Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 751/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi T.L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego T. L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga T. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją znak UNW Nr [...] z [...] czerwca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany również Zakład, ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963, zwana dalej ustawa o sus), po rozpatrzeniu wniosku T. L. z [...] kwietnia 2017 r. orzekł

o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek naliczonych na wpływu wniosku, od nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] zł w tym:

1. na ubezpieczenie społeczne osobiste za okres 06/1996 – 01/1998, 08/1998, 09/1998 w kwocie [...] zł.,

2. na ubezpieczenie społeczne pracownicze za okres 10/1996 – 04/1997, 06/1997 – 12/1997, 08 – 09/1998 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż skarżący: deklaruje możliwość uregulowania należności głównej w miesięcznych ratach po [...] zł, ma trudną sytuację materialną, utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie, zamieszkuje

z żoną I. L., która otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł, posiada z żoną szereg zadłużeń z tytułu zaległości wobec ZUS, ma egzekucję komorniczą z emerytury, wspólnie z żoną ponosi koszty utrzymania: opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, wywóz nieczystości, zobowiązania podatkowe w kwocie [...]zł miesięcznie, koszty utrzymania żony wynoszą [...] zł miesięcznie, ponadto leczy się [...] na [...] i z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia, co potwierdza zaświadczenie lekarskie. Jego koszty leczenia i zakupu leków wynoszą [...] zł miesięcznie, również jego żona leczy się [...] i na [...], koszt miesięczny leków wynosi [...] zł, z powodu zaległości na rzecz ZUS nie jest w stanie pokrywać żadnych zobowiązań, a uzyskiwane dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Ponadto strona wnioskująca podniosła, iż rozłożenie należności głównej na raty

i umorzenie zaległych odsetek pozwoliłoby na uregulowanie zobowiązania wobec ZUS.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o sus należności

z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub części przez Zakład,

z uwzględnieniem ust. 2-4, przy czym podkreślił, że przyjęta w tym zakresie polityka Zakładu określa, iż umorzenie odsetek za zwłokę następuje wyłącznie w przypadku

i w takiej części w jakiej została umorzona należność główna. Powyższe stanowisko organ uzasadnił: zachowaniem zasady równego traktowania wszystkich płatników składek, oraz wymogiem rozliczania przez Zakład wpłat dokonanych przez płatnika po terminie płatności (również tych nie uwzględniających odsetek za zwłokę) proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz odsetek za zwłokę

w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę, co reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz.465).

Organ przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że należności z tytułu składek i odsetek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wystąpienie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 3 nie stwarza obowiązku umorzenia zadłużenia, daje jedynie tylko możliwość takiego rozstrzygnięcia.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - w sytuacji gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

Przesłanki umorzenia w trybie art. 28 ust. 3a określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz.1365), według którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, przy czym decyzja Zakładu w tym zakresie jest uznaniowa.

Organ podniósł, iż w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność. Prowadzona przez wnioskującego działalność została wykreślona. Obecnie ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne, zadłużenie zostało skierowane do przymusowego dochodzenia za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., wskutek czego bieg terminu przedawnienia od dnia 28.01.1997 r. do dnia 31.12.2002 r. został przerwany, a od dnia 01.01.2003 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu (art. 24 ustawy o sus). Wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję,

a prowadzona za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucja nie została zakończona stwierdzeniem nieściągalności.

Wnioskodawca jak ustalił Zakład jest w posiadaniu majątku nieruchomego, na części którego Zakład posiada zabezpieczenie należności, w związku z czym nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zatem nie zachodzi żadna z przesłanek art. 28 ust. 3 pkt. 1 -6.

Rozpatrując przesłanki o których mowa w art. 28 ust.3a ustawy, organ uznał, że zgromadzona dokumentacja oraz przedstawione przez wnioskodawcę argumenty, nie wyczerpują przesłanek do umorzenia należności na podstawie wskazanego przepisu, który mówi, iż należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

Jak ustalił ZUS kwota dochodu rodziny, tj. [...] zł netto (świadczenie wnioskodawcy po potrąceniu i dochód żony) jest niższa od kwoty minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego, które wynosi 1817,78 zł, jednakże uznano, że nie zachodzi przesłanka ubóstwa, ponieważ z pobieranego świadczenia są regulowane inne zobowiązania poprzez dokonywanie z niego potrąceń, o które jest pomniejszony dochód strony.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2017 r., [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwana dalej Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o sus utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2017 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe ustalenia.

