Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 68/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i art.30 ust. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 68/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 8 czerwca 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r., sprawy ze skargi B. M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G., z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, , I. oddala skargę w całości;, II. przyznaje adwokatowi P. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 590,40 (słownie: pięćset, dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. (w dalszej części uzasadnienia również jako organ odwoławczy, Kolegium lub SKO) z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2, art. 14, art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych lub w skrócie u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania B. M. (dalej jako wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) od decyzji wydanej z upoważniania Burmistrza Miasta K. G. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. G. (dalej jako organ I instancji lub Dyrektor MOPS) z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], o przyznaniu stronie na syna O. M. zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Dyrektor MOPS decyzją z 3 listopada 2016 r., orzekł o przyznaniu stronie na syna:

1) zasiłku rodzinnego w wysokości 124,00 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.,

2) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 we wrześniu 2017 r. w jednorazowej kwocie 100,00 zł.

Przyznając te świadczenia rodzinne organ I instancji zawarł w decyzji informację, że z tych świadczeń będzie potrącał świadczenia rodzinne na spłatę zadłużeń określonych jako świadczenia nienależnie pobrane we wcześniejszych decyzjach tego organu:

- z [...] października 2011 r., nr [...],

- z [...] kwietnia 2012 r. nr [...].

Organ I instancji odstąpił ponadto od uzasadniania decyzji uznając, że w całości zostało uwzględnione żądanie strony.

W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika- swojego ojca D. M., wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia decyzji od słów "Zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych ..." do słów "... do momentu całkowitej spłaty zadłużenia." Skarżąca podniosła w odwołaniu, że nie wnosiła o potrącenia oraz nie wnosiła o wypłatę świadczeń w gotówce. Zdaniem strony brak jest podstawy prawnej do dokonywania potrąceń z jej świadczeń rodzinnych, gdyż przy dochodzie dwuosobowej rodziny wynoszącym 400,00 zł, powoduje to całkowite zubożenie.

Kolegium podniosło, iż na podstawie art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny w okresie zasiłkowym 2016/2017 przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. Zasiłek rodzinny wynosi 124,00 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wynosi jednorazowo 100,00 zł.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia organu I instancji, że miesięczny dochód dwuosobowej rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosi kwotę 200,00 zł, a tym samym spełnione zostały ustawowe przesłanki, aby przyznać wnioskowane świadczenia.

W dalszej części uzasadnienia SKO, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących zastosowania potrącenia względem przyznanego wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego, przywołało przepis art. 30 ust. 6 u.ś.r., zgodnie z którym kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów.

Kolegium podkreśliło, że czynność potrącenia nienależnie pobranych świadczeń z bieżąco wypłacanych świadczeń jest czynnością materialno-techniczną, a co za tym idzie nie ma formy decyzji administracyjnej. Warunkiem zastosowania instytucji potrącenia jest ustalenie ostateczną decyzja administracyjną kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz pobieranie przez świadczeniobiorcę zasiłku rodzinnego w kolejnych okresach zasiłkowych. Dalej wskazano, iż skoro jest to czynność materialno-techniczna, to wystarczy, aby organ pisemnie poinformował świadczeniobiorcę o fakcie potrącenia. Alternatywnie, w sytuacji gdy organ wydaje decyzję przyznającą świadczenia rodzinne na kolejny okres zasiłkowy, może w treści uzasadnienia/pouczenia wyjaśnić świadczeniobiorcy, że zgodnie z art. 30 ust. 6 u.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone konkretną decyzją będą potrącane ze świadczeń wypłacanych lub zasiłku dla opiekuna.

W ocenie SKO brak jest podstawy prawnej dla wydawania przez organ właściwy odrębnej decyzji administracyjnej w przedmiocie potrącenia, a samo potrącenie nie może być uzależnione od zgody świadczeniobiorcy na dokonywanie potrąceń. Jednocześnie zauważono, że czynność potrącenia z przyznanego świadczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją ostateczną niewątpliwie są czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a.). Tym samym w razie sporu na tym tle pomiędzy stroną a organem, dotyczącego prawidłowości dokonywanych potrąceń, strona może dochodzić ochrony swych praw w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 u.p.p.s.a.

Tym samym zdaniem Kolegium trzeba przyjąć, że niezasadne są wywody zawarte w odwołaniu dotyczące potrącenia, w tym także z powołaniem się na sytuację dochodową rodziny. Nadto niesłusznie odwołująca dopatruje się naruszenia prawa w fakcie potrącenia, gdy fakt nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych wynika już z decyzji ostatecznych.

