Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 309/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246, art. 255, art. 133 par. 1, art. 166, art. 184, art. 197 par. 1 i 2.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 888/09 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 888/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy P. sp. z o.o. w Z. (dalej: Spółka) w sprawie ze skargi tejże Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 sierpnia 2009 r., nr [...], wydanego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.).

2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

2.1. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte, a całe jej mienie nieruchome i ruchome, również zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku (wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano sumę 1.700.000 zł, zaś w rubryce nr 7 (wartość środków trwałych wnioskodawcy) – 4.362.182,77 zł (k. 23 akt WSA w Gliwicach). Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości 5.169.319,24 zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi "0".

2.2. Referendarz sądowy WSA w Gliwicach wezwał Spółkę do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni poprzez nadesłanie: (a) zeznania podatkowego za 2008 r. (zastrzeżono, że gdyby zeznanie takie nie zostało złożone, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, poświadczające równocześnie, że Spółka za lata 2007-2008 nie wykazała dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na jej podatek dochodowy), (b) sprawozdania finansowego za ów rok, (c) deklaracji na podatek od towarów i usług za sześć ostatnich miesięcy, (d) raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, (e) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz (f) dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenie banku, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji stosowne zaświadczenie banku potwierdzające ten fakt lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), (g) ewidencji środków trwałych wg stanu na koniec ostatniego miesiąca bądź ostatnio sporządzonej, aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez Spółkę, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (sprecyzowano, że z przedłożonej dokumentacji powinno wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego Spółka korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę, oraz że dokumenty te należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości w okresie ostatnich trzech lat).

2.3. Wykonując to wezwanie, w piśmie z dnia 15 lutego 2010 r. Spółka w pierwszej kolejności stwierdziła, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów sądowych, za co winą obciążyła organy Państwa Polskiego, w tym Sąd pierwszej instancji, chroniący, wg niej "mafię skarbową". Jej zdaniem, dowodzi tego "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia 8 grudnia 2006 r., którego kopię wkomponowano w treść pisma, tak samo jak kopie kilku innych dokumentów. Podniesiono jednocześnie, że w kilku sprawach przed WSA w Gliwicach Spółkę zwolniono już od kosztów sądowych, prezentując "zeskanowane" w całości postanowienie w.w. Sądu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06.

Ustosunkowując się do poszczególnych punktów wezwania, wyjaśniono: "Skarżąca nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane. Nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z CBŚ Katowice w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu 22.02.2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie, gdzie te dokumenty się znajdują. Skarżąca z powodów finansowych nie jest w stanie przedstawić aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji skarżąca prezentuje odpisy będące w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne".

Spółka podniosła, że w związku z powyższym przedstawiono wielokrotnie już przedkładane w licznych postępowaniach odpisy ksiąg wieczystych odnoszących się do kompleksu biurowo hotelowego w B. o wartości, jak określono w piśmie z dnia 15 lutego 2010 r., 5.300.000 zł – z dnia 13 października 2003 r. i stacji w J. o wartości 5.200.000 zł – z dnia 28 listopada 2005 r. (dokumentują one obciążenie nieruchomości hipotekami w znacznej wysokości, jednak w przypadku stacji paliw w J. obciążenia te było sporo niższe niż wskazana wartość tego obiektu, skoro ich suma wyniosła 2.227.477,19 zł), załączając dwa zdjęcia mające obrazować stan pierwszej z tych nieruchomości w 2002 r. i obecnie (na pierwszym z nich widoczna jest m.in. grupa budynków w – jak się wydaje – dobrym stanie technicznym, w szczególności z nowymi pokryciami dachowymi, na drugim pokrycia te są uszkodzone, a w miejscu jednego z budynków widoczne jest gruzowisko).

2.4. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. Referendarz sądowy WSA w Gliwicach odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, nawiązując szeroko do licznych orzeczeń zarówno WSA w Gliwicach, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, którymi oddalano jej wnioski o przyznanie prawa pomocy z uwagi na fakt, że Spółka nigdy w wystarczającym stopniu nie wykonała żadnego z kilkudziesięciu już wezwań do nadesłania dokumentów źródłowych.

2.5. Spółka w terminie wniosła od tego postanowienia sprzeciw, w którym generalnie powtórzyła argumentację sformułowaną we wniosku. Zaznaczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma środków na pozyskanie aktualnej dokumentacji.

