Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 978/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 5 ust 8
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 100/09 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od J. O. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 100/09 po rozpoznaniu skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 2008 r. [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że J. O. w dniu [...] września 2008r. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci J. i J. wraz z dodatkiem dla obojga z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatkiem na rzecz J. z tytułu rozpoczęcia nauki poza miejscem zamieszkania.

Burmistrz S. decyzją z dnia [...] września 2008r. odmówił przyznania powyższych świadczeń. Organ ustalił, że rodzina wnioskodawcy uzyskała w 2007 roku dochód w wysokości 26.998,09 zł, na który składa się dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych w wysokości 22.822,94 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 4.175, 15 zł, co daje miesięczny dochód rodziny w kwocie 2.249, 84 zł. Przy czterech osobach w rodzinie miesięczny dochód na osobę wynosi 562,46 zł. Oznacza to przekroczenie kryterium dochodowego, gdyż w myśl art. 5 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. O. zakwestionował doliczenie do dochodu rodziny w 2007 roku kwoty 4.175, 15 zł dochodu z gospodarstwa rolnego. Podniósł, że informował organ I instancji, iż od kilku lat nie utrzymuje się z gospodarstwa i nie uzyskuje z niego żadnych dochodów. Zwrócił uwagę, że art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na który powołuje się organ przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa jest skierowany do tych rodzin bądź osób, które utrzymują się z gospodarstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy szeroko przytoczył przepisy regulujące przesłanki uprawniające do świadczeń rodzinnych i zasady ich przyznawania. Ponadto organ ustalił, że J. O. uzyskał dochód w wysokości 373,59 zł, jego żona J. O. - dochód w wysokości 22.449,35 zł, w tym składka zdrowotna J. O. wyniosła 2.349,02 zł. Ponadto do dochodu należy doliczyć dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,8807 ha przeliczeniowego wg zaświadczenia Urzędu Miejskiego w S., w wysokości 4.175,15 zł. Organ II instancji wyjaśnił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie J. O. obliczony na podstawie powyższych danych wynosi 562,46 zł. Przekracza zatem kryterium dochodowe (504 zł - art.5 ust.1 ustawy), nawet przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 5 ust.3 ustawy, która zezwala na przyznanie świadczeń, o ile przekroczenie kryterium dochodowego nie przewyższa kwoty najniższego zasiłku czyli 48 zł. Organ podkreślił, iż ustawodawca przyjął w ustawie domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochody niezależnie od tego, czy się w nim pracuje, czy się je wydzierżawia, stąd niezasadne jest uzależnienie doliczenia tego dochodu od faktycznego utrzymywania się z gospodarstwa. Organ powołał się na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 14 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 321/07. Przytoczył także pogląd wyrażony przez WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 września 2008 r. w sprawie II SA/Rz 222/08, iż nieuprawianie gospodarstwa nie stanowi podstawy do niedoliczenia dochodu z takiego gospodarstwa do dochodu rodziny.

W skardze do WSA w Łodzi skarżący zakwestionował automatyczne doliczanie dochodu z gospodarstwa do dochodu rodziny, zarzucił organowi naruszenie przez organy obowiązków, jakie wynikają z art. 10 §1 K.p.a., wadliwą wykładnie art. 5 ust.8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że należy przyjąć, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, na co wskazują przepisy ustawy o podatku rolnym, jak i art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] września 2008 r. [...].

Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), który określa legalne definicje pojęć którymi posługuje się ustawa. Ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód osoby uczącej się to analogicznie dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodem jest także dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego.

Z przywołanych wyżej definicji, zdaniem Sądu I instancji, wynika wprost, że co do zasady ustawodawca posługuje się pojęciem dochodu uzyskanego, a więc realnie nabytego. Świadczą o tym wyraźnie powołane wyżej definicje. Tam, gdzie ustawodawca przewidział inne rozwiązanie, wskazał to wyraźnie w przepisie.

Co do zasady zatem, jako podstawę wyliczeń przyjmuje się dochód realny. Różne są natomiast zasady obliczania tego dochodu, w zależności od jego źródeł.

