Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1279/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba Protokolant: Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2020r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. uchyla postanowienie Poczty [...] z dnia 23 czerwca 2016r. nr [...] [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postepowania w kwocie 597 zł ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., działając jako organ egzekucyjny, wszczął w stosunku do A. D. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 29 czerwca 2015 r. przez wierzyciela Pocztę [...] S.A. z tytułu opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 21 lipca 2015 r. organ ten zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", przez A. D. w dniu 20 lipca 2015 r. zarzutów dotyczących:

- nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.),

- przedawnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (art. 33§1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz

- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 §1 pkt 7 u.p.e.a.).

Poczta [...] S.A., postanowieniem z dnia 31 marca 2016r. uznała wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

Poczta [...] S.A. postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016r. utrzymała w mocy ww. postanowienie z dnia 31 marca 2016 roku. Pismem z dnia 9 marca 2017r. natomiast, w odpowiedzi na wniosek skarżącego dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego, poinformowała, że nie znalazła przesłanek uprawniających do wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania.

Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydał w dniu 3 lipca 2019 r. postanowienie, którym uznał wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powołując się stanowisko wierzyciela, organ – odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku – podał, że rejestracja odbiornika telewizyjnego na dane osobowe skarżącego została dopełniona na nr książeczki [...] Przesyłką listową w dniu 27 sierpnia 2008 r. przesłano natomiast zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego 12343189, stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników rtv i zastępujące dowód zarejestrowania odbiorników rtv w formie imiennej książeczki wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat. Duplikat zawiadomienia o nadaniu ww. numeru został przesłany pismem z dnia 13 sierpnia 2015 r. Poczta [...] wykonała zatem swoje zobowiązanie względem skarżącego wysyłając zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, są więc podstawy do ściągnięcia zaległej opłaty abonamentowej i kwota abonamentu jest wymagalna.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia lat 2009, 2010 i 2011 organ wskazał, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publiczno-prawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Zastosowanie znajdzie zatem art. 70§1 Ordynacji podatkowej, a więc, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 15 lipca 2015 r. (doręczonym zobowiązanemu i pracodawcy w dniu 17 lipca 2015 r.) dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę (tj. zastosował środek egzekucyjny) i przerwał bieg terminu przedawnienia. Należności objęte tytułem wykonawczym obejmujące obowiązek zapłaty opłaty za okres 1 stycznia 2010 r. – 31 grudnia 2011 r. ulegną przedawnieniu z dniem 17 lipca 2020 r.

Mając na uwadze wyjaśnienia Poczty [...], organ za nieuzasadniony uznał także zarzut braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., postanowieniem z dnia 2 września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Podkreślił, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela odnośnie zarzutu dotyczącego nieistnienia czy przedawnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów. Organ egzekucyjny może jedynie dokonać analizy, czy postępowanie wierzyciela było prawidłowe pod względem merytorycznym. Nie może dokonywać natomiast własnych ustaleń, jak zarzucono w zażaleniu. DIAS w K. zwrócił jednak uwagę, że w celu weryfikacji zarzutów zobowiązanego, organ egzekucyjny uzyskał od wierzyciela uwierzytelnione kopie dokumentów, na podstawie których wydano postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, tj. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta wraz z potwierdzeniem jego doręczenia oraz upomnienie i potwierdzenie jego doręczenia.

W skierowanej do WSA skardze na postanowienie z dnia 2 września 2019 r. A. D. zarzucił w szczególności, że:

- organy egzekucyjne I i II instancji nie rozpoznały istoty sprawy albowiem koronnym zarzutem była kwestia, że wierzyciel nie udowodnił by skarżący był kiedykolwiek abonentem (niewykazanie pierwotnego dowodu zarejestrowania, ale również przesłania w określonym terminie, tj. do końca grudnia 2008 r. zawiadomienia o nadaniu nr identyfikacyjnego), a w zakresie wniosku o umorzenie NUS miał obowiązek o zwrócenie się do wierzyciela o zajęcie stanowiska – nie uczynił tego, gdy tymczasem w innych postępowaniach egzekucyjnych organy skarbowe zobowiązują domniemanego wierzyciela do zajęcia stanowiska,

- niedokonanie własnych ustaleń przez organy I i II instancji, a danie wiary na przysłowiowe słowo honoru organowi Poczty [...]; jest to ewidentny błąd i naruszenie przepisów k.p.a. – min. art. 7, 75, 77 i 78.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

Przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie jest przede wszystkim (jako kwestia zasadnicza i pierwotna) zasadność zarzutu nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, a kwestia ta jest ściśle związana z oceną zgodności z prawem działań wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV. Organ egzekucyjny, jak również organ II instancji, wskazały, że nie miały podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie istnienia należności objętej tytułem wykonawczym i były tym stanowiskiem związane. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., badanie kwestii istnienia czy też przedawnienia obowiązku przez organy egzekucyjne obu instancji oznaczałoby, że sprawa jest wbrew ustawie (u.p.e.a. i k.p.a.) rozpatrywana przez trzecią i czwartą instancje.

Trzeba w tym miejscu wskazać, że do dnia 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49) regulowały przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj.: Dz. U. z 2004r. nr 253, poz. 2531 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.), a wobec braku przepisów przejściowych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, iż ustawodawca połączył w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Kwestię rejestracji odbiorników RTV regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Łączności 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70 poz. 338). Zgodnie z jego § 3 ust. 2 dowodem zarejestrowania była imienna książeczka radiofoniczna. Natomiast na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r. Nr 187 poz. 1342), dokonano zmiany w zakresie legitymowania się przez użytkownika dowodem rejestracji. Zgodnie z §3 wskazanego rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. §5 rozporządzenia stanowił, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do wskazanego rozporządzenia.

