Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1111/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1, art. 116 par. 2, art. 116 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie sędzia del.SO Agnieszka Baran(sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od lipca do października 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Ministra Rodziny i Polityki Społecznej na rzecz P. P. kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("Prezes", "Organ I instancji") ustalił, że odpowiedzialność za zaległości A. Sp. z o.o. w B. (dalej również jako: "spółka") z tytułu wpłat na PFRON za okres:

- 2013/07 w kwocie głównej: 12 317,00 zł w odsetkach 5 498,00 zł,

- 2013/08 w kwocie głównej: 11 354,00 zł w odsetkach 4 972,00 zł,

- 2012/09 w kwocie głównej: 7 327,00 zł w odsetkach 3 146,00 zł,

- 2013/10 w kwocie głównej: 3 420,00 zł w odsetkach 1 440,00 zł, naliczonych na dzień wydania decyzji, ponosi P. P. ("strona", "skarżący").

Od ww. decyzji [...] grudnia 2018 r. P. P. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przez organ pierwsze instancji:

1) przepisu art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "ordynacja podatkowa") w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię pojęcia "pełnienie funkcji", co doprowadziło do nierozpatrzenia przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś niezbadania czy skarżący w istocie pełnił funkcje członka zarządu Spółki poza wpisaniem go do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz czy obok niego wymienionej funkcji nie pełnił inny członek zarządu, co w konsekwencji prowadziłoby do wniosku, iż konkluzja organu jakoby przesłanki odpowiedzialności względem skarżącego zostały udowodnione jest co najmniej przedwczesna.

2) przepisu art. 122 w zw. z art. 123 i art. 200 ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej, w szczególności poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, jak również oparcie zaskarżonej decyzji na okolicznościach faktycznych, które nie zostały udowodnione;

3) naruszenie przepisu art. 116 § 1 i 2 ordynacji podatkowej w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 ordynacji podatkowej poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący nie wykazał ażeby niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, kiedy organ w żaden sposób nie odniósł się do wnioskowanych przez stronę dowodów w piśmie z dnia 20 marca 2018 r. stanowiącym odwołanie od decyzji, i przyjęcie, że skarżący ponosi winę za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, kiedy pan P. pełnił funkcję członka zarządu dopiero od 20 sierpnia 2013 r. i powziął niezbędne kroki do zbadania kondycji finansowej spółki.

4) naruszenie przepisu art. 116 § 1 i 2 ordynacji podatkowej w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, w szczególności wniosku o przesłuchanie skarżącego oraz osoby pełniącej funkcję syndyka masy upadłości Ł. W. oraz biegłego rewidenta A. K., kiedy wnioski te miały na celu wyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie, a nie zostały stwierdzone innym dowodem, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia winy skarżącego za niezgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej ("Minister", "organ odwoławczy") decyzją z [...] marca 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naliczenia odsetek na dzień wydania decyzji przez Organ I instancji tj. [...] grudnia 2018 r. i orzekł o naliczeniu odsetek do dnia ogłoszenia upadłości spółki tj. do 15 października 2013 r. oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części.

Minister zaznaczył, że w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w okresie wskazanym w decyzji. Do ustalenia zatem odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Organ odwoławczy podkreślił, że z dokumentów przedstawionych w przedmiotowej sprawie - odpisu pełnego KRS nr [...] oraz Uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 20 sierpnia 2013 r. - wynika, że od 20 sierpnia 2013 r. do dnia 9 sierpnia 2017 r. skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki, czyli w okresie powstania zaległości spółki. Zaległość we wpłatach na Fundusz powstaje bowiem z upływem dwudziestego dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy obowiązek wpłaty (art. 49 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Z akt sprawy wynika – stwierdził Minister - że skarżący w okresie powstania zaległości wobec PFRON samodzielnie sprawował funkcję w zarządzie spółki. Poprzedni członek zarządu H. K. Uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 20 sierpnia 2013 r. został odwołany z chwilą podjęcia ww. uchwały. Minister wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1618/15, stwierdził, że przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 51 § 1 O.p., przepis art. 116 § 2 należy odczytywać w ten sposób, że warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki jako osoby trzeciej jest fakt, że zarówno zobowiązanie jak i zaległość podatkowa spółki powstały w czasie pełnienia przez niego tej funkcji. W ocenie organu odwoławczego należy zatem stwierdzić, że nie było podstaw do ustalenia solidarnej odpowiedzialności Pana K. z skarżącym za zaległość dotyczącą okresu 2013/07, gdyż Pan K. nie był już w zarządzie spółki gdy zobowiązanie za ten okres przekształciło się w zaległość.

