Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 162/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 127, art. 128 i art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] września 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. B. [...] zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 162/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania S. B. i K. M. od decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...] w sprawie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...] i ustalenia należności podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015 r., poz. 613 z późn. zm., dalej – O.p.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Kolegium przypomniało, że zaskarżoną decyzją Wójt Gminy A. uchylił, w wyniku wznowienia postępowania, własną decyzję z dnia [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. skierowaną do S. B. i ustalił należności podatkowe w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2010 r. w wysokości [...] zł wskazując jako zobowiązanych podatników S. B., P. B., M. B., M. R. i K. M.. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wskazał, że zaistniały w sprawie nowe okoliczności faktyczne i dowody dające podstawę do wznowienia postępowania. Nową okolicznością faktyczną, nieznaną organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji, jest ustalenie dotyczące właścicieli nieruchomości podlegających opodatkowaniu, którymi okazali się wszyscy spadkobiercy W. B., a nowym dowodem w sprawie jest postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po J. i W. B.. Wobec takich okoliczności, Wójt postanowieniami z dnia [...] i [...], z urzędu wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] doręczając postanowienia stronom.

W wyniku wznowionego postępowania wydana została zaskarżona decyzja.

Od tej decyzji odwołania złożyli S. B. i K. M. podnosząc, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, gdyż Wójt był informowany o nieruchomości podlegającej opodatkowaniu oraz, że zobowiązanie za 2010 r. uległo przedawnieniu.

Po rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty dotyczące podstaw prawnych wznowienia postępowania oraz wydania decyzji w warunkach przedawnienia nie są zasadne.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b) O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy dotyczy zobowiązania pieniężnego za 2010 r. ustalanego zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie zaś z art. 68 § 1 i § 2 O.p., zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Dalej Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, że podatnicy nie złożyli deklaracji podatkowej za 2010 r. Składanie pisemnych zawiadomień, na które powołują się podatnicy, nie jest tożsame ze złożeniem prawidłowej deklaracji podatkowej z wykazanymi wszystkimi danymi dotyczącymi przedmiotu opodatkowania i zobowiązanego podmiotu. Cytowany wyżej przepis wyraźnie wskazuje, że przedłużenie terminu przedawnienia następuje, jeżeli nie złożono deklaracji podatkowej lub nie ujawniono w niej wszystkich informacji.

W niniejszej sprawie podatnicy nie złożyli deklaracji podatkowej na zobowiązanie podatkowe za 2010 r. a zatem zastosowanie będzie miał okres 5 letni dla jego przedawnienia, który upłynąć mógłby dopiero z końcem 2015 r.

W przypadku zobowiązania o charakterze ustalającym, decydujące znaczenie ma fakt wydania decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji. Z tym bowiem momentem powstaje zobowiązanie podatkowe, a późniejsze rozstrzygnięcie nie wpływa na jego istotę. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji ustalającej zobowiązanie pozwoliło na przekształcenie obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe.

Kolegium stwierdziło, że w sprawie tej zaistniała również pozytywna przesłanka wznowienia postępowania, którą jest, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dacie wydania decyzji, a nieznana organowi w dniu orzekania. Taką nową okolicznością jest ustalenie dotyczące właścicieli nieruchomości podlegających opodatkowaniu, którymi okazali się wszyscy spadkobiercy W. B., na co wskazuje dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po J. i W. B..

W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucili Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wydanie decyzji z naruszeniem art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 68 § 1 oraz art. 70 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów.

Wskazując na powyższe naruszenia wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz organu pierwszej instancji w całości umorzenie postępowania w sprawie z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 r.

W uzasadnieniu skarżący przypomnieli, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta [...], który określił podatek od nieruchomości od lokalu zajmowanego na prowadzenie działalności gospodarczej w budynku mieszkalnym stanowiącym współwłasność S. B. oraz P. B., M. B., M. R. i K. M. w wysokości [...] zł za 2010 r.

Z treścią tej decyzji podatnicy się nie godzą ponieważ, w ich ocenie, zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze i organ pierwszej instancji orzekł o przedawnionym już zobowiązaniu podatkowym.

Skarżący wskazali na art. 68 § 1 O.p., zgodnie z którym, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu [...] marca 2014 r., co oznacza, że zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009 i 2010 w łącznej kwocie [...]zł, uległy przedawnieniu.

Skarżący zgodzili się, że w drodze doręczenia decyzji powstają zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego obciążającego osoby fizyczne, podatku od spadków i darowizn, podatku dochodowego od przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych, czy karty podatkowej. Jednak niedoręczenie decyzji we wskazanym terminie skutkuje tym, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje

Niezależnie od tego, skarżący zauważyli, że nie można się zgodzić jakoby strony nie wskazały w drodze złożenia informacji podatkowej, kto jest spadkobiercą po zmarłych rodzicach, bowiem M. K., działając jako spadkobierca po zmarłych rodzicach W. i J. B., w dniu [...] sierpnia 2009 r. zawiadomiła Wójta [...] o wydzierżawieniu części lokalu mieszkalnego dla Banku Spółdzielczego w B., natomiast w [...] kwietnia 2010 r. S. B. złożył do organu pierwszej instancji odpisy umów najmu wraz ze wskazaniem spadkobierców po zmarłych rodzicach W. i J. B.. W dyspozycji organu w 2009 r. znajdowało się także pełnomocnictwo spadkobierców do zawarcia umowy najmu.

W kontekście złożenia powyższych dokumentów skarżący stwierdzili, że organ powinien był wówczas przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność stwierdzenia, kto jest stroną postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2009 i 2010. To, że tego nie zrobiły, nie oznacza, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 240 § 1 O.p. w przedmiocie wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje

Skarga jest zasadna

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne na zasadzie art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej – P.p.s.a.), wydają wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...).

Z akt sprawy niniejszej wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], Wójt Gminy A. ustalił dla S. B. łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości [...] zł (k. 21 akt adm.).

W dniu [...] kwietnia 2010 r. do organu wpłynęły dokumenty: pismo S. B. dotyczące postępowania w sprawie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania W. B., umowa najmu lokalu użytkowego zawarta w dniu [...] kwietnia 2008 r. pomiędzy P. B., a Bankiem Spółdzielczym w B., upoważnieniu dla niego od K. M. do zawarcia tej umowy, umowa z dnia [...] kwietnia 2009 r. dotycząca dalszego wynajmu lokalu przy ul. [...] zawarta przez K. M. z Bankiem [...] w B., upoważnienie dla niej do zawarcia tej umowy od M. B., P. B., S. B. i M. R. (k. 1 – 8 akt adm). W aktach znajduje się także informacja przesłana przez K. M. do Wójta gminy A. dotycząca wynajęcia jednej izby o pow. 23,60 m2 przez Bank Spółdzielczy w B. z prośbą o wydanie nakazu płatniczego na podatek dotyczący tej części lokalu zgodnie z obowiązującymi przepisami (k. 19).

W dniu [...] sierpnia 2015 r. Wójt [...] wznowił postępowanie w spawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 r. zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]. Z postanowienia o wznowieniu postępowania wynika że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. W uzasadnieniu tej decyzji SKO wskazało, że w aktach sprawy znajdują się decyzje wymiarowe ustalające łączne zobowiązanie pieniężne zalata 2009 i 2010 wystawione na nazwisko S. B. i za 2011 i 2012 wystawione na nazwisko W. B.. Ponadto w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. [...] zgodnie z którym spadek po J. i W. B. nabyli: S. B., K. M. M., M. B., P. B. i M. R.. Kolegium stwierdziło, że zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne, które istniały podczas orzekania przez organ pierwszej instancji w postępowaniu wymiarowym za lata 2009 i 2010 r., nieznane wówczas organowi. Zdaniem Kolegium uzasadnia to wznowienie postepowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

W dniu [...] Wójt Gminy A. wydał decyzje w stosunku do: M. B., M. R., K. M., S. B. i P. B., w której uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. [...] na łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 r. i ustalił łączne zobowiązanie pieniężne dla S. B., P. B., M. B., M. R. i K. M. M. w kwocie [...]zł.

W odwołaniu od tej decyzji S. B. i K. M. zarzucili organowi, że niezgodnie z prawdą twierdzi, że okoliczności dotyczące zmiany stron postępowania wymiarowego nie były organowi znane, skoro [...] sierpnia 2009 r. i [...] kwietnia 2010 r. został on poinformowany o tym fakcie (pisma składane były przez aktualnych właścicieli opodatkowywanych nieruchomości). Poza tym zarzucili, że w sprawie tej doszło do upływu terminu przedawnienia.

Obecnie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta [...].

Odnosząc się do tak udokumentowanego w aktach administracyjnych stanu sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać na przepisy art. 127, art. 128 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Zgodnie z art. 128 O.p., postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Zgodnie z art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych.

W myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Zaczynając od pierwszego przepisu – z postanowienia organu pierwszej instancji o wznowieniu postępowania, decyzji organu pierwszej instancji i zaskarżonej decyzji, wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. wskazując na konieczność wznowienia postępowania w tej sprawie.

Decyzji tej w aktach sprawy nie ma. A jest ona istotna, ponieważ uchylając w trybie zwykłym decyzję organu pierwszej instancji nie było podstaw do wznawiania postępowania w tej sprawie. Z pozostałych akt sprawy również nie wynika, czy decyzja Wójta Gminy A. z dnia [...] lutego 2010 r. jest ostateczna, czy procedowano co do niej dalej i w jaki sposób ostatecznie sprawę rozstrzygnięto.

Odnosząc się do podstawy wznowienia – uznania, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję - w ocenie Sądu zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że jeżeli organ podatkowy przyjął dokumenty przedstawione przez jednego ze spadkobierców - chociażby pismo z dnia [...] sierpnia 2009 r., które wpłynęło do akt sprawy w dniu 19 sierpnia 2009 r.(k. 8 akt adm.), dotyczące faktu wynajęcia lokalu przy ul. [...] Bankowi, z prośbą z ustalenie wymiaru podatku przy uwzględnieniu tego faktu, a organ takie pismo przyjął bez wzywania jego nadawcy, K. M. do wykazania, że jest stroną postępowania - to znaczy, że okoliczności tej (że nadawca jest podatnikiem podatku od nieruchomości) nie kwestionował. Wbrew ocenie organu, nie tylko złożenie deklaracji można uznać za poinformowanie organu co do określonych okoliczności.

W powyższych powodów zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.

Niezależnie od tych wszystkich uwag, przypomnieć należy, że stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613, z póżn. zm., dalej – u.p.o.l.) w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku podatkowego, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (nie mającego w sprawie zastosowania).

Przyjęcie w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady o solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości, rodzi konieczność wydania decyzji wymiarowej (w zależności od statusu prawnego podatnika będzie to decyzja ustalająca albo określająca wysokość zobowiązania podatkowego) w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w tych decyzjach obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania.

W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] lutego 2010 r. została prawidłowo skierowana do skarżącego – S. B.. To, że decyzji takich nie skierowano do pozostałych współwłaścicieli, nie oznacza, że jest ona nieprawidłowa, i że należało ją uchylić.

Tym samym, niezależnie od naruszenia prawa procesowego, w sprawie tej naruszono powołany wyżej przepis art. 3 ust. 4 u.p.o.l.

Mając na uwadze podane naruszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.