Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 580/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono indywidualną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2024 poz 361
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 326
law: Ustawa o fundacji rodzinnej z dnia 26 stycznia 2023 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień /spr./, Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi T.F.R. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 maja 2024 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.52.2024.2.ICZ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazano, że strona T. jest fundacją rodzinną w rozumieniu przepisów ustawy o fundacji rodzinnej.

Strona jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Wynika to z faktu, że strona jest właścicielem nieruchomości użytkowych i uzyskuje przychody z najmu, które są opodatkowane 23% stawką VAT.

Beneficjentami Fundacji są osoby fizyczne.

Fundator Fundacji jest właścicielem:

1) kolekcji samochodów (dalej "Kolekcja samochodów"),

2) kolekcji zegarków.(dalej "Kolekcja zegarków").

Kolekcja samochodów oraz Kolekcja zegarków dalej określane są jako "Kolekcje".

Kolekcja samochodów składa się z samochodów o wartości zabytkowej lub kolekcjonerskiej (wyprodukowanych w niewielkiej liczbie egzemplarzy, wyjątkowe wersje itp.).

Kolekcja zegarków składa się z zegarków o wartości zabytkowej lub kolekcjonerskiej (wyprodukowanych w niewielkiej liczbie egzemplarzy, wyjątkowe wersje itp.).

Fundator Fundacji planuje wniesienie Kolekcji do Fundacji w drodze darowizny lub tytułem mienia wnoszonego na powiększenie funduszu założycielskiego. Przedmioty składające się na Kolekcje nie będą traktowane jako przedmioty codziennego użytku. Beneficjenci będą mogli z nich nieodpłatnie korzystać w sytuacjach wyjątkowych, np. wypożyczyć dany egzemplarz zegarka na wyjątkową uroczystość, w której będą brać udział. Podobnie samochody z kolekcji nie będą użytkowane na co dzień. Beneficjenci od czasu do czasu będą z nich korzystać w sposób hobbystyczny lub reprezentacyjny, np. samochody będą mogły być im udostępniane w celu wzięcia udziału w wyjątkowej uroczystości albo rajdzie samochodów zabytkowych.

Priorytetem będzie jednak bezpieczeństwo Kolekcji oraz zachowanie składników kolekcji w jak najlepszym stanie technicznym. Fundacja powinna bowiem zarządzać mieniem w interesie beneficjentów, starając się, aby wartość mienia rosła. Fundacja będzie dbać o to, żeby samochody były wystawiane na różnego rodzaju pokazach i targach, ponieważ ma to korzystny wpływ na ich wartość (wartość samochodów kolekcjonerskich w znacznej mierze zależy od historii danego egzemplarza oraz tego, czy jest on znany innych kolekcjonerom). W związku z posiadaniem Kolekcji oraz jej udostępnianiem beneficjentom Fundacja będzie ponosić różnego rodzaju koszty. W przypadku samochodów będą to przede wszystkim: koszty garażowania, koszty remontów i serwisowania, koszty transportu samochodów na pokazy i inne imprezy, koszty ubezpieczenia. W przypadku zegarków koszty utrzymania będą niższe. Także w tym przypadku konieczne jest jednak zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania (zapewnienie odpowiedniej temperatury, wilgotności, zabezpieczenie przed kradzieżą) oraz okresowe serwisowanie, a także ubezpieczenie.

W przyszłości, Fundacja od czasu do czasu będzie podejmować decyzje o sprzedaży poszczególnych eksponatów z Kolekcji. Przy podejmowaniu tych decyzji będą brane pod uwagę różne czynniki, w szczególności możliwość/konieczność uzyskania środków finansowych na funkcjonowanie Fundacji (np. sfinansowanie świadczeń dla beneficjentów w formie finansowania nauki lub leczenia) oraz możliwość uzyskania wyjątkowo korzystnej ceny sprzedaży. Należy wyjaśnić, że rynek kolekcjonerskich samochodów i zegarków rządzi się swoimi, dość specyficznymi zasadami. Zdarzają się sytuacje, gdy dany kolekcjoner poszukuje ściśle określonego modelu samochodu lub zegarka ze względów emocjonalnych (np. ten kolekcjoner lub ktoś z jego rodziny posiadał taki przedmiot w przeszłości) i oferuje kwotę wykraczającą poza standardową wycenę i cenniki (mające zastosowanie, gdy czynnik emocjonalny nie ma zastosowania). W ocenie Fundacji przyjęcie takiej oferty będzie się mieściło w pojęciu zarządzania mieniem Fundacji. Należy jednak zaznaczyć, że takie sytuacje mają miejsce niezwykle rzadko.

Dodatkowo we wniosku o interpretację wyjaśniono, że Fundacja została utworzona w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Statut określa zatem cele w sposób tożsamy, jak Ustawa o Fundacji rodzinnej. W ocenie Wnioskodawcy sformułowanie "gromadzenie mienia" ma charakter nieco szerszy niż "zachowanie aktywów i mienia". Działania w celu "gromadzenia mienia" obejmują bowiem także te, których celem jest zwiększenie jego wartości (z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z Ustawy o fundacji rodzinnej).

