Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 80/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomość oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] orzekającą o dokonaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 1977 r. nr [...] na rzecz R.W. w kwocie 9.162 zł za nieruchomość położoną w B., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0509 ha, na kwotę 4.851,70 zł,

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1975 r. Nr [...] (znak [...]), Prezydent Miasta B. nadał nieodpłatnie na własność R.W. działkę, położoną w B. w obrębie [...] przy ulicy [...], oznaczoną nr [...] o pow. 0,0509 ha, jednocześnie zobowiązując ją do przystąpienia do zabudowy działki w ciągu dwóch lat i zakończenia budowy w ciągu czterech lat od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wskazano, że w przypadku niezabudowania nieruchomości w wyznaczonym terminie bądź użytkowania niezgodnego z przeznaczeniem, nieruchomość należy jednostronnie wykupić.

Wobec niespełnienia ww. warunków, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] listopada 1977 r., znak [...], dokonał wykupu od R.W. ww. działki budowlanej oraz ustalił na jej rzecz odszkodowanie w wysokości 9.162 zł. Następnie, w dniu 2 grudnia 1977 r. w formie aktu notarialnego Rep. nr A/I numer [...] zostało złożone oświadczenie o wykonaniu prawa wykupu. W treści aktu notarialnego powołano się na ww. decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] listopada 1977 r.

Pismem z dnia 30 marca 2021 r., R.W. złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za wykup przedmiotowej nieruchomości, bądź przyznanie przez Prezydenta Miasta B. nieruchomości zamiennej.

Prezydent, działający jako starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za sporną nieruchomość. Organ I instancji w treści uzasadnienia wskazał, że nabycie tej nieruchomości do zasobów Skarbu Państwa nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej - oświadczenia o wykonaniu prawa wykupu - i nie miało charakteru postępowania administracyjnego.

Wojewoda P., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak [...], uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał, że Prezydent nie zweryfikował, czy odszkodowanie przyznane R.W. zostało jej wypłacone.

W wyniku ponownie prowadzonego postępowania, organ I instancji nie odnalazł dokumentów potwierdzających wypłatę na rzecz R.W. odszkodowania wskazanego w akcie notarialnym z dnia 2 grudnia 1977 r. W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia [...] października 2022 r., znak [...], Prezydent w pkt I dokonał waloryzacji tego odszkodowania na kwotę 4.851,70 zł, zaś w pkt 2 stwierdził, że zwaloryzowaną kwotę Skarb Państwa - Prezydent Miasta B., działający jako starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wypłaci w całości, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu zaś podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zasady wypłaty ustalonego odszkodowania poprzez jego waloryzację na dzień zapłaty, określone zostały w art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej jako: "u.g.n."). W tym miejscu organ podkreślił, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników i dotyczy okresu między datą kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania (por. wyrok WSA z 15 lutego 2018 roku, sygn. akt IV SA/Wa 959/17, LEX). Jednocześnie organ zauważył, że w u.g.n. zawarte zostały przepisy chroniące interes majątkowy byłych właścicieli lub ich następców prawnych na wypadek niewypłacenia ustalonego w decyzji odszkodowania bądź opóźnienia w jego zapłacie. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 132 ust. 3 zdanie pierwsze ww. ustawy, wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji. Nie może być przy tym kwestionowane, iż waloryzacja (urealnienie wartości) odszkodowania winna być dokonana począwszy od chwili jego ustalenia do dnia faktycznej zapłaty. Ustawa określa również mechanizmy, jakimi należy się kierować dokonując waloryzacji.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.g.n. waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie później niż w terminie 4 miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźniki dotyczą, z podziałem na województwa (art. 5 ust. 2 u.g.n.). W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.).

Następnie organ podkreślić, że wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych obliczane są z częstotliwością miesięczną od 1982 roku, a dla lat wcześniejszych, tj. 1950-1981, dostępne są jedynie wskaźniki roczne.

Kwoty odszkodowania podchodzące z lat 1950-1981, waloryzowane są z wykorzystaniem kolejnych wskaźników rocznych oraz wskaźnika miesięcznego. Pierwszym wskaźnikiem wykorzystywanym do nawiązań powinien być wskaźnik mający za podstawę okres, z którego pochodzi kwota do waloryzacji, a ostatnim - wskaźnik dotyczący miesiąca, na który ustalana jest zwaloryzowana kwota.

