Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1354/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Krzysztof Klimkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], którą to decyzją, na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), odmówiono T. Z. nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. la-3 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego nauczycielowi mianowanemu zatrudnionemu w szkole jest: spełnianie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, po dokonaniu analizy dorobku zawodowego i przeprowadzonej rozmowie. Na podstawie art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela nauczycielowi, który nie spełnia ww. warunków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu decyzji administracyjnej odmawiającej nauczycielowi nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego organ sprawujący nadzór pedagogiczny powinien wskazać, którego z ww. warunków nauczyciel nie spełnia.

T. Z. jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego w Zespole Szkół Zawodowych [...] w P. i legitymuje się dyplomem ukończenia Wyższego Studium Nauczycielskiego w P. w zakresie matematyki z fizyką z 1974 r., dyplomem ukończenia studiów magisterskich na Akademii Wychowania Fizycznego w P. w zakresie wychowania fizycznego z 1977 r. oraz świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu: oligofrenopedagogiki z 2003 r. Z analizy dokumentacji wynika, że nie odbyła stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego w wymaganym wymiarze i nie uzyskała pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu.

T. Z. pismem z dnia 30 sierpnia 2000 r. wystąpiła do dyrektora szkoły o "umożliwienie awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego". Na piśmie tym dyrektor szkoły w dniu 1 września 2000 r. zamieścił adnotację, że wniosek zostanie rozpatrzony po uzyskaniu pełnych kwalifikacji do pracy w szkole specjalnej - oligofrenopedagogiki oraz złożeniu planu rozwoju zawodowego. T. Z. pismami z dnia 29 sierpnia 2002 r. oraz 30 sierpnia 2002 r. wystąpiła z ponownymi wnioskami o "umożliwienie awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego". Plan rozwoju zawodowego na okres stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego został zatwierdzony przez dyrektora szkoły w dniu 29 sierpnia 2002 r. W piśmie z dnia 30 listopada 2004 r. nr [...] dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych [...] w P. potwierdził, że w dniu 29 sierpnia 2002 r. zatwierdził T. Z. plan rozwoju zawodowego na okres stażu, który zakończy się 31 maja 2005 r. [...] Kurator Oświaty odmówił T. Z. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego z powodu niespełnienia jednego z warunków nadania stopnia awansu zawodowego, tj. odbycia stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego.

T. Z. w odwołaniu od decyzji podniosła, że "mylna interpretacja dyrektora nowej ustawy z 18 lutego 2000 roku o zatrudnieniu w szkolnictwie specjalnym i wymaganie od niej, przed 31 lipca 2006 roku, uzupełnienia kursu specjalizacyjnego, tzw. oligofrenopedagogiki było nieuprawnione".

W myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach specjalnych, szkołach specjalnych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, a także do prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim posiada osoba, która:

1) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna, w zakresie oligofrenopedagogiki, lub

2) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych:

a) na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna, w zakresie oligofrenopedagogiki, lub

b) w specjalności nadającej kwalifikacje do pracy z dziećmi i młodzieżą z upośledzeniem umysłowym, lub

3) ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki, określone odpowiednio w § 2-4 i 10 rozporządzenia, a ponadto - kończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie oligofrenopedagogiki, lub

4) legitymuje się dyplomem ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli w specjalności nadającej kwalifikacje do pracy z dziećmi i młodzieżą z upośledzeniem umysłowym.

Zgodnie z § 20 ww. rozporządzenia, nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie rozporządzenia na podstawie mianowania, którzy spełniali wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują nabyte kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela.

T. Z. legitymując się ww. dyplomami, obecnie posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole specjalnej. Do dnia 23 maja 2003 r., tj. do dnia ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu oligofrenopedagogiki, T. Z. nie spełniała wymogów kwalifikacyjnych dotyczących nauczycieli zatrudnionych w szkołach specjalnych. Nie można również uznać, że zachowywała kwalifikacje na podstawie mianowania, gdyż mianowanie na stałe uzyskała z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114 ze zm.), z nauczycielem stosunek pracy nawiązywało się przez mianowanie na stałe, jeżeli nauczyciel:

 posiadał co najmniej 2 lata nieprzerwanej pracy pedagogicznej i otrzymał ostatnio dobrą ocenę pracy,

 miał wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska.

W decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] - akt nadania stopnia nauczyciela mianowanego T. Z., jako podstawę prawną nadania stopnia nauczyciela mianowanego, wskazano art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239). Zgodnie z tym przepisem, stopień nauczyciela mianowanego w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r., uzyskali z mocy prawa nauczyciele zatrudnieni w tym dniu na podstawie mianowania, z tym że z nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, stosunek pracy wygasa z dniem 31 sierpnia 2006, o ile wcześniej nauczyciele ci nie uzupełnią kwalifikacji lub nie zostanie z nimi rozwiązany stosunek pracy w odrębnym trybie. T. Z. nie była jednakże w tym dniu zatrudniona w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej w P. na podstawie mianowania, lecz na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Nie można również uznać, że zachowywała kwalifikacje na podstawie mianowania, gdyż mianowanie na stałe uzyskała z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114 ze zm.), z nauczycielem stosunek pracy nawiązywało się przez mianowanie na stałe, jeżeli nauczyciel:

 posiadał co najmniej 2 lata nieprzerwanej pracy pedagogicznej i otrzymał ostatnio dobrą ocenę pracy,

 miał wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska.

Kwestię kwalifikacji wymaganych od nauczycieli szkół specjalnych regulowało w 1975 r. rozporządzenie Ministra Oświaty z dnia 12 kwietnia 1962 r. w sprawie kwalifikacji nauczycieli i wychowawców szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych podległych Ministrowi Oświaty (Dz. U. Nr 30, poz. 141). W myśl przepisów § 16 ust. 1 ww. rozporządzenia, kwalifikacje naukowo-pedagogiczne do nauczania w szkołach specjalnych: podstawowych, zawodowych i liceach ogólnokształcących posiadała osoba mająca odpowiednie kwalifikacje naukowo-pedagogiczne do nauczania w tych szkołach, a ponadto ukończyła Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej lub studium nauczycielskie o kierunku pedagogiki specjalnej albo inne studia specjalne uznane przez Ministra Oświaty za równorzędne dla celów kwalifikacyjnych.

T. Z. zatrudniona od 1974 r. na stanowisku nauczyciela w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej w P., nie spełniała wymogów ww. rozporządzenia, zatem została zatrudniona poprzez mianowanie na stałe z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów - nie spełniała bowiem określonego w art. 80 ust. 5 pkt 1 ustawy - Karta praw i obowiązków nauczyciela warunku dotyczącego posiadania wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Z. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Podnosiła, iż miała prawo domagać się umożliwienia jej awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego już w 2000 r., a jej staż na nauczyciela dyplomowanego winien się rozpocząć najpóźniej w dniu 30 września 2000 r., tak więc określenie przez władze oświatowe terminu jego zakończenia na dzień 31 maja 2005 r. jest nadużyciem prawa. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż Minister Edukacji Narodowej i Sportu zastosował w przypadku obu decyzji dotyczących nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego, nowe rozwiązanie prawne, polegające na woluntarystycznej odmowie uznania za obowiązujące decyzji uzyskanych z naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów. W skardze sformułowano także zarzut, iż jeżeli Minister Edukacji Narodowej i Sportu jest zdania, że istnieją w świetle przepisu art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji, to rozstrzygnięcie takie winno nastąpić w drodze decyzji, nie zaś w uzasadnieniu do jakiejkolwiek decyzji, stąd obie ww. decyzje dotyczące skarżącej są nadal obowiązujące.

Wskazała także, że stosownie do przepisu art. 94 ust 1 ustawy - Karta Nauczyciela, jako nauczycielkę zatrudnioną w dniu wejścia w życie ustawy, która uzyskała na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów kwalifikacje naukowe i pedagogiczne do nauczania lub prowadzenia zajęć wychowawczych w szkołach określonego rodzaju i stopnia, uważa się za posiadającą kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela lub wychowawcy w tych szkołach, choćby nie posiadała wykształcenia określonego w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Podnosiła również, że zamieszczone na jej wniosku z dnia 30 sierpnia 2000 r. o umożliwienie awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego adnotacje dyrektora szkoły z dnia 1 września 2000 r., iż wniosek zostanie rozpatrzony po uzyskaniu pełnych kwalifikacji do pracy w szkole specjalnej, znacznie wybiega w przyszłość, bowiem wymóg posiadania dyplomu ukończenia studiów magisterskich na kierunku pedagogiki lub pedagogiki specjalnej w zakresie oligofrenopedagogiki, lub dyplomu ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku pedagogiki, lub pedagogiki specjalnej w zakresie oligofrenopedagogiki, lub ukończenia studiów podyplomowych, lub kursów kwalifikacyjnych w zakresie oligofrenopedagogiki, wprowadzony został dopiero rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), czyli dwa lata później.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej zawartych w skardze, organ wskazał, iż w uzasadnieniu decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] maja 2005 r., utrzymującej w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty nie stwierdzono, iż decyzja nadająca skarżącej z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego jest nieważna, ani też nie odmówiono uznania za obowiązujące wskazanych decyzji. Przywołanie w uzasadnieniu decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu aktu nadania T. Z. stopnia nauczyciela mianowanego z dnia [...] kwietnia 2000 r. oraz mianowania na stałe z 1975 r. było niezbędne do ustalenia kwalifikacji zawodowych