Organ powtarzając swoje ustalenia zawarte w pierwszej decyzji stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazane zostały nowe okoliczności przemawiające za umorzeniem. Sytuacja finansowa oraz materialna wnioskodawcy nie wykazuje znamion ubóstwa zagrażającego egzystencji i nie przesądza o braku możliwości spłaty istniejącego zadłużenia w systemie ratalnym, który będzie optymalną formą pomocy.

W ocenie Zakładu wnioskodawca nie wykazał wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie wnioskowanych należności, poniósł strat materialnych spowodowanych zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, np. powódź, pożar, kradzież, itp. Ponadto nie zachodzi również przesłanka interesu publicznego, ponieważ obecnie strona nie korzysta ze świadczeń realizowanych przez pomoc społeczną.

Z całokształtu ustaleń dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawcy, zdaniem Zakładu nie wynika jednoznacznie, że wnioskodawca nie jest w stanie spłacić istniejącego zadłużenia wraz z odsetkami, tym bardziej, że skorzystał z umorzenia należności składkowych za okres po 01.01.1999 r. w wysokości [...] zł., a część należności uległa przedawnieniu.

Końcowo biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, oraz oceniając zgromadzoną dokumentację pod kątem przesłanek do umorzenia należności na podstawie art.28 ust. 3a, organ stwierdził, że sytuacja wnioskującego jest trudna ze względu na wysokość dochodów, wiek, posiadane choroby i posiadanie innych zobowiązań. Jednocześnie organ uznał, że występując z wnioskiem strona wniosła o rozłożenie należności głównej na raty po [...] zł miesięcznie, co świadczy o tym, że posiada możliwości płatnicze, jest w posiadaniu majątku nieruchomego, nie jest oczywistym, że nie będzie w stanie spłacić w ratach całości zadłużenia wraz z odsetkami, które są integralną częścią składek a ich umorzenie jest możliwe tylko, gdy następuje umorzenie należności głównej.

Organ zwrócił uwagę, że rezygnacja z dochodzenia należności ZUS musi być rozpatrywana z punku widzenia równości i powszechności opłacania składek, zatem nawet ustalenie przez Zakład, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby umorzenie należności, jakkolwiek stanowią one przesłankę konieczną dla rozważenia możliwości umorzenia, nie zobowiązują Zakładu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Jeżeli organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, może odmówić umorzenia należności podstawowej.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się T. L. (dalej skarżący), który pismem z 13 września 2017 r. złożył skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w zakresie odmowy umorzenia należnością z tytułu składek.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, przekroczenie granic uznania administracyjnego

w zakresie uznania, że skarżący nie wykazał przesłanek do umorzenia należności wobec ZUS, niewłaściwe ustalenie sytuacji dochodowej, materialnej i rodzinnej skarżącego.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, skarżący podniósł, że

z zaskarżoną decyzją nie sposób się zgodzić. W jego ocenie organy błędnie ustaliły, że skarżący posiada 2 nieruchomości, nie uwzględniły okoliczności, że jest przewlekle chory na [...] natomiast żona choruje na [...],[...] oraz [...].

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek naliczonych na dzień 7 kwietnia 2017 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Przeprowadzając ocenę zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami odnoszącymi się bezpośrednio do możliwości umorzenia należności, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko

w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję albo gdy 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. W niniejszej sprawie organ stwierdził, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne

i nie została stwierdzona jego bezskuteczność. Nie zaistniały również inne okoliczności wskazane w tym przepisie. Oznacza to z kolei, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności.

W ocenie Sądu organ administracyjny prawidłowo stwierdził, że żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaistniała. W szczególności nie zostało prawomocnie stwierdzone przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjny, że brak jest majątku

z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Również przesłanka całkowitej nieściągalności nie ma w sprawie miejsca, gdyż postępowanie egzekucyjne nadal jest prowadzone, zaś z ustaleń ZUS nie wynika, aby egzekwowane kwoty były niższe od kosztów egzekucyjnych.

W takiej sytuacji organ rozważył, czy zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3a ustawy sus, w którym przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wykonując delegację ustawową przewidzianą w art. 28 ust. 3b, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowo w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) okoliczności, których zaistnienie daje możliwość rozważenia, czy wniosek ubezpieczonego może zostać uwzględniony.

