Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 696/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2137
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 19a ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: par. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2023 roku sprawy ze skargi małoletniej K. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Z. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 27 czerwca 2022r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2021 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 marca 2022 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. , wskazując na art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020), a także § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku małoletniej K. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Z. G., o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), na 2021 rok:

1. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 14 czerwca 2021 r.

2. odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II i nałożył sankcję w wysokości 1 657,92 zł,

3. odmówił przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I i nałożył sankcję, w wysokości 703,47 zł.

W odwołaniu od opisanej decyzji małoletnia K. P., reprezentowana przez Z. G., wniosła o uchylenie decyzji w całości i przyznanie płatności oraz uchylenie sankcji, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzuciła:

1. błędne i wadliwe przyjęcie iż w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przesłanki do przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II za rok 2021 oraz płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I za rok 2021 w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi do odmiennych twierdzeń, a wniosek o przyznanie dopłat i w/w płatności został złożony przez odwołującą w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika ODR oraz pracowników Biura Powiatowego ARMiR w T. , stąd nie może ona ponosić negatywnych skutków ewentualnych błędów w/w osób, a ponadto zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia dokumentów złożonych przez odwołującą,

2. wadliwe i bezzasadne nałożenie sankcji na K. P. w sytuacji gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie daje do tego podstaw, albowiem wniosek o przyznanie dopłat i w/w płatności został złożony przez odwołującą w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika ODR oraz pracowników Biura Powiatowego ARMiR w T. , stąd nie może ona ponosić negatywnych skutków ewentualnych błędów w/w osób, a ponadto zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia dokumentów złożonych przez odwołującą.

3. naruszenie art. 77 i art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia,

4. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie odwołującej zapoznania się z aktami sprawy, w tym w szczególności z treścią oświadczeń stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r. nr [...] Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że użyte w § 2 pojęcie "posiadania" ma treść określoną w art. 336 Kodeksu cywilnego, a w temacie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy nie tylko posiadają tytuł prawny ale i faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne. Pojęcie posiadania nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352).

Organ zaznaczył, iż stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo. Dla uzyskania wskazanych płatności nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.

Organ wskazał również, iż zasadniczym kryterium dla organu administracji przy dokonywaniu rozstrzygnięcia powinno być ustalenie, który z wnioskodawców na dzień 31 maja 2021 roku jak i całym okresie wegetacyjnym faktycznie władał przedmiotową nieruchomością, nie tylko w sposób fizyczny, ale również, czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie K. P. nie była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2021 r. Potwierdzeniem powyższego mogą być nie tylko pisma Skarżącej, ale i również materiał dowodowy włączony do przedmiotowej sprawy.

Organ zaznaczył, iż przesłanki niezbędne do otrzymania płatności określa akt prawny i nie ma prawnych możliwości przyznania tych płatności na rzecz podmiotu będącego faktycznym właścicielem działek, o ile - tak jak w analizowanym przypadku w sposób ciągły [trwały] ich nie użytkował.

Odwołująca działająca przez pełnomocnika starała się jedynie wykazać w postępowaniu prowadzonym przez organy ARiMR, że jest właścicielem opisywanych działek, a nie że jest ich faktycznym użytkownikiem. Natomiast w przypadku przyznania płatności istotne jest nie tylko to kto jest właścicielem deklarowanych terenów, ale i również kto faktyczne włada deklarowanymi gruntami.

Organ podniósł, iż korzystanie z funduszy unijnych nie jest obligatoryjne, co powoduje, że również na wnioskodawcach ciąży obowiązek prawidłowego przygotowania wniosku. W ocenie organu II instancji, Kierownik ww. Biura Powiatowego ARiMR działał w niniejszej sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ podkreślił, iż toczący się spór rodzinny pomiędzy Stroną a A. P. dotyczący testamentu potwierdza, że Odwołująca miała świadomość, że nie tylko ona w omawianej kampanii wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności do spornych działek. Organ zwrócił uwagę, że już w 2020 r. wystąpiła tożsama sytuacja. Z. K. Pacześna działająca przez pełnomocnika nie tylko nie była faktycznym posiadaczem spornych gruntów, nie miała świadomości jaka powierzchnia jest faktycznie użytkowana, ale i również posiadała wiedzę o innym użytkowniku omawianych działek. Zatem w ocenie organu II instancji zasadnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, iż Odwołująca nie udowodniła, że była faktycznym, trwałym i swobodnym posiadaczem spornych gruntów w 2021 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła małoletnia K. P., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego, Z. G., domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, tj.:

