Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 127/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2150/17 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. Sp. z o.o. w P. na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej 8 100 (osiem tysięcy sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), wyrokiem z 28 września 2018 r., sygn. V SA/Wa 2150/17, oddalił skargę B. sp. z o.o., z siedzibą w P. (dalej zwanej spółką, skarżącą lub stroną), na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu

W stanie faktycznym sprawy, w dniu 5 marca 2012 r., na podstawie art. 701-705 K.c., skarżąca spółka wszczęła postępowanie przetargowe na wykonanie robót budowlanych polegających na budowie instalacji do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej o mocy elektrycznej 1,89 MW z biogazu w miejscowości P., w gminie P. W pkt 4 części I - Instrukcji dla Wykonawców podany był termin realizacji zamówienia, który wynosił 11 miesięcy od dnia przekazania terenu budowy (bez rozruchu).

W dniu 17 kwietnia 2013 r. strona zawarła z wybranym w przetargu wykonawcą umowę generalnego wykonawstwa (dalej: umowa), zgodnie z którą realizacja zadania została podzielona na 3 etapy:

- I etap - wykonanie biogazowni według załączonego projektu budowlanego oraz dostawa wszystkich urządzeń infrastruktury technicznej (do dnia 31 października 2013 r.);

- II etap - dostawa i wykonanie przyłącza energetycznego (do dnia 31 października 2013 r.);

- III etap - rozruch mechaniczny i technologiczny, który miał nastąpić po wykonaniu przedmiotu Umowy i przekazaniu go Skarżącej (do dnia 30 czerwca 2014 r.).

Terminy powyższe miały zacząć biec, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 umowy, od dnia protokolarnego przekazania terenu budowy wykonawcy, które nastąpiło w dniu 13 maja 2013 r.

W dniu 30 sierpnia 2013 r. zamawiający i wykonawca podpisali aneks nr 1, którym zmienili datę wykonania etapu I i II, przedłużając ich realizację do dnia 29 listopada 2013 r. (tj. 29 dni).

Od dnia 19 grudnia 2013 r., ze względu na "planowaną przerwę w okresie świątecznym (...) oraz prognozy niekorzystnych warunków atmosferycznych (...)" roboty budowlane zostały wstrzymane. Roboty wznowiono w dniu 20 lutego 2014 r.

W dniu 22 stycznia 2014 r. między Ministrem Gospodarki (dalej: "Instytucja Pośrednicząca", "IP") a spółką została zawarta umowa o dofinansowanie, na podstawie której spółce zostały przekazane środki z Funduszu Spójności na realizację projektu pt. Budowa Elektrowni Biogazowej P. (dalej: "Projekt") w ramach działania 9.4 Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych priorytetu IX Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, 2007 - 2013 (dalej: "PO IiS").

Pismem z dnia 18 marca 2014 r. IP poinformowała skarżącą o odmowie wypłaty zaliczki w wysokości 8 221 906,22 zł z jednoczesną rekomendacją zamiany płatności zaliczkowej na płatności pośrednie.

Na podstawie zleceń dokonania płatności do ww. wniosków o płatności pośrednie zostały przekazane na rzecz strony środki w kwocie 1 221 043,88 zł.

Aneksem do umowy o dofinansowanie z dnia 25 kwietnia 2014 r. ustalono, iż całkowita kwota wydatków projektu będzie wynosiła 35 406 721,02 zł (w § 5 pkt 1), podczas gdy Harmonogram realizacji projektu, (załącznik do aneksu) wskazywał, że do końca IV kwartału 2013 r. strona powinna wykorzystać 3 815 304,61 zł całkowitych wydatków Projektu, na które składały się wydatki kwalifikowalne oraz niekwalifikowalne.

Zgodnie z pkt 13 wniosku o płatność, który wpłynął do IP w dniu 8 maja 2014 r. (1 wersja) oraz 20 maja 2014 r. (2 wersja) suma wydatków ogółem poniesionych od początku realizacji Projektu wyniosła 8 677 973,82 zł, a suma wydatków ogółem przypisanych zadaniom określonym w aktualnym harmonogramie realizacji projektu, wyniosła 35 406 721,02 zł. W pkt 16 wniosku Strona poinformowała IP o podpisaniu aneksu 1 z generalnym wykonawcą, który to aneks wydłużał termin realizacji inwestycji.

W dniu 16 czerwca 2014 r. strony zawarły aneks (nr 2), którym zmieniono daty końcowe robót dla poszczególnych etapów: etap I i II - do dnia 30 czerwca 2014 r. oraz etap III - do dnia 31 października 2014 r. Tym samym terminy realizacji przedłużono o 7 miesięcy (212 dni) dla I i II etapu i 4 miesiące (123 dni) dla III etapu.