Mienie nie zostanie wniesione do Fundacji w celu zbycia. Wyjaśniono, że zgromadzenie kolekcji wymagało od Fundatora poświęcenia wielu sił i środków finansowych. Było to przede wszystkim realizowanie pasji Fundatora. Fundator chciałby, aby kolekcje te przetrwały dla kolejnych pokoleń. Jednocześnie chciałby umożliwić beneficjentom realizację tej samej pasji, np. poprzez czasowe udostępnianie im eksponatów.

Fundacja sprecyzowała, że za życia Fundatora nie planuje sprzedaży przedmiotów z Kolekcji. W tym okresie takie transakcje, o ile wystąpią, będą miały charakter incydentalny, nie częściej niż jedna na dwa lata i tylko w przypadku wystąpienia jednego z następujących przypadków:

• gdy sytuacja finansowa Fundacji będzie wymagać pozyskania środków na funkcjonowanie Fundacji lub finansowanie świadczeń dla beneficjentów, albo

• Fundacji zostanie przedstawiona wyjątkowo korzystna oferta zakupu danego przedmiotu - na kwotę znacznie wyższą niż wycena wynikająca z cenników i wycen.

Wnioskodawca wyjaśnił, że wystąpienie którejkolwiek z tych sytuacji wydaje się mało prawdopodobne. Działalność Fundacji jest bowiem finansowana z najmu nieruchomości. Wolą Fundatora jest, żeby takie zasady działania były kontynuowane także w dalszej przyszłości.

Co do zasady Fundator nie chciałby, aby jego spadkobiercy dokonali podziału Kolekcji i sprzedali poszczególne eksponaty. Nie chciałby również, aby między spadkobiercami doszło do sporów na tym tle. Z tego względu Fundator postanowił wnieść Kolekcje do Fundacji. W ocenie Fundatora instytucja Fundacji rodzinnej wpisuje się w jego cele. Jednym z tych celów jest: zachowania zebranych przez Fundatora kolekcji. Za życia Fundatora Fundacja, co do zasady, nie zamierza zbywać eksponatów z kolekcji.

Podkreślono, że Fundacja prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu nieruchomości i to z niej zamierza uzyskiwać zyski na finansowanie funkcjonowania Fundacji oraz świadczenia dla beneficjentów.

Fundacja zaznaczyła, że nie przewiduje odpłatnego udostępniania samochodów lub zegarków z Kolekcji.

Strona wyjaśniła, że w przypadku konieczności uzyskania środków na sfinansowanie kosztów utrzymania funkcjonowania Fundacji Rodzinnej Fundacja będzie stosować typowe formy sprzedaży przewidziane dla przedmiotów kolekcjonerskich. Jedną z nich mogą być specjalistyczne aukcje, targi branżowe, ogłoszenia na specjalistycznych portalach. Są to metody stosowane przez wszystkich posiadaczy kolekcjonerskich pojazdów lub zegarków, także tych, którzy posiadają jeden czy kilka takich przedmiotów.

Strona wyjaśniła również, że jedną z powszechniejszych metod sprzedaży przedmiotów kolekcjonerskich jest korzystanie z domu aukcyjnego. Jeśli licytacja kończy się sukcesem, to dom aukcyjny dokonuje sprzedaży we własnym imieniu, czyli nabywa przedmiot od sprzedającego i sprzedaje osobie/podmiotowi, który zaoferował najwyższą cenę (o ile zostały spełnione wszystkie warunki dojścia transakcji do skutku, np. została przekroczona cena minimalna).

Taki sposób sprzedaży przedmiotów kolekcjonerskich jest powszechnie stosowany, w szczególności przez osoby prywatne, które sprzedają przedmioty z prywatnej kolekcji (nie mają salonu, gdzie mogą wystawić przedmiot; personelu, który będzie go prezentował ewentualnym zainteresowanym i negocjował cenę). Licytacja prowadzona przez renomowany dom aukcyjny to również najbardziej miarodajny sposób ustalenia ceny rynkowej danego przedmiotu.

We wniosku zadano następujące pytania:

1) Czy sprzedaż przez Fundację samochodów i zegarków z Kolekcji będzie podlegać opodatkowaniu VAT?

2) Czy Fundacji przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur dokumentujących zakupy związane z utrzymaniem Kolekcji?

W ocenie strony, sprzedaż przez Fundację samochodów i zegarków z Kolekcji nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.

Odnośnie pytania drugiego strona wskazała, że Fundacji nie przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur dokumentujących zakupy związane z utrzymaniem Kolekcji.

Strona wskazała, że w jej ocenie Kolekcje nie są wykorzystywane do działalności opodatkowanej VAT (są wykorzystywane do prowadzenia działalności statutowej Fundacji). W konsekwencji Stronie nie przysługuje prawo do odliczenia VAT związanego z ich utrzymaniem.

