Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1410/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Elżbieta Kremer del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 884/13 w sprawie ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 25 października 2007 r. B. G. zwrócił się o umorzenie zadłużenia wobec organu właściwego wierzyciela - Prezydenta Miasta Krakowa - z tytułu zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a zatem należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm. - dalej u.p.o.u.a.).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił B. G. umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w dniu 5 kwietnia 2011 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję uznając, że w sprawie ma zastosowanie jedynie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r. sygn. III SA/Kr 681/11 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że sprawę o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych należy ponownie rozpoznać, oceniając również podstawy do zastosowania art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Sąd uznał, że norma art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. pod pojęciem "świadczenia z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 12 w zw. z art. 2 pkt 9 i 10 oraz art. 25, 27 i 30 ust. 1 i 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a., decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówił B. G. umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych A. G., U. G. i M. G., reprezentowanych przez matkę D. G. w kwocie 23.310 zł.

Organ wyjaśnił, że zadłużenie objęte wnioskiem powstało z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, a więc jest należnością, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.u.a. Wobec powyższego zasadnym wydaje się zastosowanie w sprawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Jednakże z uwagi na wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 maja 2012 r., III SA/Kr 681/11 oraz art. 153 p.p.s.a., wniosek B. G. o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych rozpatrzony został również w oparciu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.

Na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że B. G. zamieszkuje u brata, który jest właścicielem domu i na utrzymaniu którego pozostaje. Prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe i ma do dyspozycji samodzielne pomieszczenia. Do opłat wynikających z użytkowania lokalu dokłada co miesiąc kwotę 150 zł. Na jego dochód składa się zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie oraz zasiłek okresowy w wysokości 112,75 zł miesięcznie, co daje łączną kwotę 641,75 zł. Ponadto korzysta z zasiłków celowych. W okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. otrzymał: zasiłek stały w łącznej kwocie 3 996 zł, zasiłek okresowy w łącznej kwocie 722,25 zł, zasiłek celowy na zakup leków w łącznej kwocie 330 zł, zasiłek celowy na zakup środków czystości w łącznej kwocie 80 zł, zasiłek celowy na zakup odzieży w łącznej kwocie 110 zł, zasiłek celowy na zakup żywności w łącznej kwocie 1170 zł, zasiłek celowy na zakup opału w łącznej kwocie 850 zł.

Zgodnie z oświadczeniem przeznacza na zakup lekarstw kwotę 150 zł miesięcznie, jednak za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. przedstawił rachunki i faktury jedynie na kwotę 510,48 zł. Z kolei w oświadczeniu złożonym w Wydziale Spraw Społecznych UM Krakowa oświadczył, że na zakup lekarstw przeznacza od 200 zł do 250 zł miesięcznie. Z posiadanych środków finansowych, począwszy od maja 2007 r. dokonuje w miarę regularnych wpłat w wysokości 150 zł miesięcznie do komornika na poczet zadłużenia alimentacyjnego.

Zgodnie ze złożonym oświadczeniem pozostaje w stałym leczeniu specjalistycznym. Na podstawie zaświadczenia z dnia 25 października 2012 r. wydanego przez lekarza Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie wymaga oszczędzającego i uregulowanego trybu życia i aktualnie nie kwalifikuje się do czynnej pracy zawodowej przez okres trzech miesięcy. Skarżący pomimo czterokrotnego stawania przed komisją lekarską nie został uznany za osobę trwale niezdolną do pracy.

Alimenty bieżące w sprawie wynoszą po 200 zł na każdą z osób uprawnionych, natomiast B. G. dokonuje wpłat w wysokości 150 zł miesięcznie. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego nie było skuteczne przez okres, co najmniej trzech lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Wobec powyższego nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej zawarte w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a.

Również biorąc pod uwagę art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ stwierdził brak podstaw do przychylenia się do prośby o umorzenie zadłużenia, gdyż B. G. jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Co prawda przedstawia co kilka miesięcy zaświadczenia lekarskie stwierdzające niezdolność do podjęcia pracy, jednak zaświadczenia mają jedynie charakter okresowy. Jednocześnie, począwszy od maja 2007 r. dokonuje dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego w wysokości 150 zł miesięcznie. Poza tym oświadczył, że nie będzie występował do sądu o obniżenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego z uwagi na fakt, że pozbawiłoby to osoby uprawnione możliwości ubiegania się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a tym samym umniejszyłoby ich dochody o wysokość pobieranych świadczeń.