Wyżej wskazane przepisy dające podstawę do wydania decyzji umarzającej należności składkowe oparte są na instytucji uznania administracyjnego. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ obowiązany jest do rzetelnej

i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania decyzji dotyczącej zastosowania lub odmowy zastosowania wnioskowanej przez skarżącego ulgi. Organ zaniechał przeprowadzenia czynności, które powinien podjąć z urzędu, a bez których materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie można uznać za wyczerpujący, a także za prawidłowo oceniony.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 7 Kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Stosownie do art. 75 § 1 Kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 Kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego

w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 Kpa, rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie

z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.

W niniejszej sprawie organ pominął rozpoznanie wniosku z uwzględnieniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w szczególności co do skuteczności tego postępowania i rokowań prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu w tym zakresie nie rozważono okoliczności czy występuje "zmniejszanie" zadłużenia czy "narastania" zadłużenia. Jest to istotna okoliczność i powinna zostać dokładnie zbadana przez organ prowadzący postępowanie o zastosowanie ulgi. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący wnosił u umorzenie odsetek, deklarując gotowość spłaty należności głównej w ratach po [...] zł. Z zachowania skarżącego wynika wobec powyższego, że deklaruje chęć współpracy z Zakładem w przynajmniej częściowej spłacie swojego zadłużenia.

W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ prowadzi postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego w istocie nie ma szans na wyegzekwowanie dochodzonej należności. Jeżeli twierdzenia skarżącego są prawdziwe i w istocie pomimo uzyskiwania w trakcie postępowania egzekucyjnego pewnych kwot, nie jest możliwe zaspokojenie wierzyciela, zaś dług zamiast maleć, rośnie, brak jest przesłanek do podtrzymywania wniosku o kontynuowanie takiego postępowania,

w sytuacji w której dłużnik zwraca się z wnioskiem o zastosowanie ulgi w postaci częściowego umorzenia zaległości, deklarując chęć spłaty pozostałej części.

Celem bowiem postępowania egzekucyjnego nie jest jedynie jego prowadzenie, lecz jest nim wyegzekwowanie dochodzonych kwot. Wierzyciel decydując się na kontynuowanie egzekucji musi w bliższej lub dalszej perspektywie przewidywać zaspokojenie należności. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie rozważał, czy postępowanie egzekucyjne w takim kształcie daje potencjalną możliwość wyegzekwowania całości zadłużenia.

Nie może umknąć z pola widzenia, że z dyspozycji art. 28 ust. 3a ustawy sus wynika, iż należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach. Organ realizując dyrektywę wynikającą z tego przepisu i badając, czy w konkretnej sprawie "uzasadniony przypadek" występuje, powinien przeanalizować wszystkie okoliczności. Tymczasem organ nie przeprowadził żadnego postępowania w tym kierunku. Zwrócić należy przy tym uwagę na okoliczność, że realizując delegację ustawową Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. wskazał, że możliwość umorzenia składek zachodzi w sytuacji, w której stan majątkowy i sytuacja rodzinna powodują, że zobowiązany nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W pkt 3 § 3 rozporządzenia wskazano natomiast okoliczności przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W tym przypadku z kolei zwrócić uwagę należy na składane zaświadczenia lekarskie skarżącego, z których wynika konieczność leczenia kardiologicznego czy też

w kontekście schorzeń żony.

Jest to jednak wyliczenie przykładowe, zaś katalog takich sytuacji jest otwarty. Tymczasem organ potraktował powyższe wyliczenie, jako wyczerpujące i nie odniósł się do argumentacji skarżącego związanej z niemożnością wyegzekwowania należności

w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego.

Błędnie również organ powołuje okoliczność, że skarżący jest w posiadaniu majątku nieruchomego, na części którego Zakład posiada zabezpieczenie należności

i wobec tego można z niej przeprowadzić egzekucję. Zatem można pokusić się

o stwierdzenie, że zdaniem organu prawo własności nieruchomości uniemożliwia umorzenie należności – odsetek. Stanowisko takie jest jednak nieprawidłowe. Pomijając już fakt, że organ stworzyłby normę prawną polegającą na przyjęciu, że właścicielom nieruchomości nie można umarzać należności składkowych. Stwierdzić należy, że organ powinien przeanalizować po pierwsze możliwość zbycia przedmiotowej nieruchomości, zaś następnie skutki, jakie sprzedaż ta pociągnęłaby dla skarżącego, jego rodziny oraz instytucji państwowych. W orzecznictwie sądowym za utrwalony należy uznać pogląd, zgodnie z którym, sytuacja, w której zapłata zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa, nie jest zgodna nie dość, że z interesem zobowiązanego, to jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1837/13 – LEX nr 1637111). Stanowisko takie zawarł również między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 27 maja 2014 r. (sygn. akt I SA/Rz 304/14 – LEX nr 1469972) stwierdzając, że sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym.

