Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 2370/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art.23 par.1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art.191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Joanna Szklarska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

SA/Bd 2370/03

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) Nr (...) Naczelnik Urzędu Celnego w T. na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 13 § 4, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b) i c), art. 83 § 1, art. 85 § 1, art. 222 § 4, art. 231 § 1, art. 262 Kodeksu celnego, § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 104, poz. 1193 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217), § l ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 z 1997 r z późn. zm), art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskim (Dz. U. Nr 104, poz. 662 z 1997 r.), uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD nr (...) z dnia (...) za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz zapisów w polach 22,36,42,46,47B, 47C, 47D i określił prawidłową kwotę długu celnego oraz zmienił zapisy w ww. polach. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że J.M. w dniu 11 kwietnia 2000 r. w Oddziale Celnym w G. złożył zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Mercedens (...), nr nadwozia (...), rok produkcji 1993. Towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolniony. Fakturę nr (...) z dnia (...). stanowiącą załącznik do tego zgłoszenia przekazano belgijskiej administracji celnej w celu dokonania jej weryfikacji u sprzedawcy – firmy A. Wskazując na postanowienia Protokołu nr 6 Układu Europejskiego, stanowiącego jego integralną część, zawierającego postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, organ stwierdził, że dochodzenie przeprowadzone przez belgijską administrację celną u sprzedawcy samochodu w firmie A. potwierdziło podejrzenie organu celnego co do zaniżenia wartości celnej przedmiotowego towaru, co zostało poparte uwierzytelnionymi dokumentami w postaci faktury z dnia (...) zaksięgowanej w dokumentacji księgowej firmy A. oraz zgłoszenia celnego EU 1 T2 nr (...) z dnia (...) na podstawie którego samochód został wyeksportowany z Belgii. Z dokumentów tych wynika, że przedmiotowy samochód został stronie sprzedany za kwotę 115 000 franków belgijskich a nie, jak zadeklarowała strona, za 42 000 franków belgijskich. W związku z tym wszczęto z urzędu postępowanie mające na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy i określenie prawidłowej wartości celnej towaru oraz prawidłowej kwoty wynikającej z długu celnego w odniesieniu do towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia (...). Za dokument służący do ustalenia wartości celnej pojazdu organ uznał ww. fakturę (...), którego uwierzytelnioną kopię otrzymał z Belgii, a która zaksięgowana była w dokumentacji księgowej sprzedawcy. Do obliczenia należnej kwoty wynikającej z długu celnego zastosowano stawkę celną autonomiczną z uwagi na brak prawidłowego dokumentu uprawniającego do zastosowania stawki celnej obniżonej, z powodu zakwestionowania danych zawartych w fakturze dołączonej przez stronę do zgłoszenia celnego. Wskazując na przepis § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego stwierdził organ I instancji, iż obniżone stawki celne stosuje się przy jednoczesnym spełnieniu warunków: 1) na towar ustanowiono obniżoną stawkę celną, 2) pochodzenie towaru z obszaru Unii Europejskiej zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem EUR l lub deklaracją na fakturze. Niezachowanie jednego z tych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. Uzasadniając orzeczenie w zakresie odsetek wyrównawczych organ celny wskazał na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 z 1997 r. z późn. zm.)

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 262 Kodeksu celnego, art. 120 - 122, art. 180, art. 187 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, co spowodowało ujemne następstwa u strony działającej w dobrej wierze, przerzucało skutki nieznajomości prawa przez funkcjonariuszy celnych na stronę, niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, rozstrzygnięcie niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony, przyjęcie, wbrew zasadom postępowania podatkowego, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, powołanie dowodów dla strony niekorzystnych, pominięcie istotnych dla sprawy dowodów źródłowych, nie przeprowadzenie ekspertyz grafologicznych znajdujących się na obu fakturach podpisów, stempli, pisma i dopisań odręcznych, brak ustaleń w zakresie druków faktur, jakimi posługiwał się sprzedawca przed transakcją ze stroną oraz zasad księgowania w Belgii, brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego. Strona zakwestionowała fakturę eksportera jako nieposiadającą podpisu sprzedawcy i kupującego. Zarzuciła, że organ nie wyjaśnił, czy informacja administracji belgijskiej dotyczy przedmiotowej sprawy, bowiem nie wynika z niej, że zawarte w niej ustalenia dotyczą przedmiotowej faktury, ani nie wskazał w uzasadnieniu decyzji podstawy przyjęcia takiego stanowiska, nie ustalił jaką kwotę zapłacił kupujący, nie zebrał informacji o cenach pojazdów z innych komisów na terenie Belgii, nie ustalił w jakiej formie nastąpiła zapłata za samochód, zarzuciła dokonanie fałszerstwa podmiotom belgijskim, wskazała, że przy stanie technicznym towaru wartość podana na fakturze eksportera była znacznie zawyżona. Ponadto strona podniosła, że organy administracji celnej belgijskiej nie wskazały dowodów na poparcie dokonanych przez nią ustaleń faktycznych. Powołała się na przyjęcie przez belgijski organ celny graniczny zgłoszenia o objęciu towaru procedurą wywozu i tranzytu. Wskazała na możliwość udowodnienia kraju pochodzenia towaru poprzez odczytanie kodu cyfrowo – literowego trwale umieszczonego na pojeździe. Na poparcie swoich argumentów strona powołała się na wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt III RN 106/00.

