Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3886/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3 i 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 566/20 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 lutego 2020 r., nr 2401-IEE1_.711.1.2020.10/AD/043317 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. sp. z o.o. z siedzibą w D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 566/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. Sp. z o.o. w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 lutego 2020 r w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd pierwszej instancji wskazał, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 tj. ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", zostało zawarte w złożonej skardze na czynności egzekucyjne, zawierającej argumentacją o bezprawności działań organu egzekucyjnego z powodu niedoręczenia upomnienia zgodnie z art. 15 § 1 w/w ustawy, a nadto pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu zawiadomień o zajęciu wierzytelności. W postępowaniu zażaleniowym zarzut ten strona zmodyfikowała twierdząc, że nie było dopuszczalne prowadzenie egzekucji w sytuacji, gdy decyzja wymiarowa nie została jeszcze wydana. W uzupełnieniu powyższej skargi skarżąca dodała zarzut przedawnienia egzekwowanych zobowiązań. Sąd ten po przywołaniu treści art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. stwierdził, że żadna z okoliczności wskazanych w tych przepisach w niniejszej sprawie nie zaistniała. WSA w Gliwicach w odniesieniu do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazał, że wobec spółki zostało wszczęte 2 marca 2015 r. przez Prokuraturę Apelacyjną w K. postępowanie karne skarbowe dotyczące zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy 2013 r. i przed upływem przedawnienia o fakcie tym spółka została zawiadomiona, to bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące 2013 r. uległ zawieszeniu. Podkreślił, że w judykaturze zgodnie przyjmuje się, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się z kolei dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czy - jak w tej sprawie - innych wad niż wskazane w art. 59 § 1 pkt 7 (także pkt z uwagi na zarzucane przedawnienie) u.p.e.a., a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w omawianym przepisie, zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych. Niedopuszczalne jest również prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie odpowiada wymogom określonym w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. W opinii sądu pierwszej instancji, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, a nadto, że organy zasadnie uznały, że tytuły wykonawcze, z których wynikają egzekwowane należności spełniają ustawowe wymogi zawarte w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Nie ma w sprawie wątpliwości kto jest wierzycielem, nie ma też wątpliwości w kwestii istnienia obowiązku podatkowego i zaległości podatkowej, w związku z istnieniem których wystawiono tytuły wykonawcze. W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych, odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, WSA w Gliwicach za uzasadnione uznał stanowisko organów, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrok ten w całości dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik skarżącej, który na podstawie art. 173 § 1 i 2 , art. 175 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302, tj. ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." zaskarżył go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r.,poz. 749, tj. ze zm.) na skutek przyjęcia, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za rok 2013 na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w sytuacji gdy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki determinujące takie zawieszenie ponieważ zawiadomienia dokonał niewłaściwy organ.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i na podstawie art. 135 p.p.s.a. poprzedzającego postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 29 listopada 2019 r. nr 2471-SEE.711.724.715.2019 i umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2013 r. Nadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania (kasacyjnego i przed WSA), w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w ślad za zarządzeniem przewodniczącego III Wydziału Izby Finansowej naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2023 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poinformowano strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego oraz pouczono o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Odnośnie do zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. W petitum wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego. Jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostały należycie uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie podano dlaczego skarżąca uważa, że zostały one niewłaściwie zastosowane, gdyż odnosząc się do podnoszonej kwestii braku zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu (art. 70c O.p.) nie tylko nie sformułowała tego zarzutu w oparciu o przepisy, z których brak właściwości by wynikał, ale w ogóle nie powiązała swego wywodu ze sprawą, której przedmiotem było umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, że postępowanie to toczy się według reguł zawartych w innej ustawie niż Ordynacja podatkowa oraz pomija szeroki wywód, jaki w oparciu o tę inną ustawę – ustawę o postepowaniu egzekucyjnym w administracji - czyni Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj. art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c O.p. skarżąca nie dostrzega, że Sąd pierwszej instancji zgodnie z jej stanowiskiem przyjmuje, że zawiadomienia, o jakim mowa w art. 70c O.p. dokonuje organ właściwy. Po to, by skutecznie zarzucić naruszenie wymogu właściwości organu zawiadamiającego należało odnieść się do przepisów prawa, z których ta właściwość wynika, a nie tylko przytaczać fakty: kto zawiadomił, a kto zawiadomić powinien. Ponadto wykazanie braku właściwości organu zawiadamiającego w trybie art. 70c O.p. mogłoby skutkować uznaniem braku zawieszenia biegu terminu, o jakim mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. gdyby skarżąca wykazała brak tak faktycznych jak i prawnych podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro tego nie uczyniono, to zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Mirella Łent Dominik Gajewski Paweł Borszowski