W odpowiedzi z dnia 19 marca 2015 r. na wezwanie IP o podanie przyczyn wydłużenia terminów wykonania przedmiotu umowy oraz jego rozruchu spółka poinformowała, że konieczność zmian wynikała z "trudności w montażu finansowym inwestycji", co doprowadziło do rozciągnięcia w czasie całego zakresu prac. Nadto potrzebę zawarcia aneksu nr 2, uzasadniały ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2014 r. przez Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Skarżąca wskazała, że termin zakończenia inwestycji, tj. 31 marca 2014 r., został uznany za zagrożony ze względu na warunki atmosferyczne.

Po przeprowadzeniu kontroli dokumentacji, dotyczącej zmiany umowy IP stwierdziła, że skarżąca wraz z generalnym wykonawcą, dokonując zmian umowy, w treści ww. aneksów nie wskazali przyczyn tych zmian.

IP nie uznała, wskazanej przez stronę przesłanki wystąpienia opóźnień w realizacji zamówienia ze względu na niekorzystne warunki atmosferyczne, występujące w okresie zimowo-wiosennym, a także konieczności przeprowadzenia rozruchu technologicznego oraz biologicznego, który trwał 4 miesiące. IP w ww. opinii pokontrolnej stwierdziła, iż zmiany do umowy wprowadzone aneksem 1 oraz aneksem 2 zostały zawarte z naruszeniem przepisów, tj. z niezachowaniem zasad jawności i przejrzystości poprzez zmianę warunków aukcji/przetargu bez zastrzeżenia takiej możliwości w ich treści. W związku ze stwierdzonym naruszeniem, IP nałożyła na wydatki poniesione w ramach umowy, korektę finansową w wysokości 15 % wskaźnika wynikającego z tabeli nr 1 poz. 3 dokumentu pn. Taryfikator do wymierzania korekt finansowych za naruszenia zasad zawierania umów, do których nie stosuje się ustawy P.z.p, stosowanego w przypadku, gdy doszło do potencjalnego naruszenia zasad jawności i przejrzystości w prowadzonym postępowaniu.

W wyniku ponownej kontroli procedury przedłużania umowy, zrealizowanej na wniosek skarżącej, IP stwierdziła, iż przesłanki wyłączenia z ciągłości liczenia 11 miesięcznego okresu realizacji zamówienia nie zostały zawarte przez spółkę w warunkach przetargu i w związku z tym nie mogą zostać uznane za zasadne przyczyny opóźnień w realizacji zamówienia. IP podtrzymała 15 % stawkę korekty.

Pismem z dnia 3 lipca 2015 r. IP wezwała skarżącą do zwrotu otrzymanego dofinansowania, stanowiącego wartość ustalonej korekty finansowej wraz z odsetkami, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków (tj. od dnia obciążenia rachunku BGK), do dnia dokonania zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

W związku z brakiem dokonania przez stronę zwrotu ww. kwoty wraz ze wskazanymi odsetkami, IP pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. (sygn. [...]) zawiadomiła beneficjenta o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu środków.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Minister Energii określił, iż przypadającą do zwrotu kwota środków przeznaczonych na realizacje programów finansowych z udziałem środków europejskich wyniosła 1 221 043,88 zł wraz z odsetkami od wskazanych kwot, liczonymi od dnia przekazania środków. Organ I instancji ocenił, że w świetle zebranych w sprawie materiałów dowodowych, tj. dokumentacji z przeprowadzonej kontroli postępowań przetargowych, wniosków o płatność, zastrzeżeń beneficjenta do informacji pokontrolnej i korespondencji z beneficjentem, zachodzi okoliczność wskazana w art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm., dalej: u.f.p.).

