Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1035/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 217 par. 1, art. 218 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 8, art. 12
journal: Dz.U. 2023 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 3 lit. h
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o zwolnieniu z rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r. nr [...] Starosta [...] (dalej także jako: "Starosta", "organ I instancji") odmówił D. K. (dalej także jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") wydania zaświadczenia o zwolnieniu z rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu z powodu braku podstaw do jego wydania oraz z uwagi na niestwierdzenie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

D. K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz 11 k.p.a. w zw. z art. 3 lit. h Rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, polegające na braku dokonania przez Starostę na etapie rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia zwolnienia wnioskodawcy z urzędowego obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu w samochodzie ciężarowym o nr rej. [...]

Postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "Kolegium", "organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w piśmie z 15 maja 2023 r. D. K. wniósł o wydanie zaświadczenia o zwolnieniu rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu w samochodzie, którego jest właścicielem, o nr rej. [...], którego DMC wynosi 6000 kg i jest używany do niehandlowego przewozu rzeczy.

Organ II instancji podał, że przepisy na które powołuje się wnioskodawca, tj. art. 3 lit. h Rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, dalej także jako: "rozporządzenie nr 561/2006", nie przewidują konieczności uzyskania wnioskowanego zaświadczenia, a wskazują jedynie, że ww. rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony, używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Toteż już w oparciu o powyższe przepisy nie zachodziła przesłanka do wydania wnioskowanego zaświadczenia. Organ II instancji wskazał również, że obowiązek rejestrowania czasu pracy regulują przepisy unijne jak i krajowe w tym kodeks pracy, ustawa o czasie pracy kierowcy, ustawa o tachografach oraz umowa konwencja AETR. W żadnym z tych aktów prawnych nie przewidziano obowiązku lub upoważnienia do wydania przez starostę zaświadczenia o zwolnieniu z wymogu rejestrowania czasu pracy kierowcy.

Dalej, Kolegium wyjaśniło, że rozporządzenie nr 561/2006 wskazuje, że "niehandlowy przewóz" oznacza każdy przewóz drogowy inny niż przewóz zarobkowy lub na potrzeby własne, za który nie otrzymuje się bezpośredniego ani pośredniego wynagrodzenia i który nie generuje bezpośrednio ani pośrednio żadnego dochodu dla kierowcy pojazdu ani nikogo innego oraz który nie ma związku z działalnością zawodową ani zarobkową. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2013 r. (sygn. akt II GSK 516/12) stwierdził, że niehandlowy przewóz rzeczy, o którym mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006, to przewóz rzeczy pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony niepozostający w związku z prowadzoną przez przewoźnika działalnością gospodarczą lub inną działalnością zarobkową, w szczególności zaś - niewykonywany w ramach działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Kolegium przytoczyło treść art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 217 k.p.a. i wskazało, że istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego lub przepisu prawa, który wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia, to warunki niezbędne, jakie musi spełnić zainteresowany, by móc otrzymać stosowne zaświadczenie, przy czym warunki te mają podstawowe znaczenie wówczas, gdy organ administracji publicznej w ogóle może uczynić zadość żądaniu wnioskodawcy. Innymi słowy, warunki te mają znaczenie prawne w sprawie o wydanie zaświadczenia, gdy - obiektywnie rzecz ujmując - organ administracji publicznej jest władny zaświadczyć to, o co wnosi osoba zainteresowana.

Dalej, organ II instancji stwierdził, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przy czym danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji nie są dane dostarczone organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów wynikających z tych danych. Z tego powodu nie można przyjąć, że oświadczenie poświadczone przez organ administracji jest zaświadczeniem. Osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi wykazać się interesem prawym w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego albo wykazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego.

W tym miejscu, zdaniem Kolegium, należy odnieść się do specyfiki postępowania w przedmiocie wydawania zaświadczeń. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż postępowanie o wydanie zaświadczenia jest postępowaniem uproszczonym i obejmuje wyłącznie czynności materialno-techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W przedmiotowym postępowaniu nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Potwierdza ono stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie.

