Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 589/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa, utrzymał w mocy swoje poprzedzające postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r., wydane na podstawie art. 61a Kpa, o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, z wniosku H. D., w przedmiocie przyznania wnioskodawcy świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, co następuje:

niniejsza sprawa dotyczy wniosku H. D. z dnia [...] grudnia 2013 r., którym zainteresowany ponownie wystąpił o przyznanie mu renty specjalnej, pomimo negatywnych wcześniejszych rozstrzygnięć organu w tym przedmiocie.

Wcześniej, wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. H. D. wniósł o przyznanie mu świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2006 r., Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającą przyznania H. D. żądanej renty specjalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. oddalił skargę H. D. w powyższej sprawie.

Wnioskiem z dnia [...] października 2006 r. H. D. wystąpił o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., wskazując na ustalenia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych zapadłych po wydaniu tej decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Prezes Rady Ministrów odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji. Skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1443/07.

Po uprawomocnieniu się tego wyroku, wnioskiem z dnia 4 marca 2008 r. H. D. wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania renty specjalnej zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Wydane w tej sprawie decyzje Prezesa Rady Ministrów (z dnia [...] marca 2008 r. i z dnia [...] kwietnia 2008 r.) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 662/08. W wyniku ustaleń powyższego wyroku, postanowieniem organu z dnia [...] czerwca 2009 r. przedmiotowe postępowanie zostało wznowione i następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania H. D. świadczenia specjalnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2009 r. W wyniku skargi zainteresowanego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 48/10 stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wykonując powyższy wyrok, Prezesa Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2010 r., odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania panu H. D. renty na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. a skarga wnioskodawcy w tej sprawie oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 217/10.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. H. D. wystąpił o przyznanie renty specjalnej, określając kwotę tego świadczenia na 2.500 zł, oraz o rozpatrzenie tego wniosku przez "zespół ekspertów". We wniosku nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów, na które dotychczas się nie powoływał, a których wyjaśnienie mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Z tego względu postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., odmówiono wszczęcia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 78/13 oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcia.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. H. D. wystąpił o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej, uchylenie decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. i przyznanie mu renty specjalnej w kwocie 4.000 zł miesięcznie. Wnosił też o rozpatrzenie jego sprawy przez "zespół ekspertów". W uzasadnieniu wniosku powołał się na okoliczności, które brane były pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. oraz, które były przedmiotem badania w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją. Organ postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.

H. D. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcia i przed jej rozpoznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kolejnym wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r. wystąpił o przyznanie mu renty specjalnej w kwocie 4.000 zł. miesięcznie, załączając, jako dowód postanowienie Instytutu Pamięci Narodowej. Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wszczęcia śledztwa wobec stwierdzenia, iż przedmiotem postępowania są czyny, których karalność uległa przedawnieniu.

Prezes Rady Ministrów zbadał powyższe postanowienie i stwierdził, iż z jego uzasadnienia wynika, że H. D. w piśmie z dnia [...] września 2013 r. skierowanym do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu podał, że w czasie, gdy był studentem [...], był "nachodzony" przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa i nakłaniany do podpisania "lojalki" celem współpracy, ale podjęcia takiej współpracy odmawiał, co miało wpływ na jego dalsze losy. Do protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania świadka w dniu [...] listopada 2013 r. H. D. przedstawił, jak wynika z tego postanowienia, te same okoliczności, na które powołuje się w swoich wnioskach i pismach dotyczących przyznania renty specjalnej przez Prezesa Rady Ministrów. Na potwierdzenie swoich zeznań złożył kserokopie dokumentów odnalezionych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej.