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] października 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji (pkt I) oraz wskazał, że za okres od dnia 5 lipca 2016 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji nie nalicza się odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od kwoty podlegającej zwrotowi w wysokości 1 221 043,88 zł.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy stwierdził, że z powodu naruszenia zasad jawności oraz przejrzystego i obiektywnego podejścia, a także nieuprawnionego dokonania zmian umowy w zakresie terminu wykonania zamówienia doszło do wystąpienia nieprawidłowości, z powodu których mogło dojść do wystąpienia szkody potencjalnej w budżecie ogólnym UE. W ocenie organu II instancji doszło równolegle do naruszenia zasad dokonywania zmian umowy z wykonawcą, które to naruszenie nie zostało wymienione w dokumencie pt. "wskaźniki procentowe do obliczenia wartości korekty za naruszenia zasad zawierania umów określonych w Wytycznych, w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, do których nie stosuje się ustawy Pzp", stanowiący załącznik 2 do Wytycznych w zakresie sposobu korygowania wydatków nieprawidłowo poniesionych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007 – 2013. Z tego powodu, w ocenie organu odwoławczego należało zastosować wskaźnik procentowy odpowiadający danej kategorii nieprawidłowości. Organ II instancji stwierdził, iż adekwatną do naruszenia kategorią jest pozycja pn. "Niedozwolona zmiana postanowień zawartej umowy", która przewiduje korektę w wysokości 25 % wartości ostatecznego zakresu świadczenia, ale jednocześnie biorąc pod uwagę charakter i zakres naruszenia organ odwoławczy uznał, iż koniecznym było dokonanie redukcji ww. stawki do wysokości 15 %.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia o odsetkach, organ odwoławczy wskazał, że za okres od dnia 5 lipca 2016 r. do dnia doręczenia decyzji nie nalicza się odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od kwoty należności podlegającej zwrotowi określonej w decyzji organu II instancji. Na podstawie art. 67 u.f.p. w przedmiotowej sprawie odpowiednie zastosowanie znalazły przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (art. 54 § 1 pkt 3 w zw. z art. 139 § 3).

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów do WSA w Warszawie wniosła spółka, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji, względnie ich uchylenia.

WSA w Warszawie, po rozpoznania skargi spółki, wyrokiem z 28 września 2018 r., przedmiotową skargę oddalił.

Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, ani takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zaznaczył, że w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zatem definicja "nieprawidłowości" zawiera trzy elementy: (i) musi wystąpić działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, (ii) które powoduje naruszenie przepisu prawa Unii oraz (iii) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Zarówno Komisja Europejska jak również TSUE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego. Za nieprawidłowość należy w związku z tym uznać zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, iż do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii.

Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98).

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. NSA stwierdził, że sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. także wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy umowy o dofinansowanie z dnia 22 stycznia 2014 r. Zgodnie z zapisem lit. a) i f) pkt 4 Podrozdziału 5.5 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko beneficjent zawierający z wykonawcami umowy, do których nie ma zastosowania ustawa P.z.p., zobowiązany jest zawierać umowy w formie pisemnej w drodze aukcji albo przetargu, o których mowa w art. 701 - 705 K.c., (chyba że przepisy szczególne wymagają innego trybu formy zawierania umowy) z uwzględnieniem zasad określonych w Komunikacie Komisji (Dz.U.UE.C.2006.179.2), w tym w szczególności zasady jawności i przejrzystości. Zgodnie z treścią pkt 4 str. 3 zawartym w Instrukcji dla Wykonawców, stanowiącej część I Warunków Zamówienia, termin realizacji zamówienia wynosił 11 miesięcy od daty przekazania terenu budowy (bez rozruchu).

Ponadto, zgodnie z 4 pkt 4.5 wzoru umowy, stanowiącym część II Warunków zamówienia, skarżąca nie ponosiła odpowiedzialności za przerwy w realizacji przedmiotu umowy spowodowane siłą wyższą, przy czym dopiero po zaistnieniu przesłanek z § 18 wzoru umowy ustalone terminy ulegały przedłużeniu o czas trwania przerwy w realizacji projektu.

Przedkładając powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności, które dawałyby podstawę do zmiany terminu realizacji umowy. Zatem organ, w toku postępowania administracyjnego prawidłowo uznał, że jeżeli w dniu 13 maja 2013 r. skarżąca przekazała generalnemu wykonawcy plac budowy, to 11 miesięczny termin wykonania przedmiotu umowy upłynął w dniu 13 kwietnia 2014 r. Tym samym zmiana terminu wykonania przedmiotu umowy, zawarta w § 1 aneksu 2, wskazująca dzień 30 czerwca 2014 r., jako nowy termin realizacji przedmiotu umowy, przesuwająca termin realizacji przedmiotu umowy o 13 miesięcy i 17 dni była niezgodna z zapisem w pkt 4 str. 3 zawartym w Instrukcji dla Wykonawców, stanowiącej część I Warunków Zamówienia.

