Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 64/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej L. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako GITD decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) dalej jako p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) dalej jako u.d.p., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nakładającą na spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] – dalej nazywaną też "skarżącą", "spółką" – karę pieniężną w kwocie 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynikało, że w dniu [...] października 2013 r., w miejscowości [...], droga krajowa nr [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 10 t, zatrzymano do kontroli 2-osiowy samochód ciężarowy marki RENAULT o nr rej. [...], kierowany przez M. O. W dniu kontroli pojazdem, załadowanym na terenie spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przy ul. [...], wykonywany był transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek – mrożone artykuły spożywcze na paletach, transportowany był ze [...] do miejscowości T., W., L., R., L. G., C., A.

Przeprowadzono ważenie pojazdu na stanowisku legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu w miejscowości [...], zgodnie z którym spadki nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Do pomiarów zostały użyte wagi przenośne do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 856427 i 856359, które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowca został pouczony o procedurze przeprowadzenia pomiaru, jak i zostały mu przedstawione świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2.7 t. (ustalono nacisk 12,7 t) w stosunku do obowiązującej normy 10 t., a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,8 t. (ustalono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu 18,8 t.) W zakresie nacisku pozostałych osi oraz wymiarów zewnętrznych wskazano na ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów, stwierdzono, że odpowiadał on parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. VII. Kierowca osobiście dokonywał odczytów z urządzeń pomiarowych. Poinformowano go także o możliwości powtórzenia ważenia. Na zgłoszony przez kierującego pojazdem wniosek dokonano powtórnego ważenia pojazdu i przyjęto wynik z drugiego ważenia jako korzystniejszy dla strony. Kierowca oświadczył również, że nie posiada stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Oświadczył, że po dokonaniu załadunku nie był ważony pod względem nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.

Z kontroli został sporządzony protokół, którego podpisania kierujący odmówił oraz dokumentacja fotograficzna. Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kat. VII.

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. poinformowano skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących jej w postępowaniu prawach strony oraz wezwano do nadesłania dokumentów potwierdzających dochowanie należytej staranności w dokonywaniu przewozu oraz do nadesłania, w przypadku posiadania – pozwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Skarżąca w piśmie z dnia 27 listopada 2013 r. wskazała, że z uwagi na fakt ważenia pojazdu dwoma wagami kontrolerzy powinni podwoić dwuprocentową granicę odchylenia pomiarów, a także wziąć pod uwagę wartość pomierzonego spadku. W związku z tym realna wartość jaką kontrolerzy powinni uwzględnić zdaniem skarżącej winna wynosić 2,68%. Przyjęcie takiego odchylenia skutkowałoby w ocenie skarżącej zmniejszeniem kary z 15.000 zł do 2.000zł.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że niepodważalnym był fakt przewożenia ładunku podzielnego, jakim były mrożone artykuły spożywcze umieszczone na paletach. Odnosząc się do wątpliwości strony, co do zgodności przebiegu kontroli ze sporządzonym protokołem, powołując przy tym orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślił, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone oraz korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. Wskazał, że kierowca miał możliwość wzięcia udziału w kontroli, a także nie wniósł do protokołu żadnych zastrzeżeń. Podkreślił również, że procedura ważenia przeprowadzana została w oparciu o zarządzenie GITD nr 29/2011 w sposób jak najbardziej prawidłowy. Do pomiarów prawidłowo użyto wag typu SAW 10C/II, które przeznaczone są do określania nacisku poszczególnych nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej.

Ponadto powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ wyjaśnił, że pomniejszenie wyników stosowane przez organ kontrolujący o wartość 2% jest działaniem prawidłowym. Zauważył również, że nawet gdyby przyjąć sugerowane przez stronę wartości błędów, to po ich odjęciu nałożona kara i tak wynosiłaby 15.000 zł.

Organ zauważył też, że w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych faktów i okoliczności oraz materialnych dowodów, a także nie wystąpiły żadne okoliczności pozwalające na wyłącznie odpowiedzialności spółki za powstałe naruszenie. Wskazał, że skarżąca nie dochowała należytej staranności aby uniknąć naruszenia przepisów ustawy. Ponadto, z uwagi na fakt, że skarżąca była jednocześnie załadowcą i przewoźnikiem, miała decydujący wpływ na ilość oraz rozmieszczenie przewożonego ładunku, którego dokonała w sposób nieprawidłowy przez skoncentrowanie go w tylnej części dostępnej powierzchni ładunkowej. Ponadto z uwagi na fakt, że spółka jest profesjonalnym, licencjonowanym przewoźnikiem drogowym powinna dokonać wszystkich czynności związanych z przewozem oraz załadunkiem w taki sposób aby nie przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak również pozostałych parametrów, a zatem powinna przed rozpoczęciem przejazdu zbadać czy pojazd odpowiada określonym normom. Organ przytoczył również treść przepisów na podstawie, których wymierzył karę pieniężną w wysokości 15 000 zł.

