Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 298/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Żandarmerii Wojskowej
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 19 ust. 1a
journal: Dz.U. 1992 nr 97 poz 485
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 12 listopada 1992 r. w sprawie zarządzania ruchem na drogach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na czynność Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatrzymania broni palnej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] na rzecz skarżącego T. K. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lipca 2023 r. Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] dokonał zatrzymania u T. K., żołnierza zawodowego, w miejscu jego zamieszkania, następujących egzemplarzy broni palnej:

1. Rewolwer [...]. (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

2. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

3. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

4. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

5. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

6. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

7. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

8. Rewolwer [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

9. Strzelba [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

10. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

11. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

12. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

13. Strzelba [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

14. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

15. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

16. Strzelba [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

17. Rewolwer [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

18. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

19. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

20. Karabin [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

21. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

22. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

23. Rewolwer [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

24. Strzelba [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

25. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

26. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

27. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

28. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

29. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

30. Karabinek [...] (seria i nr: [...]) (protokół nr [...] z [...].07.2023 r.)

31. Karabinek [...] (seria i nr: [...]) (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

32. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

33. Karabinek [...] (seria i nr: [...]) (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

34. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

35. Karabinek [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.)

36. Pistolet [...] (protokół nr [...] z dnia [...].07.2023 r.),

wraz z odpowiednią dokumentacją dotyczącą w/w sztuk broni palnej.

Zatrzymanie powyższych sztuk broni palnej zostało udokumentowane protokołami odrębnymi dla każdego egzemplarza broni.

T. K. został również tego dnia o godz. 12.00 zatrzymany przez Żandarmerię Wojskową z powodu – jak wynika z protokołu zatrzymania – iż w dniu [...] lipca 2023 r. w [...] na ul. [...] był w posiadaniu 4 jednostek broni palnej, w których posiadanie wszedł poprzez użycie za autentyczny podrobionego dokumentu oraz posiadał broń palną bez wymaganego pozwolenia, a zachodziła obawa ukrywania się lub zatarcia śladów, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k. i art. 263 § 2 k.k. Został również przesłuchany w charakterze świadka na okoliczność powyższych zdarzeń, następnie tego samego dnia, o godz. 14.30 został zwolniony.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r., sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] we [...], po zapoznaniu się z materiałami postępowania sprawdzającego o sygn. [...] prowadzonego w sprawie posiadania broni palnej bez wymaganego zezwolenia, tj. w sprawie czynu z art. 263 § 2 k.k. i inne k.k., na podstawie art. 303 k.p.k., art. 305 § 1 k.p.k., art. 325b § 1 pkt 1 k.pk. w zw. z art. 309 pkt 4 k.p.k. i art. 309 pkt 4 k.p.k., art. 311 § 2 k.k. w zw. z art. 312 pkt 1 k.p.k., wszczął śledztwo:

1) w sprawie posiadania bez wymaganego zezwolenia od [...] marca 2023 r. do [...] lipca 2023 r. w [...] broni palnej w postaci karabinku [...], pistoletu 9 mm [...], strzelby [...], pistoletu 9 mm [...] oraz od [...] lipca do [...] lipca 2023 r. pistoletu [...][...], to jest w sprawie czynu z art. 263 § 2 k.k.;

2) w sprawie podrobienia w celu użycia za autentyczny w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru nie później niż do dnia [...] maja 2023 r. w [...] dokumentów w postaci umów sprzedaży:

- broni palnej w postaci karabinku [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego T. D.,

- broni palnej w postaci pistoletu 9 mm [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego por. K. M.,

- broni palnej w postaci strzelby [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego M. L.,

- broni palnej w postaci pistoletu 9mm [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego M. L.

a następnie przedłożenia w/w dokumentów Komendantowi Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] oraz Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] celem dokonania rejestracji broni, to jest w sprawie czynu z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r., sygn. akt [...] w/w Prokurator przedstawił T. K. zarzut tego, że:

1) w okresie od [...] marca 2023 r. do [...] lipca 2023 r. w [...] posiadał bez wymaganego zezwolenia broń palną w postaci karabinku [...], pistoletu 9 mm [...], strzelby [...], pistoletu 9mm [...] oraz od [...] lipca do [...] lipca 2023 r. pistoletu [...], to jest o czyn z art 263 § 2 k.k.;

2) działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru nie później niż do dnia [...] maja 2023 r. w [...] podrobił w celu użycia za autentyczny dokumenty w postaci umów sprzedaży:

- broni palnej w postaci karabinku [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego T. D.,

- broni palnej w postaci pistoletu 9 mm [...], poprzez niej podpisu kupującego por. K. M.,

- broni palnej w postaci strzelby [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego M. L.,