Organ podkreślił, że umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie miałby wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadnić umorzenie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą takie przesłanki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. G. podniósł, że organ nie wziął pod uwagę jego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, który nie rokuje poprawy. Ponadto skarżący wyjaśnił, że jest osobą niepełnosprawną, odbył karę pozbawienia wolności (6 lat), obecnie leczy się na przewlekłe zapalenie trzustki i stawów, nadciśnienie tętnicze, ograniczenie osobowości, zanik mózgu, padaczkę, chorobę serca i cukrzycę. Podniósł, że obecnie alimentacja dotyczy jedynie jednej córki M., ponieważ A. ukończyła studia, a U. dwa lata wcześniej wyszła za mąż. Wskazał także, że WSA w Krakowie w wyroku z 2012 r. przychylił się do zastosowania wobec niego art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2013 r., pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu uzupełniając zarzuty skargi podniósł, że organ nie uwzględnił całokształtu okoliczności mających znaczenie w sprawie oraz przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędnie ocenił sytuację skarżącego jako nie mającą charakteru wyjątkowego. Przywołał treść zaświadczenia lekarskiego z dnia 20 sierpnia 2013 r., zgodnie z którym skarżący jest osobą chorą, posiada orzeczenie o niepełnosprawności i może podejmować pracę jedynie w zakładach pracy chronionej. Ponadto skarżący cierpi na zaburzenie natury psychicznej. Zgodnie z opinią psychologiczną jest chory na depresję, co w znacznym stopniu utrudnia mu funkcjonowanie. Skarżący jest osobą wycofaną i przejawia lęk przed ludźmi, co niewątpliwie utrudnia mu znalezienie pracy. Dodatkowo skarżący cierpi na organiczne uszkodzenia mózgu i choruje na padaczkę. Objawy choroby pojawiają się u skarżącego w sytuacjach stresujących. Stan zdrowia skarżącego w ostatnich miesiącach nie uległ poprawie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja i poprzedzające ją rozstrzygnięcie zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r., III SA/Kr 681/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 kwietnia

2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W konsekwencji z uwagi na art. 153 p.p.s.a. wniosek skarżącego o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych rozpatrzony został w oparciu o art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.

Odnosząc się do prawidłowości zastosowania art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Sąd I instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki umorzenia przewidziane w tym przepisie, bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego nie było skuteczne przez okres co najmniej trzech lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Analizując zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Sąd wskazał, że Kolegium prawidłowo dokonało ustalenia sytuacji wnioskodawcy, nie była, więc zasadna argumentacja, że organ nie odniósł się do aktualnej sytuacji skarżącego i nie wskazał, czy uzyskiwany przez niego dochód w kwocie 529 zł wystarczy na pokrycie zadłużenia przy jednoczesnym zachowaniu przez skarżącego minimum środków niezbędnych do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Ponadto, nawet przyjmując zgodnie z twierdzeniami skarżącego, że obecnie alimentacja dotyczy jedynie jednej córki M., ponieważ A. ukończyła studia, a U. dwa lata wcześniej wyszła za mąż, okoliczności te świadczyłyby o znacznie mniejszym obciążeniu finansowym skarżącego.

Jak podniesiono, zgodnie z oświadczeniem, skarżący pozostaje w stałym leczeniu specjalistycznym. Z zaświadczenia z dnia 25 października 2012 r. wydanego przez lekarza specjalistę wynika, że wnioskodawca wymaga oszczędzającego i uregulowanego trybu życia i aktualnie nie kwalifikuje się do czynnej pracy zawodowej przez okres trzech miesięcy. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 1 marca 2011 r. skarżący został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, nie wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

Zatem słusznie za niezasadne Kolegium uznało twierdzenie skarżącego, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, jest zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Nie można zatem uznać, iż skarżący nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy. Z orzeczenia tego wprost wynika, iż skarżący może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.

Kolegium zauważyło, iż skarżący dotknięty jest licznymi schorzeniami, jednak nie oznacza to, że nie może pracować w ogóle i nie może postarać się o takie zarobkowanie, które jest adekwatne do jego możliwości i sytuacji zdrowotnej. Fakt, iż skarżący utrzymuje się w całości ze środków publicznych (tj. zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłki celowe) również nie przemawia za tym, że należało uwzględnić wniosek o umorzenie należności.

Nie mogła więc przynieść zamierzonego skutku argumentacja skargi, że organ wskazując, iż skarżący mógłby podjąć pracę w warunkach chronionych, nie wziął pod uwagę pogarszającego się stanu zdrowia skarżącego oraz wskazanych zaburzeń, które mogą stanowić przeszkodę w podjęciu pracy oraz, że organ nie wskazał również realnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy w konkretnym zakładzie pracy, który zapewniałby skarżącemu odpowiednie warunki. Zdaniem Sądu, nie jest rolą organu prowadzącego postępowanie na wniosek dłużnika alimentacyjnego i rozstrzygającego sprawę w oparciu o art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazywanie realnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy w konkretnym zakładzie pracy, który zapewniałby skarżącemu odpowiednie warunki.

W tych okolicznościach zasadnie organ uznał, iż sytuacja dochodowa skarżącego, jakkolwiek jest trudna, to nie uzasadnia umorzenia ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci zaliczek alimentacyjnych.

Sąd w pełni podzielił stanowisko, że zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przenoszenia w całości kosztów utrzymania dzieci z rodziców na podatników. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wnioskował w sądzie o obniżenie alimentów, bądź z uwagi na niskie dochody i sytuację zdrowotną o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego. Natomiast skarżący oświadczył, iż nie będzie występował o obniżenie alimentów lub o całkowite uchylenie obowiązku alimentacyjnego z uwagi na fakt, że pozbawiłoby to osoby uprawnione możliwości ubiegania się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a tym samym zmniejszyłoby ich dochody o wysokość pobieranych świadczeń. Taka postawa skarżącego w powiązaniu z brakiem aktywności w poszukiwaniu i podjęciu pracy chociażby w ograniczonym warunkami zdrowotnymi zakresie nie zasługuje na aprobatę.

Trafnie też wskazano, że umorzenie należności nie wpłynęłoby na poprawę sytuacji skarżącego, gdyż ciąży na nim bieżące i stale powiększające się zadłużenie na rzecz wierzyciela alimentacyjnego, które nadal będzie egzekwowane przez komornika.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. G., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że sytuacja dochodowa, majątkowa i rodzinna dłużnika pozwala mu na wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a to na skutek nieuwzględnienia całokształtu okoliczności wpływających na sytuację materialną dłużnika i przyjęcia, że jedynie całkowita niezdolność do pracy może być uznana za przesłankę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego;

2) przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokonania kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej w oparciu o kryterium zgodności z prawem poprzez niezbadanie decyzji przez pryzmat jej legalności w odniesieniu do przekroczenia granic uznania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że Sąd I instancji powielił ustalenia poczynione przez organy administracji stwierdzając, że sytuacja skarżącego nie jest sytuacją wyjątkową, dającą podstawy do umorzenia należności. Sąd ani organy nie wskazały natomiast, jaka sytuacja uzasadniałaby umorzenie należności. Skarżący kasacyjnie zauważył, że art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. oparty jest na uznaniu administracyjnym. Sąd I instancji nie zweryfikował wywodów organu administracyjnego dotyczącego owego uznania i poprzestał na jego zaakceptowaniu bez konfrontacji z obowiązującymi przepisami prawnymi, czym naruszył podstawowy obowiązek dokonania kontroli legalności skarżonego aktu administracyjnego. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż istnieje znaczne prawdopodobieństwo, że należyte odniesienie się przez Sąd I instancji do wywodów organu i dostrzeżenie arbitralności jego orzekania i przekroczenia przezeń granic uznania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie okoliczności wskazujących na dramatyczną sytuację osobistą i majątkową skarżącego spowodowałoby zmianę optyki Sądu w kwestii legalności zaskarżonej decyzji.

Powołując takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu i nieopłaconych przez niego w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które nie mogą wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zastosowanie cytowanego przepisu w okolicznościach rozpoznawanej wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., III SA/Kr 681/11.

Poza sporem pozostaje fakt, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy. Warto zatem w tym miejscu przypomnieć, że uznanie administracyjne polega na tym, że organ rozstrzygający sprawę spośród możliwych rozwiązań może wybrać to, które w okolicznościach danej sprawy uzna za słuszne czy celowe. Wybór ten może zatem oznaczać umorzenie w całości, w części lub odmowę umorzenia. Sąd administracyjny nie będąc natomiast kolejnym w toku instancji organem administracyjnym nie poddaje ocenie, czy dokonany przez organ administracyjny wybór jest słuszny, gdyż nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Uznanie administracyjne daje organowi rozstrzygającemu, możliwość wyboru konsekwencji prawnej, co determinuje kształt i zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w odniesieniu do decyzji uznaniowej. Kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności.

Nie jest uprawnione twierdzenie, że Sąd nie dokonał oceny tego, czy nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Mimo że istotnie Sąd I instancji nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań natury teoretycznej co do instytucji uznania administracyjnego, to analiza całokształtu uzasadnienia wyroku nie pozwala na stwierdzenie, że sprawa nie została zbadana w tym aspekcie. Nie może zatem okazać się skuteczny zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokonania kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. To, że strona skarżąca nie zgadza się z wynikiem dokonanej przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutów, że kontrola nie została w ogóle przeprowadzona.