Sąd zwrócił ponadto uwagę, że już sama zmiana umowy zawartej w drodze przetargu także była nieuprawniona. Jak słusznie wskazał bowiem organ I instancji, zmiana umowy (wydłużenie pierwotnego terminu wykonania zamówienia na 30 czerwca 2014 r.) dokonana po jej zawarciu, nie była zgodna z obowiązującymi w tej materii procedurami ze względu na to, że nie przewidziano takiej możliwości wśród przyczyn ewentualnych zmian umowy zawartej w wyniku przetargu. Zmiana warunków mogła mieć wpływ na wynik postępowania, a to z uwagi na to, iż ustalenie terminu wykonania zamówienia na dzień 30 czerwca 2014 r. w pierwotnie określonych warunkach udziału w postępowaniu, mogło mieć potencjalnie wpływ na liczbę wykonawców biorących udział w przetargu.

Termin wykonania zamówienia mógł być przedłużony o okresy przerw spowodowane siłą wyższą, rozumianą jako następstwo zewnętrznych okoliczności związanych z siłami natury (pkt 4.5 umowy) lub zmieniony w przypadku ewentualnego zlecenia przez Zamawiającego robót dodatkowych (pkt 4.6 umowy). Żadna z powyższych okoliczności nie miała jednak miejsca, gdyż nie zlecono dodatkowych robót, a przerwę świąteczną i prognozy niekorzystnych warunków atmosferycznych (które jak to ustaliły organy od 19 grudnia 2013 r. nie pogorszyły się na tyle, by uzasadniało to wstrzymanie realizacji inwestycji) nie sposób rozpatrywać w tych kategoriach. Zatem trudno uznać powyższe przypadki za wystąpienie nieprzewidywalnych okoliczności.

Niewątpliwie, ta zmiana umowy naruszyła zasadę jawności i przejrzystości postępowania poprzez fakt, iż była ona znana tylko wykonawcy, który realizował zamówienie, a nie wszystkim biorącym udział w postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż strona wypełniła przesłankę art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., ponieważ wykorzystała środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, określonych w lit. a) i f) pkt 4 Podrozdziału 5.5 Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w związku z art. 701 § 3 K.c.

Nie budziło wątpliwości Sądu, iż skarżąca w treści umowy zawartej w ramach prowadzonego postępowania przewidziała możliwość zmiany jej postanowień, jednakże zmiany te, jak to wyżej wskazano, obejmowały tylko dwa przypadki, tj.: siłę wyższą oraz roboty dodatkowe. Natomiast wydłużając terminy realizacji umowy, które były istotnymi zmianami umowy, skarżąca nie tylko ich nie uzasadniła, ale także nie mogła zakwalifikować do któregoś z ww. przypadków. Tak więc organ prawidłowo uznał, iż doszło do istotnej zmiany umowy wobec braku ku temu podstaw.

Kolejną kwestią, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było zagadnienie nałożenia z tytułu ww. naruszenia korekty finansowej.

Sąd zaznaczył, że wyliczenia korekty można dokonać dwojako: przy zastosowaniu metody dyferencyjnej lub metody wskaźnikowej. Metoda dyferencyjna sprowadza się do ustalenia różnicy między stanem środków wydatkowanych na sfinansowanie danego projektu, a stanem hipotetycznym, który by wystąpił jeśli nie doszłoby do nieprawidłowości. Metodę wskaźnikową stosuje się natomiast w przypadkach, w których ustalenie wielkości szkody jest utrudnione lub niemożliwe. Stosując tę metodę, wysokość korekty oblicza się jako iloczyn wskaźnika procentowego nałożonej korekty, wskaźnika procentowego współfinansowania ze środków funduszy UE i wysokości faktycznych wydatków kwalifikowanych dla danego zamówienia, według określonego wzoru.

Organ I instancji powołując się na zapisy Taryfikatora do wymierzania korekt finansowych za naruszenia zasad zawierania umów, do których nie stosuje się ustawy P.z.p., stanowiącego załącznik nr 1 do Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POIiS, wskazał, że w niniejszej sprawie, wobec naruszenie zapisów przedmiotowych Wytycznych, polegające na dokonaniu zmian warunków przetargu niezastrzeżonych w jego treści (art. 70 § 3 K.c.), zastosowanie ma metoda wskaźnikowa, która przewiduje korektę finansową w wysokości 25%. Jednakże w związku z tym, że doszło jedynie do potencjalnego, a nie rzeczywistego naruszenia zasad jawności i przejrzystości - w prowadzonym postępowaniu zastosowano obniżony wskaźnik korekty finansowej w wysokości 15 %. Z kolei organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie tego, iż w przedmiotowym stanie faktycznym doszło do naruszenia zasady jawności oraz przejrzystości, a także nieuprawnionego dokonania zmian umowy w zakresie terminu, ale dodatkowo zauważył, iż doszło jednocześnie do naruszenia zasad dokonywania zmian umowy z wykonawcą. W tej sytuacji, zdaniem organu II instancji, przy obliczaniu korekty należało zastosować metodę procentową [pkt 4.2. podrozdział 2, ppkt 11 a)]. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 2 Wytycznych, maksymalna korekta finansowa wynosząca 25 % może zostać zredukowana, jeżeli jest to właściwe i szczegółowo uzasadnione okolicznościami danej nieprawidłowości.

Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę charakter i zakres naruszenia oraz potencjalną szkodę, która mogłaby wystąpić w budżecie ogólnym UE, dokonał redukcji stawki korekty finansowej z poziomu 25 % do 15 %. Tym samym organ II instancji utrzymał stawkę korekty finansowej zastosowaną przez Ministra Energii, przy czym stawka ta powinna być oparta o metodę procentową, a nie wskaźnikową.

Sąd dokonując kontroli powyższego stwierdził, iż w niniejszej sprawie wysokość korekty prawidłowo została ustalona metodą procentową.

Niezachowanie zasad jawności i przejrzystości poprzez zmianę umowy nieprzewidzianą w warunkach przetargu oraz wystąpienie potencjalnej szkody w budżecie UE spowodowało konieczność nałożenia korekty finansowej w wysokości 25 %. Podstawę jej nałożenia stanowił pkt 3 załącznika nr 2 Wytycznych w zakresie sposobu korygowania wydatków nieprawidłowo poniesionych w ramach PO IiŚ 2007 – 2013. Jednakże z uwagi na to, że skarżąca dokonała jedynie potencjalnego a nie rzeczywistego naruszenia przepisu art. 701 § 3 k.c. zastosowano obniżenie stawki korekty do wysokości 15 %.

Sąd oceniając powyższe stwierdził, iż wydane w sprawie rozstrzygniecie jest prawidłowe. Organy I i II instancji zasadnie uznały, że z powodu uchybień mogło dojść do wystąpienia potencjalnej szkody w budżecie ogólnym UE, biorąc pod uwagę fakt, że wszyscy faktyczni i potencjalni wykonawcy podczas wyceny ofert brali pod uwagę wykonanie przedmiotu umowy, w zakładanym terminie 11 miesięcy od daty przekazania placu budowy. Wskazać należy, że potencjalni wykonawcy liczyli się także z tym, że w sytuacji niedotrzymania ww. terminu zostaną względem nich zastosowane kary umowne, o których mowa w § 11 Umowy. Zatem jest wysoce prawdopodobne, że jeżeli w momencie wyceny dokonanej w ofertach wykonawcy wiedzieliby, że w wypadku wystąpienia opóźnień w wykonaniu przedmiotu zamówienia nie będą wobec nich zastosowane kary umowne (w wysokości 0,5 % za każdy dzień zwłoki, nie więcej niż 2 % wynagrodzenia wykonawcy), to inaczej wyceniliby złożone oferty. Stwarza to też prawdopodobieństwo złożenia przez potencjalnego wykonawcę oferty korzystniejszej, aniżeli wybrana w niniejszym postępowaniu ofertowym. Zatem konieczność zastosowania korekty jak i obniżonej stawki w wysokości 15 % dokonanej przez organ I i II instancji jest w ocenie Sądu prawidłowa.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła spółka, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 207 § 1 pkt 2 i pkt 3 i art. 184 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, w zw. z lit. a i lit. f pkt 4 podrozdziału 5.5. Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach RPO I i Ś 2007-2013, w zw. z art. 70 1 § 3 K.c. polegające na uznaniu, że skarżąca naruszyła zasadę jawności i przejrzystości postępowania, w wyniku zmiany terminu realizacji umowy o roboty budowlane w systemie generalnego wykonawstwa, a w konsekwencji uznaniu, iż środki dofinansowania zostały przez skarżącą wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 § 1 u.f.p. i w związku z tym podlegają zwrotowi, podczas gdy:

- art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 u.f.p. odnoszą się do procedur wynikających z powszechnie obowiązujących norm prawa i postanowień umowy, zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania (umowy o dofinansowanie), nie dotyczą natomiast umowy zawartej pomiędzy beneficjentem dofinansowania, a wykonawcą inwestycji będącej przedmiotem dofinansowania (w niniejszej sprawie – umowy o roboty budowlane, w systemie generalnego wykonawstwa),

- definicje zasad jawności i przejrzystości, określone pkt a i f pkt 4 podrozdziału 5.5 Wytycznych nie zawierają zatem wprost wskazania, że ich naruszenie może polegać na aneksowaniu umowy z wykonawcą, na podstawie obiektywnych przyczyn, przemawiających za koniecznością przedłużenia terminu realizacji inwestycji,