- broni palnej w postaci pistoletu 9mm [...], poprzez nakreślenie na niej podpisu kupującego M. L.

a następnie przedłożył w/w dokumenty Komendantowi Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] oraz Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] celem dokonania rejestracji broni, to jest o czyn z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

Pismem z dnia [...] marca 2024 r. T. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skierował do Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezprawnym zatrzymaniu broni palnej i złożenia jej do depozytu z naruszeniem art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 485 ze zm. dalej u.b.a.) w nieprzekraczalnym terminie 14 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądowoadministracyjną. Uzasadniając wezwanie, obszernie wyjaśnił przyczyny, dla których powyższą czynność uważa za dokonaną z naruszeniem przepisów u.b.a., w szczególności jej art. 19 ust. 1a.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie, uznając je za niezasadne.

Pismem z dnia [...] maja 2024 r. T. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynności materialno-techniczne Komendanta Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] polegające na bezprawnym zatrzymaniu połączonym ze złożeniem do depozytu a następnie przetrzymywaniu oraz odmowie zwrotu wskazanych wyżej 36 sztuk broni palnej, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. polegające na tym, że Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] zatrzymał i złożył do depozytu broń palną wymienioną w 36 punktach, a nadto na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] marca 2024 r. nadal odmawia zwrotu w/w broni palnej i w/w broń palną (wraz z dokumentacją) nadal przetrzymuje, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki w rozumieniu art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. do odebrania skarżącemu a następnie przetrzymywania w/w broni palnej;

2) art. 19 ust. 1 pkt ł w zw. art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5 u.b.a. polegające na tym, że Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] zatrzymał i złożył do depozytu broń palną wymienioną w w/w 36 punktach a nadto na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] marca 2024 r. nadal odmawia zwrotu w/w broni palnej i (wraz z dokumentacją) nadal ją przetrzymuje, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki w rozumieniu przepisów art. 19 ust. 1 u.b.a. do odebrania skarżącemu a następnie przetrzymywania w/w broni palnej.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno-technicznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., iż w sprawie nie zostały spełnione wynikające z art. 19 ust. 1a u.b.a. przesłanki do dokonania kwestionowanej czynności materialno-technicznej, katalog przestępstw z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. jest katalogiem zamkniętym, zaś postawione skarżącemu zarzuty z art. 263 § 2 oraz art. 270 k.k. nie zawierają się w tym katalogu. W szczególności nie zaistniała przesłanka zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Posłużenie się przez ustawodawcę słowem "może" w art. 19 ust. 1a u.b.a. stanowi wyraźną wskazówkę dla organów, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany lub oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby istotnie zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność ich posiadania. Organ odmawiając zwrotu broni na wezwanie z dnia [...] marca 2024 r., nie przeprowadził żadnego postępowania celem ustalenia, jakoby skarżący stanowił zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, zaś stanowisko organu przedstawione w piśmie z dnia [...] kwietnia 2024 r. rażąco narusza zasadę praworządności. Nie ma również podstaw, by w sprawie stosowano przepisy art. 19 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5 u.b.a. Wykazanie przesłanki, że osoba, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, nie może ograniczyć się do ogólnych twierdzeń na temat rodzaju zarzucanego jej czynu, lecz powinno polegać na wskazaniu konkretnych okoliczności w zachowaniu takiej osoby, uzasadniających odebranie jej posiadanej zgodnie z prawem broni i amunicji.

W odpowiedzi na skargę Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wywiódł, m.in., iż do podjęcia kwestionowanej przez skarżącego czynności wystarczające jest, gdy zachodzi jedynie obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego albo dla wolności i praw innych osób. W przedmiotowej sprawie zachodzą owe obawy, nie znane są bowiem rzeczywiste plany i zamiary sprawcy. Przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie o czyn związany z nielegalnym posiadaniem broni zakupionej na osoby trzecie, w sposób niezgodny z prawem i nie wiadomo do jakiego celu może zostać wykorzystana. Zatrzymanie broni i umieszczenie jej w depozycie ma charakter jedynie prewencyjny, celem zabezpieczenia i ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z tych względów, mając na uwadze prewencyjny charakter omawianej instytucji, nie można oczekiwać, by organ dał inny wyraz, (w szczególności pisemny) swojej obawie co do zagrożenia, jakie stwarza określona osoba.

