Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 146/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2336
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 193 poz 1 art. 2 pkt 16; art. 25
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na  obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 13r
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Sygn. akt III SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił W. P. umorzenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 2019 r. w kwocie [...]zł, w tym:

- na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł (składka za 2019.1/01-2019.1/03),

- na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł (składka za 2019.1/01-2019.1/03),

co stanowi pomoc publiczną w ramach programu nr [...] (2018/XA) ze względu na brak warunków określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L 2014.193.1).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

We wniosku złożonym w dniu [...] października 2018 r. w Placówce Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. P. W. P. wniósł o umorzenie należności z tytułu składki za IV kwartał 2018 r. W uzasadnieniu skarżący powołał się na wystąpienie suszy w gospodarstwie rolnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uwzględnił wniosek W. P. i umorzył składkę na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2018 r. w kwocie [...]zł, w tym na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...]zł oraz na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...]zł., stwierdzając, że stanowi to pomoc publiczną w ramach programu nr [...] (2018/XA) spełniającą warunki określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 702/2014. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z protokołem właściwej komisji W. P. w wyniku suszy poniósł szkody w produkcji roślinnej w wysokości 49,29 % średniej produkcji rolnej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. W. P. wniósł o umorzenie składki za I kwartał 2019 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że do dnia wniesienia wniosku nie otrzymał żadnej pomocy finansowej w związku z wystąpieniem suszy w 2018 r. Oświadczył, że wszystkie dane z wniosku z dnia [...] października 2018 r. w sprawie umorzenia składki za IV kwartał 2018 r. są aktualne.

Do wniosku skarżący dołączył kserokopię pisma Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., informującego na podstawie art. 36 k.p.a. w związku z § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.). o niezałatwieniu w terminie sprawy z wniosku W. P. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. W piśmie wskazano, że załatwienie sprawy nastąpi w terminie do dnia [...] stycznia 2019 r.

Po rozpatrzeniu wniosku W. P. z dnia [...] stycznia 2019 r., zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia składki na ubezpieczenie społeczne rolników za I kwartał 2019 r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że W. P. prowadzi gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 4,10 ha fizycznych, co stanowi 1,96 ha przeliczeniowych i z tego tytułu podlega ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Organ podniósł, że we wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. wnioskodawca ponownie powołał się na sytuację spowodowaną wystąpieniem suszy w 2018 r. oraz fakt nieuzyskania żadnej pomocy finansowej. Organ zauważył jednak, że decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. umorzono wnioskodawcy składkę na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2018 r. w kwocie [...]zł w związku ze szkodami, jakie rolnik poniósł w produkcji roślinnej spowodowanej wystąpieniem suszy w 2018 r. Zatem wnioskodawca otrzymał pomoc w postaci umorzenia składki. Natomiast pomoc udzielana rolnikowi w formie umorzenia należności z tytułu składek nie może mieć charakteru powtarzającego się czynnika, powinna stanowić incydentalną pomoc w ustabilizowaniu sytuacji finansowej rolnika.

W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2018 r. Odnosząc się do stwierdzenia organu, że pomoc polegająca na umorzeniu należności z tytułu składek powinna stanowić incydentalną pomoc w ustabilizowaniu sytuacji finansowej rolnika, skarżący podkreślił, że jego sytuacja finansowa może poprawić się dopiero po zebraniu plonów w 2019 r., gdyż skarżący jest rolnikiem i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,10 ha. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1 k.p.a. oraz 7b k.p.a. wskutek niezawiadomienia strony o zakończonym postępowania administracyjnym i zebranych dowodach.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po dokonaniu według wskazanych reguł kontroli decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji organ powołał w jej sentencji art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2017 r. poz. 2336 z późn. zm.) oraz – bez podania jednostki redakcyjnej – przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE.L 2014.193.1 z późn. zm.).

Przepis art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014, zawarty w Rozdziale III Kategorie pomocy, Sekcji 1 Pomoc na rzecz MŚP zajmujących się produkcją podstawową produktów rolnych, ich przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu, odnosi się do udzielania pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej. W myśl zaś art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/2014 niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej oznacza niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.