Dalej Minister wskazał, że druga pozytywna przesłanka odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. to bezskuteczność egzekucji przeciwko samej spółce.

W związku z tym, iż Sąd Rejonowy W. w W. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku spółki, Organ I instancji pismem z dnia 23 stycznia 2014 r. zgłosił w stosunku do spółki wierzytelność za okres od 01/2011 do 10/2013 należącą do III kategorii: w kwocie głównej 264 642,20 zł oraz w należnych od tej kwoty odsetkach 28 370,00 zł. Wierzytelność została uznana przez syndyka masy upadłości i zamieszczona na liście wierzytelności, lecz nie została ujęta w ostatecznym planie podziału. Z postanowienia Sądu Rejonowego W. w W., stwierdzającego zakończenie postępowania upadłościowego spółki wynika, że syndyk zlikwidował masę upadłości, co pozwoliło tylko na częściowe (w 20,39 %) zaspokojenie wierzytelności uznanych na liście wierzytelności w kategorii drugiej. W związku z powyższym minister wskazał, że bezskuteczność egzekucji w myśl art. 116 § 1 ordynacji podatkowej została wykazana, bowiem został spieniężony przez syndyka upadłości cały majątek spółki, a pomimo tego wierzyciel - PFRON nie uzyskał przypadającej mu wierzytelności. W sprawie zaszły zatem pozytywne przesłanki przeniesienia na stronę odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki określone w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. Egzekucja z majątku spółki okazała się bowiem bezskuteczna, a P. P. pełnił funkcję członka zarządu tej spółki w czasie, kiedy powstały zobowiązania podatkowe przekształcone później w zaległość.

Organ odwoławczy podkreślił również, że w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające taką odpowiedzialność. Do takich negatywnych kryteriów odpowiedzialności członków zarządu spółki za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, należą przesłanki wymienione w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej tj. zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania upadłościowego lub wykazanie, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony.

Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony 19 września 2013 r., jednak nie przez zarząd spółki, lecz przez wierzyciela, wobec którego spółka zalegała ze spłatą wierzytelności za kilka miesięcy w łącznej kwocie 188 159,59 zł. Natomiast w doktrynie prawa upadłościowego wskazuje się, że art. 11 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.) ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, z późn. zm.) określał niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność Istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie posiada środków na realizację ww. zobowiązań, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Dla określenia więc, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie ma wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje zobowiązań, które są wymagalne. Minister podkreślił, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki. Nie ma przy tym znaczenia czy członek zarządu interesował się sprawami spółki, czy miał dostęp do dokumentów tejże spółki. Są to okoliczności prawnie obojętne, jako że odpowiedzialność podatkowa ma charakter obiektywny, niezależny od woli czy świadomości podatnika. Uwzględniając zawodowy charakter prowadzonej działalności gospodarczej strona powinna liczyć się z występującym w takiej sytuacji ryzykiem, zwłaszcza w sytuacji podjęcia się funkcji w zarządzie spółki, gdy stan ksiąg rachunkowych, jak wskazała strona powołując się na pismo z dnia 10 września 2013 r. biegłego rewidenta A. K., uniemożliwiał ustalenie zasadności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W takiej sytuacji twierdzenie strony, iż nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Strona jako członek zarządu musiała mieć wiedzę o zaległościach spółki, a przynajmniej wiedzę taką powinna posiadać – wskazał organ odwoławczy - bez zlecania zewnętrznego badania kondycji finansowej spółki, za okres w którym sprawowała funkcję w zarządzie. Jednym z obowiązków członka zarządu jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Zatem w takim przypadku, stwierdził minister, niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku jest wynikiem zawinionego zaniechania obowiązków członka zarządu. Organ odwoławczy zaznaczył, że biorąc pod uwagę art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - w brzmieniu obowiązującym w okresie sprawowania przez stronę funkcji członka zarządu, jest nim termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań.

