Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 699/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 167 ust 4
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art 170 par 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 667/12 w sprawie ze skargi A.K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany z ostrzeżeniem 1) oddala skargę kasacyjną 2) zasądza od A.K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej [...] kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 667/12 oddalił skargę A.K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany z ostrzeżeniem.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...]września 2011 r., nr [...], po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko A.K., obwinionemu o to, że:

a) pełniąc służbę w Oddziale Celnym w [...] w dniu [...] marca 2010 r. niewłaściwie przeprowadził kontrolę szczegółową samochodu osobowego marki [...] o numerze rej. [...], w którym w wyniku przeprowadzenia powtórnej kontroli celnej stwierdzono przemyt wyrobów akcyzowych w postaci papierosów, co stanowi naruszenie obowiązku służbowego funkcjonariusza celnego określonego w art.166 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.),

b) pełniąc służbę w Oddziale Celnym w [...] w dniu [...] marca 2010 r. niewłaściwie wykonywał przydzielone obowiązki służbowe na stanowisku wagowym (wywóz), co stanowi naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego określonych w art. 166 pkt 3 oraz art. 166 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.),

uznał A.K. za winnego zarzucanych mu czynów oraz orzekł karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, że A.K., dokonując w dniu [...] marca 2010 r. kontroli szczegółowej samochodu osobowego, skierowanego do kontroli szczegółowej z adnotacją "podejrzenie przemytu papierosów wskazanie psa tylny zderzak", nie dokonywał demontażu żadnych elementów konstrukcji pojazdu, nie wnioskował o prześwietlenie pojazdu na RTG, nie zgłaszał także potrzeby pomocy innego funkcjonariusza. Kontrola trwała 3 minuty, obwiniony wpisał w systemie SWOC "wynik negatywny". W toku powtórnej kontroli celnej powyższego pojazdu przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Granicznego Referatu Zwalczania Przestępczości w [...] bezpośrednio po kontroli dokonanej przez A.K., ujawniono papierosy w ilości [...] paczek ([...] szt.), ukryte w miejscach wcześniej wskazanych przez psa służbowego. Z zeznań funkcjonariuszy przeprowadzających powtórną kontrolę wynika, że miejsca ukrycia papierosów nie były nietypowe i trudnodostępne. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wskazał, że Dyrektor Izby Celnej [...] w decyzji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] określił czynności, jakie powinien wykonać funkcjonariusz w toku szczegółowej kontroli celnej. Ponadto w instrukcji stanowiskowej obowiązującej w Oddziale Celnym w [...] od stycznia 2010 r. określono, że w trakcie dokonywania szczegółowej kontroli funkcjonariusz celny winien obligatoryjnie sprawdzić wnętrze środka przewozowego, przeznaczone do przewozu osób, wnętrze bagażnika, przestrzeń ładunkową, przyczepę wraz z jej przestrzenią ładunkową oraz inne elementy konstrukcyjne pojazdu, których sprawdzenie jest możliwe w oparciu o przeznaczony do kontroli sprzęt specjalistyczny jak też sprzęt do kontroli.