1. naruszenie prawa i błędne przyjęcie iż w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przesłanki do przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II za rok 2021 oraz płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I za rok 2021 w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi do odmiennych twierdzeń, a wniosek o przyznanie dopłat i w/w płatności został złożony przez odwołującą w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika ODR oraz pracowników Biura Powiatowego ARMiR w T. , stąd nie może ona ponosić negatywnych skutków ewentualnych błędów w/w osób, a ponadto zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia dokumentów złożonych przez odwołującą,

2. naruszenie prawa i wadliwe uznanie za zasadne nałożenie sankcji na K. P. w sytuacji gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie daje do tego podstaw, albowiem wniosek o przyznanie dopłat i w/w płatności został złożony przez odwołującą w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika ODR oraz pracowników Biura Powiatowego ARMiR w T. , stąd nie może ona ponosić negatywnych skutków ewentualnych błędów w/w osób, a ponadto zaskarżona decyzja została wydana bez uwzględnienia dokumentów złożonych przez odwołującą.

3. naruszenie art. 77 k.p.a, i art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia,

4. naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie odwołującej zapoznania się z aktami sprawy przed organem I instancji, w tym w szczególności z treścią oświadczeń stanowiących podstawę decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała m.in., że Z. G. (przedstawiciel ustawowy K. P.) nie miała szczegółowej wiedzy odnośnie wszystkich działek uprawianych przez J. P. i w związku z tym wypełniając wniosek korzystała z pomocy pracowników ODR i Biura ARMiR w T. . Ponadto Skarżąca podniosła, że chcąc zapoznać się z aktami sprawy oraz złożyć ewentualne wyjaśnienia w zakresie stwierdzonych przez Agencję błędów nie miała możliwości szczegółowego zapoznania się aktami i oświadczeniami A. P.. Nie zostały wydane odwołującej kopie dokumentów które zostały włączone jako dowód w sprawie na podstawie postanowienia [...] z dnia 22 lutego 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2022 r., III SPP/Po 69/22 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2023 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu adw. E. B. kosztów udzielonej skarżącej z urzędu pomocy prawnej, nieopłaconych w całości ani w części, wg norm przepisanych.

W piśmie tym pełnomocnik wskazał, w ślad za zarzutami skargi, iż organ II instancji (w ślad za organem I instancji) błędnie i wadliwie przyjął, że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przesłanki do przyznania płatności.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi bowiem do odmiennych twierdzeń, a wniosek o przyznanie w/w płatności został złożony przez Odwołującą w oparciu o dokumenty uzyskane od pracownika ODR oraz pracowników Biura Powiatowego ARMiR w T. , stąd skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków i konsekwencji ewentualnych błędów w/w osób i błędnego udzielenia jej informacji w sprawie.

Z. G. (przedstawiciel ustawowy mał. skarżącej) nie miała szczegółowej wiedzy odnośnie wszystkich działek uprawianych przez J. P. i w związku z tym wypełniając wniosek korzystała z pomocy pracowników ODR i Biura ARMiR w T. . To od pracowników ODR i Biura ARMiR w T. uzyskała dokument zawierający ostatnie oświadczenie J. P. (poprzednika prawnego K. P.) o powierzchni działek złożony w ARMiR w T. w 2019 r. i w oparciu o ten dokument z pomocą pracowników Agencji wypełniła wniosek o przyznanie płatności za rok 2021.

Pełnomocnik, z ostrożności procesowej, wskazał, iż nałożenie na Skarżącą wysokich sankcji jest dla niej rażąco krzywdzące i niesłuszne skoro wniosek wypełniała stosownie do wskazówek pracowników ODR i ARMiR w T. oraz zgodnie z otrzymanymi od nich dokumentami.

