Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2880/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3, art. 127 § 3, art. 108 § 1, art. 16 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 296 §  1, art. 231 §  1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 20 ust 1. pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 776
law: Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka - tekst jednolity.
article: art. 31 ust 1, art. 31 ust. 3, art. 3 ust. 1, art. 64, art. 65, art. 20
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2015 r. Zastępca Prokuratora Okręgowego w [...] zawiadomił Ministra Sprawiedliwości, iż tego samego dnia Prokuratura Okręgowa w [...], w śledztwie o sygn. akt [...], wydała wobec T. S. (dalej "Skarżący" lub "Strona") posiadającego licencję syndyka nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., postanowienie o przedstawieniu zarzutów z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. 2 w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 oraz z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a następnie przy piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. przekazał uwierzytelnioną kserokopię wymienionego postanowienia. Skarżącemu zarzucono, że:

I. w okresie od [...] września 2006 r. do [...] czerwca 2009 r. w [...], jako zarządca masy upadłości [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...], a w okresie od [...] czerwca 2009 roku do [...] stycznia 2010 r. jako syndyk tejże masy upadłości, będąc zobowiązanym (na mocy postanowień Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział [...] do spraw upadłościowych i naprawczych odpowiednio z dnia [...] września 2006 r. o sygnaturze [...] i z dnia [...] czerwca 2009 r. o sygnaturze [...]) do zajmowania się sprawami majątkowymi masy upadłości, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, nadużył udzielonych mu uprawnień w ten sposób, że obciążył masę upadłości nieuzasadnionymi wydatkami z tytułu: usług serwisowych, bieżącego serwisu maszyn i urządzeń przez [...] w [...] na kwotę 80 500 zł i [...] w [...] na kwotę 20 000 złotych oraz weryfikacji majątku w związku z dzierżawą, przygotowania dokumentów do wyceny i wstępnej analizy przedsiębiorstwa przez [...] w [...] na kwotę 23 393,44 zł, które to usługi nie zostały wykonane, a nadto zawyżonymi wydatkami na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] w związku z najmem biura i przechowywaniem dokumentów, usługami prawnymi, przejazdami służbowymi, obsługą pracowniczą i obsługą upadłości na kwotę 449 434,77 zł oraz na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] w związku z najmem biura i przechowywaniem dokumentów, usługami prawnymi, przejazdami służbowymi, obsługą pracowniczą, nadzorem, zabezpieczeniem i utrzymaniem majątku na kwotę 586 588,73 zł, naruszając tym rażąco zasadę optymalizacji postępowania upadłościowego i wyrządzając Spółce [...] w upadłości szkodę majątkową w wielkich rozmiarach w łącznej kwocie 1 159 916,94 zł, z której to kwoty w okresie od [...] września 2006 r. do [...] grudnia 2009 r. przywłaszczył mienie spółki [...] w upadłości w postaci pieniędzy, powierzone mu z racji sprawowania funkcji odpowiednio zarządcy i syndyka masy upadłości, będące zawyżonym wydatkiem na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] i [...] Sp. z o. o. w [...] z opisanych wyżej tytułów obciążających masę upadłości, zlecając wykonanie ich przelewu i wypłat z rachunku upadłego na rachunki spółek [...] i [...] w łącznej kwocie 1 036 023,50 z, co stanowi mienie wielkiej wartości, tj. o przestępstwo z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zb. z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

