Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1463/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: W egzekucji administracyjnej brak prawnych przeszkód, aby jeden tytuł wykonawczy obejmował dwie decyzje.

Art. 26 par. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 38 poz. 161 ze zm./ wskazuje jedynie, że wierzyciel, jeśli jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Brak więc w niniejszym uregulowaniu ograniczenia tytułu wykonawczego do jednej decyzji.

TEZY

W egzekucji administracyjnej brak prawnych przeszkód, aby jeden tytuł wykonawczy obejmował dwie decyzje.

Art. 26 par. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 38 poz. 161 ze zm./ wskazuje jedynie, że wierzyciel, jeśli jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Brak więc w niniejszym uregulowaniu ograniczenia tytułu wykonawczego do jednej decyzji.


UZASADNIENIE

Dnia 31 lipca 1996 r. Urząd Skarbowy w G. wystawił tytuł wykonawczy przeciwko skarżącej Spółce z o.o. "G." w G. na kwotę 57.356,90 zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 1994 r. /łącznie z sankcjami z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1998 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

Urząd Skarbowy w G. Dział Egzekucyjny dokonał w dniu 20.02.1996 r. zajęcia rachunku bankowego Spółki do kwoty 72.579,50 zł /ww. należność główna z doliczeniem odsetek i kosztów egzekucji/.

Spółka wniosła zarzut na prowadzenie egzekucji w sprawie, bowiem w jej ocenie egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego i bez doręczenia upomnienia.

Nadto wykazała, że we wszystkich 11 sprawach objętych decyzjami określającymi podatek od towarów i usług wniosła o wstrzymanie ich wykonania i wnioski te nie zostały rozpatrzone.

W dniu 26 lutego 1996 r. Izba Skarbowa w G. wydała postanowienia, w których odmówiła wstrzymania wykonania ww. decyzji z dnia 28 grudnia 1995 r.

Postanowieniem z dnia 21 marca 1996 r. Urząd Skarbowy w G. Dział Egzekucyjny wydał postanowienie, w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu Urząd wskazał, że wyegzekwowano z rachunku Spółki kwotę 73.731,50 zł w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy i po doręczeniu w dniu 29 stycznia 1996 r. upomnienia. Wcześniej dokonana dobrowolna wpłata kwoty 17.952,60 zł została uwzględniona w tytule egzekucyjnym /zarachowano ją na należność główną w kwocie 6.372 zł i na odsetki w kwocie 6.372 zł/.

Zażaleniem z dnia 3 kwietnia 1996 r. Spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia i umorzenie postępowania wskazując, że nie kwestionuje możliwości łącznego ustalenia zobowiązania podatkowego, ale wymaga to bezwzględnie wydania stosownej decyzji. Tymczasem wydano jeden tytuł w oparciu o 11 decyzji.

Postanowieniem z dnia 9 lipca 1996 r. Izba Skarbowa w G. postanowiła zażalenie oddalić i utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Izba wskazała, że organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Z takiej właśnie wypowiedzi wynikało, że Spółka była zobowiązana do niezwłocznego zapłacenia kwoty 17.952,60 zł z tytułu zaległego zobowiązania podatkowego oraz 46.272,50 zł z tytułu sankcji. Tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie było podstaw do wystawienia nowych decyzji wymiarowych jeżeli podatnik dokonał wpłaty części należności.

Skargą z dnia 8 sierpnia 1996 r. Spółka "G." wniosła o uchylenie ww. postanowienia zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 38 poz. 161 ze zm./ przez przyjęcie, że nie zachodziły warunki do uchylenia skarżonego postanowienia i umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie odnosi się do zasadności wydanych tytułów ani do samej kontroli, a jedynie do sposobu prowadzenia egzekucji wymagane było wystawienie tytułów zgodnych z decyzjami i uwzględniających dokonanie wpłaty. Dla ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego wymagana była forma decyzji. Ponieważ takiej nie było, zachodziła niezgodność treści egzekwowanego obowiązku z 11 decyzjami Urzędu Skarbowego.

