Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 455/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3 lit. a, pkt 4, pkt 22, art. 5 ust. 2, art. 33 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 92a ust. 1, 2, 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. B., kwotę 1537 (tysiąc pięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 4 i pkt 22, art. 33 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) oraz Ip. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]., nr [...] o nałożeniu na A. B. kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Dnia 11 października 2014 r. w miejscowości P. na drodze krajowej nr 4 zostały przeprowadzone przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego czynności kontrolne pojazdu samochodowego marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Sommer o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. P. N. Kierowca zeznał, że miał miejsce niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne ze sklepu Auchan w [...] do bazy firmy w [...].Kierowca wykonywał przewóz na rzecz przedsiębiorcy A.B. prowadzącego firmę z siedzibą przy ul. A 15 w [...]. Podczas kontroli kierowca nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani żadnego dokumentu poświadczającego spełnianie przez A. B. przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. M. P. N. okazał jedynie zaświadczenie nr [...] z Urzędu Gminy [...] zaświadczające, że A. B. oraz L.B. są podatnikami podatku rolnego z gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminy. W toku przesłuchania kierujący zeznał, że, u A. B. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę od marca 2014 r. jako pracownik fizyczny, który od czasu do czasu jeździ samochodem i rozwozi towar do dostawców. M. P.N. dodał, że w dniu kontroli przewoził 6 palet z tujami szmaragd i 7 wózków do przewożenia roślin w ramach przewozów na potrzeby własne. Kierowca oświadczył, że według wiedzy jaką uzyskał od przedsiębiorcy do wykonywania tego rodzaju przewozów wystarczy ww. zaświadczenie z gminy. Kierowca zeznał do protokołu, iż: "... nie posiadam wypisu z licencji, zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika ani zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne:'' Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...].

Pismem z dnia 20 października 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Natomiast pismem z dnia 24 października 2014 r., Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w [...] zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy przedsiębiorca A.B. jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ prowadzący postępowanie uzyskał pisemną informację Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w [...] że A.B. na dzień 4 listopada 2014 r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Ponadto w dniu 18 listopada 2014 r., organ I instancji uzyskał od Starostwa [...] informację, że przedsiębiorca A.B. nie posiada zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani licencji na przewóz rzeczy.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego jako organu I instancji decyzji z dnia [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 8 000 (osiem tysięcy) złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie dotyczące wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie, zarzucając naruszenie art. 6, 7 i 77 K.p.a. Podniósł, że nie zgadza się z wykładnią definicji "rolnika" przyjętą przez organ I instancji oraz zarzucił organowi, że dokonał on oceny dowodów w sposób jednostronny i wybiórczy poprzez nieodniesienie się merytorycznie do dowodów przedłożonych przez niego w toku postępowania. Ponadto odwołujący podnosił, że fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej nie ma żadnego związku z wykonywanym przewozem. Według strony organ błędnie przyjął, że przewóz z dnia kontroli wykonywany był w ramach prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Skarżący stoi na stanowisku, że ww. przewóz wykonywany był w ramach działalności rolniczej, a nie gospodarczej. Dodatkowo strona podważa stwierdzenie organu, czy przewóz w ogóle był wykonywany, gdyż wg strony w opisie naruszeń zaskarżonej decyzji brak było informacji dotyczącej jakie towary były przewożone w pojeździe. W ocenie pełnomocnika strony nie było żadnych podstaw do stwierdzenia naruszenia ww. przepisów i nałożenia kary pieniężnej.

Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organ I instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 4 pkt 4, 4 pkt 22, art. 33 ust., ust. 2, art. 92a ust. 1 i 2 oraz Ip. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ustawy o transporcie drogowym i stwierdził, że bez wątpienia strona w czasie kontroli wykonywała przewóz na potrzeby własne. Przewóz ten realizowany był w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A.B. prowadzącego działalność pod firmą: Centrum Ogrodnicze A z siedzibą: [...], ul. A 15. Wskazać należy, że podczas kontroli drogowej kierowca – M. P. N. nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani żadnego dokumentu poświadczającego spełnianie przez A. B. przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. M. P. N. okazał jedynie zaświadczenie nr [...] z Urzędu Gminy [...] zaświadczające, że A.B. oraz L.B. są podatnikami podatku rolnego z gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminy. Kierowca w toku kontroli oświadczył, że według wiedzy jaką uzyskał od przedsiębiorcy takie zaświadczenie mu wystarczy. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli nr [...] z dnia 11 października 2014 r. nie budzi wątpliwości, że kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz A.B. (dowód: protokół nr [...] z dnia 11 października 2014 r. oraz zeznania kierowcy – M. P. N., złożone do protokołu - w aktach sprawy). Na podstawie wpisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalono, że A. B. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: Centrum Ogrodnicze A A.B., stąd decyzja w przedmiotowej sprawie została prawidłowo zaadresowana właśnie na ten podmiot.

Ponadto organ II instancji wskazał, że zgadza się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji, iż A. B. nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt III AUa 415/13), w którym sąd wskazał, że w sytuacji niezachowania kryterium podatkowego, tj. osiąganie przez ubezpieczonego rolnika dochodów z tytułu, od których podatek dochodowy za poprzedni rok podatkowy przekraczał roczną kwotę graniczną, może prowadzić do pozbawienia go rolniczego tytułu ubezpieczenia społecznego.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem nr [...] wystawionym przez Urząd Gminy [...] w dniu 13 stycznia 2014 r. podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego położonego na terenie gminy [...] jest L. B. Organ II instancji za udowodnione uznał, że A.j B. nie jest rolnikiem, lecz jest przedsiębiorcą (dowód: pismo nr [...] z dnia 4 listopada 2014 r. Kierownika Placówki Terenowej KRUS w [...] - w aktach sprawy). Z wpisu z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej wynika, że strona prowadzi działalność gospodarczą pod firmą: Centrum Ogrodnicze A A.B. (dowód: wpis przedsiębiorcy do CEIDG - w aktach sprawy). Warto zaznaczyć, że w przeważającej części działalność gospodarcza strony polega na sprzedaży roślin w wyspecjalizowanych sklepach. Ponadto skontrolowany kierowca był pracownikiem strony, a pojazd oraz ładunek przewożony w dniu kontroli należał do A. B.(dowód: umowa o pracę z dnia 11 czerwca 2014 r. oraz kserokopia dowodu rejestracyjnego pojazdu i listy przewozowe - w aktach sprawy).

Organ odwoławczy - mając na uwadze naruszenia stwierdzone przez inspekcję drogową - wskazał, że obowiązek uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne dotyczy przedsiębiorcy, który podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą w zakresie niezarobkowego przewozu drogowego, wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Jeżeli dany podmiot nie uzyska niniejszego dokumentu, to będzie prowadził działalność naruszając tym samym przepisy ustawy o transporcie drogowym i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Strona niniejszego postępowania nie uczyniła wszystkiego czego można było od niej wymagać jako profesjonalnego podmiotu, by nie dopuścić do powstania naruszenia. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest takie organizowanie prowadzonej przez siebie działalności, aby przestrzegać obowiązujących przepisów. Strona jako przedsiębiorca powinna zachować należytą staranność przy wykonywaniu działalności gospodarczej i nie dopuścić do powstania zaniedbań.

Odnośnie zarzutu strony, że organ dokonał oceny dowodów w sposób jednostronny i wybiórczy poprzez nieodniesienie się merytorycznie do dowodów przedłożonych przez nią w toku postępowania, organ II instancji stwierdził, że poczynione przez organ I instancji (WITD) ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a.). Ponadto organ I instancji nie dopuścił się - w ocenie organu odwoławczego - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny. Zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie, organ nie ma możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Wynika to z faktu, że kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Przepisy ustawy o transporcie drogowym, będące przepisami prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, wyraźnie sankcjonują sytuację, w której strona wykonywała przewozy na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Organ odwoławczy wskazał także, że w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy bezspornie wynika, że strona na dzień kontroli nie posiadała wymaganego zaświadczenia na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne. Nadto w toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności wskazujące, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, co skutkowałoby umorzeniem postępowania na podstawie ww. przepisu. Gdyby strona znała obowiązujące przepisy prawa i właściwie je stosowała, to nie doszłoby do stwierdzonego naruszenia. Brak wpływu i niemożliwość przewidzenia naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Teoretycznie bowiem przedsiębiorca mógłby powoływać się na okoliczność braku wpływu, czy też niemożności przewidzenia w każdej sytuacji. Pod pojęciem "zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia" trzeba rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do przewidzenia i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, a co za tym idzie naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną, ponowną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ I instancji;

2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników skutkującą odmową przyznania skarżącemu przymiotu rolnika, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji;

3) naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię art.6 K.p.a., w wyniku czego podtrzymano błędną decyzję organu I instancji, co skutkowało nałożeniem na skarżącego kary, w sytuacji gdy była ona całkowicie nieuzasadniona.

Pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego od strony przeciwnej (organu) na rzecz skarżącego.

Ponadto w przypadku zaistnienia nowych okoliczności bądź zaprzeczenia przez stronę przeciwną tezom zawartym w niniejsze skardze, skarżący zastrzegł sobie możliwość złożenia wniosków dowodowych, w szczególności o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i stron.

W uzasadnieniu powyższej skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że zarówno argumentacja przyjęta przez WITD, jak i tok postępowania, czy w końcu wykładnia przepisów dokonana przez organ zarówno I jak II instancji budzi uzasadnione wątpliwości. Zarzucił błędną wykładnię pojęcia rolnika, pierwotnie dokonaną przez WITD oraz powieloną przez organ. Jak podnoszono już w odwołaniu od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) treść art. 3 ust. 2 u.t.d. odsyła adresatów tej normy do definicji legalnej rolnika, zawartej w treści ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Norma art. 6 pkt 1 tego aktu prawnego stanowi, że poprzez rolnika rozumie się "pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia". Zdaniem pełnomocnika definicja ta, w żadnym wypadku nie odnosi się do tego, czy dany rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, czy też posiada ubezpieczenie społeczne w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Wskutek tego, organ w sposób nieuprawniony dokonał całkowicie błędnej interpretacji tego pojęcia. Również wadliwie dokonano oceny dowodów, co było konsekwencją opisanej przez niego wyżej błędnej interpretacji przepisu. Zarówno WITD jak i organ, co wprost przyznaje w uzasadnieniu decyzji (zarówno I jak II instancji), stwierdza, iż otrzymał tylko informację z placówki terenowej KRUS w [...] o tym, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu społecznemu. Wskutek tego informacja ta nie potwierdza braku statusu rolnika, gdyż podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie stanowi przesłanki posiadania statusu rolnika. Co więcej, obowiązujący porządek prawny nie dopuszcza dublowania ubezpieczenia społecznego i jednocześnie nie wyklucza możliwości ubezpieczenia rolnika w ZUS. Skutkiem powyższej konstatacji na odwołującym nie ciążył obowiązek posiadania zaświadczenia do wykonywania przewozów drogowych, jak wywodzi organ. Odpada zatem podstawa do nałożenia kary pieniężnej. Organ w toku postępowania odwoławczego powielił błędną wykładnię dokonaną przez WITD. W żadnym wypadku definicja "rolnika" nie jest związana ze sposobem jego ubezpieczenia. Gdyby uzyskanie statusu rolnika miało być uzależnione od posiadania ubezpieczenia w KRUS, to a contrario - wszyscy dotychczasowi rolnicy, nie posiadający takiego ubezpieczenia utraciliby swój status. Ponadto uwzględniając podnoszony już w toku postępowania odwoławczego aspekt prymatu powszechnych ubezpieczeń społecznych nad ubezpieczeniami rolników, spowodowałoby to rozdźwięk obowiązujących zasad prawnych mających swe źródło w przepisach powszechnie obowiązujących. Stan taki byłby nie do pogodzenia i skutkowałby trudnymi do oszacowania skutkami, nie tylko prawnymi, ale również ekonomicznymi.

Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organ nie odniósł się również do zarzutu braku merytorycznego odniesienia się przez WITD do dowodów przedłożonych przez odwołującego (w toku postępowania pierwszoinstancyjnego), a których przedłożenie organ sam przyznaje. Takie postępowanie prowadzi do wniosku, że organ zamiast w sposób szeroki i dogłębny przeprowadzić postępowanie dowodowe i zarazem ocenić sposób jego przeprowadzenia przez WITD, nie tylko nie zrealizował nałożonych przez przepisy K.p.a. obowiązków, ale również przyjął a priori sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez WITD. Niewątpliwe dowody przedstawione przez skarżącego potwierdzają jego status, jako rolnika w sposób zgodny z przywołanymi wyżej normami prawnymi. Istotnym jest jednak, aby zarówno WITD jak i organ odpowiednio je zweryfikowały. Nie można przystać, że tylko wymienienie ich i przywołanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyczerpuje dyrektywę płynąca z treści art. 7 i 77 K.p.a.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organ powtarza błędne założenie, że przewóz był wykonywany w ramach prowadzonej przez odwołującego działalności gospodarczej, wskazując w tytule decyzji, że skarżący jest osobą prowadząca działalność gospodarczą (analogicznie jak uczynił to WITD). Jak podnosił już skarżący, fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej nie ma żadnego związku z wykonywanym przewozem. Kwestie tych aktywności są bowiem wyraźnie oddzielone i nie mogą stanowić podstaw do prostego (lecz błędnego) wniosku, że każdy przewóz jest wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. o nałożeniu na A. B. kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) – dalej u.t.d.

W myśl art. 92a ust. 1 powołanej ustawy - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych (art. 92a ust. 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 u.t.d. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego udziela się przedsiębiorcy, jeżeli:

1) spełnia wymagania określone w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009;

2) w stosunku do zatrudnionych przez przedsiębiorcę kierowców, a także innych osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz wykonujących osobiście przewóz na jego rzecz, nie orzeczono zakazu wykonywania zawodu kierowcy.

Za kierowców, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz (art. 92a ust. 4 ustawy).

Z powyższych przepisów wynika, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu, który podlega karze pieniężnej jest przedsiębiorca.

Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. określenie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in.

- rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21),

- rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

- rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. L 300 z 14.11.2009, str. 51-71),

- ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155),

- ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz. U. nr 180, poz. 1494, ze zm.).

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (92a ust. 6 ustawy). I tak treść załącznika nr 3 do ww. ustawy sankcjonuje m.in. :

– lp. 1.3. - Wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Wysokość kary pieniężnej 8 000 zł.

W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli drogowej pojazdu marki Mercedes - Benz o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Sommer o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 11 października 2014r. na drodze krajowej nr 4 w miejscowości Parkosz, stwierdzono, że zatrzymanym pojazdem kierował M. P. N. Powyższym pojazdem realizowany był przewóz drogowy 6 palet z tujami szmaragd, zwrot z Auchen w [...] oraz wózki do przewozu roślin do bazy firmy prowadzonej przez A. B. pod nazwą B. Powyższe wynika z zeznań świadka kierowcy M.P.N. (protokół kontroli z dnia 11 października 2014 r.) oraz z wyjaśnień A.B. z dnia 23 października 2014 r. W ww. piśmie A.B. podał, że samochód ciężarowy marki Mercedes o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Sommer o nr rej. [...] stanowi wyposażenie gospodarstwa ogrodniczego prowadzonego pod nazwą B, które zajmuje się produkcją roślin ozdobnych.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to czy w dniu kontroli drogowej, tj. w dniu 11 października 2014 r. skarżący wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne bez wymagane zaświadczenia.

Zgodnie z art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. użyte w tej ustawie określenie transport drogowy, oznacza m. in. każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Według natomiast art. 4 pkt 4 u.t.d., niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że po drodze krajowej pojazdem ciężarowym poruszał się w dniu kontroli M.P. N., przewożąc rośliny z gospodarstwa rolnego właściciela samochodu oraz zwrot uschniętych roślin do gospodarstwa rolnego - skarżącego A. B. Tenże przewóz niewątpliwie był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego, jego własnym środkiem transportu, kierowca był pracownikiem skarżącego, a ładunek stanowił również jego własność. Z umowy o pracę z dnia 11 marca 2014 r., załączonej do akt sprawy, wynika, że kierowca M.P.N.został zatrudniony na okres próbny jako pracownik fizyczny w gospodarstwie ogrodniczym - B A. B. Organy w toku postępowania nie podważyły powyższych ustaleń.

Podkreślić w tym miejscu należy, że z mocy art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym generalnie przewozy na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.

Jednakże z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. wynika, że obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy w ogóle przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.).

Natomiast zgodnie z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów oraz wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. Nr 120, poz. 690 i Nr 171, poz. 1016).

Wobec powyższego do grupy podmiotów niebędących przedsiębiorcami należą rolnicy w rozumieniu cytowanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Rolnicy nie są więc obciążeni obowiązkiem posiadania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych, chyba że zostałoby dowiedzione, iż rodzaj prowadzonego przez nich transportu nie ma charakteru na potrzeby własne, co w rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości organów, które przyjęły, że przedmiotowy przewóz był przewozem na potrzeby własne. W takiej zaś sytuacji, wbrew stanowisku organów, przyjąć trzeba, że przewóz, który miał miejsce w dacie kontroli, tj. 11 października 2014 r. był wykonywany w ramach prowadzonej przez stronę działalności rolniczej i jak już zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - przewożenie przez rolników płodów rolnych na potrzeby prowadzonych gospodarstw rolnych, jest elementem prowadzonej działalności, nie zaś pomocniczo w stosunku do niej wykonywanym przewozem.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że w ocenie organów skarżący nie jest rolnikiem, bowiem nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, a jest objęty ubezpieczeniem społecznym w ZUS, ponieważ kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej przekroczyła kwotę 2528 zł, o której mowa w w art. 5a ust. 1 pkt 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Strona prowadzi bowiem - oprócz działalności rolniczej - działalność gospodarczą pod firmą Centrum Ogrodnicze A A. B., polegająca na sprzedaży roślin w wyspecjalizowanych sklepach. Natomiast w ocenie pełnomocnika skarżącego powyższa wykładnia organu pojęcia rolnika jest błędna.

Wobec powyższego sporu oraz mając na uwadze treść art. 33 ust. 2 u.t.d, zgodnie z którym w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.) oczywiste stało się ustalenie, czy kontrolowany przewóz był wykonywany przez rolnika w rozumieniu cytowanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz czy jest elementem działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego.

Jak już wyżej zostało wskazane przedmiotowy przewóz był wykonywany w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej, a pracownik zatrzymany do kontroli był zatrudniony w gospodarstwie ogrodniczym skarżącego. Inny ustaleń organ nie dokonał. Przewóz był wykonywany przez pracownika producenta roślin ozdobnych i obejmował zwrot z marketu Auchen w [...] 6 palet z tujami, które były na wpół uschnięte do B, po wczesniejszym zawiezieniu roślin do odbiorców. Należy uznać, że w sytuacji, gdy przewóz wykonuje, jak w sprawie niniejszej, pracownik producenta, to przewóz ten jest elementem działalności wytwórczej w rolnictwie, bowiem odstawienie przez rolnika wyprodukowanych roślin do odbiorcy, czy też ich odbiór z powodu zniszczenia jest elementem tej działalności. Przedmiotowo wskazany przewóz był więc elementem działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej ogrodnictwa.

Na koniec rozważyć należy, czy dokonujący przewozu należy do grupy podmiotów zwolnionych z obowiązku posiadania zaświadczenia, tj. czy był rolnikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznych rolników i jaki wpływ na jego status miało prowadzenie oprócz działalności wytwórczej w rolnictwie także działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu sklepu ogrodniczego.

W ocenie sądu, fakt prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu sklepu ogrodniczego i objęcie ubezpieczeniem społecznym w ZUS nie wpływa na posiadanie przez skarżącego statusu rolnika. Skarżący pozostaje rolnikiem, a prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym prowadzeniu działalności rolniczej, nie powoduje, że przestaje być rolnikiem, a staje się przedsiębiorcą, co wynika wprost z art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie bowiem z zawartą w ww. przepisie definicją ustawową rolnika "rolnik" to pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Wśród przesłanek wskazanych w tym przepisie, definiujących to pojęcie, ustawodawca zawarł wymóg posiadania przez rolnika gospodarstwa rolnego, w którym prowadzi działalność rolniczą. Natomiast nie zawarł, jak przyjmują to organy, obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Wbrew stanowisku organów, rolnik niepodlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników, z powodu przekroczenia kwoty podatku dochodowego, przy jednoczesnym prowadzeniu działalności rolniczej (ogrodnictwa) nadal pozostają rolnikiem i brak podstaw prawnych do uznania, że jego status ulega zmianie. Może więc nadal korzystać z przywilejów, które ustawa o transporcie drogowym przyznała rolnikom.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ naruszył prawo materialne, tj. art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym błędnie przyjmując, że skarżący nie ma statusu rolnika, mimo że prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie, oraz że ciąży na nicm obowiązek posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne, bowiem nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, lecz innemu ubezpieczeniu społecznemu. W istocie rzeczy skarżący prowadził przewóz jako rolnik, dokonywany przez pracownika przewóz był elementem działalności wytwórczej w rolnictwie, i nie był obciążony obowiązkiem posiadania zaświadczenia. Brak istnienia obowiązku posiadania zaświadczenia powoduje, że nałożenie kary za jego niewykonanie również nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.3 załącznika nr 3 do tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) i zasądził kwotę 320 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ab/