Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 471/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 13 § 1, art. 18, art. 81 § 4, § 5, art. 166b
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: Art. 8 § 1, art. 11, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi M M na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych na rachunku bankowym skargę oddala.


UZASADNIENIE

Na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia września 2019 r. o numerach od [...] do[...] oraz od[...] do [...] na kwotę 3.956.315,00 zł Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec zobowiązanego M. M. postępowanie zabezpieczające. Zarządzenia zabezpieczenia wydano w oparciu o decyzję Naczelnika Urzędu Celno -Skarbowego w K. o zabezpieczeniu z dnia sierpnia 2019 r. nr [...] W toku czynności zabezpieczających zawiadomieniem z dnia września 2019 r. nr[...] organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia środków pieniężnych na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] należącym do zobowiązanego na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia.

Pismem z dnia 10 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 29 listopada 2019 r., M. M. złożył wniosek o ograniczenie zajęcia należącego do niego rachunku bankowego do wysokości 55% wpływów (tj. uwolnienie 45% wpływów) na okres 3 miesięcy. W uzasadnieniu wniosku M. M. wskazał, że aby nie wpadł w niewypłacalność, która skutkowałaby złożeniem wniosku o upadłość, musi posiadać płynność finansową i możliwość realizacji bieżących płatności, co przy całkowity zajęciu rachunków bankowych nie jest możliwe. Poza tym zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia mu wypłacanie wynagrodzeń jego pracownikom oraz opłacanie składek ZUS.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. nr[...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych zabezpieczanych na rachunku bankowym w [...] zawiadomieniem o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 3 września 2019 r. nr .[...]

W zażaleniu na powyższe postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., M. M. wniósł o jego uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, aby zwolnić zabezpieczenie zgodnie z wnioskiem z dnia 10 października 2019 r., ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniu organu I instancji M. M. zarzucił naruszenie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez odmowę zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych, miesięcznie w wysokości 45% wpływów przez okres 3 miesięcy, podczas gdy istniały przesłanki do jego zwolnienia z części zabezpieczenia oraz poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i nieuwzględnienie interesu zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia lutego 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia grudnia 2019 r. nr [...]. W jego uzasadnieniu organ II instancji powołał się na treść art. 1a pkt 12, art. 13 i art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazał, że zastosowanie zwolnienia spod zabezpieczenia nie może wykluczać w ogóle możliwości prowadzenia postępowania zabezpieczającego na innych nieobjętych zwolnieniem składnikach majątku. W związku z tym przyjmuje się, że wnosząc o zwolnienie spod zabezpieczenia, zobowiązany powinien wskazać nie tylko argumenty przemawiające za pozytywnym rozpatrzeniem tego wniosku, ale także wykazać, że możliwe jest zabezpieczenie innych składników majątkowych. Organ wyjaśnił, że związane jest to z tym, że instytucja uregulowana w art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w a ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, ale też jej zastosowanie nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna.

Następnie organ II instancji wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w toku czynności zabezpieczających prowadzonych wobec zobowiązanego dokonał również zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych w [...]. (zawiadomienie nr[...] z dnia września 2019 r.) Bank poinformował, iż saldo rachunków detalicznych wynosi: 84,49 EUR i 7,68 zł, firmowych 7,35 zł, natomiast rachunek VAT wykazuje saldo zerowe.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podniósł również, że w dniu 27 września 2019 r. w wyniku zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej (zawiadomienie nr[...] z dnia września 2019 r.) organ egzekucyjny uzyskał kwotę na zabezpieczenie w wysokości 531,41 zł, co wskazał w skarżonym postanowieniu. Ponadto organ egzekucyjny dokonał wobec zobowiązanego licznych prób zajęć zabezpieczających inne wierzytelności pieniężne, które jednak okazały się nieskuteczne. Co więcej, organ egzekucyjny dokonał również zajęcia zabezpieczającego ruchomości należących do zobowiązanego oraz ustanowił hipotekę przymusową na nieruchomości należącej do zobowiązanego na podstawie przedmiotowych zarządzeń zabezpieczenia. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że przed hipotekami ustanowionymi na rzecz wierzyciela hipotecznego - Skarbu Państwa - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego K., ustanowiona została hipoteka umowna na kwotę 1.400.000,00 zł na rzecz Banku.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dokonana przez organ egzekucyjny analiza sprawy dowiodła, że ewentualne zwolnienie części zajętych środków pieniężnych mogłoby doprowadzić do udaremnienia celu egzekucji, jakim jest zaspokojenie wierzyciela. Dokonane bowiem przez organ egzekucyjny zabezpieczenia środków pieniężnych, innych wierzytelności, ruchomości oraz ustanowienie hipoteki na podstawie zarządzeń zabezpieczenia nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Organ egzekucyjny w wyniku wszystkich dokonanych zajęć zabezpieczających uzyskał kwotę na zabezpieczenie w wysokości 531,41 zł, gdzie kwota zabezpieczonych należności wynosi 3.956.315,00 zł.

