Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 140/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 170
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28, art. 76 §1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. nr GK-II.7221.123.2021 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie (dalej: PWINGIK), po rozpoznaniu odwołania J. P. (dalej: Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 22 maja 2015 r. nr GG.7430-10-4-39/08 orzekającą o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG. 7430-10-4-39/08 w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] obejmującej działkę nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, w dniach 24 czerwca 2013 r. i 24 lipca 2013 r. J. P. i Ł. P. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08. We wniosku podnieśli, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją Starosty [...] nie z własnej winy, przez co naruszone zostały przepisy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. nr GG.74330-10-4-39/08 Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] obejmującej działkę nr [...] (zmiana powierzchni).

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta [...] decyzją z dnia 22 maja 2015 r. nr GG.7430-10-4-39/08 odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 wydanej w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...], obejmującej działkę nr [...].

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że Wójt Gminy [...] wystąpił z wnioskiem do Starostwa Powiatowego w [...] o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów wsi [...] działka nr [...] na podstawie operatu sporządzonego przez geodetę uprawnionego K. O., zgodnie z aktualnym stanem na gruncie.

Starosta [...] decyzją z dnia 2 września 2008 r. nr Ga 7430-10-4-39/08 orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] w następujący sposób:

W jednostce rejestrowej nr G. 3, w której wpisana jest działka nr [...] o pow. 1.10 ha stanowiąca własność Gmina [...] - wykreślić działkę nr [...] o pow. 1.10 ha w tym B-PsV o pow. 0.30ha, PsV o pow. 0.80 ha i wpisać działkę nr [...] o pow. 1.2288 ha w tym Bi o pow. 0.7173 ha, PsV o pow. 0.2992 ha, Lz/PsV 0 pow. 0.2123 ha. Działka nr [...] zmieniła swoją powierzchnię, zgodnie z operatem pomiarowym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ew. [...] w dniu [...] lipca 2008 r. Decyzja stała się ostateczna w dniu 22 września 2008 r.

Decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 1 października 2008 r. nr GG.7430-5/2008 działka nr [...] uległa podziałowi na nowe działki nr [...]. Działki nr [...] i [...] stanowią własność Gminy [...]; użytkownikiem jest Szkoła [...] w [...]. Działkę nr [...] (na podstawie umowy sprzedaży aktem notarialnym Nr Rep. [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r.) nabył Z. O.

Dawna działka nr [...] (obecnie działki nr [...] i [...]) położona była w bezpośrednim sąsiedztwie drogi powiatowej, oznaczonej na mapie ewidencyjnej jako działka nr [...] stanowiąca własność Powiatu [...] w zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w [...] (KW [...]). Działka nr [...] będąca własnością J. P. położona była po drugiej stronie drogi powiatowej oznaczonej jako działka nr [...], natomiast działki nr [...] i [...] będące własnością Ł. P. przylegały bezpośrednio do południowej granicy działki nr [...]. Zatem w żaden sposób nie graniczyły z działką nr [...] (jak i z obecnie nowo wydzielonymi działkami nr [...] i [...]).

Starosta [...] wskazał, że w toku wznowionego postępowania dokonał ponownej analizy materiałów geodezyjnych zalegających w PODGiK w [...] - operatu z bezpośredniego pomiaru na gruncie działki nr [...] włączonego do zasobu PODGiK w [...] w dniu [...] lipca 2008 r. pod nr [...] i akt sprawy GG-7430-lO-4-39/08 z 2008 r.

Z operatu pomiarowego wynika, że granice dawnej działki ewidencyjnej nr [...] zostały ustalone z działkami sąsiednimi nr: [...] i [...]. Z czynności ustalenia przebiegu granic został sporządzony protokół w dniu 2 czerwca 2008 r. podpisany przez M. D. w zakresie ustalenia granicy z działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...], Z. O. w zakresie ustalenia granicy z działką ewidencyjną nr [...], J. P. w zakresie ustalenia granicy z działką ewidencyjną nr [...], M. G. pełnomocnika Wójta Gminy [...] w zakresie ustalenia granicy z działką ewidencyjną nr [...]. Jak wynika z adnotacji, mimo prawidłowego zawiadomienia, na gruncie nie stawił się przedstawiciel Powiatu [...] tj. właściciel działek ewidencyjnych nr [...] i [...], a granicę przyjęto według stanu na gruncie.