Mając powyższe na uwadze wskazano, że kwota do waloryzacji pochodzi z 1977 r., tj. zapłata miała nastąpić w 1977 r. i należy ustalić jej zwaloryzowaną wartość we wrześniu 2022 r., ponieważ ostatni dostępny miesięczny wskaźnik danych o wzroście cen towarów i usług konsumpcyjnych na dzień dokonania waloryzacji dotyczy miesiąca września 2022 r. (B. Antkowiak, Analiza i praktyczne ujęcie metodologii i mechanizmu dokonywania waloryzacji na przykładzie ustalonego i niewypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, Studia Prawa Publicznego, 2019, Nr 1).

W tym przypadku powyższa kwota powinna zostać zwaloryzowana z wykorzystaniem kolejnych rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za lata 1977-2021 (przy podstawie rok poprzedni = 100) oraz wskaźnika miesięcznego za okres styczeń-wrzesień 2022 roku (przy podstawie poprzedni miesiąc = 100) ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski". Tym samym pierwszym wykorzystanym wskaźnikiem rocznym jest wskaźnik za 1977 rok, ostatnim zaś wskaźnik miesięczny za wrzesień 2022 rok. Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość z 1995 roku obliczono uwzględniając okoliczności wynikające z ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386 ze zm.).

Zgodnie z powyższymi ustaleniami kwota waloryzacji należna R.W. wynosi 4.851,70 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R.W. uznając decyzję organu I instancji za niesprawiedliwą, a zwaloryzowane odszkodowanie za zaniżone. Stwierdziła, że w trybie art. 155 k.p.a., można zaskarżoną decyzję organu I instancji zmienić na korzystną dla strony ze względu na sprawiedliwość społeczną i jej słuszny interes.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, powołując się na przepisy art. 9a w zw. z art. 5 ust. 4, art. 132 ust. 2 i 3 u.g.n. oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, że waloryzacja ustalonego odszkodowania jest jedynie czynnością rachunkową. Dokonanie waloryzacji było konieczne w celu jego wypłaty, co nie oznacza automatycznie podejmowania czynności mających na celu określenie wartości nieruchomości. Organ jedynie, na podstawie obowiązujących przepisów, oblicza zwaloryzowaną kwotę ustalonego już wcześniej odszkodowania. Przy waloryzacji nie uwzględnienia się obowiązujących cen rynkowych nieruchomości, a jej istotą jest jedynie przerachowanie wysokości odszkodowania celem przywrócenia jej pierwotnej ekonomicznej wartości. Dotyczy ona okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania. Jednocześnie organ zauważył, że R.W. w odwołaniu nie wskazała jakich ewentualnych błędów dopuścił się organ I instancji przy ustaleniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Tymczasem w aktach organu I instancji, znajduje się notatka służbowa dotycząca określenia wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, a także sposobu jej ustalenia. Ponadto, przed wydaniem skarżonej decyzji strona została poinformowana, w trybie art. 10 k.p.a. o zebraniu materiału dowodowego, tym samym miała możliwość zapoznania się z aktami prowadzonego postępowania (w tym również ze sposobem waloryzacji odszkodowania i wysokością zwaloryzowanej kwoty odszkodowania). Jednakże, jak wynika z akt sprawy z tej możliwości nie skorzystała.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 155 k.p.a. jest bezprzedmiotowe, bowiem decyzja organu I instancji z dnia 26 października 2022 r. przez sam fakt jej zaskarżenia nie może być uznana za ostateczną.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła R.W. (dalej powoływana jako: "skarżąca"), zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne dokonanie wyliczeń, w oparciu o które została zwaloryzowana kwota odszkodowania za wywłaszczenie, a wręcz radykalnie zaniżona, czego organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co w znacznej mierze powoduje, że postępowanie dotyczące wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania było prowadzone z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej;

2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że kwota 9.162 zł ustalona za wywłaszczenie nieruchomości w 1977 r. odpowiada po waloryzacji kwocie 4.851,70 zł, w sytuacji gdy organ w żaden sposób nie odniósł się racjonalnie do tego, w jaki sposób została zwaloryzowana ta kwota.

