Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 769/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski WSA Renata Czeluśniak Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak [...] orzekł:

1. o zwrocie działek:

a) nr [...]o pow. 0,0424 ha, obj. księgą wieczystą nr [...] nr [...] o pow. 0,0881 ha, powstałej z podziału działki nr [...] , obj. księgą wieczystą nr [...]

b) nr [...] o pow. 0,0232 ha, powstałej z podziału działki nr [...] obj. księgą wieczystą nr [...] poł. w obr. [...] m. K. , na rzecz następujących osób:

- F.B. c. H. i H. w 1/2 części,

- J.F. c. H. i H. w 1/2 części.

2. o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 9 002 zł - po 4 501 z od każdej z nich, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, po połowie,

3. o sposobie i terminie zapłaty kwoty określonej w pkt 2.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że stosownie do art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

- wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot;

- objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

- zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy.

Starosta K. zaznaczył, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek zgłoszony J.F. . Zwróciła się ona o zwrot wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] ,[...] [...] i części (róg ul.[...] i [...] ) działki nr[...] , poł. w obr.[...] m. K.

Ponieważ objęta wnioskiem działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa, sprawę jej zwrotu prowadzi Prezydent Miasta K. , natomiast sprawa zwrotu działek nr [...] i nr [...] oraz części działki nr [...] , stanowiących własność Gminy K. jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W toku postępowania o zwrot ustalono, iż objęte wnioskiem o zwrot nieruchomości zlokalizowane są w granicach byłych działek: nr [...] o pow. 0,1096 ha i nr [...] o pow. 1,9151 ha Obr[...] .

Własność tych działek H.O. przeniósł na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] w dniu 3.11.1977 r. w oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64).

Z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości na rzecz właściciela ustalone zostało odszkodowanie w łącznej kwocie 504 828 zł, z czego za grunt przypadła kwota 303 705 zł, za składniki budowlane - 176 829 zł i za składniki rolne - 24 294 zł.

Zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Zarząd Rozbudowy K. z dnia 2.09.1976 r. nr [...] wywłaszczone nieruchomości przeznaczone były pod poszerzenie ulicy [...] H.O. są jego córki F.B. i J. F. po 1/2 części. Pismami z dnia 10.09.2008 r. osoby te złożyły wniosek o zwrot nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. W celu porównania istniejącego stanu zagospodarowania działek: nr [...] ,[...] [...] z planowanym w tym terenie poszerzeniem ulicy[...] , odszukano decyzję Zarządu Rozbudowy K. z dnia 2.09.1976 r. nr [...] wraz z załącznikiem graficznym. Zwrócono się także do Urzędu Miasta K. Wydział Skarbu Miasta oraz Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w sprawie udzielenia informacji dotyczącej obciążenia w/w działek prawami rzeczowymi bądź obligacyjnymi oraz ich zajętości pod pas drogowy ul. [...]

W piśmie z dnia 26.06.2009 r. nr [...] Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. poinformował, iż działki: nr[...] i nr [...] , poł. w obr. [...] m. K. na podstawie umowy z dnia 25.02.2009 r. nr [...] oddane zostały w dzierżawę na rzecz M.Ł. , będącej pełnomocnikiem wnioskodawców. Natomiast część działki nr [...]poł. w obr. [...] m. K. stanowi pas drogowy ul.[...] . Z pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia 14.09.2009 r. nr [...] wynika, że działka nr [...] poł. w obr. [...] m. K. w części zajęta jest pod pas drogowy dróg publicznych ul. [...] i [...] . Ulica [...] zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich (obecnie gminnych), a ulica [...] zaliczona została do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) z dniem 1.01.1999 r. ulica [...] stała się drogą powiatową.

Z pisma [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z dnia 24.07.2009 r. nr [...] wynika, że przez działki: nr [...] ,[...] ,[...] poł. w Obr[...] m. K. przebiega sieć gazowa niskiego ciśnienia DN 250 stal oraz dn 75 PE, dn 50 PE. Sieć ta została wykonana w latach 1984-1985.

