Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5434/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1099
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2871/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. VI SA/Wa 2871/15, oddalił skargę [...] na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

W związku z uzyskaniem materiału dowodowego w postaci aktu oskarżenia z dnia 31 grudnia 2014 r., z treści którego wynika, że przeciwko [...] (dalej: skarżący, strona) toczy się postępowanie karne za przestępstwo umyślne określone w art. 220 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm. - dalej: k.k.), prowadzone pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w [...] - [...] Komendant Wojewódzki Policji pismem z dnia 15 maja 2015 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Z treści aktu oskarżenia wynika, że w dniu [...] lipca 2014 r. w [...], województwo [...], skarżący - jako kierownik produkcji, odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska za przestrzeganie przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy nie dopełnił obowiązków poprzez dopuszczenie do pracy oraz brak właściwego bezpośredniego nadzoru nad pracownikami wykonującymi prace przy montażu stołu prasy hydraulicznej do produkcji wiązarów drewnianych. W następstwie tego doszło do najechania prasy i zmiażdżenia wykonującego prace [...], który doznał obrażeń ciała w postaci złamań wieloodłamowych kości miednicy, złamania kręgów lędźwiowych, rozległych podbiegnięć krwawych i krwawieniowych w przestrzeniach zaotrzewnych oraz tkanek miękkich miednicy. W wyniku tych obrażeń [...] zmarł w dniu 10 lipca 2014 r. w szpitalu, przez co skarżący naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i nieumyślnie spowodował jego śmierć.

Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania karnego w sprawie o sygn. akt [...], toczącego się w Sądzie Rejonowym w [...], albowiem od wyniku tego postępowania zależy wynik niniejszego postępowania administracyjnego. Ponadto skarżący podniósł, że wbrew opinii organu, kwalifikacja zarzucanego czynu z art. 220 § 1 k.k. nie może rzutować na kwestię skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, albowiem nie sposób uznać, by skarżący czynu miał się dopuścić umyślnie.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji odmówił zawieszenia postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji - działając na podstawie art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2014 r., poz. 1099 - dalej: ustawa o ochronie osób i mienia) - postanowił o skreśleniu skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania przed organem I instancji.

Skarżący podniósł, odnosząc się do treści aktu oskarżenia, że przestępstwo z art. 220 § 1 k.k. jest przestępstwem indywidualnym – ustawodawca zawęził krąg osób odpowiedzialnych za ten występek do osób, które są "odpowiedzialne za bezpieczeństwo i higienę pracy". Skarżący w stosunku do pokrzywdzonego [...] nie był osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy, to nie on dopuścił go do wykonywania pracy tego dnia, a tym samym nie można przypisać mu winy za zarzucany czyn z art. 220 § 1 k.k.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, z brzmienia art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia wynika, że do skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony wystarczające jest wszczęcie przeciwko określonej osobie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa umyślnego. Osoby spełniające tę przesłankę należy obligatoryjnie skreślić z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania administracyjnego o skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony organy administracyjne nie ustalają winy, czy też niewinności osoby wpisanej na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. oddalił skargę strony.

Sąd I instancji na wstępie wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia - pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy pracownik ochrony fizycznej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo.

Z treści tego przepisu wynika, że decyzje w przedmiocie skreślenia mają charakter związany. Ponadto przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia nie stopniuje ani nie różnicuje przesłanek skreślenia w nim określonych. Wobec tego wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne zobowiązuje właściwego komendanta wojewódzkiego Policji do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Zdaniem WSA taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Do Sądu Rejonowego w [...] wpłynął bowiem sporządzony przez Prokuratora Rejonowego w [...] akt oskarżenia z dnia 31 grudnia 2014 r., z treści którego wynika, że skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego z art. 220 § 1 k.k. (umyślne spowodowanie niebezpieczeństwa utraty życia przez pracownika albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy). Stan taki trwał także w momencie wydawania decyzji przez Komendanta Głównego Policji w dniu [...] sierpnia 2015 r.

Skarżący natomiast zarówno w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w skardze kwestionował swoją winę w popełnieniu umyślnego przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. wskazując, że obrońca skarżącego zmierza do zmiany kwalifikacji prawnej przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. na ewentualne popełnienie przestępstwa z art. 160 § 3 k.k., które w swojej istocie jest przestępstwem nieumyślnym. W tym kontekście WSA podzielił stanowisko Komendanta Głównego Policji, że w toku postępowania administracyjnego o skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony organy administracyjne nie ustalają winy, czy też niewinności osoby wpisanej na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

WSA nie podzielił również zarzutu bezzasadnego zaniechania zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia sprawy karnej (art. 97 § 1 ust. 4 ustawy z dnia 6 z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: k.p.a.). Według Sądu I instancji, to nie ostateczny wynik postępowania karnego, lecz sam fakt jego prowadzenia w dacie wydawania decyzji przeciwko osobie skarżącemu przesądziły o zastosowaniu sankcji w postaci skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Skoro wszczęcie postępowania karnego wobec strony stanowiło przesłankę skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, to tym samym nie mogło być podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wobec tego WSA nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przypisanych.

Ponadto autor skargi kasacyjnej wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie akt sprawy [...] i przeprowadzenie dowodu z wyroku tego Sądu, na okoliczność tego, że skarżący został w instancji uniewinniony oraz, że Prokurator Rejonowy w [...] wywiódł apelację.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie w całości.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarżący nie podważa ustaleń stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że według autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok, nie uwzględnił okoliczności dotyczących charakteru zarzucanego skarżącemu czynu, bowiem z opisu czynu nie wynika, aby skarżący miał dopuścić się umyślnego przestępstwa. Sąd I instancji nie uwzględnił również negatywnych skutków skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej dla niego i jego rodziny. Ponadto kasator wskazał, że nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzucanego przestępstwa.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy przede wszystkim wskazać, że - jak wynika z niepodważonego stanu faktycznego sprawy - w dacie rozstrzygania przez organy obu instancji przeciwko skarżącemu, będącemu wpisanym na listę kwalifikowanych pracowników ochrony osób fizycznych - toczyło się postępowanie karne o popełnienie czynu m.in. z art. 220 § 1 k.k., tj. przestępstwa umyślnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił zaś art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, w myśl którego pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy pracownik ochrony fizycznej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo.

Z treści tego przepisu wynika, że decyzje w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej mają charakter związany. Świadczy o tym już sama imperatywna forma czasownika "skreśla się". Organ Policji nie ma zatem prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Organ, wydając decyzję, kieruje się jedynie oceną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych ww. przepisie, do zastosowania którego jest zobligowany po stwierdzeniu ich istnienia. Przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia w żadnej mierze nie stopniuje ani też nie różnicuje przesłanek skreślenia. Podstawą skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej jest bowiem skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęcie w stosunku do osoby postępowania karnego o takie przestępstwo. Przepis ten skonstruowany jest w oparciu o związanie administracyjne, co nie daje organom Policji żadnej możliwości odstąpienia od wykonania jego dyspozycji w razie stwierdzenia stanu faktycznego w nim opisanego (por. wyroki NSA z dnia: 24 października 2007 r., sygn. akt II GSK 181/07; 24 września 2008 r., sygn. akt II GSK 358/08; 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1221/10; 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 109/12).

Decyzja w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej nie jest decyzją uznaniową, ani decyzją przed wydaniem której organ bada sytuację skarżącego, czy też ewentualne skutki, jakie taka decyzja może wywołać dla niego samego i jego rodziny. Oznacza to, że gdy zostają spełnione przesłanki z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, organ obligatoryjnie skreśla pracownika ochrony z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Wobec tego chybiona jest argumentacja autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył ww. przepis, bowiem nie uwzględnił negatywnych skutków skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej dla niego i jego rodziny.

Nie może również podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok, nie uwzględnił okoliczności dotyczących charakteru zarzucanego skarżącemu czynu. Z opisu czynu nie wynika, aby skarżący miał dopuścić się umyślnego przestępstwa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji - rozpoznając skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej - w żadnej mierze nie był ani uprawniony, ani zobowiązany do badania ani rozważania umyślności bądź nieumyślności czynu, czy też badania charakteru i stopnia zawinienia, przesłanek winy umyślnej, a także bezpośredniego zamiaru sprawcy (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 109/12). Zatem do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego listy kwalifikowanych pracowników ochrony wystarczający był fakt prowadzenia w stosunku do skarżącego postępowanie karnego o przestępstwo z art. 220 § 1 k.k. (umyślne spowodowanie niebezpieczeństwa utraty życia przez pracownika albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy).

Powyższej oceny nie może także zmienić przywołana przez autora skargi kasacyjnej okoliczność, że nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzucanego przestępstwa, ponieważ ta okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro bezspornym jest, iż w dacie rozstrzygania przez organy obu instancji przeciwko skarżącemu - toczyło się postępowanie karne o popełnienie czynu z art. 220 § 1 k.k., który stanowi przestępstwo umyślne. Ta okoliczność stanowiła w rozpoznawanej sprawie przesłankę ustawową do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

W konsekwencji bezzasadny jest wniosek w skardze kasacyjnej o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie akt sprawy [...] i przeprowadzenie dowodu z wyroku tego Sądu, na okoliczność tego, że skarżący został uniewinniony w I instancji oraz że Prokurator Rejonowy w [...] wywiódł apelację. Tym bardziej, że w świetle przepisów p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. II GSK 2326/13). W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie, przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed sądem pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 847/16). Należy przy tym mieć na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarżący nie podważa ustaleń stanu faktycznego. Wobec tego należy przyjąć, że zaakceptowany przez WSA stan faktyczny został ustalony przez organy w sposób prawidłowy.

Mając na uwadze powyższe należało uznać, że zarówno w dniu [...] czerwca 2015 r. (data decyzji organu I instancji), jak i w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data decyzji organu II instancji) zostały wobec skarżącego spełnione przesłanki z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia. To zaś obligowało organ Policji do skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.