Strona zastrzegła, że w przypadku uznania przez Dyrektora, że sprzedaż składników kolekcji podlega opodatkowaniu VAT (czyli w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 1 za nieprawidłowe) należy uznać, że Fundacji przysługuje prawo do odliczania VAT związanego z utrzymaniem Kolekcji - na zasadach określonych w art. 86 Ustawy o VAT, czyli przede wszystkim pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania.

W interpretacji indywidualnej z 16 maja 2024 r. organ uznał, że:

1) incydentalna sprzedaż przedmiotów kolekcji, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ jest to wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu Ustawy o VAT (jest to wykonywanie czynności opodatkowanych),

2) stronie nie przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur zakupów związanych z utrzymaniem przedmiotów kolekcji, ponieważ nie są to faktury związane z czynnościami opodatkowanymi VAT.

W uzasadnieniu po zacytowaniu przepisów prawa organ wskazał, że z przepisów ustawy o fundacji rodzinnej wynika, że fundacja rodzinna tworzona jest w celu gromadzenia majątku rodzinnego przedsiębiorstwa, zarządzania nim oraz zabezpieczenia potrzeb finansowych beneficjentów tej fundacji. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji, dodatkowo przepisy ustawy o fundacji rodzinnej określają również zakres w jakim fundacja może prowadzić działalność gospodarczą.

Określając skutki podatkowe, jakie rodzą na gruncie podatku od towarów i usług, czynności wykonywane przez fundacje rodzinne, należy brać pod uwagę specyfikę funkcjonowania takich fundacji. Fundacja rodzinna jest bowiem osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Przez świadczenie natomiast rozumie się składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów. Jednocześnie fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców tylko w zakresie wskazanym w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej.

Zatem cel działania fundacji rodzinnej jest stricte majątkowy i polega na kumulowaniu majątku rodzinnego w jednym podmiocie (fundacji rodzinnej) i takim zarządzaniu tym majątkiem, aby możliwe było spełnienie świadczeń na rzecz określonych podmiotów (beneficjentów). Jak się podkreśla w piśmiennictwie, fundacja rodzinna jest osobą prawną o charakterze prywatnym. Ma ona służyć fundatorowi i wskazanym przez niego w statucie fundacji rodzinnej beneficjentom, stanowiąc jednocześnie ochronę majątku wniesionego przez fundatora do fundacji rodzinnej.

Wskazano, że przepisy ustawy oraz dyrektywy w zakresie uznania podmiotu za podatnika prowadzącego działalność gospodarczą stanowią o realizacji zasady powszechności opodatkowania VAT, wynikającej zarówno z przedmiotowego opodatkowania tym podatkiem, który obejmuje wszelkie dostawy towarów i świadczenie usług za wynagrodzeniem, jak i zakresu podmiotowego z uwagi na szeroko zakreślony krąg podmiotów uznawanych za podatników VAT. Definicja działalności gospodarczej zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy ma charakter autonomiczny, oparty na przepisach dyrektywy i winna być rozpatrywana niezależnie od innych przepisów krajowych, gdyż mogłoby to spowodować naruszenia funkcjonalności systemu VAT.

Z przytoczonych przepisów wynika, że dla uznania danego podmiotu za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności a sam fakt jej wykonywania. Oznacza to, że aby uznać działalność podmiotu za działalność gospodarczą nie jest konieczne, aby przyniosła ona jakiekolwiek efekty, wystarczy aby było to takie wykorzystywanie składników majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zgodnie ze wskazanym stanem prawnym stwierdzono, że analiza przesłanek, czy fundacja rodzinna w konkretnym stanie faktycznym spełnia definicję podatnika, czy wykonuje samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług powinna być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem warunków wynikających z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz okoliczności opisanej sprawy.

Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług żeby mówić o podatniku VAT musi być spełniona definicja z art. 15 ustawy: wykonywanie samodzielnie działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Biorąc pod uwagę przepisy ustawy o fundacji rodzinnej - ustawodawca definiuje fundację, jako osobę prawną, która ma na celu zarządzanie majątkiem w interesie beneficjentów. Jeśli więc fundacja prowadzi działalność zgodnie z jej statutem i ta działalność jest prowadzona w sposób powtarzalny dla celów zarobkowych, fundację należy uznać za podatnika VAT.

W statucie Fundacji wskazano, że może ona nabywać majątek w sposób dowolny. W ramach jej funkcjonowania Fundacja będzie gromadzić mienie przez zwiększanie kolekcji o nowe eksponaty, czyli będzie kupować (1) i (2).

Zdaniem organu, pozornie można wnioskować z opisu sprawy, że czynność sprzedaży kolekcji będzie wykonywana w sposób okazjonalny, bowiem strona wskazała, że mienie przekazane do Fundacji nie jest wnoszone w celu jego zbycia, oraz że za życia Fundatora, co do zasady, strona nie zamierza zbywać eksponatów z Kolekcji.

