Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 323/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 i 2, art. 108 par. 1, 2 i 3, art. 116 par. 1, 2 i 4, art. 122, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od maja do października 2011 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2015 roku nr [...], 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. N. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z dnia [...] września 2015 r. orzekł o solidarnej wraz z Przedsiębiorstwem [...] I. sp. z o.o. w likwidacji (dalej "Spółka") oraz pozostałym członkiem zarządu I. J. odpowiedzialności P. N. (dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") jako byłego prezesa zarządu Spółki za zaległości Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za maj, czerwiec i lipiec 2011 r. oraz solidarnej wraz ze Spółką odpowiedzialności z ww. tytułu za sierpień, wrzesień i październik 2011 r.

W trakcie podjętych czynności organ ustalił, że Spółka będąc zobowiązaną do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON nie dokonała wpłaty należnych zobowiązań za okres od maja do października 2011 r. w łącznej kwocie głównej 13.966 zł. Zaległości te zostały objęte tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Pismem z dnia 5 maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. poinformował Prezesa Zarządu PFRON, iż na poczet zaległości objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty nawet na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Tytuł wykonawczy był kilkukrotnie przydzielony do służby poborcy skarbowemu, który sporządzał z likwidatorem protokoły o stanie majątkowym Spółki. Z treści protokołu wynikało, że Spółka od kwietnia 2013 r. nie prowadzi działalności, nie posiada żadnego majątku i nie zatrudnia pracowników. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował, iż Spółka posiada znaczne zaległości na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego, ZUS oraz Prezydenta Miasta Z., których egzekucja również nie jest skuteczna.

Prezes Zarządu PFRON, w sytuacji umorzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, postanowieniem doręczonym w dniu [...] czerwca 2015 r. wszczął postępowanie mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu poinformował, że pierwsze kłopoty finansowe Spółki miały miejsce na przełomie 2010/2011 r. i były spowodowane okresem zimowym. Od tego czasu zaczęło się zwiększać zadłużenie wobec ZUS, Urzędu Skarbowego oraz PFRON. Powyższa sytuacja spowodowała, że firma nie mogła uczestniczyć w przetargach publicznych i wykonywać samodzielnie prac. Firma zmuszona była działać w warunkach podwykonawstwa, a w 2011 r. jedynym odbiorcą usług była firma W. S.A., wobec której [...] kwietnia 2012 r. ogłoszono upadłość przez likwidację majątku, co dodatkowo pogorszyło kondycję i możliwości działania firmy.

Zdaniem Skarżącego Spółka w dalszym ciągu funkcjonowała utrzymując płynność finansową, dlatego w tym czasie brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W dniu [...] grudnia 2011 r. na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników Spółki podjęto uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego o kwotę [...] zł i pokryciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w całości wkładem pieniężnym. Kwota ta nie została ujęta w bilansie za 2011 r., zaksięgowano ją dopiero po dokonaniu zmian w KRS. Na dzień odwołania Strony z pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółka prowadziła działalność, regulując wynagrodzenia pracownicze. Do końca 2012 r. wpłynęło do kasy firmy jeszcze [...] zł za roboty wykonane w okresie, gdy Strona pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki, nadto firma posiadała jeszcze jedną nieruchomość o wartości [...] zł i zatrzymane środki na zabezpieczenie należytego wykonania umów na kwotę ok. [...] zł.

Strona wskazała, że mając na uwadze sytuację finansową Spółki, podjęła wszelkie czynności zmierzające do uregulowania należności wobec ZUS, który z kolei udzielił firmie ulgi w spłacie zadłużenia w formie układu ratalnego pod warunkiem uregulowania składek nie podlegających uldze. Źródłem finansowania tej wymagalnej części spłaty miały być przychody ze sprzedaży nieruchomości, na którą został znaleziony nabywca. Z tego tytułu Spółka miała uzyskać przychód w kwocie [...] zł.

