Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 424/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 zzzh, art. 31zo ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A S.A. w O. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za listopad 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497,00 zł (słownie złotych: czterysta dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A S.A. z/s w O. (dalej też: Spółka, strona, skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z [...] nr [...], którą organ ten, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm. - dalej ustawa o COVID 19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.) odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust 10 i art. 15 zzzh ustawy o COVID 19 oraz wskazał na zawartą w art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, definicje przedsiębiorstwa powiązanego. Następnie wskazał, że w złożonym 28 stycznia 2021 r. wniosku RDZ-B6 "Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników działalność w branżach określonych w rozporządzeniu", za listopad 2020 r., Spółka oświadczyła, że pozostaje powiązana z innymi podmiotami. Z przedłożonego 9 lutego 2021 r. oświadczenia o sytuacji ekonomicznej jednostki gospodarczej za podmioty powiązane wynikało natomiast, że podmiotem powiązanym jest B Sp. z o.o., nr NIP: [...], które jest w stanie upadłości na skutek całkowitego spadku przychodów z powodu pandemii COVID-19.

W związku z powyższym organ stwierdził, że powiązanie strony z przedsiębiorstwem B Sp. z o. o. pozostającym w upadłości, nie pozwala na udzielenie pomocy publicznej, a tym samym na udzielenie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Tym samym Spółce nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do tut. Sądu skarżąca, reprezentowana przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 8, art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: k.p.a.), poprzez nieodpowiadające przepisom prawa uzasadnienie decyzji odmownej przejawiające się brakiem wskazaniem konkretnych podstaw prawnych i faktycznych jej wydania, a także nieodniesieniem przytoczonych przez organ przepisów prawa do stanu faktycznego sprawy, podczas gdy organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, wyjaśniając wyczerpująco, w uzasadnieniu decyzji, zasadność przesłanek jakimi kierują się wydając rozstrzygnięcie. To z kolei doprowadziło w konsekwencji do uniemożliwienia skarżącej dokonania zupełnej merytorycznej analizy prawidłowości wydanej decyzji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zauważył, że aby jednoznacznie wykazać wadliwość zaskarżonej decyzji należy odnieść się do całości twierdzeń w niej zawartych. I tak, po pierwsze organ w uzasadnieniu swojej decyzji nie stwierdził, by Spółka nie spełniała warunków do nabycia prawa do zwolnienia na zasadach określonych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Również powołując się na art. 15 zzzh ustawy o COVID organ nie stwierdził, że na tle tej regulacji istnieją negatywne przesłanki przyznania stronie dochodzonego zwolnienia. Niezrozumiała, zdaniem pełnomocnika, jest także dalsza część uzasadnienia skarżonej decyzji, w której organ odnosi się do kwestii powiązania Spółki z innymi podmiotami, eksponując jednocześnie znaczenie pojęcia przedsiębiorstwa powiązanego. Taka konstrukcja uzasadnienia powoduje, że organ nie odniósł treści powołanego przez siebie przepisu do stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy. Ponadto strona nie może ustalić, czy organ zakwestionował jej powiązanie ze B Sp. z o.o. w upadłości, czy też intencją organu było wskazanie, iż powiązanie to jest negatywną przesłanką przyznania stronie wnioskowanego zwolnienia. Pomimo, że uzasadnienie decyzji nie zawierało wyjaśnienia motywów wydanego rozstrzygnięcia to organ skonstatował jednak, że "wyjaśnienia" zawarte w uzasadnieniu decyzji wskazują, iż "powiązanie przedsiębiorstwa A S.A. z przedsiębiorstwem B Sp. z o. o. pozostającym w upadłości, nie pozwala na udzielenie pomocy publicznej, a tym samym na udzielenie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek." Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, bowiem uniemożliwiło Spółce analizę merytorycznej prawidłowości decyzji oraz zrozumienie podstaw podjęcia negatywnego dla niej rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i piśmiennictwa, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 17.2.2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 985/05, Legalis), gdyż sytuacja taka może mieć wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Białymstoku z 25.3.2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1015/13, Legalis). Samo zaś wzruszenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny jest dopuszczalne z powodu wadliwości stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu, nawet pomimo że jej sentencja jest zgodna z prawem (wyroki NSA z 5.2.1990 r. sygn. akt IV SA 832/89, ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 31) (M. Dyl [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Wyd.7, Warszawa 2021, art. 107 k.p.a.).