Posiadanie broni bez wymaganego zezwolenia stanowi bez wątpienia czyn, który jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać kolizji z prawem i należy od nich wymagać nieskazitelnej postawy. Muszą dawać rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrożą bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która jest podejrzana o zakup broni na podstawie promes wydanych na osoby trzecie, nie daje rękojmi przestrzegania bezpieczeństwa i porządku publicznego. W sprawie została spełniona przesłanka do czasowego odebrania broni i amunicji na podstawie art. 19 ust. 1 omawianej ustawy, gdyż skarżący stał się osobą o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a u.b.a., albowiem każda z osób, której postawiono zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa, tak jak w przypadku skarżącego, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Istota zarzutów postawionych skarżącemu, co prawda niepotwierdzonych jeszcze prawomocnym wyrokiem karnym, czyni uzasadnionym przypuszczenie, że może on stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 19 ust. 1 u.b.a. osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami ustawy Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni w przypadku ujawnienia:

1) okoliczności, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5, w zakresie broni palnej,

2) okoliczności, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz ust. 5 pkt 2-6, w zakresie zarejestrowanej broni pneumatycznej

- a zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu.

Z kolei zgodnie z art. 19 ust. 1a u.b.a. Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Broń oraz dokumenty, o których mowa w ust. 1 oraz 1a, niezwłocznie przekazuje się do depozytu właściwemu organowi Policji albo Żandarmerii Wojskowej (art. 19 ust. 2 u.b.a.).

W treści protokołów przyjęcia broni i amunicji do depozytu z dnia [...] lipca 2023 r. jako podstawę prawną zaskarżonej czynności wskazano art. 19 ust. 1 u.b.a., jednakże z akt sprawy nie wynika, aby w odniesieniu do skarżącego zachodziła którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5 tej ustawy, a w dalszej kolejności, na skutek tzw. podwójnego odesłania, którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a. Na podstawie art. 19 ust. 1 u.b.a. można odebrać broń, amunicję i dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie, która z tego powodu, że została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za jedno z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi zagrożenie dla siebie oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego. Tymczasem z akt sprawy nie wynika w szczególności, aby w dacie podjęcia zaskarżonej czynności, tzn. w dniu [...] lipca 2023 r., skarżący był osobą skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, czy skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia (art. 15 ust. 1 pkt 6, ppkt a) oraz b) u.b.a.).

Z korespondencji organu ze skarżącym a także z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, iż podstawy prawnej zaskarżonej czynności materialno-technicznej organ upatruje w art. 19 ust. 1a u.b.a.

Odebranie broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność jej posiadania jest czynnością materialno-techniczną. Dotyczy bowiem sfery czysto faktycznego działania organu, o czym świadczy użyty w art. 19 ust. 1a u.b.a. zwrot "odebranie". Czynność materialno-techniczna ma zatem wyraźną podstawę prawną, upoważnienie do jej podjęcia ma postać aktu normatywnego i wywołuje określone skutki prawne w sferze praw lub obowiązków konkretnego podmiotu, w tym wypadku posiadacza broni. Skoro zaś odebranie broni jest czynnością materialno-techniczną, to dla jej przeprowadzenia nie jest wymagane wydanie decyzji administracyjnej, która stosownie do art. 104 § 2 k.p.a. rozstrzygałaby sprawę co do istoty w całości lub części. Nie jest też konieczne wydanie postanowienia.

Przepisy prawa materialnego nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ działający, na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a. powinien przedstawić swoje stanowisko co do konieczności odebrania broni, stwierdzając jedynie, że odbywa się to "za pokwitowaniem". W sytuacji, gdy jedynym dokumentem potwierdzającym dokonanie czynności odebrania broni jest wystawienie "pokwitowania", kwestią sporną pozostaje ustalenie, na jakim etapie (kiedy) organ powinien uzasadnić merytoryczne przesłanki jej dokonania. W sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ, działający na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a. powinien umotywować swoje stanowisko w kwestii odebrania broni, jako że nie jest wydawane w tym przedmiocie żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego w postaci decyzji czy postanowienia. Nic nie stoi na przeszkodzie, ażeby argumentacja stanowiąca podstawę prewencyjnego odebrania broni została przedstawiona przez organ w późniejszej korespondencji ze skarżącym. Organ może to uczynić więc zarówno w dacie dokonania czynności odebrania broni, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a nawet w odpowiedzi na skargę, jako że w obecnym stanie prawnym, na skutek nowelizacji art. 52 § 3 p.p.s.a., z dniem 1 czerwca 2017 r. ustawodawca w przypadku skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zniósł instytucję wezwania do usunięcia naruszenia prawa, której wyczerpanie w poprzednim stanie prawnym, stanowiło zasadniczą przesłankę dopuszczalności skargi (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., II OSK 3238/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kwestionowana w niniejszej sprawie czynność jest zatem zaliczana do innych niż określone w pkt 1-3 (tj. decyzji i postanowień) aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W sprawie niniejszej skarżący był obecny w miejscu odebrania mu wymienionych na wstępie sztuk broni palnej, tak więc trzydziestodniowy termin do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na tę czynność rozpoczął swój bieg od dnia następnego, tzn. od 28 lipca 2023 r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę w omawianym przypadku zastosowanie znajduje jednak zdanie drugie art. 53 § 2 p.p.s.a. W dniu podjęcia zaskarżonej czynności skarżący nie dysponował bowiem pomocą profesjonalnego pełnomocnika, a z akt sprawy nie wynika, aby został wówczas pouczony o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nadto w dacie tej nie doręczono mu żadnego pisemnego uzasadnienia dokonanej czynności. Organ uczynił to dopiero w datowanej na [...] kwietnia 2024 r. odpowiedzi na skierowane przez skarżącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (którego wniesienie nie było wymagane) oraz w treści odpowiedzi na skargę, co zgodnie z przytoczonym wyżej poglądem orzecznictwa jest dopuszczalne, nie powinno jednak działać na niekorzyść strony. Stąd też w ocenie Sądu skargę wniesioną w dniu [...] maja 2024 r., z uchybieniem terminu wynikającego z art. 53 § 2 p.p.s.a., należało rozpoznać co do istoty, gdyż uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych aniżeli w niej podniesione.

