczność za wpływającą na wysokość nałożonej kary pieniężnej.

Zgodnie z kolejną wytyczną wymiaru kary, tj. dotychczasową działalnością podmiotu działającego na rynku spożywczym, organ postanowił odnieść się do wcześniejszej ogólnej postawy podmiotu w zakresie przestrzegania przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wykonywania obowiązków wynikających z jej przepisów, ewentualnych naruszeń oraz stosunku do decyzji wydawanych w tym zakresie przez właściwe organy. Podkreślił, że dobra współpraca strony z organami urzędowej kontroli żywności, podejmowanie prób zagwarantowania zgodności kwestionowanego oznakowania przedmiotowego suplementu diety z przepisami prawa żywnościowego, które polegało na uzyskaniu dodatkowych stanowisk ekspertów wskazują na świadomość odpowiedzialności Strony za przedmiotowy produkt, co z oczywistych względów zostało potraktowane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jako element współpracy, która stanowiła czynnik w znacznym stopniu obniżającym wysokość nałożonej kary pieniężnej.

Organ podkreślił ponadto, że wielkość produkcji zakładu Strony wskazuje na konieczność powiązania wysokości nakładanej kary pieniężnej z wielkością produkcji zakładu, a zatem ze skalą prowadzonej działalności, a pośrednio także z jego przychodami i możliwościami finansowymi. Wskazał, że organ I instancji przy ocenie wielkości zakładu słusznie wziął pod uwagę informacje przekazane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ż. (pismo z dnia [...] czerwca 2016r.), w którym zawarta została informacja, iż Strona zatrudnia 29 osób, w tym 14 pracowników produkcyjnych, wytwarza naprzemiennie żywność, leki i kosmetyki, jest więc zakładem małym. Szacunkowa roczna produkcja różnych suplementów diety to 3 5852 sztuk. Produkt pn.: "[...]" jest produkowany seryjnie od roku 2014, a seria wynosi maksymalnie 3 dni robocze. Przedmiotowy preparat jest sprzedawany do hurtowni, indywidualnym podmiotom (apteki, sklepy zielarskie), internetowo poprzez własny sklep. W świetle powyższego należało uznać, iż niniejsza działalność jest prowadzona przez Stronę na nieznaczną skalę. W związku z powyższym wielkość zakładu prowadzonego przez Stronę była czynnikiem obniżającym wysokość kary pieniężnej.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, mające wpływ na wymiar nałożonej kary Główny Inspektor Sanitarny uznał, że zastosowana wobec Strony kara pieniężna w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, tj. w łącznej wysokości 4000 zł, co stanowi około 0,3 % maksymalnego wymiaru kary możliwej do wymierzenia w niniejszej sprawie jest karą adekwatną do ustalonego zawinienia, jest również odpowiednio dolegliwa i spełnia swoją funkcję prewencyjną. Podkreślił przy tym, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zobowiązane są do sprawowania nadzoru nad działalnością polegającą na produkcji lub wprowadzania do obrotu środków spożywczych, a głównym celem tego jest ochrona interesów konsumentów i umożliwienie im świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Prawo żywnościowe jednoznacznie określa, że "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumenta w błąd". Zatem obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2017 r. wniosło [...] zaskarżając ww. rozstrzygnięcie w całości.

Skarżący zarzucił decyzji :

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj .:

(a) naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, które polegało na pominięciu dowodów przedstawianych przez skarżącą (np.: opinii językowej i prawnej), co skutkowało brakiem dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i wyjaśnienia odnośnie zakresu zastosowania decyzji;

(b) naruszenie art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 Kpa polegające na nieprawidłowym zastosowaniu zaskarżonych przepisów i niespełnieniu obowiązku informowania oraz przekonywania co do zasadności wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, poprzez:

- brak przedstawienia szczegółowego wyjaśnienia faktycznego oraz prawnego,

w tym wskazania w jaki sposób zostały naruszone poszczególne przepisy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia(art. 52a) oraz rozporządzeni 169/2011 (art. 7 ust. 1 lit a.) i 1924/2006 (art. 9 ust. 2) -;

(c) naruszenie art. 15 Kpa (istotą postępowania kontrolnego jest reformatoryjny charakter, co powinno skutkować ponownym rozpatrzeniem całego materiału dowodowego, z uwzględnieniem stanu faktycznego w tym przedstawionych przez stronę argumentów oraz wykładni przepisów prawnych w szczególności dotyczących oświadczeń zdrowotnych wskazujących, że zastosowane przez skarżącą sformułowania nie stanowią naruszenia prawa),