W dniu 26 lutego r. spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz ponowne przeanalizowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

– rażące naruszenie prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie przepisów p.r.d.

– naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego

– naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na części materiału dowodowego z pominięciem innych dowodów bez uzasadnienia.

– naruszenie art. 6 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. przez przedsięwzięcie procedur zebrania i oceny materiału dowodowego w sposób nieuregulowany w przepisach materialnych.

W uzasadnieniu wskazała, że organ I instancji nie zrealizował obowiązku rzetelnego i dogłębnego rozpatrzenia wszelkich aspektów sprawy skupiając się na potwierdzeniu zasadności nałożenia kary. Podniosła, że organ nie uwzględnił normy określonej w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Skarżąca podkreśliła, że dochowała należytej staranności z jej strony, w zakresie przeszkolenia kierowcy faktycznie dokonującego załadunku, który jako profesjonalista powinien posiadać stosowną wiedzę na temat załadunku towaru oraz jego rozłożenia. Pomimo to kierowca dokonujący załadunku rozłożył przewożony ładunek w taki sposób, że przednia oś nienapędowa była niedociążona o 1,65 t. W ocenie skarżącej organ automatycznie skierował odpowiedzialność na spółkę nie analizując winy kierowcy.

Dalej podniosła, że organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego w aspekcie wymagań określonych w świadectwie homologacji użytej w zw. z kontrolą wagi SAW 10C/II, które to mogą wskazywać wyniki z większym błędem niż wskazanym w instrukcji. Podkreślił przy tym, że wszczynanie procedur penalizacyjnych w oparciu o niepewne dowody przeczy wszelkim generalnym zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego.

Dalej argumentowała, że dopuszczalnym naciskiem osi z punktu widzenia pojazdu była wartość 11,5 t podczas gdy z punktu widzenia drogi, tylko 10 t. Podkreśliła, że organ nie wskazał w decyzji dlaczego przyjął wartość niższą. Przyjęcie to nie wynika w ocenie skarżącej z przepisów prawa, a zatem w tym zakresie decyzja nie spełnia warunku z art. 6 k.p.a.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD wyjaśnił definicję pojazdu nienormatywnego oraz procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Uznał również, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli prawidłowo stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 2,7 tony, w stosunku do normy wynoszącej 10 ton, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,8 t. w stosunku do normy wynoszącej 18 ton oraz normatywność pojazdu w pozostałym zakresie. Ważenia pojazdu dokonano dwukrotnie. Powołując się na odpowiednie rozporządzenia organ wskazał, iż droga krajowa nr 10 na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Na podstawie dokumentów wydania zewnętrznego o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] okazanych do kontroli drogowej stwierdzono, że przewożony był ładunek podzielny w postaci mrożonych artykułów spożywczych umieszczonych na paletach. Organ wskazał przy tym, że za ładunek niepodzielny uważa się taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków, a zatem przewożony ładunek w ocenie organu bez wątpienia był ładunkiem podzielnym.

Wywodząc dalej, organ II instancji wskazał, że ważenie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z instrukcją producenta, która wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a także, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach, a proces ważenia może być prowadzony na dwa sposoby. Zarówno użyte wagi jak i stanowisko ważenia legitymowały się stosowanymi dokumentami. Z kolei brak regulacji prawnej odnośnie procedury ważenia sprawia, że kontrolerzy dokonując ważenia stosują zapisy instrukcji wag dołączonych przez producentów. Następnie organ wyjaśnił sposób, w jaki zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C/II dokonywany jest pomiar.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącej w zakresie nieprawidłowego przyjęcia przez kontrolerów ITD wartości odchyleń stwierdził, że faktycznie w instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wskazano w odniesieniu do pojazdów dwuosiowych błąd pomiaru powinien wynosić przy nachyleniu wzdłużnym + 3,27% dla przedniego koła, a dla tylnego + 3,28 %. Z uwagi na fakt, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika z której strony pojazd najeżdżał na wagi, organ odwoławczy uznał, iż należało odjąć 3,28% możliwego błędu pomiaru. A zatem ujawniony nacisk na pojedynczej osi napędowej po odjęciu 3,28% wynosił 12,57 t co powodowało przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25,7 %. Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo to przyjęta wartość nie miała wpływu na kwalifikację prawna ujawnionego naruszenia i wysokość kary pieniężnej.

