Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1023/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 98 ust. 1, art. 98, art. 100
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej architekta oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2018 r. Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: Sąd Krajowy, KSD IARP), na podstawie

art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i 2 i art 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2016r., poz. 1725 z późn. zm., dalej: ustawa o samorządach) w zw. z art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 pkt 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., oz. 1332 z późn. zm., dalej: pr.bud.) oraz art. 104 § 1 i § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E.G. (dalej: architektka, strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów RP (w skrócie: OSD [...] OIA, Sąd Okręgowy) z [...] kwietnia 2017 r., sygn. [...], na mocy której OSD [...] OIA uznał stronę winną popełnienia czynu powodującego odpowiedzialność zawodową w budownictwie, polegającego na tym, że w okresie od maja do lipca 2013 r. jako architekt wykonała projekt zagospodarowania działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] na mapie w skali 1:500 budynkiem jednorodzinnym według projektu gotowego [...], niezgodnie z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego i nałożył na architekt karę upomnienia.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

W dniu [...] lipca 2016 r. do Sądu Okręgowego wpłynął wniosek Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej[...] Okręgowej Izby Architektów RP z tego samego dnia o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wobec strony w związku z wykonaniem projektu zagospodarowania działki ewidencyjnej nr [...] w [...] na mapie w skali 1:500 budynkiem jednorodzinnym według projektu gotowego [...] niezgodnie z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (w skrócie: MPZP). Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] OIARP ocenił, że architektka przez wykonanie adaptacji projektu gotowego budynku jednorodzinnego do warunków lokalnych, bez uprzedniego sprawdzenia postanowień MPZP oraz wytycznych dotyczących zabudowy na działce ew. nr [...], wypełniła dyspozycję art. 95 pkt 4 pr.bud. Nadto zdaniem Rzecznika stan faktyczny sprawy był co do zasady bezsporny, gdyż architektka potwierdziła bowiem w swych wyjaśnieniach istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności.

W toku postępowania przed Sądem Okręgowym architektka złożyła pisemne wyjaśnienia. Podnosiła także zarzut przedawnienia w oparciu o art. 100 pr.bud.

Według ustaleń Sądu Okręgowego, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie w dniu [...] maja 2013 r. architektka zawarła z inwestorką umowę na wykonanie projektu zagospodarowania działki ewidencyjnej nr [...] budynkiem domu jednorodzinnego według projektu gotowego Termin wykonania projektu określono na [...] maja 2013 r. W dniu [...] lipca 2013 r inwestorka złożyła wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego zaadaptowanego przez architektkę i udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej na terenie opisanej działki. W dniu [...] lipca 2013 r. Starosta wydał postanowienie, zobowiązujące inwestorkę do usunięcia szeregu nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym. Wskazał, że wniosek o pozwolenie na budowę obejmuje budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a przedstawiony zaś do zatwierdzenia projekt zawiera w swym zakresie projekt zagospodarowania terenu dla inwestycji, w którym wskazany jest szereg obiektów nie objętych wnioskiem oraz opracowaniem w projekcie budowlanym. Wobec tego należało wskazać w projekcie zagospodarowania, które elementy i obiekty są poza zakresem postępowania. Ponadto Starosta nakazał inwestorce przedłożenie dokumentu potwierdzającego wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, uzupełnienie projektu budowlanego o opinię geotechniczną na podstawie wykonanej dokumentacji geotechnicznej oraz określenie kategorii geotechnicznej budynku, wskazując jednocześnie, że kategorię geotechniczną określa projektant na podstawie badań geotechnicznych gruntu. Nadto z uwagi na występujący wysoki stan wód gruntowych na terenie gminy [...] zdaniem Starosty, projekt budowlany należało uzgodnić w Urzędzie Gminy [...] pod względem melioracji i urządzeń wodnych, a adaptowany projekt gotowy należy doprowadzić do zgodności ze wskazanymi w projekcie zagospodarowania zewnętrznymi instalacjami wodociągową, kanalizacyjną, gazową i elektryczną.

