Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2112/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 82/17 w sprawie ze skargi L.N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 listopad 2016 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Gd 82/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L.N. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 24 listopad 2016 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że wnioskiem z dnia 8 listopada 2014 r. B.N. i L.N. wystąpili do Starosty Wejherowskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o ustalenie i wypłatę, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną we wsi [...], gmina [...] w związku z posadowieniem na niej linii elektroenergetycznej, w tym odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.

W toku postępowania Starosta Wejherowski podjął kroki w celu ustalenia jakich nieruchomości dotyczyła decyzja Naczelnika Gminy Wejherowo z dnia 20 lutego 1980 r. W tym celu włączył do akt sprawy: decyzję Naczelnika Gminy Wejherowo z dnia 20 lutego 1980 r. nr 3553/1/80; decyzję Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Przestrzennej w Gdańsku z dnia 14 lipca 1978 r. nr ZGP-II-440/uz/57/pf/24/78, która ustalała miejsce i warunki realizacji budowy linii energetycznej napowietrznej 110 kV Wejherowo – Żarnowiec; plan realizacyjny inwestycji z lutego 1978 r., który był załącznikiem do tej decyzji i zawierał opis techniczny, podstawę opracowania, uzupełnienie celowości budowy linii, zakres opracowania, ogólną charakterystykę inwestycji, opis trasy linii oraz uzgodnienia lokalizacyjne; pismo ENERGA OPERATOR S.A. wskazujące na bezzasadność złożonego wniosku; wykaz właścicieli tom I/W2, będący częścią Projektu Technicznego o symbolu PN-21591, który był załącznikiem do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Przestrzennej w Gdańsku z dnia 14 lipca 1978 r.; wykaz właścicieli gruntów gminy Wejherowo – aneks do tomu I/W2 z obiektu PN-21591; decyzję ZGP-II-440_uz_p_57_5_83 udzielającą pozwolenia na budowę linii 110 kV relacji Wejherowo – Żarnowiec z dnia 5 maja 1983 r.; protokół z odbioru technicznego linii 110 kV Wejherowo – Żarnowiec odc. 106 – 110 z dnia 9 lipca 1985 r.

W rezultacie decyzją z dnia 12 sierpnia 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), Starosta Wejherowski, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania w sprawie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w [...] gmina [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 0.5100 ha, która zabudowana jest linią elektroenergetyczną 110 kV.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie, Starosta wyjaśnił, że legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie jest tylko i wyłącznie osoba wywłaszczona, w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości, a nie każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy Wejherowo nr 3554/1/80 z dnia 20 lutego 1980 r., na podstawie której udzielono Zakładowi Energetycznemu w Gdańsku zezwolenia na budowę linii energetycznej 110 kV Wejherowo - Żarnowiec, właścicielem działki nr [...], z której po podziałach udokumentowanych wykazami zmian gruntowych, powstała działka [...], była A.K., a nie wnioskujący B.N. i L.N. Przedmiotową działkę nabyli oni w dniu 8 maja 1985 r., na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...]. Tym samym, jak stwierdził organ, nie przysługuje im roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Od decyzji Starosty Wejherowskiego odwołanie wnieśli B. i L.N., domagając się jej uchylenia.

Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 12 sierpnia 2015 r.

Organ II instancji przywołując treść art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazał, że prawo do ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkodę wyrządzoną budową urządzeń infrastruktury technicznej na cudzym gruncie przysługuje tylko osobie, która była właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w dniu powstania szkody, jej spadkobiercom albo osobie, która nabyła to prawo w wyniku przelewu przysługującej wywłaszczonemu wierzytelności. A zatem nie będzie nim każdy kolejny właściciel nieruchomości, który nabył (w drodze kupna lub darowizny) nieruchomość już obciążoną. Osobami uprawnionymi do otrzymania ustalonego w toku postępowania odszkodowania za trwałe zmniejszenie wartości nieruchomości (szkoda trwała) są wyłącznie osoby, którym przysługiwało prawo własności nieruchomości lub też prawo użytkowania wieczystego w dniu wydania decyzji zezwalającej zakładowi energetycznemu na budowę tych urządzeń. Wynika to z faktu, że z tym dniem nastąpiło ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji trwałe obniżenie jej wartości. Przy czym wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (względnie ograniczenie prawa własności) nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego ani też nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Jest to roszczenie obligacyjne, a nie rzeczowe. Nie będąc obciążeniem "przylegającym" do nieruchomości, roszczenie o zapłatę odszkodowania nie jest skuteczne względem każdoczesnego właściciela nieruchomości, a obowiązek zapłaty odszkodowania nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości.