Ponadto, jak wynika z twierdzeń matki skarżącej, Skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed organem I instancji, w tym w szczególności z treścią oświadczeń stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik wskazał również, iż Skarżąca twierdzi że A. P., bezpodstawnie użytkuje w/w grunty i nie chce dopuścić odwołującej do posiadania tych działek, czym narusza jej prawo własności. Skarżąca zamierza wystąpić w tym zakresie na drogę postępowania sądowego.

Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, iż wg twierdzeń skarżącej miały miejsce sytuacje, że zarówno skarżąca jak i A. P. użytkowali sporne ziemie. W związku z tym sporem dochodziło nawet do interwencji policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie zauważyć należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: P.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyła Skarżąca, natomiast organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021.

Podstawą odmowy przyznania ww. płatności była okoliczność, iż Skarżąca nie była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów w 2021 roku. W ocenie organu aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu wsparcia ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.

Tym samym na gruncie niniejszej sprawy istotną kwestią jest ocena czy Skarżąca była posiadaczem gospodarstwa rolnego obejmującego działki rolne, na które wystąpiła o płatność. Inaczej mówiąc w rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestię stanowi to, czy Skarżąca posiada grunty w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, a więc dokonanie zasiewów, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów czy decydowania o innym ich przeznaczeniu – jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie bowiem z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem) płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Sąd zaznacza, że na temat posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych, jako warunku ich przyznania, istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne.

Stosownie do treści art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie i piśmiennictwie posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Jednak dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 LEX nr 471100). Jak bowiem wynika z regulacji unijnych i krajowych, istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo, czego zdaje się nie dostrzega skarżący. Należy zgodzić się z twierdzeniem strony, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy na dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych. itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tylko tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA).

Pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, gdyż beneficjentem tej pomocy jest ten posiadacz gruntu, który użytkuje go rolniczo. Natomiast ustalenie czy wnioskodawca prowadzi faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić na tle całokształtu okoliczności sprawy.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, iż beneficjentem płatności powinna być małoletnia skarżąca. Przedstawicielka ustawowa powołuje się na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 18 grudnia 2019 r., I Ns 609/19 o stwierdzeniu nabycia spadku po J. P. oraz kwestionuje sporządzenie notarialnego testamentu, w dacie 08 lutego 2019 r., przez J. P..

Odnosząc się do powyższego podkreślić należy, iż powoływanie się na powyższe wskazuje, że zamiarem Skarżącej jest wykazanie, że jest właścicielem opisywanych działek, nie zaś tego, że jest ich faktycznym użytkownikiem.

Powyższej oceny nie zmienia również fakt, iż Skarżąca otrzymywała nakazy płatniczej i opłaca podatki za nieruchomości. Jak wyjaśniono wyżej istotny przy przyznawaniu płatności jest fakt czy wnioskodawca użytkuje dany grunt rolniczo.

W niniejszej sprawie, w świetle oświadczeń strony oraz zgromadzonego materiału dowodowego, nie można uznać, że Skarżąca użytkuje przedmiotowy grunt rolniczo.

Warto w tym miejscu wskazać, iż w piśmie z dnia 1 marca 2022 r. Skarżąca wskazała, że A. P. nie ma żadnych uprawnień do uprawiania działek jak również nie posiada zgody właściciela na ich uprawianie. Ponadto Skarżąca wskazała, iż obecnie działki zajmowane są przez A. P. bezprawnie oraz że narusza on prawa przysługujące spadkobiercom, którzy chcą użytkować rolniczo grunty.

Powyższe pozostaje w zgodzie ze znajdującym się w aktach sprawy oświadczeniem A. P., iż to on użytkuje grunty rolniczo.

Ponadto Skarżąca przyznała w odwołaniu jak i w skardze, że nie miała szczegółowej wiedzy odnośnie wszystkich działek uprawianych przez J. P. i wypełniając wniosek korzystała z pomocy pracowników Ośrodka Doradztwa Rolniczego (ODR) i ARiMR w T. . Stwierdzić należy, że co do zasady, osoba która nie ma wiedzy o ilości i położeniu działek - nie użytkuje ich rolniczo. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ustalenie czy A. P. ma prawo do użytkowania spornych działek, które wykonuje i czy przysługuje mu prawo do uzyskania płatności. Niniejsza sprawy dotyczy wniosku małoletniej skarżącej i jak wskazała jej matka K. P. nie jest ona dopuszczana do użytkowania działek przez A. P.. Z tego wynika, że nie użytkuje ich rolniczo, a w złożonym wniosku, w pkt 5 oświadczeń podała, że na zadeklarowanych we wniosku gruntach prowadzi działalność rolnicza przez cały rok, czemu sama zaprzeczyła w skardze.

