Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 914/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 14 b par 3, art. 14 c par 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Urszula Zięba Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Kr 914/17.

UZASADNIENIE

Wnioskiem z 22 marca 2017r. G. K. zwróciła się o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kwoty rekompensaty z tytułu korzystania z lokali budynku (z wyłączeniem Gminy) naliczonej jednostronnie przez Gminę. Wniosek został uzupełniony pismem z 7 czerwca 2017 r.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny:

Skarb Państwa nabył udział wynoszący 1/32 cz. w działce nr [...], obręb, [...] jednostka ewidencyjna [...], zabudowanej budynkiem przy ul. [...] w K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia 12 lipca 2002 r., w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po S. K. Zgodnie z treścią księgi wieczystej, prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługuje także wskazanym we wniosku osobom fizycznym, jako współwłaścicielom.

Od grudnia 2004 r. Gmina zwracał się (zgodnie z przepisami art. 208 K.c.) do współwłaścicieli nieruchomości, jak również do zarządcy, o przesłanie rachunku z prowadzonego zarządu budynkiem (m.in. pisma z dnia 30 grudnia 2004 r., 29 listopada 2007 r., 13 czerwca 2008 r., 22 maja 2009 r., 11 maja 2011 r., 25 października 2011 r., 19 czerwca 2012 r.). Zważywszy na to, iż firma A. zarządzała udziałami tylko połowy współwłaścicieli, otrzymywane sprawozdania finansowe nie były kompletne i nie ujmowały kosztów zarządu całej nieruchomości. Pozostali współwłaściciele nie wyrażali bowiem woli współpracy i unormowania stosunków współwłaścicielskich. Wobec powyższego, pismami z dnia 28 sierpnia 2012 r. i 15 października 2012 r. Gmina zwróciła się do pozostałych współwłaścicieli o podjęcie kroków zmierzających do ustanowienia wspólnego zarządcy całej nieruchomości, sugerując powierzenie funkcji zarządcy firmie A. . Propozycja ta spotkała się z odmową ze strony kilku współwłaścicieli, którzy negowały potrzebę ustanowienia jakiegokolwiek zarządcy (pismo z dnia 12 września 2012 r., Protokół z przyjęcia stron z dnia 17 września 2012 r., pismo z dnia 30 września 2012 r.). Wobec braku porozumienia między współwłaścicielami w przedmiocie zarządu nieruchomością, na wniosek współwłaścicielki A. K. mocą postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia 18 grudnia 2015 r., został ustanowiony zarządca sądowy dla przedmiotowej nieruchomości w osobie M. T. W momencie objęcia funkcji przez zarządcę sądowego, współwłaściciele faktycznie podjęli próbę współpracy i unormowania stosunków, lecz mając na uwadze toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości nie doszło pomiędzy współwłaścicielami do porozumienia w przedmiocie wzajemnych rozliczeń z tytułu korzystania z nieruchomości wspólnej.

Przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta podziałem do korzystania. Ponadto Skarb Państwa – Urząd Miasta K. nigdy nie wyraził zgody na zajmowanie któregokolwiek z lokali znajdujących się w przedmiotowej nieruchomości do wyłącznego korzystania przez pozostałych współwłaścicieli, z wyłączeniem Skarbu Państwa. Skarb Państwa pozbawiony bowiem jest możliwości korzystania z nieruchomości, gdyż wszystkie lokale, mające charakter mieszkalny, zajęte są przez pozostałych współwłaścicieli.

W związku z ustaleniem na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów, że część lokali mieszczących się w budynku znajduje się w dyspozycji współwłaścicieli nieruchomości, Skarb Państwa – Urząd Miasta K. wystąpił do współwłaścicieli korzystających z poszczególnych części nieruchomości wspólnej, manifestując swoje uprawnienia do współposiadania oraz współkorzystania z przedmiotu współwłasności. Jednocześnie wezwał do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu wyłącznego korzystania z lokali znajdujących się w przedmiotowej nieruchomości, opierając się na uśrednionych wolnorynkowych kwotach czynszu najmu za lokale mieszkalne o podobnej wielkości i zbliżonej lokalizacji.

W przypadku, gdy nie dojdzie do zgodnych ustaleń w w/w. zakresie i dobrowolnego świadczenia przez współwłaścicieli określonych kwot tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez nich z przedmiotu współwłasności z naruszeniem art. 206 K.c., Skarb Państwa będzie dochodził przysługujących mu roszczeń na podstawie art. 618 KPC w związku z art. 225 K.c. w toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniu o zniesienie współwłasności.