Decyzją z dnia (...) nr (...) Dyrektor Izby Celnej w T. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 23 § 1, art. 85 § l, art. 262 Kodeksu celnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że przyczyną wszczęcia postępowania było ujawnienie przez belgijskie władze celne u sprzedawcy samochodu dokumentów świadczących o zaniżeniu wartości celnej towaru przez stronę w zgłoszeniu celnym. Ustosunkował się szczegółowo do zarzutów odwołania wskazując na przeprowadzone postępowanie dowodowe i jego ocenę. Uznał, że przesłane przez belgijskie władze celne dokumenty mają walor dokumentów urzędowych. Odnośnie zastosowanej stawki celnej Dyrektor wskazał na regulację art. 16 pkt 1 Protokołu do Układu Europejskiego ściśle określającego jakie dokumenty mogą potwierdzać pochodzenie towaru, od którego zależy zastosowanie obniżonej stawki celnej.

W skardze na decyzję organu II instancji strona skarżąca powtórzyła zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji i ich argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istotą sporu w sprawie jest ustalenie wartości celnej towaru w postaci samochodu osobowego marki Mercedes Benz, importowanego z Belgii przez skarżącego oraz zasad dokumentowania pochodzenia preferencyjnego towaru dla potrzeb określenia stosowanej stawki celnej.

Skarżący dokonując zgłoszenia celnego w dniu (...) dołączył fakturę zakupu przedmiotowego auta wystawioną w dniu (...) przez sprzedającego – firmę A. z ceną zakupu 42 000 franków belgijskich. Organ celny na skutek wątpliwości co do zadeklarowanej ceny transakcyjnej, korzystając z regulacji art. 83 Kodeksu celnego, zwrócił się w drodze pomocy prawnej do organów belgijskiej administracji celnej o przeprowadzenie stosowanego dochodzenia na okoliczność prawdziwości danych zawartych w przedłożonej fakturze.

Podstawą prawną dla organów celnych do wystąpienia z takim wnioskiem były postanowienia wielostronnej umowy międzynarodowej - Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 20 października 1992r. podał do powszechnej wiadomości, że Układ Stowarzyszeniowy został uznany za słuszny zarówno w całości jak i każde z postanowień w nim zawartych, jest przyjęty, ratyfikowany i zatwierdzony i będzie niezmiennie zachowywany. Ratyfikowane umowy międzynarodowe są źródłem powszechnie obowiązującego prawa w RP (art. 87 ust. 1 Konstytucji). W art. 91 ust. l Konstytucji zawarto przepis generalnie transformujący umowę międzynarodową do wewnętrznego porządku prawnego, co oznacza, iż jest ona bezpośrednio stosowana, chyba że stosowanie umowy uzależnione jest od wydania ustawy. Warunkiem transformacji jest jednak opublikowanie umowy w Dzienniku Ustaw, ten zaś wymóg - ogłaszania "w trybie wymaganym dla ustaw" Konstytucja ustanawia jedynie względem umów ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, odsyłając określenie zasad publikacji innych umów do ustaw (art. 88 ust. 3 Konstytucji RP). Umowy międzynarodowe, które są ratyfikowane przez Prezydenta za uprzednią zgodą parlamentu wyrażoną w ustawie (art. 89 ust. l Konstytucji RP) i które są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw (art. 88 ust. 3 Konstytucji RP), mają moc prawną ustawy. Prezydent RP ogłosił powyższą umowę w załączniku do Dziennika Ustaw Nr 11, poz. 38 z dnia 27 stycznia 1994 r.

W art. 2 Protokołu 6 stanowiącego załącznik do powyższej Umowy zawarto zapis, że strony umowy udzielają sobie wzajemnie pomocy w sposób i na warunkach przewidzianych przedmiotowym Protokołem, w celu prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Zgodnie z art. 3 Protokołu na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiając właściwe stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnionych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo (ust. 1) oraz informują, czy towary wywiezione z terytorium jednej z umawiających się stron zostały właściwie przywiezione na terytorium drugiej strony, wyszczególniając w razie potrzeby procedury celne zastosowane wobec tych towarów (ust.2).

W wyniku wykonania wniosku o udzielenie pomocy prawnej belgijska administracja celna nadesłała raport z dochodzenia, w którym stwierdziła, że część nadesłanych jej do porównania faktur jest fałszywa. Do raportu dołączono potwierdzone za zgodność z oryginałem - kopie prawdziwych faktur oraz kopie dokumentów eksportowych. Wśród takich kopii załączonych do raportu znalazły się także uwierzytelnione dokumenty w postaci faktury z firmy A. z dnia (...) określającej cenę pojazdu Mercedes Benz na kwotę 115 000 franków belgijskich oraz kopia karty 1 dokumentu wywozowego EU 1 T2 potwierdzającego wywóz towaru za granicę z identyczną ceną ww. samochodu.

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 Kodeksu celnego. Dopiero niemożność przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną z powodu zakwestionowania jej wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów (art. 23 § 7 Kodeksu celnego) może stanowić podstawę do ustalania wartości celnej na podstawie zasad określonych w przepisach art. 24 - 29 Kodeksu celnego. W przedmiotowej sprawie organy celne ustaliły wartość transakcyjną. Okoliczność, że jest ona inna niż wskazywał na to skarżący i powoływana przez niego opinia rzeczoznawcy nie zmienia charakteru tych ustaleń. Wartość transakcyjna jest kategorią obiektywną i odzwierciedla warunki dokonanej transakcji, co oznacza, że nie jest uzależniona od woli strony posłużenia się tą kategorią. Z tego tytułu nie mogły znaleźć w sprawie zastosowania reguły ustalania wartości celnej opisane w art. 25 - 29 Kodeksu celnego i tym samym nie zaistniała potrzeba odwoływania się do wyceny biegłego.

Zdaniem Sądu w celu ustalenia ceny transakcyjnej samo zestawienie dwóch dokumentów - faktur zawierających odmienne dane, bez dodatkowych argumentów przesądzających o prymacie jednego z nich niczego w sprawie nie przesądza. Okolicznością, która pozwala na ustalenie, że prawidłowe było zakwestionowanie przez organy celne wartości celnej towaru jest treść nadesłanego raportu, do którego dołączono sporne dokumenty. Z oficjalnego pisma w ramach wykonania wniosku o pomoc prawną wynika, że organy celne belgijskie, po przeprowadzeniu stosownego dochodzenia, tj. analizy dokumentacji księgowej sprzedawcy, stwierdziły, że nadesłane do weryfikacji faktury były w znaczącej większości dokumentami fałszywymi.

W uwzględnieniu powyższych rozważań należy stwierdzić, że raport belgijskiej administracji celnej z dnia 30 października 2001 r. w świetle polskiego prawa jest zagranicznym dokumentem urzędowym, bowiem został sporządzony przez organ obcego państwa. Belgijskie Ministerstwo Finansów – Administracja Ceł i Akcyz jest organem powołanym (właściwym) do sporządzenia takich dokumentów i dokumenty te dotyczą zakresu (sfery) działania tego urzędu. Skoro zaś jest dokumentem urzędowym, przeto stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone dopóty, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument nie jest prawdziwy (autentyczny), albo że oświadczenia organu są niezgodne z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej). Wartość dowodowa tego raportu jako dokumentu urzędowego zależy od prawa polskiego. Można obalić domniemanie prawdziwości przysługujące dokumentom urzędowym, przeprowadzając zarówno dowód przeciwko temu, iż dokument nie pochodzi od organu, który go wystawił, jak i przeciwko treści dokumentu. Póki jednak dowód taki nie zostanie przeprowadzony, dokumentowi urzędowemu przysługuje moc dowodu zupełnego. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) nie jest regulatorem ciężaru dowodu. Skarżący nie zdołał przeprowadzić dowodu obalającego moc dowodową przedstawionego przez belgijską administrację celną raportu.