Niemniej jednak strona nie wyklucza okoliczności zbycia tego mienia. Wyjaśnia bowiem, że Fundacja od czasu do czasu będzie podejmować decyzję o sprzedaży poszczególnych eksponatów z Kolekcji. Przy podejmowaniu tych decyzji będą brane pod uwagę różne czynniki, w szczególności możliwość/konieczność uzyskania środków finansowych na funkcjonowanie Fundacji oraz możliwość uzyskania korzystnej ceny sprzedaży.

Wyjaśniono, że każdy podmiot prawa, który dokonuje sprzedaży towarów lub usług może to czynić bez względu na cel lub rezultat tej czynności ale staje się z tego tytułu podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.

Zatem należy uznać, że czynności dokonywane przez Fundację w celu gromadzenia oraz zbywania mienia Fundacji wpisują się w aktywność "handlową", o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Wyjaśniono, że strona twierdziła , iż celem Fundacji będzie nabywanie (gromadzenie przedmiotów kolekcjonerskich) i zbywanie tego mienia. Zbywanie mienia odbywać się będzie np. w sytuacji gdy Fundacji zostanie przedstawiona wyjątkowo korzystna oferta zakupu danego przedmiotu - na kwotę znacznie wyższą niż wycena wynikająca z cenników i wycen.

W przypadku konieczności uzyskania środków na sfinansowanie kosztów utrzymania funkcjonowania Fundacji Rodzinnej, Fundacja będzie stosować typowe formy sprzedaży przewidziane dla przedmiotów kolekcjonerskich. Jedną z nich mogą być specjalistyczne aukcje, targi branżowe, ogłoszenia na specjalistycznych portalach. Są to metody stosowane przez wszystkich posiadaczy kolekcjonerskich , także tych, którzy posiadają jeden czy kilka takich przedmiotów.

Ponadto z opisu sprawy wynika, że przedmioty będą brały udział w pokazach i targach, ponieważ ma to korzystny wpływ na ich wartość kolekcjonerską.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności organ wskazał, że opisane czynności przekraczają czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności i należy je uznać za prowadzenie działalności gospodarczej.

Precyzując opis sprawy wskazano, że za życia Fundatora nie planują sprzedaży przedmiotów z Kolekcji. W tym okresie takie transakcje będą miały charakter incydentalny, nie częściej niż jedna na dwa lata i tylko w przypadku wystąpienia jednego z następujących przypadków - gdy sytuacja finansowa Fundacji będzie wymagać pozyskania środków na funkcjonowanie Fundacji lub finansowanie świadczeń dla beneficjentów, albo Fundacji zostanie przedstawiona wyjątkowo korzystna oferta zakupu danego przedmiotu - na kwotę znacznie wyższą niż wycena wynikająca z cenników i wycen.

Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, iż liczba czy zakres transakcji sprzedaży nie stanowi podstawowego kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania przepisów ustawy o VAT, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą w rozumieniu tej ustawy.

Powyższe czynności dokonane przez Fundację, które będą zmierzać do sprzedaży majątku Fundacji zostaną uznane za działalność handlową, bowiem działania te będą przekraczać zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, czyniąc jednocześnie Fundację podatnikiem podatku od towarów i usług.

W sytuacji wykonywania czynności wpisujących się w definicję dostawy towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT, można przyjąć że Fundacja rodzinna dokonuje czynności opodatkowanych w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, tak jak każda inna osoba prawna i na takich samych zasadach. Z uwagi na specyfikę podatku VAT sama definicja działalności gospodarczej funkcjonuje w pewien sposób autonomicznie i nie jest rozpatrywana z perspektywy innych przepisów krajowych.

Wobec powyższego wskazano, że opisane okoliczności, przemawiają za uznaniem, że działania które będą podejmowane przez Fundację rodzinną będą przekraczały zwykły zarząd majątkiem prywatnym i będą się wpisywały w działania podejmowane przez podmioty prowadzące działalność handlową, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, które uznawane są za podmioty prowadzące działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy.

Bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje kwestia, że Fundacja prowadzi już działalność gospodarczą z zakresu wynajmu nieruchomości.

Odpowiadając zatem na pytanie nr 1, organ stwierdził, że dokonując odpłatnej sprzedaży przedmiotów z Kolekcji w okolicznościach wskazanych we wniosku, Fundacja będzie występować w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji sprzedaż będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT.

Wobec powyższego stanowisko w kwestii objętej pytaniem nr 1, jest nieprawidłowe.

Przechodząc do oceny stanowiska, w kwestii objętej pytaniem nr 2, wskazano, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Z opisu sprawy wynika, że Fundacja rodzinna jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. W związku z posiadaniem Kolekcji oraz jej udostępnianiem beneficjentom Fundacja będzie ponosić różnego rodzaju koszty.

Wątpliwości strony dotyczą ustalenia czy Fundacji przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur dokumentujących zakupy związane z utrzymaniem Kolekcji.