Poprawiony projekt złożono [...] kwietnia 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., wskutek ponownego wniosku inwestorki, Starosta nałożył na nią obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie, poprzez: doprowadzenie projektu do zgodności z ustaleniami MPZP - Uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. [...] (teren zabudowy usługowej z funkcją mieszkalną), z uwagi na to, iż projekt budowlany dotyczy budynku mieszkalnego jednorodzinnego (brak usług). Starosta nakazał ponadto uzupełnienie projektu w zakresie uzgodnienia z zarządcą drogi włączenia się w układ komunikacyjny, w zakresie wyboru określonego wariantu rozwiązań projektu gotowego, oceny geotechnicznej, charakterystyki energetycznej budynku, zaprojektowanej kanalizacji sanitarnej. Wezwano ponadto o uzupełnienie projektu budowlanego o aktualne zaświadczenia i oświadczenia projektantów adaptujących.

Decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...], wskutek niewykonania w terminie nałożonych obowiązków, wskazanych w ww. postanowieniu, Starosta [...] odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej na terenie omawianej działki.

Sąd Okręgowy zaznaczył, że w toku postępowania architektka tłumaczyła, że podjęła próby ustalenia zapisów MPZP dla terenu, na którym położona jest opisywana działka oraz ze miała wiedzę, iż teren ten jest oznaczony symbolem [...] usługowo - mieszkaniowy.

W oparciu o powyższe ustalenia OSD [...] OIA ocenił, że architektka wykonała projekt zagospodarowania działki ew. nr [...],na mapie w skali 1:500 budynkiem jednorodzinnym według projektu gotowego [...], niezgodnie z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, pomimo znajomości regulacji MPZP Zgodnie z treścią § 8 ust. 4 pkt 5 Uchwały Nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] listopada 2001 r., teren określony w załączniku nr [...] do Uchwały, określony jest symbolem [...]i jest to teren zabudowy usługowej z funkcją mieszkalną Sama strona przyznała, że ustaliła charakter terenu, na którym położona jest inwestycja, podejmując m in. próby kontaktu ze Starostwem [...].

Sąd Okręgowy podkreślił, że okoliczności podnoszone przez stronę w toku postępowania, tj. uzyskanie w Starostwie [...] informacji, że dopuszcza się dla terenu inwestycji zabudowę mieszkaniową niską, "niezakwestionowanie" przez Starostę możliwości budowy domu jednorodzinnego na terenie inwestycji w wydanym przez niego postanowieniu z [...] lipca 2013 r., "zmiana stanowiska" Starosty w postanowieniu z [...] maja 2014 r. w kwestii zgodności projektu budowlanego z ustaleniami MPZP, nie miały znaczenia, gdyż to na projektancie spoczywa obowiązek opracowania projektu budowlanego w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami (art. 20 ust. 1 pkt 1 pr.bud.). Skoro istniały wątpliwości, co do zapisów MPZP, koniecznym było pozyskanie przez architektkę przed przystąpieniem do projektowania, aktualnego wypisu i wyrysu z tego Planu. Niewystarczające było oparcie się w przedmiotowym zakresie na informacji telefonicznej uzyskanej od jednego z pracowników Starostwa. W konsekwencji OSD [...]OIA uznał, że architektka naruszyła art 20 ust. 1 pkt 1 pr.bud., co wypełniło dyspozycję art. 95 pkt 4 pr.bud. Niedbale bowiem spełniała swoje obowiązki, co skutkowało odpowiedzialnością zawodową strony w budownictwie. W tej sytuacji Sąd Okręgowy na podstawie art 96 ust. 1 pkt 1 pr.bud. wymierzył architektce karę upomnienia.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że dyspozycja art. 100 pr.bud. obejmuje wyłącznie działania organów nadzoru budowlanego, a nie organów samorządu zawodowego. Dlatego przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Na potwierdzenie powyższego stanowiska Sąd Okręgowy powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r,, sygn. akt: VII SA/Wa 2320/06, opubl. Lex nr 322299).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła strona. Ponownie podniosła m.in. zarzut przedawnienia, na podstawie art. 100 pr.bud. wskazując, że przepis ten dotyczy również organów samorządu zawodowego. Ponadto zarzuciła przekroczenie terminu określonego w art. 52 pkt 1 ustawy o samorządach oraz terminów wskazanych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.U. z 2002 r. Nr 194, ppoz. 1635). Skarżąca podniosła również szereg zarzutów wobec działalności organów prowadzących postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej, wskazując, że złoży w tej sprawie zawiadomienie do Prokuratury.