W przedmiotowej nieruchomości znajduje się 6 lokali mieszkalnych, wszystkie są w wyłącznym posiadaniu współwłaścicieli. Współwłaściciele zajmowali sukcesywnie lokale w przedmiotowej nieruchomości, nie informując o tym fakcie Gminy.

Wydział Mieszkalnictwa UMK, reprezentujący interesy Skarbu Państwa, jako współwłaściciela nieruchomości wobec braku woli wydania lokali przez współwłaścicieli w celu ich zagospodarowania, umożliwiającego współposiadanie i współkorzystanie w pożytkach i przychodach przez wszystkich współwłaścicieli, skierował do wskazanych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wezwania do zapłaty kwoty wynagrodzenia z tytułu wyłącznego zajmowania przez nich lokali; w momencie uzyskania wiedzy o nabyciu udziału w nieruchomości, w piśmie skierowanym do jednego ze współwłaścicieli, w dniu 30 grudnia 2004 r., przejawił zainteresowanie i wolę współposiadania i korzystania z nieruchomości, tj. czerpania korzyści, jak i partycypowania w kosztach wynikających z utrzymania nieruchomości w należytym stanie. Ze strony Wydziału wyszła deklaracja współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną poprzez powierzenie zarządu jednemu ze współwłaścicieli bądź zawarcia umowy z wybraną osobą o zarządzenie nieruchomością wspólną.

Nadto Skarb Państwa interesował się istnieniem i wysokością dochodów oraz należności obciążających nieruchomość i w tym celu występował o dokonanie rozliczeń z zarządu nieruchomością. W piśmie z dnia 13 czerwca 2008 r. skierowanym do zarządcy, Wydział Mieszkalnictwa UMK podtrzymał stanowisko, iż jako współwłaściciel, a zarazem reprezentant Skarbu Państwa, prosi o konsultowanie wszelkich podejmowanych działań stanowiących czynności przekraczające zakres czynności zwykłego zarządu, a także informowanie o działaniach mieszczących się w ramach zwykłego zarządu. Zarządca przesłał faktury i dokumenty wykazujące wydatki poniesione m. in. na przegląd kominiarski, gazowy, budowlany oraz ubezpieczenie OC. Na skutek wezwania zarządcy pismem z dnia 22 maja 2009 r., Wydział Mieszkalnictwa UMK w dniu 24 czerwca 2009 r. otrzymał sprawozdanie finansowe za okres styczeń – grudzień 2008 r., następnie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawozdanie finansowe za okres styczeń – grudzień 2009 r., zaś w dniu 19 maja 2011 r. sprawozdanie finansowe za rok 2010 r. wraz z fakturami za m.in. przeglądy stanu technicznego budynku, instalacji gazowych, ubezpieczenie czy korzystanie z wody i wywóz śmieci. Po wezwaniu z dnia 25 sierpnia 2011 r., Wydział Mieszkalnictwa UMK otrzymał sprawozdanie finansowe za okres 1 stycznia 2011 – 30 czerwca 2011 r. wraz z fakturami opiewającymi m.in. na kwoty dotyczące przeglądu budowlanego czy zużycia wody. Zważywszy na to, iż firma A. zarządzała udziałami tylko połowy współwłaścicieli, zestawienie przychodów i kosztów nie było kompletne i nie ujmowało kosztów zarządu całej nieruchomości. Wobec powyższego, pismami z dnia 28 sierpnia 2012 r. i 15 października 2012 r., Wydział zwrócił się do pozostałych współwłaścicieli o podjęcie kroków zmierzających do ustanowienia wspólnego zarządcy całej nieruchomości, sugerując powierzenie funkcji zarządcy firmie A. . Propozycja ta spotkała się z odmową ze strony części współwłaścicieli, którzy negowały potrzebę ustanowienia jakiegokolwiek zarządcy. Wobec braku porozumienia między współwłaścicielami, na wniosek współwłaściciela A. K., mocą postanowienia Sądu został ustanowiony zarządca sądowy dla przedmiotowej nieruchomości w osobie M.T.

Skarb Państwa wielokrotnie przejawiał zainteresowanie przedmiotową nieruchomością, m.in. w piśmie z 4 kwietnia 2011 r., Wydział skierował do spółki A. pismo z prośbą o dostarczenie informacji dotyczących powierzchni budynku z uwzględnieniem lokali mieszkalnych oraz informacji, który z pozostałych współwłaścicieli i od kiedy zajmuje poszczególne lokale.