Z pisma [...] S.A. z dnia 15.07.2009 r. nr [...] wynika, iż przez przedmiotowe działki przebiegają linie napowietrzne niskiego napięcia, które zostały wybudowane w latach 80-tych ubiegłego wieku na potrzeby powstającej w tamtym okresie zabudowy mieszkaniowo - usługowej. Przez teren ten, przebiegają także sieci uzbrojenia nie będące własnością i w eksploatacji [...] S.A.

Z pisma Telekomunikacji [...]S.A. z dnia 16.07.2009 r. nr [.,..] wynika, że przez działki będące przedmiotem niniejszego postępowania przebiega kanalizacja teletechniczna należąca do TP S.A.

Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w piśmie z dnia 15.07.2009r. nr [...] poinformowało, iż nie posiada informacji dotyczących podmiotu zarządzającego siecią cieplną przebiegającą przez przedmiotowe działki.

W piśmie z dnia 16.07.2009 r. nr [...] Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. wskazało, że przez działki: nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] m K. m. przebiegają sieci wodociągowe, przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne do budynków zlokalizowanych przy ul.[...] i [...] . Natomiast na działce nr [...] poł. w obr. [...] m. K. nie przebiega sieć wodociągowa i kanalizacyjna.

W toku postępowania przeprowadzona została w dniu 23.04.2009 r. rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, w trakcie której opisano sposób zagospodarowania działek: nr [...] ,[...] , [...] poł. w obr. [...] m. K. .

Stwierdzono, że granice działki nr [...] nie są widoczne w terenie, a działka porośnięta jest skoszoną trawą. W pobliżu granicy południowej usytuowany jest betonowy słup energetyczny. Wzdłuż granicy zachodniej znajduje się droga ziemna stanowiąca dojazd do posesji przy ul.[...] , od ul. [...].

Teren działki nr [...]od strony południowej porośnięty jest trawą, przy czym w narożniku południowo - wschodnim teren ten jest zaśmiecony i pokryty suchymi gałęziami, w tym miejscu rośnie jedna akacja. Dalsza część tej działki usytuowana jest wzdłuż ul.[...] . Granica wschodnia biegnie wzdłuż chodnika betonowego tej ulicy. Pozostałe granice nie są widoczne w terenie. W tej części działki znajduje się ogrodzenie z siatki metalowej na słupkach i podmurówce. Ogrodzenie to jest ogrodzeniem posesji przy ul. [...] stanowiącej własność M.Ł. . Część działki nr [...] znajduje się po stronie zachodniej w/w ogrodzenia i stanowi fragment ogrodu użytkowanego przez M.Ł. . W opisywanym terenie od strony południowo - zachodniej znajduje się część garażu typu blaszak bez podmurówki oraz wjazd do tego garażu wykonany z płyt chodnikowych. Poza ogrodzeniem na działce nr [...] rośnie kilka krzewów ozdobnych oraz w narożniku północno - wschodnim znajdują się dzikie śliwy oraz jeden dąb. Zlokalizowane jest także wykonane z betonu dojście do budynku przy ul. [...] . Wspomniane krzewy ozdobne oraz żywopłot z krzewów ozdobnych usytuowanych wzdłuż granicy północnej działki nr [...] zostały posadzone przez pełnomocnika wnioskodawców.

Granica działki nr [..] biegnie wzdłuż ul. [...] a pozostałe granice nie są widoczne w terenie. Pełnomocnik wnioskodawców M.Ł. oświadczyła, że nie domaga się zwrotu części działki nr [...] stanowiącej część jezdni asfaltowej ul. [...] na styku z ul. [...] oraz części chodnika usytuowanego po lewej stronie ul. [...] (patrząc od strony ul.[...] . Od strony zachodniej teren działki nr [...] porośnięty jest skoszoną trawą, dwiema akacjami, wierzbą oraz usytuowany jest na nim jeden betonowy słup energetyczny. Dalej w kierunku wschodnim przedmiotowa działka stanowi również obszar porośnięty trawą, na którym znajdują się dwa betonowe słupy energetycznej jeden podwójny słup energetyczny. W części wschodniej opisywanej działki znajduje się część jezdni betonowej łączącej działkę nr [...] zabudowaną budynkami mieszkalnymi z ul.[...] . Wjazd ten nie jest użytkowany przez wspólnotę mieszkaniową, a świadczą o tym trzy słupki metalowe usytuowane w jezdni uniemożliwiające wjazd na działkę nr [...] .

