Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2769/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant: Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2004r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2003r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę kandydatów na syndyków masy upadłości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] maja 2003r.


UZASADNIENIE

Prezes Sądu Okręgowego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003r. na podstawie § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości ( Dz. U. Nr 55, poz. 359 ) odmówił M.R. wpisania go na listę syndyków masy upadłości. W uzasadnieniu decyzji podał, iż wnioskodawca ukończył Wyższą Szkołę Społeczno-Ekonomiczną w W. Wydział Ekonomiczny w zakresie doradztwo podatkowe uzyskując tytuł licencjata. Zgodnie zaś z §1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. kandydat na syndyka musi posiadać wyższe wykształcenie, a za takie uznaje się uzyskanie tytułu magistra, nie licencjata.

W złożonym do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu M.R. – skarżący w niniejszej sprawie, wniósł o cofnięcie decyzji i wpisanie go na listę syndyków. Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji z pominięciem przesłanek zawartych w obowiązującym prawie. Przywołując obowiązujące akty prawne: ustawę o szkolnictwie wyższym i zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 kwietnia 1992r. w sprawie określenia rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzoru dyplomu wydawanego przez uczelnie ( M.P. Nr 12, poz. 85 ), skarżący stwierdził, że dyplom ukończenia wyższej uczelni z zawodowym tytułem licencjata jest równoznaczny z posiadaniem, wyższego wykształcenia.

Ministra Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. w związku z § 1 pkt 2 i § 4 rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości ( Dz. U. Nr 55, poz. 359 ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje prezesa Sądu Okręgowego w K.. Minister stwierdzając, że odwołanie nie może zostać uwzględnione podał, iż szczególna rola syndyka w postępowaniu upadłościowym powoduje, że stawiane są im wysokie wymagania i zgodnie z § 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia kandydat na syndyka musi posiadać wyższe wykształcenie. Oznacza to, zdaniem organu, że jeżeli mowa jest w przepisach o wyższym wykształceniu bez wskazania, że chodzi o wykształcenie wyższe zawodowe przyjmuje się, że wymóg dotyczy wykształcenia wyższego magisterskiego i takie jest wymagane od kandydatów na syndyków. Tytuł magistra nadawany jest, zgodnie z ustawą o szkolnictwie wyższym, absolwentom magisterskich studiów wyższych, absolwentom wyższych studiów zawodowych nadawany zaś jest, zgodnie z ustawą o wyższych szkołach zawodowych, tytuł licencjata lub inżyniera i tytuł ten uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na uzupełniające studia magisterskie. Odrębności w zakresie przebiegu studiów magisterskich i studiów zawodowych kończących się uzyskaniem tytułu licencjata lub inżyniera potwierdzają tezę, że nie są to studia równorzędne. Organ powołał się na dotychczasową praktykę dokonywania wpisów na listę syndyków, w której uwzględniano jedynie wykształcenie wyższe z tytułem magistra. Słuszność tej praktyki miałoby potwierdzać cyt. rozporządzenie, które w § 1 pkt 2 zwalnia adwokatów, radców prawnych i biegłych rewidentów od spełniania kwalifikacji wymienionych w § 1 pkt 2 rozporządzenia.

Minister Sprawiedliwości wskazał również, że w świetle załączonych do wniosku dokumentów: zaświadczeń o zatrudnieniu i świadectw pracy skarżący nie spełnia dodatkowo wymogu § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości powołanego wyżej tzn. skarżący nie posiada wymaganego okresu zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 551 k.c.

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze M.R. nie zgodził się z odmową wpisania go na listę kandydatów na syndyków z powodu nieposiadania wyższego wykształcenia i tytułu magistra. Decyzji zarzucił naruszenie art. 8 Kpa. poprzez dokonanie interpretacji przepisu prawa w miejsce zastosowania go. Nie można, zdaniem skarżącego, z obowiązku legitymowania się kandydata na syndyka wykształceniem wyższym, wyciągać wniosku że ma to być wykształcenie wyższe magisterskie i że uzyskany przez kandydata rodzaj dyplomu jest decydującym w kwestii uznania wyższego wykształcenia.

