Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3052/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1259
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu
article: art. 66 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 74 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. i J. C., od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], orzekającej o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej, w miejscowości [...], gmina [...], na działce nr ew. [...],

1. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości;

2. ustaliło warunki realizacji ww. przedsięwzięcia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja, jest kolejną decyzją w sprawie z wniosku A. i J. C. z dnia [...] stycznia 2016 r., którą organ I instancji odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej, w miejscowości [...], gmina [...], na działce nr ew. [...].

W uzasadnieniu organ podniósł, że przedmiotowa inwestycja spowoduje niewątpliwie obecność uciążliwych zapachów w powietrzu, zaś wystąpienie odorów będzie czynnikiem zdecydowanie pogarszającym jakość życia ludzi. Odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkować dla planowanego przedsięwzięcia organ uzasadnił wynikiem postępowania z udziałem społeczeństwa. Stwierdził, że dokonał analizy siły sprzeciwu szczególnie mieszkańców wsi [...], którzy z uwagi na charakter, rodzaj i zakres inwestycji będą narażeni na uciążliwości odorowe związane z funkcjonowaniem projektowanych chlewni, co znacznie pogorszy warunki życia dużej społeczności lokalnej oraz narusza zasady współżycia społecznego.

Zdaniem organu, uciążliwości w postaci nieprzyjemnego zapachu będzie też powodować gospodarowanie odpadami powstałymi w planowanej inwestycji, tj. zagospodarowanie rolnicze gnojowicy na okolicznych polach uprawnych. Przedstawiony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera zaś stosownych analiz dotyczących eliminacji uciążliwości zapachowych planowanego przedsięwzięcia dla mieszkańców okolicznych miejscowości.

Organ wskazał, że inwestorzy posiadają w zwartej zabudowie wsi [...], fermę trzody chlewnej, która również powoduje uciążliwości zapachowe, co były przyczyną wielu skarg kierowanych do Wójta Gminy, jak również do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, czy też Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, z prośbą o interwencję w celu ograniczenia lub eliminacji uciążliwości odorowych.

Organ stwierdził, że brak przepisów umożliwiających dokonanie oceny uciążliwości odorowej planowanej inwestycji nie pozwala na ochronę mieszkańców przed oddziaływaniem inwestycji tego typu (silnie odorogennych), zaś taki stan rzeczy jest przyczyną trwających od wielu lat konfliktów społecznych związanych z budową wielkopowierzchniowych rolniczych obiektów produkcyjnych. Chociaż, zdaniem organu, powstawanie takich przedsięwzięć jest niezbędne dla rozwoju rolnictwa, jednak powinny być one zlokalizowane w miejscach o żadnej bądź minimalnej uciążliwości dla komfortu życia okolicznych mieszkańców. Z kolei, obowiązkiem organów administracji samorządowej jest między innymi dbanie o zdrowie i jakość życia mieszkańców.

Decyzja powyższa została wydana po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2017 r., decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. Nr [...] o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej, w miejscowości [...], gmina [...], na działce nr ew. [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, (decyzja [...] z dnia [...] marca 2018r.).

Kolegium wskazało też, że powyższa decyzja z [...] marca 2017 r. została uchylona wyrokiem z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1216/17, w którym stwierdzono, iż raport nie spełnia wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 3a ustawy, nie zawiera opisu krajobrazu. Obowiązek zamieszczenia w raporcie opisu krajobrazu został wprowadzony do ustawy przez art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r., poz. 774). Przepis ten zaczął więc obowiązywać od dnia 11 września 2015 r., a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że raport został sporządzony w oparciu o przepisy rozporządzeń, które nie obowiązywały już w dacie rozstrzygania sprawy przez organy obu instancji. Z dniem 23 stycznia 2016 r. utraciło moc rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2006 r., nr 75, poz. 527 ze zm.), zaś od 17 lutego 2016 r. nie obowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 października 2013 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1479).

W ocenie Sądu wyjaśnienia wymaga okoliczność faktycznej możliwości zagospodarowania planowanej do wytworzenia gnojowicy, mając na uwadze treść art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2017 r., poz. 668); czy istnieje w ogóle możliwość wykorzystania przez wnioskodawców wytworzonej gnojowicy do nawożenia gleb na gruntach własnych (87 ha), czy też przekazania jej innym rolnikom, ponieważ wnioskodawcy posiadają już jedną dużą hodowlę, a co za tym idzie wytworzoną w niej gnojowicę są prawdopodobnie zobligowani wykorzystać do nawożenia posiadanych gruntów.