Skarżący wskazał, że w konsekwencji niezawarcia umowy sprzedaży nieruchomości i złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu Uchwałą nr I Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] października 2012 r. został odwołany z funkcji prezesa zarządu Spółki. Zwrócił jednocześnie uwagę, że w momencie jego odwołania z funkcji prezesa firma, mimo swej trudnej sytuacji, nadal prowadziła działalność gospodarczą, regulując na bieżąco wynagrodzenia pracownicze. Do końca 2012 r. wpłynęło do kasy firmy jeszcze ok. [...] zł za roboty wykonane w okresie, gdy pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki. Zakładał uregulowanie z tej kwoty przede wszystkim zobowiązań podatkowych, w tym również zaległych wpłat na PFRON. Ponadto zaznaczył, iż firma posiadała drugą nieruchomość wycenioną na kwotę [...] zł oraz zatrzymane środki na zabezpieczenie należytego wykonania umów na kwotę ok. [...] zł.

Mając powyższe na uwadze stwierdził, iż nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do kierowania do niego jako członka zarządu Spółki żądania realizacji zaległych zobowiązań Spółki, w tym zapłaty zaległych składek na PFRON. Tym samym nie należy przypisywać mu winy czy też braku staranności i zaniedbań w prowadzeniu spraw Spółki. W jego ocenie we właściwym czasie doprowadził on do zgłoszenia w sądzie gospodarczym wniosku o ogłoszenie upadłości, a do tego czasu Spółka nie utraciła płynności finansowej.

Prezes Zarządu PFRON mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy stanął na stanowisku, że Skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, ani nawet oświadczenia co do obiektywnej niemożności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, w którym kierowana przez niego Spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej zwana "u.p.u.n."), a która mogłaby przemawiać za brakiem jego winy.

Według organu Skarżący nie wykazał zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wyłączających jego - jako prezesa zarządu - odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe Spółki. Ponadto za niebudzący wątpliwości uznał fakt, iż Strona zdawała sobie sprawę z trudnej sytuacji finansowej Spółki po okresie zimowym blokującym wykonawstwo robót budowlanych, a przez to brak wpływów do kasy przedsiębiorstwa. W przekonaniu organu subiektywne przekonanie czy złudzenie o realnych możliwościach ratowania Spółki, wskazują na winę Strony w zaniechaniu złożenia wniosku we właściwym terminie. Tym samym organ uznał, iż Skarżący wziął na siebie odpowiedzialność za zaległości Spółki.

W przekonaniu Prezesa Zarządu PFRON w rozpatrywanej sprawie nie zaszła także druga z wymienionych przesłanek wyłączających odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej w postaci wskazania przez członka zarządu mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W trakcie postępowania ustalono, że Skarżący w okresie od [...] maja 2008 r. do [...] października 2012 r. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki i w tym zakresie odpowiada za powstałe zaległości za okres od maja do października 2011 r. zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.; dalej "O.p.").

Jednocześnie Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Skarżący w odwołaniu z [...] października 2015 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako pozbawionej podstawy prawnej i umorzenie postępowania, zarzucił naruszenie art. 116 O.p.

Zwrócił uwagę, że jako prezes zarządu Spółki podjął wszystkie możliwe działania zmierzające do kontynuowania działalności Spółki. W jego ocenie sytuacja finansowa za 2011 r. oraz do września 2012 r. nie wskazywała na przesłanki wynikające z prawa upadłościowego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Zdaniem Skarżącego podejmując uchwałę na Zgromadzeniu Wspólników w dniu [...] września 2012 r. Zgromadzenie uniemożliwiło zawarcie ugody z ZUS na dokonanie spłaty zaległych składek ubezpieczeniowych oraz faktycznie doprowadziło w konsekwencji do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej zwany "Ministrem") decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wskazał przy tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki (od [...] maja 2008 r. do dnia [...] października 2012 r.) powstały zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON objęte zaskarżoną decyzją, które nie zostały przez Spółkę zapłacone, a ich egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei Strona w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie wykazała przesłanek uwalniających od odpowiedzialności określonych w art. 116 § 1 O.p. oraz nie wskazała także majątku Spółki, który mógłby służyć zaspokojeniu jej zobowiązań.