Wskazując na powyższe naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca wywiodła, że w niniejszej sprawie nie sposób, korzystając z zasad logiki przyjąć, że nieruchomość położona w takiej lokalizacji B., mogła kosztować w latach 70-tych ubiegłego wieku równowartość kwoty 4.851,70 zł. Wskazała, że w jej ocenie lektura zaskarżonej decyzji nie prowadzi do wniosku, że Wojewoda zweryfikował, czy waloryzacja została dokonana w sposób prawidłowy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nie zgodził się z argumentacją skargi wskazującą, że zwaloryzowana kwota odszkodowania powinna odpowiadać aktualnej wartości rynkowej nieruchomości. Organ podkreślił, że w oparciu o przepis art. 132 ust. 3 u.g.n. następuje waloryzacja ustalonego odszkodowania, a nie jego ponowne ustalenie przy uwzględnieniu aktualnej wartości nieruchomości. Następnie odnosząc się do zarzutów kwestionujących prawidłowość wydanych w sprawie decyzji, organ wyjaśnił, że w konkretnym przypadku zastosowano wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego od 1977 r., gdyż w tym roku miała nastąpić wypłata odszkodowania, do września 2022 r. Ponadto, wydając zaskarżone obecnie rozstrzygnięcie uwzględniono okoliczności wynikające z ustawy o denominacji złotego. Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa, dotycząca określenia wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, a także sposobu jej ustalenia. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do twierdzenia, że zwaloryzowane odszkodowanie zostało błędnie obliczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja orzekająca o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 1977 r. znak [...]. Na mocy tej decyzji postanowiono dokonać wykupu, w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) działki budowlanej nr [...] o pow. 509 m2, położonej w B. w obrębie [...] na osiedlu W. – R. od R.W., która omawiana działkę otrzymała na własność decyzją ww. organu z dnia [...] czerwca 1975 r. nr [...]. Za powyższą działkę ustalono odszkodowanie na rzecz skarżącej w wysokości 9.162 zł.

Powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez strony postępowania, w tym stronę skarżącą. Poza sporem pozostaje także ustalenie, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone skarżącej. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono dokumentów potwierdzających wypłatę przedmiotowego odszkodowania. Powyższe znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzi wątpliwości Sądu.