W związku z powyższym zarzuty strony przedstawione w odwołaniu w ocenie organu odwoławczego nie zasługują na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie w tej sprawie zostało dokonane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w oparciu o ustalony stan faktyczny.

Organ odwoławczy odniósł się również do żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu w postaci wniosku o przesłuchanie syndyka masy upadłości Ł.W. oraz biegłego rewidenta A. K., na okoliczność, że charakter i rozmiar braków w stanie dokumentacji księgowej spółki, uniemożliwiały odtworzenie i ustalenie zasadności wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki w terminie 14 dni od powołania do zarządu spółki. W ocenie ministra należy zauważyć, iż okoliczność braku dokumentacji spółki nie może być uznana za przesądzającą o braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Do wniosku o ogłoszenie upadłości dołączyć należy dokumenty wymienione w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - w brzmieniu obowiązującym w okresie sprawowania przez Pana P. funkcji członka zarządu, jednak art. 23 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, że jeżeli dłużnik nie może dołączyć do wniosku dokumentów, o których mowa w ust. 1 i 2, powinien podać przyczyny ich niedołączenia oraz je uprawdopodobnić. W konsekwencji należy stwierdzić, że fakt braku dokumentów spółki nie wyłączał możliwości zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że uchylił decyzję tylko w części dotyczącej ustalenia odpowiedzialności Pana P. za odsetki naliczone na dzień wydania decyzji przez Organ I instancji, gdyż przepis art. 107 § 3 ordynacji podatkowej wskazujący, że "ogłoszenie upadłości podatnika lub jego następcy prawnego nie ma wpływu na naliczanie odsetek za zwłokę w odniesieniu do osoby trzeciej", wszedł w życie od 1 stycznia 2016 r. zgodnie z ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa i niektórych Innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649). Natomiast przepis art. 22 tej zmieniającej ustawy mówi, iż do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości powstałych przed 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., czyli gdy ustawodawca nie wskazał odpowiedzialności w takim zakresie.

Zatem w ocenie Ministra Skarżący odpowiada za odsetki naliczone tylko do dnia ogłoszenia upadłości Spółki tj. do 15 października 2013 r., które wynoszą:

- od kwoty głównej 12 317,00 zł za okres 2013/07 - 189,00 zł

- od kwoty głównej 11 354,00 zł za okres 2013/08 - 78,00 zł

- od kwoty głównej 7 327,00 zł za okres 2013/09 - 0,00 zł

- od kwoty głównej 3 420,00 zł za okres 2013/10 - 0,00 zł.

Zobowiązanie Spółki za okres od 2013/07 do 2013/10 nie uległo pięcioletniemu przedawnieniu, gdyż zgodnie z art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. W przedmiotowej sprawie postanowienie z 8 czerwca 2017 r. o zakończeniu postępowania upadłościowego ww. spółki uprawomocniło się z dniem 7 lipca 2017 r.

