Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 655/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 5, ust. 3, art. 90 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1 , 2 ; art. 24
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 67
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin( - tekst jednolity.
article: art. 67 ust. 1 , art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Agnieszka Gugała – Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1159/09 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. (Nr [...]) w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego oddalił skargę i przyznał wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika urzędu.

W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu [...] stycznia 2009 r. I. S. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o uregulowanie stanu prawnego jej zamieszkiwania w lokalu pozostającym w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. lub o zmianę mieszkania na mniejsze. Jak wynika z ustaleń organu, mieszkanie to zostało przydzielone w 1958 r. J. R., a do zamieszkania z głównym najemcą uprawnieni byli żona H. R. oraz dzieci I. R. (aktualnie S.) oraz A. R. Organ wskazał też, że główny najemca J. R. zmarł [...] grudnia 1989 r., a jego żona H. R. zmarła [...] grudnia 2008 r. W odpowiedzi na wniosek skarżącej I. S. o uregulowanie stanu prawnego spornego lokalu, organ pismem z dnia [...] lutego 2009 r. poinformował zainteresowaną o odmownym załatwieniu jej wniosku, wszczynając jednocześnie postępowanie administracyjne o opróżnienie zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zobowiązał skarżącą do opróżnienia przedmiotowego lokalu, a decyzję tę utrzymał w mocy Komendant Główny Policji.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) [dalej ustawa o Policji], który stanowi, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 (m.in. będącego w dyspozycji Policji), przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Organ podkreślił, że powołany przepis stanowi samoistną podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, będącego w zasobach Policji. Wyjaśnił jednocześnie, że art. 88 i art. 98 cyt. ustawy o Policji przyznaje uprawnienie do lokalu mieszkalnego policjantowi w służbie stałej i policjantowi zwolnionemu ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 67 ze zm.) [dalej ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji]. Wskazał też, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach.

Komendant Główny Policji podkreślił, że I. S. nie była funkcjonariuszem Policji, ani nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do uzyskania renty rodzinnej po zmarłym emerycie – J. R., zatem uznać ją należało za osobę nieuprawnioną do zajmowania lokalu mieszkalnego położonego w K., przy ul. [...], co w konsekwencji zobowiązywało organ do wydania orzeczenia o opróżnieniu przedmiotowego lokalu.

Powyższa decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. stała się przedmiotem skargi I. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła, że w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego naruszony został art. 6, art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca podniosła także, że w sposób niedostateczny został wyjaśniony stan faktyczny, oraz że w toku postępowania organy pominęły przedstawiane przez nią dowody. Jednocześnie I. S. przytoczyła casus osoby, która według niej była w analogicznej sytuacji prawnej i z którą to osobą organ zawarł umowę najmu lokalu pozostającego w zasobach Komendy Wojewódzkiej Policji w K.. Twierdziła, że odmienne rozstrzyganie spraw w identycznym stanie faktycznym i prawnym jest dla niej całkowicie niezrozumiałe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 roku oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, wskazując na przepisy art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji wyjaśnił, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. Przepis ten stanowi zatem, zdaniem Sądu, samodzielną podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego będącego w zasobach Policji.

Jednocześnie – jak wskazał Sąd meriti, stosownie do postanowień art. 98 cytowanej ustawy, policjant zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. Prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach (§ 2).

Stosownie natomiast do art. 24 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, renta rodzinna przysługuje na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), tj. dzieciom własnym, dzieciom drugiego małżonka, dzieciom przysposobionym przez emeryta policyjnego do ukończenia 16 lat, do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa wyżej (art. 67 ust. 1 pkt 1 oraz art. 68 ust. 1 pkt 1 – 3 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

Bezsporne jest natomiast w sprawie, jak wskazał Sąd I instancji, że skarżąca zajmuje lokal pozostający w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. bez tytułu prawnego. Skarżąca nie kwestionuje też ustaleń organu, że nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu - policjancie. Nie jest również i nie była funkcjonariuszem Policji. Zasadnie zatem w oparciu o wyżej powołane przepisy organ uznał, że I. S. nie posiada tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K., a tym samym jest osobą nieuprawnioną do jego zajmowania. Sąd meriti podkreślił, że art. 29 ust. 3 ustawy emerytalnej nie kreuje jakiegoś dożywotniego prawa sui generis do lokalu zastępczego, abstrahującego od uprawnień mieszkaniowych określonych w przepisach ustawy o Policji, o dodatkowe prawa, które miałyby zostać zrealizowane przez organy Policji. Przypomniał też, iż zasadniczą funkcją tych przepisów – jest zapewnienie lokalu mieszkalnego policjantom, a nie pomoc (po ich śmierci) dorosłym dzieciom z uwagi na ich trudną sytuację mieszkaniową czy zdrowotną. Pomoc taka – jako wyjątek od zasadniczej funkcji przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej dla policjantów - przysługuje dzieciom tylko przez czas pobierania renty rodzinnej. Także uprawnienia rencistów i emerytów policyjnych są ograniczone względem uprawnień funkcjonariuszy czynnych.