Jak wskazują akta sprawy, organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela - Poczty [...] S.A. - z 23 czerwca 2016r. W uzasadnieniu zarówno postanowienia wierzyciela jak i postanowienia organu egzekucyjnego I instancji szczegółowo wskazano powody, dla których zarzuty zobowiązanego w zakresie nieistnienia obowiązku nie mogły zostać uwzględnione. Organy te powołały się na wskazane wyżej akty normatywne, jak również okoliczności sprawy, jednak bez załączenia kluczowych dla sprawy dokumentów źródłowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. ograniczył się natomiast do powołania się na związanie organu stanowiskiem wierzyciela w ww. zakresie. W postanowieniu z dnia 23 czerwca 2016 r. wierzyciel wskazywał, że na imię i nazwisko A. D. zgłoszona została rejestracja odbiorników RTV używanych pod adresem [...], [...], a po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat rtv o nr [...]. Następnie, w związku z przywołaną wyżej nowelizacją przepisów zobowiązany został powiadomiony (listem zwykłym) o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (nr [...]) czego dowodem jest wystawiony na podstawie danych przechowywanych w systemie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia 27.08.2008 r. przekazany zobowiązanemu wraz z pismem wierzyciela z dnia 23 października 2014 r.

Bazując na aktach sprawy, Sąd nie może ocenić czy faktycznie doszło do rejestracji odbiorników rtv przez skarżącego, gdyż brak jest w aktach sprawy dokumentów to potwierdzających. W piśmie Poczty [...] z dnia 9 marca 2017 r. zaznaczono "załączniki do wiadomości pełnomocnika strony: 1. kserokopia Wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odcinka "U" z książeczki radiofonicznej [...] potwierdzającego wymianę na książeczkę [...] poświadczona za zgodność z oryginałem". Załącznik ten jednak nie znajduje się w aktach sprawy przekazanych do Sądu. W aktach sprawy znajduje się jedynie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 27 sierpnia 2008 r., kserokopia upomnienia nr [...] z dnia 16 lutego 2015 r. oraz kserokopia koperty przesyłki zawierającej ww. upomnienie, niepodjętej w terminie. Dokumenty te zostały przesłane przez Pocztę [...] w odpowiedzi na pismo Naczelnika US w W. z dnia 20 maja 2019 r. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy egzekucyjne nie wezwały jednak o przedstawienie pozostałych dokumentów źródłowych potwierdzających tezy wierzyciela w zakresie nieistnienia obowiązku. Sąd uznał więc, że Poczta [...] S.A. inicjując postępowanie egzekucyjne w żaden sposób nie udokumentowała faktu zarejestrowania odbiornika RTV przez skarżącego, nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego co w konsekwencji zrodziło obowiązek uiszczenia egzekwowanych opłat. Przedstawienie dokumentu wykazującego rejestrację odbiornika (z którą wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty) jest wręcz konieczne w sytuacji gdy skarżący fakt ten kwestionuje, jak również fakt wysłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Sąd nie kwestionuje, że wierzyciel nie miał obowiązku wysłania takiego zawiadomienia listem poleconym, ale powinien dysponować i załączyć do akt postępowania jakikolwiek dowód wysłania pisma, gdyż w przeciwnym razie trudno przyjąć, że faktycznie do takiego wysłania doszło. Sąd zaznacza także, że w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2016 r. został wskazany inny numer książeczki rtv, która miała stanowić dowód rejestracji używanych przez skarżącego odbiorników, tj. [...] (s. 3 postanowienia), niż w postanowieniu z dnia 31 marca 2016 r. ([...] – s. 2 postanowienia) i rozbieżność ta nie została w toku postępowania wyjaśniona. Należy wyraźnie podkreślić, że wierzyciel zobowiązany jest do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Powyższe istotne, w opinii Sądu braki w aktach sprawy, uniemożliwiły dokonanie kompleksowej kontroli i oceny poprawności przeprowadzonego postępowania.

Orzekając i oceniając sprawę na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133§1 p.p.s.a. Sąd nie jest w stanie bez tych dokumentów ocenić zasadności zarzutów sformułowanych w skardze, zwłaszcza tych mających zasadnicze i podstawowe znaczenie w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sąd wskazuje, że mimo iż nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż niewątpliwie były one związane stanowiskiem wierzyciela stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości tego stanowiska w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego i stwierdzonych przez Sąd uchybień, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne. Przedstawiony wyżej sposób załatwienia sprawy administracyjnej narusza bowiem zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny zgromadzić kompletny materiał dowodowy, dokonać jego wnikliwej oceny, ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania faktu zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącego, prawidłowego zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i załączyć dowody, z których wynikałyby ww. fakty. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego.

Końcowo Sąd zauważa, że tytuł wykonawczy zawierał wszystkie elementy wymagane przez art. 27 u.p.e.a. Wynika to z prostego porównania treści tytułu wykonawczego z dyspozycją powyższego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na zasadzie art. 145§1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W..

Z uwagi ponadto na wskazywane wcześniej związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów przedawnienia i nieistnienia obowiązku, które to stanowisko mogło zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, Sąd uchylił także postanowienie Poczty [...] z 23 czerwca 2016r. działając na podstawie art. 135 p.p.s.a.. Było to konieczne, aby umożliwić wyeliminowanie stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości. Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej oraz do uzupełnienia akt postępowania o dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania ich wnikliwiej, wszechstronnej oceny.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.