(d) naruszenie art. 138 § 2 Kpa (wcześniej GIS uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy - PWIS nie wziął pod uwagę tych okoliczności, a pomimo tego GIS wydał decyzję reformatoryjną)

Przedstawione naruszenia (pkt. 1 lit. a-d) doprowadziły w niniejszej sprawie do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i skutkowały bezzasadnym zastosowaniem przepisów materialnych

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

(a) naruszenie art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011 poprzez zastosowanie go

w sytuacji, gdy nie było to uprawnione ze względu na stan faktyczny sprawy a w szczególności wyjaśnienia (opinie) przedstawione przez stronę, których organy w ogóle nie rozpatrzyły ani nie ustosunkowały się do nich;

(b) naruszenie rozporządzenia 1924/2006 poprzez częściowe nieprawidłowe zastosowanie ww. przepisu tj. uznanie, że sformułowania zastosowane przez skarżącego:

- mają nieprawidłowe brzmienie w sytuacji, gdy z językowego i naukowego punktu widzenia brzmienie to jest zgodne z prawem tj. rozporządzeniem wykonawczym 432/2012.

3. Brak wskazania i udowodnienia konkretnych naruszeń prawa i oparcie się na przeświadczeniu czy też wyobrażeniu osoby sporządzającej decyzję (w szczególności w zakresie tego, co oznaczają sformułowania użyte przez skarżącego takie jak "zwalczanie wolnych rodników", a nie na rzeczywistym i ustalonym naukowo oraz językowo znaczeniu tych sformułowań)

4. Zastosowanie analogii do tworzenia nieprzewidzianych prawem regulacji oraz zastosowanie subiektywnej oceny luk w ustawie.

5. Uciekanie w sferę abstrakcji zamiast konkretnych naruszeń prawa.

Z uwagi na ww. zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa oraz art. 135 Ppsa, w związku z nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, które skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów materialnych,

2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu zawarto rozwinięcie zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżący wniósł o dołączenie do akt sprawy opinii prawnej Biura [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] dotyczących suplementów diety.

W odpowiedzi na wniesione pismo z dnia [...] sierpnia 2018 r., Główny Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...] września 2018 r. wniósł o oddalenie wniosku dowodowego strony skarżącej.

W uzasadnieniu podniesiono, że opinia załączona do wniosku dowodowego jest opinią prywatną stworzoną na potrzeby interpelacji poselskiej, przez co nie można przeprowadzić przedmiotowego dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2018r., uchylająca decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 13 kwietnia 2017r. w części dotyczącej wysokości kary i wymierzająca [...] karę pieniężną w kwocie 2 000 zł za czyn wymieniony w art. 103 ust. 1 pkt. 1 Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art.52a tej Ustawy, oraz karę pieniężną w kwocie 2 000 zł za czyn wymieniony w art. 103 ust. 1 pkt. 1b lit. c Ustawy bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 , w odniesieniu do dwóch stwierdzonych przewinień w zakresie nieprawidłowego oznakowania suplementu diety " [...]".

W rozpoznawanej sprawie , organy w szczególności zakwestionowały prawidłowość zastosowania przez stronę Skarżącą stwierdzenia, w oznakowaniu omawianego suplementu diety, że " [...]" ze względu na zawartość ekstraktów z owoców aronii, skórek winogron i liści zielonej herbaty wspomaga organizm w obrocie przed wolnymi rodnikami" , jak również wadliwy sposób użycia terminu " choroby nowotworowe". Niezależnie od powyższego zwrócono uwagę, że fragment oświadczenia informujący, że " składnikiem [...] jest również ekstrakt z borowików zawierający selen, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, tarczycy oraz w ochronie komórek przed wolnymi rodnikami" jest nieprawidłowy z tej przyczyny, że w odniesieniu do selenu w ustawodawstwie europejskim zostało autoryzowane jedynie oświadczenie , iż rolą selenu jest ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym (rozumianym jako stan organizmu polegający na zwolnieniu naturalnej zdolności do usuwania szkodliwych dla organizmu reaktywnych form tlenu) , nie zaś wolnymi rodnikami . Jednocześnie co do do pozostałych oświadczeń użytych przez stronę Skarżącą w nawiązaniu do wspomagania organizmu w obronie przed wolnymi rodnikami ( ekstrakt z owoców aronii, skórki winogron, liście zielonej herbaty) , utrzymania dobrego stanu naczyń krwionośnych (ekstrakt ze skórek winogron), wspomagania odporności ( ekstrakt z liści zielonej herbaty), odtruwania organizmu (ziele skrzypu), ochrony wątroby przed toksynami (ziele skrzypu), eliminowania metali ciężkich wspomagania naturalnej odporności (miód), organ podkreślił, że z uwagi na fakt nieukończenia procesu ich oceny przez EFSA i pozostawanie tym samym na liście pending , Skarżąca mogłaby je wykorzystać w oświadczeniu, jednakże pod warunkiem , że oświadczenie byłoby zgłoszone do oceny w określonym brzmieniu, pozostawać w zgodności z ogólnymi warunkami stosowania oświadczeń , a także opierać się na dowodach naukowych , co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