W ocenie Kolegium, wnioskodawca nie wskazał przepisu prawa, który wymaga uzyskania przez niego zaświadczenia o żądanej treści, ani nie wykazał swojego interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia co potwierdza, że postanowienie organu I instancji było prawidłowe. Interes prawny cechuje to, iż ma on charakter osobisty i konkretny a ponadto powinien być on aktualny, przy czym o jego istnieniu przesądza związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, a co wyraża się w tym, że akt stosowania owej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w sprawie administracyjnej.

Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. D. K. wniósł skargę na ww. postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając mu naruszenie:

a) art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 w zw. z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. , w zw. z art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., polegające na braku dokonania przez Kolegium łącznej subsumpcji wyszczególnionych w treści zarzutu regulacji, a mianowicie:

- art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006, określającej katalog przedmiotowy w zakresie zwolnienia od obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu, do którego to katalogu zalicza się stanowiący własność skarżącego samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 6000 kg,

- art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., warunkującej uzyskanie stosownego zaświadczenia w następstwie wykazania interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego,

- art. 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. kreującej obowiązek organów do podjęcia na etapie rozpoznawania sprawy administracyjnej czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek czuwania by strona nie poniosła ujemnych skutków związanych z nieznajomością prawa oraz wyczerpującego wskazania przesłanek , którymi organy kierowały się przy załatwianiu sprawy, a które stanowiły podstawę treści i kierunku rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, a także dokonanie przez Kolegium błędnej wykładni art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 wyrażającej się w uznaniu, iż z rzeczonej regulacji in ius nie wynika obowiązek wydania zaświadczenia o zwolnieniu skarżącego z urzędowego obowiązku z rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu w samochodzie ciężarowym o nr rejestracyjnym [...], który to brak łącznego zastosowania wyszczególnionych regulacji oraz błędna wykładnia art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 skutkowały uznaniem zasadności stanowiska sformułowanego przez Starostę, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu ww. zaświadczenia oraz wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem, a finalnie skutkowały utrzymaniem w mocy postanowienia Starosty, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006, a także łączna subsumpcja tego przepisu w zw. z ww. przepisami k.p.a. prowadzą do konkluzji, iż wskazana regulacja art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 mimo, iż nie określa bezpośrednio kwestii związanej z wydaniem zaświadczenia o zwolnieniu z urzędowego obowiązku z rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu, w rzeczywistości określa przypadki, w których zachodzą podstawy do zwolnienia z obowiązku rejestrowania czasu pracy za pomocą tachografu.

Zdaniem skarżącego, wskazana regulacja w rzeczywistości określa materialnoprawną podstawę do dochodzenia na gruncie prawa krajowego stosownego zaświadczenia w zakresie zwolnienia od obowiązku rejestrowania czasu pracy w postaci tachografu kierowcy, jako podmiotu, który nie podlega temu obowiązkowi. Skarżący wykazał interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia, w tym w szczególności, wykazał interes prawny w zakresie potwierdzenia faktu braku istnienia po jego stronie obowiązku rejestracji pracy w postaci tachografu oraz powołał się na regulację prawną, z której wynikało uprawnienie do uzyskania tego rodzaju zaświadczenia. Wykazał również przyczyny, dla których potrzebne jest tego rodzaju zaświadczenie, w tym to, iż jego wydanie jest niezbędne do prawidłowego i zgodnego z rzeczywistością określenie statusu prawnego skarżącego jako właściciela pojazdu niesłużącego do przewozu towarów i rzeczy w sposób zorganizowany i ciągły oraz do celów handlowych, a więc podmiotu, który w świetle przywołanej uprzednio regulacji podlega zwolnieniu z obowiązku wykazania czasu pracy za pomocą tachografu, w tym wykazał, iż uzyskanie wskazanego zaświadczenie jest istotne z punktu widzenia prawidłowego ustalenia, czy zachodzi po jego stronie obowiązek zapłaty podatku od środków transportu.