Organ II instancji odniósł się także, do zarzutu nie wzięcia przez organ I instancji pod uwagę, że kierowca był przez spółkę poddany odpowiednim szkoleniom i w sposób osobisty dokonywał załadunku. Przytoczył przy tym treść przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w myśl, których karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Wskazał, że kierowca wykonuje jedynie czynności w zakresie kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby. Przytoczył, iż ustawodawca celowo nie wskazał kierowcy jako adresata decyzji. Podkreślił przy tym zasadę odpowiedzialności przedsiębiorstwa transportowego za swoich kierowców, a także zasadę ryzyka pracodawcy, zgodnie z którą pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe w skutek ich nie zaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Organ uznał również, że brak jest podstaw do uznania, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, skoro naruszenie było w istocie wynikiem decyzji podmiotu wykonującego przejazd. W związku z powyższym organ uznał, że strona postępowania administracyjnego ustalona została prawidłowo i jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd tj. spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Organ II instancji rozpatrując sprawę nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających uwolnienie spółki od odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia) wynikających z art. 140aa ust. 4 p.r.d. Wyjaśniając rozumienie tych przesłanek organ szeroko odniósł się w tym zakresie do uregulowań z prawa cywilnego, wskazując także na rozumienie braku wpływu, wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego. Organ uznał, że nie zaistniały okoliczności będące podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że wobec podmiotu wykonującego przewozy powinien być stosowany zaostrzony wzorzec staranności. Zauważył też, że pomiędzy zachowaniem skarżącej, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Spółka jako profesjonalny, licencjonowany przewoźnik drogowy powinna mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na nią przepisy prawa, a także wiedzę na temat przewożonego ładunku oraz trasy jaką będzie on pokonywał i w razie konieczności wystąpić o stosowne zezwolenie. Winien on w taki sposób zorganizować przewóz, aby pojazd po dokonaniu załadunku był normatywny na całej trasie. Tym bardziej, że przesłuchany w charakterze świadka podczas kontroli kierowca zeznał, że po załadunku pojazd nie był ważony pod względem nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił definicje ładunku sypkiego oraz drewna, wskazując, że cechą ładunku sypkiego jest jego zdolność do przesypywania się. W ocenie organu przewożonego ładunku w postaci mrożonych artykułów spożywczych przewożonego na paletach, właśnie ze względu na sposób przewozu nie można uznać za ładunek sypki. Wskazał, że jedynie ładunek sypki przewożony luzem wypełnia ustawową definicję pojęcia.

Od wymienionej na wstępie decyzji spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

– naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów p.r.d.

– rażące naruszenie treści art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

– naruszenie treści art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy,

– naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

– naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wyniki uzyskane podczas kontroli nie spełniają warunków atestu wagi, zwracając przy tym uwagę na zapisy świadectwa homologacji użytych wag. Skarżąca argumentowała, że podczas kontroli wagi użyte były niezgodnie z ich homologacją, m.in. przez to, że para wag nie była połączona przewodem w celu łącznego pomiaru dwoma wagami nacisku osi, a uzyskane z dokładnością do 50 kg wyniki były niemożliwe do uzyskania przy pomiarze nacisków osi zgodnie z warunkami homologacji, co wynika bezpośrednio nie tylko z dokumentów certyfikacyjnych, ale również z instrukcji obsługi wag. Skarżąca stanowczo podkreśliła, że przy połączeniu wag w jeden system do pomiaru nacisków osi waga pokazuje wynik z dokładnością do 100 kg. W przypadku, gdy przewód nie łączy dwóch wag, wyniki podawane są z dokładnością do 50 kg, a zatem tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku. Zastosowany pomiar nacisków osi niepołączonymi wagami nie spełniał warunków przywołanej homologacji, a zatem nie mógł stanowić dowodu spełniającego warunki określone w art. 75 § 1 k.p.a. Dalej skarżąca wywiodła, że procedura ważenia została przeanalizowania dopiero po powrocie kierowcy do bazy przedsiębiorstwa, dlatego też kierowca nie zareagował na poczynione przez kontrolerów błędy.

W dalszej części skarżąca wskazała na brak obowiązku oznakowania przez zarządcę dróg. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne w kwestii braku uiszczenia opłaty drogowej, wskazała, że analogicznie w niniejszej kategorii spraw, drogi publiczne powinny być tak oznakowane, aby podmiot z niej korzystający miał świadomość ciążących na nim obowiązków. Oznakowanie to polegać miałoby na umieszczeniu znaku B-19 co jednoznacznie określałoby charakterystykę danej drogi.