3. Postanowienie Sądu pierwszej instancji:

3.1. Odmawiając przyznania Spółce prawa pomocy WSA w Gliwicach podał, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Spółka nie wykazała, że powyższa przesłanka została spełniona, kolejny raz nie wykonując w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie nadesłano bowiem w istocie żadnego z dokumentów precyzyjnie wskazanych w wezwaniu Referendarza sądowego WSA w Gliwicach, o które przecież wcześniej wielokrotnie ją bezskutecznie wzywano w innych postępowaniach. Brak tych dokumentów w wielu przypadkach stanowił podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, co wyraźnie podkreślano w licznych orzeczeniach, m.in. w postanowieniu NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FZ 58/10, które wszelako nie wpłynęły na zmianę biernej postawy procesowej strony.

Spółka konsekwentnie nie nadsyłała aktualnych odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych dla posiadanych przez nią nieruchomości. Całkowicie pominęła przy tym nieruchomość w Z., na której usytuowana jest stacja paliw o wartości 28.000.000 zł, chociaż w części innych spraw przedkładała odpis księgi wieczystej dotyczący tej nieruchomości, np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06 (wg tego odpisu nieruchomość była obciążonej hipoteką do kwoty 1.219.283,29 zł). Dane wynikające ze wspomnianych odpisów miały zaś – w ocenie WSA w Gliwicach - istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak wzmacniał wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości, spotęgowane jeszcze wskutek niewykonania kolejnego wezwania przez stronę, i w efekcie uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. WSA w Gliwicach stwierdził, że w toku innych postępowań, np. w przywołanej już sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06, Spółka w wystarczającym stopniu udowodniła, że dwie spośród tych nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego, lecz w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można było tracić z pola widzenia faktu, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, zwłaszcza tej położonej w Z., były znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości. Koniecznym zatem było w ocenie WSA w Gliwicach ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Obciążenie niektórych nieruchomości Spółki hipoteką nie wykluczało możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, że jedna z nich jest zabudowana kompleksem biurowo-hotelowym, a dwie inne stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły wojewódzki sądy administracyjne, orzekając w przedmiocie wniosków Spółki o przyznanie prawa pomocy, m.in. NSA w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06.

Konsekwentne uchylanie się od wykonania wezwań o przedstawienie odpisów z ksiąg wieczystych, a więc dokumentów, które w przeciwieństwie do zdjęć obrazują obiektywnie całokształt sytuacji prawnej nieruchomości, musiało - zdaniem WSA w Gliwicach - zostać uwzględnione w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Usprawiedliwienia w omawianym zakresie nie stanowiły przy tym wyjaśnienia wskazujące na brak środków na pozyskanie żądanych odpisów. Niewątpliwie bowiem odpisy z ksiąg wieczystych są ogólnie dostępne wszystkim podmiotom, w tym osiągającym nieznaczne dochody.

3.2. WSA w Gliwicach ocenił fakt niewykonania wezwania w części odnoszącej się do rachunków bankowych należących do Spółki, tj. nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z jej rachunków, ani dowodów potwierdzających ich zajęcie lub likwidację. Sąd pierwszej instancji nie uznał za wiarygodne to, że podmiot przejawiający choćby elementarną staranność w prowadzeniu swych spraw gospodarczych, zwłaszcza jeśli prowadzi czy prowadził przedsiębiorstwo znacznych rozmiarów, nie tylko nie jest w stanie przedstawić takich dokumentów, np. odpisu umowy o zamknięciu rachunku, ale wręcz nie potrafi wyjaśnić, czy w ogóle posiada rachunek w danym banku.

3.3. Ponadto, w ocenie WSA w Gliwicach, Spółka bez jakiegokolwiek uzasadnienia zignorowała pozostałą część wezwania, nie nadsyłając np. raportów kasowych i deklaracji dla podatku od towarów i usług, które w toku wcześniejszych postępowań dostarczała.

3.4. W.w. okoliczności istotnie wzmocniły wątpliwości WSA w Gliwicach i wykluczyły poczynienie ustaleń mogących stanowić podstawę przyznania prawa pomocy, a tym samym wykluczyły uwzględnienie wniosku Spółki. Konstatacji powyższej nie podważało - w ocenie Sądu pierwszej instancji - to, że WSA w Gliwicach kilkukrotnie wydał rozstrzygnięcia korzystne dla Spółki. Abstrahując bowiem od faktu, że orzeczenia te zachowują moc wiążącą jedynie w ramach tych spraw sądowoadministracyjnych, w których je wydano, Sąd pierwszej instancji zauważył, że tendencja orzecznicza w zakresie zgłaszanych przez nią licznie wniosków jest odwrotna od tej, jaką sugeruje Spółka, powołując się na korzystne dla niej postanowienia – to one stanowią odstępstwo od pewnej linii orzeczniczej, jaka zarysowała się w jej sprawach i zyskała aprobatę w toku kontroli instancyjnej. W ocenie WSA w Gliwicach bez znaczenia dla dotychczasowych konkluzji było przywołane przez Spółkę postanowienie z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z takiego powodu może przecież stanowić efekt niewystarczająco czynnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych, z których egzekucja ma być prowadzona. Było tak zresztą w przypadku rozpatrywanego postanowienia, skoro – jak przyznała to sama Spółka – nadal toczą się inne postępowania egzekucyjne, podczas których stosowane są aktywnie środki egzekucyjne. Poza tym wspomniane postanowienie pochodziło sprzed ponad trzech lat.