Jak podkreślił Sąd I instancji, taką wykładnię art. 29 ustawy emerytalnej potwierdzają przepisy ustawy o Policji. I tak, art. 95 ust. 3 pkt 3 tej ustawy, wprowadzony nowelą z dnia 27 lipca 2001 r., zawiera kategoryczny nakaz wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, gdy osoba go zajmująca nie posiada do niego żadnego tytułu prawnego. Powyższy nakaz nie jest uwarunkowany wcześniejszym przydzieleniem, i to przez organy Policji, lokalu zastępczego. Brak tytułu prawnego skarżącej do przedmiotowego lokalu obligował zatem organy do wydania takiej decyzji.

Oceny prawnej przedmiotowej sprawy nie mogła – zdaniem Sądu meriti – zmienić załączona do akt postępowania administracyjnego dokumentacja medyczna, gdyż nie można z niej wywodzić jakichkolwiek uprawnień do zajmowania przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Jednocześnie Sąd I instancji przyznał rację organowi, że brak było podstaw prawnych do "przekwaterowywania" skarżącej do innego lokalu, lub zastosowania przepisu zobowiązującego organ do zawarcia z nią umowy najmu zajmowanego lokalu.

Dodatkowo wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Stosownie bowiem do art. 3 ust. 2 tej ustawy do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów stosuje się przepisy tej ustawy, jeśli odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Takim odrębnym przepisem jest art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który zobowiązuje do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu zajmowanego bez tytułu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd I instancji stwierdził, iż nie można było zgodzić się z zarzutem, iż organy w toku postępowania naruszyły zasady praworządności, a zwłaszcza brak było podstaw do uznania, że kierowały się one jakimikolwiek pozaprawnymi kryteriami przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Odmienne rozstrzygnięcie (w analogicznej zdaniem skarżącej sprawie) nie oznacza, że przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta niezgodnie z przepisami prawa. W tym zakresie sąd podkreślił, że ocenie Sądu podlega tylko zaskarżona decyzja wydana w sprawie indywidualnej, której stroną jest skarżąca.

Nie zgodził się również z zarzutem skarżącej, iż organy administracji nie wzięły pod uwagę zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych. Stan zdrowia skarżącej i dowody na tę okoliczność pozostawały bowiem bez wpływu dla oceny uprawnień do lokalu pozostającego w dyspozycji organów Policji. Ustawodawca bowiem precyzyjnie określił krąg osób uprawnionych do zajmowania lokalu po zmarłym emerycie policyjnym. Bezsporne jest, że skarżąca nie była uprawniona (w dacie śmierci funkcjonariusza) ani do renty rodzinnej, ani do renty policyjnej, o której mowa w art. 29 cyt. wyżej ustawy.

W ocenie Sądu nie budziło również zastrzeżeń ustalenie przez organy stanu faktycznego sprawy oraz sposób zgromadzenia dowodów umożliwiających jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Wbrew twierdzeniom skargi organy nie ograniczyły się jedynie do oceny dowodów dostarczonych przez skarżącą. Jak wynika z akt sprawy, organy dysponowały w całości dokumentami niezbędnymi do rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu stronie skarżącej zapewniony został także dostęp do akt postępowania i w tym zakresie skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa, poprzez zapoznanie się z aktami sprawy na etapie postępowania administracyjnego.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła I. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 95 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji w zw. z art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, poprzez przyjęcie, że przepisy te odnoszą się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. i c ustawy p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie - naruszeniem przez nie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 k.p.a.