W związku z powyższym za prawidłowe uznał działanie organu, który wezwał Stronę do przedstawienia dowodów potwierdzających brak odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON, a wobec ich braku rozstrzygnął o jej odpowiedzialności.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż w okresie, gdy pełnił funkcję członka zarządu nie było podstaw do ogłoszenia upadłości wskazał, iż zaskarżona decyzja obejmuje jego odpowiedzialność za miesiące od maja do października 2011 r. Zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.; dalej "ustawa o rehabilitacji") Spółka zobowiązana była wówczas do dokonania wpłat na PFRON w terminie do 20 dnia następnego miesiąca, po którym zaistniał obowiązek wpłaty. Natomiast Spółka złożyła deklaracje DEK-I 0 za wskazane okresy, ale nie dokonała zapłaty w ustawowych terminach.

Minister, uznając za bezsporny fakt nieuregulowania ww. należności z tytułu wpłat na PFRON przez Spółkę w ustawowym terminie wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań już na przełomie 2010 i 2011 r. Z przesłanego przez Stronę w toku postępowania pisma ZUS z dnia [...] października 2012 r., dotyczącego rozłożenia na raty należności Spółki wobec ZUS wynika, iż posiadała ona niezapłacone należności wobec tego organu począwszy od listopada 2010 r. Tym samym za zasadne uznał przyjęcie, iż w 2011 r. Spółka nie regulowała już wszystkich swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, mimo kontynuowania swojej działalności.

Według organu odwoławczego Strona przyznała, iż miała świadomość narastającego zadłużenia Spółki począwszy od przełomu 2010 i 2011 r. co było związane z przestojem w wykonywaniu robót w okresie zimowym. Pomimo to uznała, iż nie ma podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość bowiem cały czas kontynuowała działalność, w grudniu 2011 r. dokonano podwyższenia kapitału zakładowego, a środki z planowanej sprzedaży nieruchomości miały pokryć zaległe zobowiązania. Dodatkowo Spółka osiągała zysk z prowadzonej działalności zarówno na koniec 2011 r. w kwocie [...] zł, na dzień 30 września 2012 r. w kwocie [...] zł.

Mając powyższe na uwadze organ zauważył, że pomimo osiągania zysku Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jej zadłużenie wobec ZUS, Urzędu Skarbowego oraz innych podmiotów, w tym PFRON okazało się tak duże, iż znacząco przewyższyło wartość majątku Spółki. Powyższa sytuacja stała się przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki.

W związku z tym zgodził się z argumentacją organu pierwszej instancji, iż w przypadku, gdy zaistnieją przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość zaś zarząd nie zgłasza takiego wniosku licząc na poprawę sytuacji gospodarczej, podejmuje taką decyzję na własne ryzyko.

Minister za niestanowiące wiarygodnego dowodu na istnienie takiego majątku uznał przesłane przez Stronę przy piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. dokumenty mające na celu wykazanie majątku Spółki, z którego możliwa jest egzekucja zaległości podatkowych. Zauważył, iż spisy przesłane przez Stronę sporządzono na dzień 28 września 2012 r., czyli sprzed czterech lat i nie wskazują na aktualnie istniejący majątek Spółki, z którego jest możliwa egzekucja jej zobowiązań. Organ zwrócił uwagę, iż z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o umorzeniu egzekucji z dnia [...] grudnia 2013 r. wynika, że Spółka posiadała na ten dzień jedynie własność nieruchomości oraz współwłasność dwóch samochodów marki Volkswagen, przy czym wskazane składniki majątkowe nie wystarczały nawet na zaspokojenie zobowiązań Spółki wobec ZUS i US.

Zdaniem Ministra wykazy składników majątkowych Spółki przedstawione przez Stronę budzą wątpliwości co do istnienia tych składników na dzień dzisiejszy, a tym samym nie gwarantują realnego zaspokojenia zobowiązań podatkowych Spółki z tytułu wpłat na PFRON.