Jak zostało wyżej wskazane, warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego. Przy czym istotna jest intencja nabycia, tzn. jeśli dany towar/usługa ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, pod warunkiem, że nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych. W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne było wykonywanie czynności opodatkowanych.

W opisie sprawy strona doprecyzowała, że za życia Fundatora nie planuje sprzedaży przedmiotów z Kolekcji. W tym okresie takie transakcje, o ile wystąpią, będą miały charakter incydentalny, nie częściej niż jedna na dwa lata i tylko w przypadku wystąpienia konkretnych dwóch przypadków opisanych we wniosku. Ponadto z podanych informacji nie wynika, aby przedmioty Kolekcji miały być wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

W świetle przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego i przywołanych przepisów stwierdzono, że w kontekście celu w jakim Fundator wniesie do Fundacji Kolekcję, okoliczności w jakich wykorzystywane będą przedmioty Kolekcji oraz wydatków związanych z utrzymaniem tej Kolekcji, nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur związanych z utrzymaniem przedmiotów Kolekcji. Prawo do odliczenia podatku naliczonego nie będzie przysługiwało z faktur dokumentujących bieżące zakupy związane z utrzymaniem Kolekcji, gdyż z wniosku nie wynika, aby przedmioty z Kolekcji były wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

Przedmioty z Kolekcji będą przez Fundację wykorzystywane tylko poprzez nieodpłatne użyczanie beneficjentom. Jak jednoznacznie wskazano we wniosku przedmioty składające się na Kolekcje nie będą traktowane jako przedmioty codziennego użytku. Beneficjenci będą mogli z nich nieodpłatnie korzystać w sytuacjach wyjątkowych, np. wypożyczyć dany egzemplarz na wyjątkową uroczystość, w której będą brać udział. Przedmioty składające się na Kolekcję nie będą użytkowane na co dzień. Beneficjenci od czasu do czasu będą z nich korzystać w sposób hobbystyczny lub reprezentacyjny, np. będą mogły być im udostępniane w celu wzięcia udziału w wyjątkowej uroczystości. Priorytetem będzie jednak bezpieczeństwo kolekcji. Przedmioty z Kolekcji nie będą reklamowały w jakikolwiek sposób działalności Fundacji, czy też kształtowały wizerunek Fundacji lub ją promowały.

Przypomniano, że strona wskazała, że Fundacja prowadzi działalność gospodarczą z zakresu wynajmu nieruchomości. Natomiast opisane przedmioty będą brały udział w pokazach i targach, które są imprezami będą wystawiane na różnego rodzaju pokazach i targach, ponieważ ma to korzystny wpływ na ich wartość . Jednakże opisany sposób wykorzystania przedmiotów kolekcji nie będzie związany w sposób bezpośredni ani pośredni działalnością opodatkowaną. Zatem nie można przyjąć, że zostanie spełniony podstawowy warunek odliczenia podatku naliczonego wynikający z art. 86 ust. 1 ustawy tj. związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Tym samym strona nie będzie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z utrzymaniem Kolekcji.

Wobec powyższego stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 2, jest nieprawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej Interpretacji i zobowiązanie Dyrektora do wydania interpretacji w brzmieniu wskazanym przez skarżącą, zarzuciła:

1. Błędną wykładnię prawa materialnego: art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm. ), w związku z art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy o VAT, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w zw. z art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT.

Błędna wykładnia wskazanych przepisów polegała na uznaniu, że wynika z nich norma prawna wskazująca, iż Fundacja rodzinna dokonująca incydentalnej sprzedaży samochodów lub zegarków (stanowiących kolekcje należące do Fundacji), działa w charakterze podatnika VAT wykonującego działalność gospodarczą w konsekwencji sprzedaż ta podlega opodatkowaniu VAT (nawet, gdy celem jest uzyskanie środków na wykonywanie działalności statutowej Fundacji polegającej na finansowaniu świadczeń dla beneficjentów lub sytuacja finansowa Fundacji rodzinnej wymaga pozyskania środków na jej funkcjonowanie).

Prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że definicja podatnika oraz definicja działalności gospodarczej wynikająca z art. 15 ust. 1 i ust. 2 Ustawy o VAT nie obejmują incydentalnej sprzedaży przedmiotów kolekcji należącej do Fundacji dokonanej nie w celach prowadzenia działalności, ale w celach statutowych określonych w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326 ze zm. ), np. w celu uzyskania środków na świadczenia dla beneficjentów oraz na funkcjonowanie fundacji, ponieważ takie transakcje nie są wykonywane w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT (transakcje te nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT). W konsekwencji takie transakcje nie podlegają opodatkowaniu VAT.

2. Niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego: art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, w związku z art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy o VAT, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

Niewłaściwa ocena co do zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego polegała na uznaniu, że incydentalna sprzedaż przedmiotów kolekcji należącej do Fundacji rodzinnej dokonana w celach statutowych określonych w ustawie o fundacji rodzinnej (np. w celu uzyskania środków na świadczenia dla beneficjentów oraz na funkcjonowanie fundacji) podlega zakresowi ustawy o VAT (jest objęta definicją działalności gospodarczej wskazanej w art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT).