W zakresie ustaleń faktycznych oraz oceny prawnej zawartych w zaskarżonej decyzji Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu zaprezentowane w obszernym uzasadnieniu decyzji, uznając tym samym, że nie zachodzi potrzeba ich ponownego, pełnego przytaczania w tym miejscu uzasadnienia.

Sąd uwzględnił wniosek dowodowy strony Skarżącej , uznał jednakże , że wnioskowane dowody pozostają bez wpływu na prawidłowość dokonanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Podkreślenia przy tym wymaga , że zgodnie treścią art. 103 ust. 1 pkt.1 przywoływanej wyżej ustawy o bezpieczeństwie żywności - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 52a, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3 i art. 44 pkt 2, oraz nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach:

a) rozporządzenia nr 1333/2008 - w zakresie substancji dodatkowych,

b) rozporządzenia nr 1334/2008 - w zakresie aromatów,

c) rozporządzenia nr 1169/2011,

(...) podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Zgodnie zaś z ust. 2. przywoływanego wyżej art. w przypadkach, o których mowa

w ust. 1:

1) pkt 1-3 - wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością wprowadzonego do obrotu jako żywność.

Art. 104 ww. ustawy stanowi, że kary pieniężne, o których mowa w art. 103, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny (ust. 1), przy czym ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu.

Stosownie do art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 , informacje na temat żywności nie mogą, w szczególności przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób bądź też odwoływać się do takich właściwości.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwą kwalifikację prawną , w następstwie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych . Sąd w pełni podziela stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego w odniesieniu do dokonanej przez ten organ oceny prawnej stanu faktycznego sprawy. Sąd w toku kontroli nie dostrzegł także naruszenia przepisów proceduralnych , które mogłyby wpływać na wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zasługuje zatem na aprobatę zarzut skargi, że przedmiotowe rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Sanitarnego narusza treść norm art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa.

Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozwalają na ocenę, że w zaskarżonej decyzji organ trafnie uznał, iż strona skarżąca swoim postępowaniem, dopuściła się naruszenia obowiązujących przepisów prawa żywnościowego, dotyczących znakowania przedmiotowego suplementu diety określonych odpowiednio w:

- art. 52 a ustawy o bezpieczeństwa żywności i żywienia, który stanowi, iż środki spożywcze mogą być znakowane oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006, tj. rozporządzeniu (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności

- art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 , który stanowi, że informacje na temat żywności nie mogą, w szczególności przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób bądź też odwoływać się do takich właściwości.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia - środkiem spożywczym jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002, tj. rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002, str. 1 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002".

Art. 2 cyt. wyżej rozporządzenia nr 178/2002 precyzuje, że "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać (...)". Tym samym nie obejmuje produktów leczniczych w rozumieniu dyrektywy Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG.

W tym kontekście podkreślenia wymaga okoliczność, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 Ustawy o bezpieczeństwie żywności, "suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Dla odróżnienia art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne definiuje, że "produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne".

Mając na uwadze ww. definicje należy wskazać, że organy obu instancji w trafny sposób odróżniły ogólne właściwości i przeznaczenie środków spożywczych, w tym suplementów diety , od produktów leczniczych. Wywołanie bowiem przez suplement diety zamierzonego efektu " odżywczego" , a w szczególności "innego efektu fizjologicznego", oznacza uzyskanie efektu w postaci utrzymania i optymalizacji prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu , a zatem zachowania zdrowia. Przywrócenie zaś prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu , odbudowanie tych funkcji albo ich modyfikacja pozostaje domeną produktu leczniczego, którego cechą jest, że oddziałuje farmakologicznie, immunologicznie bądź metabolicznie , w celu poprawy stanu zdrowia.