Skarżący wskazał, iż wniosek sformułował zgodnie ze wskazówkami pracownika Starostwa, który zapewnił go, iż w oparciu o tak sformułowany wniosek zaświadczenie winno zostać wydane. Zdaniem strony, nastąpiło kumulatywne ziszczenie się obydwu przesłanek określonych w art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 217

§ 2 pkt 2 k.p.a, tj. wymogu uzyskania zaświadczenia w oparciu w określony przepis prawa oraz wykazania interesu prawnego w potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Z kolei, brak wskazania wyraźnie w przepisach obowiązku wydania zaświadczenia dotyczącego zwolnienia z obowiązku rejestracji pracy kierowców za pomocą tachografu w wypadku pojazdów poniżej 7,5 tony wykorzystywanych do niehandlowego przewozu rzeczy i towarów, nie wyłącza, zdaniem strony, w żadnym wypadku legitymacji do wydania tego rodzaju zaświadczenia, w wypadku ziszczenia się niezależnej i autonomicznej podstawy określonej w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.

Skarżący zarzucił również Kolegium naruszenie art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a w zakresie obowiązku organu podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek czuwania, by strona nie poniosła ujemnych skutków nieznajomości prawa oraz wyczerpującego wskazania przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, a które stanowiły podstawę treści i kierunku rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z powyższym Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie postępowania uproszczonego.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Starosty [...] odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści nie naruszają prawa.

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń uregulowane zostało w przepisach działu VII (art. 217 i nast.) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.".

Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2).

Zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3).

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym i w znacznym stopniu odformalizowanym. Jego istotą jest jedynie urzędowe poświadczenie istniejącego stanu prawnego lub faktycznego. Podkreślić należy, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Tym samym nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych, niewynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych, znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1778/11). Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a. spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności, wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencje lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1518/12). Natomiast gdy chodzi o czynny udział strony w tym postępowaniu, to wskazać należy, że jest on ograniczony ze względu na jego czas jedynie do możliwości złożenia wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia dokumentów, które mogą posłużyć organom do ustalenia stanu faktycznego lub prawnego w samym zaświadczeniu.

W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły wszystkie istotne okoliczności w sprawie oraz stwierdziły, że brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o zwolnieniu skarżącego z rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu w samochodzie ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 6 ton. Skarżący zaś nie wykazał interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu ww. okoliczności.

Należy zauważyć, że zgodnie z przywołanym przez skarżącego przepisem art. 3 lit. h Rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U.UE.L.2006.102.1), niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Innymi słowy, nie może stanowić on podstawy prawnej wydania ewentualnego zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści z uwagi na fakt, że ww. rozporządzenie ma zastosowanie wyłącznie do używanych do niehandlowego przewozu rzeczy pojazdów lub zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 7,5 tony, gdy tymczasem DMC należącego do skarżącego samochodu wynosi tylko 6 ton.

Podobna sytuacja występuje w przypadku innych przepisów regulujących pracę kierowcy, tj. kodeksu pracy, ustawy o czasie pracy kierowcy, ustawie o tachografach, czy umowie (konwencji) AETR. Jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie, w żadnym z tych aktów nie przewidziano uprawnienia (obowiązku) starosty do wydania zaświadczenia o zwolnieniu z wymogu rejestrowania czasu pracy kierowcy w postaci tachografu w samochodzie ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 6 ton.

Również argument skarżącego, iż uzyskanie wskazanego zaświadczenia jest istotne z punktu widzenia prawidłowego ustalenia, czy zachodzi po jego stronie obowiązek zapłaty podatku od środków transportu nie może zostać uznany za wykazanie interesu prawnego w żądaniu wydania takiego zaświadczenia, bowiem zarówno przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70), w tym art. 12 w związku z art. 8 oraz obowiązująca uchwała Rady Gminy S. z dnia 24 maja 2019 r. nr [...] w sprawie zwolnień w podatku od środków transportowych – nie przewidują możliwości zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od środków transportowych samochodów ciężarowych o DMC równej 6 ton. Ww. przepisy nie wymagają także przedłożenia zaświadczenia o żądanej treści.

Podsumowując, stwierdzić należy, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa, a zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie, bowiem jak prawidłowo przyjęło Kolegium, postępowanie dowodowe przy rozpoznawaniu wniosku o wydanie zaświadczenia, ma ograniczony zakres.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.