Wbrew poglądom skargi nie ma potrzeby szerszego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Granice postępowania dowodowego określone są celem danej czynności. Postępowania dowodowego nie prowadzi się "w nieskończoność". Przedstawiony raport władz belgijskich wraz z ujawnionymi przez te władze fakturą oraz zgłoszeniem celnym sporządzonym w Belgii są wystarczającymi dowodami. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organy celne nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Skarżący nie posiada żadnego dowodu potwierdzającego zapłatę, co skarga skrupulatnie pomija. Dowód ten mógłby być przydatny, a zasady staranności i przezorności przemawiają za tym, aby otrzymać pokwitowanie za wpłacone pieniądze. Brak potwierdzenia dokonanej wpłaty przemawia za prawdziwością ustaleń dokonanych przez belgijską administrację celną. Organ celny zebrał materiał dowodowy wystarczający do podjęcia decyzji. Zebrany materiał dostatecznie wyjaśnia wszystkie okoliczności sprawy, istotne z punktu widzenia zastosowanej normy prawa materialnego. Nie doszło do naruszenia art. 180 Ordynacji podatkowej. Proponowane przez skarżącego czynności dowodowe nie są konieczne, są one luźno związane z przedmiotem dowodzenia przy uwzględnieniu wagi dokumentu, prowadzą raczej do wykazania, że istniał motyw fałszowania dokumentacji księgowej sprzedającego, a nie że sprzedający takiego fałszerstwa faktycznie dokonał..

Sąd podziela pogląd organów celnych, że kwota wynikająca z faktury ujawnionej przez belgijskie władze celne, jest ceną jaką skarżący zapłacił. Jednym z motywów ludzkiego postępowania jest chęć zminimalizowania swoich obciążeń finansowych. To przede wszystkim skarżący miał interes faktyczny w zaniżeniu wartości celnej towaru. Sąd podziela pogląd organów celnych, że firma belgijska nie mogła czerpać korzyści materialnych z zawyżenia wartości sprzedanego samochodu. Przeczy temu konstrukcja podatku od towarów i usług.

Odnośnie zastosowanej stawki celnej Dyrektor Izby Celnej słusznie zwrócił uwagę na regulację zawartą w Protokole nr 4 Układu Europejskiego z dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11 poz. 38 z późn. zm).

Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 16 i 21 tegoż protokołu w związku z art. 13 § 3 pkt 4 możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych zachodzi w przypadku jednoczesnego spełnienia warunków:

a) towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego,

b) pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem pochodzenia EUR – 1 lub deklaracją na fakturze,

c) towar został bezpośrednio przywieziony do Polski.

Brak spełnienia którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek eliminuje możliwość zastosowania preferencyjnych stawek celnych w odniesieniu do importowanego towaru, przy czym dokumentowanie pochodzenia towaru zostało określone ściśle postanowieniami Protokołu nr 4 i jakiekolwiek odstępstwa w tym zakresie niezależnie od faktycznego miejsca pochodzenia towaru również nie daje podstaw do zastosowania obniżonych stawek celnych.

Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący wnosząc o zastosowanie preferencyjnej stawki celnej od importowanego samochodu przedłożył fakturę zakupu z adnotacją, że przedmiotowy samochód ma pochodzenie preferencyjne czyli pochodzi z obszaru Unii Europejskiej. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji faktury belgijskie służby celne nadesłały oryginał kopii faktury eksportera, na której nie było żadnej adnotacji co do świadectwa pochodzenia towaru. Stosownie do unormowania zawartego w artykule 28 § 2 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego eksporter jest zobowiązany do posiadania i przechowywania dokumentów dotyczących wystawionych świadectw pochodzenia towaru (kopia faktury z deklaracją). Skoro zatem w wyniku postępowania weryfikacyjnego nie został potwierdzony fakt autentyczności zapisów na fakturze zakupu przedstawionej przez skarżącego do odprawy celnej w przedmiocie świadectwa pochodzenia towaru to w ocenie Sądu organy celne zasadnie i bez naruszenia prawa materialnego przyjęły, że brak było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej określając w konsekwencji wysokość należności celnej według stawki autonomicznej.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.

Już tylko na marginesie należy podkreślić, iż rozstrzygnięcie sprawy stanowi kontynuację dotychczasowej linii orzecznictwa w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym (por. m.in. wyroki NSA z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1517/03, z dnia 24 listopada 2003 r. sygn. akt SA/Bd 2043/03 i z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Bd 1959/03).