Wydział Mieszkalnictwa UMK, reprezentujący interesy Skarbu Państwa nadal zainteresowany jest możliwością uzyskania współposiadania i współkorzystania z wszystkich lokali (tj. nr: [...]; odnośnie lokalu nr [...] trwają ustalenia, co do osoby go zajmującej), celem ich zagospodarowania umożliwiającego współposiadanie rzeczy/partycypowanie w pożytkach i przychodach przez wszystkich współwłaścicieli (np. poprzez najem), jednakże bez rezygnacji z roszczeń za czas zajmowania ich w okresie poprzedzającym ewentualne wydanie.

W przypadku zaś braku wydania lokali, Skarb Państwa akceptuje formę wzajemnego rozliczania w drodze otrzymywania przychodów (wynagrodzenia) w zamian za czerpanie korzyści wynikających z wyłącznego korzystania z lokali przez współwłaścicieli. Wydział Mieszkalnictwa UMK. reprezentujący interesy Skarbu Państwa obecnie weryfikuje informacje, odnośnie celów wykorzystywania lokali przez współwłaścicieli, w najbliższym czasie przekaże ostateczne ustalenia w zakresie wykorzystywania lokali w budynku.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

czy kwota wynagrodzenia z tytułu nieuprawnionego korzystania w latach ubiegłych z lokali w nieruchomości (z wyłączeniem Skarbu Państwa) naliczona jednostronnie przez Urząd Miasta K., podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, a jeśli tak to według jakiej stawki podatkowej?

Wedle wnioskodawcy:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Artykuł 5 ust. 2 w/w. ustawy mówi, że czynności o których mowa w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. W myśl art. 7 ust. 1 przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W świetle art. 33 Kodeksu cywilnego, osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Jak wynika z art. 4 pkt 9b1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ilekroć w ustawie jest mowa o staroście należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu.

Starosta oraz prezydent miasta na prawach powiatu nie mogą być podatnikiem, z tej przede wszystkim przyczyny, że nie są podmiotami samodzielnie prowadzącymi działalność gospodarczą. Gospodarując nieruchomościami, których właścicielem jest Skarb Państwa, nie stanowią odrębnych "bytów" organizacyjnych – działają oni wyłącznie w imieniu i na rachunek jednostki samorządu terytorialnego, tj. w ramach bądź to powiatu, bądź to miasta będącego gminą na prawach powiatu. Wszelkie zatem podejmowane przez nich działania są w istocie działaniami podejmowanymi przez jednostkę samorządu terytorialnego (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2009 r., I FSK 293/08).

Mając na względzie poczynione uwagi oraz wyżej przedstawiony stan faktyczny sprawy, Skarb Państwa reprezentowany przez prezydenta miasta na prawach powiatu w związku z gospodarowaniem własnością Skarbu Państwa, nie wystąpi w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Rolę podatnika VAT w związku z gospodarowaniem nieruchomościami będącymi własnością Skarbu Państwa pełni w rozpatrywanej sprawie miasto na prawach powiatu, tj. Gmina K., wykonująca zadania powiatu na zasadach określonych w ustawie o samorządzie powiatowym.

Gmina Miejska K. jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Ponadto wnioskodawca wykonuje działalność, która nie podlega regulacji ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, m.in. działając jako organ władzy publicznej. Wnioskodawca podlega również regulacji ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r.

W świetle art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły do celów zarobkowych.

Sam fakt dokonania czynności przez podmiot zarejestrowany jako podatnik VAT nie oznacza, że podlega ona opodatkowaniu VAT, bowiem możliwe jest, że w danej transakcji sprzedawca nie występuje w tej właśnie roli. Zatem, aby daną czynność uznać za opodatkowaną VAT muszą zostać spełnione łącznie: zarówno przesłanka przedmiotowa, tzn. czynność musi się mieścić w przedmiotowym katalogu czynności opodatkowanych, jak i przesłanka podmiotowa, tzn. zaistniała czynność powinna być wykonana przez podmiot działający w charakterze podatnika VAT.