Treść mapy uzupełniającej, stanowiącej załącznik graficzny do wydanej przez Starostę [...] decyzji z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 zawiera wykaz zmian gruntowych obrazujący zmianę powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] i zmianę użytków w przedmiotowej działce w wyniku bezpośredniego pomiaru na gruncie. Mapa jednostkowa obrazuje przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] zgodnie z faktycznym stanem istniejącym na gruncie i zastępuje obarczoną błędem kartowania mapę ewidencji gruntów. Wykazane na mapie uzupełniającej czerwone przerywane linie nie obrazują zmiany przebiegu granicy działki nr [...] sygnalizują jedynie, że mapa ewidencji gruntów na tym fragmencie jest niezgodna ze stanem na gruncie.

Z akt sprawy nie wynika aby granica pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...] uległa zmianie w związku z wprowadzeniem zmian dotyczących działki ewidencyjnej nr [...].

Starosta stwierdził, że interes prawny, a tym samym przymiot strony, w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków mają tylko podmioty będące właścicielem lub władającym działki ewidencyjnej, której zmiany dotyczą. W przypadku gdy sprawa dotyczy wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy działki to stronami są również właściciele (władający) działek bezpośrednio przyległych do tej granicy.

Przenosząc powyższe na grunt w przedmiotowej sprawie organ I instancji stwierdził, że na dzień wydania decyzji Starosty [...] z dnia 2września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 jak i obecnie bezpośrednio z działką ewidencyjną nr [...] ([...]) graniczy działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca drogę powiatową, a dopiero z tą działką graniczy bezpośrednio działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca własność J. P.

W toczącym się postępowaniu wznowieniowym nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydaniu postanowienia o wznowieniu. Z wnioskiem o wznowienie wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną, co skutkuje wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Działka nr [...] J. P. i działki nr [...] Ł. P. nie są położone w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej działki nr [...] (obecnie [...]). Zmiana powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] nie spowodowała zmian w zakresie danych ewidencyjnych dotyczących działek, stanowiących własność Wnioskodawców.

Osoby te nie posiadają statusu strony w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki ewidencyjnej nr [...].

Organ nie znalazł podstaw, które mogłyby stanowić nowe merytoryczne rozpoznanie sprawy w myśl art. 146 k.p.a.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wskazując, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dowodem potwierdzającym przesunięcie granic działki nr [...] w kierunku południowym jest mapa jednostkowa, która w porównaniu z mapą uzupełniającą jasno świadczy o przekroczeniu obydwu granic drogowej działki nr [...] i jej przyłączeniu z niedrożnym odcinkiem drogi oraz o wtargnięciu w grunty prywatne działek nr [...] i [...], aż do jego drogi własnej, istniejącej na gruntach prywatnych, przyłączając ich części do działki nr [...], powiększając tym samym jej powierzchnię o 0,13 ha. Dokonano tego, mimo istnienia na gruncie drewnianego słupa granicznego i geodezyjnych palików granicznych oraz śladów użytkowania ich działek prywatnych nr [...] i nr [...] i wiedzy o przebiegu północnej granicy ewidencyjnej i prawnej ich działek, potwierdzonej w postępowaniu podziałowym działki nr [...] w 1992 r. W dalszej kolejności skarżący podniósł, że nadal jest uprawnioną stroną postępowania w przedmiocie "zwiększenia gminnej działki nr [...], gdyż została ona zwiększona kosztem" jego działki i działki jego sąsiada. Skarżący odniósł się również co do nieprawidłowości ujawnienia przebiegu granicy działki nr [...] w toku prowadzonych postępowań w tym m.in. modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2008 r.

W trakcie trwania postępowania odwoławczego, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r. nr GK-II.7221.38.2015 zawiesił prowadzone postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08, które stanowiło zagadnienie wstępne w sprawie.