W skardze Strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła naruszenie:

1) art. 121 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. poprzez uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został oceniony prawidłowo w granicach swobodnej oceny dowodów, podczas gdy ocena sprawy nastąpiła z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów;

2) art. 191 O.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób wykraczający poza swobodną ocenę dowodów poprzez wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, iż w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zasada swobodnej oceny dowodów przekształciła się w dowolną poprzez nieuwzględnienie czynności podjętych przeze Stronę jako członka Zarządu zmierzających do realizacji postępowania naprawczego i przyczyn ogłoszenia przez Spółkę likwidacji;

3) art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, mający wyłącznie na celu osiągnięcie założonego celu poprzez ustalenie, iż odwołujący był odpowiedzialny za niepłacenie należnych składek na rzecz PFRON;

4) art. 116 O.p. poprzez przyjęcie, iż odwołujący ponosi odpowiedzialność za niezapłacenie składek na rzecz PFRON poprzez błędną interpretację tego przepisu w kontekście stanu faktycznego wynikającego z dowodów złożonych przez odwołującego.

Skarżący uzasadniając zarzuty podniósł, iż w toku postępowania przedłożył dowody, które wskazują, iż sytuacja ekonomiczno - finansowa Spółki do dnia 30 września 2012 r. nie wskazywała na konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zarzucił organowi pobieżną ocenę kondycji finansowej Spółki oraz przykładanie nadmiernej wagi do przejściowych jej problemów w sytuacji, gdy z przedłożonych dokumentów Spółki, a mianowicie rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r., bilansu za 2011 r., bilansu za okres od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. oraz innych dowodów wynikało, iż osiągnęła zysk brutto za 2011 r. w wysokości [...] zł, zaś za okres od 1 stycznia do 30 września 2012 r. zysk w kwocie [...] zł.

W jego przekonaniu z przedłożonych w postępowaniu dowodów wynika, iż dokumenty finansowe Spółki nie wskazywały, aby zaistniała przesłanka do ogłoszenia upadłości, skoro finansowo Spółka osiągnęła zyski zarówno w 2011 jak i 2012 r. Zauważył przy tym, że podwyższenie kapitału zakładowego Spółki miało na celu poprawę jej standingu finansowego.

Zdaniem Skarżącego także pozytywne zaakceptowanie przez ZUS wniosku Spółki o udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia należy uznać za okoliczności rokujące jej dalszy byt.

Skarżący zwrócił uwagę, że w sytuacji nieuwzględnienia jego wniosku o zmianę podjętej uchwały co do sposobu rozdysponowania środków finansowych z tytułu sprzedaży nieruchomości będących własnością Spółki, za kwotę nie niższą niż [...] zł objętych tą uchwałą i przekazania ich w całości na spłatę zobowiązań wobec ZUS oraz sprzeczności uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z zamiarem Zarządu dotyczącym programu restrukturyzacji zadłużenia, w dniu [...] października 2012 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu. Skarżący uznał, iż jest to jedyny właściwy sposób na ratowanie interesów Spółki, jako, że działania głównego udziałowca prowadziły bezpośrednio do utraty płynności finansowej Spółki.

Skarżący zwrócił uwagę, iż w dacie odwołania go z funkcji Prezesa Zarządu Spółka nadał prowadziła działalność gospodarczą na bieżąco wypłacając pracownikom wynagrodzenia. Ponadto do końca 2012 r. do kasy Spółki wpłynęło jeszcze ok. [...] zł za roboty wykonane przez Spółkę w okresie pełnienia przez niego funkcji Prezesa. Spółka posiadała jeszcze nieruchomość wartą ok. [...] zł oraz zatrzymane środki na zabezpieczenie należytego wykonania umów na kwotę ok. [...] zł. Zauważył, że to z tych środków, miały zostać uregulowane zobowiązania publicznoprawne, w tym również zaległe wpłaty na PFRON.

Reasumując wskazał, iż podjął wszystkie możliwe działania zmierzające do kontynuowania działalności Spółki. Z kolei sytuacja finansowa za 2011 r. oraz do września 2012 r. nie wskazywała na wystąpienie przesłanek wynikających z prawa upadłościowego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów Sąd uznał za zasadne.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej jako "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Zatem decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontroli Sądu poddano decyzję w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu wraz ze Spółką oraz pozostałym członkiem zarządu za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj, czerwiec i lipiec 2011 r. oraz solidarnej odpowiedzialności Skarżącego wraz ze Spółką za ww. zaległości za sierpień, wrzesień i październik 2011 r.