Wymieniony w zaskarżonej decyzji program nr [...] (2018/XZ) to Program pomocy dla gospodarstw rolnych i rybackich, w których powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, stanowiący załącznik do uchwały nr 107/2018 Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie ustanowienia programu pomocy dla gospodarstw rolnych i rybackich, w których powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. W ramach działań, które będą realizowane w ramach Programu przewidziano, między innymi, stosowanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pomocy zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, na wniosek rolnika, który poniósł szkody spowodowane w 2018 r. przez suszę lub powódź, pomocy w opłacaniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odraczania terminu płatności składek i rozkładania ich na dogodne raty. Rolnicy, którzy ponieśli szkody spowodowane w 2018 r. przez suszę lub powódź, mogą także ubiegać się o zmianę dotychczasowych warunków spłat należności z tytułu zadłużenia. Możliwe będzie także umarzanie w całości lub w części bieżących składek (pkt 3.5). W dalszych zapisach Programu podano charakter pomocy w powiązaniu z wielkością szkód w gospodarstwach rolnych powstałych z powodu suszy.

Na mocy powołanego w ramach podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Stosownie zaś do art. 41a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności;

2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności;

3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego.

W świetle przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawową przesłanką jego zastosowania jest wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem w kwestii rozumienia tego pojęcia ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną zachodzi związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych, a zwłaszcza gdy zapłata należności zagrażałaby podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1061/09).

Ustalenia i ocena organu winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego. Powyższe wymaga dokonania i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, określenia źródła jego dochodów oraz wielkości wydatków niezbędnych dla egzystencji zobowiązanego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz określenia relacji pomiędzy tymi wielkościami. Nie wystarcza przedstawienie dochodów i wydatków zobowiązanego, ale konieczne jest ich zbilansowanie i wykazanie przez organ, czy po zaspokojeniu podstawowych dla egzystencji potrzeb dysponuje on środkami pozwalającymi na uregulowanie należności. Za przyjęciem wystąpienia ważnego interesu ubezpieczonego może bowiem przemawiać niemożność zapłacenia składek rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację albo też brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes zobowiązanego może zachodzić zatem także wówczas, gdy wskutek niskich dochodów wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku zapłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że ustawodawca w przepisie art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników posłużył się sformułowaniem "może umorzyć", które wskazuje, że podejmowane na tej podstawie prawnej decyzje, w tym w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części.

Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32).Podkreślić należy, że podstawę dla ustaleń organu może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone w zgodzie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie zaś z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zgodnie z nakazem wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została podjęta z naruszeniem przepisów proceduralnych: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontrolowanym postępowaniu organ nie wykonał obowiązków spoczywających na nim na mocy przytoczonych wyżej przepisów. Lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wymaganych ustaleń w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, jak również ich pełnej oceny prawnej, którą organ kierował się podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności z tytułu składek.

Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że W. P. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,10 ha fizycznych, co stanowi 1,96 ha przeliczeniowych i z tego tytułu podlega ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Odmawiając uwzględnienia wniosku o umorzenie należności organ podniósł wyłącznie, że pomoc udzielana rolnikowi w formie umorzenia należności z tytułu składek nie może mieć charakteru powtarzającego się czynnika, powinna stanowić incydentalną pomoc w ustabilizowaniu sytuacji finansowej rolnika. Z tego względu, skoro decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. umorzono skarżącemu składkę na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2018 r. w kwocie [...]zł w związku ze szkodami, jakie rolnik poniósł na skutek suszy w 2018 r., to skarżący wbrew stwierdzeniu zawartemu we wniosku otrzymał już pomoc i wniosek o pomoc finansową z powołaniem się ponownie na tę samą okoliczność wystąpienia suszy jest niezasadny.

Przywołane ustalenia i argumentacja organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie czynią zadość wymogom uzasadnienia decyzji administracyjnej określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i w żadnym razie nie wystarczają do przyjęcia, iż organ rozpatrzył sprawę w zgodzie z zasadami wynikającymi z przywołanych wyżej przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz podjął rozstrzygnięcie nie przekraczając granic swobodnego uznania.