Następnie w dniu 28 października 2021 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo Głównego Geodety Kraju z dnia 26 października 2021 r. nr NG-O.025.38.2020.MM przekazujące kopię prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1387/20 oddalającego skargę J. P. i Ł. P. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 7 maja 2020 r. nr NG-O.025.38.2020.MM, utrzymującą w mocy decyzję PWINGiK z dnia 4 marca 2020 r. nr GK-II.7221.5.2020 wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08.

W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stanowiącym zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez sąd, PWINGiK w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. nr GK-II.7221.123.2021 podjął uprzednio zawieszone postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty [...] z dnia 22 maja 2015 r. nr GG.7430-10-4-39/08 orzekającej o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina [...] obejmującej działkę nr [...].

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. nr GK-II.7221.123.2021 PWINGiK w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania J. P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990; dalej: P.g.i.k.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpatrując odwołanie od decyzji administracyjnej jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji organu I instancji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego. Wobec powyższego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W dalszej kolejności wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, których katalog ma charakter zamknięty, określone zostały w przepisach art. 145 § 1 pkt 1- 8 oraz art. 145a, art. 145aa i art. 145b K.p.a.

W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia, skarżący podali okoliczność, iż bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08 oraz przedstawili argumenty na rzecz posiadania przez nich interesu prawnego w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zagadnieniem wstępnym, wymagającym rozstrzygnięcia przez sąd lub inny organ było postępowanie sądowe prowadzone przez WSA w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 7 maja 2020 r. nr NG-O.025.38.2020.MM, utrzymującą w mocy decyzję PWINGiK z dnia 4 marca 2020 r. nr GK-II.7221.5.2020 orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia 2 września 2008 r. nr GG.7430-10-4-39/08. WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1387/20 oddalił skargę J. P. i Ł. P.

Organ odwoławczy przytoczył ocenę prawną dokonaną przez Sąd, w której wyłożono m.in., że w rozpatrywanej sprawie brak jest podmiotu, któremu przysługiwałaby legitymacja czynna do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2008 r. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że nie jest nim skarżący J. P. oraz Ł. P. Niewątpliwie działka nr [...] nie stanowiła i nie stanowi własności ww. osób. Wskazane osoby nie posiadają także tytułu prawnego do działek bezpośrednio przylegających do dawnej działki ewidencyjnej nr [...]. Zatem osoby te nie posiadają interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 K.p.a., aby żądać wszczęcia lub brać udział w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji z 2008 r. Ponadto Sąd wskazał, że ww. osoby nie posiadają również gruntów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] (obecnie po podziale - działki nr [...] oraz [...]), a także nie byli stronami postępowania zwykłego zakończonego kontrolowaną decyzją z 2008 r. Pomiędzy działkami wnioskodawców, a dawną działką nr [...] przebiega działka drogowa nr [...], która rozdziela te nieruchomości. Natomiast przebieg granic tej drogi, zarówno od strony północnej jak i południowej, został w sposób niewątpliwy ustalony przez sąd powszechny w postępowaniu rozgraniczeniowym na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt [...].

Organ odwoławczy będąc związanym treścią ww. wyroku WSA w Warszawie, ze względu na stwierdzony brak interesu prawnego J. P. i Ł. P. w przedmiotowej sprawie uznał, że brak jest podstaw do rozpatrywania innych okoliczności podnoszonych przez nich we wniosku o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu J. P. od zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 22 maja 2015 r. nr GG.7430-10-4-39/08.

J. P. wniósł skargę na w/w decyzję PWINB w Rzeszowie z 3 grudnia 2021 r. nr GK-II.7221.123.2021, w której zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 22 maja 2015 r. nr GG.7430-10-4-39/08.

W uzasadnieniu skargi, J. P. podniósł, że organy manipulują materiałem dowodowym sprawy, zmierzając do zwiększenia atrakcyjności dzielonej do sprzedaży i sprzedawanej gminnej działki nr [...], która została zwiększona o jego grunty.

Skarżący podniósł, że twierdzenia organu dotyczące aktualizacji operatu działki nr [...] obejmującej jedynie działkę nr [...] są nieprawdziwe. Zdaniem skarżącego zwiększono ją z powierzchni 1 ha na 1,28 ha, kosztem jego działki nr [...] i działki nr [...], będącej własnością jego sąsiada. Ponadto zarzucił, że organy nie dołączyły i nie uwzględniły, jako podstawy podziału nieruchomości, obowiązującej mapy ewidencyjnej gruntów założonej i przyjętej do PODGiK w 1968 r., poprzednich map katastralnych oraz późniejszej mapy uzupełniającej z podziału działki nr [...], dokonanej w 1992 r. W oparciu o powyższe działania wprowadzono mapę jednostkową działki gminnej na arkuszu mapy uzupełniającej tej działki w ewidencji gruntów, podano zmienione współrzędne i powierzchnie, co zostało przez Starostę zatwierdzone w zaskarżonej decyzji nr GG.7430-10-4-39/08, która następnie została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

Końcowo skarżący wskazał, że obowiązująca mapa ewidencyjna miejscowości sprzed modernizacji jest istotnym elementem mapy zasadniczej, a tym samym kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów.

W odpowiedzi na skargę PWINGiK w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2022r. Skarżący podniósł, że właściciele działki nr [...] wraz z geodetą, przekraczając obydwie granice działki drogowej nr [...] na jej odcinku niedrożnym i wchodząc z pomiarami w jego działkę nr [...] aż do drogi wewnętrznej spowodowali, że Skarżący jest stroną uprawnioną w postępowaniu podziałowym dotyczącym działki nr [...]. Skarżący stwierdził, że jest to zagadnienie wstępne w związku z czym wniósł o jego rozpoznanie przez wyższą instancję sądowniczą i powierzenie spraw biegłemu geodecie w przypadku wątpliwości. Skarżący wskazał, że odtworzenie granic działki drogowej nastąpiło w oparciu o podstęp, oszustwo, poprzez przedłożenie nowej mapy ewidencyjnej ze zmienionymi granicami. Decyzję zatwierdzającą WSA w Rzeszowie uznał za nieważną wyrokiem z dnia 23 marca 2016r. sygn. II SA/Rz 827/15. W trakcie odtworzenia przebiegu granic narzucono nową granicę według mapy z tak zwanej kompleksowej modernizacji, łamiąc w ten sposób przepisy. Rozgraniczenie oparto na nieważnej mapie i podrobionych współrzędnych punktów granicznych w celu powiększenia atrakcyjności działki nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Na sposobie rozpoznania niniejszej sprawy a w konsekwencji na oddaleniu skargi zaważyła treść art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Orzeczeniem prawomocnym, o jakim mowa w art. 170 P.p.s.a. jest w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020r., sygn. I SA/Wa 1387/20 oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...].

Odnośnie wyroku WSA w Warszawie o sygn. I SA/Wa 1387/20 należy wskazać, że orzeczeniem tym Sąd oddalił skargę J. P. i Ł. P. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 7 maja 2020 r. nr NG-O.025.38.2020.MM, utrzymującą w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 4 marca 2020 r., nr GK-II.7221.5.2020, umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z 2 września 2008 r., nr GG. 7430-10- 4-39/08, orzekającej o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] zmiany w odniesieniu do działki nr [...] (dalej jako "decyzja z 2008 r.").

Należy bowiem wyjaśnić, że Skarżący czynił starania, aby wzruszyć decyzję Starosty z 2008r. w dwóch trybach nadzwyczajnych. Po pierwsze w ramach stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2008r. a po drugie w ramach wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z 2008r. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zostało zwieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2008r.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2008r. wskazując tak jak w przedmiotowej sprawie, że zmiany wprowadzone decyzją z 2008r. były tak daleko idące, że prowadziły do rewizji granic nie tylko działki przyległej – nr [...] lecz również stanowiącej jego własność działki nr [...]. Przedmiotem badania w ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z 2008r. była po pierwsze kwestia interesu prawnego Skarżącego do udziału w tym postępowaniu, tj. czy decyzja z 2008r. wpływała na zakres praw i obowiązków Skarżącego. Osoby, których prawa są modyfikowane nawet pośrednio w wyniku wydania danego orzeczenia mają prawo do jego kwestionowania. W trakcie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z 2008r. przedmiotem ustaleń organów (m.in. na skutek zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 4 marca 2015r., sygn. IV SA/Wa 808/14) było to, czy zmiany dokonane na mocy decyzji Starosty z 2008r. skutkowały ingerencją (także pośrednią) w stan zastany jeżeli chodzi o odzwierciedlenie w ewidencji przebiegu działek Wnioskodawców (w tym J. P.). Organ (PWINGiK w Rzeszowie) w wyniku zaleceń Sądu Wojewódzkiego w Warszawie był zobowiązany do ustalenia, czy zakres przedmiotowy decyzji Starosty z 2008r. obejmował wyłącznie wprowadzenie danych dotyczących powierzchni lub rodzaju użytków, czy też uwzględnienie treści całego operatu, jako obejmującego także dane co do położenia punktów granicznych działki nr [...], a w szczególności, czy południowe lokalizacje punktów granicznych działki nr [...], wprowadzone na podstawie operatu nr [...] (wobec treści decyzji z 2008 r.), nie są wysunięte na południe (z uwzględnieniem osnowy geodezyjnej) za punkty opisujące dotąd północne granice działek Wnioskodawców.

WSA w Warszawie w wyroku z 4 marca 2015 r. sygn. IV SA/Wa 808/14 stwierdził, że dopiero prawidłowe ustalenia w tym zakresie mogą dać odpowiedź na pytanie, czy Wnioskodawcy (w tym J. P.) mają interes prawny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z 2008 r., tj. czy dotyczy ona ich prawem chronionych praw.

Należy wskazać, że dokonanie ustaleń w powyżej wskazanych zakresie w sposób bezpośredni wpływało na stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z 2008r. Skarżący jako podstawę do wznowienia postępowania podał bowiem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Skarżący we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie utrzymywał, że powinien mieć przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 2008r. O uzyskaniu przymiotu strony w danym postępowaniu decyduje interes prawny danego podmiotu, stosownie do art. 28 k.p.a. Zatem ustalenia co do interesu prawnego skarżącego J. P. w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2008r. przesądzały równocześnie, czy zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, zakończonego ww. decyzją Starosty w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarzut dotyczący pozbawienia możliwości udziału w postępowaniu jest uzależniony od posiadania przymiotu strony w postępowaniu zwykłym. Z kolei stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są nie tylko strony postępowania zwykłego, lecz również osoby, których interesu prawnego, lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Zatem legitymacja do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ma szerszy zakres podmiotowy niż uprawnienie do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Krąg podmiotów uprawnionych do żądania stwierdzenia nieważności decyzji może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym. Tymczasem zarzut pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu może być postawiony wówczas, gdy danemu podmiotowi przysługiwał status strony. Jeżeli więc zostanie ustalone, że danemu podmiotowi nie przysługuje interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, tym bardziej nie będzie mu przysługiwał zarzut pozbawienia możliwości udziału w postępowaniu, który jest uzależniony od posiadania przymiotu strony w postępowaniu zwykłym.

PWINGiK w Rzeszowie decyzją z dnia 4 marca 2020r. r GK-II.7221.5.2020, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2 września 2008 r. Organ stwierdził, że J. P., nie miał interesu prawnego, upoważniającego do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z 2008 r. Te ustalenia podzielił Główny Geodeta Kraju w decyzji z 7 maja 2020 r., nr NG-O.025.38.2020.MM a następnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 listopada 2020r., sygn. I SA/Wa 1387/20, oddalającym skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku o sygn. I SA/Wa 1387/20 stwierdził, że J. P. nie jest podmiotem, któremu przysługiwałaby legitymacja czynna do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2008 r. Niewątpliwie działka nr [...] nie stanowiła jego własności, jak też własności Ł. P. i W. D. "Wskazane osoby nie posiadają także tytułu prawnego do działek bezpośrednio przylegających do dawnej działki ewidencyjnej nr [...]. A zatem osoby te nie posiadają interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby żądać wszczęcia lub brać udział w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji z 2008 r."

Zdaniem WSA w Warszawie postępowanie dowodowe wykazało, że ww. osoby nie posiadają również gruntów położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] (obecnie po podziale – działki nr [...] oraz [...]), a także nie byli stronami postępowania zwykłego zakończonego kontrolowaną decyzją z 2008 r.

W ocenie tego Sądu: " organ w sposób przekonujący wykazał, że wprowadzone decyzją z 2008 r. w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany dokonane w odniesieniu do działki nr [...], nie wpłynęły na przebieg północnej części granicy działek wnioskodawców, które co istotne w tej sprawie, od północy nie graniczą bezpośrednio z dawną działką nr [...] (obecnie po podziale – działki nr [...] oraz [...]). Pomiędzy działkami wnioskodawców, a dawną działką nr [...] przebiega bowiem działka drogowa nr [...], która rozdziela te nieruchomości. Natomiast przebieg granic tej drogi, zarówno od strony północnej jaki i południowej, został w sposób niewątpliwy ustalony przez sąd powszechny w postępowaniu rozgraniczeniowym (sygn. akt [...])." Powyższe ustalenia, "potwierdza zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja, tj. operat geodezyjno-prawny z 29 czerwca 2012 r., sporządzony przez uprawionego geodetę T. S., przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [...] marca 2015 r., pod numerem [...], jak też odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem [...].

Jak wynika z sentencji ww. postanowienia Sądu Rejonowego w [...], orzeczono w nim o ustaleniu granicy pomiędzy nieruchomością położoną w [...], gmina [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] stanowiącą własność Powiatu [...], objętą KW nr [...] w ten sposób, że przebiega ona od północy m.in. z działkami nr [...] stanowiącymi własność Gminy [...] objętymi KW nr [...] oraz od południa m.in. z działką nr [...] stanowiącą własność W. D., objętą KW nr [...] oraz działką nr [...] stanowiącą własność J. P., objętą KW nr [...], zgodnie z liniami wyznaczonymi na szkicu granicznym zalegającym w protokole granicznym nr [...], sporządzonym przez geodetę uprawnionego T. S., tj. linią łamaną przez punkty graniczne oznaczone numerami od strony północnej: [...], oraz od strony południowej przez punkty graniczne: [...].

Ponadto, jak wynika z uzasadnienia ww. orzeczenia, Sąd Rejonowy w [...] uznał, że jedyny miarodajny przebieg południowej granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi wynika ze szkicu polowego nr 1 z 1964 r., i został wskazany na mapie rozgraniczenia w operacie geodety T. S. linią koloru niebieskiego. Tak więc powierzchnia działki nr [...] to przestrzeń wyznaczona wskazaną linią koloru niebieskiego i linią ogrodzenia na szczycie skarpy (szczycie brzegu wzniesienia). Z uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Rejonowego w [...] wynika także, że roszczenia J. P. i W. D. wobec działki nr [...] oparte są jedynie na nieprawidłowej mapie ewidencyjnej, która w przypadku tych nieruchomości nie wskazuje w żadnym razie na zasięg (granicę) ich własności, ponieważ zasięg ten wyznaczony jest linią koloru niebieskiego na szkicu granicznym i mapie rozgraniczenia opracowanych przez geodetę uprawnionego T. S., które wraz z operatem pomiarowym zostały przyjęte do zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej pod numerem [...]. Sąd powszechny przyjął także, że wyznaczona granica wynika z zaktualizowanej mapy ewidencyjnej, zaakceptowanej przez zainteresowanych bezpośrednio właścicieli."

Mając na względzie moc wiążącą orzeczenia rozgraniczeniowego (art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.).

WSA w Warszawie uznał, że organy orzekające były związane ustaleniami przebiegu granic działek objętych postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...]. Ponadto uprawiony geodeta T. S. dokonując oceny dokumentów stanowiących podstawę ustalenia granic działek nr [...] oraz [...] (dawna działka nr [...]) oraz działki nr [...], co wynika z treści operatu geodezyjno-prawnego z 29 czerwca 2012 r. (protokół graniczny nr 1 i 2 załączone do operatu), ustalił punkty graniczne ww. nieruchomości na podstawie zmodernizowanego decyzją z 2008 r. operatu ewidencji gruntów. Operat taki stanowi z kolej dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 §1 k.p.a., a więc dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

WSA w Warszawie przyjął również, że na skutek wydania decyzji z 2008 r., dane dotyczące przebiegu północnych granic działek Wnioskodawców (w tym J. P.), wynikające z materiałów źródłowych znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, nie uległy żadnej zmianie, ponieważ dotyczyły wyłącznie ujawnienia nowego pola powierzchni dawnej działki ewidencyjnej nr [...] oraz konturów poszczególnych użytków występujących na tej działce. Decyzja z 2008 r., nie skutkowała ingerencją (także pośrednią) w stan zastany dotyczący uprzedniego przebiegu granic działek ewidencyjnych należących do J. P. Dane dotyczące południowej lokalizacji punktów granicznych dawnej działki nr [...], wprowadzone na podstawie operatu nr [...] (wobec treści decyzji z 2008 r.), nie są zatem wysunięte na południe za punkty opisujące dotąd północne granice działek Wnioskodawców (w tym J. P.). W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie za prawidłowe uznał umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2008r.

Należy wskazać, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W świetle art. 170 P.p.s.a. nie tyle istotne jest bowiem, jakich konkretnych aktów administracyjnych dotyczyło postępowanie sądowe zakończone wydaniem prawomocnego orzeczenia, lecz jakiego rodzaju zagadnienia powstałe na tle konkretnego stanu faktycznego zostały nim przesądzone. Wyrażona ocena prawna przez właściwy w danej sprawie sąd winna być respektowana, zaś art. 170 P.p.s.a. jest tego gwarancją procesową.

W konsekwencji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 252/21, z dnia 21 grudnia 2021 r., III OSK 833/21, baza CBOSA).

W kontekście niniejszej sprawy należy podkreślić, że w prawomocym postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. [...] orzeczono o ustaleniu granicy pomiędzy nieruchomością położoną w [...], gmina [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] stanowiącą własność Powiatu [...], objętą KW nr [...] w ten sposób, że przebiega ona od północy m.in. z działkami nr [...] stanowiącymi własność Gminy [...] objętymi KW nr [...] oraz od południa m.in. z działką nr [...] stanowiącą własność W. D., objętą KW nr [...] oraz działką nr [...] stanowiącą własność J. P., objętą KW nr [...]. Zgodnie z art. 365 k.p.c., związanie takim orzeczeniem dotyczy również innych sądów, za wyjątkiem sądów karnych (§2), organów państwowych oraz organów administracji publicznej. Powyższe determinuje również zakres ustaleń organów w sprawach prawomocnie już osadzonych. W takiej sytuacji organy nie mogą dokonywać ponownej oceny osądzonej sprawy, jak też nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych.

Ponadto w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie o sygn. I SA/Wa 1387/20 Sąd ten stwierdził, że m.in. J. P., jak również Ł. P. (drugi z wnioskodawców) "nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. aby żądać wszczęcia lub brać udział w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji z 2008r. [...] Wprowadzone decyzją z 2008r. w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany dokonane w odniesieniu do działki nr [...] nie wpłynęły na przebieg północnej części granicy działek wnioskodawców. [...] Dane dotyczące południowej lokalizacji punktów granicznych dawnej działki nr [...] wprowadzone na podstawie operatu nr [...] (wobec treści decyzji z 2008r.) nie są zatem wysunięte na południe za punkty opisujące dotąd północne granice działek wnioskodawców."

Wobec przesądzenia w powołanym powyżej wyroku WSA w Warszawie, że ustalenia decyzji Starosty z 2008r. nie wpłynęły na przebieg północnej części granicy działek wnioskodawców, gdyż dane dotyczące południowej lokalizacji punktów granicznych dawnej działki nr [...] (wobec treści decyzji z 2008r.) nie są wysunięte na południe za punkty opisujące dotąd północne granice Wnioskodawców – tut. Sąd rozpoznający sprawę obecnie – wobec treści art. 170 P.p.s.a. nie mógł dokonać odmiennej oceny prawnej w tym zakresie. Powyższą oceną WSA w Warszawie tut. Sąd był związany. Wykluczenie zaś nawet pośredniego wpływu decyzji Starosty z 2008r. na zakres praw i obowiązków Skarżącego uniemożliwia przyznanie mu statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty 2008r. To zaś eliminuje możliwość uznania, że w sprawie niniejszej zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych przyczyn organy prawidłowo odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji Starosty z 2008r., działając w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.