Na okoliczność stanu zagospodarowania nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot w latach 1977 -1987 przesłuchano świadków: B.C. , J.C. i A.D. , . Z ich zeznań wynika, że stan zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu nieruchomości od 1977 r. nie uległ zmianie, czyli rośnie na niej trawa i drzewa, nie były na tym terenie podejmowane żadne prace związane z poszerzeniem ul.[...] .

W celu określania przedmiotu zwrotu zlecono geodecie uprawnionemu przeprowadzenie czynności związanych z wznowieniem znaków granicznych działek: nr [...] i nr [...] oraz sporządzenie projektu podziału działki nr [...] poł. w obr. [...] m. K. . Zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z opisem zmian i wykazem zmian, sporządzoną w dniu 6.12.2010 r. i przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 10.12.2010 r. pod nr [...] działka nr [...] o pow. 0,1030 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,0232 ha, nr [...] o pow. 0,0157 ha i nr [...] o pow. 0,0633 ha. Przedmiotowe postępowanie dotyczy działki nr [...] . W dniu 23.11.2010 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której geodeta uprawniony okazał granice nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot.

W trakcie oględzin stwierdzono, że stan zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości jest zgodny z opisem zawartym w protokole z rozprawy z dnia 23.04.2009 r.

Oceniając zebrany materiał dowodowy Starosta K. stwierdził, że istnieją podstawy by uznać działki: nr [...] ,[...] [...] poł. w obr. [...] m. K. za zbędne w rozumieniu przepisów art.137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzec o ich zwrocie.

Rozstrzygając kwestię rozliczeń z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ I instancji wskazał, że na przedmiotowych działkach nie poczyniono po dacie wywłaszczenia żadnych nakładów zmieniających wartość nieruchomości. Do waloryzacji przyjęto kwotę 23 055 zł, która stanowi odszkodowanie za grunt ustalone z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni tj. 1537 m2. Powyższa kwota została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 u.g.n., przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski, za okres od listopada 1977 r. do czerwca 2011 r. i wynosi 9 002 zł. Odstąpiono natomiast od waloryzacji części odszkodowania należnej za składniki budowlane i rolne, wobec nie stwierdzenia ich istnienia na terenie zwracanych działek.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina K. , wnosząc o uchylenie decyzji Starosty w części dotyczącej działki nr [...] obr.[...] . W odwołaniu wskazano, że jako cel wywłaszczenia w umowie sprzedaży w akcie notarialnym Rep A. [...] wskazano poszerzenie ulicy [...] zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta z dnia 2 września 1976 r. Nr [...] . Analiza zapisów w/w decyzji wskazuje jednak, iż zatwierdzony został plan realizacyjny przebiegu ulicy [...] pod względem urbanistycznym, a powyżej opisana inwestycja związana jest z realizacją Osiedla [...] Z załącznika graficznego do w/w decyzji wynika, iż działka nr [...]obr.[...] . ewid. [...] położona jest w granicach linii rozgraniczających inwestycji. Część południowa w/w nieruchomości położona miała być w jezdni ulicy[...] , następnie w kierunku północnym przecinać miały: projektowany kanał deszczowy ( 0,60 m, krawężnik betonowy i projektowana kanalizacja kablowa. Z układu naniesionych obiektów na w/w załączniku, czego jednak nie potwierdza legenda mapy, która nie opisuje w ogóle tych obiektów, wynika iż oprócz jezdni na przedmiotowej działce powinny być zrealizowane także pas zieleni oraz chodnik. Ponadto istniejący w dacie wywłaszczenia budynek mieszkalny oznaczony nr [...] , w którym według w/w umowy sprzedaży zamieszkiwał poprzedni właściciel wchodził w zakres inwestycji i wymagał wyburzenia. W pobliżu objętej roszczeniem działki znajdować miało się skrzyżowanie z nowoprojektowaną ulicą (obecnie ulica[...] ). Z załącznika graficznego do omawianej decyzji nie wynika, iż ulica [...] na odcinku przyległym do działki objętej niniejszą decyzją miała zmienić przebieg lub ilość pasów ruchu drogowego czy ich szerokość. Zamiarem inwestycyjnym, uzasadniającym wywłaszczenie (w dacie wywłaszczenia) była budowa licznych linii przesyłowych mediów. Tak więc celem wywłaszczenia - jednoznacznie ustalonym, odnośnie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] - była budowa linii rozprowadzających media położonych wzdłuż przebudowywanej ulicy. Tymczasem materiał zgromadzony przez Starostę K. w toku postępowania, a w szczególności informacje od operatorów mediów wyraźnie wskazują, iż przez działkę nr [...] , przebiegają liczne sieci tego typu. Organ I instancji nie wyciągnął jednak z tego faktu właściwych wniosków, stwierdzając wbrew okolicznościom sprawy jej zbędność na cel wywłaszczenia.