Skarżący zarzucił też organowi naruszenie art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności brak zapoznania się z kwalifikacjami zawodowymi skarżącego, niedokonanie analizy dokumentów załączonych do wniosku, a jednostronne i autorytarne ich zakwestionowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dokonał również analizy dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku, a będących dowodem zatrudnienia i pracy na stanowiskach samodzielnych i kierowniczych. Analiza tych dokumentów prowadzi do wniosku, iż wydana decyzja odmawiająca wpisania skarżącego na listę kandydatów na syndyków jest prawidłowa, ponieważ skarżący nie wykazał się pięcioletnim stażem pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem jak wymaga tego § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, jak to przewiduje art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona.

Stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości ( DZ. U. Nr 55, poz. 359 ) osoba fizyczna kandydująca na syndyka upadłości powinna posiadać m.in. wyższe wykształcenie. Minister, utrzymując w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. odmawiającą skarżącemu wpisu na listę kandydatów na syndyków ze względu na nieposiadanie przez skarżącego wyższego wykształcenia, stwierdził że jeżeli w przepisach określających wymogi kwalifikacyjne mowa jest o wykształceniu wyższym bez wskazania, że chodzi o wykształcenie wyższe zawodowe przyjmuje się, że wymóg dotyczy wykształcenia wyższego magisterskiego. W ocenie Sądu twierdzenie takie jest nieuprawnione, a znajduje jedynie potwierdzenie w potocznym rozumieniu terminu "wyższe wykształcenie". Przywołany przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wymaga od kandydatów na syndyków legitymowania się wykształceniem wyższym. Takie wykształcenie posiadają osoby, które ukończyły studia wyższe i bez znaczenia pozostaje tu fakt, czy studia te realizowane były w systemie wyższego szkolnictwa zawodowego czy szkolnictwa wyższego zorganizowanego na podstawie ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym. Zarówno ustawa z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zmianami ), jak też ustawa z dnia 26 czerwca 1997r. o wyższych szkołach zawodowych ( Dz. U. Nr 96, poz. 590 ze zmianami ) przewidują kształcenie na różnych rodzajach i kierunkach studiów i określają prawo nadawania absolwentom uczelni prowadzonych na podstawie tych ustaw tytułów zawodowych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o wyższych szkołach zawodowych uczelnia zawodowa ma prawo nadawania absolwentom tytułu zawodowego licencjata lub inżyniera. Wydane przez Ministra Edukacji Narodowej na podstawie art. 78 ust. 2 tej ustawy rozporządzenie z dnia 15 stycznia 1998r. w sprawie rodzajów dyplomów oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie zawodowe w § 1 jednoznacznie stwierdza, że jest to dyplom ukończenia studiów wyższych. Ustawa o szkolnictwie wyższym przewiduje w art. 4 ust. 2 m. in. prowadzenie przez uczelnie jednolitych studiów magisterskich i wyższych zawodowych i daje uczelni prawo, na podstawie ust. 4 cyt. artykułu, nadawania absolwentom tytułów zawodowych magistra, lekarza, inżyniera i innych określonych na podstawie art. 149 tej ustawy. Przepis ten – art. 149 ust. 2 upoważnił Ministra właściwego do spraw szkolnictwa do określenia rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie, uwzględniając rodzaje i kierunki studiów. Stosownie do tego upoważnienia Minister Edukacji Narodowej, zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 1992r. w sprawie określenia rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie, określając wzór dyplomów, który otrzymują absolwenci wszystkich rodzajów i kierunków studiów nazwał go dyplomem ukończenia studiów wyższych. Wśród tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów wyższych wymienionych w § 2 zarządzenia wymienia się w pkt 1 tytuł magistra, a w pkt 9 licencjata jako tytuł nadawany absolwentom wyższych zawodowych studiów określonych przepisem kierunków.