W odniesieniu do sytuacji przedstawionej przez wnioskodawcę, Gmina Miejska K. nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług i nie może być uznany za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Ponadto, współwłaściciel, który pozbawia innego współwłaściciela posiadania rzeczy w sposób przewidziany w art. 206 K.c., narusza jego uprawnienia wynikające ze współwłasności, będącej postacią własności i tym samym podlegające ochronie na podstawie art. 224 i 225 Kodeksu. Podejmowanie zatem przez Gminę Miejską K. działań zmierzających do uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli niezgodnie z brzmieniem art. 206 K.c. stanowi realizację roszczeń wynikających z ograniczenia prawa własności, a tym samym stanowi realizację przysługujących Wnioskodawcy uprawnień właścicielskich. Nie jest to zatem działanie podejmowane w ramach działalności gospodarczej, a zatem nie jest dokonywane przez podatnika podatku od towarów i usług w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W konsekwencji nie podlega ono opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, pomimo zgodnych ustaleń, co do określenia jej wysokości i tym samym akceptacji przez Gminę Miejską K. takiego sposobu korzystania z nieruchomości. Wynagrodzenie należne od współwłaścicieli pozbawiających innego współwłaściciela możliwości posiadania przedmiotu współwłasności na zasadach określonych w art. 206 K.c. nie stanowi wynagrodzenia za usługę. Zachowanie współwłaściciela niezgodne z brzmieniem art. 206 KC narusza uprawnienia wynikające ze współwłasności i w związku z tym jest działaniem bezprawnym. Wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości w związku z pozbawieniem możliwości korzystania z niej przez innego współwłaściciela ma zatem charakter odszkodowawczy, gdyż np. pozwala na zrekompensowanie korzyści, które można by było osiągnąć gdyby rzecz została wynajęta i jako takie nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Reasumując w opinii Wnioskodawcy kwoty rekompensaty z tytułu korzystania z lokali z wyłączeniem Skarbu Państwa za poszczególne lata ustalone w sposób opisany we wniosku nic podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Interpretacją indywidualną nr [...] Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji jest nieprawidłowe.

Organ wskazał, że o tym, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, decydować muszą w każdym przypadku konkretne okoliczności. Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia, czy czynność podlega opodatkowaniu, jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu, bądź wystąpienie przez jego właściciela na drogę sądową.

W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody. Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet dorozumianą), a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy należy uznać za wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, które na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

W konsekwencji należy stwierdzić, że decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez dotychczasowego użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu, jako świadczenie usług.

Z okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawca nabył udział wynoszący 1/32 cz. w działce zabudowanej budynkiem na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego 12 lipca 2002 r. Od grudnia 2004 r., wnioskodawca zwracał się (zgodnie z przepisami art. 208 K.c.) do współwłaścicieli nieruchomości, jak również do zarządcy, o przesłanie rachunku z prowadzonego zarządu budynkiem. Otrzymywane sprawozdania finansowe nie były kompletne. Pozostali współwłaściciele nie wyrażali bowiem woli współpracy i unormowania stosunków współwłaścicielskich. Wobec powyższego, wnioskodawca pismami z 28 sierpnia 2012 r. i 15 października 2012 r. zwrócił się do pozostałych współwłaścicieli o podjęcie kroków zmierzających do ustanowienia wspólnego zarządcy całej nieruchomości. Propozycja spotkała się z odmową ze strony niektórych współwłaścicieli, którzy negowali potrzebę ustanowienia jakiegokolwiek zarządcy Wobec braku porozumienia między współwłaścicielami w przedmiocie zarządu nieruchomością mocą postanowienia Sądu z 18 grudnia 2015 r., został ustanowiony zarządca sądowy dla przedmiotowej nieruchomości. W momencie objęcia funkcji przez zarządcę sądowego, współwłaściciele faktycznie podjęli próbę współpracy i unormowania stosunków, lecz mając na uwadze toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości, nie doszło pomiędzy współwłaścicielami do porozumienia w przedmiocie wzajemnych rozliczeń z tytułu korzystania z nieruchomości wspólnej. Przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta podziałem do korzystania. Ponadto wnioskodawca nigdy nie wyraził zgody na zajmowanie któregokolwiek z lokali znajdujących się w przedmiotowej nieruchomości do wyłącznego korzystania przez pozostałych współwłaścicieli, z wyłączeniem Skarbu Państwa. Skarb Państwa pozbawiony bowiem jest możliwości korzystania z nieruchomości, gdyż wszystkie lokale, mające charakter mieszkalny, zajęte są przez pozostałych współwłaścicieli. Wnioskodawca wystąpił do współwłaścicieli korzystających z poszczególnych części nieruchomości wspólnej, manifestując swoje uprawnienia do współposiadania oraz współkorzystania z przedmiotu współwłasności. Jednocześnie pismami z 8 marca 2017 r. wezwał do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu wyłącznego korzystania z lokali znajdujących w się w przedmiotowej nieruchomości, opierając się uśrednionych wolnorynkowych kwotach czynszu najmu za lokale mieszkalne o podobnej wielkości i zbliżonej lokalizacji. W przypadku, gdy nie dojdzie do zgodnych ustaleń w w/w. zakresie i dobrowolnego świadczenia przez współwłaścicieli określonych kwot tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez nich z przedmiotu współwłasności z naruszeniem art. 206 K.c., Skarb Państwa będzie dochodził przysługujących mu roszczeń. W momencie nabycia przez Skarb Państwa udziału wyłącznie lokal nr [...] był zajęty i faktycznie użytkowany. Współwłaściciele zajmowali sukcesywnie lokale w przedmiotowej nieruchomości, nie informując o tym fakcie Wydziału.