Odnośnie argumentów M. M. zawartych we wniosku o ograniczenie zajęcia rachunku bankowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zauważył, że każda egzekucja z majątku danego podmiotu wpływa negatywnie na jego działalność, w tym także w pewnym stopniu ogranicza jego możliwości zarobkowe. Organ II instancji wskazał, że zobowiązany pomimo dokonanego zajęcia rachunku bankowego nie jest jednak do końca pozbawiony możliwości dysponowania środkami pieniężnymi na zajętym rachunku bankowym bez zgody organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 81 § 4 i § 5: wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uznał zatem, że zaskarżone postanowienie organu I instancji nie naruszyło prawa.

Z powyższym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nie zgodził się M. M. i pismem z dnia marca 2020 r. wniósł na nie skargę, domagając się o jego uchylenie wraz z postanowieniem organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), art. 13 § 1 w zw. z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo faktu, iż istniały przesłanki do jego uchylenia, tj. istniał ważny interes skarżącego pozwalający na zwolnienie na czas oznaczony spod egzekucji określonych składników majątkowych wchodzących do zabezpieczonej masy;

2. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z przekroczeniem zakresu uznania administracyjnego;

3. art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez wydanie postanowienia z przekroczeniem zakresu uznania administracyjnego.

W ocenie skarżącego, zarówno na etapie wniosku składanego organowi I instancji, jak i w zażaleniu wykazał w sposób wystarczający istnienie obiektywnych kryteriów warunkujących przyjęcie istnienia ważnego interesu. Podkreślił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza oraz zyski z niej osiągane stanowią jego źródło utrzymania, jak również są niezbędne do dokonywania opłat związanych z jej prowadzeniem, w szczególności uiszczania danin publicznoprawnych takich jak podatki, zaliczki na podatek oraz składki zdrowotne, składki ZUS oraz wypłat wynagrodzeń pracownikom podatnika. Zdaniem skarżącego, brak zwolnienia części zabezpieczenia wykluczy możliwość jego zarobkowania oraz powstanie konieczność zwolnienia praktycznie wszystkich pracowników. Nie zabezpiecza też tego interesu w całości wskazywany przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przepis art. 81 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem dotyczy on wyłącznie wypłat dla pracowników wraz ze związanymi z nimi składkami publicznoprawnymi. Nie dotyczy natomiast należności samego przedsiębiorcy do ZUS, NFZ i odpowiednich urzędów skarbowych. Nie dotyczy także środków przeznaczonych do bieżącego utrzymania przedsiębiorcy oraz jego rodziny, spłaty kredytów, zobowiązań wynikających z umów cywilnoprawnych dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej (np. leasing, najem, usługi telekomunikacyjne).

Skarżący nie zgodził się także z twierdzeniem, iż zwolnienie skutkowałoby uniemożliwieniem realizacji celu postępowania zabezpieczającego. Nie wnosił bowiem o zwolnienie całości zabezpieczenia, lecz niespełna połowy, co nie utrudni w sposób znaczący skutecznej egzekucji, a pozwoli na uniknięcie powstania dalszych zobowiązań finansowych podatnika, np. z tytułu odsetek naliczanych od zaległych wynagrodzeń, odsetek za zaległości w spłacie zobowiązań wobec podmiotów publicznych, a także ewentualnych kosztów sądowych w przypadku dochodzenia przez ww. podmioty swoich wierzytelności na drodze postępowania sądowego.

Odnośnie podnoszonego przez organy obu instancji zarzutu braku wskazania innego majątku, który mógłby służyć zaspokojeniu roszczeń Skarbu Państwa, skarżący stwierdził, że nie uwzględniono tego, że w zasadzie cały jego majątek został poddany zabezpieczeniu i nie ma możliwości wskazania innego składnika, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję, zaś zwolnienie części zabezpieczenia w skali zabezpieczonego zobowiązania podatkowego ma dla Skarbu Państwa marginalne znaczenie w obliczu zabezpieczonych kwot. Autor skargi dodał przy tym, że ograniczenie zabezpieczenia we wskazanym przez niego kształcie nie spowodowałoby sytuacji niemożności realizacji celu egzekucji, skoro ustalenia organów podatkowych wskazują, że taka sytuacja już istnieje.

