Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 632/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2011r. spraw ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko- Własnościowej "A" oraz P.a M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od 1 kwietnia 2009r. do 31 sierpnia 2009r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego \ na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko- Własnościowej "A" w R. kwotę 723 (słownie siedemset dwadzieścia trzy) złote oraz na rzecz P. M. kwotę 106 ( słownie sto sześć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w sprawie określenia dla Spółdzielni " i P.M. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od 1 kwietnia 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. w kwocie 2.640,00 zł.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. la ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 4, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i c, pkt 2 lit. a i e, art. 6 ust. 9 i 11 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [..] stycznia 2011 r. nr [...] określił Spółdzielni oraz P.M., zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości od 1 kwietnia 2009 r. do 31.08.2009r. w kwocie 2 640 zł. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ podatkowy uznał, że wskazane strony były w okresie objętym wydaną decyzją współwłaścicielami nieruchomości - lokalu niemieszkalnego znajdującego się w budynku położonym w R. przy ul. [...], stanowiącego garaż wielostanowiskowy o pow. 1162,40 m2 posiadający odrębną księgę wieczystą oraz gruntów o pow. 1471 m2. Lokal garażowy został opodatkowany stawką podatkową jak dla lokali pozostałych, co stało się przedmiotem dalszego sporu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółdzielnia kwestionując przyjętą przez organ podatkowy I instancji wykładnię przepisów w zakresie przyjęcia dla opodatkowania garaży stawek podatkowych jak dla tzw. nieruchomości pozostałych. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia w ocenie strony odwołującej fakt, że garaże znajdują się w budynku mieszkalnym i w związku z tym powinny być traktowane, także dla celów podatkowych, jako jego część.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło powyższej argumentacji. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy powołało się na bogate w tym zakresie orzecznictwo.

W uzasadnieniu wskazano, że o przyjętej stawce decydować powinna funkcja jaką on spełnia a nie sam fakt położenia go w budynku mieszkalnym, zwłaszcza w sytuacji gdy własność lokalu stanowiącego garaż została nabyta jako odrębny lokal z odrębną księgę wieczystą a garaż został odrębnie wpisany do ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem jego funkcji użytkowej – niemieszkalnej.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Spółdzielnia oraz P.M. złożyli skargi do tutejszego Sądu, które na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skargi mają identyczne brzmienie. Zrzucono w nich niewłaściwą interpretację art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne przyjęcie, iż garaż stanowiący odrębną własność i posiadający odrębną księgę wieczystą mieszczący się w budynku mieszkalnym jest odrębnym przedmiotem opodatkowania a tym samym objęty jest odrębną stawką podatkową jak dla pozostałych budynków, a nie stawką jak dla budynków mieszkalnych a także wytknięto naruszenie art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne przyjęcie, iż dane z ewidencji gruntów i budynków określające charakter garażu jako lokalu użytkowego niemieszkalnego stanowią wyłączną podstawę wymiaru podatku. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ustawodawca w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych wskazał, że gminy na podstawie uchwał mogą rozróżnić, pod względem granic stawek podatkowych, budynki lub ich części mieszkalne. Nie oznacza to jednak, jak dalej wskazano, że można mówić o dwu odrębnych przedmiotach opodatkowania: budynku i części budynku. Jednemu budynkowi, jak wskazano dalej należy przypisać jedna cechę: mieszkalny albo niemieszkalny. Tymczasem organy wzięły pod uwagę jedynie funkcję użytkową garażu pomijając fakt jego położenia w budynku mieszkalnym, które to położenie determinuje, w ocenie skarżących, zastosowanie stawki jak dla budynków mieszkalnych. Nie zmienia powyższego faktu to, że przedmiotowy garaż posiada odrębną księgę wieczystą i stanowi odrębny przedmiot własności.

W konsekwencji zarzucono organom naruszenie art 2 i 217 Konstytucji czyli zasad demokratycznego państwa prawnego oraz ustawowego określenia obowiązku podatkowego. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołali się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lica 2009 r. II FSK 460/08 oraz wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 578/10 oraz z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 346/09.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - realizowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani też powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga okazała się zasadna aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazano.

Zarówno organ I jak i II instancji przy wydawaniu rozstrzygnięć skoncentrowały się na zagadnieniu prawnym, podczas gdy dokonane przez nich ustalenia faktyczne obarczone były wadami uniemożliwiającym im dokonanie subsumpcji prawa.

Przedmiotem postępowania była kwestia opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku położonego w R. ul. [...]. Zasadnicza część rozważań organów odnosiła się do kwestii stawek podatkowych, zwłaszcza stawek podatkowych znajdującego się w budynku garażu wielostanowiskowego podczas gdy kwestia ustalenia podmiotu zobowiązanego, wobec braku jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, całkowicie wymykała się spod kontroli Sądu.

Organ I instancji ustalił a organ te ustalenia w pełni podzielił, że w okresie objętym opodatkowaniem współwłaścicielami nieruchomości byli: Spółdzielnia [...] oraz P.M., w stosunku do których ustalono następnie obowiązek podatkowy. Tymczasem z akt administracyjnych w ogóle nie wynika kto w okresie objętym postępowaniem był tym właścicielem. W aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się jedynie wypis z kartoteki lokali sporządzony według stanu na dzień 2 września 2010 r., z którego wynika, że współwłaścicielami lokalu garażowego o powierzchni 1162,40 m 2, określonego w tym dokumencie jako niemieszkalny są J.F., K.F. w 1/40, P.M. w 1/40, Spółdzielnia w 36/40 oraz D.W. w 1/40. W aktach tych zalega również wypis z rejestru gruntów także sporządzony na dzień 2 września 2010 r., który również nie potwierdza, że współwłaścicielami budynku byli wyłącznie skarżąca Spółdzielnia i P.M.. Na podstawie powyższych dokumentów nie można zweryfikować czy dokonane w tym zakresie ustalenia organów odpowiadają prawdzie. Choć dokumenty te wymieniają wśród współwłaścicieli P.M. i Spółdzielnię, to oprócz nich znajdują się także inne osoby. Wprawdzie informacje powyższe nie muszą jeszcze przeczyć temu, że w okresie objętym opodatkowaniem wyłącznymi podmiotami zobowiązanymi były właśnie podmioty wymienione w decyzji, o tyle dokumenty te na pewno nie mogą tego potwierdzać. Pomijając kwestię czasu, w jakim zostały one sporządzone, warto zwrócić uwagę, że wymienione w wypisie z kartoteki lokalu osoby wraz z przyporządkowaniem przysługujących im udziałów wskazują na to, że suma udziałów wymienionych w nim osób wynosi 39/40, podczas gdy przedmiotem postępowania jest cały budynek.

Wadliwość powyższych ustaleń czyni zaskarżoną decyzje wadliwą już z tego powodu. Ustalenia te bowiem mają zasadniczy wpływ na jej treść. Z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5.

Zatem w pierwszej kolejności zadaniem organów było ustalenie podmiotów podlegających opodatkowaniu i danie temu wyrazu w uzasadnieniu a dopiero w następnej kolejności powinny zająć się kwestią stawek opodatkowania.

Koncentrując się na ostatnim zagadnieniu organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania nakładających wymóg zebrania całego materiału dowodowego, a to art. 122, 180 § 1 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Powyższych kwestii nie dostrzegł również organ odwoławczy, który nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Tymczasem art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Przepis ten formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organu podatkowego określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji – art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a także przewidziany w art. 210 § pkt 6 w zw. § 4 obowiązek zawarcia w decyzji uzasadnienie faktycznego - które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodowym odmówił wiarygodności. Wskazanym wymogom winna odpowiadać także decyzja organu drugiej instancji zgodnie z art. 235 Ordynacji podatkowej. Ponadto, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 127 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpoznać oraz rozstrzygnąć sprawę, w której orzekał organ pierwszej instancji.

Wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy odstąpieniu od kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w wadliwie przeprowadzonym dwuinstancyjnym postępowaniu.

Wypowiadanie się natomiast na takim etapie co do prawa materialnego miałoby w tym postępowaniu wymiar abstrakcyjny, nie odnosiło by się bowiem do konkretnej sytuacji faktycznej, gdyż ta nie została ustalona a przybrało jedynie formę generalnej wykładni. Doprowadziłoby to w konsekwencji do sytuacji, iż pomimo braku ustaleń faktycznych Sąd na przyszłość rozstrzygnąłby o prawie, w sposób wiążący zarówno ten Sąd jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, co w ocenie Sądu na obecnym etapie byłoby przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz.1349).