Wydział Mieszkalnictwa UMK, reprezentujący interesy Skarbu Państwa nadal zainteresowany jest możliwością uzyskania współposiadania i współkorzystania z wszystkich lokali (tj. nr: [...]; odnośnie lokalu nr [...] trwają ustalenia co do osoby go zajmującej), celem ich zagospodarowania umożliwiającego współposiadanie rzeczy/partycypowanie w pożytkach i przychodach przez wszystkich współwłaścicieli (np. przez najem), jednakże bez rezygnacji z roszczeń za czas zajmowania ich w okresie poprzedzającym ewentualne wydanie. W przypadku zaś braku wydania lokali, Skarb Państwa akceptuje formę wzajemnego rozliczania w drodze otrzymywania przychodów (wynagrodzenia) w zamian za czerpanie korzyści wynikających z wyłącznego korzystania z lokali przez współwłaścicieli.

Biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny stwierdzić należy, że wnioskodawca tolerował powstałą sytuacją, tj. korzystanie z nieruchomości będącej również własnością wnioskodawcy przez pozostałych współwłaścicieli ponad przysługujący im w prawie własności udział.

Jak wynika z wniosku, pozostali współwłaściciele zajmowali lokale sukcesywnie w okresie od 2001 r. do 2008 r. i korzystali z nich ponad przysługujący im w prawie własności udział. Stosunki właścicielskie nie zostały uregulowane na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego (np. umowa dzierżawy, najmu, użyczenia), na podstawie którego strony mogłyby określić wzajemne obowiązki, tj. zakres świadczonych usług oraz wysokość wynagrodzenia z tego tytułu.

Wnioskodawca toleruje fakt korzystania przez innych współwłaścicieli nieruchomości ponad przysługujący im w prawie własności udział, domagając się jednakże rozliczania się z wnioskodawcą z korzyści wynikających z wyłącznego z nich korzystania. Należy zauważyć, że od momentu nabycia udziału w nieruchomości, tj. od 2002 r. wnioskodawca nie podjął działań mających na celu uregulowanie stanu rzeczy. Wnioskodawca wskazał, że wystąpił do współwłaścicieli korzystających z poszczególnych części nieruchomości wspólnej, manifestując swoje uprawnienia do współposiadania oraz współkorzystania z przedmiotu współwłasności. Wnioskodawca przejawił zainteresowanie i wolę współdziałania dopiero 30 grudnia 2004 r., kierując do pani A. K. pismo, w którym wnioskodawca wyraził wolę korzystania z nieruchomości tj. czerpania korzyści, jak i partycypowania w kosztach wynikających z utrzymania nieruchomości w należytym stanie. Dopiero też od grudnia 2004 r. Gmina zwracała się do współwłaścicieli nieruchomości, jak również do zarządcy o przesłanie rachunku z prowadzonego zarządu budynkiem (pisma z dnia 30 grudnia 2004 r., 29 listopada 2007 r., 13 czerwca 2008 r., 22 maja 2009 r., 11 maja 2011 r., 25 października 2011 r., 19 czerwca 2012 r.). Następnie wnioskodawca przejawił zainteresowanie przedmiotową nieruchomością w 2011 r. (tj. po 9 latach od nabycia udziału w nieruchomości wspólnej), kierując do Spółki A. pismo z dnia 4 kwietnia 2011 r. z prośbą o dostarczenie informacji dotyczących powierzchni budynków z uwzględnieniem lokali mieszkalnych oraz informacji, który z pozostałych współwłaścicieli od kiedy zajmuje poszczególne lokale. Ale dopiero w 2017 r. wnioskodawca wezwał pozostałych współwłaścicieli lokali do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu wyłącznego zajmowania przez nich lokali znajdujących się w przedmiotowej nieruchomości. W związku z brakiem woli wydania przedmiotowych lokali, wnioskodawca nie wystąpił na drogę postępowania sądowego w celu uregulowania stanu rzeczy, tj. uzyskania możliwości współposiadania i współkorzystania z nieruchomości będącej współwłasnością wnioskodawcy.