Tak więc tytuł licencjata przewidziany tak przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym jak też przepisami ustawy o wyższych szkołach zawodowych stanowi niewątpliwie dowód, iż osoba posiadając ten tytuł ma wykształcenie wyższe. Argument Ministra Sprawiedliwości podnoszony w zaskarżonej decyzji, a stwierdzający fakt, że inny jest przebieg studiów magisterskich, a inny studiów zawodowych, że nie są to studia równorzędne i że praktyka dokonywania wpisów na listę kandydatów na syndyków uwzględnia wyłącznie wykształcenie wyższe z tytułem magistra, nie mogły znaleźć uznania Sądu. Sąd kontrolując decyzje zaskarżone uznał, że brak wykształcenia wyższego magisterskiego nie może, w świetle przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r., być podstawą do odmowy wpisania skarżącego na listę kandydatów na syndyków, bowiem cyt. przepis wymaga wyłącznie posiadania przez kandydata wykształcenia wyższego bez dodatkowych warunków. Również powoływania przez ministra dotychczasowa praktyka nie może stanowić uzasadnienia dokonanej odmowy, ponieważ organy administracji zobowiązane są do działania na podstawie prawa ( art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego – Kpa) tj. do stosowania obowiązującej normy prawnej w jej jednoznacznym brzmieniu i rozumieniu.

Minister Sprawiedliwości, odmawiając skarżącemu wpisania go na listę kandydatów na syndyków upadłości, podniósł dodatkowo że nie spełnia on warunku przewidzianego § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1998r. – że nie posiada udokumentowanego 5-letniego stażu pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem. Stwierdzenie organu nie zostało uzasadnione w sposób umożliwiający kontrolę sądową zaskarżonego orzeczenia. Należy stwierdzić, że w aktach sprawy ( 37 stron ) brak jest dokumentów, których analiza pozwoliła organowi na taki wniosek, a na które organ powołał się w sposób ogólny poprzez sformułowanie: "w świetle załączonych do wniosku zaświadczeń o zatrudnieniu i odpisów świadectw pracy stwierdzić należy, że nie spełnia on ( skarżący ) wymogu z § 1 pkt 2 tj....". Szerokie uzasadnienie odmowy wpisania skarżącego na listę kandydatów na syndyków z powodu braku wymaganego okresu pracy na stanowiskach kierowniczych lub samodzielnych w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, poparte analizą poszczególnych dowodów zatrudnienia i pracy, zawarte jest w odpowiedzi na skargę, co dodatkowo podkreśla wadę decyzji zaskarżonej, która pozbawiona jest tego istotnego dla strony i wyniku sprawy elementu uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wielokrotnie w swoim orzecznictwie, iż za niedopuszczalne należy uznać braki w materiale dowodowym, bowiem uniemożliwiają one sądową weryfikację ustaleń i ocen zawartych w zaskarżonej decyzji, a akta sprawy powinny zawierać materiał, który by wskazywał, jakimi względami kierował się organ wydając dla strony nieprzychylną decyzję ( wyrok NSA z dnia 4 października 2000r. V SA 610/00, wyrok NSA z dnia 1 marca 2000r. III SA 8295/98, wyrok NSA z dnia 23 października 1998r. I SA/Ka 225/97). W rozpatrywanej sprawie brak jest części materiału dowodowego, której pobieżna ocena dokonana przez organ stanowiła podstawę dla przyjęcia ustalenia niekorzystnego dla skarżącego i w efekcie podstawę rozstrzygnięcia. Brak uzasadnienia decyzji w sposób prawem wymagany tj. niezaprezentowanie jakie dowody posłużyły organowi do poczynienia ustaleń w zakresie niespełnienia przez skarżącego wymogu, o którym stanowi § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości stanowią o wadliwości rozstrzygnięcia.

Mając na względzie, iż organ administracji prowadząc postępowanie naruszył § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1998r. w sprawie szczególnych kwalifikacji oraz warunków wymaganych od kandydatów na syndyków upadłości ( Dz. U. Nr 55, poz. 359 ) oraz art. 80 i 107 § 3 Kpa. w związku z § 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K..