Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 848/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c  w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 b, art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi Ł. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 28 lipca 2021 r., nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza (...) z dnia 12 marca 2021 r. nr (...); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz skarżącej Ł. R. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 lipca 2021 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...). utrzymało w mocy decyzję Burmistrza (...) z dnia 12 marca 2021 r. nr (...)., którą odmówiono Ł. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem B.R. .

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że w dniu 29 stycznia 2021 r. Ł.R. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem B.R. . Do wniosku dołączono kopię decyzji ZUS z dnia 1 marca 2020 r. o waloryzacji przyznanej emerytury.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 11 lutego 2021 r. wynika, że B.R. od 38 lat choruje na stwardnienie rozsiane. Potrzebuje on stałej opieki ze względu na stan zdrowia, który stopniowo się pogorsza i dlatego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Ł. R. wykonuje wszystkie czynności pielęgnacyjne przy mężu, są to czynności takie jak: podawanie leków, przygotowywanie posiłków, zajmowanie się toaletą poranną i wieczorną męża. Ł.R. sprząta, robi niezbędne zakupy, kupuje leki, wozi męża do lekarza, załatwia wszystkie sprawy urzędowe. Opieka nad mężem zajmuje jej cały dzień. Ł.R. ostatnio pracowała zawodowo 10 lat temu. Twierdzi, że zrezygnowała z zatrudnienia, ponieważ stan zdrowia męża się pogarszał. Natomiast później nie podejmowała pracy z powodu sprawowania opieki nad mężem, aż do dnia dzisiejszego. Obecnie Ł.R. pobiera świadczenie emerytalne z ZUS. Państwo R. mają dwoje dorosłych dzieci i troje wnucząt. Dzieci i ich współmałżonkowie pracują, wnuki się uczą i nie ma osoby, która mogłaby zająć się B.R. lub wesprzeć Ł.R. w sprawowaniu opieki nad mężem. W ocenie organu z wywiadu środowiskowego wynika, że B.R. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki i pielęgnacji.

Organ przytoczył treść przepisów art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. 2020 poz. 111 - dalej powoływanej jako: "u.ś.r.") warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i stwierdził, że mimo potwierdzenia faktu sprawowania przez Ł.R. opieki nad mężem nie spełnia ona przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Organ wskazał ponadto, że B.R. , legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 20 marca 1998 r., z którego nie wynika kiedy powstała u niego niepełnosprawność.

Wnioskodawczyni nie spełnia zatem także przesłanki wynikającej z przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. skoro zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ podkreślił, przy tym, że przesłanki wieku powstania niepełnosprawności nie można pominąć mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w uzasadnieniu wyroku wskazano, że wyrok ten nie oznacza usunięcia kryterium daty powstania niepełnosprawności z ustawy. Nie kreuje on także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa.

W uzasadnieniu decyzji wydanej po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) nie zgodziło się z organem I instancji co do zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w niniejszej sprawie, wskazując, że część tego przepisu, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium podzieliło stanowisko sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegły jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów.

Jednakże Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, gdyż stwierdziło, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., która uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki.

W ocenie Kolegium zakres obowiązków i czynności podejmowanych przez wnioskodawczynię w celu zapewnienia niepełnosprawnemu mężowi opieki i wsparcia, wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, natomiast braku związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu małżonkowi stałej opieki Kolegium upatruje w tym, że wnioskodawczyni nie ubiegała się wcześniej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na małżonka, którym opiekuje się od 10 lat tj. od momentu kiedy zrezygnowała z pracy zawodowej. Kolegium podkreśliło przy tym, że pierwszy wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został odnotowany w dniu 29 stycznia 2021r., kilka miesięcy po otrzymaniu przez stronę decyzji ZUS o waloryzacji emerytury.

Ł.R. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. polegającą na zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia dyspozycji powołanego przepisu, podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Ponadto zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.

b) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 u.ś.r. przez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że pobierana przez skarżącą emerytura pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

c) naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano także na naruszenie art. 9 K.p.a. w zw. z art. 79 a K.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do przedłożenia w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie

ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje,

jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organy orzekające w sprawie w kolejnych instancjach powoływały się na odmienne przesłanki uniemożliwiające przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu I instancji powodem uzasadniającym odmowę przyznania Ł. R. wnioskowanego świadczenia był brak przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi na nieustalony wiek męża skarżącej w chwili powstania niepełnosprawności oraz wystąpienie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., a mianowicie ustalone dla wnioskodawczyni prawo do emerytury.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Kolegium, zgodne z jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Zatem Kolegium słusznie uznało, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania kryterium wieku powstania niepełnosprawności określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i nie stanowi ono przesłanki do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

Kolegium utrzymało jednak w mocy decyzję organu I instancji, gdyż stwierdziło, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium pomimo, że zakres wykonywanych przez wnioskodawczynię czynności opiekuńczych wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, to przeszkodę do uznania, że związek przyczynowo skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną nad mężem opieką został zachowany, stanowi zaniechanie przez nią starań o przedmiotowe świadczenie we wcześniejszych okresach na małżonka, którym opiekuje się od 10 lat.

Zdaniem Sądu argumentacja organu II instancji nie jest trafna. Niedopuszczalne jest rozumienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. w taki sposób, że przesłanka związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym i rezygnacją z zatrudnienia mógłby został spełniony tylko wówczas, gdyby wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono wkrótce po podjęciu opieki nad osobą niepełnosprawną i rezygnacji z pracy. Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, a istotnym warunkiem jego przyznania jest sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą niepełnosprawną i nie podejmowanie w tej sytuacji zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia z tego powodu. Zatem przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., w żaden sposób nie uzależnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od momentu złożenia wniosku.

Nie sposób wykluczyć sytuacji, w której osoba spełniająca przesłanki umożliwiające jej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez wiele lat nie zdaje sobie z tego sprawy i występuje z wnioskiem dopiero po uzyskaniu wiedzy o przysługujących jej prawach. Podobnie prawdopodobna jest sytuacja, w której opieka nad osobą niepełnosprawną przez dłuższy czas może być sprawowana przez osobę trzecią (np. innego członka rodziny) a później wskutek zmiany okoliczności faktycznych staje się to niemożliwe i w konsekwencji małżonek lub inna osoba zobowiązana do alimentacji musi podjąć się opieki osobiście.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca pomimo upływu 7 lat od daty wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) nie uczynił nic, by normatywne regulacje dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego uczynić przejrzystymi dla osób zainteresowanych i odpowiadającymi zasadom konstytucyjnym, o których mowa w tymże wyroku. Wyrażona w art. 69 Konstytucji RP zasada udzielania przez władze publiczne pomocy w zabezpieczaniu egzystencji osobom niepełnosprawnym nie jest w tym przypadku należycie realizowana. Uzasadnione jest w tej sytuacji przypuszczenie, że wiele osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z prawa swego nie korzysta wyłącznie z braku wiedzy o swych prawach.

Z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że mąż skarżącej cierpi na stwardnienie rozsiane od 38 lat. Jego stan zdrowia pogarsza się. Orzeczenie o jego niezdolności do samodzielnej egzystencji wydano w 1998r. Wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze wykluczają bezspornie możliwość wykonywania przez nią pracy. Skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia około 10 lat temu. Żadne dowody nie przemawiają za przyjęciem, że przyczyną rezygnacji z zatrudnienia były okoliczności inne niż konieczność sprawowania opieki nad mężem. Ani brak wiedzy o możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ani ewentualna możliwość zapewnienia mężowi w przeszłości opieki w inny sposób niż sprawowana w pełnym wymiarze osobiście nie może wykluczać prawa do tego świadczenia.

Kolegium naruszyło zatem prawo materialne w postaci art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyjmując, że o braku związku przyczynowo skutkowego między koniecznością sprawowania opieki nad mężem i rezygnacją z zatrudnienia może decydować w okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne po upływie dłuższego czasu od spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie tego prawa.

Wprawdzie organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do kwestii wpływu ustalonego dla skarżącej prawa do emerytury na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak należy wskazać, że problem ten był już wielokrotnie analizowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zgodnie z którym za prawidłowe należy uznać rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. 2018 poz. 1270, dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Biorąc jednak pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne uznać jednak należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym. Zawieszenie tego prawa eliminuje jednak negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.

Zatem w niniejszej sprawie o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nadto, zgodnie z art. 79a K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zobowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionej wykładni przepisów u.ś.r. oraz pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1 b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Organy poinformują wnioskodawczynię, że w jej sytuacji przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od zawieszenia emerytury i przedłożenia decyzji w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż o rozpoznanie sprawy w tym trybie wniosły zgodnie obie strony postępowania.