Pismem z 7 kwietnia 2020 r. P. P. wniósł skargę na decyzję ministra z [...] marca 2020 roku. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1. art. 116 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów

i niezasadne przyjęcie, że złożenie przez jednego z wierzycieli spółki wniosku

o ogłoszenie upadłości nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki na zasadzie art. 116 ordynacji podatkowej, kiedy użycie w przepisie art. 116 O.p. terminu "zgłoszono" zamiast wyrażenia "członek zarządu zgłosił" wyraźnie wskazuje na to, że dla wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu spółki nie ma znaczenia, kto zgłosił żądanie ogłoszenia upadłości, byleby tylko żądanie ogłoszenia upadłości było zgłoszone we właściwym czasie, skoro wiec wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez wierzyciela w dniu 19 września 2013 r. odpowiedzialność strony za zobowiązania podatkowe powinna zostać wyłączona za okres 2013/09, 2013/10,

2. Naruszenie art. 116 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i niezasadne przyjęcie, że skarżący nie poczynił żadnych kroków w celu zbadania kondycji finansowej spółki i złożenia wniosku upadłościowego, z pominięciem okoliczności, iż:

a) skarżący pełnił funkcję w zarządzie spółki od dnia 20 sierpnia 2013 r"

b) wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez wierzyciela spółki w dniu 19 września 2013 r., co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że skarżący wyłącznie w okresie niespełna jednego miesiąca miał możliwość złożenia stosownego wniosku, a biorąc pod uwagę konieczność zapoznania się z dokumentacją oraz stanem finansowym spółki, nie tracą z pola widzenia rozmiarów i skali działalności spółki, należy przyjąć, że nie naruszył on obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i wypełnił przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność w całości za zobowiązania podatkowe spółki,

3. naruszenie art. 116 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię pojęcia "pełnienie funkcji", co doprowadziło do nierozpatrzenia przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś niezbadania czy skarżący w istocie pełnił funkcję członka zarządu spółki poza wpisaniem go do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz czy obok niego wymienionej funkcji nie pełnił inny członek zarządu, co w konsekwencji prowadziłoby do wniosku, iż konkluzja organu jakoby wszelkie przesłanki odpowiedzialności względem skarżącego zostały udowodnione jest co najmniej przedwczesna,

4. naruszenie przepisu art. 116 § 1 i 2 w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, w szczególności wniosku o przesłuchanie skarżącego oraz osoby pełniącej funkcję syndyka masy upadłości Ł.W. oraz biegłego rewidenta A. K., kiedy wnioski te miały na celu wyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie, a nie zostały stwierdzone innym dowodem, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia winy skarżącego za niezgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

W odpowiedzi na skargę minister podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z treścią art. 15zzs4 ust. 2 tej ustawy, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Natomiast w myśl ust. 3 ww. art. 15zzs4 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zarządzenie w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy, zostało wydane w niniejszej sprawie 22 lutego 2021 roku (zarządzenie k. 72 akt postępowania sądowego).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, w zakreślonych wyżej granicach, sąd doszedł do przekonania, że nie jest ona zgodna z prawem, co słusznie zostało zarzucone w skardze. W analogiczny sposób należy ocenić także decyzję organu pierwszej instancji.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedzialność skarżącego, jako byłego członka zarządu spółki A. sp. z o. o. w B. za jej zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. Dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za w. zobowiązania spółki konieczne jest, aby w sprawie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1)nie wykazał, że:

a)we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b)niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2)nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zgodnie natomiast z treścią art. 116 § 2 ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści powołanych przepisów, jak zgodnie podnosi się w literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych wynika, że organy podatkowe zobowiązane są do wykazania przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu. Te przesłanki, w ocenie sądu – jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego zostały wykazane w toku postępowania w niniejszej sprawie. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki A. sp. z o. o. w B. z 20 sierpnia 2013 roku wynika, że uchwałą nr 2 podjętą w tej dacie skarżący został powołany do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu tej spółki (protokół k. 39-41 akt postępowania podatkowego). Jako prezes zarządu ww. spółki, skarżący został ujawniony w KRS tej spółki 21 marca 2014 roku, z którego został wykreślony 9 sierpnia 2017 roku (odpis pełny z KRS spółki A. sp. z o. o. k. 52-54 akt postępowania podatkowego). Słusznie zatem zostało wskazane w zaskarżonej decyzji, że w okresie powstania zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON, skarżący pełnił funkcję członka (prezesa) zarządu spółki.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że spełniona została druga z tzw. przesłanek pozytywnych, o których mowa w przytoczonych wyżej przepisach ordynacji podatkowej. Z materiału dowodowego, w postaci wyciągu z listy wierzytelności i postanowienia Sądu Rejonowego W. w W. z [...] czerwca 2017 roku, stwierdzającego zakończenie postępowania upadłościowego, wynika, że pomimo zgłoszenia i wciągnięcia na listę wierzytelności, wierzytelności organu pierwszej instancji nie została zaspokojona w toku postępowania upadłościowego spółki. Wierzytelność ta została zaliczona do kategorii III, zaś zlikwidowanie masy upadłości pozwoliło jedynie na niewielkie (20,39%) zaspokojenie wierzytelności wciągniętych na listę wierzytelności w kategorii II.

Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej, wbrew ocenie przedstawionej w zaskarżonej decyzji, ziściła się przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w powołanym wyżej przepisie art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) ordynacji podatkowej.

Na wstępie, za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy wskazać, że odpowiedzialność członka zarządu jest zindywidualizowana. Odnosi się do działań i zaniechań konkretnej osoby, w konkretnych okolicznościach faktycznych danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2019 roku w sprawie sygn. akt I FSK 773/17).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że wniosek o ogłoszenie upadłości zarządzanej przez skarżącego spółki został zgłoszony przez jej wierzyciela 19 września 2013 roku. Zatem miało to miejsce niespełna miesiąc po dacie powołania skarżącego w skład zarządu spółki (co miało miejsce 20 sierpnia 2013 roku). Organ odwoławczy wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki skarżący mógł zgłosić już po upływie dwóch tygodni od dnia w którym upływał termin dokonania wpłat na PFRON za lipiec 2013 r. – "pierwszy, nieopłacony okres rozliczeniowy w czasie sprawowania funkcji członka zarządu przez Pana P. P." (por. strona 5 decyzji organu odwoławczego). Oznacza to, że – w ocenie organu odwoławczego – skarżący winien był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości dwa tygodnie od objęcia funkcji członka zarządu. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W tym miejscu przytoczyć należy argumentacją przedstawioną w powołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2019 roku, którą sąd przyjmuje za własną. Dopiero z chwilą objęcia funkcji członka zarządu, osoba ta ma pełny wgląd w dokumentację finansową spółki. We wcześniejszym okresie takiej wiedzy kandydat na członka zarządu nie ma i nie powinien posiadać W sytuacji, gdy jest to nawet średniej wielkości podmiot, zapoznanie się z pełną sytuacją majątkową spółki musi potrwać określony czas. Ponadto jedynie prawidłowe i niewadliwe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w istotny sposób rzutuje na odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości spółki. Przygotowanie wniosku jest czynnością bardzo pracochłonną i wymagającą podjęcie szeregu czynności i działań, szczegółowo wskazanych w Prawie upadłościowym. Ustawowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest zbyt krótki. Z dniem 1 stycznia 2016 r. termin ten został wydłużony z dwóch tygodni do jednego miesiąca. Wprawdzie stan prawny, będący konsekwencją tej nowelizacji nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, warto jednak przyjrzeć się motywom ustawodawcy, którymi się kierował, wydłużając ten termin. Jak przyznał to sam projektodawca ustawy nowelizującej, którym była Rada Ministrów, zmiana ta "ma na celu urealnienie obowiązku dłużnika złożenia wniosku. Obecny termin dwóch tygodni jest zdecydowanie za krótki i to tak bardzo, że w praktyce w ogóle nie zdarzają się wnioski złożone w terminie. W średniej wielkości przedsiębiorstwie, z rozbudowanymi służbami księgowymi, nie jest możliwe ustalenie, praktycznie z dnia na dzień, że zachodzi stan niewypłacalności określony w art. 11 p.u.n." (zob. druk Sejmu VII kadencji nr 2824). Warto więc podkreślić, że organ władzy wykonawczej, jakim jest Rada Ministrów, w oficjalnym dokumencie wskazuje, że termin dwóch tygodni na złożenie wniosku o upadłość jest terminem praktycznie nierealnym do spełnienia.