II. w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. w [...] i w [...], działając jako syndyk masy upadłości [...] S. A. w [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział [...] do spraw upadłościowych i naprawczych z dnia [...] grudnia 2008 r. o sygnaturze [...], w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że przywłaszczył powierzone mu mienie spółki [...] w upadłości w postaci pieniędzy, zlecając wykonanie ich przelewu i wypłat z rachunku upadłego na rachunki spółek [...][...] w łącznej kwocie 87 633,88 zł, stanowiącej niezasadnie zawyżony wydatek na rzecz [...] Sp. z o. o. w [...] i [...] Sp. z o. o. w [...] z tytułu obsługi pracowniczej i biurowej upadłej spółki, czym działał na szkodę spółki [...] w upadłości, tj. o przestępstwo z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art 284 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. poinformowano Skarżącego o wszczęciu z urzędu przez Ministra Sprawiedliwości postępowania administracyjnego w przedmiocie zawieszenia mu praw wynikających z licencji syndyka z pouczeniem, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Skarżący wniósł o uzupełnienie materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie poprzez zwrócenie się do Prokuratury Okręgowej w [...] o przesłanie z akt sprawy [...] wniosku obrońcy Strony o umorzenie postępowania karnego. W ocenie Skarżącego informacja ta była niezbędna do podjęcia prawidłowej decyzji, bowiem przedstawiono mu zarzuty działania na szkodę dwóch podmiotów prawnych tj. dwóch upadłych spółek, z których jedna nie istnieje, gdyż została dwa lata temu wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, a drugi z podmiotów (reprezentowany przez prezesa zarządu) złożył oświadczenie, iż nie poniósł szkody. Skarżący zarzucił także, że stawiając zarzuty Prokuratura kwestionuje czynności syndyka, które zostały wcześniej zaakceptowane przez sąd upadłościowy w formie prawomocnych postanowień. Ponadto podniósł, że działania objęte zarzutami miały miejsce przed uzyskaniem przez Stronę licencji syndyka, a nadto, że w obu postępowaniach upadłościowych, których dotyczą przedstawione zarzuty, występował on jako syndyk ustanowiony z listy kandydatów na syndyków prowadzonej przez prezesa właściwego sądu okręgowego, a nie na podstawie licencji syndyka.

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lipca 2015 r., Nr [...] zawiesił Skarżącemu prawo wynikające z licencji syndyka oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ uznał, że w świetle art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. z 2014 r., poz. 776 ze zm., dalej "ustawa o licencji syndyka ") sam fakt prowadzenia przeciwko osobie posiadającej licencję syndyka wskazanego rodzajowo postępowania karnego stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia wynikających z niej praw. Wyjaśnił, że z treści postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] maja 2015 r., wydanego w sprawie sygn. akt [...], wynika, że Skarżącemu przedstawione zostały zarzuty popełnienia czynów stanowiących przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 313 k.p.k. chwila wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów rozpoczyna etap postępowania przeciwko oznaczonej osobie (in personam), od którego staje się ona podejrzanym w rozumieniu procesowym. W związku z powyższym, od tego momentu należy mówić o prowadzeniu przeciwko tej osobie postępowania przygotowawczego.

Wobec powyższego organ stwierdził, że nie mogą odnieść skutku argumenty przedstawione w piśmie Strony z dnia [...] czerwca 2015 r. Kwestia zasadności stawianych zarzutów nie może bowiem podlegać badaniu w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie zawieszenie praw wynikających z licencji syndyka. Zostanie ona natomiast zweryfikowana w toku postępowania karnego. Dotyczy to także zagadnienia wpływu na prawnokarną ocenę działań syndyka ich akceptacji wyrażonej postanowieniami sądu upadłościowego. Z tych względów wniosek o przeprowadzenie dowodu z pisma złożonego w postępowaniu karnym nie mógł zostać uwzględniony, gdyż jego przeprowadzenie prowadziłoby do badania okoliczności faktycznych wykraczających poza przedmiot niniejszego postępowania. Stosownie do treści art. 78 k.p.a., żądanie przeprowadzenia dowodu uwzględnia się bowiem wówczas, gdy przedmiotem dowodu ma być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W związku z tym, iż postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. o przedstawieniu zarzutów wydane zostało przez właściwy organ procesowy, w niniejszym postępowaniu nie można badać jego zasadności ani prawidłowości proceduralnej.