W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] kontrola przedmiotowego pojazdu została dokonana przez A.K. w sposób nierzetelny, bez należytej staranności. Przeprowadzając kontrolę szczegółową w Budynku Kontroli Specjalnej był on obowiązany skontrolować, przy użyciu odpowiedniego sprzętu, elementy konstrukcyjne pojazdu, co do których można było przypuszczać, że mogły posłużyć do przemytu. Twierdzenie obwinionego, że nie dokonał demontażu elementów pojazdu, gdyż nie posiada w tym zakresie przeszkolenia nie może zasługiwać na uwzględnienie, gdyż przeprowadza on kontrole szczegółowe od lipca 2004 r. Większość funkcjonariuszy nie posiada wykształcenia z zakresu mechaniki pojazdowej, a wiedzę i umiejętności nabywa pełniąc zawód funkcjonariusza celnego. Nie znalazły również potwierdzenia zarzuty A.K. co do niewłaściwego wyposażenia Budynku Kontroli Specjalnej w odpowiednie narzędzia lub że są one niesprawne. Stanowisko kontroli szczegółowej w tym budynku było wyposażone w sprzęt do kontroli, w tym w potrzebne narzędzia. Organ dodatkowo wyjaśnił, że wykrycie papierosów wymagało użycia prostych narzędzi, tj. śrubokręta i klucza, a niektóre części można było zdemontować nawet bez ich użycia. Ponadto zauważył, iż obwiniony nie skorzystał z możliwości pomocy innego funkcjonariusza, mimo, że miał taką możliwość. Zdaniem organu, okoliczności naruszenia przez obwinionego obowiązku służbowego przez niedbałe i nierzetelne przeprowadzenie szczegółowej kontroli celnej zostały wykazane w materiale dowodowym w sposób niebudzący wątpliwości.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwego wykonywania przez A.K. obowiązków służbowych na stanowisku wagowym (wywóz) na zmianie nocnej z [...] marca 2010 r. podał, że z zapisów w książce służby oraz z wydruków z systemu TCS wynika, że dokonał on ostatniego ważenia o godz. [...] i opuścił stanowisko wagowe przed godz. [...], bez wiedzy i zgody Kierownika Zmiany, odstępując od standardowej procedury zakończenia służby, polegającej na zdaniu służby Kierownikowi Zmiany, wbrew pisemnemu poleceniu Kierownika Oddziału Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...]. Ponadto wskazał, że Kierownik Zmiany [...] z uwagi na dużą kolejkę pojazdów oczekujących przed stanowiskiem wagowym wydał obwinionemu ustne polecenie dokonywania ważenia pojazdów do zakończenia służby, tj. do godz. 7:00. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] oceniając wagę powyższego uchybienia stwierdził, iż ilość zważonych przez obwinionego pojazdów odbiegała od minimalnej ilości, tj. [...] pojazdów, jaka powinna być zważona na przejściu [...]. Wielkość ta została określona na podstawie Koncepcji systemu wczesnego ostrzegania o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej na granicy polsko-[...] z dnia [...] września 2009 r., opracowanej przez Pełnomocnika Szefa Służby Celnej. Ponadto zauważył, iż ilość samochodów zważona przez A.K. znacznie odbiegała od wielkości wykonanej na zmianie bezpośrednio ją poprzedzającej oraz następującej po niej (ponad 50 %). Wpis w książce służby sporządzony przez A.K. o wadliwym działaniu urządzenia został zweryfikowany przez Eksperta Celnego Oddziału Celnego w [...], który nie stwierdził żadnych błędów w działaniu urządzenia. Na podstawie zeznań świadków ustalono, że zaistniałe nieprawidłowości w działaniu urządzenia wagowego nie miały istotnego wpływu na przebieg procesu ważenia. Jednocześnie podał, że przy ocenie czynu, jako okoliczność łagodzącą potraktowano fakt nierytmicznego odbioru pojazdów przez stronę [...] oraz fakt wydania przez obwinionego trzech decyzji wymiarowych.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia do Dyrektora Izby Celnej [...] A.K. zarzucił, że w toku postępowania dyscyplinarnego pominięto fakt, na który wskazał w trakcie przesłuchania, dotyczący otrzymania od Kierownika Oddziału [...] ustnego polecenia szybkiego odprawienia przedmiotowego pojazdu. Potwierdzeniem tego faktu jest zapis z kamer dołączony do akt postępowania jako dowód, na którym wyraźnie widać, jak obwiniony po rozmowie z [...] kończy kontrolę pojazdu, która z tego powodu trwała tylko 3 minuty. Na tę okoliczność został przez niego zgłoszony również wniosek dowodowy o przesłuchanie [...], który jednak nie został uwzględniony. Ponadto przesłuchiwany w tej sprawie [...] nie został zapytany o fakt ewentualnego wydania polecenia przez [...]. W ocenie obwinionego, należy poddać w wątpliwość wiarygodność wyjaśnień [...], który zaprzeczył wydaniu takiego polecenia.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego wykonywania obowiązków na stanowisku wagowym obwiniony wskazał, że żaden przepis lub polecenie nie narzuca funkcjonariuszowi dokonywania konkretnej ilości odpraw na stanowisku waga – wywóz, nie określa także czasu, w jakim czynności te powinny być wykonywane. Opuszczenie stanowiska pracy przed godz. [...] i przekazanie książki służby Kierownikowi Zmiany przez innego funkcjonariusza było podyktowane koniecznością skorzystania z toalety, gdyż na stanowisku waga – wywóz nie ma węzła sanitarnego.

Dyrektor Izby Celnej [...], działając na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 98, poz. 555 ze zm., dalej jako K.p.k.) oraz art. 187 ustawy o Służbie Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji. Jednocześnie sprecyzował opis drugiego zarzutu postawionego obwinionemu, stwierdzając, że niewłaściwe wykonywanie obowiązków służbowych polegało na niezachowaniu, ustalonych w Koncepcji systemu wczesnego ostrzegania o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej na granicy polsko-[...] z dnia [...] września 2009 r., opracowanej przez Pełnomocnika Szefa Służby Celnej, normy, według której minimalna ilość opraw w ruchu towarowym na kierunku wywóz z Unii Europejskiej wynosiła [...] pojazdów, podczas gdy obwiniony zważył [...] pojazdów oraz bez zezwolenia opuścił stanowisko służbowe waga – wywóz.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, że wniosek obwinionego o zawiadomienie prokuratury o złożeniu fałszywych zeznań przez [...] nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym. Wyjaśnił, że wniosek obwinionego o przesłuchanie [...] został oddalony, gdyż jest on obywatelem [...] i nie można przewidzieć czy i kiedy dowód ten będzie możliwy do przeprowadzenia. Podał również, iż wniosek o ponowne przesłuchanie [...] nie został uwzględniony, gdyż w/w był już przesłuchiwany, także na wskazywaną przez obwinionego okoliczność wydania przez [...] polecenia dokonania szybszej kontroli, a jego odpowiedzi były w tej kwestii przeczące. Uznając pozostałe wnioski A.K. za zasadne organ odwoławczy stwierdził, że z wyjaśnień udzielonych przez Zastępcę Kierownika Oddziału Celnego w [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] wynika, że na podstawie Koncepcji systemu wczesnego ostrzegania o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej na granicy polsko-[...] z dnia [...] września 2009 r. funkcjonariusz celny jest zobowiązany dokonać w trakcie jednej służby w ruchu towarowym na kierunku wywóz z UE co najmniej [...] odpraw – ważenia pojazdów ciężarowych. Z wyjaśnień tych wynika również, iż nie wydawano poleceń wewnętrznych co do czasu dokonywania pojedynczego ważenia, jednak średnio czas ten wynosi 2 minuty 30 sekund. W dalszej kolejności przedstawiono dostępny dla wszystkich funkcjonariuszy tryb i sposób zapoznania się z regulacjami w zakresie ilości dokonywanych odpraw i czasu pojedynczej odprawy (ważenia).