Wydający powyższe postanowienie prokurator Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] podała, że zeznania H. D. wskazują, iż mogło dojść do zaistnienia popełnienia zbrodni komunistycznej na jego szkodę w latach 1978-1980 w [...] polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego poprzez wypowiadanie gróźb karalnych i zmuszania wnioskodawcy tym samym do podpisania oświadczenia o współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Tak więc zachowanie funkcjonariuszy mogło wyczerpywać znamiona wskazanych w postanowieniu przepisów kodeksu karnego, ale przedawnienie karania zbrodni komunistycznej, będącej przedmiotem tego śledztwa, upłynęło w dniu [...] stycznia 1995 r. Z tego względu należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa z uwagi na istnienie okoliczności wyłączającej dalszą możliwość prowadzenia postępowania w tej sprawie.

Z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika, aby H. D. wskazał na okoliczności, które nie były znane organowi przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, a więc wymagające ich wyjaśnienia. Sam fakt wydania przez Instytut Pamięci Narodowej Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu powyższego postanowienia nie stanowi okoliczności mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Postanowienie to nie rozstrzyga, czy H. D. był ofiarą zbrodni komunistycznej, a jedynie, na podstawie zeznań zainteresowanego stwierdza, że mogło dojść do takiej zbrodni.

W ocenie organu okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę weryfikowane były w niniejszej sprawie przez organ w oparciu o posiadane dokumenty, które nie potwierdzają twierdzeń wnioskodawcy dotyczących związku przyczynowego między jego chorobą, w wyniku której zmuszony był opuścić [...], a rozmowami z funkcjonariuszami SB.

Natomiast, zdaniem H. D., postanowienie to, którym odmówiono wszczęcia śledztwa, w wyniku którego mogłoby dopiero zapaść orzeczenie, czy był ofiarą zbrodni komunistycznej, potwierdza, że był ofiarą takiej zbrodni, a więc, że funkcjonariusze SB wyrządzili mu "wielką szkodę, która powinna być w jakiś sposób wynagrodzona i dlatego żąda przyznania mu renty specjalnej", jak podnosił we wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. i "wielką krzywdę", jak pisze we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2014 r., żądając przyznania mu renty specjalnej przez Prezesa Rady Ministrów.

Organ uznał, iż faktycznie świadczenie takie miałoby stanowić odszkodowanie lub zadośćuczynienia z powyższego tytułu. Natomiast renty i emerytury przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie stanowią formy odszkodowania czy zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu. W przedmiocie takiego odszkodowania lub zadośćuczynienia orzeczenie może być wydane przez niezawisły sąd, zaś H. D. już wcześniej występował z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o zasądzenie kwoty 120.000 zł tytułem odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu i uniemożliwienie realizacji planów życiowych spowodowane inwigilacją ze strony Służb Bezpieczeństwa, co spowodowało pogorszenie się stanu jego zdrowia [...], a w konsekwencji uniemożliwiło realizację planów życiowych, tj. zostanie [...]. Wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. powództwo zostało oddalone. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, aby funkcjonariusze SB, niezależnie od obecnej oceny politycznej i historycznej czynności tego organu, naruszyli jakiekolwiek przepisy obowiązującego w owym czasie prawa. Sąd nie uznał także, aby funkcjonariusze SB wyrządzili powodowi szkodę poprzez spowodowanie pogorszenia stanu zdrowia i aby zachodził związek przyczynowy między działaniami funkcjonariuszy SB a stanem zdrowia powoda. Okoliczność ta brana była pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawcy renty specjalnej.

Reasumując, organ uznał, iż pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a niniejszą sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawcy, co uzasadnia zastosowanie rozstrzygnięcia wskazanego w art. 61a Kpa.

H. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2014 r. wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi, jak i w późniejszych pismach z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz z dnia [...] maja 2014 r. wskazywał na związek pomiędzy działaniem funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL a swoim [...] oraz niemożnością ukończenia przez niego [...] i zrealizowania [...]. W ocenie skarżącego powyższy związek świadczy o wadliwości zaskarżonych rozstrzygnięć organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu odnotować należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2121/13 oddalił skargę H. D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] września 2013 r. o odmowie na podstawie art. 61a Kpa wszczęcia postępowania w sprawie przyznania skarżącemu renty specjalnej. Wyrok ten nie mógł być oczywiście znany ani organowi ani skarżącemu podczas postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu powyższego wyroku z dnia 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, między innymi, iż postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2013 r. utrzymujące w mocy poprzedzające postanowienie z dnia [...] września 2013 r. zostało wydane zgodnie z prawem. W rozpoznawanej sprawie niespornym jest to, że skarżący zwracając się z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2013 r. o przyznanie mu renty specjalnej w uzasadnieniu podał, że w latach 1978-1980 był studentem [...] i w tym czasie był nakłaniany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do współpracy, czemu kategorycznie odmówił, lecz funkcjonariusze swoimi "najściami" przyczynili się do powstania u niego [...]. W ocenie tego Sądu, pomiędzy sprawą skarżącego, zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. i wobec której – po złożeniu przez skarżącego skargi – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 512/06 oddalił skargę, a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa, przedmiotowa, oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach H. D.. Z tego mianowicie powodu, że oba wnioski dotyczą przyznania renty specjalnej, a zatem zagadnienia regulowanego przez ten sam przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a ponadto skarżący swoje żądanie z dnia [...] września 2013 r. oparł na tym samym stanie faktycznym i materiale dowodowym, co wniosek z dnia [...] listopada 2005 r., a zatem nie podał żadnych nowych faktów dla wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku.

Przechodząc do materii niniejszej sprawy, również stwierdzić należy, iż zarówno przedmiot sprawy jak i uzasadnienie faktyczne zarówno pierwotnego wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2005 r., jak i pozostałych wniosków wskazanych w niniejszej sprawie, tu przede wszystkim wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz uzasadnienie merytoryczne niniejszej skargi i późniejszych pism skarżącego również odnoszą się do tej samej materii faktycznej – żądania przyznania świadczenia specjalnego (albo wznowienia wcześniejszego postępowania administracyjnego w tym przedmiocie) z uwagi na podnoszone przez H. D. okoliczności - to jest związek pomiędzy działaniem funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL a stanem psychicznym skarżącego oraz niemożnością ukończenia przez niego [...] i zrealizowania [...]. Zatem wszystkie powyższe postępowania dotyczą, w szerokim pojęciu, świadczenia określonego w art. art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W odróżnieniu od wcześniejszych wniosków, we wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. H. D., dla poparcia swoich twierdzeń, powołuje się nadto na treść uzasadnienia Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wszczęcia śledztwa.

W poddanym kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Prezes Rady Ministrów szeroko odniósł się do treści uzasadnienia tego postanowienia, zasadnie stwierdzając, iż treści te w niczym nie odbiegają do stanu faktycznego sprawy znanego organowi podczas postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2008 r.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, porównując stan faktyczny każdego z wyżej wskazanych postępowań, należy podzielić zasadność zaskarżonego niniejszą skargą rozstrzygnięcia organu z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymującego w mocy poprzedzające postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r. W niniejszej sprawie brak jest istotnych nowych okoliczności, które uzasadniały by odniesienie się merytoryczne do nowego wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. i wszczęcie jakiegokolwiek "nowego" postępowania administracyjnego w kierunku wzruszenia rozstrzygnięcia zapadłego w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Fakt obecnego ujęcia znanych już uprzednio organowi faktów i okoliczności w formę uzasadnienia postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. wydanego przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] nie stanowi nowej dowodowo jakości, nie stanowi nowego materiału w przedmiotowej sprawie.

Z tych względów zastosowanie przez Prezesa Rady Ministrów w niniejszej sprawie art. 61 a Kpa było prawidłowe. Zgodnie z tym przepisem przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania mogą być między innymi inne uzasadnione przyczyny, przez które należy także rozumieć takie sytuacje, stanowiące w sposób oczywisty przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w określonej sprawie strony, w tym samym stanie faktycznym zapadało już rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku.