Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 382/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt I SA/Op 187/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] maja 2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Op 187/23 odrzucił skargę A Sp. z o.o. w Ł. (dalej: "skarżąca") na czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] maja 2023 r. w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 2 czerwca 2023 r. skarżąca spółka zaskarżyła czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), w postaci ustalenia przez Prezydenta Miasta Opola wysokości stawki dotacji oświatowej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. póz. 2082 z późn. zm.) dla Liceum Ogólnokształcącego [...] w O. na rok 2023 r.

Sąd I instancji podniósł, że analiza żądania skargi z 2 czerwca 2023 r. prowadzi do wniosku, że skarga została złożona w sprawie, w której toczy się już postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu wszczęte na podstawie skargi z 20 lutego 2023 r. pod sygn. akt I SA/Op 94/23. Sprawa ta dotyczy ustalenia stawki dotacji na ten sam rok budżetowy, na podstawie tego samego mechanizmu, który został zaskarżony również w niniejszej sprawie. Poprzednio zaskarżono została czynność ustalenia stawki miesięcznej na ucznia Liceum Ogólnokształcącego [...] w O. w wysokości 2,68 zł, a obecnie ta sama stawka została ustalona na poziomie 2,94 zł, z uwagi na dokonanie jej aktualizacji na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2082 z późn. zm.). Stawki te zostały ustalone dla tej samej szkoły, w tym samym okresie, a mechanizm ich naliczania jest identyczny w obu przypadkach. Obie skargi zawierają takie samo uzasadnienie, a rozstrzygnięcie sprawy ze skargi z 20 lutego 2023 r. jak i z 2 czerwca 2023 r. dotyczy prawidłowości ustalenia stawki dotacji dla liceum w roku 2023. Zachodzi w tym względzie tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa skarg.

W związku z tym skoro sprawa objęta skargą z dnia 20 lutego 2023 r., pod sygn. akt I SA/Op 94/23 została wszczęta wcześniej, to takie wcześniejsze zawiśnięcie przed sądem sprawy stwarza stan sprawy w toku (lis pendens) w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i odnosi ten skutek, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowo-administracyjnego między tymi samymi stronami co do spraw, w których skarga została już wniesiona.

Wobec powyższego, stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd odrzucił niniejszą skargę, jako skargę wniesioną w sytuacji, w której miała już miejsce zawisłość sporu pomiędzy tymi samymi podmiotami w tym samym przedmiocie sporu.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, chociaż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki odrzucenia skargi, albowiem nie można stwierdzić, iż skarga wniesiona w dniu 2 czerwca 2023 r do WSA w Opolu narusza zakaz wszczynania nowego postępowania sądowo-administracyjnego między tymi samymi stronami co do spraw, w których skarga została już wniesiona w sytuacji, gdy:

a) skarga wniesiona przez Skarżącą w dniu 2 czerwca 2023 r. dotyczy innej czynności mieszczącej się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. niż czynność objęta skargą z dnia 20 lutego 2023 r., tj. związana jest z aktualizacją stawki dotacji, o której mowa w art. 43 u.f.z.o., w wyniku której doszło do ponownego ustalenia wysokości stawki dotacji oświatowej, co wyraźnie zaznaczono wskazując podstawy prawne zarzutu nr 1 skargi,

b) czynności zaskarżane skargami z 20 lutego 2023 r. i 2 czerwca 2023 r. dotyczą dwóch różnych czasookresów, co wyłącza możliwość istnienia tożsamości przedmiotowej zaskarżanych czynności Co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o wystąpieniu stanu sprawy w toku, który to wymaga tożsamości sprawy sądowo-administracyjnej ze sprawą sądowoadministracyjną wcześniej wszczętą, a zatem Sąd I instancji winien był rozpoznać skargę wniesioną przez Skarżącą.

W odpowiedzi na zażalenie, organ wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W zakresie objętym regulacją powołanego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Innymi słowy przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Adamiak, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998r., III SA 103/97, B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s.586, J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, ZCO Łódź – Zielona Góra 1997, s. 110, J. Borkowski [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996,s. 722). Istotą tej regulacji jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość organu administracji. (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 362). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż wniesienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki procesowe i materialnoprawne. Prowadzi to do powstania stanu sprawy w toku, co z kolei stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny. Taki stan trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie.

Skoro na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, to do tych elementów należy odnieść się, aby prawidłowo zakreślić granice danej sprawy. Jak słusznie wskazał zarówno Sąd I instancji, jak i organ w odpowiedzi na zażalenie, zarówno skarga wniesiona przez skarżącą w dniu 20 lutego 2023 r. w sprawie prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pod sygn. akt I SA/Op 94/23, jak i skarga wniesiona w dniu 2 czerwca 2023 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Op 187/23 dotyczą tej samej czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego [...] w O. w 2023 r. Obie skargi zostały zatem wniesione przez tą samą skarżącą - A Sp. z o.o. - będącą organem prowadzącym szkołę niepubliczną i dotyczą dotacji przyznanej dla słuchaczy tej samej szkoły – Liceum Ogólnokształcącego [...] w O. Ponadto, dotyczą one tego samego przedmiotu, jakim jest ustalenie wysokości dotacji oświatowej na rok 2023. Powyższe w sposób niebudzący wątpliwości da się wyinterpretować z treści obu ww. skarg, które w swym uzasadnieniu odwołują się do tych samych argumentów.

Tym samym, mając na uwadze, iż w tożsamej sprawie toczy się postpowanie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym pod sygn. akt I GSK 1119/23 w sprawie ze skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wydanego 26 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 94/23, odrzucenie skargi wniesionej przez skarżącą w dniu 2 czerwca 2023 r., uznać należało za uzasadnione.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za słuszną ocenę Sądu I instancji, iż w sprawie niniejszej mamy do czynienia z tożsamością elementów podmiotowych i przedmiotowych. Podkreślić należy, iż stan sprawy w toku (lis pendens) odnosi ten skutek, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Prowadzenie bowiem dwóch postępowań doprowadziłoby do wydania dwóch wyroków, z których jeden naruszałby zasadę res iudicata.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.