Powyższe zaś wprost prowadzi do wniosku, że suplementy diety dedykowane są osobom zdrowym , w celu zachowania przez te osoby podstawowych fizjologicznych funkcji organizmu. Powinny zatem być oznakowane w taki sposób, aby ich funkcja i przeznaczenie były podane w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, w szczególności zaś aby nie sugerowały posiadania przez siebie właściwości leczniczych.

W sprawie niniejszej organ trafnie przywołał tezę orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1991r. w sprawie C-369/8 Jean-Marie Delattre, ECR 1991 s. 1-01487, pkt 40 gdzie wskazano, że "z produktem leczniczym mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy produkt ten posiada właściwości terapeutyczne czy diagnostyczne, ale również wtedy, gdy produkt posiada takie właściwości w niewystarczającym stopniu bądź nie posiada ich w ogóle, ale został on przedstawiony w sposób, który sugeruje średnio poinformowanemu konsumentowi, że produkt te właściwości posiada" .

Sąd w całej rozciągłości podziela przy tym ustalenia organów obu instancji, że sposób znakowania suplementu diety "[...]" sugeruje przeciętnemu konsumentowi , że produkt posiada właściwości zapobiegania chorobom czy też nawet ich leczenia. W tym zaś zakresie należy uznać, że w świetle przywołanych wyżej regulacji prawa krajowego i wspólnotowego – wskazany sposób oznaczania produktu żywnościowego może wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd. Odwołuje się bowiem do stanu organizmu w którym występuje brak homeostazy, przypisuje suplementowi zdolność zapobiegania chorobom lub ich leczenia , sugeruje także wpływ na modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu.

Sąd podzielił także stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu decyzji , że zgodnie z unijnymi regulacjami, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne dotyczące żywności mogą zyskiwać elastyczne brzmienie z uwagi na uwarunkowania językowe lub kulturowe, jednakże pod warunkiem ich sformułowania bez uszczerbku dla zachowania tożsamości pomiędzy opisywaną żywnością lub jej składnikiem a stanem zdrowia.

Naruszające obowiązujące przepisy prawa oznakowanie, prezentacja i reklama środków spożywczych stoi w oczywistej sprzeczności z celem stanowienia tego prawa, którym jest udzielenie konsumentowi rzetelnej informacji o produkcie lub jego składniku i w konsekwencji ochrona konsumenta. Trafnie zatem organ ocenił , że uchybienie powyższemu musi być uznane za jedno z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Oczywistym jest bowiem , że przypisywanie właściwości leczniczych produktom lub składnikom, które takich właściwości nie mają oraz stosowanie nieautoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, może mieć daleko idące konsekwencje dla zdrowia ludzkiego , a nawet życia. Nieuprawnione zapewnienie lub zasugerowanie posiadania przez dany produkt właściwości leczniczych doprowadzić może nie tylko do braku efektu leczniczego , ale także , potencjalnie, w istotny sposób wpłynąć na rozwój choroby. Wskazana okoliczność pozostaje w ścisłym związku z oceną stopnia naruszenia przepisów prawa żywnościowego i wpływa na wysokość wymierzanej przez organy kary.

Artykuł 103 Ustawy o bezpieczeństwie żywienia wskazał wprost dwie górne granice wymiaru kary, za fakt naruszenia przepisów prawa żywnościowego, tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych m.in. w art. 52a Ustawy (...) oraz art. 103 ust. 1b lit. c Ustawy - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011.

W myśl zaś art. 103 ust. 1 Ustawy, maksymalna wysokość kary pieniężnej może wynieść trzydziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy wysokość kary pieniężnej może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego.

Zatem fakt nieprzestrzegania przez stronę skarżącą przepisów prawa żywnościowego w odniesieniu do znakowania, co zostało ustalone przez organy urzędowej kontroli żywności, stanowiło w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją wystarczającą podstawę do zastosowania wobec [...] art. 103 ust. 1 pkt 1, 103 ust. 1 pkt lb lit. c Ustawy w związku z art. 103 ust. 2 pkt 1 Ustawy.