4. Stanowisko Skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r. Spółka podniosła, że rozumie, iż "...wcale nie chodzi o to aby umożliwić Skarżącej dochodzenie swoich praw, a wręcz odwrotnie - ochronić mafię skarbową, która przecież zasila ukradzionymi Skarżącej środkami budżet, z którego wypłacane są pobory sądu!!!".

Spółka podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "...przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Spółka jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli, "...który rozumie, że tylko tak ma szansę odzyskać to co Skarżącej ukradli urzędnicy Państwa Polskiego". Spółka podkreśliła, że nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisów od skarg.

Dodatkowo Spółka stwierdziła, że przed WSA w Gliwicach toczy się kilkadziesiąt spraw, w których podnosi, iż nie posiada środków na wniesienie wpisów sądowych i innych kosztów sądowych. W dotychczasowych postanowieniach Sąd pierwszej instancji konsekwentnie odmawiał Skarżącej prawa do takiego zwolnienia. Jednak w czternastu sprawach toczących się pod sygnaturami: III SA/Gl 1465/06, III SA/Gl 1466/06, III SA/Gl 1464/06, III SA/Gl 1532/06, III SA/Gl 1533/06, III SA/Gl 1534/06, III SA/Gl 586/07, III SA/Gl 478/08, III SA/Gl 479/08, III SA/Gl 480/08, III SA/Gl 481/08, III SA/Gl 306/08, III SA/Gl 688/08 i III SA/GI 689/08, na podstawie tych samych dowodów i argumentów WSA w Gliwicach uznał wnioski Spółki i zwolnił ją z wniesienia wpisu.

W zaistniałej sytuacji, przedstawione w aktach sprawy dowody jednoznacznie w ocenie Spółki wskazują, że w stopniu wystarczającym udowodniła brak środków na wpłatę żądanej opłaty sądowej w całości. Ten brak środków wynika z "...naruszającego prawo działania urzędników Państwa Polskiego. Skarb Państwa reprezentowany przez WSA w Gliwicach jest tym samym Skarbem Państwa, który reprezentuje Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z.. Jeśli zatem środki powinny być na koncie Skarżącej, a nie są, to bezspornie musi mieć zastosowanie instytucja kompensaty - potrącenia. Inne rozwiązanie zawsze będzie działaniem na szkodę Skarżącej, bo przecież po to mafia skarbowa ukradła Skarżącej środki, aby ta nie mogła bronić się przed sądem".

Powołując się na w.w. argumentację, Spółka wniosła o (1) uchylenie zaskarżonego postanowienia, (2) przywrócenie terminu, (3) zwolnienie z kosztów sądowych i (4) przyjęcie skargi kasacyjnej.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

5.2. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z § 2 w.w. przepisu p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na osobie prawnej, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Spółka nie uczyniła zadość ciążącemu na niej obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, że Spółka konsekwentnie uchyla się przed złożeniem wskazanych w wezwaniu z dnia 20 stycznia 2010 r. dokumentów źródłowych (por. pkt 2.2. niniejszego uzasadnienia), które pozwoliłyby zrekonstruować sytuację finansową Spółki. Wbrew twierdzeniom podniesionym w zażaleniu, akta sprawy nie zawierają dowodów, które pozwalają na ocenę, że Spółka w stopniu wystarczającym udowodniła brak środków na uiszczenie wpisów od skargi złożonej do WSA w Gliwicach (s. 2 zażalenia). Przeciwnie, spośród dokumentów źródłowych, o które wezwał Referendarz sądowy WSA w Gliwicach, Spółka nie przedłożyła żadnego. Ograniczyła się jedynie do powołania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r., którego wersję skanowaną wkomponowano w pismo Spółki z dnia 17 lutego 2010 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił w.w. postanowienie, jako nie mające znaczenia dla oceny wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy. Trafnie wskazano, że nie wskazuje ono konkluzywnie, że Spółka nie posiada majątku, lecz może także świadczyć o braku należytego działania i determinacji ze strony wierzycieli Spółki, a ponadto w.w. postanowienie dotyczy sytuacji Spółki z 2006 r., a WSA w Gliwicach rozpoznawał wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy z 2010 r.