Gdyby Dyrektor dokonał prawidłowej oceny co do zastosowania art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, w związku z art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy o VAT, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, to uznałby, że sprzedaż przedmiotów kolekcji w analizowanej sytuacji podlega przedmiotowemu zakresowi Ustawy o VAT (art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy o VAT, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT); ale podlega wyłączeniu z opodatkowania, ponieważ strona nie działa w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT (sprzedaż nie jest dokonywana w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT); jest to sytuacja analogiczna, jak sprzedaż majątku prywatnego przez osobę fizyczną.

3. Błędną wykładnię prawa materialnego: art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 86 ust. 2 ustawy o VAT.

Strona przedstawiła we wniosku spójne stanowisko, że sprzedaż eksponatów nie podlega opodatkowaniu VAT, więc stronie nie przysługuje prawo do odliczenia VAT od wydatków związanych z utrzymaniem eksponatów.

Jednocześnie strona zastrzegła w uzasadnieniu swojego stanowiska, że w przypadku uznania przez Dyrektora KIS, że sprzedaż składników kolekcji podlega opodatkowaniu VAT (czyli w przypadku uznania stanowiska wnioskodawcy w zakresie pytania 1 za nieprawidłowe) należy uznać, że Fundacji przysługuje prawo do odliczania VAT związanego z utrzymaniem Kolekcji - na zasadach określonych w art. 86 ustawy o VAT, czyli przede wszystkim pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania.

Błędna wykładnia art. 86 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT polegała na uznaniu, że przepisów tych wynika norma prawna uniemożliwiająca odliczenie VAT z faktur dokumentujących zakupy towarów i usług związane z utrzymaniem przedmiotów kolekcji stanowiącej własność Fundacji (samochodów i zegarków) przy jednoczesnym uznaniu przez Dyrektora, że sprzedaż przedmiotów kolekcji przez Fundację podlega opodatkowaniu VAT (stanowi czynności opodatkowane VAT). Taka wykładnia art. 86 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT w zakresie kosztów utrzymania kolekcji stanowi rażące naruszenie zasady neutralności VAT. Pozostaje ona w ewidentnej sprzeczności z zaprezentowaną przez Dyrektora wykładnią oraz oceną zastosowania art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, w związku z art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy o VAT, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT - skoro bowiem sprzedaż przedmiotów kolekcji podlega opodatkowaniu VAT, zakup towarów i usług w celu utrzymania tych przedmiotów wykazuje bezpośredni związek z działalnością opodatkowaną VAT.

4. Niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisu prawa materialnego: art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 86 ust. 2 ustawy o VAT

Niewłaściwa ocena co do zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego polegała na uznaniu, że w analizowanej sytuacji nie mają zastosowania art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 86 ust. 2 ustawy o VAT, ponieważ towary i usługi nabywane w celu utrzymania eksponatów stanowiących kolekcje nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych i w związku z tym, w ocenie Dyrektora, stronie nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (przy jednoczesnym uznaniu, że sprzedaż eksponatów podlega opodatkowaniu VAT, czyli stanowi wykonywanie czynności opodatkowanych).

Gdyby Dyrektor dokonał właściwej oceny co do zastosowania art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 86 ust. 2 ustawy o VAT, to stwierdzając konieczność opodatkowania sprzedaży eksponatów uznałby, że towary i usługi zakupione w celu ich utrzymania są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. W konsekwencji podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Dyrektor uznał (w ramach odpowiedzi na pytanie 1 zawarte we wniosku), iż sprzedaż przedmiotów kolekcji będzie podlegać opodatkowaniu VAT. W związku z tym w analizowanej sytuacji, z oceny dokonanej przez Dyrektora w zakresie pytania 1 wynika, że istnieje bezpośredni związek między nabyciem towarów i usług w celu utrzymania przedmiotów kolekcji, a działalnością opodatkowaną VAT. W ocenie skarżącej, stanowisko Dyrektora w zakresie pytania 2 pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem Dyrektora w zakresie pytania 1.

5. Naruszenia przepisów postępowania tj. art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z Dz. U.2023 poz. 2383 ze zm. ) w związku z art. 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 124 Ordynacji podatkowej.

Naruszenie wskazanych przepisów polega na wydaniu Interpretacji, w której uzasadnienie stanowiska Dyrektora w zakresie pytania 1 pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem stanowiska Dyrektora w zakresie pytania 2.

W stanowisku dotyczącym pytania 1 Dyrektor uznał, że incydentalna sprzedaż przedmiotów kolekcji stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu Ustawy o VAT podlega opodatkowaniu (są to czynności opodatkowane VAT).