Co do zasady nie można odmówić słuszności stwierdzeniu organu, że pomoc udzielana rolnikowi w formie umorzenia należności z tytułu składek nie może mieć charakteru powtarzającego się, ale powinna stanowić pomoc w ustabilizowaniu sytuacji finansowej rolnika. Jednakże w sprawie brak jakichkolwiek ustaleń pozwalających na ocenę czy raz udzielona pomoc, obejmująca umorzenie należności w kwocie [...]zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za kwartał IV 2018 r., pozwoliła na ustabilizowanie sytuacji finansowej skarżącego w taki sposób, że mimo poniesionych w 2018 r. na skutek suszy strat w produkcji roślinnej na poziomie 49,29 %, możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na uiszczenie kolejnej składki na ubezpieczenie społeczne należnej za I kwartał 2019 r. i po stronie skarżącego nie występuje ważny interes w rozumieniu art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ ograniczył się jedynie do ustalenia, że przedmiotowy wniosek jest żądaniem przyznania pomocy ponownie powołującym się na sytuację spowodowaną wystąpieniem suszy w 2018 r. Ograniczone do takiego stwierdzenia stanowisko organu przeczy istocie pomocy uregulowanej w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skoro zaś organ powołał ten przepis w ramach podstawy prawnej decyzji, to jego obowiązkiem było rozważnie wynikających z niego przesłanek umorzenia należności.

Trzeba zwrócić uwagę, że we wniosku z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący nie powoływał się na okoliczność nieotrzymania w związku z wystąpieniem suszy w 2018 r. jakiejkolwiek pomocy, ale wskazywał na nieuzyskanie pomocy finansowej na podstawie § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 z późn. zm.), przyznawanej w formie wypłaty na rzecz rolnika określonej sumy pieniężnej.

Zadaniem organu było dokonanie oceny tak sformułowanego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, dotyczącego należności za I kwartał 2019 r., z uwzględnieniem przesłanek z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ nie sprostał jednak temu obowiązkowi. Odmawiając uwzględnienia wniosku organ w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił również, które warunki określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 702/2014 nie zostały spełnione.

Wskazane uchybienia prowadzą do wniosku, że w poddanym sądowej kontroli postępowaniu administracyjnym naruszone zostały zasady wyrażone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na okoliczności przewidziane w art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który to przepis stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Braki w ustaleniach organu nie pozwalają na przyjęcie prawidłowego rozważenia przez organ wynikającej z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawowej przesłanki jego zastosowania w postaci wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Dopiero w oparciu o prawidłowe ustalenia organ może stwierdzić czy nie zachodzi powołana przesłanka umorzenia należności, a w przypadku stwierdzenia, iż taka przesłanka jest spełniona, rozważyć czy zasadnym jest ich umorzenie.

Wymaga podkreślenia, że ustalenie stanu faktycznego sprawy jest obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do czynienia własnych ustaleń stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ. To również do organu należy rozważenie, w ramach przewidzianego ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników uznania administracyjnego, czy zasadne jest umorzenie należności z tytułu składek w określonych okolicznościach faktycznych sprawy.

W sytuacji zaś niedokonania istotnych ustaleń faktycznych organ nie miał rzeczywistej możliwości oceny czy po stronie skarżącego występuje ważny interes w rozumieniu art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który czyniłby uzasadnionym rozważenie przez organ umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego. Tym samym zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania i zgodnie z regułami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poczyni ustalenia pozwalające na ocenę zaistnienia ważnego interesu skarżącego w umorzeniu należności i mając na względzie możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego ponownie oceni zasadność wniosku o umorzenie należności.

Ponadto organ jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

Rozstrzygając w sprawie organ będzie też kierował się treścią art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co oznacza powołanie konkretnych jednostek redakcyjnych danego aktu prawnego oraz precyzyjne wskazanie i wyjaśnienie, w powiązaniu ze wskazanymi przepisami prawa, tych przesłanek wynikających z przepisów prawa, których spełnienie albo niespełnienie stało się podstawą wydania decyzji o określonej treści.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.