Powołując się z kolei na przepisy Traktatu Akcesyjnego oraz Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. podniosła, że od dnia 1 stycznia 2011 roku na głównych drogach publicznych powinien być dopuszczalny nacisk osi odpowiedni do wartości określonych w dokumentach rejestracyjnych pojazdu tj. w tym przypadku 11,5 t.

Skarżąca podkreśliła także, że wbrew obowiązkom wynikającym z art. 9 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. organ nie wskazał, na czym polega procedura odliczenia tzw. błędu pomiarowego urządzenia kontrolnego – wagi. Wskazując na treść zarządzenia GITD z dnia 16 listopada 2011 roku nr 50/2011 podkreśliła, że z instrukcji obsługi wag wynika konieczność zastosowania błędu pomiarowego w zakresie 3% (przy nachyleniu punktu pomiarowego do 1%) oraz do 6,5 % (przy nachyleniu do 2%). Co więcej w poprzednim zarządzeniu GITD z dnia 7 lutego 2006 r. nr 3/2006 polecono obniżanie wyników pomiarów o 200 kg i 2% celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. Mając to na uwadze, w ocenie skarżącej obniżenie ustalonych wartości o 700kg skutkowałoby również obniżeniem kary do 2.000 zł.

Następnie skarżąca wskazała na ustalenie przez organ, że kierujący pojazdem nie posiadał zezwolenia kategorii VII, podczas gdy nie jest możliwe uzyskanie takiego zezwolenia na przewóz ładunku podzielnego. Organ ustalając, że przewoźnik w celu wykonania przewozu zgodnie z przepisami mógł i powinien uzyskać zezwolenie kategorii VII działał niezgodnie z treścią art. 6 k.p.a. Podniosła przy tym zarzut, że ciężar błędów ustawodawcy nie może być przenoszony na stronę postępowania administracyjnego.

Spółka podkreśliła także, że skarżący odmówił podpisania protokołu z uwagi na zawarte w nim oświadczenia niezgodne z prawdą i niechęć kierowcy do poświadczenia nieprawdy. Podniosła też, że organ z naruszeniem art. 6 w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. nie wskazał w protokole podstawy prawnej procesu ważenia. Z uwagi na brak usystematyzowanych w prawie zasad przeprowadzenia pomiarów nacisków osi podkreślił, że posiłkować należy się wyłącznie instrukcją obsługi producenta wagi. Również dokonując pomiaru masy rzeczywistej, organ nie podał podstawy ani technicznej, ani prawnej, potwierdzającej możliwość wykorzystania posiadanej wagi do takich czynności.

Skarżąca zakwestionowała zarazem zakres przeznaczenia urządzenia pomiarowego i możliwość dopuszczenia wag do pomiaru masy całkowitej. Powołał się przy tym zarówno na zawartą w pismach Głównego Urzędu Miar, jak również Najwyższej Izby Kontroli argumentację, iż użyte podczas kontroli wagi nie powinny służyć do wyznaczania masy całkowitej pojazdu, a także zacytowała w obszernym zakresie dorobek orzeczniczy sądownictwa administracyjnego. Konkludując skarżąca wskazała, że ITD nie stosuje odchyłek określonych w instrukcji obsługi wagi SAW, tylko odchyłki określone w zarządzeniu GITD, co powoduje, że uzyskany pomiar jest niewiarygodny. Podkreśliła, że zarówno w świadectwie dopuszczenia, jak i w instrukcji nie przewidziano możliwości określania masy całkowitej poprzez sumowanie jednostkowych pomiarów każdego z kół. Z uwagi na powyższe w ocenie skarżącej wagi, w których posiadaniu jest ITD, nie nadają się do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odnosząc się do argumentacji skarżącej zawartej w skardze podkreślił, że stanowisko GUM nie zostało poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną. Ponadto zarzut niemożności użycia wag SAW 10C do ustalenia masy całkowitej pojazdu oparty na cytowanym przez stronę piśmie GUM został uznany za nieuzasadniony również w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc, się do zarzutu niewłaściwego oznakowania drogi organ wskazał, że o dozwolonych naciskach osi na danej drodze rozstrzyga akt prawny, a nie znak drogowy, co znalazło również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. skierowanym do Sądu, odnosząc się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, argumentowała, że GITD mając w tym samym stanie faktycznym odmienne stanowisko od GUM, winien w pierwszej kolejności dążyć do jednolitej interpretacji przepisów, a dopiero potem zacząć je stosować. Ponadto ponownie w sposób obszerny odniosła się do zagadnienia zastosowanych podczas kontroli odchyłek pomiarowych, wskazując na nieprawidłowości w postępowaniu organu w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014.1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] listopada 2014 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] WITD z dnia [...] lutego 2014 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany pojazd samochodowy RENAULT o nr rej. [...], którym przewożono mrożone artykuły spożywcze na paletach, po drodze krajowej nr [...] ze [...] do kilku miejscowości na terenie województwa [...]. Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 856427 i 856359, które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do 31 marca 2016 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2.7 tony, w stosunku do obowiązującej normy wynoszącej 10 ton, a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,8 tony w stosunku do normy wynoszącej 18 ton. Nie stwierdzono innych naruszeń. Pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów "[...]"[...] legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę.

