Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4959/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 174 pkt 2, art. 176, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 49c ust. 1.
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 82/21 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 13 listopada 2020 r. nr PR4.8011.64.2020.GOX w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. S. na rzecz Ministra Finansów kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 82/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) oddalił skargę T. S. (dalej: Skarżąca) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej: Minister) z dnia 13 listopada 2020 r. w przedmiocie ulgi płatniczej.

Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: P.b.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Ministra nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci uchylenia tej decyzji pomimo tego, że zebrany przez organ i analizowany przez WSA materiał dowodowy i ustalenia faktyczne w przedmiocie dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą, jej wieku, oszczędności, możliwości zarobkowych wskazywały na konieczność takiego rozstrzygnięcia i właściwe zastosowanie tych przepisów oznaczałoby wydanie takiego rozstrzygnięcia;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w związku z art. 49c ust. 1 P.b. polegające na błędnym uznaniu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie podlega pod hipotezę wymienionych wyżej norm i przyjęciu, że nie zachodzi przesłanka pozytywna do umorzenia opłaty legalizacyjnej Skarżącej, mimo że w rzeczywistości ważny interes podatnika został wykazany.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: Wojewoda) oraz o zasądzenie na rzecz r. pr. K. M. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., art. 49c ust. 1 P.b. oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. K.p.a. Przede wszystkim podnieść należy, że wbrew wymogom art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. zarzut ten nie został należycie uzasadniony. Przypomnieć więc trzeba, iż w przypadku wniesienia zarzutu na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić. Zatem autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisów prawa, które w jego ocenie zostały naruszone, lecz ma obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia tym przepisom. Mocą art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a to oznacza, iż zakres kontroli wyznacza autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone.

Uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w sposób niespełniający wymogów określonych powyżej wskazanymi przepisami skutkuje tym, że stan faktyczny sprawy przyjęty za miarodajny przez Sąd pierwszej instancji pozostaje niepodważony i tym samym jest nim związany Naczelny Sąd Administracyjny.

We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. Wiele miejsca poświęcono w niej na przedstawienie okoliczności poprzedzających ustalenie opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany budynek mieszkalny, o umorzenie której to opłaty Skarżąca wnioskowała. Twierdzono, że WSA oraz organy "nie zbadały, jaki był stopień naruszenia przepisów p.b. i czy w związku z tym nałożona opłata legalizacyjna była adekwatna do stopnia naruszenia". Utrzymywano, iż pominięte zostały kwestie związane z możliwością uzyskiwania w przyszłości przez Skarżącą środków utrzymania.

Wadliwość uzasadnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania ograniczyła znacząco możliwości kontrolne Sądu odwoławczego, niemniej jednak wskazać można, iż prawidłowe jest stanowisko WSA, że w postępowaniu w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej nie może być oceniana zasadność wymierzenia tej opłaty. Podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności związane z powstaniem opłaty legalizacyjnej, w tym podanie w projekcie budowlanym nieprawidłowego numeru działki, mogą być brane pod uwagę w postępowaniu w sprawie ustalenia opłaty i mieć wpływ na jej wymierzenie lub odstąpienie od wymierzenia. Na orzeczenie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej służą środki zaskarżenia, których wykorzystanie może doprowadzić do skontrolowania przez sąd aktu administracyjnego wydanego w tym przedmiocie. Jak trafnie zauważa Minister w odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżąca nie złożyła zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji ustalające opłatę legalizacyjną, zatem nie skorzystała z możliwości poddania kontroli przez organ wyższej instancji i sąd zasadności jej ustalenia, czy też jej wysokości. Odnotować też warto, że postanowienie organu pierwszej instancji ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej w ogóle nie podlega kontroli sądu, tymczasem tego oczekuje Skarżąca w ramach niniejszego postępowania sądowego, które jak wiadomo, dotyczy umorzenia opłaty legalizacyjnej (nie dotyczy jej wymiaru). Postępowanie to jest prowadzone na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i ogranicza się do sprawdzenia, czy wystąpiły przesłanki określone w tym przepisie. Tymi przesłankami są: ważny interes podatnika i interes publiczny. Organy i WSA wyczerpująco i prawidłowo wyjaśniły znaczenie tych pojęć, zatem nie ma potrzeby powtarzać tych samych argumentów.

Działając w granicach materii normowanej art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organy ustaliły sytuację finansową Skarżącej wręcz w sposób detaliczny i poddały je szczegółowej analizie. Wzięły pod uwagę dochody Skarżącej, jej sytuację zdrowotną oraz stan majątkowy. Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku, organy ani WSA nie stwierdzili, że stan faktyczny nie podlega pod hipotezę norm zwartych w tym przepisie, lecz badając go w granicach zakreślonych tym normami doszli do wniosku, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie opłaty legalizacyjnej. Stwierdzili bowiem, że uzyskiwane dochody pozwalają Skarżącej na zaspokojenie potrzeb jej gospodarstwa domowego, wobec czego nie ma zagrożenia egzystencji Skarżącej. Jej przychody kształtują się na stabilnym poziomie, bez zakłóceń odbywa się też spłata zobowiązań wobec wierzycieli prywatnych. Uznali, że sytuacja bytowa i majątkowa Skarżącej jest dobra - jest ona właścicielką dwóch domów jednorodzinnych o łącznej wartości ok. 290.000,00 zł oraz gruntów rolnych o powierzchni 4,8221 ha i wartości szacunkowej 50.000,00 zł (na gruntach tych Skarżąca nie prowadzi działalności rolnej). Wzięli pod uwagę, że zapłata opłaty legalizacyjnej nie doprowadzi do utraty dachu nad głową, czyli nie spowoduje zagrożenia dla dalszej jej egzystencji. Uwzględnili i tę okoliczność, iż opłata dotyczy budynku niezamieszkałego, a więc niesłużącego do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych Skarżącej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy i WSA dokonali prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do normy art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Przesłanki określone w tym przepisie zostały należycie rozważone przez organy i Sąd pierwszej. Zatem zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jest niezasadny.

Sąd odwoławczy zgodził się z Sądem pierwszej instancji, że skoro Skarżąca posiada majątek własny, który bez uszczerbku dla jej egzystencji pozwala na pokrycie opłaty manipulacyjnej, to nie leży w interesie publicznym, by opłatę tę umarzać. Instytucja umorzenia należności ma bowiem służyć wsparciu podmiotów, dla których zapłata należności publicznoprawnych prowadzi do zagrożenia ich bytu. Instytucja ta nie służy natomiast temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem.

Poza tym, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, zapłata opłaty legalizacyjnej nie jest nieuchronną karą, lecz uprawnieniem strony, gdyż chroni ją przed dokonaniem rozbiórki samowoli budowalnej. Skarżąca ma więc wybór, czy uiści opłatę legalizacyjną, czy dokona rozbiórki budynku, który sama określa jako ruinę.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

sędzia B. Woźniak sędzia J. Sokołowska sędzia D. Gajewski