Na wstępie wskazania wymaga, że granice odpowiedzialności osób trzecich zakreślają przepisy rozdziału 15 Działu III O.p. zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich". Zgodnie z treścią art. 107 § 1 tej ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 107 § 2 pkt 2 O.p.). W myśl art. 108 § 1 O.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji; art. 108 § 2 i § 3 O.p. określa formalne przesłanki, warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Z kolei zgodnie z art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe m.in. spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Powyższe przepisy o odpowiedzialności członka zarządu stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.).

Odpowiedzialność osoby trzeciej obejmuje również: 1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; 3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek; 4) koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 O.p.).

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 O.p.). Zgodnie z art. 108 § 2 O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: 1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; 2) dniem doręczenia decyzji: a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę; 3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3. Zgodnie z art. 108 § 3 O.p., w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności).

Przesłankami, od których ustawodawca uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej, jest pełnienie funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a termin płatności zobowiązań podatkowych, których dotyczą, powstał w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 85/03, POP 2003/4/93).

Tylko i wyłącznie członek zarządu może wykazać istnienie przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 66/05, LEX 173042). Tylko na nim spoczywa obowiązek, ale i możliwość wykazania tych przesłanek.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności egzoneracyjne (przesłanki negatywne).

Zdaniem Sądu, organy podatkowe nie wykazały w prawidłowy sposób, iż w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki pozytywne.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a termin płatności zobowiązań podatkowych, których dotyczą, upływał w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2014r. II FSK 1211/12; CBOSA). Sąd pogląd ten w pełni podziela.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe wykazały, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu płatności podatku, powstała zaległość podatkowa. Tym samym za spełnioną należało uznać przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p. Zauważyć bowiem należy, że termin płatności zobowiązań Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2011 r. przypadały w dniach 20 czerwca 2011 r., 20 lipca 2011 r., 20 sierpnia 2011 r., 20 września r., 20 października 2011 r. oraz 20 listopada 2011 r. Skarżący niewątpliwie w okresie od [...] maja 2008 r. do [...] października 2012 r. pełnił funkcję prezes zarządu Spółki. Ponadto Krajowy Rejestr Sądowy potwierdza fakt, iż w terminie płatności zobowiązań za maj, czerwiec i lipiec 2011 r. zarząd Spółki był dwuosobowy, jego członkiem poza Skarżącym była I. J.

Tym samym za zasadne należy uznać stanowisko organu, iż w odniesieniu do zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2011 r. spełniona zatem została pozytywna przesłanka odpowiedzialności Skarżącego jako prezesa zarządu, gdyż pozostawał on członkiem zarządu Spółki w datach upływu ustawowych terminów płatności ww. wpłat.

Kolejnym warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego było wykazanie przez organy podatkowe, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna.

Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008r. II FPS 6/08; ONSAiWSA 2009/2/19, CBOSA). Może ona wynikać po prostu z szeregu nieskutecznych czynności egzekucyjnych. W świetle tej uchwały samo niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki nie ma wpływu na odpowiedzialność członka zarządu i w rezultacie na wynik sprawy.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe stanęły na stanowisku, iż wykazały istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec Spółki na podstawie szeregu obiektywnych okoliczności i dowodów.

Jak wynika bowiem z akt sprawy wobec Spółki było prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował Prezesa Zarządu PFRON, iż na poczet zaległości objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty nawet na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Organ dowiódł, iż tytuł wykonawczy był kilkukrotnie przydzielony do służby poborcy skarbowemu, który sporządzał z likwidatorem protokoły o stanie majątkowym Spółki. Z treści protokołu wynika, że Spółka od kwietnia 2013 r. nie prowadzi działalności, nie posiada żadnego majątku i nie zatrudnia pracowników. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował, iż Spółka posiada znaczne zaległości na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego, ZUS oraz Prezydenta Miasta Z., których egzekucja również nie jest skuteczna.

Jednak w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby zostały zbadane należycie kwestie istnienia mienia Spółki, z którego możliwe jest zaspokojenie wierzytelności Skarbu Państwa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności oświadczenia Strony dowodzą, że organ nie ustalił czy Spółka w czasie, gdy było prowadzone postępowanie egzekucyjne posiadała środki finansowe czy też majątek ruchomy lub nieruchomości, z którego można egzekwować należności.

Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że Spółka wraz z [...] Bankiem jest współwłaścicielem pojazdów: [...] z 1999 r. oraz [...] z 1994 r., a także posiada we władaniu nieruchomości wycenione na kwoty w wysokości [...] zł oraz [...]zł, należało tym samym uznać, że w toczącym się postępowaniu wobec Skarżącego organ nie wykazał w sposób bezsprzeczny braku majątku Spółki, z którego może być prowadzona egzekucja, a tym samym koniecznej dla zastosowania art. 116 § 1 O.p. przesłanki bezskuteczności egzekucji z jej majątku.

W ocenie Sądu organ poprzestając jedynie na stwierdzeniu jakoby pojazdy te nie przedstawiają istotnej wartości rynkowej, a z kolei niezabudowany teren przemysłowy przedstawia wartość kilkakrotnie niższą od kwot ustanowionych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych hipotek przymusowych nie poczynił prób rzeczywistej wyceny posiadanych składników majątku w celu niezaprzeczalnego stwierdzenia, iż w wyniku przeprowadzenia postepowania egzekucyjnego nie zostaną pozyskane jakiekolwiek środki na zaspokojenie dochodzonych należności.

Wskazać należy, iż kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy dlatego jej wyjaśnienie powinno zostać wnikliwie zbadane i jednoznacznie wyjaśnione, czego organy orzekające w niniejszej sprawie w należytym stopniu nie uczyniły. Brak weryfikacji niezaprzeczalnego braku możliwości pozyskania jakichkolwiek środków z majątku ruchomego czy też nieruchomego, w ocenie Sądu powoduje, iż kwestia ta pozostaje niewyjaśniona w stopniu umożliwiającym stwierdzenie, iż Spółka nie była w posiadaniu jakichkolwiek składników majątku, z których możliwe byłoby wykonanie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Ponadto zdaniem Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wykazał, iż wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony w niewłaściwym czasie.

W uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r. II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/103, ZNSA 2009/5/113, PP 2009/10/53) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej".

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób jasny jaka była sytuacja majątkowa Spółki na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, który według organów podatkowych nie został złożony we właściwym czasie. Błędnym jest zatem pogląd wyrażony przez organ jakoby wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony zbyt późno. W decyzji nie wskazano, kiedy według organu podatkowego powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, czyli kiedy był właściwy czas na złożenie takiego wniosku. Ustalenia zawarte w decyzji organu podatkowego, w której zawarto opis sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, który w jej ocenie świadczy o tym, że niekorzystna sytuacja finansowa w Spółce wystąpiła znacznie wcześniej niż powstały zaległości podatkowe, których dotyczy decyzja o odpowiedzialności Strony i utrzymywała się w latach następnych, w żaden sposób nie dowodzą kiedy zdaniem organu odwoławczego wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości.

