Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 599/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 15 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 599/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Burmistrz [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102 ust. 1 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, zwanej w skrócie "u.p.s.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135 poz. 823), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) odmówił przyznania skarżącemu J. P. pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont mieszkania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że zainteresowany zamieszkuje sam i uzyskany dochód przekracza kryterium dochodowe. Dochód wynosi 932,65 zł i stanowi dochód z gospodarstwa rolnego 0,65 ha – 162,50 zł (0,65 ha x 250)+ 3,0806 ha- 770,15 (3,0806 ha x 250 zł) i przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Ponadto zainteresowany posiada lekki stopień niepełnosprawności, który nie dyskwalifikuje do podjęcia pracy.

Środki na remont dotyczą budynku, w którym zainteresowany nie mieszkał, odziedziczył go po ojcu. Zainteresowany zamieszkał z babcią w budynku parafialnym, w którym przebywa do teraz. Dom do remontu stoi pusty od 2005 r. tj. od śmierci ojca i do dzisiaj zainteresowany nie poprawił jego stanu technicznego. Lekki stopień niepełnosprawności zainteresowany uzyskał w 2013 r. W czasie gdy był zdrowy również nie remontował domu. Wskazano też, że zainteresowany w styczniu 2014 r. korzystał z pomocy i otrzymał specjalny zasiłek celowy na zakup opału.

Podkreślono też, że ośrodek dysponuje ograniczoną ilością środków. Na 4 miesiące planu na zasiłki – 5000 zł, wykorzystano 5.528 zł. Wszystkie środki przeznaczone są głównie dla osób z niskim dochodem a specjalne zasiłki przyznaje się tylko w wyjątkowych sytuacjach a takie nie wystąpiły u wnioskodawcy.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem organ I instancji w oparciu o prowadzone postępowanie i zgromadzony w jego toku materiał dowodowy w zakresie warunków życiowych odwołującego się, dokonał właściwej oceny istnienia przesłanek z powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił również, że organ I instancji, mając na uwadze sytuację życiową wnioskodawcy, przyznał mu specjalny zasiłek celowy na zakup opału. Organ odwoławczy zauważył co prawda, iż zgodnie z treścią art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi jednak stwierdził, iż organ pierwszej instancji mógł odmówić przyznania pomocy w tej formie, gdyż nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb, a pomimo trudnej sytuacji odwołującego się, organy pomocy społecznej zobowiązane są do udzielania tej pomocy także innym potrzebującym mieszkańcom gminy.

W skardze do sądu zainteresowany zakwestionował wydane rozstrzygnięcie. Realnym dochodem jest dochód z umowy dzierżawy oraz ziemia o pow. 0,80 ha. Dom parafialny, w którym mieszka jest w złym stanie technicznym. Jest osobą niepełnosprawną i nie czuje się na siłach aby pomóc sobie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.), której przepisy były podstawą wydania zaskarżonej decyzji, przewiduje m. in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Na podstawie art. 41 ust. 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Użyty tutaj zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co skutkuje tym, że samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania wnioskodawcy tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie.

Dokonując analizy powyższej normy należy wskazać, iż przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się od nich, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 u.p.s. Sytuacja osób ubiegających się o specjalne świadczenia jest zatem na tyle lepsza od innych, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności. To wyłącznie wyjątkowość zaistniałych okoliczności może uczynić zasadnym ich wniosek (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 stycznia 2012 r.; LEX nr 1113971).

Odnośnie tej ostatniej przesłanki należy zauważyć, że jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 41 ust. 1 u.p.s. w sposób nie mogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze wskazanych tam świadczeń. Mogą one być przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości ich przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi zaś sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12, LEX nr 1298296 oraz w wyroku z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 381/11/.EX nr 1082741). Przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (tak np. NSA w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1083/11, LEX nr 1149108).

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji daje podstawę do uznania, iż przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" została w niniejszej sprawie poddana analizie. Organ II instancji uznał, że remont mieszkania odziedziczonego po ojcu nie ma na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, gdyż skarżący ma dach nad głową. Poza tym, jego sytuacja finansowa nie jest nadzwyczajna. Skarżący załączył umowę dzierżawy. W aktach są też jego oświadczenia, że rozwiązuje umowę z 2013 r., potem wycofuje się z tego oświadczenia.

Pozwala to na uznanie, że w zależności od okoliczności skarżący przedstawia swoją sytuację finansową.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 115 § 1 ppsa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.