W ocenie organu odwoławczego, adnotacja w systemie SWOC, wskazująca na uzasadnione podejrzenie przemytu papierosów w kontrolowanym przez obwinionego pojeździe stanowi niepodważalny dowód, że dokonana przez niego w dniu [...] marca 2010 r. kontrola samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] była przeprowadzona w sposób nierzetelny. Nie można również dać wiary wyjaśnieniom obwinionego, że nie wykrył przemytu, gdyż nie posiadał przeszkolenia z zakresu mechaniki samochodowej, dokonuje on bowiem kontroli pojazdów od 14 lat. Ponadto zauważył, iż obwiniony mając świadomość braku odpowiednich umiejętności do pełnienia służby na danym stanowisku i nie zgłaszając tego faktu przełożonym, powinien mieć na uwadze, że takie zachowanie może doprowadzić do narażenia Skarbu Państwa na straty oraz do niewłaściwego wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Dyrektor Izby Celnej [...] wyjaśnił, że co do zasady kontrola w Budynku Kontroli Specjalnej winna być kontrolą w miejscach trudno dostępnych, również przy użyciu narzędzi specjalistycznych, natomiast kontrola wykonana przez obwinionego została dokonana w taki sposób , że odbiegała nawet od kontroli wykonywanej na pasie.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego wykonywania przez obwinionego w dniu [...] marca 2010r. przydzielonych obowiązków służbowych na stanowisku wagowym (wywóz) wskazał, że skoro obwiniony zważył [...] pojazdów, a ostatniego ważenia dokonał o godz. [...], to nie można uwzględnić jego wyjaśnień, że nie zważył ustalonej ilości pojazdów ze względu na wadliwy sprzęt. Z zeznań świadków [...] oraz [...] wynika, że nieprawidłowości w działaniu urządzenia wagowego (tj. uszkodzenia jednej z kamer, oznaczania przez system wyników ważenia gwiazdkami sugerującymi nieprawidłowość przy ważeniu) nie miało istotnego wpływu na przebieg procesu ważenia. Ponadto obwiniony opuszczając bez zgody Kierownika Zmiany stanowisko wagowe oraz nie stawiając się na zakończenie zmiany i nie przekazując mu osobiście książki służby postąpił niezgodnie z obowiązującymi zasadami wynikającymi z wydanego polecenia kierownika .

Dyrektor Izby Celnej [...] stwierdził, że przedstawione zarzuty stanowią naruszenie obowiązków funkcjonariusza celnego i uzasadniały pociągnięcie A.K. do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Przy wymierzaniu obwinionemu kary dyscyplinarnej wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg jego służby oraz przeanalizował oceny okresowe i opinie służbowe. Wziął również pod uwagę brak skruchy ze strony obwinionego, który stoi na stanowisku, że postąpił właściwie. Uznał, że w niniejszej sprawie brak jest okoliczności, które mogłyby wpłynąć na obniżenie kary i stwierdził, że kara nagany z ostrzeżeniem jest karą adekwatną do popełnionych przewinień dyscyplinarnych. Ponadto wyjaśnił, że podnoszone przez obwinionego zarzuty dotyczące nieprawidłowego działania Oddziału Celnego w [...] nie podlegały rozpatrzeniu, gdyż nie są one związane z niniejszą sprawą. Prowadzone postępowanie dyscyplinarne nie nosi również znamion szykany obwinionego za jego działalność w Związku Zawodowym Celnicy PL, ani za zgłaszanie nieprawidłowości w działaniu jednostek organizacyjnych Izby Celnej [...], czy za krytykę kadry kierowniczej.