Z uwagi na powyższe Wojewoda uznał, że wnioskujący nie mają legitymacji do wystąpienia ze zgłoszonym roszczeniem. Wnioskujący, będący obecnymi właścicielami działki nr [...] położonej we wsi [...], nabyli tę nieruchomość w drodze umowy sprzedaży dopiero w dniu 8 maja 1985 r. i to nie od osoby wywłaszczonej, tj. która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania decyzji zezwalającej na budowę na przedmiotowym gruncie linii elektroenergetycznej (A.K.), a kolejnych właścicieli nieruchomości – M. i M.K.. W powołanej umowie nie zawarto zapisów odnośnie cesji roszczeń odszkodowawczych.

Skargę na powyższą decyzję złożył L.N.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przy czym, stosownie do ust. 4 tego artykułu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Z powołanych przepisów wynika, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Odszkodowanie takie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14 – dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Osobą uprawnioną do odszkodowania jest więc były, tj. w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Następnie Sąd I instancji zauważył, iż wnioskujący nie są ani osobami wywłaszczonymi, gdyż nie byli oni właścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w dacie orzekania o ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości, ani nie są spadkobiercami po takim właścicielu. Wnioskujący nabyli nieruchomość stanowiącą obecnie działkę nr [...] w drodze cywilnej umowy sprzedaży nieruchomości. Akt notarialny Rep. A nr [...] sporządzony został w dniu 8 maja 1985 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu odbioru technicznego linii 110 kw Wejherowo- Żarnowiec wynika, że odbioru całej linii po jej realizacji na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Wejherowo z dnia 20 lutego 1980 r., mocą której udzielono Zakładowi Energetycznemu w Gdańsku zezwolenia na budowę, dokonano w dniu 9 lipca 1985 r.

Jak ustalono zaś w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być osoba, która nabyła nieruchomość w drodze umowy sprzedaży po wybudowaniu urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienia do żądania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 w związku z art. 128 ust. 4 nie ma nabywca nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej (nabywca syngularny). To nie on bowiem poniósł ewentualną szkodę wywołaną budową linii energetycznej, lecz zbywca nieruchomości. Sąd wskazał, iż ograniczenie nastąpiło już w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy Wejherowo z dnia 20 lutego 1980 r. nr [...], wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974, nr 10, poz. 64 ze zm.), mocą której udzielono Zakładowi Energetycznemu w Gdańsku zezwolenia na budowę linii energetycznej 110 kV Wejherowo – Żarnowiec. Faktyczna data ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości nie ma zaś znaczenia dla oceny legitymacji do uzyskania przedmiotowego odszkodowania. W związku z tym, brak było podstaw do badania zapisów umowy, na podstawie której skarżący nabyli nieruchomość, w zakresie dotyczącym ustalonej ceny sprzedaży tejże nieruchomości.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył L.N., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, w sposób nieznajdujący oparcia w treści przepisów, że legitymowanym do żądania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości jest tylko właściciel nieruchomości z daty orzeczenia o ograniczeniu prawa własności, względnie jego spadkobierca;

