Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 408/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 1, art. 44 par. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3-4, ust. 9, art. 38 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z nr [...] z 11 stycznia 2021 r. Burmistrz Miasta Szczecinek, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 grudnia 2020 r., przyznał E. Z. (stronie, wnioskodawcy, odwołującemu) zasiłek okresowy w wysokości [...] zł w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 czerwca 2021 r. Przyznając powyższe świadczenie organ administracji ustalił, że dochód wnioskodawcy nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Po powzięciu wiedzy, iż wnioskodawca nie ujawnił w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją stanu faktycznego dotyczącego swojej sytuacji dochodowej i majątkowej, postanowieniem nr [...] z 19 września 2022 r., Burmistrz Miasta Szczecinek, wznowił postępowanie a następnie, decyzją nr [...] z 26 października 2022 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia 11 stycznia 2021 r. przyznającą zasiłek okresowy oraz odmówił przyznania zawnioskowanego zasiłku.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 26 października 2022 r. organ wskazał, że po wydaniu decyzji przyznającej pomoc społeczną wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne świadczące o uzyskiwaniu przez stronę dochodu z renty rolniczej i gospodarstwa rolnego, które miały istotny wpływ na uprawnienie do zasiłku okresowego. Na ich podstawie organ ustalił, że dochód strony w miesiącach od listopada 2020 r. do mają 2021 r. był wyższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. od kwoty [...]zł, co nie uprawniało wnioskodawcy do zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Strona wniosła z zachowaniem ustawowego terminu odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, kwestionując również postanowienie wszczynające postępowanie wznowieniowe.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z 25 stycznia 2023 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Szczecinek nr [...] z dnia 26 października 2022 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samo gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł - kwota obowiązująca od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. (obecnie [...] zł).

Kolegium ustaliło, że podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego w rozpatrywanej sprawie było ujawnienie przez organ pierwszej instancji nowych okoliczności faktycznych, potwierdzonych dowodami urzędowymi, istniejących w dniu wydania decyzji z 11 stycznia 2021 r., a nieznanych w tym dniu organowi, które były istotne dla sprawy przyznania stronie zasiłku okresowego. Organ stwierdził bowiem, że odwołujący uzyskuje dochód w postaci renty z KRUS od dnia 22 listopada 2018 r. oraz z hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego.

Ponieważ organ przyznał stronie zasiłek okresowy po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 grudnia 2020 r., przedmiotem oceny organu w postępowaniu wznowieniowym był dochód strony uzyskany od listopada 2020 r. do maja 2021 r. Jak zaś wynika z zaświadczeń z Urzędu Gminy S. z dnia 28 marca 2022 r. oraz 12 maja 2022 r. strona od dnia 5 listopada 2015 r. posiada gospodarstwo rolne położone w miejscowości K. o pow. 13,7976 ha fizycznych, co stanowi 3,0327 ha przeliczeniowych, a dochód z tego stanowi kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie (3,0327 ha x [...] zł = [...] zł). Na podstawie zaś zaświadczeń z KRUS z dnia 29 marca 2022 r. i 23 czerwca 2022 r. oraz decyzji Prezesa KRUS z dnia 15 marca 2020 r.- z uwzględnieniem zaświadczenia z dnia 12 maja 2022 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. - stwierdzono, że z renty rolniczej strona uzyskiwała dochód w poszczególnych miesiącach w następujących wysokościach: [...] zł w listopadzie 2020 r. (łączny dochód [...] zł), [...] zł w grudniu 2020 r. (łączny dochód [...] zł), [...] zł w styczniu 2021 r. (łączny dochód [...] zł), [...] zł w lutym 2021 r. (łączny dochód [...] zł), [...] zł w marcu 2021 r. (dochód wyłącznie z hektarów przeliczeniowych gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł), [...] zł w kwietniu 2021 r. (łączny dochód [...] zł) oraz [...] zł w maju 2021 r. (łączny dochód [...] zł).

W takim stanie rzeczy, wobec ujawnienia okoliczności nieznanych organowi w dniu przyznania zasiłku okresowego, a istniejących w tym dniu (dochód z renty i gospodarstwa rolnego), organ pierwszej instancji był zobligowany do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z dnia 11 stycznia 2021 r. celem zbadania, czy wystąpiła przesłanka uzasadniająca weryfikację wskazanej decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jej wpływu na wynik sprawy dało organowi podstawę do uchylenia tej decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie wystąpiły okoliczności określone w art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a. (gdy są podstawy do jej uchylenia, ale upłynęło już 10 lat, oraz gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej).

