Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 191/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 iart. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bydgoszczy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bydgoszczy a Burmistrzem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. J. dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla M. G. postanawia: wskazać Burmistrza Gminy C. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 13 września 2024 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bydgoszczy a Burmistrzem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. J. dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla M. G.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z uwagi na miejsce zamieszkania osobny ubiegającej się o świadczenie organem właściwym w sprawie powinien być Burmistrz Gminy C.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy C. wywiódł, że ustalenie właściwości miejscowej organu powinno nastąpić ze względu na miejsce zamieszkania kuratora osoby ubiegającej się o świadczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 uśr zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. W odniesieniu do spraw z zakresu świadczeń rodzinnych właściwość rzeczowa organu została określona w art. 20 ust. 2 uśr, zgodnie z którym postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. Organem tym stosownie do art. 3 pkt 11 uśr jest organ wykonawczy gminy (odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że osoba ubiegająca się o świadczenie – M. G. – zamieszkuje na obszarze gminy C. (wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z 5 lipca 2024 r.). Z akt sprawy wynika ponadto, że M. G. została ubezwłasnowolniona częściowo postanowieniem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 15 czerwca 2018 r., sygn. akt I Ns 347/16, zaś powyższy wniosek został złożony przez ustanowionego kuratora.

Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm. dalej: "kc"), miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wyjątek od powyższej zasady przewidziany jest w art. 27 kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna. Przepis powyższy nie ma jednak zastosowania w sprawie, jako że osoba ubiegająca się o świadczenie nie została ubezwłasnowolniona całkowicie i nie ustanowiono dla niej opiekuna. Z tego też względu pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2011 r. sygn. akt I OW 188/10 – powołanym przez Burmistrza Gminy C. – nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy on sytuacji opisanej powyżej. Fakt, że zgodnie z art. 23 ust. 1 uśr uprawnioną do złożenia wniosku o świadczenie jest m.in. osoba upoważniona do reprezentacji pełnoletniej osoby niepełnosprawnej – w tym ustanowiony kurator – nie ma wpływu na właściwość miejscową organu gminy, ustaloną zgodnie z art. 3 pkt 11 uśr.

W opisanej sytuacji zgodnie z art. 20 ust. 2 uśr w zw. z art. 3 pkt 11 uśr i art. 25 kc, organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Gminy C. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.