- skarżąca była uprawniona do przedłużenia terminu realizacji umowy zawartej z wykonawcą o roboty budowlane w systemie generalnego wykonawstwa ze względu na obiektywne przyczyny, za które odpowiedzialności nie ponosił ani wykonawca, ani skarżąca, zaś zmiana umowy w tym zakresie nie stanowiła istotnej zmiany, która mogłaby wpływać na naruszenie zasady jawności i przejrzystości,

- to na organach, a nie na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania, iż doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006, zaś wobec braku wykazania przez organ nieprawidłowości, brak jest podstaw do orzekania o obowiązku i wysokości zwrotu dofinansowania,

b) pkt 14 i pkt 15 podrozdziału 4.2 Wytycznych w zw. z pkt 26 taryfikatora, polegające na braku szczegółowej weryfikacji na podstawie jakich kryteriów wskaźnik korekty finansowej został ustalony w wysokości 15 % i jaki wpływ na ustalenie takiej wysokości miało znaczenie potencjalnego błędu dla przebiegu całości procesu i jego wyniku, a także czy potencjalny błąd miał faktyczny wpływ na realizację celów zamówienia, a także czy zastosowana sankcja w konkretnych okolicznościach pozostaje adekwatna do wagi potencjalnej nieprawidłowości,

2) przepisów postępowania, którym uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 84 K.p.a., w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wobec braku ustalenia wynikających z materiału dowodowego obiektywnych przyczyn przedłużenia przez skarżącą terminu realizacji umowy o roboty budowlane w systemie generalnego wykonawstwa, niezawinionych ani przez skarżącą, jako zamawiającego, ani przez wykonawcę, mimo iż z zeznań świadków, biorących udział w procesie budowlanym oraz ekspertyz wynika, że opóźnienie w realizacji robót spowodowane było potrzebą dodatkowego zagęszczenia gruntu, która nie była możliwa do przewidzenia na podstawie dokumentacji geologicznej, na etapie zawierania umowy o roboty budowlane oraz warunkami atmosferycznymi, uniemożliwiającymi dalsze prowadzenie robót.

Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie, na podstawie art. 188 i art. 135 P.p.s.a., w razie uznania że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

Oprócz tego spółka zwróciła się o zasądzenie na swoją rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, obejmującego zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że w ramach procedur, z naruszeniem których wiążą się nieprawidłowości, nie mieszczą się postanowienia umowy zawartej z wykonawcą. Tak samo, w kategoriach naruszenia zasady jawności i przejrzystości nie sposób rozpatrywać aneksowania umowy z wykonawcą.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, ocena zmiany terminu wykonania inwestycji musi być zawsze odnoszona do dokumentacji będącej przedmiotem prowadzonego postępowania. Bez odniesienia się do zawartych tam postanowień nie można z góry określić jaki charakter ma zmiana, bo nie daje się ustalić wpływu tej zmiany na treść umowy, a pośrednio na wybór oferenta. Nie można zatem z góry przyjąć, że przesunięcie terminu w każdym wypadku stanowi zmianę warunków kontraktu na tyle doniosłą, że inny wykonawca mógłby złożyć ofertę.

Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że z pkt 26 taryfikatora, stanowiącego załącznik do Wytycznych, wynika korekta wynosząca 25 %, w przypadku niedozwolonej zmiany postanowień umowy, polegającej na naruszeniu art. 144 ust. 1 P.z.p. Jej zdaniem powyższe postanowienie nie znajduje do niej zastosowania, gdyż nie była ona zobowiązania do stosowania P.z.p.

Oprócz tego zaznaczyła, że wysokości korekt określone zostały w wartościach maksymalnych. Tymczasem w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, w oparciu o jakie kryteria poziom korekty przyjęto na poziomie 15 %.

Jeżeli chodzi o ocenę dowodów, to w tym zakresie spółka podkreśliła, że z zeznań świadków wynikało, iż zaistniała konieczność dodatkowej stabilizacji gruntu. Konieczność tejże stabilizacji wynikała z zamknięcia sąsiadującej z inwestycja kopalni, co wskazał inny świadek.

Minister Inwestycji i Rozwoju – w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie od spółki na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. W motywach zawartych w przedmiotowej odpowiedzi zwrócono uwagę na niezasadność sformułowanych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, ale również nieprawidłowość ich sformułowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W przedmiotowej sprawie formułując zarzuty skargi kasacyjnej jej autorka zarzuciła Sądowi I instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania, które w jej ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie przepisów prawa materialnego.

Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08;orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływane orzeczenia tamże).