W odwołaniu zwrócono również uwagę, że Starosta K. powołuje się na treść pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia 14.09.2009 r., znak [...] , z którego wynika, iż część działki nr [...] z której wydzielono do zwrotu działkę nr [...] położona jest w pasie drogowym dróg publicznych ul. [...] i ul. [...] . W decyzji I instancji nie wyjaśniono jednak, czy dotyczy to obszaru zwracanej działki nr[...] , co należy uznać za uchybienie, bowiem jest to okoliczność istotna dla sprawy. Fakt pozostawania nieruchomości objętej wnioskiem w pasie drogowym wyklucza zwrot na rzecz poprzednich właścicieli, z uwagi na treść art. 2a ustawy o drogach publicznych. W związku z faktem, iż obszar zwracanej nieruchomości wpływa na wysokość kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, przypadającej do zwrotu na rzecz Gminy Miejskiej K. , decyzja Starosty K. wymaga zmiany także w tym zakresie.

Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w zakresie orzekającym o zwrocie działki nr [...] obr. [...] m. K. oraz o rozliczeniach finansowych dokonanych z tytułu zwrotu działki nr[...] . część pkt 1, 2 i 3 decyzji) i orzekł:

1. o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0232 ha, powstałej z podziału działki nr [...] obj. księgą wieczystą nr [...] , poł. w Obr[...] m. K. na rzecz F.B. i J.F. ,

2. o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. z tytułu zwrotu działek nr[...] i [...] , poł. w obr. [...] m K. ków kwoty 7 643 zł tj. po 3 821,50 zł od każdej z nich, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości,

3. o sposobie i terminie zapłaty kwoty określonej w pkt 2.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda podkreślił, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest jedynie kwestia zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]oraz dokonane w tym zakresie rozliczenia finansowe z tytułu zwrotu. W pozostałym zakresie, tj. w części pkt 1, 2 i 3 orzekających o zwrocie działek nr [...] i nr [...] oraz o rozliczeniach finansowych w tym zakresie, wymieniona wyżej decyzja organu I instancji wobec niezaskarżenia stała się ostateczna.

Wojewoda zauważył, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot, zaistniały przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepis ten ustanowił dwa warunki, w świetle wystąpienia których, można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się

ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest więc obowiązany precyzyjnie ustalić w pierwszej kolejności cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie zbadać, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 u.g.n. zaistniała.