Tym samym uznać należy, że pomiędzy stronami istnieje określony stosunek prawny o charakterze umownym – dorozumiany – skutkujący realizacją wzajemnych świadczeń. Stwierdzić bowiem należy, że wolą wnioskodawcy jako współwłaściciela nieruchomości, bezumownie wykorzystywanej przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości ponad przysługujący im w prawie własności udział, jest udostępnienie im tejże nieruchomości, wprawdzie nie jawne, na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy cywilnoprawnej, lecz właśnie dorozumiane, polegające na tolerowaniu przez wnioskodawcę zaistniałej sytuacji.

Zatem wnioskodawca nie dąży do zaniechania/zaprzestania korzystania przez pozostałych współwłaścicieli z nieruchomości ponad przysługujący im w prawie własności udział, a nadal zainteresowany jest możliwością uzyskania współposiadania i współkorzystania z wszystkich lokali, celem ich zagospodarowania umożliwiającego współposiadanie rzeczy/partycypowanie w pożytkach i w przychodach przez wszystkich współwłaścicieli (np. poprzez najem), jednakże bez rezygnacji z roszczeń za czas zajmowania ich w okresie poprzedzającym ewentualne wydanie. Wnioskodawca akceptuje formę wzajemnego rozliczania w drodze otrzymywania przychodów (wynagrodzenia) w zamian za czerpanie korzyści wynikających z wyłącznego korzystania z lokali przez współwłaścicieli.

Z uwagi na fakt, że w rozpatrywanej sprawie występuje dorozumiana zgoda na korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli ponad przysługujący im w prawie własności udział – umożliwienie przez wnioskodawcę korzystania pozostałym współwłaścicielom z nieruchomości będącej we współwłasności wnioskodawcy, z wyłączeniem wnioskodawcy, należy traktować jako dorozumiany stosunek prawny o charakterze umownym, który spełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Tym samym stwierdzić należy, że kwoty pieniężne od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości z tytułu korzystania z nieruchomości ponad przysługujący im w prawie własności udział, winny być traktowane jako należność za świadczenie wzajemne w postaci świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

W skardze na powyższą interpretację wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie G. K. zarzuciła naruszenie:

-art. 14 "c" § 1 i 2 w zw. z art. 14 "b" § 3 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne rozpatrzenie przez organ innego stanu faktycznego, niż ten przedstawiony przez skarżącego i tym samym dokonanie modyfikacji stanu faktycznego wyrażonego we wniosku o wydanie interpretacji, gdyż mimo wyraźnego wskazania przez skarżącego, że nie wyraził on zgody na korzystanie z lokali przez pozostałych współwłaścicieli organ uznał, że skarżący wyraził dorozumiana zgodę na to korzystanie,

-art. 5 ust. 1 p.1 oraz ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 1 p. 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez błędna wykładnię, tj. błędne uznanie, że rekompensaty otrzymane przez skarżącego stanowią wynagrodzenie za podlegającą opodatkowaniu czynność świadczenia usług, choć między skarżącym, a innymi współwłaścicielami lokali brak jest stosunku prawnego, który stanowiłby podstawę do uznania, że otrzymane wynagrodzenie stanowi zapłatę za świadczoną usługę, oraz nie istnieje ścisły i bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a odpłatnością za nie, co powoduje, że otrzymana rekompensata nie ma charakteru ekwiwalentności, a także

-art. 5 ust. 1 p.1 oraz ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 1 p. 2, art. 7 ust. 1, oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie będącej wynikiem błędnej wykładni, poprzez uznanie, że dorozumiana zgoda właścicieli nieruchomości wyłącza odszkodowawczy charakter otrzymanej rekompensaty, co z kolei doprowadziło do uznania skarżącego za podatnika w odniesieniu do kwoty rekompensaty, przy czym organ podatkowy błędnie ustalił, że skarżący wyraził dorozumianą zgodę na określone korzystanie z nieruchomości przez pozostałych współwłaścicieli.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Skarga jest uzasadniona.