Zaskarżona decyzja zakreśliła zatem przedmiot sporu w niniejszej sprawie, którym nie jest wysokość ostatecznie ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ale jego waloryzacja. Powyższe oznacza, że zarzuty skargi odnoszące się do wysokości ustalonego odszkodowania nie mogły zostać uwzględnione w niniejszej sprawie. Bez względu bowiem na ocenę skarżącej dotyczącą jego ekwiwalentności i zarzutu, że jest ono niskie, organy obu instancji w rozpoznawanej sprawie nie mogły ponownie określić ustalonego już odszkodowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów kwestionujących sposób i wysokość waloryzacji odszkodowania, które zdaniem skarżącej zostało ustalone w sposób nieprawidłowy, należy wskazać, że Sąd w składzie obecnym w całości podziela stanowisko i argumentację prezentowane w tej sprawie przez organy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.g.n., a w szczególności art. 5 ust. 4 i art. 132 ust. 3 tej ustawy. Z powyższych uregulowań (art. 132 ust. 3 u.g.n.) wynika, że ustalona wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty; waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania, natomiast sposób waloryzacji określa przepis art. 5, zgodnie z którym waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków (ust. 1), jednak w sytuacji gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (ust. 4).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Prezes GUS nie ogłosił wskaźnika zmian cen nieruchomości, a zatem przy ustalaniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość organy były zobowiązane do zastosowania wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Dokonując oceny prawidłowości powyższego stanowiska, odwołać się należy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt P 13/14, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. W wyroku tym orzeczono, że art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz umorzono postępowanie w pozostałym zakresie. Pogląd wyrażony w ww. wyroku dotyczył wprawdzie art. 227 u.g.n., jednakże zauważyć należy, że przepis ten został uchylony przepisem art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 985), która weszła w życie 14 października 2015 r. Uchylenie art. 227 u.g.n. łączyło się z nadaniem nowego brzmienia art. 5 u.g.n., dotyczącego waloryzacji. Art. 5 ust. 4 u.g.n. dotyczy okoliczności uprzednio regulowanych art. 227 i zawiera analogiczne rozwiązanie, zgodnie z którym, w przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W wyroku z dnia 9 marca 2017 r. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że: "z art. 132 ust. 3 u.g.n. wynika, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Waloryzacja następuje zawsze od momentu ustalenia odszkodowania (daty wydania decyzji wywłaszczeniowej lub odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania) do dnia zapłaty odszkodowania, bez względu na to, czy podmiot zobowiązany opóźnia się z jego zapłatą (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 237/09, Lex nr 573824). Prowadzić to ma w założeniu, do "urealnienia" ustalonego, lecz jeszcze niewypłaconego odszkodowania z zastosowaniem wskaźników, których określenie - jako że stanowią podstawowy element mechanizmu waloryzacyjnego - jest rolą ustawodawcy (a nie organów administracji ani też organów władzy sądowej, w tym Trybunału). Ten zaś przyjął, że wobec nieogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźnika zmiany cen nieruchomości, kryterium przeliczenia stanowią - na podstawie art. 227 u.g.n., a po zmianie stanu normatywnego: na podstawie art. 5 ust. 4 u.g.n. oraz art. 2 ustawy zmieniającej - wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, które są ogłaszane przez Prezesa GUS na mocy odrębnych przepisów. W ten sposób ustawodawca dąży do ochrony interesu wierzyciela, gwarantując mu, że mimo opóźnienia zapłaty odszkodowania otrzyma je w odpowiedniej wysokości. Waloryzacja ma zatem na celu przywrócenie ekonomicznego znaczenia odszkodowania. W zasadzie waloryzacji, która wynika z art. 132 ust. 3 u.g.n., dostrzega się zamysł ustawodawcy, by wartość faktycznie wypłaconego odszkodowania odpowiadała wartości nabywczej odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu, a nie wartości nominalnej; tylko takie uregulowanie odpowiada bowiem konstytucyjnej zasadzie słusznego odszkodowania" (wyrok WSA w Poznaniu z 28 października 2009 r., sygn. akt II SA/Po 237/09). Jednakże w żadnym razie waloryzacja nie może stanowić postępowania prowadzącego de facto do ponownego ustalenia wysokości odszkodowania (zob. wyrok WSA w Łodzi z 27 sierpnia 2013 r., sygn. II SA/Łd 419/13, Lex nr 1453091). Nie chodzi także o dostosowanie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania do wartości rynkowej nieruchomości w chwili jego wypłaty. Wysokość odszkodowania ustala się bowiem według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu (art. 130 ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n.). Dalej Trybunał Konstytucyjny zauważył, że dzięki przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, które określają rodzaj docelowego (obecnie: art. 5 ust. 1 i 2 u.g.n.) oraz zastępczego (art. 227 u.g.n.; obecnie: art. 5 ust. 4 u.g.n. i art. 2 ustawy zmieniającej) wskaźnika waloryzacji, podczas przerachowywania kwot odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości "organ administracji publicznej nie ma swobody dobierania wskaźników odzwierciedlających w sposób adekwatny zmiany w sile nabywczej pieniądza, na podstawie których dokonuje przeliczenia. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami wyrażają w tym zakresie wiążąco zamiar prawodawcy, nie pozostawiając możliwości oparcia rozstrzygnięcia o inne dane (...)" (wyrok WSA w Krakowie z 11 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 216/15, Lex nr 2056521). Art. 227 u.g.n. nie otwierał zatem organom administracyjnym drogi do podejmowania arbitralnych decyzji podczas ustalania wysokości kwot zwaloryzowanego odszkodowania. Przeciwnie, art. 227 u.g.n. odgrywał rolę instrumentu ograniczającego ich swobodę decyzyjną. Zobowiązywał organy administracyjne do korzystania z - istniejącego - obiektywnego kryterium przeliczenia kwot odszkodowań należnych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, jakim jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Po zmianie stanu normatywnego analogiczną funkcję pełni art. 5 ust. 4 u.g.n.

Biorąc pod uwagę argumenty wskazane w powyższym wyroku, uznać należy, że słuszne jest stanowisko organów, że waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następuje w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Obowiązująca regulacja jest w tym zakresie precyzyjna i jednoznaczna. Podkreślenia również wymaga, że waloryzacja oznacza "przerachowanie" wysokości odszkodowania. Dotyczy ona okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania. To przerachowanie ma na celu przywrócenie ekonomicznego znaczenia odszkodowania. Stąd obok ustalenia właściwego wskaźnika waloryzacji istotne jest także ustalenie ramowych granic czasowych, które wyznaczą punkt odniesienia dla dokonywanych rachunków.