Powyższe orzeczenie dyscyplinarne stało się przedmiotem skargi A.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której wniósł o stwierdzenie jego nieważności, ewentualnie o jego uchylenie oraz uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podał, że dla oceny zarzutu dotyczącego nieprawidłowego przeprowadzenia przez niego kontroli samochodu, podstawowe znaczenie ma kwestia wydania mu przez Kierownika Oddziału Celnego w [...] ustnego polecenia jej przyspieszenia. Z treści nagrania zarejestrowanego na kamerze dozorowej wynika, że Kierownik Oddziału Celnego podszedł do niego podczas dokonywania kontroli samochodu. Według skarżącego otrzymał on wówczas polecenie aby "przyspieszyć ruchy". Podczas przesłuchania świadka [...] na okoliczność tej rozmowy, nie zadano mu pytania, czy słyszał teść rozmowy [...] i A.K. i nie poproszono o jej zrelacjonowanie. W zamian zadano sugerujące pytania o otrzymywanie poleceń od [...], aby przyspieszyć kontrole pojazdów oraz o naciski na innych funkcjonariuszy na szybsze odprawianie pojazdów. Ponadto skarżący wskazał, że jego wnioski dowodowe o ponowne przesłuchanie [...] oraz o przesłuchanie świadka [...] zostały oddalone. W ocenie A.K. stanowiło to rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 170 § 1 K.p.k. i mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 K.p.k.

Skarżący wyjaśnił również, iż nie miał możliwości dokonania bardziej szczegółowej kontroli przedmiotowego samochodu osobowego z uwagi na brak przeszkolenia z zakresu demontażu i mechaniki samochodów. Brak takiego przeszkolenia może być przyczyną uszkodzenia samochodu, które może doprowadzić do skierowania roszczenia przez stronę i wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego niewłaściwego wykonywania obowiązków na stanowisku waga – wywóz, podniósł, że nie ustalono czy znał on treść Koncepcji wczesnego ostrzegania o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej na granicy polsko-[...], a także czy dokument ten był dostępny dla funkcjonariuszy. Nie zbadano, czy norma wynosząca [...] pojazdów była w Oddziale Celnym przestrzegana, zaś z treści zeznań [...] wynika, że zarówno skarżący jak i inni funkcjonariusze podczas zmian ważyli znacznie mniejszą ilość pojazdów od wskazanej normy.

Skarżący przedstawił szczegółowe wyliczenia dotyczące przebiegu zmiany, będącej przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Z obliczeń tych wynika, że po odliczeniu czasu poświęconego na wydawanie decyzji, poszukiwanie kierowcy pojazdu, który zatarasował panel wagowy oraz na odpoczynek, na odprawę jednego samochodu przeznaczył 5 min. Zdaniem skarżącego trudno uznać taki czas za nadmiernie długi, przy założeniu, że w ciągu 12 godzin funkcjonariusz powinien odprawić [...] samochodów co daje 4 min. i 23 sek. na jeden pojazd. Nie ustalono, czy działanie skarżącego było działaniem zawinionym, a przy ocenie czynu pominięto kwestię przysługującej mu 30 min. przerwy w służbie. Nie uwzględniono również faktu, że opuszczenie przez niego stanowiska było wymuszone potrzebą fizjologiczną i nie zbadano, jaka była praktyka przekazywania książki służby po zakończonej zmianie.

Zdaniem skarżącego, w toku postępowania dyscyplinarnego naruszono zasadę postępowania określoną w art. 7 K.p.k. oraz rażąco naruszono prawa, które mu w tym postępowaniu przysługiwały. Ponadto organy orzekające w sprawie nie uzasadniły należycie, dlaczego została mu wymierzona kara nagany z ostrzeżeniem. W uzasadnieniach orzeczeń dyscyplinarnych jedynie zdawkowo wskazano na negatywne skutki i następstwa naruszenia przez niego obowiązków służbowych. Skarżący podkreślił, że jego działań podejmowanych w toku postępowania dyscyplinarnego oraz wniosków zmierzających do wyjaśnienia nieprawidłowości występujących w Oddziale Celnym w [...] nie można traktować jako okoliczności mające wpływ na wymiar kary. W ocenie skarżącego wymierzona mu kara dyscyplinarna rażąco odbiega od kar wymierzanych innym funkcjonariuszom pełniącym służbę w tym Oddziale za podobne czyny.

Dyrektor Izby Celnej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne dotyczy wymierzenia kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi celnemu. Wyjaśnił, że w tego rodzaju sprawach zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola prawidłowości przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a więc zbadanie, czy postępowanie zostało wszczęte i toczyło się zgodnie z przepisami Rozdziału 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159), a także czy zastosowana wobec funkcjonariusza kara mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych określonym w art. 167 ust. 1 w/w ustawy.