Nadto skarżąca zarzuciła, że nie rozstrzygnięcie w terminie wskazanym w art. 35 par. 3 Kpa wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i zajęcie konta naraziło Spółkę na koszty egzekucyjne. Wskazała wreszcie, że zapłaciła dobrowolnie kwotę, której nie kwestionowała.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w G. wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu Izba podniosła, że wpłata przez podatnika kwoty 17.952,60 zł została zaliczona zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Zarachowanie takie skutkuje wymagalnością pozostałej należności, którą tytuł wykonawczy określał wraz z terminem biegu odsetek ustawowych i podstawą prawną obowiązku. Tytuł wykonawczy musi obejmować faktyczną i realną zaległość aby egzekucja nie była prowadzona do części należności, która została już zapłacona. Nie ma zaś podstaw do nowych decyzji wymiarowych, wobec faktu dobrowolnej wpłaty części zobowiązania. Dalej Izba wskazała, że nie było podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych, a także zawieszenie lub umorzenie postępowania wobec niewystąpienia przesłanek z art. 56 i art. 59 wyżej cytowanej ustawy, a zarzut niewydania postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji w terminie określonym w art. 35 par. 3 Kpa nie dotyczy przedmiotowego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 59 ust. 3 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego naruszenie zarzuca strona skarżąca, nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej.

Spółka tymczasem koncentruje swe zarzuty nie na treści obowiązku, a wyłącznie na objęciu jednym tytułem zobowiązań z większej ilości decyzji.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej nie było zasadne.

Egzekucja zobowiązań określonych w decyzjach administracyjnych różni się od egzekucji wyroków sądowych w sądowym postępowaniu egzekucyjnym.

W tym ostatnim tytułem wykonawczym jest generalnie wyrok Sądu, zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Stąd zobowiązania wynikające z jednego wyroku będą stanowiły zawsze odrębny tytuł wykonawczy.

Niemożliwe będzie zaś objęcie jednym tytułem zobowiązań z wielu wyroków. Tymczasem w egzekucji administracyjnej brak prawnych przeszkód, aby jeden tytuł obejmował, jak w niniejszej sprawie, 2 decyzje /zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 1994 r./. Brak bowiem w cyt. ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. uregulowania analogicznego do art. 776 Kpc, zgodnie z którym podstawą egzekucji jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Art. 26 par. 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje jedynie, że wierzyciel, jeśli jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Brak więc w niniejszym uregulowaniu ograniczenia tytułu wykonawczego do jednego decyzji. Tytuł wykonawczy nie powstaje tu tak jak w egzekucji sądowej przez naniesienie zapisu /pieczątki/ klauzuli wykonalności na decyzji, ale jest odrębnym dokumentem, w którym wpisuje się treść z decyzji /art. 27 cyt. ustawy/. Unormowanie to nie zabrania aby była w nim treść z np. dwóch jednorodzajowych decyzji.

Natomiast art. 33 pkt 3 cyt. ustawy stanowiący o podstawach zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i art. 59 pkt 3 tejże ustawy stwarzają dla skarżącego podstawę do zawieszenia lub umorzenia postępowania jedynie gdy egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej.

Decyduje tu treść obowiązku a nie formalna strona tytułu wykonawczego, istotą bowiem omawianych uregulowań jest zapobieżenie egzekucji w sytuacji, gdy w tytule wykonawczym znalazł się obowiązek nie mający odzwierciedlenia w obowiązku zawartym w decyzji, np. przystąpiono by do egzekucji kwoty wyższej niż określonej w decyzji. Zarzuty skarżącego musiałyby więc mieć charakter merytoryczny w odniesieniu do obowiązku, a nie do objęcia jednym tytułem jednej czy kilku decyzji.

Objęcie dwóch decyzji jednym tytułem nie pogarsza sytuacji dłużnika i w praktyce może przyczynić się do pomniejszenia kosztów postępowania.

Drugi z zarzutów skargi dotyczył nierozpoznania w terminie wniosków z dnia 11 stycznia 1996 r. o wstrzymanie wykonania decyzji. Wnioski te zostały wprawdzie rozpoznane z niewielkim uchybieniem terminu miesiąca, albowiem postanowienie wydano 26 lutego 1996 r., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania w sprawie. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje bowiem wstrzymania egzekucji zobowiązań podatkowych.

Niezasadnie twierdzi skarżąca, że nierozpoznanie wniosku w terminie, naraziło ją na stratę kosztów postępowania. Podatnik był wyzwany do dobrowolnego spełnienia świadczenia i pewną jego część uiścił, jednakże pozostałą część zakwestionował i wniósł skargi na decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zatem Spółka mogła uniknąć kosztów egzekucyjnych uiszczając należność po otrzymaniu w dniu 22 stycznia wezwania do dobrowolnej zapłaty.

Miała na to niemal miesiąc, bowiem zajęcie rachunku bankowego nastąpiło 20 lutego 1996 r.

Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.