W stanowisku dotyczącym pytania 2 Dyrektor uznał, że towary i usługi nabyte w celu utrzymania przedmiotów kolekcji nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, więc stronie nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jeśli ocena przez Dyrektora stanowiska oraz uzasadnienie prawne tej oceny zawierają istotne wewnętrzne sprzeczności, to nie spełniają one wymogów określony w art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz naruszają podstawowe zasady postępowania określone w art. 121 oraz 124 Ordynacji podatkowej.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej z 16 maja 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Należy zauważyć, że organ w zaskarżonej interpretacji z dnia 16 maja 2024 r. wydanej w trybie przewidzianym przepisami art. 14b §1 Ordynacji podatkowej, na podstawie opisanego zdarzenia przyszłego przedstawionego przez skarżącą, dokonał oceny prawnej prawidłowości stanowiska uznając, iż Fundacja rodzinna dokonując odpłatnej sprzedaży samochodów i zegarków z Kolekcji w okolicznościach wskazanych we wniosku, będzie występować w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji sprzedaż samochodów i zegarków z Kolekcji będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT.

Ponadto na podstawie przedstawionego przez skarżącą opisu zdarzenia przyszłego objętego pytaniem nr 2, uznał, że Fundacja rodzinna nie będzie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z utrzymaniem Kolekcji VAT.

Odnosząc się do tego Sąd uznał, że należy przede wszystkim mieć na uwadze specyfikę postępowania związanego z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek musi wyczerpująco opisywać stan faktyczny sprawy lub zdarzenie przyszłe, gdyż jedynie przedstawiony przez stronę opis wyznacza granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone skutki prawne. W orzecznictwie jednolicie i konsekwentnie prezentowany jest także pogląd, że organ związany jest stanem faktycznym lub zdarzeniem przyszłym przedstawionym we wniosku, a ponadto, że jego obowiązkiem jest jedynie odniesienie się do poglądu wnioskodawcy co do skutków podatkowoprawnych podanych faktów (por. np. wyroki NSA z: 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 498/16; 4 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2836/17; 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3298/17 i 26 maja 2021 r., sygn. akt II FSK 3351/18). Organ wydający interpretację jest zatem także merytorycznie związany zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku. Istotną funkcją interpretacji indywidualnej jest usuwanie wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego, a nie generowanie niejasności (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1109/16).

Przechodząc do sprawy Sąd przypomina, że podstawą prawną funkcjonowania Fundacji jest ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej.

Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacji rodzinnej: "Ustawa reguluje organizację i funkcjonowanie fundacji rodzinnej, w tym prawa i obowiązki fundatora i beneficjenta".

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej: "Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej".

Oznacza to, że podstawowym celem powołania i funkcjonowania fundacji rodzinnych jest gromadzenie mienia, zarządzania tym mieniem w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.

W tej sytuacji uznać należy, że przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego sytuacje (nieodpłatne otrzymanie Kolekcji przez Fundację od fundatora; dbanie o zachowanie Kolekcji oraz remontowanie eksponatów, które tego wymagają) stanowią gromadzenie mienia oraz zarządzania tym mieniem w interesie beneficjentów. Elementem zarządzania mieniem może być również incydentalna sprzedaż niektórych eksponatów, gdy decyzja w tym zakresie będzie uzależniona od takich czynników, jak konieczność uzyskania środków finansowych na funkcjonowanie Fundacji .

Podsumowując, w niniejszej sprawie z całą pewnością opisane we wniosku zdarzenia stanowią realizację celów fundacji rodzinnych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej: "Przez świadczenie rozumie się składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów".

Oznacza to, że ewentualne - co strona podkreśliła we wniosku - incydentalne, nieodpłatne udostępnianie beneficjentom niektórych zegarków i samochodów do używania (np. podczas wyjątkowych uroczystości) może stanowić świadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej.

Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o fundacji rodzinnej: "Fundacja rodzinna w przypadku beneficjenta będącego osobą fizyczną może w szczególności pokrywać koszty jego utrzymania lub kształcenia, a w przypadku beneficjenta będącego organizacją pozarządową, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie prowadzącą działalność pożytku publicznego wspierać działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy".

Przepis ten zatem wskazuje przykładowe świadczenia fundacji rodzinnej na rzecz beneficjenta.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej: "Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221) tylko w zakresie:

1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;

2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;

3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;

4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;

5) udzielania pożyczek:

a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,

b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,

c) beneficjentom;

6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;

7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;

8) gospodarki leśnej".

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej: "Działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, fundacja rodzinna może wykonywać wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym".

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o fundacji rodzinnej: "Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy praw wynikających z przystąpienia do podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, i uczestnictwa w tych podmiotach oraz składników mienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4".

Art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej określa więc , w jakim zakresie fundacje rodzinne mogą prowadzić działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawo przedsiębiorców.

Z kolei art. 3 Prawa przedsiębiorców wskazuje, że: "Działalnością gospodarczą jest zorganizowana . działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły".