Co do okoliczności będących podstawą jej odpowiedzialności, stwierdziła, że ustaliła, jakie są dla przedmiotowego terenu zapisy MPZP oraz sporządziła projekt zgodnie z zapisami Planu. Jej zdaniem MPZP dopuszczał dla przedmiotowej działki zabudowę mieszkaniową i nawet jeżeli jest to tylko jedna z funkcji przewidzianych w Planie, nie oznaczało to, że obie funkcje muszą być reprezentowane na każdym fragmencie terenu. Uważała, że powyższa kwestia powinna być rozstrzygnięta w pozwoleniu na budowę i została rozstrzygnięta pozytywnie w postanowieniu Starosty z [...] lipca 2013 r., przy czym w sposób nieuzasadniony organ zmienił swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Architektka wniosła o zatarcie przez Sąd Krajowy zaskarżonej decyzji Sądu Okręgowego.

W trakcie postępowania odwoławczego strona przedstawiła pismo, w którym polemizowała z postanowieniem Prokuratury Rejonowej [...]w sprawie [...] o umorzeniu dochodzenia w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem złożonym w związku z działaniami organów dyscyplinarnych [...] Okręgowej Izby Architektów RP.

Następnie [...] stycznia 2018 r. strona sporządziła i złożyła do akt sprawy notatkę, w której stwierdza brak w aktach sprawy jej pisma z [...] września 2014 r.

Sąd Krajowy nie podzielił stanowiska architektki. Stwierdził, że decyzja Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...]OIARP jest prawidłowa.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wyjaśnił, że treść art. 100 pr.bud. jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W przepisie tym literalnie wskazano, że termin sześciomiesięczny dotyczy powzięcia informacji o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych(por. orzeczenie NSA w sprawie II GSK 124/09 z dnia 21 października 2009 r). Za niezasadny uznał także zarzut naruszenia przepisów ustawy o samorządach zawodowych i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Powołał się na treść art. 45 ust 2 ustawy o samorządach (...) "od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny podlegające odpowiedzialności zawodowej, określone w art. 95 ustawy - Prawo budowlane", który wyklucza możliwość stosowania w postępowaniu w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, przepisów regulujących zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego, w tym również przepisów regulujących terminy przedawnienia dyscyplinarnego. Przytoczył treść art. 11 ust 1 ustawy o samorządach zawodowych, że do spraw indywidualnych uregulowanych w ustawie, za wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się przepisy k.p.a. Dlatego Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował w postępowaniu procedurę administracyjną i zakończył postępowanie decyzją wydaną na podstawie tych przepisów.

Oceniając ustalenia Sądu Okręgowego i zarzuty strony, zdaniem Sądu Krajowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że architektka popełniła czyn określony w art. 95 pkt 4 pr.bud. polegający na tym, że w okresie od maja do lipca 2013 r. wykonała projekt zagospodarowania działki ew. nr [...], na mapie w skali 1:500 budynkiem jednorodzinnym według projektu gotowego [...], niezgodnie z zapisami MPZP.

W ocenie KSDIARP, Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów RP dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo ocenił działania podejmowane przez stronę - członka Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił, że projekt sporządzony przez architektkę był niezgodny z MPZP. Zgodnie z treścią § 8 ust. 4 pkt 5 Uchwały Nr [...] z dnia [...]listopada 2001r., teren określony w załączniku nr [...] do Uchwały określony został symbolem [...]czyli jako teren zabudowy usługowej z funkcją mieszkalną. Taki zapis MPZP obligował stronę do określenia funkcji projektowanego obiektu, jako usługowej i mieszkalnej. Pominięcie w projekcie jednej z funkcji określonej w MPZP, jest z tym Planem w sposób oczywisty niezgodne i w tym zakresie, zarówno zapis Planu, jak i zawartość projektu nie pozostawiają pola do interpretacji.