W związku z tym nie sposób uznać, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z 19 września 2013 roku nie został zgłoszony we właściwym czasie. Biorąc pod uwagę faktyczną możliwość zapoznania się z pełną sytuacją spółki, zgromadzenie niezbędnej dokumentacji dla sporządzenia prawidłowego wniosku, skarżący pełnił funkcję członka zarządu zbyt krótko aby mógł faktycznie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od powołania w skład zarządu spółki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika natomiast, że wkrótce po objęciu funkcji prezesa zarządu spółki, skarżący podjął niezbędne kroki dla ustalenia sytuacji finansowej spółki. Bez takich ustaleń nie jest możliwe podjęcie decyzji o wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Należy wskazać, że już 6 września 2013 roku skarżący, w imieniu reprezentowanej spółki zawarł umowę, której przedmiotem było m. in. przeprowadzenie audytu w spółce (umowa k. 81 akt postępowania podatkowego). Oczywistym jest, w świetle zasad doświadczenia życiowego, że przed zawarciem ww. umowy, skarżący musiał podjąć działania mające na celu znalezienie odpowiedniego kontrahenta dla zrealizowania takiej umowy. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że informację o kondycji finansowej spółki skarżący powziął 10 września 2013 roku. W piśmie z tej daty biegła rewident A. K. poinformowała skarżącego m. in. o braku sprawozdań finansowych za 2011 oraz za 2012 rok, braku złożenia sprawozdań finansowych do KRS, czy braku uchwały w trybie 397 co do dalszego istnienia spółki (pismo biegłego rewidenta k. 82-85 akt postępowania podatkowego). W ocenie sądu, jedynie od daty tego pisma można liczyć dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosku o głoszenie upadłości spółki. Dopiero w tej dacie skarżący dowiedział się (mógł dowiedzieć się) o kondycji zarządzanej przez niego spółki. Dwutygodniowy termin upływał zatem 20 września 2013 roku. Dlatego wniosek o ogłoszenie upadłości z 19 września 2013 roku należy uznać za złożony we właściwym czasie, co zarazem oznacza spełnienie przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) ordynacji podatkowej. W ocenie sądu, jak słusznie podnosi skarżący, nie ma znaczenia, że przedmiotowy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez wierzyciela spółki. Powołany wyżej przepis ordynacji podatkowej stanowi o "zgłoszeniu" wniosku o ogłoszenie upadłości, o "zgłoszeniu wniosku przez członka zarządu". Istotne jest jedynie, by wniosek został zgłoszony we właściwym czasie, co w niniejszej sprawie miało miejsce, co zostało wyjaśnione we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. W konsekwencji, odmienne stanowisko organów w niniejszej sprawie świadczy o naruszeniu przepisu art. 116 § 1 pkt 1) lit. a) ordynacji podatkowej. Pominięcie – przy ustaleniu okoliczności faktycznych niniejszej sprawy – omówionej wyżej dokumentów, stanowi o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej.

W świetle powyższego, zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ppsa, sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Jednocześnie, na podstawie art. 135 ppsa, sąd uchylił również decyzję organu pierwszej instancji. O powyższym rzeczono w punkcie 1) sentencji wyroku. Na podstawie art. 145 § 3 sąd umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, o czym orzeczono w punkcie 2) sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego, orzeczono w punkcie 3) sentencja wyroku. Na łączną kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącego składają się: wpis od skargi – 500 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika -480 zł.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.