Wyjaśnienia wymaga także sprawa głębokości występowania wód gruntowych oraz głębokości posadowienia zbiorników bezodpływowych na ścieki bytowe i gnojowicę, czy ich posadowienie nie będzie wiązało się z prowadzeniem prac odwodnieniowych. Wskazana w ww. wyroku Sądu ocena raportu i jego uzupełnień nie pozwoliła na przyjęcie raportu w jego obecnej treści jako dowodu w sprawie. Zasadnym było zatem uzupełnienia raportu w zakresie wynikającym z treści wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1216/17. Jeżeli w ocenie organu prowadzącego postępowanie, raport nie spełnia także innych warunków, powinien określić zakres jego uzupełnienia i zobowiązać wnioskodawcę do ich usunięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy [...] wezwał Inwestora o uzupełnienie raportu ooś o wskazane zagadnienia. Po uzupełnieniu przez Inwestora raportu ooś Wójt Gminy ponownie wystąpił do RDOŚ o uzgodnienie realizacji inwestycji oraz do PPIS w [...] o wydanie opinii na temat planowanej inwestycji. PPIS w [...] dnia [...] maja 2018 r. podtrzymał negatywną opinię bez jej uzasadnienia, wydaną w dniu [...] lutym 2016 r. tj. przed uzupełnieniami do raportu ooś, w której wskazał, że autor raportu nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż w wyniku realizacji przedsięwzięcia oraz jego eksploatacji nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie szczególnie zanieczyszczenia gleby i powietrza atmosferycznego, a także zagrożenia zdrowia ludzi. RDOŚ postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. (wskazaną na wstępie) odmówił ustalenia środowiskowych warunków zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od decyzji wnieśli A. i J. C. zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego tj. naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a), poprzez przyjęcie, że sprzeciw społeczności lokalnej wobec planowanej inwestycji może uzasadnić wydanie decyzji odmownej oraz naruszenie art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu akt sprawy uznało, że wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia uzasadniają uwzględnienie wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.

Kolegium wskazało, że dla terenu, na którym ma być zlokalizowane planowane przedsięwzięcie, brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając jednocześnie warunki jego realizacji i eksploatacji. Warunki te zostały uwzględnione przez Kolegium w niniejszej decyzji.

PPIS w [...] wydał negatywną opinię dotyczącą planowanego przedsięwzięcia wskazując, że autor raportu nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż w wyniku realizacji przedsięwzięcia oraz jego eksploatacji nie dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska w zakresie szczególnie zanieczyszczenia gleby i powietrza atmosferycznego, a także zagrożenia zdrowia ludzi. Po kilkakrotnym uzupełnieniu raportu przez Inwestora PPIS w [...] w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r. podtrzymał negatywną opinię z dnia [...] lutego 2016 r.

Kolegium nie stwierdziło też, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia jest niezgodne z jakimkolwiek innym przepisem prawa. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wykazało, że zarówno w fazie budowy, jak i eksploatacji nie będzie ono stanowić zagrożenia dla środowiska oraz ludzi. Wprawdzie w trakcie realizacji przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałasu, spowodowana eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu, jednak te uciążliwości będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. Po zakończeniu prac związanych z budową, teren inwestycji zostanie uprzątnięty, zaś wzdłuż granic działki, lub wokół budynków chlewni zostaną wykonane nasadzenia zieleni izolacyjnej z zimozielonych gatunków drzew i krzewów, w celu zminimalizowania uciążliwości powstających na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia a także w celu poprawy walorów krajobrazowych. Planowane prace budowlane i ziemne nie przekroczą głębokości ok. 1,5m pod poziomem terenu, a zatem realizacja przedmiotowej inwestycji nie będzie wymagała prowadzenia prac odwodnieniowych, gdyż woda gruntowa na terenie inwestycyjnym występuje ok. 2m pod poziomem terenu.

Powstające na etapie eksploatacji inwestycji odpady będą magazynowane selektywnie w przystosowanych do tego celu workach, pojemnikach lub kontenerach, zlokalizowanych w pomieszczeniu gospodarczym, a następnie przekazywane będą uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia.

W sentencji decyzji określono warunek dotyczący liczby i parametrów planowanych do zainstalowania w chlewniach wentylatorów dachowych, parametrów zastosowanego agregatu prądotwórczego oraz liczby i pojemności planowanych silosów paszowych.

Poza tym w decyzji określono również warunki dotyczące eksploatacji przedsięwzięcia, m. in. w zakresie postępowania z gnojowicą (z jej magazynowaniem, transportem oraz wykorzystywaniem), których spełnienie również zabezpieczy przed zagrożeniem dla środowiska i zdrowia ludzi.

Przeprowadzona w raporcie analiza rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu, na etapie eksploatacji przedsięwzięcia wykazała, że przy zachowaniu warunków określonych w sentencji decyzji, dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane. Przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na powietrze wykazała, iż na etapie jego eksploatacji, poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87).

Poza tym przeprowadzone w raporcie obliczenia rozprzestrzeniania się hałasu wykazały, że podczas eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, przy zachowaniu określonych w sentencji decyzji warunków, dopuszczalne poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie będą dotrzymane.

Wytworzona w czasie eksploatacji przedsięwzięcia gnojowica będzie magazynowana w szczelnych bezodpływowych zbiornikach podrusztowych, a następnie wykorzystywana będzie do nawożenia gleb (na gruntach własnych i/lub przekazywać do nawożenia innym rolnikom) i/lub przekazywać jako odpad uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwienia.

Teren, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie jest terenem upraw rolnych V klasy bonitacyjnej, aktualnie przeznaczonym pod zasiewy, pozbawionym roślinności średniej i wysokiej, a zatem realizacja przedsięwzięcia nie będzie wymagać prowadzenia prac związanych z inwentaryzacją zieleni i ewentualną wycinką drzew i krzewów. Krajobraz tego rejonu przedstawia cechy charakterystyczne dla otwartych obszarów użytkowanych rolniczo z rozproszoną zabudową siedliskową, a więc planowane przedsięwzięcie nie zmieni krajobrazu i charakteru zabudowy.

W ocenie Kolegium dane zawarte w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko pozwalają także na sformułowanie wniosku, iż jego realizacja w wariancie zaproponowanym przez inwestora będzie bardziej korzystna dla środowiska niż we wskazanym w raporcie wariancie alternatywnym, polegającym na zmianie technologii chowu z systemu rusztowego na system ściółkowy. Stąd brak jest uzasadnienia dla realizacji planowanego przedsięwzięcia w wariancie alternatywnym.

Kolegium podniosło, że nie zachodzi żadna z sytuacji, która by uzasadniała odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu sam sprzeciw wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, zgłoszony przez mieszkańców wsi [...], nie może skutkować odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia.

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzając, że naruszono prawo materialne i zdrowotne stron postępowania oraz, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zdrowia i życia mieszkańców [...].

Skarżący zarzucili decyzji naruszenie i obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj.: art. 10 § 1, 2 i 3 kpa nie zapewniając strome czynnego udziału przed wydaniem decyzji, nie uwzględnienie negatywnej opinii PPIS; naruszenie zgodności z art. 68 pkt. 1 i 3 Konstytucji, nie zapewniając ochrony zdrowotnej przed powstającymi inwestycjami przemysłowymi typu rolniczego jak chlewnie, kurniki o obsadzie 1000, 2000 czy nawet 10000 DJP. Podniesiono również zarzuty w stosunku do raportu ooś m.in. w kwestii opisu zastosowanych wentylatorów, stężenia zapachowego gnojowicy przy rozprowadzaniu jej na pola, rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń podczas załadunku silosów, kwestionują rolę pasa zieleni wokół powstałej chlewni. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, unieważnienie raportu ooś.

W odpowiedz na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta jest – co do zasady – sprawowana pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z zm.)). Zakres kognicji sądu określa art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1032 ze zm.) dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopatrzył się uchybień i wad w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu Kolegium przedwcześnie uznało i nie wyjaśniło w sposób przekonywujący, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji uzgadniającej środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.

Należy także zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie rozstrzygał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30 października 2017 r. IV SA/Wa 1216/17 uchylił poprzednią decyzję SKO w [...] z [...] marca 2017 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizacje spornego przedsięwzięcia. W tej sytuacji należy mieć na uwadze, że kontrola legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu przeprowadzona została w warunkach związania tym wyrokiem. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wobec powyższego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę powinien uwzględnić ocenę prawną wyrażaną w powołanym wyżej wyroku, jak i zweryfikować, czy organ wykonał zalecenia Sądu co do dalszego postępowania.