W tym też kontekście należy odczytywać unormowanie art. 5 ust. 8 ustawy. Stanowi on, że w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odesłanie w tym przepisie do dochodów podanych przez Prezesa GUS oznacza jedynie zunifikowanie sposobu wyliczenia dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego, dla uniknięcia trudności, z pewnością związanych z każdorazowym wyliczaniem dochodu indywidualnego gospodarstwa. Domniemanie, fikcja dotyczy zatem jedynie wysokości dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego, pod warunkiem że rzeczywiście stanowi ono (gospodarstwo) źródło utrzymania.

Przepis ten określa zatem zasady naliczania dochodu z gospodarstwa rolnego, ale nie samoistnie a w powiązaniu z innymi przepisami. Natomiast nie daje on podstawy do przyjęcia tezy, że ustawodawca wprowadził tym unormowaniem domniemanie, iż posiadacz gospodarstwa rolnego uzyskuje z niego dochody. Za taką tezą nie przemawia wykładnia literalna powołanego przepisu. W art. 5 ust. 8 ustawodawca wskazuje bowiem uogólniony sposób wyliczenia dochodu dla osób, które utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Kolejność zapisów w cytowanym przepisie wymaga, aby najpierw ustalić, czy gospodarstwo stanowi jakiekolwiek źródło utrzymania rodziny i dopiero w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii przystąpić do wyliczenia dochodu zgodnie z zawartą w przepisie dyspozycją. Warunkiem jednak uwzględnienia dochodu z gospodarstwa jest, w ocenie sądu, aby stanowiło ono źródło utrzymania. Takie rozumienie zapisu art. 5 ust. 8 ustawy koreluje również z przytaczanymi we wcześniejszej części uzasadnienia definicjami dochodu, stanowiącymi wszak o dochodzie uzyskanym. Zatem również systemowe założenia ustawy i powiązanie unormowania art. 5 ust. 8 z definicjami dochodu, zawartymi w art. 3 ustawy, a powołanymi we wcześniejszej części uzasadnienia nie daje podstaw do uogólnienia, iż każdemu posiadaczowi (właścicielowi) gospodarstwa można przypisać dochody. Definicje te wszak odsyłają do dochodu uzyskanego.

W świetle powyższego brak jest zdaniem Sądu I instancji podstaw do kategorycznego stwierdzenia, aby intencją ustawodawcy było wprowadzenie domniemania, że posiadanie gospodarstwa zawsze i bezwarunkowo oznacza uzyskiwanie dochodu.

W zakresie treści powołanego przez organ II instancji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 r. w sprawie I OSK 321/07, w którym NSA stwierdził, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. (LEX nr 401679) Sąd I instancji wskazał, że orzeczenie to zapadło na tle odmiennego stanu faktycznego, gdzie przedmiotem rozważań był wpływ umowy dzierżawy gospodarstwa na sposób wyliczania dochodów. Ponadto nawet to domniemanie jest węższe, niż wskazuje organ, bowiem uzależnia uwzględnienie dochodów z gospodarstwa od ustalenia, że w gospodarstwie się pracuje.

Sąd powołał również wyrok WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 294/08, w którym tak jak WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 920/07 podkreślono, że termin "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego" oznacza, iż gospodarstwo to jest prowadzone, dostarcza środków utrzymania.

Reasumując tę część rozważań Sąd I instancji stwierdził, że ustawodawca w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadził zasadę ujednoliconego liczenia dochodów z gospodarstwa rolnego, o ile gospodarstwo to stanowi źródło utrzymania dla rodziny wnioskodawcy, czyli o ile, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 lit. c zdanie ostatnie ustawy zainteresowany dochód uzyskał.

Zasadnie zatem skarżący zarzuca organom niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez rozszerzającą wykładnię pojęcia dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego, co skutkowało pozbawieniem go uprawnień do świadczenia.

Trafny jest tym samym zarzut niewyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ bowiem nie dokonał ustaleń, czy skarżący i jego rodzina rzeczywiście prowadzą gospodarstwo rolne, czy dostarcza ono środków utrzymania.