Reasumując powyższe uwagi, należy zgodzić się z konstatacją Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie wykonała ciążącego na niej na mocy art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. obowiązku wykazania, że jej sytuacja majątkowa czyni niemożliwym uiszczenie wpisu od skargi, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy.

5.3. Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął w rozpoznawanej sprawie, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia sądu w innych sprawach administracyjnych mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego, bowiem wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, które powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Wniosek taki ma swoje oparcie w treści art. 255 p.p.s.a. Rozpoznania wniosku jedynie z uwzględnieniem rozstrzygnięć sądu w innych sprawach, w których stroną jest wnioskodawca, byłoby naruszeniem obowiązku opierania się przez sąd w procesie wymierzania sprawiedliwości jedynie na stanie faktycznym, który jest potwierdzony przez materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.). Powołanie się więc przez Spółkę na przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1465/06 nie mogło mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo miała wnikliwa analiza akt sprawy, którą Sąd pierwszej instancji przeprowadził, w pełni respektując zasady racjonalnego myślenia i wymogi doświadczenia życiowego.

5.4. Mając na względzie powyższe uwagi, nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w zażaleniu, że okoliczność przyznania Spółce prawa pomocy w sprawach wymienionych w pkt 4.1. niniejszego uzasadnienia może być argumentem jednoznacznie przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przez Spółkę rozstrzygnięcia nie mogą mieć nawet waloru pomocniczego, gdyż opierają się one na stanach faktycznych obejmujących stan majątkowy Spółki sprzed 2 lub 3 lat.

Oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy art. 246 p.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Podobnie jest z rozstrzygnięciami w zakresie prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych - mogą one być argumentem pomocniczym, lecz tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy dotyczą niemalże tego samego stanu faktycznego, który obejmuje sytuację majątkową wnioskodawcy. Sprawy dotyczącego stanu faktycznego z przeszłości nie mogą być pomocnicze, gdyż rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy wymaga od sądów administracyjnych oceny teraźniejszych możliwości finansowych wnioskodawcy. W związku z tym ocena, wyrażona w rozstrzygnięciu sądów administracyjnych, dotycząca przeszłych możliwości finansowych wnioskodawcy nie może być pomocna przy rekonstruowaniu przez sąd administracyjny teraźniejszych możliwości finansowych. Rekonstrukcję taką można przeprowadzić tylko na podstawie stosownych dokumentów źródłowych, które na podstawie art. 255 p.p.s.a. zobowiązana jest na wezwanie sądu przedłożyć strona.

5.5. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie Spółki zawiera wiele ogólnikowych stwierdzeń o wyraźnym zabarwieniu emocjonalnym (np. dotyczące związku Sądu pierwszej instancji z rzekomą "mafią skarbową"), które po pierwsze w żaden sposób nie zostały uprawdopodobnione bądź nawet wyczerpująco uzasadnione, a po drugie nie są argumentami ad rem, tzn. nie dotyczą oceny sytuacji majątkowej Spółki, której WSA w Gliwicach dał wyraz w zaskarżonym postanowieniu i na jej podstawie odmówił przyznania prawa pomocy. Służą one jedynie ogólnemu wyrażeniu dezaprobaty Spółki wobec rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Argumenty takie jako nierzeczowe nie podlegają merytorycznej ocenie w toku kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia.

5.6. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, ze zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji zawiera wnikliwą ocenę materiału zebranego w sprawie (szczególnie twierdzeń podnoszonych przez Spółkę w sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego WSA w Gliwicach i piśmie z dnia 17 lutego 2010 r.), która jest prawidłowa pod względem zasady racjonalności i poczyniona w zgodzie z prawem.

5.7. Odnosząc się do wniosków zawartych w zażaleniu, Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że dwa spośród nich, tj. wniosek o uwzględnienie skargi kasacyjnej i wniosek o przywrócenie terminu, są bezprzedmiotowe, gdyż w ogóle nie dotyczącą i nie odnoszą się do kontrolowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Ich sformułowanie w zażaleniu jest niezrozumiałe i pozbawione sensu. Dwa kolejne, tj. wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, nie zasługują na uwzględnienie.

5.8. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.