Jednym z podstawowych obowiązków projektanta, określonych w art. 20 ust. 1 pkt 1 pr.bud., w wersji obowiązującej w dacie sporządzenia projektu, było opracowanie projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Jeżeli sporządzony przez architekta projekt nie był zgodny z MPZP, co dodatkowo potwierdza w swym rozstrzygnięciu organ wydający w sprawie pozwolenie na budowę, nie sposób było uznać, że projektant wykonał swoje obowiązki w sposób właściwy.

Jako niezasadne Sąd Krajowy ocenił pozostałe zarzuty dotyczące prawidłowości i rzetelności działania organów dyscyplinarnych [...] Okręgowej Izby Architektów RP. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z zapewnieniem stronie skarżącej czynnego w nim udziału. Nie polegały też na prawdzie twierdzenia strony o "zniknięciu" z akt dokumentu z dnia [...] września 2014 r. Pismo z tej daty znajduje się bowiem w aktach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów RP, dołączonych do wniosku o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie.

Od decyzji Krajowego Sądu Dyscyplinarnego IARP z [...] lutego 2018 r. ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystąpiła E.G.. Wniosła o ponowne rozpatrzenie tej sprawy i wydanie sprawiedliwego osądu - czyli zdjęcie nałożonej kary upomnienia. Podniosła zarzuty co do ustaleń zawartych w decyzji Sądu Krajowego. Przede wszystkim zaprzeczyła, aby procedura poprzedzająca złożenie do Starostwa[...]projektu adaptacji przez inwestorkę była prosta i bez komplikacji. W uzasadnieniu skargi przedstawiła szereg okoliczności oraz własną ocenę realizacji umowy na wykonanie adaptacji domu katalogowego do opisywanej działki ewidencyjnej oraz postępowania administracyjnego w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej na terenie omawianej działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej wnosił o oddalenie skargi.

Skarżąca w piśmie procesowym z [...] października 2018 r. podważała stanowisko organu odwoławczego co do prawidłowości przebiegu postępowania w sprawie jej odpowiedzialności zawodowej, braku podstaw do stwierdzenia przedawnienia naruszenia oraz zasadności nałożenia kary.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga E.G. nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o przesłanki ujęte

w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) oraz w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa.

Na wstępie należy podkreślić, że wobec skarżącej toczyło się postępowanie administracyjne z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Wynikało to z wniosku Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów z [...] lipca 2016 r. oraz rozstrzygnięć Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów RP i Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, które miały formę decyzji.

W myśl art. 98 pr.bud. w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie orzekają organy samorządu zawodowego (ust. 1), których właściwość regulują odrębne przepisy (ust. 2).

Według przepisu art. 8 pkt 10 ustawy o samorządach do zadań samorządów zawodowych należy m.in. prowadzenie postępowań w zakresie odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej członków samorządów zawodowych. Przy czym do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 11 ust. 1 ustawy o samorządach). Kontrolowane postępowanie miało charakter administracyjny, łącznie z postępowaniem przed okręgowym rzecznikiem (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 807/08, opubl. Lex nr 529872). Kwestia ta miała istotne znaczenie przy ocenie czynności organów. Nie było bowiem podstaw do stosowania przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w Rozdziale 5 ustawy o samorządach i wydanego na podstawie art. 56 tego aktu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635). Na mocy art. 45 ust. 2 ustawy o samorządach od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny podlegające odpowiedzialności zawodowej, określone w art. 95 pr.bud. oraz czyny podlegające odpowiedzialności porządkowej zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Ponadto w postępowaniu dyscyplinarnym są wydawane orzeczenia, a od orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego przysługuje odwołanie do sądu apelacyjnego (art. 54 ust. 3 i 4 ustawy o samorządach).

Co do właściwości organów w kontrolowanej sprawie, okręgowy sąd dyscyplinarny, na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o samorządach rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej określonej w ustawie – Prawo budowlane oraz sprawy dyscyplinarne członków okręgowej izby wniesione przez okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lub okręgową radę izby. Z kolei Krajowy Sąd Dyscyplinarny rozpatruje, zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządach jako sąd pierwszej instancji sprawy członków organów Krajowej Izby i okręgowych izb z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa.

Przechodząc do oceny skargi, przede wszystkim należało odnieść się do zarzutu przedawnienia odpowiedzialności, konsekwentnie podnoszonego przez skarżącą, a nie uwzględnionego przez Sąd Krajowy. Organ oparł swoje stanowisko na treści art. 100 pr.bud., według którego nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Interpretację tego przepisu przedstawioną przez KSD IARP należało uznać za prawidłową. Prawidłowe jest rozumienie go, że termin 6-miesięczny odnosi się do organów nadzoru budowlanego i po upływie tego okresu od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu organy nadzoru budowlanego nie mogą wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Natomiast nie ma żadnych argumentów prawnych dla przyjęcia, że 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 100 pr.bud. biegnie od dnia powzięcia wiadomości przez rzecznika odpowiedzialności zawodowej wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego odpowiedzialność zawodową, jak widziałaby to skarżąca. Nie oznacza to, że organ samorządu zawodowego nie jest związany innym określonym ustawą terminem przedawnienia, to jest upływem trzech lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Związanie organu samorządu zawodowego wskazanym terminem wynika bowiem z treści art. 100 pr.bud. w związku z art. 97 ust. 3 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II GSK 124/09, opubl Lex nr 573517). Oznacza to, że żaden z organów wymienionych w art. 100 pr.bud. postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie nie może wszcząć, gdy upłynęły trzy lata od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.

W niniejszej sprawie inwestorka w dniu [...] lipca 2014 r. wystąpiła do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów RP ze skargą na czynności skarżącej. Rzecznik ten w dniu [...] lipca 2016 r. wystąpił do Sądu Okręgowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wobec skarżącej. Natomiast okolicznością, która decydowała o upływie trzyletniego terminu przedawnienia co do wszczęcia postępowania była decyzja Starosty [...] z [...] czerwca 2014 r., którą odmówiono inwestorce zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia zezwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wówczas zakończyły się definitywnie czynności odmawiające omawianemu projektowi cech projektu budowlanego w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo budowlane. Nawet gdyby przyjąć okres lipca 2013 r., jak ujęto w przypisanym skarżącej czynie, to datą taką mógł być [...] lipca 2013 r., kiedy Starosta [...] wydał postanowienie nakazujące uzupełnienie projektu. Należy jednak mieć na uwadze, że po tej dacie strona przeprowadziła prace związane z uzupełnieniem projektu.

Dlatego zarzut podjęcia czynności w omawianym postępowaniu po upływie okresu przedawnienia należało uznać za bezzasadny.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji przypisującej stronie popełnienie czynów powodujących odpowiedzialność zawodową, Sąd także nie dopatrzył się w tym rozstrzygnięciu uchybień ani procesowych, ani materialnych, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia.

Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na decyzji Sądu Okręgowego, zwłaszcza, że na etapie postępowania odwoławczego nie przeprowadzano już czynności wyjaśniających. Zostało postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów RP oraz przez Sąd Okręgowy. Dołączony został: wyciąg zMPZP w części dotyczącej spornej działki, umowa zawarta między skarżącą, która wystąpiła w roli projektanta i inwestorką o wykonanie projektu zagospodarowania działki ewidencyjnej nr [...] budynkiem domu jednorodzinnego według projektu katalogowego, postanowienia Starosty [...] z [...] lipca 2013 r. i [...] maja 2014 r. nakładające na inwestorkę usunięcia w terminie 14 dni nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym (wykonanym przez stronę), decyzja nr [...]z [...] czerwca 2014 r. odmawiająca zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, projekt budowlany z załącznikami, m.in. oświadczeniem projektanta z [...] maja 2013 r. (k. – 49-61 akt adm.). Jednocześnie na każdym etapie postępowania (także odwoławczego) skarżąca miała zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, z czego aktywnie korzystała, o czym świadczy liczba pism przez nią składanych i zapoznawanie się z aktami sprawy.