Podkreślono przy tym, że powyższe rozważania dotyczą stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji SKO w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2008r. Nawet jednak nowelizacja przepisu art. 5 ust. 8 ustawy, obowiązująca z dniem 1 stycznia 2009 roku, interpretowana na kanwie definicji dochodu z gospodarstwa rolnego, zawartej w art. 3 pkt 1 c ustawy, nie daje podstaw do tezy, że posiadanie gospodarstwa jest tożsame z uzyskiwaniem dochodów.

Formułując wskazania dla organów ponownie rozpoznających sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że przy ponownym rozpoznaniu spraw należy ustalić, czy rodzina skarżącego faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne i w zależności od wyników ustalenia wyliczyć dochód rodziny stosownie do zawartej wyżej wykładni art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej interpretacji art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, wówczas jeżeli faktycznie uzyskuje dochód z tego gospodarstwa, tj. na wprowadzeniu ponadnormatywnej przesłanki do wyżej wymienionego przepisu, a co za tym idzie wadliwe wskazanie kierunku dalszego postępowania administracyjnego – art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.);

2. naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że organy obu instancji ustalając dochód skarżącego za 2007 r., nie wyjaśniły okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem nie dokonały ustaleń czy skarżący i jego rodzina rzeczywiście prowadzą gospodarstwo rolne oraz czy dostarcza ono środków utrzymania;

3. naruszenie art. 135 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 1 litera c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód oznacza inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, enumeratywnie wymienione w tym przepisie, w tym m.in. dochody z gospodarstwa rolnego, przy czym pojęcie "gospodarstwo rolne" oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6). Art. 5 ust. 8 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Kolegium, określa natomiast sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego i stanowi, że w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.).

Zdaniem Kolegium z powołanych przepisów wynika, że gospodarstwo rolne jest źródłem dochodu oraz, że dochód z gospodarstwa rolnego nie jest ustalany w wysokości faktycznie uzyskanej, lecz jest on uzależniony od wielkości tego gospodarstwa wyrażonej w hektarach przeliczeniowych oraz wysokości kwoty ogłaszanej przez Prezesa GUS. Taki sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego oznacza, że sam fakt posiadania tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego świadczy o utrzymywaniu się z tego gospodarstwa.

W sytuacji zatem, gdy źródłem dochodu jest gospodarstwo rolne, co do zasady, w myśl art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy ustalić dochód od całej powierzchni tego gospodarstwa, chyba że zaistniała jedna z sytuacji wymienionych w art. 5 ust. 8a ustawy. Wówczas wydzierżawiony obszar gospodarstwa rolnego nie podlega uwzględnieniu przy wyliczaniu dochodu rodziny, natomiast ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 8a, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy (art. 5 ust. 8b). Na gruncie komentowanych przepisów art. 5 ust. 8 i ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych można wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, w którym Sąd uwzględniając skargę kasacyjną stwierdził, że "ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia" (baza LEX nr 401679).

Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że warunkiem wliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego do dochodu rodziny uprawniającego do świadczeń rodzinnych jest ustalenie, że gospodarstwo to stanowi źródło utrzymania rodziny, i że organy obu instancji powinny wyjaśnić źródła dochodu rodziny skarżącego. Sąd nie wypowiedział się w jaki sposób byłoby możliwe udowodnienie faktu utrzymywania się rodziny z gospodarstwa rolnego.

Kolegium wskazało jednocześnie, że Sąd I instancji powołał się na pogląd wyrażony w nieprawomocnym wyroku WSA w Olsztynie z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 920/07, który nie został podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 50/08, uwzględniając skargę kasacyjną, NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. NSA podzielił stanowisko Kolegium, iż w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 ustawy nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.

Wobec tego nie znajduje również uzasadnienia zarzut Sądu, niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, względnie, gdyby ten wniosek nie ostał się, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przejęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.

