Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1569/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 3 pkt 4, art. 25 ust. 3 lit. b, art. 27 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Organy pracy, chcąc wyciągnąć konsekwencje wobec bezrobotnego pobierającego zasiłek dla bezrobotnych na podstawie art. 25 ust. 3 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, a więc w sytuacji kiedy korzysta on ze statusu bezrobotnego swojego małżonka, a małżonek ten odmawia bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, nie mogą orzec bezpośrednio o utracie prawa do zasiłku wobec bezrobotnego, ale obowiązane są wcześniej orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej małżonka, jeśli zachodzą przesłanki z art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy i dopiero wówczas rozstrzygnąć sprawę ale nie w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Wobec utraty chociażby jednej z przesłanek z art. 25 ust. 3 lit. "b" ustawy /np. statusu osoby bezrobotnej przez małżonka/ niewątpliwie zachodziłyby podstawy do orzeczenia o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnego.

TEZY

Organy pracy, chcąc wyciągnąć konsekwencje wobec bezrobotnego pobierającego zasiłek dla bezrobotnych na podstawie art. 25 ust. 3 lit. "b" ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, a więc w sytuacji kiedy korzysta on ze statusu bezrobotnego swojego małżonka, a małżonek ten odmawia bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, nie mogą orzec bezpośrednio o utracie prawa do zasiłku wobec bezrobotnego, ale obowiązane są wcześniej orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej małżonka, jeśli zachodzą przesłanki z art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy i dopiero wówczas rozstrzygnąć sprawę ale nie w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Wobec utraty chociażby jednej z przesłanek z art. 25 ust. 3 lit. "b" ustawy /np. statusu osoby bezrobotnej przez małżonka/ niewątpliwie zachodziłyby podstawy do orzeczenia o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16.09.1998 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania Krystyny C. od decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy z dnia 10 sierpnia 1998 r. orzekającej utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnego na 90 dni z dniem 3 lipca 1998 r. z powodu odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy przez współmałżonka - utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor WUP stwierdził, że Krystyna C. została zarejestrowana w Rejonowym Urzędzie Pracy w dniu 1.10.1997 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Mąż jej - Jerzy C. - również pozostawał od dnia 2.01.1997 r. w rejestrze osób bezrobotnych tego samego Urzędu Pracy.

Jako że ww. małżonkowie mają na utrzymaniu troje dzieci w wieku do 15 lat, Krystynie C. z dniem 9 kwietnia 1998 r. przyznano zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do zasiłku dla bezrobotnych do 18 miesięcy.

W dniu 2 lipca 1998 r. Jerzy C. otrzymał kartę referencyjną z RUP do pracy w Z. P. D. "A" s. c. w S. Tartak w K. do pracy na stanowisko korowacz drzewa, jednakże pracy nie podjął, a w karcie referencyjnej pracodawca wpisał, iż bezrobotny nie podjął pracy ze względu na zaproponowaną niską stawkę zaszeregowania.

W związku z powyższą decyzją organu pierwszej instancji, pozbawiono żonę bezrobotnego Krystynę C. prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 90 dni.

Od tej decyzji Krystyna C. złożyła odwołanie negując stwierdzenie organu, że mąż jej odmówił propozycji pracy. Organ odwoławczy stwierdził po rozpatrzeniu odwołania, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, szkolenia, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych. Wznowienie wypłaty następuje po upływie 90 dni /art. 27 ust. 2 pkt 1/, jednakże okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o czas nieprzysługiwania zasiłku /art. 25 ust. 8/.

Z odpowiedzi udzielonej przez właściciela Tartaku wynika, że Jerzy C. na zaproponowaną mu stawkę wynagrodzenia odpowiedział, że za takie pieniądze nie będzie pracował i dlatego też taką odpowiedź wpisał pracodawca na skierowaniu.

W świetle powyższego orzeczenie o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnego na okres 90 dni z dniem odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia jest słuszne i dlatego należało utrzymać je w mocy.

Powyższą decyzję ostateczną zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyna C., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu pierwszej instancji.

Skarżąca zarzucała, że mąż jej był zainteresowany podjęciem pracy w Tartaku w K. już od wielu miesięcy, a to pracodawca - właściciel Tartaku nie chciał go zatrudnić.

Nieprawdą jest, aby jej mąż odmówił podjęcia pracy w tartaku w K., dokąd został skierowany przez RUP. Skarżąca zgłosiła cały szereg zarzutów przeciwko temu pracodawcy - właścicielowi tartaku w K., które jej zdaniem uniemożliwiały normalne zatrudnienie pracowników.

Nieprawidłowości te zostały potwierdzone przez kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy w S.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na marginesie sprawy stwierdził, iż zarzuty przedstawione w skardze dotyczące funkcjonowania tartaku w K. nie są przedmiotem rozpatrywania przez organy pracy obu instancji, jak również nie mogą stanowić podstawy do odmowy podjęcia zatrudnienia, a co za tym idzie do uznania powyższej odmowy za usprawiedliwioną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż zostały podane w skardze.

Niezależnie bowiem od granic skargi Sąd jest zobowiązany zgodnie z przepisem art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdzić naruszenie prawa skutkujące uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

W sprawie niniejszej organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./, co miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA/.

Przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji orzekającej o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącą Krystynę C., nie mógł mieć do niej zastosowania, gdyż to nie skarżąca jako bezrobotna odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia odpowiedniego zatrudnienia, ale jej mąż, który posiadał status bezrobotnego bez prawa do zasiłku.

W myśl przepisów art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Kierownik rejonowego urzędu pracy pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która dwukrotnie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia albo wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 6 miesięcy.

W tych warunkach, aby pozbawić statusu bezrobotnego męża skarżącej z powodu odmowy podjęcia pracy należałoby ustalić, czy została spełniona przesłanka z art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy, to znaczy dwukrotna odmowa bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia przez niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia.

Wydaje się, że w sytuacji jaka zaistniała w sprawie niniejszej, to jest odmowy przez męża skarżącej przyjęcia jednej z propozycji odpowiedniego zatrudnienia, brak było nawet podstaw do orzeczenia o pozbawienie bezrobotnego Jerzego C. statusu bezrobotnego na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy jak również na innej podstawie przewidzianej w przepisie art. 13 ust. 3 pkt 1-7 ustawy.

Skoro więc nie było podstaw do pozbawienia męża skarżącej statusu bezrobotnego, to znaczy, że zachowywał on ten status nieprzerwanie, również w tym czasie, kiedy została podjęta kwestionowana decyzja o orzeczeniu utraty przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnego na 90 dni z dniem 3 lipca 1998 r.

Zgodnie zatem z brzmieniem przepisu art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu skarżąca winna zachować prawo do zasiłku dla bezrobotnego przez okres 18 miesięcy mimo odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia przez współmałżonka, gdyż nadal posiadał on status bezrobotnego i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Skarżąca jako osoba bezrobotna miała na utrzymaniu dzieci w wieku do 15 lat i spełniała wszystkie przesłanki do zachowania prawa do zasiłku dla bezrobotnego przez okres 18 miesięcy, a przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy nie mógł mieć do niej w ogóle zastosowania.

Przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma bowiem zastosowanie do bezrobotnego pobierającego zasiłek dla bezrobotnych, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny podjęcia odpowiedniego zatrudnienia, czyli z literalnej wykładni tego przepisu absolutnie nie wynika, aby można rozszerzać tę odmowę na współmałżonka bezrobotnego o statusie również osoby bezrobotnej, ale nie pobierającego zasiłku z powodu upływu okresu, gdyż przepis art. 25 ust. 3 lit. "b" ustawy używa dwóch odrębnych pojęć, jakimi są bezrobotny i małżonek bezrobotnego, który jest także bezrobotnym bez prawa da zasiłku utraconego z powodu upływu okresu jego pobierania. Są to faktycznie i prawnie dwie odrębne osoby, co do których maja zastosowanie odrębne regulacje prawne, przy czym w przepisie art. 25 ust. 3 lit. "b" ich uprawnienia zostały połączone w jedną przesłankę do przedłużenia zasiłku dla bezrobotnego do okresu 18 miesięcy, przy czym ten zasiłek przysługuje jednej osobie a nie obojgu małżonkom i to ona tylko może być pozbawiona.

W przypadku zastosowania przepisu art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy to pozbawienie zasiłku dotyczy tylko bezrobotnego, który go pobierał, i to z powodu odmowy przez niego a nie kogokolwiek innego nawet współmałżonka przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia.

Reasumując powyższe rozważanie należy stwierdzić, że organy pracy chcąc wyciągnąć konsekwencje wobec bezrobotnego pobierającego zasiłek dla bezrobotnych na podstawie art. 25 pkt 3 lit. "b" ustawy, a więc w sytuacji kiedy korzystając ze statusu bezrobotnego swojego małżonka, a małżonek ten odmawia bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, nie mogą orzec bezpośrednio o utracie prawa do zasiłku wobec bezrobotnego, ale obowiązane są wcześniej orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej małżonka, jeśli zachodzą przesłanki z art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy i dopiero wówczas rozstrzygnąć sprawę ale nie w oparciu o przepis art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Wobec utraty chociażby jednej z przesłanek z art. 25 pkt 3 lit. "b" ustawy /np. statusu osoby bezrobotnej przez małżonka/ niewątpliwie zachodziłyby podstawy do orzeczenia o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnego.

W sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba analizowania przyczyny niepodjęcia zatrudnienia przez małżonka skarżącej, czy miała miejsce odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, czy też nie, gdyż kwestionowana decyzja została podjęta na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy, który nie mógł mieć w ogóle w tej sprawie zastosowania, gdyż to nie skarżąca /bezrobotna pobierającą zasiłek/ odmówiła podjęcia zatrudnienia tylko jej małżonek, co zresztą wyraźnie wynika z treści zaskarżonej decyzji.

Na marginesie tylko można zauważyć, że ustalenia stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji są prawidłowe, a zarzuty skierowane przeciwko tym ustaleniom nie są przekonywające.

Mimo jednak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego zaskarżona decyzja jako dotknięta wadami naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 25 pkt 3 lit. "b", art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co miało wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, podlegała uchyleniu na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy wyżej powołanych przepisów art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.