Ustalenie czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wymaga ustalenia konkretnej daty powstania niewypłacalności, a nadto uwzględnienia art. 21 ust. 1 u.p.u.n., z którego wynika, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Należy zauważyć, że nie wystarcza mechaniczne zestawienie kwot wynikających z bilansu, aby stwierdzić, że zaistniała przesłanka niewypłacalności Spółki. Niezbędna jest bowiem rzeczywista ocena jej kondycji. Słuszne jest zatem stanowisko sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we z dnia 26 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 318/13, CBOSA) wskazujące, że użytego w art. 11 ust. 2 u.p.u.n. zarówno pojęcia "zobowiązań", jak i pojęcia "majątku" nie można utożsamiać z pojęciami "aktywów" i "pasywów". Pod pojęciem aktywów należy rozumieć ogół składników majątkowych w ujęciu wartościowym będących własnością przedsiębiorcy, a z kolei pasywa to źródła finansowania aktywów, czyli znajdujące się w dyspozycji firmy, kapitały własne, zysk oraz zobowiązania wobec innych jednostek (por. W. Bień, Czytanie bilansu przedsiębiorstwa, Warszawa 1993, s. 13). Otóż na gruncie powołanego przepisu mamy do czynienia z terminologią stricte cywilistyczną. I tak użyty w art. 11 ust. 2 u.p.u.n. termin "zobowiązania" oznacza po prostu długi będące składnikiem treści stosunku zobowiązaniowego, a pod pojęciem "majątku" kryje się mienie w rozumieniu art. 44 k.c. Wobec powyższego treść bilansu nie może w pełni odzwierciedlać wszystkich składników majątku przedsiębiorcy. Ma on jedynie walor porządkujący majątek przedsiębiorcy według jego źródeł finansowania. Jednocześnie w literaturze zauważa się, że stan przekroczenia wartości zobowiązań nad wartością majątku można uznać za podstawę ogłoszenia upadłości tylko wtedy, gdy powstała w ten sposób strata jest wyższa od niepodzielonego zysku z lat ubiegłych, pod warunkiem, że jest ona większa od całego kapitału własnego (por. J.S. Seweryn, Upadłość i jej podstawy w prawie upadłościowym i naprawczym, PPH 2003r. Nr 12, s. 22-23). Jak słusznie też zauważono w orzecznictwie sądów administracyjnych o wartości majątku firmy nie świadczy wyłącznie wartość bilansowa składników majątkowych. Oczywistym jest, że wartość aktywów i pasywów spółki, wykazanych w bilansie pozwala określić sytuację majątkową danej osoby prawnej lecz nie oznacza, że wystarczy wyłącznie analiza takiego bilansu bez konieczności analizy innych okoliczności zaistniałych w sprawie a dotyczących majątku Spółki (por. wyroki NSA z dnia: 14 listopada 2012r. sygn. akt II FSK 630/11; 14 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 206/12, CBOSA).

Niewątpliwie w zaskarżonej decyzji brak jest tego rodzaju ustaleń, które nie mogą być dowolne i muszą być oparte na wyczerpującym materiale dowodowym (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I FSK 1406/07, CBOSA). Podstawą do takiego stwierdzenia są oświadczenia Skarżącego złożone w trakcie postępowania, z których wynika, iż na przełomie 2010/2011 r., czyli w okresie wystąpienia kłopotów finansowych i zwiększania się zadłużenia wobec ZUS, Urzędu Skarbowego oraz PFRON brak było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Potwierdzeniem powyższego jest fakt uzyskiwania przez Spółkę zysków zarówno w 2011 r. jak i 2012 r., co potwierdza rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r., bilans za 2011 r., bilans za okres od 1 stycznia do 30 września 2012 r. Spółka za 2011 r. osiągnęła zysk brutto za 2011 r. w wysokości [...] zł, zaś za okres od 1 stycznia do 30 września 2012 r. zysk w kwocie [...] zł.

Skarżący wskazał ponadto, iż mając na uwadze zobowiązania wobec ZUS podjął wszelkie czynności zmierzające do uregulowania tych należności. W jego ocenie pozytywna decyzja ZUS w sprawie udzielenia Spółce ulgi w spłacie zadłużenia w formie układu ratalnego dowodzi, iż Zakład nie powziął jakichkolwiek wątpliwości co do jej dalszego funkcjonowania.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie powstaje już w momencie niezapłacenia jednego czy kliku długów. Wprawdzie literalna wykładnia art. 11 ust. 1 u.p.u.n. może doprowadzić do wniosku, że niezapłacenie choćby jednego wymagalnego zobowiązania pieniężnego powoduje niewypłacalność dłużnika w rozumieniu tego przepisu, to jednak wykładnia celowościowa wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej "zobowiązań", a nie pojedynczej "zobowiązania" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 1743/12; wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2011r., CSK 211/10, LEX 738136, Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 27 czerwca 2013r., III AUa 1293/12, LEX nr 1342231).

Użyty w art. 11 § 1 u.p.u.n. zwrot "nie wykonuje" świadczy o ciągłym (trwającym) takim właśnie stanie rzeczy, uzasadniającym zgłoszenie wniosku o upadłość. Ustawodawca nie posłużył się zwrotem "nie wykonał" zobowiązania. W wyroku z 19 stycznia 2011 r. sygn. akt V CSK 211/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że o niewypłacalności w rozumieniu powyższego przepisu można mówić dopiero wtedy, gdy dłużnik z braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań (Lex nr 738136).

Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2014 r. (I FSK 1603/13) stwierdzając, że niewypłacalność w rozumieniu przepisu art. 11 u.p.u.n. istnieje wtedy, gdy dłużnik z braku środków nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań (LEX nr 1590710).

Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z 4 października 2011 r. (sygn. akt I UK 113/11, OSNP 2012/23-24/293, LEX 1230275) wskazał m.in., że trwałe zaprzestanie płacenia długów oznacza, iż dłużnik nie tylko obecnie nie płaci długów, ale także nie będzie tego czynił w przyszłości z powodu braku niezbędnych środków. Zaprzestanie płacenia długów zachodzi wtedy, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich wymagalnych długów. Sytuacja taka będzie mieć miejsce także wówczas, gdy dłużnik nie zaspokaja jednego tylko wierzyciela posiadającego znaczną wierzytelność (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2010r., II UK 258/09, LEX nr 599776).

Trwałego niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych nie można utożsamiać z nieuiszczeniem jednego długu ani też z sytuacją, gdy pomimo nieuiszczenia kilku długów zachodzi tylko wstrzymanie wypłat. W każdym przypadku należy ustalić, kiedy doszło do zaprzestania płacenia długów, a kiedy zachodziło jeszcze tylko przejściowe wstrzymanie wypłat (tak: M. Allerhand, Prawo upadłościowe z komentarzem, Wydawnictwo Sto, Bielsko-Biała, 1994). Zwłaszcza sytuacja, w której trudności płatnicze wynikają z braku zapłaty ze strony kontrahentów dłużnika może być uznana za trudność o charakterze przejściowym. Ustawowy termin, w którym przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jest bardzo krótki, wynosi bowiem 2 tygodnie. Mając na względzie specyfikę działalności gospodarczej nieracjonalne byłoby wymaganie, aby natychmiast ogłaszać upadłość, gdy pogorszeniu ulegają wskaźniki płynności finansowej i nie wszystkie zobowiązania są regulowane w terminach płatności. Nie każda trudna sytuacja podmiotu gospodarczego uzasadnia złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a jedynie taka, która wiąże się ze stanem niewypłacalności. Co więcej, niewypłacalność przedsiębiorcy jest stanem dynamicznym. Przedsiębiorca, np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może popaść w stan niewypłacalności uzasadniający zgłoszenie przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości, a następnie podjąć wykonywanie wymagalnych zobowiązań, co powoduje odpadnięcie przesłanek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Skarżona decyzja nie pozwala na ustalenie, czy sytuacja finansowa Spółki uległa pogorszeniu na tyle istotnie, że uzasadniała zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości. Jednocześnie brak analizy finansowej sytuacji Spółki uniemożliwia ocenę zasadności twierdzenie organu, że Skarżącemu złudnie przekonanemu o realnych możliwościach ratowania Spółki należy przypisać winę w zaniechaniu złożenia wniosku we właściwym terminie.

Reasumując w ocenie Sądu, organy nie wykazały, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu, Spółka w sposób trwały nie wykonywała przeważającej części swoich zobowiązań. Jak już podniesiono, w przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu to do organu należy wykazanie, że Spółka, w czasie sprawowania przez daną osobę funkcji członka zarządu, znajdowała się w stanie uzasadniającym złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości.

W ten sposób organ naruszył art. 122 O.p. nakazujący podjęcie wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i 187 § 1 O.p. obligujący do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zważyć trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15).

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie wykazały w sposób niewątpliwy, że w przedmiotowej sprawie ziściła się przesłanka wynikająca z art. 116 § 1 O.p. czyli bezskuteczność (całkowita lub częściowa) egzekucji z majątku Spółki.

Tym samym nie można uznać, iż wystąpiły pozytywne przesłanki warunkujące powstanie odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za miesiące od maja do października 2011 r. w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu Spółki.

Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny uwzględnić poczynione wyżej wywody i ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku. Tym samym za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez organy przepisów postępowania, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 i art. 134 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną jak również poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia 16 września 2015 r. oraz na podstawie art. 200 tej ustawy rozstrzygnął o kosztach postępowania.