2) art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, skonstruowanego na podobieństwo art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez brak dostrzeżenia zasadniczych odmienności pomiędzy definitywnym i całkowitym pozbawieniem prawa własności nieruchomości, które jest zdarzeniem jednorazowym, a ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, które ze swej istoty, jako stan o charakterze trwałym, dotyczy każdoczesnego właściciela nieruchomości.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotony wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 24 listopada 2016 r., mimo naruszenia przez organ odwoławczy w sposób istotny przepisów prawa materialnego (art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) oraz przepisów postępowania, w tym w szczególności dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 76 § 1 oraz art. 136 k.p.a.) i mimo wydania decyzji w warunkach niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez brak dostrzeżenia, iż organ odwoławczy dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią dokumentu urzędowego w postaci umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 8 maja 1985 r., bez przeprowadzenia wymaganego przez art. 76 § 3 k.p.a. przeciwdowodu, który obaliłby związane z dokumentem urzędowym domniemanie zgodności z prawdą;

3) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania części podnoszonych przez skarżącego zarzutów oraz pominięcie w sformułowanej ocenie prawnej istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, mimo ich zasadniczego znaczenia dla sprawy i prawidłowego jej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu i kontrolę jego prawidłowości;

4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 maja 2017 r. do wszystkich zarzutów skargi, co utrudnia sformułowanie skargi kasacyjnej z uwagi na brak znajomości argumentacji Sądu, a tym samym kontrolę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania przesłanek nieważności postępowania, co oznacza, że zobligowany był rozpoznać sprawę w granicach podstaw i wniosków skargi kasacyjnej.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Odnosząc się postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania w pierwszej kolejności należy wskazać, iż bezzasadny jest zarzut obrazy art. 145 § 1pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 76 §1, 136 K.p.a. Powyższe zarzuty dotyczą nieuwzględnienia przez Sąd I instancji treści umowy sprzedaży z dnia 8 maja 1985r.

Jakkolwiek Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu sformułowanego w tym zakresie, to jednak wyraźnie wskazał, iż przyczyną odmowy przyznania skarżącym odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności było to, iż nie byli oni właścicielami obciążonej nieruchomości w chwili orzekania o ograniczeniu korzystania z niej, a nadto nie byli oni spadkobiercami jej właściciela z daty orzeczenia o ograniczeniu prawa własności.

W świetle powyższych okoliczności, które stały się podstawą faktyczną rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu administracyjnym, uwagi tyczące treści umowy przenoszącej na skarżących własność przedmiotowej nieruchomości w zakresie ceny nabycia i ekwiwalentności świadczeń, nie mają doniosłego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd I instancji zasadnie nie oparł się na powyższych okolicznościach, zaś ich nieistotność w przedmiotowym postępowaniu nie pozwala – na gruncie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – postawić skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania w sytuacji zaniechania odniesienia się w motywach zaskarżonego wyroku do zarzutu sformułowanego w powyższym zakresie.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s,a. Skuteczność zarzutu opartego na przepisie art. 134 § 1 P.p.s.a. ma miejsce nie tylko w razie wykazania, że Sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), ale także wówczas gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013r. sygn. akt I GSK 1151/11; wyrok NSA z dnia 11 września 2012r. sygn. akt I OSK 1234/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Skarga kasacyjna ( poza powołaniem się na wadliwe ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o umowę sprzedaży ) nie wskazuje na inne okoliczności faktyczne, które dowodziłyby o tym, iż uchybienia popełnione w postępowaniu administracyjnym były istotne, a mimo to Sąd I instancji nie dostrzegł ich. Trzeba jeszcze raz podkreślić że okoliczności związane z treścią prawa nabywanego na podstawie umowy z dnia 8 maja 1985r., w szczególności wynikające z braku wskazania w umowie ograniczenia własności wynikającego z decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, nie mają istotnego znaczenia w niniejszym postępowaniu. Podobnie jak kwestia wysokości ceny nabycia i ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron tej umowy. Tym samym, zaakceptowane przez Sąd I instancji, zaniechanie dokonania przez organ odwoławczy oceny treści owej umowy w powyższym zakresie, nie stanowi dostatecznej podstawy do formułowania zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a.