W tym miejscu zauważyć należy za organem I instancji, że wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych obliczane są z częstotliwością miesięczną od 1982 roku, a dla lat wcześniejszych, tj. 1950-1981, dostępne są jedynie wskaźniki roczne. Jak słusznie też ustalono, kwoty odszkodowania podchodzące z lat 1950-1981, waloryzowane są z wykorzystaniem kolejnych wskaźników rocznych oraz wskaźnika miesięcznego. Pierwszym wskaźnikiem wykorzystywanym do nawiązań powinien być wskaźnik mający za podstawę okres, z którego pochodzi kwota do waloryzacji, a ostatnim - wskaźnik dotyczący miesiąca, na który ustalana jest zwaloryzowana kwota.

Mając powyższe na uwadze organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że kwota do waloryzacji pochodzi z 1977 r., tj. zapłata miała nastąpić w 1977 r. i należy ustalić jej zwaloryzowaną wartość we wrześniu 2022 r., ponieważ ostatni dostępny miesięczny wskaźnik danych o wzroście cen towarów i usług konsumpcyjnych na dzień dokonania waloryzacji dotyczy miesiąca września 2022 r.

W tym przypadku powyższa kwota prawidłowo została zwaloryzowana z wykorzystaniem kolejnych rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych za lata 1977-2021 (przy podstawie rok poprzedni = 100) oraz wskaźnika miesięcznego za okres styczeń-wrzesień 2022 roku (przy podstawie poprzedni miesiąc = 100) ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski". Tym samym pierwszym wykorzystanym wskaźnikiem rocznym jest wskaźnik za 1977 rok, ostatnim zaś wskaźnik miesięczny za wrzesień 2022 rok. Otrzymaną w wyniku kolejnych działań wartość z 1995 roku obliczono uwzględniając okoliczności wynikające z ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o denominacji złotego. Ustalona w ten sposób kwota wynosi 4851,70 zł.

Nadto wskazać należy, że w decyzji organu I instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją przedstawiono dokładnie sposób obliczenia zwaloryzowanych kwot odszkodowania dokonanej w oparciu o ww. regulację. W aktach sprawy znajdują się ponadto wydruki poszczególnych wskaźników ogłoszone przez Prezesa GUS za wskazany wyżej okres. Za okresy niepełnych lat wykorzystano miesięczne wskaźniki wzrostu cen i usług konsumpcyjnych, zaś za okres pełnych lat – roczne wskaźniki cen i usług konsumpcyjnych. Jak trafnie przyjęły organy, wskaźniki te określają zmianę cen w stosunku do okresu poprzedniego. Obliczenia miały charakter łańcuchowy, polegający na przemnożeniu wskaźnika przez daną kwotę, a następnie przemnożenia tak otrzymanej kwoty przez kolejny wskaźnik. Obliczona według powyższych zasad kwota waloryzacji odpowiada prawu.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jeszcze raz powtórzyć należy, że waloryzacja polega jedynie na urealnieniu ustalonego odszkodowania za pomocą ściśle określonych mechanizmów przewidzianych w u.g.n. Waloryzacja wbrew twierdzeniom skarżącej nie polega na ustaleniu odszkodowania przy uwzględnieniu obowiązujących cen rynkowych nieruchomości. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy waloryzacja ustalonego odszkodowania jest czynnością rachunkową. W konkretnej sprawie, o czym była mowa na wstępie, odszkodowanie zostało już ustalone na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1977 r. Obecnie wobec braku dowodów jego wypłaty konieczne stało się jedynie dokonanie waloryzacji odszkodowania celem jego wypłaty, co nie oznacza jednak - jak zdaję się oczekuje tego skarżąca, podejmowania czynności ponownie określających wartość nieruchomości. Ta bowiem została już określona w ww. decyzji z 1977 r.

Z wyżej wskazanych powodów organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego.

Organowi odwoławczemu nie sposób przy tym zarzucić naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja oparta jest na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, ocenionym w całokształcie bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Jego uzasadnienie spełnia natomiast wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem zawiera m.in. właściwą podstawę prawną, którą prawidłowo zinterpretowano oraz należycie wyjaśniono w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, przedstawienie stanu faktycznego sprawy oraz odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności i klarownie przedstawia sposób rozumowania organów dokonujących oceny zaistniałych okoliczności oraz subsumcji.

Również sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji

z obrotu prawnego. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony

z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r., poz. 259 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 i art. 120 ww. ustawy.