Trafnym jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. polegający na przyjęciu, że organy obu instancji ustalając dochód skarżącego za 2007 r., nie wyjaśniły okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie dokonały ustaleń czy skarżący i jego rodzina rzeczywiście prowadzą gospodarstwo rolne oraz czy dostarcza ono środków utrzymania. Zaznaczyć jednak należy, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że organy obu instancji, w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły, że J. O. jest właścicielem gospodarstwa rolnego na terenie S. o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Wynika to między innymi z zaświadczenia z dnia [...] września 2009 r., nr [...] wydanego z upoważnienia Burmistrza S[...]. Ustalenia te nie są również kwestionowane przez stronę skarżącą. Jednocześnie organy administracji publicznej zaprezentowały pogląd, który znalazł uznanie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, że samo posiadanie gospodarstwa rolnego rodzi domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód. Tym samym niedokonanie przez organy administracji publicznej ustaleń faktycznych, polegające na niepoczynieniu ustaleń czy skarżący i jego rodzina rzeczywiście prowadzą gospodarstwo rolne oraz czy dostarcza ono środków utrzymania, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przepisów prawa materialnego, wskazać należy, że naruszenie takie może przejawiać się w dwóch różnych formach, tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego , polegające na błędnej interpretacji art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wskazuje jedynie uogólniony sposób wyliczenia dochodu dla osób, które utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej rozpoznające wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych winny ustalić, czy gospodarstwo stanowi jakiekolwiek źródło utrzymania rodziny i dopiero w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii przystąpić do wyliczenia dochodu zgodnie z zawartą w przepisie dyspozycją.

Z taką interpretacją art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych Naczelny Sąd Administracyjny nie może się jednak zgodzić.

Samo bowiem posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że organ wydający decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego winien, obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się, uwzględnić fakt posiadania gospodarstwa rolnego stosując wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd zgodnie z którym z gospodarstwa rolnego, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymuje się także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub użytkowanie. Jak wielokrotnie wskazywano art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera jedynie założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego prawem wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjmowanym przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. (por. wyrok NSA z 3 września 2009 r. sygn. akt I OSK 3/09, niepubl., z dnia 14 grudnia 2007 r., I OSK 321/07, LEX nr 401679, z dnia 15 grudnia 2008 r., I OSK 50/08, niepubl, z dnia 23 czerwca 2009r., I OSK 1290/08 niepubl.).

Co za tym idzie organy administracji prawidłowo ustaliły łączny dochód rodziny J. O. w 2007 r. na [...] zł przy założeniu, że z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych uzyskał ona dochód za 2007 r. w wysokości [...] zł. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w obwieszczeniu z dnia 22 września 2008 r. (M.P. nr 72, poz. 656) ogłosił wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2007 r. w kwocie 2 220 zł. Dodatkowo, jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] sierpnia 2008 r., J. O. uzyskał dochód w wysokości 373,59 zł zaś zgodnie z zaświadczeniem ww. Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. J. O. uzyskała dochód w kwocie [...] zł. Tym samym miesięczny dochód rodziny J. O. w 2007 r. wyniósł 2 249,84 zł co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 562,46 zł (4 osoby). W takim przypadku rodzina J. O. nie spełniała kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę wynoszącego w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych 504 zł, ani też kryterium dochodowego obliczonego stosownie do art. 5 ust. 3 ww. ustawy.

Wobec tego należy przyznać rację wnoszącemu skargę kasacyjną Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Piotrkowie Trybunalskim, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r. naruszył przepis prawa materialnego - art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że utrzymywanie się z gospodarstwa rolnego w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć jako faktyczne uzyskiwanie dochodu z tego gospodarstwa. Konsekwencją tej błędnej wykładni było uchylenie wydanych w sprawie decyzji i nakazanie organom wyjaśnienie czy skarżący i jego rodzina rzeczywiście prowadzą gospodarstwo rolne i czy dostarcza ono środków utrzymania.

Jednocześnie mimo zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 135 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji obu instancji, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest uzasadnienia tego zarzutu co nie pozwala się do niego odnieść.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji orzekające w sprawie niniejszej prawidłowo ustaliły dochód skarżącego i uznały, że rodzina J. O. nie spełnia kryterium dochodowego z ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji odmówiły przyznania mu zasiłku rodzinnego i dodatków. Z tego względu należało uchylić zaskarżony wyrok, a ponieważ w sprawie miało miejsce w istocie jedynie naruszenie prawa materialnego, albowiem naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, należało rozpoznać skargę, która jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu z przyczyn wyżej wskazanych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd na zasadzie art. 207 § 2 ww. ustawy odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od J. O. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim ze względu na sytuację materialną skarżącego.