Postępowanie interpretacyjne jest postępowaniem autonomicznym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Celem tego postępowania jest ocena stanu faktycznego i proponowanego we wniosku rozstrzygnięcia, a nie rozstrzyganie sytuacji prawnopodatkowej strony składającej wniosek. Stosownie do postanowień art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zgodnie zaś z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Na mocy art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej.- interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. Specyfika postępowania interpretacyjnego polega na tym, że w jego ramach nie jest dopuszczalne ustalenie przez organ podatkowy faktów istotnych dla zastosowania wskazanych we wniosku o wydanie interpretacji przepisów materialnego prawa podatkowego. Zgodnie bowiem z postanowieniami przytoczonego powyżej art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej to na składającym wniosek o wydanie interpretacji spoczywa ciężar wyczerpującego opisania stanu faktycznego lub też przedstawienia opisu zdarzenia przyszłego. Rola organu interpretacyjnego sprowadza się do dokonania wykładni wskazanych przez wnioskodawcę przepisów prawa oraz odniesienia wynikających z nich norm do stanowiska zawartego we wniosku o wydanie interpretacji, a przez to w konsekwencji dokonanie oceny czy stanowisko występującego z wnioskiem znajduje oparcie w normach prawa podatkowego.

Jak wyżej podkreślono składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Zaakcentować też trzeba, że specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że organ wydający taką interpretację może «poruszać się» tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, w granicach zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). O ile w ramach zwykłego postępowania podatkowego, prowadzonego na podstawie przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, organ podatkowy obowiązany jest do ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, rzeczywiście zaistniałych (zgodnie z art. 122 O.p.), o tyle zadanie organu interpretacyjnego zawężone jest do analizy okoliczności podanych we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 897/10, LEX nr 976050). [...] Wynikający z art. 14b § 3 O.p. wymóg, aby stan faktyczny przedstawiony we wniosku był wyczerpujący wiąże się z koniecznością podania wszystkich jego elementów, istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku. Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej organy podatkowe nie są uprawnione ani do ustalania i dowodowego weryfikowania stanu faktycznego, ani też do udzielania interpretacji w obszarze regulacji prawnych, które nie zostały przedstawione w stanowisku wnioskodawcy odnośnie do podatkowej kwalifikacji danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1523/10, LEX nr 1123044.)

Odnosząc powyższe uwagi bezpośrednio do badanej interpretacji indywidualnej należy zgodzić się ze skarżącą, że organ przyjął za podstawę swej analizy prawnej inny stan faktyczny aniżeli ten, który został przedstawiony przez stronę we wniosku. Tymczasem ów stan faktyczny stanowi jedyną podstawę faktyczną wydanej interpretacji i tym samym wyznacza granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone w ustawie skutki prawne (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, komentarz wydanie 5, Lexis Nexis, Warszawa 2009, s. 105). Skutkiem tego, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę.

Organ bezzasadnie przyjął w szczególności, ze wnioskodawca akceptuje formę wzajemnego rozliczania w drodze otrzymywania przychodów (wynagrodzenia) w zamian za czerpanie korzyści wynikających z wyłącznego korzystania z lokali przez współwłaścicieli, a zatem w rozpatrywanej sprawie występuje dorozumiana zgoda strony wnioskującej na korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli ponad przysługujący im w prawie własności udział, a skoro tak, to umożliwienie przez wnioskodawcę korzystania pozostałym współwłaścicielom z nieruchomości będącej we współwłasności wnioskodawcy, z wyłączeniem wnioskodawcy należy traktować, jako dorozumiany stosunek prawny o charakterze umownym.