W umowie sprzedaży Rep. [...] z 3 listopada 1977 r. znalazł się zapis, iż przedmiotowa działka przeznaczona była zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Zarząd Rozbudowy K. z 2 września 1976 r. nr [...] , pod poszerzenie ulicy[..] . W sytuacji gdy w decyzji lub umowie sprzedaży cel wywłaszczenia jest określony w sposób ogólnikowy niezbędna jest ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.

Analiza zapisów w decyzji Zarządu Rozbudowy K. z 2 września 1976 r. nr [...] wskazuje, iż zatwierdzony został plan realizacyjny przebiegu ulicy [...]w B. w K. pod względem urbanistycznym. Z legendy do załącznika graficznego tej decyzji wynika, iż na wywłaszczonym terenie projektowano nie tyle poszerzenie ulicy [...]polegające na zmianie jej szerokości, przebiegu bądź ilości pasów ruchu, ale przede wszystkim budowę m.in. kanalizacji, gazociągu, wodociągu oraz przewodów elektrycznych w pasie drogowym ulicy[...] . Zauważyć bowiem należy, iż zgodnie z art. 18 ustawy z 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz.U.1962.20.90) pasem drogowym jest pas gruntu zajęty pod drogę publiczną wraz z jej częściami składowymi i przynależnościami, jak jezdnia drogi, mosty, wiadukty i przepusty znajdujące się w ciągu drogi, pobocza, skarpy i urządzenia odwadniające, zadrzewienia, drogi letnie, chodniki, ścieżki dla pieszych i rowerzystów, znaki drogowe i urządzenia ostrzegawczo-zabezpieczające oraz sygnalizacyjne; w pasie drogowym mogą znajdować się budynki i urządzenia związane z utrzymaniem dróg oraz z obsługą ruchu drogowego.

Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była więc budowa linii rozprowadzających media położnych wzdłuż przebudowywanej ulicy, nie zaś jej poszerzenie, co potwierdza załącznik graficzny do decyzji Zarządu Rozbudowy K. z 2 września 1976 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego przebiegu ulicy [...]. Jakkolwiek w literaturze przedmiotu uważa się, iż wybudowanie samych instalacji podziemnych (bez jednoczesnego wybudowania celu głównego) nie jest wystarczające do uznania, iż nieruchomość nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n., to jednak w przedmiotowej sprawie celem głównym wywłaszczenia działki nr [...]była właśnie ich budowa.

Zgromadzony przez Starostę K. materiał dowodowy potwierdza, iż cel wywłaszczenia polegający na budowie linii rozprowadzających media został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Jak wynika z aktualnej mapy zasadniczej przez teren zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przebiegają liczne sieci infrastruktury miejskiej w postaci: sieci gazowych, linii napowietrznych niskiego napięcia, kanalizacji teletechnicznej, sieci wodociągowej oraz przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych.

W aktach sprawy znajduje się pismo [...] Spółki Gazownictwa sp. z o. o. w T. , Oddział Zakład Gazowniczy w K. z 24 lipca 2009 r. znak: [...][...] jedn. ewid. P. m. K. przebiega sieć gazowa niskiego ciśnienia DN 250 stal oraz dn 75 PE, dn 50 PE. Sieć ta została wykonana w latach 1984/85." Powyższe potwierdza, iż budowa gazociągu została zrealizowana przed upływem 10 lat od chwili wywłaszczenia. Z kolei w piśmie z 15 lipca 2009 r. znak:[...] , [...] Spółka Akcyjna Oddział w K. wskazała, "że w granicach wywłaszczanych parceli przebiegają linie napowietrzne niskiego napięcia wybudowane w okresie lat 80 — tych na potrzeby powstającej w tamtym okresie zabudowy mieszkaniowo-usługowej."

Co prawda w aktach sprawy znajduje się również dowód w postaci zeznań świadków, na okoliczność podjęcia prac związanych z poszerzeniem ulicy [...] jednakże wydaje się on być nieprzydatny dla sprawy, bowiem cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości polegał na budowie linii rozprowadzających media, a nie na podejmowaniu prac związanych z poszerzeniem ulicy [...] , zmianą jej przebiegu bądź ilości pasów ruchu.

W opinii organu odwoławczego w/w dowody, jak również przeprowadzone 23 kwietnia 2009 r. oględziny terenu (z których wynika, iż na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości znajdują się m. in. trzy betonowe słupy energetyczne oraz jeden podwójny słup energetyczny) pozwalają na przyjęcie, iż zawnioskowana do zwrotu działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...] , została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony jako poszerzenie ul. [...] tj. budowa w części obszaru linii rozprowadzających media, co nastąpiło w terminie ustawowym, określonym w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. w okresie 10 lat od dnia zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.

Dodatkową przesłanką poddającą w wątpliwość prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiocie jej zwrotu jest ponadto fakt, że działka nr [...] w części zajęta jest pod pas drogowy dróg publicznych - ul. [...] jako drogi powiatowej i ul. [...] jako drogi gminnej (pismo Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z 5 marca 2012 r. nr [...] wraz z załącznikiem graficznym). Zgodnie natomiast z przepisem art. 2a ust. 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007, Nr 19, póz. 115) "drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy". W konsekwencji, w przypadku gdy nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowi drogę publiczną, jej zwrot nie jest możliwy, nawet w przypadku jej zbędności na cel wywłaszczenia, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych.

Z powyższych względów organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest możliwy zwrot działki nr [...] w części zajętej pod pas drogowy dróg publicznych - ul. [...] i [...] Dlatego też należało uchylić część pkt 1 decyzji Starosty K. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] , w zakresie zwrotu działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...] obr. [...] m. K. i orzec o odmowie jej zwrotu. Konsekwencją orzeczenia o odmowie zwrotu działki nr [...]była modyfikacja orzeczenia o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.F. , zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że cel wywłaszczenia działki nr [...]polegał na budowie linii rozprowadzających media, podczas gdy z umowy zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynika, iż celem wywłaszczenia było poszerzenie ulicy[...] . Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie poprzez odmowę uznania mocy dowodowej i wiarygodności zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, którzy jednoznacznie, przekonujący i spójnie zeznali, że na objętej postępowaniem nieruchomości nie były wykonywane żadne prace związane z poszerzeniem drogi – ulicy[...] . Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) zwanej dalej u.g.n., do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części konieczne jest łączne spełnienie trzech warunków: złożenie wniosku przez poprzedniego właściciela lub wszystkich jego następców prawnych, objęcie wnioskiem nieruchomości wywłaszczonej oraz zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Spełnienie pierwszej przesłanki wynika ze znajdujących się w aktach sprawy postanowień spadkowych oraz aktu poświadczenia dziedziczenia.

O tym, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością wywłaszczoną świadczy treść art. 216 ust. 1 u.g.n., który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy - a więc przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości - stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia 3 listopada 1977 r., Rep[...] została zawarta w trybie tego właśnie przepisu. Oznacza to, że w niniejszej sprawie został spełniony także drugi warunek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Co do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy wskazać na treść art. 137 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jak słusznie zwrócił uwagę Wojewoda ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wymaga w pierwszej kolejności precyzyjnego określenia tego celu, a następnie ustalenia w postępowaniu dowodowym, czy zachodzą przesłanki zbędności nieruchomości na ten cel, rozumianej w sposób określony w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, co stanowiło cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...]. Zdaniem skarżącej cel wywłaszczenia został wyczerpująco określony w umowie sprzedaży z dnia 3 listopada 1977 r. Rep. [...] gdzie stwierdzono, że wywłaszczenie następuje w celu poszerzenia ulicy[...] . Natomiast zdaniem Wojewody przy określaniu celu wywłaszczenia należy wziąć pod uwagę także plan realizacyjny inwestycji będącej celem wywłaszczenia i uwzględnić konkretne przeznaczenie danej nieruchomości w ramach tej inwestycji.