Dodatkowo pełnomocnik zwrócił uwagę na dwa merytoryczne aspekty rozpoznawanej sprawy, które przypuszczalnie mogły stać się podstawą dla wydania negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, a co do których organ prezentuje całkowicie błędne zapatrywania. Zaznaczył przy tym, że wniosek ten skarżąca opiera nie tylko na treści zaskarżonej, niezwykle lakonicznej decyzji, ale również na orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w analogicznych sprawach ze skarg na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (np. wyrok WSA w Opolu z 16.04.2021 r. o sygn. akt I SA/Op 25/21, wyrok z dnia 13.05.2021 r. o sygn. akt I SA/Op 24/21, wyrok z dnia 27.05.2021 r. o sygn. akt I SA/Op 71/21) . Według pełnomocnika, po pierwsze organ w sposób całkowicie nieuzasadniony i dowolny zrównuje upadłość przedsiębiorstwa B Sp. z o.o. z pojęciem przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. W definicji zawartej we wskazanym przepisie nie wskazano by stan upadłości przedsiębiorstwa był jedną z przesłanek nakazujących kwalifikowanie go jako przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji. Sam organ wskazał, że w odniesieniu do spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, trudna sytuacja zachodzi, gdy wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, ale nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń ponad stwierdzenie, iż przedsiębiorstwo powiązane z A S.A. znajduje się w upadłości ogłoszonej w związku z pandemią COVID-19. Po wtóre organ całkowicie zignorował fakt, że ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa B Sp. z o.o. nastąpiło dopiero w połowie 2020 r. w związku z pandemią COVID-19 (sam nawet organ w decyzji expressis verbis uznał, iż przedsiębiorstwo to znajdowało się w trudnej sytuacji od 1 grudnia 2020 r.). W związku z datą w której przedsiębiorstwo powiązane znalazło się w trudnej sytuacji okoliczność ta nie powinna mieć żadnego wpływu na merytoryczną treść decyzji, ponieważ zarówno art. 31zo ust. 10 ustawy COVID 19 w zw. z art. 15zzzh ust. 1 tej ustawy, jak również sekcja 3.1 ust. 22 Komunikatu Komisji Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 911/01) (Dz.U.UE C z dnia 20 marca 2020 r.), nie przewidują by sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa po 31.12.2019 r. wpływała na prawo przedsiębiorcy do uzyskania zwolnienia. Natomiast w dniu 31.12.2019 r. zarówno sama Spółka jak również inne przedsiębiorstwa z nią powiązane nie były w trudnej sytuacji w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych, dlatego też już z tego powodu brak było podstaw do wydania decyzji odmawiającej przyznania dochodzonego w przedmiotowym postępowaniu zwolnienia z powodu powiązania Spółki. z B Sp. z o.o. w upadłości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W odniesieniu do zarzutów skargi wskazał, że we wniosku sama skarżąca oświadczyła, iż jest powiązana z innymi przedsiębiorcami zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014, w tym z przedsiębiorstwem oznaczonym nr NIP [...] tj. B sp. z o.o. w upadłości. Równocześnie w piśmie z 24.03.2021 r. dodatkowo wyjaśniono, że spółka ta powiązana jest ze skarżącą poprzez osobę R. W., będącego członkiem Rady Nadzorczej skarżącej, a jednocześnie jako osoba fizyczna posiada całość udziałów w B, które to postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z [...] sygn. akt [...] zostało postawione w stan upadłości. Ponownie przy tym zaznaczył, że ponieważ zgodnie z przepisem art. 15zzzh ustawy COVID 19 zwolnienie z opłacania składek stanowi pomoc publiczną, może zostać udzielone jedynie przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu Rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r.) w dniu 31.12.2019 r. Zatem, wobec faktu, że na dzień ubiegania się o pomoc podmiot powiązany ze skarżącą jest objęty postępowaniem upadłościowym, nie jest możliwe udzielenie pomocy publicznej, gdyż przedsiębiorstwo powiązane ze skarżącą znajduje się w trudnej sytuacji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 22 lit. c Komunikatu Komisji Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 1/01) pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych).