Wydając zaskarżoną decyzję organ słusznie wskazał na art.17 w zw. z art.16 rozporządzenia nr 178/2002 oraz kierował się postulatem wymierzenia kary zarówno represyjnej, a jednocześnie spełniającej rolę prewencyjną i dyscyplinującą. Zasadniczym bowiem celem jej ferowania powinno być dążenie do zapobieżenia dalszym naruszeniom prawa w przyszłości. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko, które jednocześnie w pełni zyskało aprobatę sądu . W szczególności trzeba mieć bowiem na uwadze , że strona Skarżąca działa na rynku od 1991r. Jest profesjonalistą na rynku produkcji leków ziołowych, produkuje kilkadziesiąt tego typu preparatów, zna zasady znakowania suplementów diety oraz przepisy regulujące te kwestie. Jednocześnie jednak zauważyć należy, iż Skarżąca podjęła faktyczne działania wprost zmierzające do dostosowania oznakowania omawianego suplementu diety do obowiązujących przepisów prawa żywnościowego , a także aktywnie podejmowała czynności zmierzające do pozyskania opinii właściwych ekspertów, których celem było dowiedzenie zgodności oznakowania spornego suplementu diety z przepisami prawa żywieniowego. Trafnie organ ocenił , zdaniem Sądu, taką postawę jako przejaw poczucia odpowiedzialności za produkt wprowadzany na rynek, która ostatecznie znacząco wpłynęła na wymiar kary , ograniczając jej wysokość do relatywnie niskiej kwoty łącznej - 4000 zł. oceny tej nie mienia także fakt , że strona Skarżąca nie jest dużym zakładem, zatrudnia bowiem 29 osób , w tym 14 w produkcji i produkuje rocznie 35852 szt. suplementów.

Błędnie wywodzi przy tym Skarżąca, że organy obu instancji pominęły w toku procedowania dowody przedstawione przez Skarżącą tj. nie odniosły się do przedłożonych do akt opinii w zakresie analizy treści opisu suplementu "[...]" pod kątem językowym, stylistycznym i kulturowym , jak również opinii dokumenującej, że opis wskazanego suplementu nie sugeruje posiadania przez ten suplement właściwości leczniczych oraz opinii odnośnie bezpieczeństwa jego stosowania. O bezzasadności akcentowanego zarzutu świadczy chociażby k. 7 i 8 uzasadnienia decyzji [...] Państwowego Inspektora Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] na których to organ wprost odniósł się m.in. do opinii K. M., czy też opracowania Instytutu Medycyny Wsi z kwietnia 2014r. Do poruszanej kwestii odniósł się w sposób bezpośredni także i organ II instancji na k. 27 uzasadnienia wskazując m.in. (...) iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie kwestionował prozdrowotnego charakteru preparatu (....), dlatego organ ten słusznie nie widział konieczności polemiki ze stwierdzeniami zawartymi w opinii w ww. opinii Instytutu Medycyny Wsi, czy też publikacją dotyczącą miodu (...)".

Stanowisko prezentowane przez Skarżącą zarówno w odwołaniu jak i w skardze pozwala, zdaniem Sądu, na podzielenie oceny Głównego Inspektora Sanitarnego, że Skarżąca nie dostrzega rozróżnienia pomiędzy żywnością lub jej składnikami a zdrowiem oraz wymogami dotyczącymi znakowania żywności, które to były przedmiotem postępowania w sprawie.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę organy obu instancji w wystarczający sposób odniosły się do postulowanego w toku postępowania przez stronę materiału dowodowego. Wyjaśniły przy tym także przyczyny braku aprobaty dla lansowanych przez stronę tez. Argumentacja zaś skargi w tym zakresie sprowadza się wyłącznie do próby przeforsowania odrębnego stanowiska strony na kluczowe zagadnienia sprawy.

Sąd pragnie przy tym wskazać, że w decyzji wydanej przez organ I instancji oraz organ odwoławczy zawarte zostało uzasadnienie faktyczne i prawne przyjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, zaś uzasadnienie prawne zawierało wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa. Z uwagi na powyższe należy uznać za pozbawiony podstaw zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa.

W tym kontekście podkreślenia wymaga okoliczność, że kierowanie się zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu.