Przyjęta przez organ treść stanu faktycznego pozostaje w oczywistej dysharmonii z okolicznościami przywołanymi we wniosku o wydanie interpretacji. Zgodzić należy się ze skarżącą, że nie wyraziła ona zgody na korzystanie z lokali przez pozostałych współwłaścicieli z wyłączeniem (pominięciem) Skarbu Państwa. Wskazuje na to całokształt przedstawionej przez stronę faktografii. Przywołać tu należy stwierdzenia, iż wnioskodawca występował do współwłaścicieli korzystających z poszczególnych części nieruchomości wspólnej, manifestując swoje uprawnienia do współposiadania oraz współkorzystania z przedmiotu współwłasności, wzywał do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu wyłącznego korzystania z lokali znajdujących się w nieruchomości, podkreślał, że w przypadku, gdy nie dojdzie do zgodnych ustaleń w w/w. zakresie i dobrowolnego świadczenia przez współwłaścicieli określonych kwot tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez nich z przedmiotu współwłasności, Skarb Państwa będzie dochodził przysługujących mu roszczeń przed sądem, przejawiał zainteresowanie i wolę współposiadania i korzystania z nieruchomości, tj. czerpania korzyści, jak i partycypowania w kosztach wynikających z utrzymania nieruchomości w należytym stanie, interesował się istnieniem i wysokością dochodów oraz należności obciążających nieruchomość i w tym celu występował o dokonanie rozliczeń z zarządu nieruchomością, wzywał współwłaścicieli o konsultowanie wszelkich podejmowanych działań stanowiących czynności przekraczające zakres czynności zwykłego zarządu, a także informowanie o działaniach mieszczących się w ramach zwykłego zarządu, zwracał się do pozostałych współwłaścicieli o podjęcie kroków zmierzających do ustanowienia wspólnego zarządcy całej nieruchomości, był i jest nadal zainteresowany możliwością uzyskania współposiadania i współkorzystania z wszystkich lokali, celem ich zagospodarowania umożliwiającego współposiadanie rzeczy/partycypowanie w pożytkach i przychodach przez wszystkich współwłaścicieli, jednakże bez rezygnacji z roszczeń za czas zajmowania ich w okresie poprzedzającym ewentualne wydanie, deklarował, że podejmowanie przez Gminę działań zmierzających do uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli niezgodnie z brzmieniem art. 206 K.c. stanowi realizację roszczeń wynikających z ograniczenia prawa własności, a tym samym stanowi realizację przysługujących wnioskodawcy uprawnień właścicielskich; nie jest to zatem działanie podejmowane w ramach działalności gospodarczej, a także wyjaśniał, że jako reprezentujący współwłaściciela nieruchomości, wobec braku woli wydania lokali przez współwłaścicieli w celu ich zagospodarowania, umożliwiającego współposiadanie i współkorzystanie w pożytkach i przychodach przez wszystkich współwłaścicieli, skierował do wskazanych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości wezwania do zapłaty kwoty wynagrodzenia z tytułu wyłącznego zajmowania przez nich lokali.

Nie sposób także eliminować ze sfery rozważań okoliczności, że pytanie skarżącej odnosiło się do całego szeregu lat poprzedzających złożenie wniosku, że wezwania do zapłaty obejmowały różnych współwłaścicieli i różne przedziały czasowe, a w uzupełnieniu wniosku expressis verbis wskazano, że żądane rozliczenie związane jest z czasem zajmowania lokali w okresie poprzedzającym ewentualne wydanie. Zgodzić należy się ze skarżącą, że o ewentualnej jej zgodzie na rozliczenie się z pozostałymi współwłaścicielami można mówić dopiero od 1.03.2017r., ale i to dopiero w przypadku dalszej ich obstrukcji w przedmiocie dopuszczenia wnioskodawcy do współposiadania.

Mając na uwadze, że kontroli sądowoadministracyjnej podlega interpretacja indywidualna, organ wykroczył poza zakres postawionego mu pytania i opisanego przez stronę stanu faktycznego. Organ skoncentrował się bowiem na próbie wykazania, że w rozpatrywanej sprawie występuje dorozumiana zgoda strony na korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli ponad przysługujący im w prawie własności udział i ma miejsce umożliwienie przez wnioskodawcę korzystania pozostałym współwłaścicielom z nieruchomości będącej we współwłasności wnioskodawcy, z wyłączeniem wnioskodawcy - chociaż organ był związany opisem stanu faktycznego, zawartym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. W konsekwencji doszło do przeprowadził postępowanie interpretacyjne z naruszeniem art. 14b § 3 i art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym skarga okazała się trafna w zakresie pierwszego z postawionych w niej zarzutów.

Skoro zgodnie ze stanem faktycznym opisane przez stronę brak jest podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie występuje dorozumiana jej zgoda na korzystanie z nieruchomości przez innych współwłaścicieli ponad przysługujący im w prawie własności udział – merytoryczne rozpoznanie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię nie mieści się w granicach sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione powyżej stanowisko i udzieli odpowiedzi na pytanie Gminy, czy w opisanym przez nią stanie faktycznym kwota wynagrodzenia z tytułu nieuprawnionego korzystania w latach ubiegłych z lokali w nieruchomości (z wyłączeniem Skarbu Państwa) naliczona jednostronnie przez Urząd Miasta K., podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 146 § 1 ustawy o p.p.s.a., zaś w przedmiocie kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 tejże ustawy.