Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 46/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Kierownik Domu Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6a, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 1 oraz art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 111 poz 535
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Burmistrzem Miasta i Gminy N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wykonania postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu K.N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania K.N. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podał, że na wniosek Dyrektora [...] Szpitala [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] orzekł o umieszczeniu K.N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej. Przedmiotowe postanowienie stało się prawomocne w dniu 5 grudnia 2017 r. i zostało przesłane do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., do którego wpłynęło w dniu 21 grudnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że K.N. w okresie od dnia 15 listopada 2017 r. do dnia 22 stycznia 2018 r. po raz kolejny przebywała na leczeniu na oddziale [...] Szpitala [...]. W tym okresie Burmistrz Miasta i Gminy N. miał możliwość wykonania powyższego postanowienia Sądu, gdyż nie posiadał wtedy wiedzy na temat innego miejsca pobytu K.N. Powyższe potwierdzają oświadczenia o aktualnym miejscu pobytu złożone zarówno przez K.N., jak i jej męża, datowane odpowiednio na dzień 31 stycznia 2018 r. i 12 lutego 2018 r. Dodatkowo wskazał, że K.N. została wymeldowana z pobytu stałego pod adresem [...], gmina N. dopiero w dniu 12 lutego 2018 r.

W ocenie Wójta Gminy B., powyższe fakty wskazują, że z uwagi na miejsce zamieszkania K.N. ta gmina nie może być uznana za organ właściwy do wykonania postanowienia Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Trafność tego stwierdzenia potwierdza wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 6 lutego 2018 r. w którym wyżej wymieniona podała, że przebywa u ojca pod adresem [...], gmina B. Pobyt ten ma charakter chwilowy i jest spowodowany przyczynami od niej niezależnymi – konfliktem z mężem, a także strachem przed umieszczeniem w domu pomocy społecznej. Nie ma ona zamiaru zamieszkać tam na stałe, gdyż nie pozwalają na to warunki lokalowe. Wskazała, że obecnie nie jest w żaden sposób powiązana z gminą B., na terenie tej gminy nie jest zdeklarowana do lekarza rodzinnego, nie kontynuuje również leczenia w Poradni [...], które miało miejsce w latach od 2008 do 2012. Obszar gminy B. nie jest zatem terenem, z którym wiąże ona poważne plany życiowe.

Ponadto Wójt Gminy B. podał, iż mając na uwadze właściwość miejscową gminy zobowiązanej do wykonania postanowienia Sądu w przedmiocie umieszczenia wyżej wymienionej w domu pomocy społecznej, którą ustala się według miejsca zamieszkania osoby kierowanej i wyjaśniając treść art. 25 Kodeksu cywilnego stwierdził, że [...], gmina B. nie spełnia przesłanek do uznania za miejsce zamieszkania K.N.

Zdaniem Wójta Gminy B., miejscem zamieszkania wyżej wymienionej jest Gmina N., gdyż to tam do czasu wszczęcia postępowania w sprawie umieszczenia bez jej zgody w domu pomocy społecznej koncentrowała ona swoje życie. W sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. Za dzień kierowania K.N. do domu pomocy społecznej należy przyjąć albo dzień wydania postanowienia przez Sąd albo dzień, w którym to postanowienie stało się prawomocne. W niniejszej sprawie bez względu na to, którą z tych dat przyjmie się za punkt wyjścia z uwagi na fakt przebywania wyżej wymienionej na leczeniu w szpitalu, właściwym do wykonania postanowienia Sądu będzie Burmistrz Miasta i Gminy N.

Burmistrz Miasta i Gminy N. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Wójta Gminy B. jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu odpowiedzi podał, że postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu K.N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej, przesłane przez Szpital [...], wpłynęło do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w dniu 21 grudnia 2017 r. W piśmie przewodnim poinformowano, że K.N. w chwili wysyłania postanowienia przebywa w w/w szpitalu. Pracownicy socjalni Ośrodka udali się do miejsca zamieszkania K.N., w którym nikogo nie zastali i dlatego pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. wezwano jej męża M.N. do stawienia się w Ośrodku w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego na rzecz żony. Wezwanie zostało mu doręczone w dniu 10 stycznia 2018 r., lecz nie zostało przez niego wykonane. Pismem z dnia 18 stycznia 2018 r. zwrócono się do Szpitala [...] z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z K.N., która w tym szpitalu przebywała. Po ponownym wezwaniu M.N. do stawienia się w Ośrodku, oświadczył on, że od czerwca 2017 r. żona już z nim nie mieszka. Przeprowadziła się do ojca, który mieszka w miejscowości [...] na terenie gminy B. i nie wie czy zamierza powrócić do [...]. W dniu 31 stycznia 2018 r. do Ośrodka zgłosiła się K.N., informując, że opuściła już szpital i przebywa u swojego ojca w [...], z zamiarem stałego zamieszkania w gminie B. Podała, że w miejscowości [...], gmina N., nie mieszka już od lipca 2017 r. Oświadczyła również, że z mężem nie ma kontaktu i złożyła pozew o rozwód. Następnie, na podstawie przeprowadzonego przez pracownika GOPS w B. wywiadu ustalono, że K.N. wraz z synem, mieszka obecnie u swojego ojca na terenie gminy B. Być może chciałaby wynająć jakieś mieszkanie, ponieważ u ojca są złe warunki mieszkaniowe, nie określiła jednak, gdzie i kiedy chciałaby się wyprowadzić. Z miejsca stałego zameldowania, tj. [...] N., wymeldowała się w dniu 13 lutego 2018 r.

W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy N. organem właściwym do wykonania postanowienia Sądu w przedmiocie umieszczenia K.N. w domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy B.

Wójt Gminy B. w piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2018 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Burmistrzem Miasta i Gminy N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wykonania postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu K.N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej.

Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 882 ze zm.), osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 w/w ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu (ust. 2). Jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy (ust. 3).

W świetle art. 40 ust. 1 cyt. ustawy, zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w art. 38, należy do starosty powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.

Zgodnie z art. 6a omawianej ustawy, powiat organizuje i zapewnia usługi w odpowiednim standardzie w domach pomocy społecznej dostosowanych do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi. Domy te są tworzone na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930, ze zm.).

Jak wynika z powołanego wyżej art. 40 ust. 1 cyt. ustawy, organem właściwym do realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby bez jej zgody jest starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby.

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. W sporze zainicjowanym przedmiotowym wnioskiem pozostaje Wójt Gminy B. oraz Burmistrz Miasta i Gminy N. Należy zatem zauważyć, iż żaden z tych organów – jako że są organami samorządu gminnego – nie jest właściwy do wykonania postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu K.N. bez jej zgody w domu pomocy społecznej. Organem właściwym będzie tutaj bowiem organ samorządu powiatowego.

Z tych względów, złożony w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Burmistrzem Miasta i Gminy N., podlegał oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł, jak w sentencji postanowienia.