Wskazując na powyższe pełnomocnik I. S. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi lub przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił sądowi I instancji zaaprobowanie wadliwych ustaleń organów administracji co do stanu faktycznego w sprawie odnoszące się do braku uprawnienia skarżącej do pobierania renty rodzinnej. Zdaniem kasatora, organy autorytarnie stwierdziły, że I. S. nie jest osobą uprawnioną do pobierania renty rodzinnej, bez oparcia tego ustalenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Według kasatora organy nie ustaliły rzetelnie, czy skarżąca legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu. Ponadto organ I instancji w ogóle nie odniósł się do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, zaś organ II instancji uznał, że złożona do akt sprawy dokumentacja medyczna, tj. orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C. - pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w kwestii opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Twierdzenia te, zdaniem kasatora, nie wynikają z powyższych dowodów, ani nie zostały oparte na żadnym innym dowodzie, znajdującym się w aktach sprawy.

Wskazując, na znajdujące się w aktach pismo skarżącej I. S., w którym wyjaśniła ona, że jest inwalidką II grupy, a także iż pobiera rentę, nie wskazując jednakże z jakiego tytułu, zdaniem kasatora, organy powinny powziąć wątpliwości, jaka renta przysługuje skarżącej - renta z tytułu niezdolności do pracy czy renta rodzinna. Nie wynika to bowiem jednoznaczne ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Autor skargi kasacyjnej zauważył ponadto, że wykładnia art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest niejednolita. Z akt sprawy wynika natomiast, że organy w dotychczasowej praktyce różnie interpretowały przepisy art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Wskazał, że do 2001 r. Komenda Główna Policji uznawała, że członkom rodziny bez prawa do policyjnej renty rodzinnej mieszkanie przysługiwało, jeżeli osoby te były wymienione w decyzji przydziałowej jako uprawnione do zamieszkania z policjantem.

W piśmie z dnia 1 października 2010 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o załączenie do akt odpowiedzi, jaką skarżąca uzyskała z Urzędu Miasta K. w związku ze zwróceniem się o przydział zajmowanego lokalu. Wynika z niej, że miasto nie może pozytywnie rozpatrzyć prośby, gdyż lokal pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Skarżąca nie spełnia też kryterium powierzchniowego uzasadniającego oddanie w najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem w myśl art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a., sprawa mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Zostały w niej sformułowane dwojakiego rodzaju zarzuty naruszenia prawa, a mianowicie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, a w konsekwencji - jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny czyni przedmiotem rozpoznania w pierwszej kolejności zarzuty dotyczące uchybień proceduralnych, bowiem ich zasadność może eliminować potrzebę odnoszenia się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W rozpatrywanej sprawie, skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika I. S., zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotnych wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. i c ustawy p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie - naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony. Naruszenie tego przepisu może bowiem polegać na uchyleniu się przez sąd od merytorycznego rozpoznania sprawy. Taka sytuacja będzie miała miejsce wówczas, gdy sąd mimo swojej właściwości i spełnienia wszystkich wymogów formalnych skargi w ogóle nie rozpoznał bądź rozpoznał ją z uwzględnieniem innych kryteriów niż kryterium legalności. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy zdaniem wnoszących skargę kasacyjną kontrolę tę wykonał tyle, że nienależycie. (patrz wyrok NSA z 28.10.2008 r. II OSK 973/07, wyrok NSA z 12.07.2007 r. I FSK 1067/06, wyrok NSA z 29.08.2008 r. II FSK 761/07

Przechodząc do merytorycznej oceny postawionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu Uchwały podjętej w pełnym składzie w dniu 26 .10.2009 r. w sprawie I OPS 10/09 , ta podstawa kasacyjna odnosi się do naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego.

Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem sądu I instancji jest zawsze zbadanie, czy stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia został ustalony przez organ administracji z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w k.p.a.. W tej sprawie głównym motywem uzasadnienia wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wydanie przez organ decyzji na podstawie niepełnego i wadliwego stanu faktycznego tj. nie ustalenie, czy skarżącej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy czy może renta rodzinna, co z kolei miało wpływ na ustalenie, czy przysługuje jej tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ten zarzut nie jest usprawiedliwiony. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 29 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego /..../ oraz ich rodzin ( Dz. U z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów /.../. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. W myśl ust. 2 wskazanego wyżej przepisu prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach.

