Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1585/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 10 i art. 90 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Miasta O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 213/21 w sprawie ze skargi Miasta O. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 listopada 2020 r. nr ST5.4759.24.2020.5.BPU w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Miasta O. 9 786 (dziewięć tysięcy siedemset osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: WSA w Warszawie lub sądem I instancji) wyrokiem z 15 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 213/21, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Miasta O. (dalej zwanego: Miastem lub skarżącym) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (obecnie: Minister Finansów) z 3 listopada 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok, oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z 20 lipca 2020 r. o numerze ST4.4759.45.2020.5.JAP Minister Finansów – działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 23 ze zm.; zwanej dalej: "u.d.j.s.t.") – zobowiązał Miasto do zwrotu kwoty 365 031,00 zł jako nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1687). Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2016 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla miasta, stanowiły m.in. dane o liczbie uczniów/wychowanków, w tym uczniów objętych kształceniem specjalnym na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, wykazywanych w systemie informacji oświatowej na 30 września 2015 r.

Minister Finansów wskazał, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że w systemie informacji oświatowej wg stanu na 30 września 2015 r.: 1) zawyżono o 1 ucznia liczbę uczniów przeliczonych wagą P7, wobec którego na dzień sprawozdawczy szkoła nie posiadała orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; 2) zawyżono o 42 uczniów mniejszości narodowej przeliczonych wagą P14, wobec których szkoły nie realizowały nauki języka mniejszości narodowej w wymiarze określonym przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie warunków i sposobu wykonania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 263; zwanego dalej: "rozporządzeniem MEN") oraz nie realizowały nauki własnej historii i kultury. W związku z tym organ uznał, że zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 69,1598, co w konsekwencji skutkowało zawyżeniem części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 o kwotę 365 031 zł.

Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2020 r. Minister – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – uchylił decyzję z 20 lipca 2020 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i ustalił tę kwotę w wysokości 317 199 zł.

W uzasadnieniu organ podniósł, że zasadne było stanowisko Miasta wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co do 1 ucznia przeliczonego wagą P7, który posiadał aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego na 30 września 2015 r., a tym samym został prawidłowo wykazany w tabeli NP2.

Natomiast Minister w całości podtrzymał stanowisko w odniesienia do uczniów mniejszości narodowej nieprawidłowo przeliczonych wagą P14 i wykazanych w tabeli JMN1 systemu informacji oświatowej. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej, według stanu na 30 września 2015 r., doszło do zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 60,0975, czyli zawyżenia o 317 199 zł części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016

Z rozstrzygnięciem organu nie zgodziło się Miasto. Pismem z 4 grudnia 2020 r. wniosło skargę do WSA w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem z 28 czerwca 2021 r. WSA w Warszawie na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) sprawę skierował na posiedzenie niejawne w dniu 15 lipca 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę skarżącego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej zwanej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu wyroku sąd I instancji wskazał, że spór w sprawie dotyczy zwrotu subwencji oświatowej dla uczniów przeliczonych wagą P14 (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016).

Sąd I instancji za niesporne uznał, że w roku szkolnym 2015/2016 nauka własnej historii i kultury nie była prowadzona w szkołach podstawowych wymienionych w decyzji. Tym samym, za prawidłową uznał konstatację Ministra, że subwencja oświatowa za rok 2016, przekazana na naukę własnej historii i kultury była nienależna.

Zgodził się z organem, że zwrotowi podlega nienależnie wykorzystana część oświatowej subwencji ogólnej przeznaczona dla uczniów szkół podstawowych przeliczonych wagą P14 w odniesieniu do wszystkich uczniów klas V i klas VI w roku szkolnym 2015/2016 z uwagi na to, że w klasach V nie zrealizowano tygodniowego minimum 4 godzin nauki, zaś w klasach VI – jako ostatnich klasach w trzyletnim okresie nauczania II etapu edukacyjnego – nie zorganizowano nauki własnej historii i edukacji, której nie zorganizowano również w poprzednich latach szkolnych na poziomach klas IV i V w minimalnym wymiarze 30 godzin. Należy dodać, że w świetle powołanych wyżej przepisów, okoliczność, że zajęcia podejmowane dla uczniów należących do mniejszości narodowej mają status "zadań dodatkowych" nie oznacza, że szkoły nie mają obowiązku ich zorganizowania co najmniej w minimalnym wymiarze godzin w tygodniowym i trzyletnim okresie nauczania, zwłaszcza jeżeli wykazały uczniów przeliczonych wagą P14 w systemie informacji oświatowej (tabela JMN1). Z tego punktu widzenia zajęcia z nauki języka mniejszości oraz nauki własnej historii i kultury, choć mieszczące się w definicji dodatkowych zadań edukacyjnych podejmowanych przez szkoły (waga P14), uznać należało za zajęcia obowiązkowe do przeprowadzenia przez szkoły, natomiast kwestia ich zaliczenia do obowiązkowych bądź dodatkowych zajęć edukacyjnych ucznia miała znaczenie wyłącznie z punktu widzenia klasyfikacji końcowej uczniów i nie zwalniała dyrektorów szkół z ich zorganizowania zgodnie z przepisami rozporządzenia.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosło Miasto reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego). Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie, gdyż istota sprawy jest już dostatecznie wyjaśniona. Wniosło także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi Miasto zarzuciło:

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego, tj.:

– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., przez niewłaściwe zastosowanie, ponieważ sąd oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 3 listopada 2020 r. błędnie uznając, że istniały podstawy do zobowiązania skarżącego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w wysokości 317 199 zł, tymczasem w sprawie zachodziły przesłanki do zobowiązania do zwrotu subwencji wyłącznie w zakresie kwoty 98 181 zł, a nie kwoty 317 199,00 zł;

– art. 8a ust. 3 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia rozporządzenie MEN – przez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd, że prowadzenie zajęć z nauki własnej historii i kultury było obowiązkowe dla uczniów wszystkich klas IV – VI, w sytuacji, gdy z wykładni celowościowej tego przepisu wynika, że zajęcia takie były obowiązkowe wyłącznie dla uczniów klasy V i tylko w zakresie tych uczniów istniały podstawy do zwrotu odpowiedniej kwoty przyznanej subwencji;

– art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w powiązaniu z art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez błędną wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd, że przepisy Konstytucji nie stoją na przeszkodzie zobowiązaniu jednostki samorządu terytorialnego do zwrotu subwencji nawet w sytuacji, gdy subwencja została już przez jednostkę samorządu terytorialnego w całości wydatkowana, tymczasem sąd nie uwzględnił w procesie wykładni, że zobowiązanie do zwrotu środków w takiej sytuacji prowadzi do pozbawienia jednostki samorządu terytorialnego istotnej części dochodu przeznaczonego na realizację zadań własnych, w tym edukację publiczną, a co prowadzi do skutku sprzecznego z zasadami wynikającymi z treści art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. przez nierozstrzygnięcie przez sąd wątpliwości co do treści normy prawnej – art. 8a ust. 3 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia MEN – na korzyść strony, pomimo że istniały ku temu przesłanki, a jednocześnie nie zachodziły przesłanki negatywne stosowania przepisu art. 7a § 1 k.p.a.;

– art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842; dalej zwanej: ustawą COVID-19) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie i jednocześnie przepis art. 15zzs4 ust. 2 ustawy COVID-19 umożliwiał przeprowadzenie takiej rozprawy z zachowaniem reżimu sanitarnego, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość – co doprowadziło do pozbawienia strony możności obrony swoich praw i stanowi przesłankę nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W piśmie procesowym z 19 października 2021 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od Miasta na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego artykułu.

Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 lutego 2006 r. sygn. akt II GSK 378/05, LEX nr 193342; z 13 października 2005 r. sygn. akt FSK 2356/04, LEX nr 175406; z 27 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1697/20, LEX nr 3096253; wyroki Sądu Najwyższego: z 10 maja 1974 r. sygn. akt II CR 155/74, OSP 1975/3/66; z 13 marca 1998 r. sygn. akt I CKN 561/97, LEX nr 949016; z 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 61/03, LEX nr 151638).

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominującym jest pogląd, zgodnie z którym termin "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle, chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie. Generalnie rzecz ujmując, pozbawienie strony możności obrony swych praw w procesie stwarza sytuację, w której sąd rozpoznający sprawę nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego jej rozstrzygnięcia.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana przez sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym 15 lipca 2021 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Przepis ten, w brzmieniu właściwym dla sprawy, stanowił, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Prawodawca na mocy przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych dopuścił, przy spełnieniu określonych warunków, możliwość załatwiania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na posiedzeniu niejawnym. Przepisy te nie naruszają jednak podstawowych uprawnień procesowych strony. Okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza zatem, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw. Rzeczą sądu jest takie zorganizowanie postępowania aby to uprawnienie strony w sposób należyty zapewnić (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3585/21, LEX nr 3197476; także zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3543/21, LEX nr 3209060; wyrok NSA z 26 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3513/21, LEX nr 3192379; wyrok NSA z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3586/21, LEX nr 3193052; wyrok NSA z 14 października 2021 r. sygn. akt I GSK 650/21, LEX nr 3269404).

W niniejszej sprawie sąd I instancji takich wymagań nie spełnił. Jak wynika z akt sądowych, zarządzeniem z 28 czerwca 2021 r. sąd I instancji na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) skierował sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 15 lipca 2021 r. Dalej jak wynika z akt sprawy i co należy podkreślić skarżący nie został zawiadomiony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i terminie tego posiedzenia. Skarżący uzyskał więc wiedzę o posiedzeniu sądu I instancji, na którym zapadł kwestionowany wyrok z chwilą doręczenia odpisu sentencji wyroku tj. 20 lipca 2021 r. (k. 49 akt sądowych).

Powyższe okoliczności w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniają stwierdzenie, że skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem I instancji. Należy zaznaczyć, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym musi zostać powiązane z umożliwieniem stronie obrony swoich praw przez zajęcie stanowiska na piśmie, a skarżącemu zostało to uniemożliwione. Nie został on bowiem powiadomiony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.

W warunkach stanu pandemii/epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim przez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Bezsporne jest, że jeżeli o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należało przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia w sprawie. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA: z 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1142/21, LEX nr 3324270; z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3462/21, LEX nr 3188023).

Wypada w tym miejscu przywołać twierdzenia uchwały NSA w składzie 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19, w której wskazano, że przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istniały takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu powołanej uchwały NSA stwierdził w sposób jednoznaczny, że dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony).

Powyższe okoliczności uzasadniają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie, że skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw i w konsekwencji mamy do czynienia z nieważnością postępowania.

Wobec przedstawionej argumentacji ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna.

Mając na uwadze stwierdzone uchybienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.