Jedyną przesłanką odebrania broni bezpośrednio wskazaną w art. 19 ust. 1a u.b.a. jest prowadzenie przeciwko danej osobie postępowania karnego o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to jest umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu bądź nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 19 ust. 1a ustawy dotyczy osoby, której przedstawiony został zarzut popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tylko bowiem w przypadku postawienia zarzutu można mówić, że przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne. Przed postawieniem zarzutu postępowanie toczy się w sprawie, a nie przeciwko konkretnej osobie (por. wyroki NSA z 18 czerwca 2019 r., II OSK 2047/17, z 23 września 2020 r., II OSK 1351/20, z 16 listopada 2021 r., II GSK 2108/21 a także wyroki WSA w Warszawie z 3 listopada 2022 r., VIII SA/Wa 365/2, z 28 stycznia 2021 r., II SA/Wa 905/20 oraz z 13 sierpnia 2021 r., VI SA/Wa 1614/21, WSA w Kielcach z 4 lutego 2021 r., II SA/Ke 982/20, WSA w Gliwicach z 8 grudnia 2020, III SA/Gl 614/20).

Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego etap postępowania przygotowawczego, nazywany postępowaniem przeciwko osobie (in personam) rozpoczyna się co do zasady z momentem przedstawienia określonej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa (art. 71 § 1, art. 313 § 1 k.p.k., por. też m.in. L.K. Paprzycki (red.), "Komentarz aktualizowany do art. 1 - 424 Kodeksu postępowania karnego", Lex/el. 2015, komentarz do art. 313 k.p.k.).). Jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia, by na gruncie przepisu art. 19 ust. 1a u.b.a. pojęcie to miało być rozumiane w sposób odmienny (por. powołany wyżej wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., II GSK 2108/21). Od chwili wszczęcia postępowania przeciwko osobie pojawia się nowa strona, czyli podejrzany (art. 71 § 1 k.p.k.).

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 303 k.p.k., jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Prawdopodobieństwo niezbędne do wszczęcia postępowania karnego nie musi być duże, wystarczy tu niewielki jego stopień (por. D. Świecki (red.), "Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany", opubl. Lex/el. 2020, komentarz do art. 303 k.p.k.). Z kolei zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się zatem wobec osoby, co do której zaistniało dostateczne podejrzenie, że popełniła czyn będący przedmiotem prowadzonego postępowania. Podejrzenie powinno być oparte nie tylko na konkretnych, lecz także wiarygodnych dowodach. Zachodzi ono wówczas, gdy zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia tego faktu.

Odnosząc przedstawioną wyżej wykładnię do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż w dacie podjęcia przez organ zaskarżonej czynności ([...] lipca 2023 r.) polegającej na odebraniu wymienionych na wstępie 36 sztuk broni palnej, skarżący nie był osobą, przeciwko której toczy się postępowanie karne. Osobą taką stał się dopiero w dniu [...] listopada 2023 r., z chwilą przedstawienia mu zarzutów. Co więcej, dnia [...] lipca 2023 r. został przesłuchany – ale w charakterze świadka, a nie podejrzanego. W międzyczasie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Prokurator wszczął śledztwo, jednakże zostało ono wszczęte "w sprawie", a nie przeciwko konkretnej osobie. W dacie podjęcia zaskarżonej czynności wynikająca z art. 19 ust. 1a u.b.a. materialnoprawna przesłanka odebrania skarżącemu broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność ich posiadania nie była zatem spełniona.

W tym stanie rzeczy uznać należało, że Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] naruszył art. 19 ust. 1a u.b.a. w sposób wyżej opisany. Konsekwencją tego było stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., a także § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł), wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego adwokatem ([...] zł) oraz opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17) zł.