Nie można się również zgodzić z zarzutem naruszenia art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że sytuacja dochodowa, majątkowa i rodzinna dłużnika pozwala mu na wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a to na skutek nieuwzględnienia całokształtu okoliczności wpływających na sytuację materialną dłużnika i przyjęcia, że jedynie całkowita niezdolność do pracy może być uznana za przesłankę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie sformułował oceny, że jedynie całkowita niezdolność do pracy może być uznana za przesłankę umorzenia należności, wskazując jedynie, że skarżący będąc osobą częściowo zdolną do pracy nie podjął prób podjęcia zatrudnienia w warunkach adekwatnych do jego stanu zdrowia..

Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący orzeczeniami:

- Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie z dnia 26 listopada 2003 r. nr MZO-402-1194/03 został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim do dnia 30 listopada 2006 r.;

- Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 24 stycznia 2007 r. nr SO-06-1.8148-1-7849/06 został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, nie wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, do dnia 31 stycznia 2009 r.

- Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 4 lutego 2009 r. nr SO-06-1.8148-1-9420/08 został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, niewymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, a orzeczenie wydano do dnia 28 lutego 2011 r.

- Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 1 marca 2011 r. nr SO-06-1.8421-1-635.2011 został na stałe uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zdolną do podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, nie wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby.

Z powyższego wynika, że skarżący jest zdolny do podjęcia pracy w określonych warunkach. Nie można zgodzić się przy tym z poglądem autora skargi kasacyjnej, że organ lub Sąd winien wskazać realne możliwości podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut skargi kasacyjnej, że ani organ, ani Sąd I instancji nie wskazały, jaka sytuacja uzasadniałaby umorzenie należności, gdyż to nie mieści w ramach wymogu uzasadnienia decyzji administracyjnej, nawet tej o charakterze uznaniowym.

Podnieść w tym miejscu należy, że w przypadku orzekania przez organy administracji w ramach uznania administracyjnego szczególna rola przypada wnikliwemu uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia pozwala na odtworzenie motywów, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie.

Dokonując zatem uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia organy są każdorazowo zobowiązane do przestrzegania dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a., na mocy którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Nie ulega wątpliwości, że sytuacja skarżącego została wyjaśniona w sposób szczegółowy. Ustalono, że B. G. zamieszkuje u brata, prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe i ma do dyspozycji samodzielne pomieszczenia. Do opłat wynikających z użytkowania lokalu skarżący dokłada co miesiąc kwotę 150 zł. Na jego dochód składa się zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie oraz zasiłek okresowy w wysokości 112,75 zł miesięcznie co daje łączną kwotę 641,75 zł. Ponadto korzysta z zasiłków celowych. W okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. otrzymał: zasiłek stały w łącznej kwocie 3 996 zł, zasiłek okresowy w łącznej kwocie 722,25 zł, zasiłek celowy na zakup leków w łącznej kwocie 330 zł, zasiłek celowy na zakup środków czystości w łącznej kwocie 80 zł, zasiłek celowy na zakup odzieży w łącznej kwocie 110 zł, zasiłek celowy na zakup żywności w łącznej kwocie 1170 zł, zasiłek celowy na zakup opału w łącznej kwocie 850 zł. Zgodnie z oświadczeniem przeznacza na zakup lekarstw kwotę 150 zł miesięcznie, jednak za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. przedstawił rachunki i faktury jedynie na kwotę 510,48 zł. Z kolei w oświadczeniu złożonym w Wydziale Spraw Społecznych UM Krakowa oświadczył, że na zakup lekarstw przeznacza od 200 zł do 250 zł miesięcznie. Z posiadanych środków finansowych, począwszy od maja 2007 r. dokonuje w miarę regularnych wpłat w wysokości 150 zł miesięcznie do komornika na poczet zadłużenia alimentacyjnego. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem pozostaje w stałym leczeniu specjalistycznym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odmowa umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych przy tak ustalonej sytuacji osobistej i materialnej nie narusza granic uznania administracyjnego. Decyzja nie została podjęta w sposób dowolny, gdyż organy administracji w sposób wyczerpujący przedstawiły okoliczności i argumenty, jakie legły u podstaw rozstrzygnięcia.

Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, że nie bez znaczenia dla oceny podjętego rozstrzygnięcia pozostaje prezentowana przez skarżącego postawa, przejawiająca się oświadczeniem, że nie będzie on występował o obniżenie alimentów lub o całkowite uchylenie obowiązku alimentacyjnego z uwagi na fakt, że pozbawiłoby to osoby uprawnione możliwości ubiegania się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a tym samym zmniejszyłoby ich dochody o wysokość pobieranych świadczeń. Taka postawa skarżącego, skutkująca przerzuceniem odpowiedzialności finansowej za utrzymanie dzieci na ogół obywateli w powiązaniu z brakiem aktywności w poszukiwaniu i podjęciu pracy chociażby w ograniczonym warunkami zdrowotnymi zakresie, nie zasługuje na aprobatę.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne.