Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2078/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 par. 1 i  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania I. C., G. M., W. M., R. K., L. M., J. D., J. S. –J., K. K., decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności pkt. I decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działki nr [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Zastępca Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] oznaczonej jako działki nr [...], stanowiącej własność S. Z. - nieznanego z miejsca pobytu.

W dniu 12 grudnia 2001 r. I. C., K. M., J. S. –J., R. K., K. K. - spadkobiercy S. Z. oraz A. B., K. B. i J. G. złożyli Wojewodzie [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r. uchylającej decyzję [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej odszkodowania, a pozostawiającej w mocy pkt I tej decyzji.

W dniu 19 lutego 2003 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dodatkowo wnieśli spadkobiercy K. M. – G. M., W. M., L. M. i J. D. We wniosku zawarte zostało dodatkowe żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 1987 r. orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczenie orzeczone decyzją z dnia [...] lipca 1985 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r., po rozpoznaniu wniosku I. C., K. M., J. S. –J., R. K. i K. K., odmówił stwierdzenia nieważności pkt I kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z wymogami zawartymi w art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 2, art. 33 i art. 34 ust. 1 ustawy 13 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach oraz przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców dotyczącego doręczenia decyzji wywłaszczeniowej osobie zmarłej organ wskazał, że ustalenie osoby właściciela nastąpiło zgodnie z art. 16 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy wywłaszczeniowej na podstawie zaświadczenia PBN w K., bowiem spadkobiercy zmarłego właściciela nie przeprowadzili postępowania spadkowego i nie ujawnili swoich praw w księdze wieczystej.

Od powyższej decyzji A. B., K. B., J. G., R. K., K. K., I. C., J. S. –J., G. M., W. M., L. M. i J. D. wnieśli odwołanie.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003r. i przekazał sprawę organ pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1396/04 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, na nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 KPA, bowiem przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 138 § 2 KPA winny być jednoznacznie wskazane w uzasadnieniu decyzji, która musi spełniać przesłanki z art. 107 § 1 i 3 KPA.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 754/06 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] uznając za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 111 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2007 r. ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r. orzekającej o wywłaszczeniu należących do S. Z. [...] części nieruchomości wchodzących w skład zabytkowego zespołu [...] oraz decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r., nr [...] uchylającej tą decyzję w punktach ustalających odszkodowanie, a pozostawiającą w mocy pkt I tej decyzji wystąpili I. C., K. M., J. S. –J., R. K., K. K., J. G., K. B., A. B. Tymczasem Wojewoda [...] wszczął i prowadził postępowanie w przedmiocie oceny legalności decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. jedynie z wniosku I. C., K. M., J. S. – J. , R. K., K. K. pomijając wniosek J. G., K. B. i A. B., jednakże uwzględniając te osoby w rozdzielniku swej decyzji. W ocenie Ministra, organ wojewódzki nie rozpatrzył zatem wszystkich wniosków, a brak uzasadnienia w tej kwestii implikuje twierdzenie o braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy zgodnie z art. 77 KPA. Zdaniem organu odwoławczego, brak wyjaśnienia tych kwestii rzutuje zarazem na kwestię ustalenia stron postępowania. Wyjaśnienia przez organ wojewódzki wymaga zatem fakt prowadzenia postępowania z udziałem J. G., K. B. i A. B., pomimo braku w aktach stosownych dokumentów potwierdzających przymiot strony. Natomiast, jeżeli organ stwierdziłby brak legitymacji prawnej po stronie tych osób, to powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, jednakże akta nie potwierdzają rozstrzygnięcia tej kwestii. Wobec powyższego Minister stwierdził, że decyzja została wydana pomimo, że sprawa nie została wszechstronnie zbadana, a zatem z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 KPA.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki dokonując oceny legalności decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. zupełnie pominął i nie wyjaśnił okoliczności, że co do tej decyzji wydawane były późniejsze rozstrzygnięcia ingerujące w jej treść i przedmiot. Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1986 r., nr [...] orzeczono bowiem, po wznowieniu postępowania, o uchyleniu decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r., w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz o pozostawieniu w mocy części decyzji dotyczącej wywłaszczenia, natomiast decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] orzeczono ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, co do których również z wniosku skarżących prowadzone jest postępowanie nadzorcze, co wynika z decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] i z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] oraz wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalających skargę. Minister zauważył, że Wojewoda powinien dostrzec zależność tych decyzji i właściwie się do nich odnieść, jednakże zaskarżona decyzja nie zawiera pełnego uzasadnienia, naruszając art. 107 § 1 i 3 KPA. Mając na uwadze wskazane wyżej wyroki i decyzje Minister stwierdził, że Wojewoda [...] będzie prowadził ponownie postępowanie nadzorcze odnośnie następnych decyzji dotyczących tego samego postępowania wywłaszczeniowego obejmującego przedmiotową nieruchomość i będzie mógł wydać jedno rozstrzygnięcie w przedmiocie oceny legalności wszystkich decyzji dotyczących wywłaszczenia zespołu zabytkowego [...]. Organ odwoławczy uznał zatem, że w związku z koniecznością przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego w znacznej części oraz w celu ustalenia pełnego kręgu stron postępowania konieczne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniósł, że wyrokiem z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1396/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]. Na rozprawie tej obecny był A. B. którego interes prawny Sąd uznał. W uzasadnieniu ustnym Sąd stwierdził, że skoro w kompetencji Ministra Budownictwa leży stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej to powinien to zrobić Minister Budownictwa. A. B. występując w swoim imieniu, powołując się na przepis art. 209 Kodeksu cywilnego podał, że nie zgadza się na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Skarżący zauważył, że w Prokuraturze Okręgowej w K. jest prowadzone dochodzenie w sprawie popełnienia przestępstw przez Wojewodę [...] wydania dokumentów z poświadczeniem nieprawdy mających znaczenie prawne oznaczone I Ko 1812/07. Dokumentami tymi są dwie decyzje komunalizacyjne z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] i nr [..]. Wojewoda [...] nie dopełnił obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) sprawdzenia stanu prawnego przedmiotowych nieruchomości, poświadczając nieprawdę w wydanym dokumencie mającym znaczenie prawne, a z całą pewnością użył dokumentu z poświadczeniem nieprawdy. Dokumentem tym jest przedmiotowa decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...]. Decyzja ta stanowi fałszerstwo intelektualne uznając zmarłego dnia 5 lipca 1949 r. w W. S. Z. za żyjącego, ale nieznanego z miejsca pobytu. Zdaniem skarżącego nie jest możliwe, aby funkcjonariusze publiczni działający z upoważnienia Wojewody [...] wydając przedmiotową decyzję komunalizacyjną nie wiedzieli, że osoby zmarłe nie są podmiotem praw i obowiązków, nie mogą brać udziału w postępowaniu administracyjnym, a decyzje zapadłe w takich postępowaniach nie odnoszą żadnych skutków prawnych. Nie jest również prawdziwe stwierdzenie Ministra Budownictwa zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2007 r., że wyjaśnienia przez organ wojewódzki wymaga fakt prowadzenia postępowania z udziałem J. G., K. B. i A. B., pomimo braków w aktach stosownych dokumentów potwierdzających przymiot strony oraz że w przypadku gdyby organ stwierdził brak legitymacji prawnej po stronie tych osób, to powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, oraz że akta nie potwierdzają rozstrzygnięcia tej kwestii. Skarżący zauważył, że gdyby Minister Budownictwa zapoznał się z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 755/06, to by wiedział, że nie można zamieszczać w decyzji nieprawdziwych stwierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: "W sprawach nie nastąpiła przesłanka możliwości objęcia jedną skargą. Przedmiotem bowiem rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi A. B., K. B.,, J. G., R. K., K. K., I. C., J. S. J., G. M., W. M., L. M. i J. D. zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1396/04 był spór o zgodność z prawem decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2004 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem zaś rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrokiem sygn. akt I SA/Wa 1397/04 nie była zgodność z prawem decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2004 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a ustalenie legitymacji do złożenia skargi na tę decyzję przez Stowarzyszenie [...] w K.". W ocenie skarżącego, z powyższego jasno wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał dwa wyroki potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdzie prawa stron zostały ustalone i nie ma żadnej potrzeby aby z tego powodu sprawę przekazywać do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie mogła być uwzględniona.

Sąd zauważa, że zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Mając na uwadze powyższy przepis Sąd obowiązany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy osoba wnosząca skargę legitymuje się w niniejszej sprawie indywidualnym i własnym interesem prawnym o charakterze materialnoprawnym, tzn. czy przedmiot zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej ma związek ze sferą prawną tej osoby. Ochrony sądowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym może bowiem poszukiwać tylko osoba mająca interes prawny.

Dokonując oceny tego aspektu sprawy Sąd stwierdza, że po stronie A. B. brak interesu prawnego uprawniającego do wniesienia skargi na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r.

Z akt sprawy wynika bowiem, że według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej Kw nr [...] nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] stanowiła współwłasność: A. B. w 30/100 części, J. G. i M. G. na prawach wspólności ustawowej w 25/100 części i S. Z. w 45/100 części. W dniu 12 lipca 1985 r. A. B. oraz K. B. i J. G. (spadkobiercy po J. i M. G.) sprzedali swoje udziały w przedmiotowej nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (akt notarialny z dnia [...] lipca 1985 r. Rep. A-II Nr: [...]). Zastępca Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] decyzją z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem udziału wynoszącego 45/100 części przedmiotowej nieruchomości przypadającej S. Z. Obecnie grunt oznaczony jako działki nr [...] stanowi własność Gminy K. na mocy decyzji Wojewody [....] z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...], a jego użytkownikiem w zakresie części działki nr [...] jest Stowarzyszenie [...] w K. (odpis z księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia 25 marca 2003 r. i oświadczenie skarżącego zawarte w skardze, akt notarialny z dnia [...] marca 2001 r., Rep. A Nr [...]).

Z przedstawionego wyżej stanu prawnego wynika, że A. B. od dnia 12 lipca 1985 r. nie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do gruntu oznaczonego jako działki nr: [...].

Odnosząc się do przedstawionego w skardze zarzutu traktowania skarżącego przez sądy administracyjne jako strony postępowania skład orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że z uzasadnień powołanych w skardze orzeczeń nie wynika, aby sądy te przedstawiły wiążącą w niniejszej sprawie - na podstawie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ocenę prawną dotyczącą interesu prawnego A. B. Trzeba wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1396/04 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] z przyczyn formalnych, z uwagi na istotne naruszenie przez organ przepisu 138 § 2 KPA, natomiast w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1397/04 Sąd ten uznał brak po stronie skarżącego Stowarzyszenia [...] interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach o sygn. akt I OSK 754/06 i I OSK 755/06 rozpoznawał sprawę w granicach skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...], tj. zarzutu naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisu art. 111 w związku z art. 183 § 2 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jeżeli zaś chodzi o powoływany w skardze art. 209 KC Sąd zwraca uwagę, że przepis ten ma charakter ogólny i reguluje stosunki cywilnoprawne, tzn. dotyczy czynności i roszczeń współwłaścicieli dochodzonych w sprawach cywilnych (art. 1 KC), a zatem nie ma zastosowania w stosunkach administracyjnoprocesowych wynikłych na tle sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowo – odszkodowawczej.

Wobec tego, że w niniejszej sprawie A. B. nie był podmiotem wywłaszczonym ani jego spadkobiercą i obecnie nie legitymuje się w stosunku do przedmiotu wywłaszczenia żadnym tytułem prawnorzeczowym, to skargę wniesioną przez skarżącego osobiście, we własnym imieniu, należało oddalić, na podstawie art. 151 w związku z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.