Należy zwrócić uwagę, że w wymienionej wyżej umowie sprzedaży z dnia 3 listopada 1977 r. znajduje się zapis: "Przedstawiciel Skarbu Państwa stwierdza, że powyższa nieruchomość przeznaczona jest do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydany przez Zarząd Rozbudowy K. z dnia 2 września 1976 r. [...] pod poszerzenie ulicy [...] /plan z 31.I.1977 r. Nr [...] wpisany do ewidencji za nr, [...] ".

W takiej sytuacji istnieją podstawy, by konkretne przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości oceniać w kontekście planu realizacyjnego inwestycji pod nazwą "poszerzenie ulicy [...] Oparcie się na tym planie realizacyjnym nie stanowi odstępstwa od zasady ścisłej interpretacji celu wywłaszczenia, lecz pozwala na konkretyzację tego celu. Nie ulega wątpliwości, że w ramach inwestycji polegającej na poszerzeniu ulicy może być realizowana również budowa linii rozprowadzających media. Skoro takie właśnie przeznaczenie terenu stanowiącego obecnie działkę nr [...] wynika z planu realizacyjnego, na który powołuje się umowa sprzedaży, to należy uznać - tak jak zrobił to Wojewoda [,...] że cele wywłaszczenia tej nieruchomości była właśnie budowa linii rozprowadzających media.

Zarzuty skargi dotyczące tej kwestii nie mogą odnieść skutku. Decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji została wydana przed wywłaszczeniem i stała się jego podstawą, a więc już w momencie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod budowę linii rozprowadzających media. Z ustalonego zaś przez Wojewodę stanu faktycznego wynika zaś jednoznacznie, że takie linie rozprowadzające media zostały zrealizowane na wymienionej działce i nastąpiło to przed upływem okresu określonego w art. 137 ust. 1 u.g.n. Okoliczności te nie są zresztą przez skarżącą kwestionowane.

Nie można również uwzględnić zarzutu, że organ odwoławczy odmówił uznania mocy dowodowej i wiarygodności zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, którzy zeznali, że na przedmiotowej nieruchomości nie były wykonywane żadne prace związane z poszerzeniem ul. [...] Organ odwoławczy ocenił wiarygodność zeznań tych świadków w kontekście ustalenia odmiennego niż to przyjęto w decyzji I instancji celu wywłaszczenia. Wyjaśnił, że zeznania te nie są przydatne, skoro dotyczyły prac przy poszerzeniu ulicy rozumianej jako zmiana jej przebiegu lub ilości pasów ruchu, a nie dotyczyły prac związanych z budową linii rozprowadzających media. Fakt budowy takich linii oraz terminu tej budowy został ustalony na podstawie pism [...] j Spółki Gazownictwa sp. z o.o., [...] S.A., Telekomunikacji polskiej S.A., Miejskiego przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. Wiarygodność informacji zawartych w tych pismach nie budzi wątpliwości.

Sąd podziela również pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że możliwość zwrotu działki nr [...]wyłącza również fakt, że jest ona w części zajęta na pas drogowy ul.[...] i ul. [...] , co wynika z pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia 5 marca 2012 r.

Reasumując należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja Wojewody jest prawidłowa, bowiem cel wywłaszczenia nieruchomości obecnie oznaczonej jako działka nr [...] został zrealizowany. Organ I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod poszerzenie ulicy [...] pomijając jej konkretne przeznaczenie w planie realizacyjnym inwestycji, której realizacja była podstawą i celem wywłaszczenia. Organ odwoławczy dokonując odmiennych niż Starosta K. ustaleń faktycznych w zakresie celu wywłaszczenia działki nr [...] działał w granicach swoich kompetencji reformatoryjnych, bowiem nie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Konsekwencją odmiennych ustaleń co do celu wywłaszczenia i jego realizacji w odniesieniu do jednej z trzech zwróconych w I instancji działek była modyfikacja wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, do zwrotu którego zostały zobowiązane wnioskodawczynie. Również w tym zakresie zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270).