W niniejszej sprawie orzeczeniem dyscyplinarnym Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] września 2011 r., utrzymanym w mocy orzeczeniem dyscyplinarnym Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] maja 2012 r., A.K. uznano za winnego naruszenia obowiązków służbowych – niewłaściwego przeprowadzenia kontroli szczegółowej samochodu osobowego oraz niewłaściwego wykonywania przydzielonych obowiązków na stanowisku wagowym (wywóz) – określonych w art. 166 pkt 4 i art. 166 pkt 3 oraz art. 166 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej i na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 3 orzeczono karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zasadnicze zarzuty skargi dotyczą sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności wadliwej oceny materiału dowodowego, w następstwie której przypisano skarżącemu w/w naruszenia obowiązków służbowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzono zgodnie z wymogami ustawy o Służbie Celnej i powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. oraz stosowanymi odpowiednio przepisami Kodeksu postępowania karnego. Wbrew zarzutom skargi, sposób przeprowadzenia dowodów, w szczególności z przesłuchania świadków i ich ocena nie nasuwają zastrzeżeń. Dowody te jednoznacznie potwierdzają fakt ujawnienia w wyniku rekontroli samochodu osobowego m-ki [...] nr rej. [...] ukrytych papierosów, po uprzednim wskazaniu miejsca przez psa. Wskazanie to było podstawą do skierowania pojazdu do kontroli szczegółowej, którą przeprowadzał skarżący. Organy prawidłowo uznały – jako mało wiarygodną – wersję skarżącego o braku fizycznej możliwości demontażu zderzaka samochodu. Zasadnie zauważyły, że większość funkcjonariuszy celnych nie posiada wykształcenia z zakresu mechaniki pojazdowej, a umiejętności w tym zakresie nabywa w trakcie pełnienia służby na stanowisku kontroli, zaś skarżący był funkcjonariuszem celnym od 14 lat i nie zgłaszał problemów z przeprowadzaniem kontroli.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zebrane w sprawie dowody pozwoliły organom dyscyplinarnym na postawienie skarżącemu również drugiego z zarzutów, przy czym przy tej ocenie nie sposób pominąć wskazań zawartych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, a także specyfiki stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Celnej. Powołany przepis stanowi, że funkcjonariusz jest obowiązany rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że orzeczenia dyscyplinarne organów obu instancji zawierają wymagane prawem elementy, określone w art. 178 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej. Ich uzasadnienia są obszerne, wyczerpujące i – wbrew ocenie skarżącego – wskazują dowody, na których organy się oparły oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności. Zawierają one również ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego złożonych w toku postępowania dyscyplinarnego oraz wniosków dowodowych.

Odnośnie orzeczonej wobec skarżącego kary dyscyplinarnej wyjaśnił, iż nie może wnikać merytorycznie w jej wymiar w przypadku, gdy zostały zachowane reguły określone w przepisach dotyczących postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy celnych. Gradacja kar dyscyplinarnych jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jednakże ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każda z nich. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i wybór rodzaju kary należy do organów dyscyplinarnych i pozostaje w sferze ich uznania. Zgodnie z art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie, organy nawiązując do wskazań zawartych w powołanym przepisie uzasadniły wybór rodzaju orzeczonej kary dyscyplinarnej, a zatem ocena wagi naruszenia obowiązków służbowych i rodzaj kary dyscyplinarnej są prawidłowe i pozbawione cech dowolności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.K., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, poprzez przyjęcie, że nie może wnikać merytorycznie w wymiar kary dyscyplinarnej, o ile zachowane zostały reguły zawarte w przepisach dotyczących prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy celnych, podczas gdy ma on obowiązek ocenić, czy wymierzona w postępowaniu dyscyplinarnym kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, czy w należytym stopniu uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby i czy uzasadnienie organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne odpowiada wymogom stawianym przez ten przepis;

2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w sprawach związanych z postępowaniem dyscyplinarnym zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie kontrola prawidłowości przeprowadzenia tego postępowania, tj. badanie, czy postępowanie zostało wszczęte i toczyło się zgodnie z przepisami Rozdziału 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz. 159), a także czy zastosowana wobec funkcjonariusza kara mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych zawartym w art. 167 ust. 1 w/w ustawy, a zatem tylko kontrola formalna, a nie merytoryczna ocena orzeczenia w granicach stawianych mu w skardze zarzutów;

3) naruszenie przepisów postępowania, poprzez obrazę art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 1 p.p.s.a., polegającą na nieustosunkowaniu się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów skargi oraz na braku ich oceny i należytego umotywowania powodów ich nieuwzględnienia;

4) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4, art. 7 i art. 170 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, poprzez oddalenie skargi w sytuacji ich rażącego naruszenia przez organy prowadzące postępowanie poprzez jednostronnie niekorzystną dla skarżącego ocenę materiału dowodowego, oparcie wyroku na niekompletnym materiale dowodowym, oddalenie wniosków dowodowych, zgłoszonych przez obwinionego, o istotnym znaczeniu dla ustalenia stanu faktycznego.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że odnośnie pierwszego z postawionych skarżącemu zarzutów, najistotniejsze znaczenie miało wyjaśnienie, czy kierujący Oddziałem Celnym w [...] wydał A.K. ustne polecenie przyspieszenia kontroli samochodu osobowego [...] nr rej. [...]. Skarżący zgłosił wnioski dowodowe, które zmierzały do wykazania, że od [...] takie polecenie służbowe otrzymał, czemu on zaprzeczył. W tym celu zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka obywatela [...] oraz wniosek o ponowne przesłuchanie świadka [...]. Wnioski te zostały jednak z naruszeniem art. 170 § 1 K.p.k. oddalone. W ocenie autora skargi kasacyjnej zaniechanie przeprowadzenia dopuszczalnego i dającego się przeprowadzić dowodu, zmierzającego do wykazania istotnej okoliczności, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego. Nie można bowiem oddalić wniosku dowodowego z tej przyczyny, że zmierza do wykazania okoliczności przeciwnych niż założone i ustalone przez organ prowadzący postępowanie.

Odnośnie drugiego z postawionych skarżącemu zarzutów, autor skargi kasacyjnej wskazał, że organ dyscyplinarny nie ustalił, czy skarżący znał treść Koncepcji wczesnego ostrzegania o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej na granicy polsko-[...] z dnia [...] września 2009 r., opracowanej przez Pełnomocnika Służby Celnej, gdyż fakt ten nie wynika w sposób jednoznaczny z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Nie ustalono również, czy norma wynosząca [...] pojazdów na jednej zmianie była w Oddziale Celnym w [...] przestrzegana. Z pytania prowadzącego postępowanie dyscyplinarne, zawartego w protokole zeznań Kierownika Oddziału Celnego w [...] (k. [...]) wynika, że "z wydruków TCS wynika, że wcześniej A.K. na zmianie z [...] kwietnia 2009 r. zważył [...] pojazdów, a na zmianie z [...] marca 2009 r. zważył [...] pojazdów. Również inni funkcjonariusze w trakcie całej zmiany przeważali podobne ilości pojazdów np.: [...]". Okoliczności tej w żaden sposób nie wyjaśniono, podobnie nie ustalono, czy faktycznie norma [...] samochodów jest powszechnie znana funkcjonariuszom tego Oddziału i dlaczego od skarżącego wymaga się wykonania takiej normy w sytuacji, gdy inni funkcjonariusze jej nie realizują. Nie ustalono również jednoznacznie, czy biorąc pod uwagę, że w trakcie służby skarżący wykonywał inne czynności (wydawał decyzje wymiarowe) i doszło przez pewien czas do zablokowania stanowiska wagowego przez samochód ciężarowy – skarżący miał możliwość zważenia większej liczby pojazdów, a nadto czy waga tego czynu polegająca na zważeniu zbyt małej liczby samochodów (jednego wybranego dnia, a nie w większej liczbie dni) jest tego rodzaju, że może być traktowana jako czyn dyscyplinarny.

Autor skargi kasacyjnej podniósł również, iż w uzasadnieniach orzeczeń dyscyplinarnych organów obu instancji nie ustalono, czy działanie skarżącego było działaniem zawinionym, skupiono się jedynie na stronie przedmiotowej zarzucanego mu czynu. Pominięto także fakt, że udanie się przez skarżącego z powodu pilnej potrzeby fizjologicznej o [...] do toalety (na stanowisku wagowym brak jest sanitariatów) uznano za opuszczenie służby, a przekazanie w takiej sytuacji książki służby innemu funkcjonariuszowi – [...], a nie Kierownikowi Zmiany, potraktowano jako działanie zawinione.

Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie ocena niepełnego materiału dowodowego doprowadziła do jednostronnego i niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy oceniono w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a Sąd pierwszej instancji ocenę taką zaakceptował. Popełnione w toku postępowania dyscyplinarnego uchybienia mają charakter rażący, dotyczą podstawowych zasad postępowania, a więc w oczywisty sposób mogą mieć wpływ na wynik postępowania.

Ponadto autor skargi kasacyjnej, powołując się na treść art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, stwierdził, że Sąd pierwszej instancji, powinien skontrolować, czy orzeczona wobec skarżącego kara dyscyplinarna została wymierzona zgodnie z kryteriami określonymi w tym przepisie.

Podkreślił również, iż wymóg prawidłowego, wnikliwego i adekwatnego do stanu faktycznego i prawnego sprawy uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego zyskuje szczególną doniosłość w przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – istnieje ryzyko, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i wymierzenie określonej kary dyscyplinarnej może zostać poczytane przez skarżącego jako retorsja za jego krytyczne uwagi odnośnie dostrzeżonych wad w organizacji lub funkcjonowaniu Służby Celnej oraz jako próba stłumienia takiej krytyki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W związku z powyższym w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako chybione uznać należy zarzuty naruszenia art. 134 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w sprawach związanych z postępowaniem dyscyplinarnym zadaniem sądu administracyjnego jest tylko kontrola formalna, a nie merytoryczna ocena orzeczenia w granicach stawianych mu zarzutów oraz naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 1 p.p.s.a., poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów skargi oraz braku ich oceny i należytego umotywowania powodów ich nieuwzględnienia.