Organy obu instancji szczegółowo i wyczerpująco odniosły się do zebranego materiału dowodowego i wyjaśnień strony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Jak zasadnie zauważyły organy, w myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 pr.bud. (w wersji z daty zawarcia umowy – Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) do podstawowych obowiązków projektanta należało opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z ustaleniami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.), lub w pozwoleniu, o którym mowa w art. 23 i 23a ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502, z późn. zm.), wymaganiami ustawy, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W dacie wydania rozstrzygnięcia przez Sąd Krajowy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm.) art. 21 ust. 1 pkt 1 pr.bud. mówił, że do podstawowych obowiązków projektanta należało opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

Ponadto, na podstawie art. 21 ust. 4 pr.bud. projektant, a także sprawdzający, o którym mowa w ust. 2, do projektu budowlanego dołącza oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Skarżąca też takie oświadczenie dołączyła. Skarżąca jako pełniąca samodzielną funkcję architekta w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 pr.bud., spełniając wymogi z art. 12 ust. 2 pr. bud. (Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w ust. 1 pkt 1-5, mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją, wydaną przez organ samorządu zawodowego.) pozostawała odpowiedzialna za wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość. (art. 12 ust. 6 pr.bud.). Nie mogła więc strona próbować wyłączać swojej odpowiedzialności z uwagi na treść zawartej umowy, zwłaszcza że umowa obejmowała wykonanie projektu zagospodarowania działki

(pkt 1 i 2 umowy, k. – 49verte akt adm.). Ponadto, z racji wykonywania samodzielnych funkcji technicznych strona miała obowiązek sporządzenia projektu budowlanego, aby odpowiadał również wymogom z art. 35 ust. 1 pr.bud., tj. był zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (pkt 1), była zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (pkt 2), projekt budowlany był kompletny i posiadał wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6. Przedstawione elementy projektu budowlanego podlegały bowiem sprawdzeniu przez właściwy organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, zgodnie z art. 35 ust. 1 pr.bud.

Z ustalonego stanu faktycznego wynikało bezspornie, że skarżąca wykonała projekt zagospodarowania działki nr [...]budynkiem jednorodzinnym według projektu gotowego [...], niezgodnie z zapisami MPZP, która to działka była terenem usługowo-mieszkaniowym ([...]) czyli terenem zabudowy usługowej z funkcją mieszkalną. Przy tym Plan ten obowiązywał od 2001 r. Nie można podzielić opinii strony, że Starosta w postanowieniu z dnia [...] lipca 2013 r. zaakceptował projekt zagospodarowania działki nr [...] wyłącznie budynkiem jednorodzinnym. Zobowiązał inwestorkę do usunięcia szeregu nieprawidłowości w tym projekcie budowlanym. Podniósł, że wniosek o pozwolenie na budowę obejmuje budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a przedstawiony zaś do zatwierdzenia projekt zawiera w swym zakresie projekt zagospodarowania terenu dla inwestycji, w którym wskazany jest szereg obiektów nie objętych wnioskiem oraz opracowaniem w projekcie budowlanym. Zatem nakaz ten zmierzał do uporządkowania złożonego projektu budowlanego.

Zatem organy słusznie zakwalifikowały, że strona przy sporządzaniu omawianego projektu budowlanego, wykonując samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, spełniała swoje obowiązki niedbale. Zatem dopuściła się deliktu z art. 95 pkt 4 pr.bud., skutkującego odpowiedzialnością zawodową w budownictwie.

Organy szczegółowo rozważyły okoliczności związane z zachowaniem skarżącej i uzasadniły, dlaczego należało orzec karę upomnienia, wymienioną w art. 96 ust. 1 pkt 1 pr.bud., chociaż odmówił Starosta zatwierdzenia projektu przygotowanego przez skarżącą. Należy też zauważyć, że jest to najłagodniejsza kara przy tego rodzaju odpowiedzialności.

W tej sytuacji, skoro organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe, dokonały prawidłowych ustaleń i następnie zastosowały właściwie przepisy prawa materialnego, a zarzuty skarżącej nie zostały potwierdzone, to skargę na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.