W sprawie niespornym jest użycie do pomiaru wskazanych parametrów dwóch wag typu SAW 10C/II, posiadających aktualne świadectwo legalizację i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez geodetę uprawnionego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zatem kwestia uzyskanych wyników z dokonanych przez organ pomiarów przy użyciu wag typu SAW 10C/II, oraz przyjęty przez organ sposób ważenia. W ocenie skarżącej organ nie wykazał w aktach administracyjnych sprawy by w toku kontroli doszło do połączenia używanej pary wag w celu stworzenia pomostu wagowego, a także, że wagi te zostały użyte w sposób sprzeczny z homologacją oraz instrukcją obsługi. Problemem istotnym w przedmiotowej sprawie była zatem ocena legalności działania organów nie z uwagi na posługiwanie się przez nie nielegalnymi urządzeniami, ale przez pryzmat tego, że legalne urządzenia wykorzystano w sposób niezgodny z przepisami prawa, poprzez dokonanie nimi ważenia pojazdu, w sposób nieprzewidziany dla danej czynności oraz ustalenie w toku przeprowadzonego pomiaru wartości DMC pojazdu.

W ocenie Sądu argumentacja skarżącej w zakresie nieprawidłowego przeprowadzenia ważenia przy użyciu dwóch niepołączonych ze sobą wag zasługuje na uwzględnienie w zakresie w jakim skarżąca wskazała, że pomiar nacisków osi wagami niepołączonymi nie spełnia warunków homologacji, a zatem jego wynik nie może stanowić dowodu spełniającego warunki określone w art. 75 § 1 k.p.a.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu kontroli, a także arkusza pomiarowego, nie wynika w sposób niewątpliwy, by organ dokonując ważenia połączył używane wagi kablem celem stworzenia pomostu wagowego. Jak słusznie zauważyła skarżąca, możliwe jest dokonanie pomiaru nacisków osi napędowej jedynie przy użyciu dwóch wag w przypadku ich połączenia kablem, w celu stworzenia pomostu wagowego. Tak połączone wagi pracują razem i tylko wynik uzyskany z tak dokonanego pomiaru może zostać wpisany do arkusza pomiarowego i protokołu kontroli, a co za tym idzie stanowić podstawę stwierdzenia naruszenia dopuszczalnych norm i wydania decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego gromadząc materiał dowodowy nie wykazały, że użyte wagi zostały połączone przed przystąpieniem do kontroli. Dodatkowo za taką argumentacją przemawia podniesiona przez skarżącą okoliczność, że uzyskane z dokładnością do 50 kg wyniki były niemożliwe do uzyskania przy pomiarze nacisków osi zgodnie z warunkami homologacji oraz instrukcją producenta. W świetle powyższego, Sąd stoi na stanowisku, że ustalenia organu w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy do nałożenia na skarżącą kary administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie kolejną zasadniczą kwestią, która nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona przez organy, była dopuszczalność użycia wag typu SAW 10C/II do pomiaru DMC, a w konsekwencji poprawność uzyskanych wyników stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej w ww. zakresie, Sąd orzekający w niniejsze sprawie zauważa, że okoliczność ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniach wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1333/13, oraz wyroku z tego samego dnia, w sprawie o sygn.. akt II GSK 1315/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu". Powyżej prezentowany pogląd skład orzekający w sprawie niniejszej podziela i stwierdza, że dokonane przez organ ustalenie masy całkowitej pojazdu dokonane zostało w sposób niepewny. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że ustalenia organu również w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy nałożenia na skarżącą kary.

Uznać należy zatem, że zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...] WITD z dnia [...] lutego 2014 r. wydane zostały z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, art. 7 i art. 11 k.p.a.), których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że wydając ww. decyzje, organy w sposób nie wystarczający wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości prawidłowości przeprowadzonego ważenia i wiarygodności uzyskanych wyników. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom inspekcji przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego.

Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji ze wskazanych powyżej powodów, odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skarżącej spółki należy uznać za zbyteczne w niniejszym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.