Dopiero pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia 28 lutego 2023 r. wskazał, że "wg twierdzeń skarżącej miały miejsce sytuacje, że zarówno skarżąca jak i A. P. użytkowali sporne ziemie". Przy czyn zaznaczyć należy, iż wcześniej pełnomocnik wskazał, że A. P. bezpodstawnie użytkuje grunty i nie che dopuścić odwołującej do posiadania tych działek oraz że Skarżąca zamierza wystąpić w tym zakresie na drogę postępowania sądowego.

Z pism składanych zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego wynika, że Skarżąca spornych gruntów nie użytkuje, co skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanej płatności.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż ani sąd administracyjny ani organ nie mają kompetencji do rozstrzygania sporów pomiędzy Stroną a A. P. dotyczący testamentu. Spór ten, jak słusznie zauważył organ, potwierdza, że Skarżąca miała świadomość, że nie tylko ona w omawianej kampanii wystąpi z wnioskiem o przyznanie płatności do spornych działek.

Odnosząc się do zarzutu strony niedoręczenia jej dokumentów przedstawionych przez A. P. wyjaśnić należy, iż dokumenty te pismem z dnia 9 marca 2022 r. zostały wysłane do Skarżącej, a korespondencja zawierająca powyższe została odebrana dnia 11 marca 2022 r. przez Z. G. (zwrotne potwierdzenie odbioru załącznik nr 14-3-14-4).

Tym samym zarzut skargi pozbawienia strony możliwości działania nie zasługiwał na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania takich jak art. 7, art. 77, art. 10 § 1 K.p.a. wyjaśnić należy, iż w ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w powiązaniu z lekturą decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu jest słuszne i nie narusza przepisów wskazanych w skardze.

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW).

Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania, w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Wyłączono wprost zastosowanie art. 79a i 81 K.p.a. Nadto ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz jednoczesny brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność, a także działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stosownie bowiem do zasady praworządności, o której mowa w art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020, a którą należy rozumieć jako działanie organów na podstawie przepisów prawa, organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, niemniej jednak, zgodnie z art. 27 ust. 2 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zgodnie zatem z powyższą zasadą, obowiązek udowodnienia spełniania warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie.

W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisami, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).

Na marginesie Sąd wskazuje, iż już w 2020 r. wystąpiła tożsama sytuacja. Zatem, jak słusznie podniósł organ, K. P. działająca przez pełnomocnika nie tylko nie była faktycznym posiadaczem spornych gruntów, nie miała świadomości jaka powierzchnia jest faktycznie użytkowana, ale i również posiadała wiedzę o innym użytkowniku omawianych działek. Skarżąca z uwagi na zapadłe wyroki (III SA/Po 1354/21 i 1355/21) winna mieć świadomość jakie przesłanki konieczne są do uzyskania wnioskowanej płatności.

Natomiast w odniesieniu do samej kary administracyjnej za zawyżenie deklaracji obszaru w odniesieniu do systemu płatności podstawowej, systemu jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, systemu dla młodych rolników, płatności z tytułu obszarów z ograniczeniami naturalnymi, systemu dla małych gospodarstw, płatności z tytułu obszarów Natura 2000, płatności związanych z ramową dyrektywą wodną oraz płatności z tytułu obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami wskazać należy, iż zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48, dalej jako: "rozporządzenie 640/2104") jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż naliczenie kary jest obligatoryjne. Ponadto słusznie wskazał organ, iż składanie wniosku o przyznanie płatności nie jest obligatoryjne i to strona odpowiada za treść wniosku.

Tym samym w okolicznościach sprawy, z uwzględnieniem faktu, iż tożsama sytuacja wystąpiła w 2020 r. organ zobligowany był do nałożenia sankcji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Odnosząc się także do wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu), należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów art. 258 - art. 261 P.p.s.a. Z tego też względu, wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zostanie rozpoznany przez referendarza sądowego.