Ponadto Minister Sprawiedliwości uznał, że wbrew stanowisku wyrażonemu przez Stronę, nie może mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania okoliczność, że przedstawione zarzuty dotyczą czynów dokonanych przed uzyskaniem przez Skarżącego kiego licencji syndyka oraz postępowań, w których został on ustanowiony syndykiem jeszcze w oparciu o wpis na listę kandydatów na syndyków prowadzoną przez prezesa właściwego miejscowo sądu okręgowego na podstawie art. 541 ust. 1 i 2 p.u.n. Organ podkreślił, że ustawa o licencji syndyka nie zawiera przepisów ograniczających zastosowanie art. 20 ust. 1 pkt 2 do sytuacji, w których postępowanie karne dotyczy czynów popełnionych po uzyskaniu licencji syndyka. Zgodnie z tym przepisem, przesłanką zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka jest prowadzenie przeciwko osobie posiadającej licencję syndyka jakiegokolwiek postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, bez względu na czas jego popełnienia.

Minister Sprawiedliwości dodał, że charakter tych zarzutów oraz ich związek z funkcją syndyka przemawia za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wydana ona została z naruszeniem art. 108 § 1 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a. Rygor natychmiastowej wykonalności może być bowiem nadany jedynie decyzji, od której służy odwołanie. Od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2015 r. odwołanie zaś nie przysługuje. Wyłączenie możliwości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Ministra Sprawiedliwości w przedmiotowej sprawie jest - zdaniem Skarżącego - o tyle zasadne, że nie ma on możliwości weryfikacji zarzutów postawionych osobie posiadającej licencje syndyka, w postępowaniu karnym. Zawieszenie praw wynikających z licencji syndyka w opisanym stanie faktycznym narusza natomiast konstytucyjną zasadę domniemania niewinności, a także - poprzez oddziaływanie na bieg postępowań sądowych - zasadę odrębności władzy wykonawczej i sądowniczej. Przepisy ustawy o licencji syndyka obligują wprawdzie Ministra Sprawiedliwości do zawieszenia praw wynikających z licencji (czego skarżący nie kwestionuje), a jednocześnie Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości nadania takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Minister Sprawiedliwości decyzją [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2015 r., [...] w przedmiocie zawieszenia Skarżącemu praw wynikających z licencji syndyka.

Organ wskazał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy została spełniona przesłanka wskazana w cytowanym przepisie. Postanowieniem wydanym w dniu [...] maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...], postawiono Skarżącemu zarzuty o przestępstwa z art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 2 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. Tym samym postępowanie karne przeszło z fazy in rem w fazę ad personam, obligując Ministra Sprawiedliwości do zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka.

Minister Sprawiedliwości za nieuzasadnione uznał twierdzenia o niekonstytucyjności rozwiązania przyjętego w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka. Organ jednocześnie uznał, że nadanie decyzji I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności było w pełni uzasadnione. Postawione Stronie w postępowaniu karnym zarzuty dotyczą bowiem przestępstw popełnionych w związku z zarządem masą upadłości i na szkodę upadłych. Charakter zarzucanych wnioskodawcy czynów przesądza o konieczności jak najszybszego zawieszenia praw wynikających z licencji. Dalsze sprawowanie przez Skarżącego funkcji może bowiem zagrażać interesowi społecznemu, wymagającemu powierzenia obowiązków syndyka osobom gwarantującym rzetelne wykonywanie czynności, posiadającym nieposzlakowaną opinię oraz cieszącym się zaufaniem sądu, wierzycieli i innych uczestników postępowania upadłościowego.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wyniki sprawy, tj.: art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a., poprzez błędną wykładnię tych przepisów a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie co spowodowało wydanie błędnej decyzji administracyjnej przez Ministra Sprawiedliwości, czego następstwem było naruszenie przez organ również art. 6 k.p.a. (zasady praworządności) i art. 8 k.p.a. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa).

Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie Strony zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. Z zestawienia tych przepisów bezspornie wynika, że ustawodawca nie przewidział możliwości, aby przy wydawanych decyzjach przez Ministra, od których nie służy odwołanie lecz jedynie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy organ administracji posiadał uprawnienia do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości nie ma możliwości weryfikacji zasadności przedstawienia zarzutów przez prokuraturę osobie pełniącej funkcję syndyka masy upadłości i z przepisów o licencji syndyka ewidentnie wynika obowiązek zawieszenia wynikających z licencji praw po przedstawieniu zarzutów, co jednakże narusza podstawowe uprawnienie obywatela o domniemaniu niewinności, która przysługuje każdemu obywatelowi RP zanim zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądowym - jednakże decyzji nie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Skarżący ponadto zauważył, że zaskarżona decyzja ma wpływ i znaczenie dla szeregu innych podmiotów, bowiem zawieszenie uprawnień wynikających z licencji syndyka ma skutek nie tylko w postępowaniach, gdzie Skarżącemu przedstawiono zarzuty lecz również w innych postępowaniach sądowych, gdzie jest on powołany do pełnienia funkcji syndyka a więc ma skutek nie tylko w stosunku do jego osoby lecz również dezorganizuje inne postępowania sądowe i w domyśle może powodować zarzut do organów władzy sądowej, iż w sposób niewłaściwy sądy pełnią swą funkcję nadzoru nad syndykiem. W ten sposób organ administracji bez podstawy w przepisach prawa ma wpływ - jako władza wykonawcza - na władzę sądowniczą czemu stanowczo sprzeciwia się ustawa zasadnicza czyli Konstytucja RP.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności była decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zawieszenia skarżącemu praw wynikających z licencji syndyka.

Materialnoprawną podstawą zawieszenia licencji syndyka był art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka. Wynika z niego, że Minister Sprawiedliwości zawiesza osobie posiadającej licencję syndyka prawa wynikające z licencji, jeżeli przeciwko niej jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, z wyjątkiem spraw, w których oskarżycielem jest podmiot, o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.), lub umyślne przestępstwo skarbowe.

W toku postępowania organ zgromadził dowody jednoznacznie wskazujące, że wobec skarżącego prowadzone było postępowanie karne o przestępstwo umyślne z art. 296 § 2 i 3 k.k.i in. oraz art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 284 § 2 k.k. i in.

W świetle art. 296 § 1 k.k. kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Zgodnie z § 2 jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.Przepis § 3 stanowi zaś o tym, że jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 2 wyrządza szkodę majątkową w wielkich rozmiarach podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Z kolei drugi zarzucany czyn to przekroczenie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. Zgodnie z 231 § 1 k.k. Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Na podstawie § 2 jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy (pismo zastępcy Prokuratora Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. oraz postanowienie z tego samego dnia o postawieniu zarzutów skarżącemu w sprawie sygn. akt [...]) i stwierdził, że postępowanie karne wobec skarżącego toczy się o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

Przedmiot postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej dotyczącej zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka nie może zaś stanowić zasadność zarzutów przedstawionych w sprawie karnej osobie posiadającej licencję syndyka.

Czasowego zawieszenie praw wynikających z licencji nie można utożsamiać z sankcją karną i w żadnej mierze nie wpływa ono na ocenę winy w postepowaniu karnym, a tym samym np. na przełamanie zasady domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2003 r. (SK 15/02) wskazał, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Natomiast nie może być jednak rozumiana w sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Dopuszczalność takich konsekwencji powinna być "ważona" nie w płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie nie naruszono także konstytucyjnej zasady proporcjonalności. W kwestii jej rozumienia oraz wartości, których ochrona przemawia za dopuszczalnością ingerencji w konstytucyjne wolności i prawa, a więc regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji RP należy powołać m. in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 1999 r. sygn. K 13/98 w którym Trybunał rozważając treść art. 31 ust. 1 podkreślił, że norma ta dopuszcza możliwość ingerencji w konstytucyjne prawa jednostki jedynie w sytuacji, w której występuje funkcjonalny związek ograniczenia praw jednostki z realizacją wskazanych w art. 31 ust. 3 wartości (bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej, wolności praw innych osób). Przepis ten stawia przed prawodawcą każdorazowo wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania ingerencji w danym stanie faktycznym w zakres prawa bądź wolności jednostki (konieczności). Podkreśla, że chodzi tu o środki niezbędne w tym sensie, że chronić one będą określone wartości w sposób bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegają ograniczeniu. Ingerencja w sferę statusu jednostki musi więc pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie.

W tej sprawie taka proporcja została zdaniem orzekającego Sądu zachowana.

Po pierwsze, środek ten, tj. zawieszenie praw wynikających z licencji syndyka, może być stosowany w sytuacji, gdy istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że przestępstwo zostało przez daną osobę popełnione. W okolicznościach faktycznych sprawy przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie w sprawie o przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz przeciwko obrotowi gospodarczemu. Skarżącemu postawiono bowiem zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 296 § 3 k.k. oraz z art. 231 § 2 k.k., ściganych z oskarżenia publicznego. Tym samym postępowanie karne przeszło z fazy in rem w fazę ad personam. Z chwilą rozpoczęcia fazy in personam konkretna osoba zostaje pociągnięta do odpowiedzialności karnej i uwikłana w tok procesu. Dlatego, aby przedstawić zarzut w postępowaniu przygotowawczym, musi istnieć dostateczne podejrzenie, że czyn ten dana osoba popełniła. Ustawodawca wymaga przy tym istnienia pewnego minimum dowodowego, by przedstawienie zarzutu określonej osobie można było uznać za uzasadnione, gdyż z faktem wszczęcia postępowania przeciwko sobie wiążą się istotne skutki nie tylko w sferze prawa karnego, ale także innych gałęzi prawa .

Trudno także sobie wyobrazić inny sposób zapewnienia realnej ochrony interesów uczestników postępowań naprawczych i upadłościowych - w przypadku ujawnienia się okoliczności, które mogą rodzić wątpliwości co do posiadania etycznych kwalifikacji przez osoby pełniące funkcje syndyków, nadzorów sądowych i zarządców w sprawach upadłościowych i naprawczych - niż ich odsunięcie od udziału w tych postępowaniach.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 3 ustawy licencję syndyka może uzyskać osoba fizyczna, która m.in. posiada nieposzlakowaną opinię (pkt 5), nie była karana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (pkt 7), ani nawet nie jest podejrzana albo oskarżona o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe (pkt 8), a także nie jest wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego (pkt 9).

Trybunał Konstytucyjny badając zgodność z Konstytucją RP art. 3 ust. 1 ustawy w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r., K 15/10, wskazał, że Prawo upadłościowe z 2003 r. z jednej strony ma na celu zagwarantowanie wierzycielom niewypłacalnego przedsiębiorcy zaspokojenie ich wierzytelności, z drugiej zaś strony, o ile jest to możliwe, zachowanie zdolności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu, którego dotyczy postępowanie. W takiej sytuacji dochodzi do kolizji interesów samego przedsiębiorcy znajdującego się w sytuacji kryzysowej, jego wierzycieli oraz pracowników. Adekwatne do wskazanych celów ukształtowanie przez ustawodawcę procedur upadłościowych i naprawczych, a także zagwarantowanie ich prawidłowego prowadzenia wynika z konieczności konstytucyjnej ochrony własności i innych praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP), swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP), jak też ochrony praw pracowniczych (art. 65 Konstytucji RP). Powodzenie procesów restrukturyzacyjnych jest w znacznej mierze uzależnione od profesjonalizmu syndyka, który przejmuje zarząd przedsiębiorstwem w stanie kryzysu. Ze względu na pozycję syndyka w tych procedurach, Trybunał Konstytucyjny uznał, że powyższe zasady konstytucyjne stanowią również uzasadnioną podstawę do odpowiedniego ukształtowania wymogów, jakie powinien spełniać syndyk, oraz ich realnej weryfikacji. Trybunał zauważył także, że przesłanki konieczne uzyskania licencji zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy zostały sformułowane w sposób bardziej rygorystyczny niż w rozporządzeniu z 1998 r., np. w odniesieniu do niekaralności. Osoba ubiegająca się o licencję m.in. musi mieć nieposzlakowaną opinię, a także nie może być karana ze przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jak również nie może być podejrzana lub ścigana z oskarżenia publicznego za takie czyny. Ustawodawca położył zatem nacisk nie tylko na wiedzę i doświadczenie, ale także kwalifikacje etyczne osób ubiegających się o licencję syndyka.

Odnosząc powyższe do przewidzianego w art. 20 ust.1 pkt 2 ustawy zawieszenia prawa do wykonywania czynności wynikających z licencji syndyka stwierdzić należy, że istotą instytucji zawieszenia tych praw jest doraźność i przyznanie przez ustawodawcę prymatu interesowi publicznemu nad interesem indywidualnym osoby posiadającej licencję syndyka. Ustawodawca zapewnia w ten sposób konieczną ochronę interesu uczestników postępowań upadłościowych i naprawczych.

To nie akt zawieszenia skarżącemu praw wynikających z licencji syndyka, lecz przeciwnie - brak działań prowadzących do skutecznego zabezpieczenia praw innych osób przed ewentualnym niezgodnym z prawem działaniem osoby wykonującej funkcję nadzorcy sądowego, a w szczególności funkcję syndyka, naruszałby rażąco konstytucyjną zasadę ochrony własności, a przede wszystkim zasadę zaufania obywateli do państwa. Na gruncie słusznego interesu uczestników postępowań naprawczych upadłościowych za rażące uchybienie organów władzy publicznej uznać należałoby niezawieszenie uprawnień wynikających z licencji syndyka osobie, której przez organ uprawniony ustawowo do ochrony porządku prawnego postawiony został zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. Nie może zostać zatem przyjęta za decydującą argumentacja skarżącego odnosząca się wyłącznie do skutków, jakie zaskarżona decyzja pociąga za sobą w zakresie jego indywidualnego interesu związanego z uniemożliwieniem - nie definitywnie przecież - wykonywania funkcji syndyka.

Należy również stwierdzić, że decyzja w przedmiocie zawieszenia licencji syndyka nie ma charakteru uznaniowego lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych, a więc w przypadku ustalenia, że wobec syndyka toczy się postępowanie karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego na organie ciąży ustawowy obowiązek zawieszenia licencji syndyka.

Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości stosując art. 20 ustawy był zobowiązany zawiesić licencję syndyka, co wynika in fine z przywołanego przepisu, a zatem wydając ją działał na podstawie i w granicach prawa.

Skarżący podniósł w skardze także to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 108 § 1 kpa i art. 127 § 3 kpa. Rygor natychmiastowej wykonalności może być bowiem nadany jedynie decyzji, od której służy odwołanie. Od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2015 r. odwołanie zaś nie przysługiwało. Treść art. 108 § 1 kpa, stanowiącego, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, należy zatem rozumieć w ten sposób, iż rygor może być nadany wyłącznie decyzji, która nie jest decyzją ostateczną, ta bowiem podlega wykonaniu bez konieczności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Możliwość nadania rygoru odnosi się zatem również do decyzji wydanej przez Ministra Sprawiedliwości. Na co wskazuje brzmienie art. 16 § 1, tj., że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. (...).

Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy, że - wobec utrzymania w mocy - decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2015 r. podlega obecnie wykonaniu nie z mocy nadanego rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz jako decyzja ostateczna.

W konsekwencji uznać należy, że organ administracji publicznej, rozstrzygając w niniejszej sprawie, wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu owego stanu zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organ oparł swoje rozstrzygnięcia na wystarczającym do załatwienia sprawy materiale dowodowym, dokonując jego prawidłowej oceny. Ponadto należy uznać, że stanowisko wyrażone w obu spornych decyzjach Minister Sprawiedliwości uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając wszelkich zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.