Dodatkowo, w piśmie procesowym z 22 października 2021r. pełnomocnik skarżącej, ponosząc uzupełniająco zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., z uwagi na to, że dotychczasowe stanowisko organu w sprawie, prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej przedsiębiorców w dokładnie takim samym stanie faktycznym i prawnym, zwrócił się o dopuszczenie w poczet materiału dowodowego sprawy i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

1) decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z [...] znak: [...] - celem wykazania faktu pierwotnej odmowy przyznania pozostającej w powiązaniu ze skarżącą; spółce C Sp. z o. o., zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. w tym samym stanie faktycznym i prawnym, tożsamości podstaw odmowy przyznania zwolnienia z podstawami wskazanymi w zaskarżonej decyzji;

2) decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] znak: [...],- celem wykazania faktu zmiany stanowiska ZUS, ostatecznie przyznania pozostającej w powiązaniu ze skarżącą, spółce C Sp. z o.o. zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. w tym samym stanie faktycznym i prawnym.

Uzasadniając w/w zarzut, pełnomocnik podniósł, że skarżąca, C Sp. z o.o. oraz B Sp, z o.o. w upadłości są przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu z dnia 17 czerwca 2014 r. Powiązanie C Sp. z o.o. ze B Sp. z o.o. ma miejsce na dokładnie takich samych zasadach, na jakich B Sp. z o.o. jest powiązane ze skarżącą.

Skarżąca oraz C Sp. z o.o. ubiegały się o przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnień z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za miesiąc listopad 2020 r. Odnośnie ich wniosków organ wydał pierwotnie decyzje odmawiające przyznania zwolnień, a w obu przypadkach decyzje te zostały oparte na tych samych podstawach faktycznych i prawnych, tj. były motywowane powiązaniem przedsiębiorstw ze B Sp. z o.o. w upadłości, co z kolei miało być równoznaczne z tym, że przedsiębiorstwo powiązane z adresatem decyzji znajdowało się w trudnej sytuacji w dniu 31.12.2019 r., wyłączającej prawo do otrzymania zwolnienia.

C Sp. z o.o. zdecydowała się złożyć wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy skarżąca podjęła decyzję o skierowaniu sprawy na bezpośrednio drogę postępowania sądowego. [...] rozpoznano wniosek C Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. w wyniku którego wydano decyzję przyznającą C Sp. z o.o. stosowne zwolnienie. Mając zatem na uwadze fakt, iż C Sp. z o.o. jest przedsiębiorstwem powiązanym ze B Sp. z o.o. w upadłości, a powiązanie to jest dokładnie takie samo jak między skarżącą a B Sp. z o.o., to należy stwierdzić, iż prezentowane dotychczas stanowisko organu uległo zmianie i w tej sytuacji również skarżącej powinno przysługiwać zwolnienie ze składek za wnioskowany okres.

Powyższe pismo procesowe doręczone organowi bezpośrednio przez pełnomocnika skarżącej pozostało bez odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

W ocenie organu, w przypadku skarżącej - będącej powiązaną z podmiotem znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej tj. w upadłości (B Spółka z o.o. w upadłości NIP [...]), okoliczność ta nie uprawnia jej do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sporny okres rozliczeniowy.

Strona skarżąca wskazuje natomiast, że organ nie uzasadnił swojego stanowiska, nadto dokonał błędnej oceny momentu, w którym powiązany z nią podmiot znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, co miało miejsce już po 31.12.2019 r.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję, w pierwszej kolejności wskazać należy na uchybienia proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowały tym, że obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zacytowano bowiem jedynie treść art. 31zo ust 10 i art. 15 zzzh ustawy o COVID 19 oraz przywołano definicję podmiotu powiązanego zawartą w art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, a następnie jednozdaniowo stwierdzono, że powiązanie strony z przedsiębiorstwem B Sp. z o. o. pozostającym w upadłości, nie pozwala na udzielenie pomocy publicznej, a tym samym na udzielenie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Tymczasem zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.; dalej jako: k.p.a.) decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Z istoty bowiem samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Racje ma zatem skarżąca, iż sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia (nawet w minimalnym stopniu) ustawowych wymogów wynikających z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i nie pozwala na odczytanie toku rozumowania organu.