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, poprzez zaakceptowanie prawidłowości ustaleń faktycznych organów. Jej zdaniem przedmiotowe ustalenia zostały poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, czego wyrazem był brak stwierdzenia obiektywnych okoliczności, stanowiących przyczynę przedłużenia terminu realizacji umowy z wykonawcą, a które to wynikały z zebranego materiału dowodowego.

Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu stwierdzić należy, iż nie znajduje on uzasadnionych podstaw. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie sposób jest bowiem stwierdzić, że w jej okolicznościach doszło do naruszenia akcentowanej przez spółkę zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 K.p.a.

Sąd I instancji zasadnie zaakceptował prawidłowość poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, a także zaprezentowaną przez nie ocenę dowodów, której nie można przypisać cech dowolności.

W omawianym zakresie przyjęto, że spółka dokonała przedłużenia terminu realizacji zamówienia w sytuacji, gdy postanowienia umowy nie upoważniały jej do tego. Mogła ona bowiem tego dokonać wyłącznie w przypadku wystąpienia okoliczności, będących rezultatem siły wyższej, z czym jednak w rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia.

W kwestii owej siły wyższej, w skardze kasacyjnej spółka powołała się na okoliczności związane z potrzebą dodatkowego zagęszczenia gruntu, w zakresie której wskazała na zeznania świadków oraz stosowne ekspertyzy.

W tym miejscu zauważyć należy, że na etapie postępowania administracyjnego, jak również w treści skargi, jaka spółka wniosła do WSA w Warszawie, powołując się na efekty działania siły wyższej spółka wskazywała nie na konieczność zagęszczenia gruntu, ale warunki pogodowe, jakie panowały w czasie realizacji przez wykonawcę powierzonego mu zamówienia. Do tych argumentów organ się odniósł konfrontując podnoszone przez nią okoliczności z danymi uzyskanymi z IMGW. Na podstawie tych czynności stwierdził, iż jej twierdzenia o niekorzystnych warunkach pogodowych, jakie wówczas panowały, nie znajdują uzasadnionych podstaw.

Tak więc Minister Rozwoju i Finansów odniósł się do podnoszonych przez spółkę argumentów, co do podnoszonych przez nią okoliczności, przedstawiając rzeczowe argumenty przeciwko uwzględnieniu jej twierdzeń. Nie sposób więc mówić więc w tym wypadku o dowolności w zakresie oceny materiału dowodowego.

Przypadki działania siły wyższej, uprawniające do przedłużenia terminu realizacji zadania, zostały jednoznacznie określone w treści umowy. Rozstrzygające sprawę organy nie stwierdziły ich wystąpienia, na podstawie odpowiednio zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Nie można więc zasadnie zarzucać im tego, że z własnej inicjatywy nie podjęły czynności zmierzających do poszukiwania innych tego rodzaju okoliczności, które mogłyby być uznane za przypadki siły wyższej. Chodzi tu zwłaszcza o wszelkie kwestie dotyczące okoliczności związanych z koniecznością zagęszczenia gruntu, tym bardziej, że tego rodzaju okoliczności sama spółka nie powoływała na etapie postępowania administracyjnego. W tej sytuacji czynienie przez nią zarzutów, opartych na twierdzeniach związanych z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 84 K.p.a., w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, to w tym wypadku skarżąca kasacyjnie podniosła uchybienie art. 207 § 1 pkt 2 i pkt 3 i art. 184 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, w zw. z lit. a i lit. f pkt 4 podrozdziału 5.5. oraz pkt 14 i pkt 15 podrozdziały 4.2 Wytycznych w zw. z pkt 26 Taryfikatora. W tym zakresie zarzuciła uchybienie przedmiotowym regulacjom, zarówno poprzez ich błędną wykładnię, jak i nieprawidłowe zastosowanie.

Odnosząc się do tej kategorii zarzutów stwierdzić należy, że w ich ramach spółka podnosi w zasadzie dwa zagadnienia, tj. w pierwszej kolejności niezasadne przyjęcie naruszenia przez nią zasady jawności i przejrzystości postępowania, w konsekwencji zaś przyjęcie naruszenia procedur wymienionych w art. 184 § 1 u.f.p., a ponadto brak wskazania i precyzyjnego wyjaśnienia wskaźnika korekty finansowej, przyjętej w wysokości 15 %.

W zakresie pierwszego z poruszonych przez skarżącą kasacyjnie zagadnień stwierdzić należy, iż niezasadnie podnosi ona, że postanowień umów pomiędzy beneficjentem dofinansowania, a wykonawcą, nie można uznać za elementy procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Przeciwne do prezentowanego przez spółkę stanowisko jest bowiem ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 23 września 2022 r., I GSK 2875/18, 3 czerwca 2022 r., I GSK 872/19 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym więc aspekcie nie sposób jest więc stwierdzić, iż w sprawie mamy do czynienia z błędną wykładnia art. 184 u.f.p.