Podnosił również, że do dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach kształcenia i wychowania specjalnego posiada osoba, która:

1) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych na kierunku pedagogika o specjalności pedagogika specjalna lub na kierunku psychologia o specjalności nadającej kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego,

2) ma kwalifikacje do nauczania i prowadzenia zajęć w szkołach i placówkach wymienionych w § 2, 2a i 3, a ponadto ukończyła nadające kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego - studia podyplomowe, uzupełniające lub inne, prowadzone przez szkołę wyższą albo kurs prowadzony przez kolegium nauczycielskie, placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach specjalnych, szkołach podstawowych specjalnych i innych placówkach kształcenia i wychowania specjalnego posiada również osoba, która ukończyła kolegium nauczycielskie o specjalności nadającej kwalifikacje do pracy w określonym typie placówki kształcenia i wychowania specjalnego.

W dniu zamieszczenia przez dyrektora szkoły adnotacji na wniosku T. Z., tj. 1 września 2000 i., w świetle powołanego przepisu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r., nie posiadała ona kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole specjalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną odmowy nadania skarżącej awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego stanowił przepis art. 9 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Warunkiem bowiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest: posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną ocena dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. W myśl art. 9c ust. 1 pkt 2 ustawy - Karta Nauczyciela w przypadku ubiegania się o stopień nauczyciela dyplomowanego staż trwa 2 lata i 9 miesięcy. Zgodnie z art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, nauczycielowi, który nie spełnia tych warunków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji administracyjnej.

T. Z. jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego w Zespole Szkół Zawodowych [...] w P. i legitymuje się dyplomem ukończenia Wyższego Studium Nauczycielskiego w P. w zakresie matematyki z fizyką z 1974 r., dyplomem ukończenia studiów magisterskich na Akademii Wychowania Fizycznego w P. w zakresie wychowania fizycznego z 1977 r. oraz świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z zakresu oligofrenopedagogiki z [...] maja 2003 r. Z analizy dokumentacji wynika, że nie odbyła stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego w wymaganym wymiarze i nie uzyskała pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu.

T. Z. pismem z dnia 30 sierpnia 2000 r. wystąpiła do dyrektora szkoły o "umożliwienie awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego". Na piśmie tym dyrektor szkoły w dniu 1 września 2000 r. zamieścił adnotację, że wniosek zostanie rozpatrzony po uzyskaniu pełnych kwalifikacji do pracy w szkole specjalnej - oligofrenopedagogiki oraz złożeniu planu rozwoju zawodowego. T. Z. pismami z dnia 29 sierpnia 2002 r. oraz 30 sierpnia 2002 r. wystąpiła z ponownymi wnioskami o "umożliwienie awansu zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego". Plan rozwoju zawodowego na okres stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego został zatwierdzony przez dyrektora szkoły w dniu 29 sierpnia 3002 r. W piśmie z dnia 30 listopada 2004 r. nr [...] dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych [...] w P. potwierdził, że w dniu 29 sierpnia 2002 r. zatwierdził T. Z. plan rozwoju zawodowego na okres stażu, który zakończy się 31 maja 2005 r.

Prawidłowo więc Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] stycznia 2005 r., odmawiającą skarżącej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w związku z niespełnieniem przesłanek wynikających z art. 9b ust. 1 pkt 1, 9b ust. 1 pkt 4 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 1a-3 ustawy Karta Nauczyciela.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.