W następstwie własnej oceny dowodów Kolegium potwierdziło prawidłowość decyzji organu I instancji. Wyjaśniono, że z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany, tj. obligatoryjny ("zasiłek okresowy przysługuje"), o ile tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w tym przepisie. Do pierwszej z przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku okresowego należą okoliczności takie jak długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Drugą przesłanką jest dochód wnioskodawcy, który nie może przekraczać kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Choć wnioskodawca spełnia przesłankę sytuacyjną wynikającą z powyższego przepisu (choroba, bezrobocie), to z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wnioskowana pomoc w formie zasiłku okresowego mu nie przysługuje. Wnioskodawca nie spełnia bowiem drugiej z przesłanek uzasadniających przyznanie zasiłku okresowego, tj. dochodowej.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia skarżonej decyzji organu I instancji także z przyczyn wskazywanych w odwołaniu tj. odnoszących się do postanowienia wznawiającego postępowanie. Wyjaśniono, iż na postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania wznowieniowego zażalenie nie przysługuje. Potwierdzono prawidłowość doręczenia powyższego postanowienia w trybie fikcji doręczenia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. w dniu 11 października 2022 r., co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji oraz na kopercie. Nadmieniono też, iż strona nie wykazała w odwołaniu w jaki sposób okoliczność braku odbioru postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania wznowieniowego i braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów wpłynęła na jej sytuację. Tymczasem zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wtedy, gdy stawiająca go strona wykaże, że uniemożliwiono jej w ten sposób dokonanie kontentych czynności procesowych, których wykonanie wpłynęłoby na wynik sprawy.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 oraz art. 233 § 1 k.p.a. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny oraz sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego. Zdaniem skarżącego zgromadzone dowody, w tym zaświadczenia nie mogły stanowić podstawy poczynionych ustaleń. Ponadto organy wyłudzały w toku wywiadu środowiskowego i pozyskiwania dowodów dane dotyczącego jego spraw. Nadto skarżący podniósł, że nie został powiadomiony o wszczęciu wznowionego postępowania.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji "jako rażąco szkodliwych i ze złą oceną stanu faktycznego".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję uchylającą w wyniku wznowienia postępowania decyzję Burmistrza Miasta Szczecinek nr [...] z dnia 11 stycznia 2021 r. przyznającą skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości [...] zł w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 czerwca 2021 r. po stwierdzeniu - w oparciu o ujawnione po wydaniu decyzji okoliczności - iż dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Jak ustaliły organy administracji, wnioskodawca nie ujawnił w postępowaniu zmierzającym do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, że uzyskuje dochód w postaci renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz posiada gospodarstwo rolne. Organy poczyniły w powyższym zakresie ustalenia w oparciu o pisma Urzędu Gminy S. oraz zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, decyzji Prezesa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S..

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wobec powyższego, organ I instancji w zaistniałych okolicznościach trafnie wznowił z urzędu stosownym postanowieniem (art. 149 § 1 k.p.a.) postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2021 r.

Trafnie też organy przyjęły, iż zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, iż osoba, której dochód przekracza kryterium dochodowe nie jest uprawniona do uzyskiwania zasiłku okresowego.

Prawidłowo też organy przyjęły, że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło ono w okresie od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. – [...] zł (a obecnie [...] zł).

Prawidłowo też ustalone, iż dochód oblicza się na podstawie art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przy czym w myśl art. 8 ust. 9 powyższej ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł - kwota obowiązująca od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. (obecnie [...] zł). Stosownie natomiast do art. 8 ust. 10 tej ustawy dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się.

W świetle zgromadzonych dowodów nie ulega wątpliwości, iż skoro skarżący posiadał gospodarstwo rolne o pow. 13,7976 ha fizycznych (co stanowi 3,0327 ha przeliczeniowych), dochód z tego tytułu podlegał zaliczeniu przy weryfikacji spełnienia kryterium dochodowego, podobnie jak kwoty ustalone przez organy administracji w oparciu o zaświadczenia z KRUS z 29 marca 2022 r. i 23 czerwca 2022 r. oraz decyzję Prezesa KRUS z dnia 15 marca 2020 r. Trafnie też uwzględniono zaświadczenie z dnia 12 maja 2022 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S..

Słusznym był zatem wniosek organów administracji, iż niewątpliwe dochody skarżącego, wbrew jego pierwotnym oświadczeniom, przekraczały kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Powyższe nakazywało zaś przyjąć, iż skarżący nie spełniał drugiej z przesłanek uzasadniających przyznanie zasiłku okresowego, tj. dochodowej. Sama zaś przesłanka sytuacyjna (choroba i bezrobocie) nie była wystarczająca dla uzyskania przedmiotowego świadczenia.

Tym samym zaistniały okoliczności obligujące organ prowadzący wznowione postępowanie do uchylenia decyzji z 11 stycznia 2021 r. w sprawie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. oraz do jednoczesnej odmowy przyznania powyższego świadczenia na podstawie wniosku z 29 grudnia 2020 r.

Wbrew zarzutom skargi zgromadzone przez organy administracji dokumenty urzędowe dawały podstawy do poczynionych przez nie ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej skarżącego, szczególnie w sytuacji, gdy w istocie nie kwestionuje on faktu posiadania gospodarstwa rolnego oraz uzyskiwania renty z KRUS a swoich racji upatruje jedynie w "ochronie swojego dobrego imienia" oraz stanie zdrowia.

Z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wynika, że przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany. Zatem zasiłek taki może być przyznany jedynie po wypełnieniu przesłanek w nim wskazanych przez ustawodawcę. W szczególności zasiłek okresowy przysługuje osobom których dochody - obliczane zgodnie z ustawą o pomocy społecznej - nie przekraczają oznaczonego w niej kryterium dochodowego. Przy ocenie czy powyższe świadczenie przysługuje wnioskodawcy, nie mogły być natomiast uwzględniane okoliczności wskazywane w pismach skarżącego.

Jeśli chodzi zaś o zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości wszczęcia wznowionego postępowania oraz naruszenia jego prawa do czynnego uczestniczenia w jego toku, podnoszona w skardze i wcześniejszych pismach argumentacja nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutów. Doręczenie postanowienia nastąpiło prawidłowo w trybie fikcji doręczenia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Nadto, jak zasadnie dostrzegło Kolegium, w swoich stanowiskach strona nie wykazała, aby okoliczność faktycznego braku odbioru postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania wznowieniowego i braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów uniemożliwiła jej wykazanie, iż jego dochody nie przekraczały kryterium dochodowego w badanym okresie.

W świetle powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o orzekł o oddaleniu skargi.