Przypomnieć należy, iż skarga kasacyjna musi spełniać wymogi ustawowe określone w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. Prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Wynika to wprost z treści art. 176 p.p.s.a. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07 Lex nr 422065). Z kolei uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to jednak przyjąć należy, iż ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z: dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238595; z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; z dnia 4 października 2006r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385). Przy czym wskazać należy, iż warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor skargi kasacyjnej miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisu postępowania. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Powołany, jako naruszony, przepis art. 134 p.p.s.a. składa się z dwóch paragrafów. Przy czym § 2 art. 134 p.p.s.a. dotyczy zakazu reformationis in peius. W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. nie został dokładnie określony, nie zawiera bowiem wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która zdaniem autora skargi kasacyjnej została naruszona. Z kolei art. 141 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Tymczasem jako uzasadnienie jego naruszenia podano nieustosunkowanie się do zarzutów skargi. Gdyby nawet przyjąć , że w tym przypadku doszło do oczywistej omyłki pisarskiej i zarzut ten z uwagi na wskazane argumenty dotyczył art. 141 § 4 p.p.s.a., to jednak stwierdzić należy, iż nie został on uzasadniony. Autor skargi kasacyjnej nie podał bowiem konkretnie, do jakich zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji nie odniósł się i jaki miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznej oceny zarzutów naruszenia art. 134 p.p.s.a. i art. 141 § 1 p.p.s.a. nie było możliwe.

Jako nietrafny uznać należy także zarzut dotyczący art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje jedynie w nieustosunkowaniu się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów skargi oraz braku ich oceny i umotywowania powodów ich nieuwzględnienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny są wyznaczone przez granice sprawy administracyjnej. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Zakres sądowej kontroli wyznacza zatem przedmiot danej sprawy administracyjnej zdeterminowany prawnymi podstawami wydanego w niej rozstrzygnięcia. Granice orzekania Sądu pierwszej instancji wyznacza sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym. Tak określony w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza jednocześnie wiążące granice sprawy rozpoznawanej przez sąd. Oznacza to, że granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stanowi jednak podstawy do zwalczania zarówno ustaleń faktycznych, jak i dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny działań organu pod kątem przestrzegania obowiązujących przepisów postępowania. Wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego uwzględniając faktyczne podstawy jego wydania, tj. ustalenia faktyczne, które zostały przyjęte przez organ, jako podstawa wydawanego w sprawie rozstrzygnięcia. Proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego uwzględnia kontrolę realizacji i przestrzegania przez organ orzekający w sprawie wiążących go – w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy, przeprowadzania dowodów oraz ich oceny reguł proceduralnych. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., nie rozpoznał bowiem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę oraz dokonał oceny zaskarżonego orzeczenia z punktu widzenia jego zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Stan faktyczny został ustalony i oceniony w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu regulacji dotyczącej odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Służby Celnej określonej w Rozdziale 11 ustawy o Służbie Celnej i w powołanym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. oraz stosowanych odpowiednio przepisów Kodeksu postępowania karnego i jego kwestionowanie, poprzez zarzut naruszenia. art. 134 § 1 p.p.s.a., jest niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zamierzonego skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 145 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4, art. 7 i art. 170 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej. Istota tego zarzutu oraz jego uzasadnienie sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który oddalił skargę mimo, że w ocenie autora skargi kasacyjnej, organy dyscyplinarne rażąco naruszyły powołane wyżej przepisy i jednostronnie niekorzystnie dla skarżącego oceniły materiał dowodowy, a zaskarżony wyrok oparto na niekompletnym materiale dowodowym, oraz nie uwzględniono nieprawidłowości, jakich dopuścił się organ dyscyplinarny oddalając wnioski dowodowe zgłoszone przez obwinionego, które miały kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo podał, że zagadnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Służby Celnej zostało uregulowane w rozdziale 11 (art.166 – 187) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz.1323 ze zm.) i w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 31, poz.159) oraz, że stosownie do treści art. 187 cyt. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji przepisy te nie zostały w rozpoznawanej sprawie naruszone.

Odnosząc się do kwestii oddalenia przez organ dyscyplinarny wniosków dowodowych A.K. o ponowne przesłuchanie w charakterze świadka [...] oraz o przesłuchanie w charakterze świadka [...] na okoliczność wydania mu przez Kierownika Oddziału Celnego w [...] ustnego polecenia szybszej kontroli przedmiotowego pojazdu niezbędne jest podanie regulacji prawnej normującej sposób i formę ich rozpoznania.