Z kolei art. 24 tej ustawy stanowi, że renta rodzinna przysługuje na zasadach i w wysokości określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym że: /..../ renta rodzina przysługuje małżonkowi bez względu na wiek i stan zdrowia. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w art. 67 ust. 1 wskazuje osoby uprawnione do renty rodzinnej i są to m.in. dzieci własne , dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione ( pkt 1). Jednak zgodnie z art. 68 ust. 1 tej ustawy , dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej tylko w następujących przypadkach: 1/do ukończenia 16 lat; 2/do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia , nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia , albo 3/ bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy lokal mieszkalny został przydzielony [...] stycznia 1958 r. ojcu skarżącej J. R., ówcześnie funkcjonariuszowi KWMO w K., a następnie po jego śmierci [...] grudnia 1989 r. prawo najmu tego lokalu przysługiwało jego żonie I. R., pobierającej rentę rodzinną po zmarłym. Skarżąca I. S. ( data urodzenia [...] 1946 r.) w chwili śmierci ojca tj. [...].12.1989 r. nie była uprawniona do renty rodzinnej po ojcu, gdyż nie spełniała żadnej z przesłanek z art. 68 ust. 1 pkt 1-3 tzn. miała ukończone więcej niż 25 lat i nie była osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, skoro, jak wynika z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C., powołanego w skardze kasacyjnej, dopiero [...] grudnia 1993 r. została zaliczona do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, co oznaczało zdolność do pracy w warunkach specjalnych. Ewentualne późniejsze pogorszenie się stanu zdrowia skarżącej było w tej sytuacji bez znaczenia, z punktu widzenia jej ewentualnych uprawnień do renty rodzinnej po ojcu. W wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. Sąd Najwyższy w sprawie I UK 116/05 wyjaśnił, że renta rodzinna nie przysługuje dziecku, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po upływie okresów wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że I. S. nie posiadała żadnych uprawnień do spornego lokalu mieszkalnego, a zatem bezspornie po śmierci matki zajmowała ten lokal bez tytułu prawnego, co prawidłowo stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W tej sytuacji zarzut zgłoszony w skardze kasacyjnej, dotyczący zaakceptowania przez Sąd I instancji niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Należy uznać, że stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia był wystarczający do wydania orzeczenia w sprawie, a okoliczności, które w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną powinny zostać wyjaśnione tzn. jaka renta aktualnie przysługuje skarżącej i jaki jest obecnie stan jej zdrowia nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

Za chybiony należy więc uznać zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji trafnie uznał, że w postępowaniu administracyjnym nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada zbierania materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), a organ prawidłowo ocenił zebrane dowody na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Nie doszło także do naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. Wskazać należy, iż z przepisu tego wynika obowiązek dla Sądu rozstrzygającego sprawę zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, zawarł wszystkie wymienione elementy uzasadnienia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy, jak również podał przyczyny i podstawę prawną nieuwzględnienia skargi.

Przechodząc do analizy i omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 95 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277) [dalej ustawa o Policji] w zw. z art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 67 ze zm.) [dalej ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji], przez przyjęcie, że przepisy te odnoszą się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca.

Zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, "Decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także: w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego". Tak jak wskazał Sąd I instancji przepis ten stanowi samoistną podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego jeżeli spełnione są dwie przesłanki:1) lokal mieszkalny jest w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych oraz 2) policjant, członkowie rodziny policjanta albo inne osoby zajmują ten lokal bez tytułu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie spełnione zostały obie przesłanki. Okolicznością bezsporną jest (czego nie kwestionował również pełnomocnik skarżącej), że mieszkanie położone w K., przy ul. [...] pozostaje w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Pierwszy z warunków został zatem bezspornie spełniony. Ponadto, jak wykazano wyżej I. S. zajmowała ten lokal tytułu prawnego, gdyż przedmiotowy lokal nie został przydzielony skarżącej na podstawie decyzji administracyjnej, nie zawarto z nią również umowy najmu i nie jest ona osobą, której przysługiwałoby prawo do lokalu służbowego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, nie jest bowiem członkiem rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu. Skarżąca I. S. nie kwestionowała, że nie jest osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym ojcu – policjancie. Jedyną uprawnioną z tego tytułu była matka skarżącej, a prawo jakie posiadała do lokalu mieszkalnego wygasło z chwilą jej śmierci i z tym dniem ustała również możliwość zamieszkiwania przez I. S. w przedmiotowym lokalu. Tym samym zarzut naruszenia art. 95 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji w zw. z art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, nie mógł znaleźć poparcia.

Reasumując, wobec wszystkich wskazanych powyżej argumentów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należało, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku kasatora, Sąd I instancji rozpoznając sprawę, nie naruszył w żaden sposób przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury.

Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlegała ona oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209-210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa ( art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.