W ocenie Sądu, organy nie zastosowały się do oceny prawnej w nim wyrażonej. Przede wszystkim organ nie uzupełnił postępowania dowodowego w zakresie w jakim podnosił to Sąd, a zasadność stanowiska przyjętego przez organ nie wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności: w zakresie kumulacji oddziaływania, eksploatacji przedsięwzięcia w zakresie postępowania z gnojowicą z uwzględnieniem nie tylko przedmiotowego przedsięwzięcia, ale także pozostałej działalności wnioskodawców (prowadzą oni bowiem już hodowlę o tym charakterze), jak i biorąc pod uwagę powierzchnię posiadanych przez nich gruntów. Powyższa okoliczność - jak podniósł Sąd w poprzednim wyroku - miała wykazać, czy w realiach rozpoznawanej sprawy istnieje w ogóle możliwość wykorzystania jeszcze przez wnioskodawców wytworzonej w ramach działalności gnojowicy do nawożenia gleb na gruntach własnych (87 ha), czy też przekazania jej innym rolnikom (co może wynikać np. z umowy przedwstępnej lub oświadczenia osób trzecich, że takie odpady przyjmą). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że organ powinien również poddać analizie raport w zakresie wiarygodności oświadczeń o sposobie zagospodarowania gnojowicy.

Powyższe kwestie kumulacji oddziaływań na środowisko mają istotne znaczenie, z uwagi na fakt, że planowana inwestycja ma zostać usytuowana na terenie gminy [...], gdzie – według niezaprzeczonego oświadczenia przedstawiciela Stowarzyszenia na rozprawie w dniu 25 lutego 2019 r. - już znajduje się ok 500 podobnych obiektów (dużych kurników i chlewni). Okoliczność ta powinna zostać zweryfikowana i rozważona przez organ, zwłaszcza, że przykładowo dane powołane na stronie WIOŚ wskazują i potwierdzają, że istnieje tendencja wzrostowa np. w zakresie powstawania inwestycji wielkotowarowego chowu drobiu także na tym terenie np. [...].

Należy wobec tego rozważyć, czy w sprawie z uwagi na liczne sprzeciwy mieszkańców miejscowości i ewentualny duży zakres oddziaływania na środowisko, nie należałoby powołać biegłego, który zweryfikuje prawidłowość wyliczeń wskazanych w sporządzonym na zlecenie skarżącego - raporcie.

Poza tym należy zauważyć, że w sentencji zaskarżonej decyzji pozostał dalej bardzo ogólny zapis zobowiązujący inwestora do wykonania nasadzeń zieleni izolacyjnej bez wskazania jego podstawowych parametrów. Co przesądza dalej o przyjęciu stanowiska, że organ nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA.

Już powyższe uchybienia procesowe – poprzez nieuwzględnienie stanowiska wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2017 r., IV SA/Wa 1216/17 (art. 153 p.p.s.a.), jak i nie podjęcie wszelkich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) - w ocenie sądu przesądzają o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Przedsięwzięcie polegające na budowie 2 chlewni rusztowych do odchowu tuczników o liczbie stanowisk 1000 szt. w każdej wraz niezbędną infrastrukturą towarzyszącą niewątpliwie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71, dalej jako "rozporządzenie"), polegających na chowie lub hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza). Przedsięwzięcie objęte wnioskiem A. i J. C. z dnia [...] stycznia 2016 r. wymaga więc przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko i uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

W przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, stosownie do treści art. 74 ust. 1 pkt 1 uooś, do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Wymaganą treść raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określono w art. 66 uooś. Gdy ocena oddziaływana przedsięwzięcia na środowisko jest przeprowadzana w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ zobowiązany jest uzgodnić warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1 uooś).

W ocenie Sądu poza wskazanymi procesowymi uchybieniami organu, doszło także do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 uooś, w zakresie w jakim raport odnosi się do kwestii wariantowości przedsięwzięcia.

Raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko przedstawiony w niniejszej sprawie nie zawiera prawidłowej analizy wariantów wymaganych przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 uooś. Wynika to z tego, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, że raport musi zawierać opis trzech wariantów, które uwzględniają szczególne cechy danego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania. Są to wariant: proponowany przez wnioskodawcę, a także racjonalny wariant alternatywny (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) oraz racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b). Powyższe trzy warianty muszą oczywiście posiadać uzasadnienie ich wyboru. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zatwierdzony przez organ do realizacji. Inwestor obowiązany jest przedstawić taki raport o oddziaływaniu przedsiębiorstwa na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor z przyczyn oczywistych jest zainteresowany (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2018 r., II OSK 1871/17, z dnia 17 stycznia 2018 r., II OSK 813/16).

Jak wynika z akt sprawy wnioskodawcy w raporcie przedstawili "Opis analizowanych wariantów przedsięwzięcia" (k. 24 - 26 raportu), w którym wyróżnili: "7.1. Skutki niepodejmowania przedsięwzięcia" tzw. wariant zerowy; "7.2. proponowany wariant przez wnioskodawców"; "7.3. Racjonalny wariant alternatywny" oraz "7.4. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska".