Dlatego też w ocenie skarżącego organy obu instancji niedostatecznie rozważyły okoliczności sprawy i przyjęły, że ważny interes zobowiązanego jest przez niego pojmowany jedynie subiektywnie, nie istnieją zaś obiektywne przesłanki przyjęcia jego naruszenia w analizowanej sytuacji faktycznej, przez co doszło do naruszenia art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W opinii M. M. w niniejszej sprawie doszło też do naruszenia granic uznania administracyjnego, poprzez niewłaściwe rozważenie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Organy obu instancji, bez poszanowania dla zasad słuszności i zasady budzenia zaufania obywatela do organów władzy publicznej, nie zaprzeczając istnieniu ważnego interesu podatnika nie uznały bowiem, by interes ten był na tyle ważny, aby poskutkował zwolnieniem spod zabezpieczenia środków pieniężnych, miesięcznie w wysokości 45% wpływów przez okres 3 miesięcy, zabezpieczanych przez tut organ egzekucyjny na rachunku bankowym prowadzonym przez[...]. Zdaniem skarżącego, przekroczenie granic uznania administracyjnego spowodowało naruszenie zasady zaufania obywatela do organu władzy publicznej, wynikającej z art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 13 § 1, zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W myśl art. 166b u.p.e.a. przepis ten stosuje się odpowiednio również w postępowaniu zabezpieczającym.

Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego zobowiązanego z egzekucji jak wynika z treści art. 13 § 1 u.p.e.a. jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt II FSK 789/08, Lex nr 863802).

W literaturze prawa również podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).

W wyroku z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 31/08 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 154/15, Lex nr 2117103, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 832/18 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego jakim jest zaspokojenie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności. To z kolei nakłada na organ egzekucyjny obowiązek między innymi rozważenia czy wskazane przez zobowiązanego inne sposoby zaspokojenia wierzyciela ze składników majątkowych zobowiązanego wierzyciela, faktycznie mogą doprowadzić do realizacji podstawowego celu egzekucji. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z treścią art. 13 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji zażalenie przysługuje tylko dłużnikowi.

Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r. sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Łd 344/96 - publikowane w CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427).

To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej w ograniczonym zakresie.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że jego ważny interes przemawiał za zwolnieniem spod egzekucji części środków pieniężnych na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] Nie wskazał także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Jak wynika z akt sprawy w toku czynności zabezpieczających organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia września 2019 r. nr [...] dokonał zabezpieczenia środków pieniężnych na rachunku bankowym skarżącego prowadzonym przez [...]. Następnie w dniu grudnia 2019 r. organ egzekucyjny wezwał bank do udzielenia informacji o wysokości zabezpieczonej kwoty na rachunkach bankowych należących do zobowiązanego. W odpowiedzi bank. poinformował, że na rachunkach bankowych brak jest wierzytelności podlegających zajęciu. Ponadto bank wskazał, iż zajęciem zabezpieczającym objęto również rachunek VAT, na którym nie wykazano obrotów w okresie ostatnich trzech miesięcy. W toku czynności zabezpieczających prowadzonych wobec skarżącego dokonano również zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych . (z dnia września 2019 r. zawiadomienie nr [...]). Z informacji przekazanych przez ten bank wynika, że saldo rachunków detalicznych wynosi: 84,49 EUR i 7,68 zł, firmowych 7,35 zł, natomiast rachunek VAT wykazuje saldo zerowe. W wyniku natomiast zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej (zawiadomienie z dnia września 2019 r.nr [...]) organ egzekucyjny uzyskał kwotę na zabezpieczenie w wysokości 531,41 zł. Organ egzekucyjny dokonał także licznych prób zajęć zabezpieczających inne wierzytelności pieniężne skarżącego, jednak okazały się one nieskuteczne. Ponadto organ egzekucyjny dokonał również zajęcia zabezpieczającego ruchomości należących do skarżącego ( pojazdów samochodowych) oraz ustanowił hipotekę przymusową na należącej do niego nieruchomości. Przy czym jak wynika z akt sprawy na nieruchomości tej została już wcześniej ustanowiona hipoteka umowna na kwotę 1.400.000,00 zł na rzecz Banku Podsumowując stwierdzić należy, że w wyniku wszystkich dokonanych zajęć zabezpieczających organ egzekucyjny uzyskał kwotę na zabezpieczenie w wysokości 531,41 zł, podczas gdy kwota zabezpieczonych należności wynosi 3.956.315,00 zł.

Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej argumenty należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wskazał ani okoliczności przemawiających za zwolnieniem części środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym z egzekucji, ani tego, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników jego majątku. Również w treści skargi skarżący wskazał, że cały jego majątek został poddany zabezpieczeniu i nie ma możliwości wskazania innego składnika, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Tym samym prawidłowo organy obu instancji odmówiły zwolnienia części środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym z egzekucji, gdyż tylko w ten sposób możliwe jest uzyskanie środków pieniężnych na pokrycie zobowiązań skarżącego. Skoro bowiem prowadzi on działalność gospodarczą to istnieje możliwość, że na jego rachunek bankowy wpłyną środki pieniężne od jego kontrahentów, które będzie można przeznaczyć na pokrycie tych zobowiązań. W związku z powyższym za niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 13 § 1 u.p.e.a.

Nie można również, zdaniem Sądu, zarzucić organowi egzekucyjnemu naruszenia art. 8 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w informowaniu uczestników postepowania o podejmowanych czynnościach zmierzających do załatwienia sprawy. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy, do naruszenia której dochodzi w sytuacji braku ustosunkowania się organu do twierdzeń strony wskazywanych przez nią jako istotne. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie postanowienia, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Powinno ono zatem dokładnie wyjaśniać przyczyny, motywy dokonanej przez organ oceny.

W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i dokonując jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a., ustaliły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy fakty, a następnie motywy podjętego rozstrzygnięcia przedstawiły w uzasadnieniach swoich postanowień, spełniających kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie tylko zgromadzony materiał dowodowy, dokonane na jego podstawie ustalenia, jak również podstawę prawną rozstrzygnięcia organy zrealizowały również zasadę pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a., jak i zasadę wyjaśniania przesłanek, którymi się kierowały przy załatwieniu sprawy wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać należy, że organy w uzasadnieniach postanowień nie tylko wskazały przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie, ale także przedstawiły interpretację art. 13 § 1 u.p.e.a., przesłanki, które uzasadniały przyjęcie konkretnego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa tak przez organ II instancji, jak i organ I instancji. Skoro zatem organ I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, to organ II instancji nie miał podstaw do uchylenia jego postanowienia. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Samo subiektywne przekonanie skarżącego o wadliwości postanowienia organu I instancji nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia tego postanowienia.

Rację ma też, zdaniem Sądu, organ II instancji, że pomimo zajęcia rachunku bankowego skarżący nie jest pozbawiony możliwości dysponowania zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Jak słusznie zauważył organ w myśl art. 81 § 4 u.p.e.a. wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Przepis ten stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia (art. 81 § 5 u.p.e.a.).

Z treści art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. wynika zatem, że zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego – i to bez zgody organu egzekucyjnego – na wskazane w treści art. 81 § 4 u.p.e.a. cele. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego - tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest zgodnie z art. 81 § 4 u.p.e.a. poinformowanie o tym banku przez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowody. W świetle art. 81 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest władny ani odmówić ani przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego, gdy należy wypłacić bieżące wynagrodzenie za pracę. Działanie organu egzekucyjnego – udzielenie zgody – nie jest bowiem potrzebne.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący może wypłacić swoim pracownikom ich bieżące wynagrodzenie za pracę ze zgromadzonych na rachunku bankowym środków.

Odnośnie natomiast twierdzenia skarżącego, że art. 81 § 4 u.p.e.a. nie dotyczy środków przeznaczonych na bieżące utrzymanie jego rodziny stwierdzić należy, że konsekwencją każdej egzekucji prowadzonej z majątku zobowiązanego jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Samo jednak wystąpienie trudnej sytuacji finansowej zobowiązanego nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia zajęcia rachunku bankowego ze względu na jego ważny interes. Skutkiem przyjęcia odmiennego stanowiska byłoby bowiem to, że w przypadku każdorazowego pogorszenia się sytuacji finansowej zobowiązanego, organ egzekucyjny musiałby zwolnić z egzekucji określone składniki jego majątku, co w konsekwencji mogłoby spowodować bezskuteczność egzekucji i brak możliwości zaspokojenia roszczeń wierzyciela.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.