Co zaś się tyczy kwestii naruszenia pkt 4 lit. a i lit. f Wytycznych, do także brak jest podstaw do zaakceptowania zarzutu skarżącej kasacyjnie, że aneksowania umowy nie można uznać za naruszenie przedmiotowych regulacji. Zgodnie z zapisem przedmiotowych Wytycznych beneficjent jest zobligowany do zawierania umów z wykonawcami w formie pisemnej, w drodze aukcji lub przetargu, z zachowaniem jawności lub przejrzystości. Wobec tego, choć samo aneksowanie umowy, w zakresie przedłużenia terminu jej realizacji, nie zostało wprost wskazane jako wyraz uchybienia wskazanym wyżej zasadom zawierania umów, to jednak nie sposób jest zarzucić organom, a także Sadowi I instancji, dokonania niewłaściwej wykładni przedmiotowych regulacji, jak również niewłaściwego zastosowania wyinterpretowanych z nich norm do stanu faktycznego sprawy, co do którego brak jest podstaw do zakwestionowania jego prawidłowości. Omawiana regulacja o charakterze ogólnym i generalnym, nie daje podstaw do zakwestionowania jej zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, zwłaszcza w oparciu o podnoszone przez skarżącą kasacyjnie argumenty, odnoszące się do kazuistycznego rozumienia podstaw zawierania umów z wykonawcami.

W związku z powyższym brak jest podstaw do przyjęcia za zasadny tego zarzutu spółki, w którym podnosi ona naruszenie art. 207 § 1 pkt 2 i pkt 3 i art. 184 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, w związku z przyjęciem, iż aneksowanie przez nią umowy z wykonawcą stanowiło naruszenia zasady jawności i przejrzystości postępowania.

Również bezpodstawnie spółka podnosi naruszenie art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006, poprzez brak wskazania nieprawidłowości, w rozumieniu tego właśnie przepisu. W sprawie wykazano bowiem zarówno fakt naruszenia procedur, a także ich potencjalny wpływ na wystąpienie szkody. Przeciwne twierdzenia skarżącej kasacyjnie są gołosłowne i jako takie nie znajdują uzasadnionych podstaw.

Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenie pkt 14 i pkt 15 podrozdziału 4.2 Wytycznych w zw. z art. 26 Taryfikatora, poprzez brak szczegółowej weryfikacji kryteriów ustalenia wysokości korekty, to także w tym zakresie brak jest podstaw do uznania zasadności twierdzeń spółki. Zaznaczyć bowiem należy, że maksymalna wysokość korekty, jaka przewiduje Taryfikator, w przypadku uchybień, z jakimi mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, wynosi 25 %. Rozstrzygające sprawę organy przyjęły go, z korzyścią dla strony, w niższej wysokości, tj. 15 %, wyjaśniając powód swojego stanowiska (potencjalny a nie rzeczywisty charakter szkody, brak innych oferentów, zainteresowanych zawarciem umowy). Nie sposób więc mówić o braku weryfikacji kryteriów ustalenia wskaźnika korekty.

W ramach tego zarzutu skarżąca kasacyjnie zarzuciła nierozważenie znaczenia potencjalnej, jej zdaniem, nieprawidłowości, na realizację celów zamówienia, a także adekwatności sankcji do wagi potencjalnej nieprawidłowości. W tej materii wskazać zaś należy, że organ stosujący korektę wyposażony został w pewną swobodę w tym zakresie, polegającą na możliwości obniżeniu jej wskaźnika, zaś skorzystanie z niej nie zostało obwarowane ściśle sprecyzowanymi warunkami. W przedmiotowej sprawie nie można zaś mówić o błędnej wykładni czy zastosowaniu tejże regulacji, gdyż organ prawidłowo zinterpretował jej zapisy i nie wyszedł poza ich zakres. Skarżąca nie wykazała zaś, że organ w sposób nieuprawniony dokonał zastosowania tego rodzaju przepisów, bądź też również niezasadnie nie zastosował ich w sprawie.

Oceny tej nie zmienia fakt, że spółka nie była zobligowania do stosowania regulacji P.z.p., gdyż postanowienia tej ustawy nie stanowiły w tym wypadku warunku stosowania samej korekty, ale jedynie pewien wyznacznik istotnych z jej punktu widzenia aspektów.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej kwotę 8 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, we wskazanej wyżej kwocie.