Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 314/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 239 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1002/22 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 31 maja 2022 r. nr nr 338000-COP2-1.4103.18.2020.AJ UNP: 338000-22-135398 w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopada 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1.1. Zaskarżonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1002/23, wezwano S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: Skarżąca lub Strona) za pośrednictwem kuratora do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 13.511 zł, którą to skargę kasacyjną wywiedziono od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 1002/23 odrzucającego skargę Strony decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach z dnia 31 maja 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopada 2017 r.

Wysokość wpisu została ustalona stosownie do § 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, dalej jako: Rozporządzenie), stosownie do ustalonej oddzielnym zarządzeniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 2.702.046,00 zł.

1.2. W odpowiedzi na pismo wzywające Skarżącą do uiszczenia wpisu kurator wskazała, że w jej ocenie Skarżąca nie ma faktycznej możliwości opłacenia wpisu sądowego ze względu na brak organów, zaś w ocenie kuratora w niniejszej sprawie kurator jest zwolniony podmiotowo od uiszczania opłat sądowych.

Kurator została następnie w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania uściśliła, że powyższe pismo stanowi zażalenia na zarządzenie do uiszczenia wpisu.

Następnym pismem Kurator uzupełniła brak formalny zażalenia poprzez żądanie uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Ponadto w piśmie tym przedstawiono argumentację co do legitymacji Kuratora do występowania w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie:

2.1. Zgodnie z treścią art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei stosownie do treści art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od wniesionej skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały.

W niniejszej sprawie poza sporem jest wysokość wpisu ustalonego przez Przewodniczącego Wydziału zaskarżonym zarządzeniem, natomiast Skarżąca kwestionuje samą zasadność ponoszenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie, wskazując, że w jej ocenie kurator jest zwolniony w niniejszej sprawie od opłat sądowych. Konstatacja ta nie została natomiast poparta żadną argumentacją, w tym nawet wskazaniem postawy prawnej tego stwierdzenia.

W tym względzie wskazać należy, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym może wynikać bezpośrednio z ustawy (art. 239 § 1 pkt 1 — 3 p.p.s.a.) albo z orzeczenia sądowego wydawanego na wniosek strony postępowania składany w przedmiocie przyznania prawa pomocy (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Lektura tego przepisu nasuwa wniosek, że kurator działający w niniejszej sprawie prawdopodobnie oczekuje zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w myśl art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy.

Pochylając się nad wykładnią tego przepisu nasuwa się wniosek, że w przepis ten odnosi się do oraz kuratorów strony wyznaczonych przez sąd orzekający (na podst. art. 30 i 78–81 p.p.s.a.) lub sąd opiekuńczy (na podst. art. 31 p.p.s.a.). W piśmiennictwie wskazuje się też, że wyłączenia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych uregulowane w art. 239 p.p.s.a. należy wykładać ściśle i nie rozszerzająco (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 239).

Podobne stanowisko w tej kwestii prezentowane jest w orzecznictwie – por. np. postanowienia NSA z 5 maja 2023 r. sygn. I FZ 108/23 i z 31 maja 2023 r. sygn. I GZ 131/23.

2.2. Kurator występujący w niniejszej sprawie został powołany postanowieniem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z Dnia 17 grudnia 2019 r. do "postarania się o niezwłoczne powołanie organów S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a w razie potrzeby do jej likwidacji, reprezentowanie wskazanej spółki w sprawach podatkowych i innych sprawach należących właściwości organów krajowej administracji skarbowej, w tym w sprawach prowadzonych przez naczelnika śląskiego urzędu celno – skarbowego" (zgodnie z informacją z krajowego rejestru sądowego). W oczywisty sposób zatem kurator ten nie został powołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podst. art. 30 i 78–81 p.p.s.a., ani też przez sąd opiekuńczy (w myśl art. 31 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.). Na marginesie Kurator występujący w niniejszej sprawie nie zastosował się do wezwania Sądu pierwszej instancji o nadesłanie postanowienia Sądu rejestrowego ustanawiającego go do działania w imieniu spółki w niniejszej sprawie (nie oceniając już zasadności takiego wezwania w ramach niniejszej sprawy). W rezultacie więc, wobec uznania, że kurator działający w niniejszej sprawie nie jest kuratorem o którym mowa w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie jest on zwolniony ex lege od ponoszenia kosztów sądowych.

Stwierdzić należy, że w myśl przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie każdy rodzajowo kurator jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, czego bez wątpienia powinien być świadomy profesjonalny kurator posiadający tytuł adwokata występujący w niniejszej sprawie.

W zakresie argumentacji, że Skarżąca nie ma faktycznej możliwości opłacenia wpisu ze względu na brak organu należy co najwyżej poddać pod rozwagę Skarżącej złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sama okoliczność niemożności poniesienia kosztów postępowania nie wpływa na prawidłowość zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, w ramach którego badaniu nie podlegają okoliczności właściwe dla postępowania w przedmiocie prawa pomocy.

2.3. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.