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w świetle orzecznictwa tzw. wariant "zerowy", a więc polegający na braku realizacji przedsięwzięcia nie stanowi w obowiązującym stanie prawnym w żadnym przypadku wariantu alternatywnego, o którym stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a jak i lit. b u.u.i.ś. (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017r., II OSK 257/16). Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 4 u.u.i.ś. mówi jedynie o opisie "przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia" i nie używa słowa "wariant". Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest zatem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Dokonywanie wykładni, w ten sposób, że łączy się treść art. 66 ust. 1 pkt 4 z treścią art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. wyprowadza się z tego połączenia wniosek, że jednym z wariantów przedsięwzięcia jest wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia jest błędne i nie jest zgodne z treścią ustawy. Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest wariantem przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.o.ś. (wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 615/11, Lex nr 1123134, wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12, Lex nr 1511156 oraz wyrok NSA z 16 maja 2017 r., sygn. II OSK 2105/16, Lex nr 2315176, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 sierpnia 2018 r., II SA/Go 229/18, CBOSA).

Poza tym – jak wynika z opisu proponowanego przez wnioskodawcę – wariant jego "został szczegółowo opisany w punkcie 6.2. (...) Inwestor wybrał opcję optymalną ze względów ekonomicznych, ekologicznych i społecznych. Realizacja przedsięwzięcia spowoduje emisję substancji do powietrza, hałasu oraz powstanie odpadów gnojowicy. Zaletami realizacji tego wariantu będzie wzrost podaży mięsa wieprzowego na rynku wzrost wpływów (podatków) gminy z podatków, wytwarzanie cennego nawozu naturalnego - gnojowicy.

Jednocześnie należy przy tym zauważyć, że w "wariancie najkorzystniejszym dla środowiska" wskazano, że opisany w punkcie 6.2. wariant budowy chlewni do chowu trzody chlewnej proponowany przez inwestora, wydaje się być optymalny i najkorzystniejszy pod względem oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi. (...) Wybór wariantu technologii chowu bezściółkowego jest korzystniejszy (...). Wariant inwestorski jest korzystniejszy dla środowiska niż alternatywny wariant racjonalny (...)."Należy zwrócić uwagę, że wprowadzenie ustawowego wymogu przedstawienia opisu trzech wariantów w raporcie miało na celu umożliwienie organowi dokonania własnej analizy, który z tych wariantów jest możliwy do realizacji z punktu widzenia zagrożeń dla środowiska. Przy czym należy wskazać też, że nie jest to inwestycja liniowa, przy której dopuszcza się utożsamianie wariantu inwestorskiego z wariantem najbardziej korzystnym dla środowiska, a inwestycja, w której można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko na przykład z zastosowaniem różnej generacji urządzeń, zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowania inwestycji. Zatem wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być utożsamiany z wariantem proponowanym przez wnioskodawcę, gdyż decydującym czynnikiem w wyborze tego ostatniego wariantu jest czynnik ekonomiczny a nie ochrona środowiska (prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z 7 listopad 2018 r., II SA/Ol 370/18, CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się także, że raport odziaływania na środowisko musi (a nie tylko może) zawierać analizę wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, czego organ winien wymagać od inwestora. Poprzestanie tylko na jednym wariancie – a do tego doprowadzono w niniejszej sprawie - stanowi wadę prawną raportu, która powinna zostać uwzględniona przy orzekaniu przez organ (wyrok WSA w Bydgoszczy z 27 kwietnia 2016 r., II SA/Bd 429/15, od którego NSA oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z 20 listopada 2018 r., II OSK 2745/16, CBOSA).

Nie jest natomiast zasadne stanowisko przedstawione w decyzji organu I instancji – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – które bez poddania głębszej analizie uwzględnia sprzeciw mieszkańców. Należy wskazać, że sprzeciw mieszkańców gminy nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag i wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 1208/13). Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być zatem rozumiane jako swoiste referendum nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji. Tymczasem rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji ograniczyło się w zasadzie do opisania toku postępowania i wskazania na negatywne stanowisko miejscowej społeczności (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 429/15, CBOSA).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uzupełnić postępowanie dowodowe, poprzez uwzględnienie rozważań zawartych w niniejszym, i jak i poprzednim rozstrzygnięciu Sądu. W szczególności organ odwoławczy zweryfikuje prawidłowość raportu w zakresie gromadzenia i wywozy gnojowicy, wariantowości planowanego przedsięwzięcia, jak i możliwości zbadania wiarygodności złożonego raportu, jak i oświadczeń wnioskodawców w zakresie oddziaływania na środowisko.

Wobec wskazanych uchybień, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 153 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.). Zasądzone koszty obejmują zwrot uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.