W przekonaniu organu odwoławczego, w sytuacji przyznania świadczeń rodzinnych w całości zgodnie z wnioskiem oraz udzielenie informacji - nie będącej decyzją - o potrąceniach, nie można uznać, że brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowiłby naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Na powyższą decyzję SKO strona wniosła skargę do tutejszego Sądu, zarzucając naruszenie art. 107 k.p.a., co w jej mniemaniu winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji administracyjnej zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c u.p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi opisano dokładnie części składowe poprawnej decyzji oraz powtórzono, iż skarżąca nie zgadza się z treścią sentencji decyzji organu I instancji, w której zapisano o potrąceniu świadczenia powołując się na art. 30 ust. 6 u.ś.r. Zdaniem skarżącej takie wyjaśnienie, zgodnie zresztą ze stanowiskiem Kolegium, mogłoby się znaleźć w części uzasadnienia/pouczenia decyzji, a nie w jej sentencji. Zarzucono również, iż treść zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia oraz, że nieprawdziwe są stwierdzenia w treści tejże decyzji, iż "w całości zostało uwzględnione żądanie B. M.", bowiem jest to fikcja niemająca żadnych podstaw w treści zebranego materiału dowodowego.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie skargi, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że w ocenie SKO zapis o potrąceniach w decyzji organu I instancji ma walor informacji o dokonywaniu takich potrąceń i nie stanowi rozstrzygnięcia decyzyjnego jako takiego.

Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej przyznany skarżącej pełnomocnik z urzędu podtrzymał jej skargę w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że w myśl art. 134 u.p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Z brzmienia art. 145 § 1 u.p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, chociaż doszło w badanej sprawie do naruszenia przepisów postepowania, jednakże nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nie ulega wątpliwości, wbrew stanowisku skarżącej, że jej wniosek z dnia 2 września 2016 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (w tym przypadku dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) został w całości uwzględniony przez Dyrektora MOPS w decyzji z dnia 3 listopada 2016 r. Organ I instancji prawidłowo zinterpretował przepis art. 5 ust. 1 u.ś.r. wskazujący, iż zasiłek rodzinny w okresie zasiłkowym 2016/2017 przysługuje uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W konsekwencji zatem zasiłek rodzinny wynosi 124,00 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia, zaś dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wynosi jednorazowo 100,00 zł. W tych też wielkościach zarówno zasiłek rodzinny, jak i jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zostały skarżącej przyznane, dlatego zasadnym było w myśl art. 107 § 4 k.p.a. odstąpienie od uzasadnienia decyzji, skoro uwzględnia ona w całości żądanie strony.

Kwestia sposobu wypłacania przyznanego zasiłku rodzinnego, tj. "gotówka, wypłacane w terminie do 29-go dnia każdego miesiąca" ma wyłącznie charakter poboczny i wynika wprost z przepisów wykonawczych, dlatego w żaden sposób nie można wiązać faktu wskazania przez wnioskodawczynię w "Oświadczeniu dotyczącym formy wypłaty świadczenia" rachunku bankowego z nieuwzględnieniem w całości żądania strony.

Niewątpliwie wadliwym było zamieszczenie w sentencji decyzji (rozstrzygnięciu) sformułowania:

"Zgodnie z art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych od listopada 2016 r. organ będzie potrącał świadczenia rodzinne na spłatę zadłużeń wynikających z decyzji:

1. decyzja z dnia [...].10.2011 r. nr [...];

2. decyzja z dnia [...].04.2012r. nr [...];

- zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613), zaliczając spłaty proporcjonalnie na poczet należności głównej oraz kwoty odsetek w stosunku, w jakim w dniu spłaty pozostaje kwota główna do kwoty odsetek, do momentu całkowitej spłaty zadłużeń.", gdyż przedmiotem tego rozstrzygnięcia decyzyjnego nie były kwestie potrącenia istniejących zadłużeń.

Zdaniem Sądu istotne w tej sprawie jest to, iż przywołane w całości sformułowanie ma jedynie walor informacyjny, nie zaś faktyczny oznajmujący o dokonaniu materialno-technicznej czynności potrącenia, ponieważ posłużono się tutaj słowami "będzie potrącał świadczenia rodzinne". W przypadku gdyby w treści decyzji użyto określenia "potrąca się z przyznanego świadczenia rodzinnego kwotę (tutaj podano by wielkość) z tytułu zaległości (tutaj podano by konkretne tytuły i wielkości)", wówczas mielibyśmy do czynienia z materialno- techniczną czynnością potrącenia, a tym samym strona mogłaby dodatkowo dochodzić ochrony swych praw w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 u.p.p.s.a.

Znamienna w tej sprawie jest również okoliczność, iż w pkt 5 pouczenia, stanowiącego integralna część decyzji Dyrektora MOPS z dnia 3 listopada 2016 r. zawarto po raz drugi informację, że "W myśl art. 30 ust. 6 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń, a jeżeli prawo do świadczeń nie istnieje podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji." W ocenie Sądu takie powtórzenie kwestii potrącenia świadczy o intencji organu I instancji wyraźnego zasygnalizowania stronie kwestii powstałych zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i konieczności ich uregulowania w drodze potrącenia z przyznanym zasiłkiem rodzinnym.

Jak wcześniej była o tym mowa Sąd w składzie tu orzekającym uważa zamieszczenie w sentencji rozstrzygnięcia informacji o przyszłych potrąceniach za naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 107 § 1 k.p.a., które jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skarżącej został przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w wysokości ustawowo przewidzianej.

Z tych też względów, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

W przedmiocie wynagrodzenia adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).