Z § 6 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia Ministra Finansów wynika, że wnioski dowodowe obwiniony zgłasza na piśmie funkcjonariuszowi prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne, wyznaczonemu przez organ dyscyplinarny. Funkcjonariusz prowadzący postępowanie dyscyplinarne rozstrzyga niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia zgłoszenia wniosku dowodowego, o sposobie rozstrzygnięcia wniosku. Natomiast § 7 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że na wniosek obwinionego lub jego obrońcy funkcjonariusz prowadzący postępowanie dyscyplinarne może przeprowadzić przesłuchanie świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy oraz rzecznika dyscyplinarnego. Wskazać należy, iż w postępowaniu dyscyplinarnym powody oddalenia wniosku dowodowego i formy jego rozpoznania określa art. 170 Kodeksu postępowania karnego. Przepis ten stanowi, że:

§ 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne,

2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy,

3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności,

4) dowodu nie da się przeprowadzić,

5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić. § 2.

§ 3. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia.

§ 4. Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania dyscyplinarnego postanowieniem Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] oddalono wyżej wymienione wnioski dowodowe skarżącego, a jako podstawę podano art.170 § 1 i § 3 K.p.k. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że skoro pierwszy ze świadków był już przesłuchiwany w trakcie postępowania dyscyplinarnego i zeznał, że nie słyszał, aby Kierownik Oddziału [...] kiedykolwiek naciskał na obwinionego i innych funkcjonariuszy do szybszego odprawiania pojazdów (karta nr [...], tom III akt sprawy), to nie zachodziła potrzeba jego ponownego przesłuchiwania i zadawania mu konkretnego pytania, czy słyszał teść rozmowy [...] i A.K., w której obwiniony otrzymał polecenie od przełożonego o przyspieszenie kontroli pojazdu. Z zeznania świadka wynikało bowiem, że takiej rozmowy nie słyszał. Ubocznie zauważyć należy, iż z akt postępowania dyscyplinarnego wynika również, że obwiniony nie uczestniczył w przesłuchaniu tego świadka, nie skorzystał również z uprawnienia do zapoznania się z aktami postępowania dyscyplinarnego, w związku z tym nie znał treści zarówno pytań zadanych świadkowi, jak i odpowiedzi. Natomiast powodem oddalenia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka [...] był fakt, że jest on obywatelem [...], tam zamieszkuje i nie można było realnie przewidzieć kiedy ten dowód będzie mógł być przeprowadzony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza uzasadnienia postanowienia oddalającego wyżej wymienione wnioski dowodowe prowadzi do wniosku, że zarzut skarżącego, iż oddalenie tych wniosków dowodowych nastąpiło z naruszeniem art. 170 § 1 K.p.k. jest niezasadny. Opiera się on wyłącznie na jego niezadowoleniu z treści powołanego postanowienia. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika, aby powodem oddalenia tych wniosków dowodowych było uznanie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co skarżący zamierzał udowodnić. Ponadto ubocznie zauważyć należy, że zarzut skarżącego, iż nie wykonał on szczegółowej kontroli przedmiotowego samochodu z uwagi na wydane ustne polecenie Kierownika Oddziału Celnego w [...] nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowie [...] faktu tego bowiem nie potwierdzili. Ich zeznania korespondują natomiast z zeznaniami świadka [...], który zaprzeczył wydaniu skarżącemu ustnego polecenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego także pozostałe argumenty zawarte w uzasadnieniu tego zarzutu skargi kasacyjnej stanowią przyjętą przez jej autora linię obrony skarżącego i mają charakter wyłącznie polemiczny. Wbrew twierdzeniu skarżącego w sprawie nie został również naruszony art. 4 K.p.k. i art. 7 K.p.k. Organ dyscyplinarny badał oraz uwzględniał okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego i wydał zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, zaś przy ich swobodnej ocenie uwzględnił zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Był zatem uprawniony do wydania w stosunku do skarżącego orzeczenia o ukaraniu karą dyscyplinarną.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niezasadny uznać należy także zarzut dotyczący art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, aczkolwiek forma jego naruszenia nie została przez autora skargi kasacyjnej określona. Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje jednak, iż jest nią błędna wykładnia. W świetle powołanych uregulowań prawnych określających odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariuszy celnych, o rodzaju zastosowanej kary dyscyplinarnej decyduje organ dyscyplinarny. Uprawnienie to przysługuje wyłącznie organowi dyscyplinarnemu i sąd administracyjny, w ramach swoich kompetencji, nie jest władny wkraczać w tę materię. Przyznanie sądowi administracyjnemu prawa kontroli legalności orzeczeń dyscyplinarnych nie uprawnia do decydowania za właściwy organ o tym, jaka kara dyscyplinarna powinna zostać zastosowana. Sąd administracyjny w ramach przysługujących kompetencji ma prawo do oceny, czy kara dyscyplinarna została wymierzona z zachowaniem reguł określonych w ustawie, czy znajduje się w katalogu kar przewidzianych ustawą, czy przy jej wymierzaniu uwzględniono kryteria określone w art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej, w tym m.in. czy jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 167 ust. 4 cyt. ustawy. Zasadnie rozważył wszystkie okoliczności, które miały wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.