Sąd nie podzielił także zarzutu skargi naruszenia przez organy treści norm art. 9, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 Kpa. Wbrew bowiem twierdzeniom strony skarżącej organy obu instancji w sposób szczegółowy i obszerny wyjaśniły w uzasadnieniu kwestionowanych rozstrzygnięć okoliczności niniejszej sprawy implikujące do stwierdzenia uchybienia przez stronę obowiązkom określonym w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz odpowiednim regulacją prawa wspólnotowego dotyczących tematyki bezpieczeństwa żywienia i żywności.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego treści normy art. 15 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. Wprawdzie zgodzić się należy z argumentacją skargi, iż organ odwoławczy nie wskazał wprost w swoim rozstrzygnięciu, że przedmiotowa decyzja [...] Państwowego Inspektora Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] zapadła w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, jednakże zaakcentowane uchybienie nie dyskwalifikuje przy tym zapadłego orzeczenia organu II instancji – bowiem opisywane uchybie pozostaje bez wpływu na ocenę merytorycznego rozstrzygnięcia organu. Podkreślić bowiem należy okoliczność, że na wskazaną okoliczność ponownego rozpoznania sprawy w sposób wyraźny powołał się organ I instancji.

Analiza zaś uzasadnienia decyzji organu II instancji uprawnia do konkluzji, że organ zbadał wszelkie istotne okoliczności sprawy, nie naruszając przy tym treści normy art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, na obecnym etapie rozpoznawania sprawy, nie można mówić o naruszeniu normy art. art. 138 § 2 k.p.a., bowiem strona nie wykazała w skardze w tym zakresie okoliczności, iż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, jak również istotnych faktów wymagających wyjaśnienia w toku ewentualnego dalszego procedowania w sprawie.

Podkreślenia przy tym wymaga okoliczność, iż akcentowana norma znajduje zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Sąd w całej rozciągłości nie podzielił także zarzutu skargi naruszenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego normy art. 15 k.pa., bowiem organ II instancji nie uchybił w toku procedowania tejże regulacji.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w wystarczający sposób odniósł się do wszystkich zarzutów wywiedzionego odwołania.

W toku kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie podzielił także zarzutów skargi w zakresie naruszenia norm prawa materialnego, tj. w postaci naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/11 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazania konsumentom informacji na temat żywności oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004.

Wbrew zaś argumentacji skargi, organy obu instancji wskazały i udowodniły skarżącej konkretne naruszenia prawa, w sposób precyzyjny i jasny określone w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu wywiedziona skarga w swej istocie sprowadza się wyłącznie do polemiki z ustaleniami jak i argumentacją organów obu instancji. Skarżąca w tym zakresie dąży de facto do przeforsowania sprzyjających jej opinii i stanowisk przedłożonych w toku postępowania. Niemniej jednak, jak już wcześniej wskazano, organy obu instancji w obszerny sposób odniosły się do tychże kwestii, szeroko przy tym argumentując przyczyny odrzucenia postulowanych w tym zakresie tez przez Skarżącą.

W całej rozciągłości Sąd podzielił także argumentację Głównego Inspektora Sanitarnego, że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia organów zawierają wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 kpa, w tym oznaczenie Strony. Powyższy przepis nie zobowiązuje organu do oznaczania do kogo decyzja jest kierowana. Nałożona kara pieniężna jest sankcją administracyjno-karną. Kierując się wyjaśnieniami do niniejszego przepisu organ I instancji słusznie podkreślił, że w przypadku przedsiębiorców odpowiedzialność za delikty administracyjne ponosi osoba, która faktycznie kieruje zakładem podmiotu działającego na rynku spożywczym, a więc prowadzi działalność, sprawuje nad nim faktyczną kontrolę. W niniejszej sprawie osobą tą jest bezsprzecznie K. B., który jest właścicielem przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w Ż., co również wynika z wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego.

Ponadto organ II instancji w prawidłowy sposób ustalił wysokość kary pieniężnej, uwzględniając przy tym stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji przedmiotowego zakładu, tj. przesłanki określone w treści art. 104 ust. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Odnosząc się zaś do opinii prawnej dotyczącej suplementów diety dołączonej przez stronę skarżącą w toku postępowania sądowoadminstracyjnego - Sąd w całej rozciągłości przychylił się do stanowiska Głównego Inspektora Sanitarnego wyrażonego w piśmie z dnia [...] września 2018 r.

W ocenie Sądu przedmiotowa opinia pozostaje bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie.

Z tych też powodów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w okolicznościach sprawy, prawa nie narusza.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.