W niniejszym postępowaniu, poza samym stwierdzeniem, że skarżący jest

w posiadaniu majątku w postaci domu o powierzchni 110 m² opisanego w KW [...]

i budynku gospodarczego o powierzchni 130 m², położonych w R., organ w ogóle nie rozważał kwestii egzekucji, co czyni uzasadnienie zaskarżonej decyzji wadliwym. Zakład nie wyjaśnił w szczególności w jaki sposób skarżący będzie zaspokajał swoje potrzeby mieszkaniowe, jeżeli dojdzie do zbycia nieruchomości w której zamieszkuje

i jakie konsekwencje czynność taka miałaby dla instytucji państwowych, które mogłyby zostać zobowiązane do pomocy w zaspokojeniu tych potrzeb mieszkaniowych. Brak rozważenia powyższych kwestii powoduje, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza art. 107 § 3 Kpa.

W ocenie Sądu również fakt, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie może stanowić argumentu uniemożliwiającego umorzenie należności. Przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do powstania kolejnego warunku umorzenia należności, czyli korzystania z pomocy społecznej. Brak korzystania z takiej pomocy może jedynie sugerować, że skarżący samodzielnie stara się zaspokajać swoje potrzeby bytowe. Poza tym stanowisko organu prowadziłoby do sytuacji, w której osoby starające się samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby bytowe, byłyby gorzej traktowane od osób, które prób takich nie podejmują i jedynie oczekują pomocy ze strony państwa. Dyskryminowane byłyby przy tym osoby aktywne. Trudno przyjąć, aby argumentacja taka odpowiadała interesowi publicznemu.

Kolejna sporna kwestia dotyczyła przedawnienia należności skarżącego. Organ w zaskarżonej decyzji w ogóle się do powyższych zarzutów nie odniósł. Wskazał jedynie lakonicznie, że bieg terminu przedawnienia od dnia 28 stycznia 1997 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. został przerwany, a od dnia 1 stycznia 2003 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu.

Uzasadnienie decyzji powinno oddawać wyniki tych ustaleń, aby umożliwić Sądowi zbadanie ich prawidłowości. Nie jest przy tym możliwe sprawdzenie prawidłowości stanowiska organu i wobec powyższego brak zawarcia ustaleń kwestii związanych z ewentualnym przedawnieniem należności z tytułu składek, prowadzi do naruszenia art. 107 § 3 Kpa.

Wskazać można w tym miejscu na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Lu 91/12 – LEX nr 1139317) w którym zostało stwierdzone, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 ustawy sus dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia.

Wreszcie w ocenie Sądu treść sentencji zaskarżonej decyzji nie jest precyzyjna, gdyż nie określono czytelnie czy wskazana kwota [...] jest kwotą odsetek, której odmówił umorzenia Zakład (czy są to należności główne z odsetkami).

Wobec powyższego stwierdzono, że zaskarżona decyzja narusza art. 7

w związku z art. 77 § 1 Kpa z uwagi na brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. Ponadto uzasadnienie decyzji jest niepełne, co zostało wykazane we wcześniejszej części uzasadnienia i stanowi to naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Wreszcie

w uzasadnieniu decyzji nie została wyjaśniona kwestia ewentualnego przedawnienia należności odsetek o umorzenie których wnioskował skarżący.

Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. W szczególności przeprowadzi wszechstronne postępowanie wyjaśniające na okoliczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego i możliwości wyegzekwowania od skarżącego należności, biorąc pod uwagę dotychczasowe prowadzenie tego postępowania. Ponadto organ odniesie się w uzasadnieniu decyzji do kwestii ewentualnego przedawnienia odsetek czy należności składkowych skarżącego.

W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej: ppsa) uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa. Na kwotę, ustaloną w oparciu o art. 205 § 1 ppsa złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej (480 zł) o wysokości którego orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.