Należy się zgodzić, że w podobny sposób zdefiniowana jest działalność gospodarcza dla celów podatku od towarów i usług zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Oznacza to, że wykonywanie przez fundacje rodzinne ich zasadniczych celów określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej (gromadzenia mienia, zarządzania mieniem w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów) nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Wykonując te zadania fundacje rodzinne nie działają bowiem jako producent, handlowiec lub usługodawca. Wykonywanie czynności związanych z realizacją celów określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej nie ma również celów zarobkowych. Celem jest bowiem gromadzenie mienia, zarządzania mieniem w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów - w sposób uszczegółowiony w statucie.

W praktyce oznacza to, że prawidłowe zarządzanie mieniem fundacji rodzinnych ma zapewnić środki na funkcjonowanie Fundacji oraz realizację celów statutowych. Są to cele, które realizuje każda fundacja rodzinna.

Oczywiście poza działaniami wynikającymi z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej (podejmowanymi przez każdą fundacje rodzinną) fundacje rodzinne mogą (ale nie muszą) prowadzić działalność gospodarczą w zakresie dopuszczonym przez art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Jeśli te działania spełniają definicję określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, to Fundacja wykonuje działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. W konsekwencji jest podatnikiem VAT.

Jak wynika ze złożonego wniosku, w przypadku skarżącej Fundacji działaniami podejmowanymi w charakterze podatnika VAT jest wynajem nieruchomości. W konsekwencji wynagrodzenie Fundacji za usługi najmu podlega opodatkowaniu VAT. Jednocześnie Fundacji przysługuje prawo do odliczania VAT naliczonego zawartego w cenie towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania działalności opodatkowanej VAT.

Fakt posiadania przez Fundację statusu czynnego podatnika VAT nie oznacza jednak, że wszelkie czynności podejmowane są przez Fundację w charakterze podatnika VAT.

Katalog czynności opodatkowanych VAT został określony w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT: "opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej "podatkiem", podlegają (...) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju".

Z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W konsekwencji należy uznać, że ustawa o VAT co do zasady obejmuje swoim zakresem przedmiotowym sprzedaż samochodów oraz sprzedaż zegarków zgromadzonych w Kolekcjach (ponieważ transakcje te stanowią dostawę towarów). Powyższe wbrew stanowisku organu nie przesądza jednak, że transakcja sprzedaży podlega opodatkowaniu. Nie każda sprzedaż jest bowiem opodatkowana VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT: "Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności".

Z kolei art. 15 ust. 2 ustawy o VAT stanowi, że: "działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych".

W ocenie Sądu fakt, że fundacja rodzinna jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (w analizowanym przypadku -wynajmu) nie powoduje zatem, że zawsze sprzedaż składników mienia niezwiązanego z prowadzoną działalnością gospodarczą (zarządzanego zgodnie z art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej) również podlega opodatkowaniu. Zawsze należy bowiem zbadać, czy są podstawy do uznania, że konkretna transakcja jest dokonywana w charakterze podatnika VAT.

W przedmiotowej sprawie strona jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Prowadzi on bowiem działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT w zakresie najmu. Działalność ta nie ma jednak związku z incydentalną, co podkreślono we wniosku, sprzedażą składników Kolekcji zarządzanych na zasadach określonych w art. 2 ustawy o fundacji rodzinnej.

Zatem Sąd podziela ocenę, że opisane we wniosku okoliczności transakcji wskazują, że sprzedając w przyszłości składniki Kolekcji w warunkach wskazanych przez stronę Fundacja nie będzie działała w charakterze podatnika VAT. Jak bowiem strona wskazała- będzie to jeden z elementów zarządzania mieniem Fundacji, w szczególności polegającego na zapewnieniu środków pieniężnych na funkcjonowanie Fundacji oraz wynikające ze statutu Fundacji świadczenia dla beneficjentów, np. pokrycie kosztów kształcenia.

W konsekwencji prawidłowe jest również stanowisko strony, że nie przysługuje jej prawo do odliczenia VAT związanego z kolekcją, o co zapytano w pytaniu numer 2.

Odnosząc się do naruszeń proceduralnych Sąd stwierdza ich zaistnienie w niniejszej sprawie, bowiem uzasadnienie stanowiska organu dotyczące pytania 1 pozostaje niewątpliwie w sprzeczności z uzasadnieniem dotyczącym pytania 2.

W stanowisku dotyczącym pytania 1 organ uznał, że incydentalna sprzedaż przedmiotów kolekcji stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu (jako czynności opodatkowane VAT).

Natomiast w stanowisku dotyczącym pytania 2 organ uznał, że towary i usługi nabyte w celu utrzymania przedmiotów kolekcji nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, więc stronie nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W tej sytuacji Sąd uznał, że z wszystkich wskazanych powyżej powodów zaskarżona interpretacja podlega uchyleniu z mocy art. 146 § 1 p.p.s.a..

O kosztach orzeczono w myśl art. 200 i 205 p.p.s.a..