Wadliwość uzasadnienia wyroku będąca naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). W zakresie podstawy faktycznej – o czym była już mowa powyżej – kwestionowane rozstrzygnięcie opiera się na ustaleniu, iż wnioskodawcy domagający się odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości nie byli jej właścicielami w chwili orzekania o ograniczeniu korzystania z niej, tj. w dniu 20 lutego 1980r., a ponadto nie nabyli własności tej nieruchomości w drodze spadkobrania po jej właścicielu z daty ograniczenia własności (pod tytułem generalnym). Powyższe okoliczności jasno wskazują co stanowiło podstawę faktyczną rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowanego przez Sąd I instancji, umożliwiając kasacyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Tym samym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, iż aktualnie nie budzi wątpliwości, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 u.g.n., a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. w razie jego ograniczenia (vide: wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 147/13; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2306/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie budzi także wątpliwości, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008r. sygn. akt I OSK 954/07; wyrok NSA z dnia 27 października 2017r. sygn. akt I OSK 3158/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ) i do zagadnień odszkodowawczych powstałych na tle tego szczególnego sposobu wywłaszczenia stosować przepisy u.g.n. (vide: uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006r. sygn. akt I OPS 1/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W tym stanie rzeczy zasadnie Sąd I instancji wskazuje na przepis art. 128 ust. 1 u.g.n. stanowiący, iż wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Na gruncie art. 128 ust. 4 u.g.n. podmiotem uprawnionym do odszkodowania będzie osoba ograniczona w przysługującym jej prawie rzeczowym. W realiach niniejszej sprawy kluczowe zagadnienie dotyczy zatem tego, kogo należy uznać za ograniczonego w prawie rzeczowym, a tym samym uprawnionego do odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 u.g.n., w szczególności uwzględniając trwały charakter dokonanego ograniczenia prawa, które obciąża każdoczesnego uprawnionego rzeczowo. W powyższym zakresie wypada wskazać, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnia organ do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw rzeczowych do niej przysługujących. Skutek decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, przez którą owa linia miała przebiegać, nastąpił w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało owe prawo w czasie wydania tej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 3 marca 2017r. sygn. akt I OSK 1235/15; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2017r. sygn. akt I OSK 2781/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnie zatem wskazuje Sąd I instancji, iż obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych. Konsekwencją przyjęcia, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej (art. 128 ust. 1 u.g.n.) jest uznanie, iż wierzytelność o zapłatę odszkodowania nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego, a także nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości. Powyższe zapatrywanie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym doznaje złagodzenia w przypadku sukcesji generalnej po osobie, wobec której wydano decyzję ograniczającą w trybie wywłaszczenia prawo rzeczowe do nieruchomości. Przejście ogółu praw i obowiązków takiej osoby na następcę prawnego – w drodze chociażby dziedziczenia – oznacza przejście na następcę prawnego także uprawnienia do domagania się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jako uprawnienia wchodzącego do masy spadkowej i przynależnego spadkobiercom zmarłego właściciela. (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2005r. sygn. akt II SA/Bk 408/05; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 października 2008r. sygn. akt II SA/Łd 353/08; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2017r. sygn. akt I OSK 2781/15 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. polegający na braku dostrzeżenia odmienności pomiędzy "definitywnym" wywłaszczeniem będącym zdarzeniem jednorazowym, a ograniczeniem korzystania z nieruchomości, będącym stanem o charakterze trwałym i dotykającym każdoczesnego właściciela nieruchomości. Zaprezentowana w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 128 ust. 1 i 4 w zw. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., poprzez odwołanie się do sytuacji faktycznej i prawnej osoby wywłaszczonej, nie dostarcza argumentów pozwalających różnicować status osoby wywłaszczonej w zakresie prawa do odszkodowania, zależnie od tego czy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, czy też wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 120 i art. 124 – 126 u.g.n.). Ponadto dochodząc do powyższej konkluzji Sąd I instancji nie opierał się na treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zw. z art. 98 u.g.n., a tym samym przepisów tych, w kontekście postawionego zarzutu, nie mógł naruszyć.

W tym stanie rzeczy za chybiony uznać wypada także zarzut naruszenia przepisu wynikowego – art. 145 § 1 pkt 1a P.p.s.a.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. gdyż skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.