Jak trafnie podnosi pełnomocnik, organ odwołując się do art. 15zzzh ustawy COVID-19, w myśl którego zwolnienie z opłacania składek stanowi pomoc publiczną i może zostać udzielone jedynie przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu Rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r.) w dniu 31.12.2019 r. – w żaden sposób nie odniósł treści powołanego przepisu do stanu faktycznego i prawnego rozpatrywanej sprawy. W zaskarżonej decyzji zabrakło bowiem jakiejkolwiek argumentacji, z której wynikałoby, na jakiej podstawie organ uznał, że przedsiębiorstwo powiązane ze skarżącą znajdowało się w dniu 31 grudnia 2019 r. (podkreślenie Sądu) w trudnej sytuacji ekonomicznej, skoro, jak wynika z odpowiedzi na skargę – upadłość B ogłoszono postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z [...] sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę organ zawarł dodatkowo nowe stwierdzenie, iż odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za dochodzony we wniosku okres składkowy wynikała z faktu, iż na dzień ubiegania się o pomoc (podkreślenie Sądu) podmiot powiązany ze stroną jest objęty postępowaniem upadłościowym, a zatem znajduje się w trudnej sytuacji. Pomimo tego stwierdzenia organ, odwołując się do art. 22 lit. c Komunikatu Komisji Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 1/01) nadal sam zauważa, że pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. (podkreślenie Sądu) znajdowały się już w trudnej sytuacji w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych.

Sam zatem organ w swoim stanowisku nie określił, której ze wskazywanych przez siebie dat, w jakiej podmiot powiązany miałby znajdować się już w trudnej sytuacji, skutkować miałby pozbawieniem skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Sąd w tym miejscu dodatkowo zwraca uwagę, że z dniem 29 czerwca 2020 r. Komunikat Komisji w brzmieniu z 20 marca 2020 r. został zmieniony Komunikatem Komisji "Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19" (2020/C 218/03) (Dz.U.UE.C.2020.218.3) i zgodnie z pkt 15 dodano m.in. pkt 22 ca, w myśl którego w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację.

Sąd podziela przy tym stanowisko sądów administracyjnych wskazujące, że zawarte w art. 15zzzh ustawy o COVID 19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: r.t.p), a to oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy o COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 r.t.p), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera (por. wyroki: WSA w Poznaniu z 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Po 489/21; WSA w Gliwicach z 19 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 566/21 oraz WSA w Gdańsku w wyroku z 25 sierpnia 2021 r., o sygn. akt I SA/Gd 751/21).

O pewnej niekonsekwencji stanowiska organu co do skutków wynikających z faktu ogłoszenia upadłości powiązanej ze skarżącą spółki z o.o. B może też świadczyć pośrednio podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, że wobec spółki C Sp. z o.o., również powiązanej z B Sp, z o.o. w upadłości, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy udzielono stosownego zwolnienia z obowiązku opłacenia składek. Wprawdzie C Sp. z o.o. stanowi odrębny podmiot prawny, jednakże nie można nie zauważyć, iż wydane w stosunku do niego decyzje odmowne jak również obecnie zaskarżona decyzja zawierają identyczną argumentację organu, co do powodów pierwotnej odmowy przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek.

W tym miejscu przypomnieć należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy k.p.a., a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12§ 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.

Ze względów wskazanych powyżej zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić zatem należy jako wadliwe, bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie.

Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W szczególności organ odniesie się ponownie do kwestii trudnej sytuacji podmiotu powiązanego ze skarżącą i ewentualnego jej wpływu na prawo samej skarżącej do uzyskania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za dochodzony we wniosku okres składkowy.

Organ będzie też zobowiązany do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi przez ustawodawcę w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, stwierdzając naruszenie wskazanych powyżej przepisów proceduralnych, uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł, obejmującą koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r. poz. 1800) i opłata skarbowa w wysokości 17 zł.