Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2537/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8,  art. 36 i  art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego G. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. K. G. (dalej również: skarżący) zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. (dalej jako GOPS) o zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 75,97 zł, załączając jednocześnie fakturę VAT wystawioną przez aptekę, w której dokonał zakupu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C., na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2013 r. poz. 182 ze zm.) Kierownik GOPS w C. odmówił K. G. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wykupione leki.

W uzasadnieniu powyższej decyzji, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oraz w oparciu o zaświadczenie z Urzędu Gminy w C. nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. organ opisał następujący stan faktyczny: K. G. jest osobą zamieszkującą samotnie w budynku jednorodzinnym, będącą właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,47 ha, w tym 1,82 ha przeliczeniowych, z którego miesięczny dochód wynosi 455 zł w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. K. G. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, nie jest osobą niepełnosprawną, do dnia 30 kwietnia 2014 r. legitymował się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o częściowej niezdolności do pracy. Jednocześnie pracy w ramach skierowania do wykonywania prac społecznie użytecznych skarżący odmawia podjęcia twierdząc, że nie pozwala mu na to stan zdrowia, podnosi też, że jest w toku postępowanie o przyznanie mu renty. Dodatkowo wedle oświadczenia, stałe wydatki ponoszone przez niego wynoszą 35 zł miesięcznie za energię elektryczną, 52 zł za gaz oraz 72 zł na wykup leków. K. G. oświadczył, że leczy się kardiologicznie i neurologocznie. W ocenie pracownika ośrodka pomocy społecznej, wnioskodawca nie przejawia chęci poprawy swojej sytuacji bytowej, a z OPS współpracuje niechętnie.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, oraz wobec faktu, iż wnioskujący sam zapłacił za leki, a następnie zwrócił się o zwrot uiszczonej kwoty, organ uznał za zasadną odmowę przyznania mu prawa do zasiłku celowego. W uzasadnieniu podkreślono, że zasiłek jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w chwili jej występowania, natomiast nie może stanowić formy zwrotu czy rekompensaty za poniesione koszty. Ponadto wskazano, że zasiłek celowy nie może być traktowany jako świadczenie stałe i należne bez względu na sytuację wnioskodawcy. Jednocześnie organ podkreślił, że od stycznia do kwietnia 2014 r. K. G. przyznany był zasiłek okresowy a dodatkowo w miesiącu kwietniu zasiłek celowy w wysokości 90 zł na zakup leków.

Organ wyjaśnił także, że GOPS w C. dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na zasiłki celowe (15.500 zł rocznie), a jednocześnie w gminie zamieszkuje wiele rodzin wielodzietnych, a także osób ubogich i samotnych rodziców, co powoduje konieczność szczególnego dostosowywania pomocy do konkretnej sytuacji.

Od powyżej opisanej decyzji K. G. złożył odwołanie, podnosząc, że jego zdaniem została ustalona nieprawidłowa powierzchnia jego gospodarstwa.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu [...] czerwca 2014 r. wydało na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2013 poz. 267 ze zm.; dalej: kpa) decyzję nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Kierownika GOPS w C..

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ II instancji przypomniał, że zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której miesięczny dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Jednocześnie zaznaczono, że zasiłek celowy na zakup m. in. leków jest formą pomocy przyznawaną na podstawie uznania administracyjnego, zatem wnioskujący powinni liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek zostanie uwzględniony.

Odnosząc się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego SKO w S. stwierdziło, że ocena zarówno sytuacji materialnej K. G., jak i jego postawy życiowej dokonana przez OPS w C. nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a tym samym nie można stwierdzić w sprawie naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zaznaczono, iż skarżącemu były przyznawane zasiłki okresowe w 2013 r. oraz w I kwartale 2014 r., otrzymał on również zasiłek celowy na zakup leków w kwietniu 2014 r. Jednocześnie zauważono, że skarżący zapłacił za leki, a następnie zwrócił się o zwrot tej kwoty, a zatem w istocie był w stanie samodzielnie zaspokoić swoją potrzebę.

Ponadto SKO wskazało, za organem I instancji, iż dysponuje on ograniczonymi środkami finansowymi na zasiłki celowe i musi gospodarować nimi w sposób pozwalający zaspokoić ewentualne potrzeby innych mieszkańców gminy, w tym rodzinom wielodzietnym i samotnym rodzicom.

Odnosząc się do kwestii powierzchni gospodarstwa wnioskodawcy, SKO w S. zaznaczyło, że nie jest ona przedmiotem niniejszego postępowania, a jednocześnie była wielokrotnie rozpatrywana przez organ w ramach wcześniej wydanych rozstrzygnięć.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. stała się przedmiotem skargi K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagał się jej uchylenia oraz przyznania zasiłku na leki w kwocie 112 złotych, podkreślając, że nie stać go na ich wykupienie. Ponownie wskazał na rozbieżności dotyczące powierzchni jego działki wynikające z zaświadczeń Urzędu Gminy w C. oraz z nakazów podatku rolnego, podnosił, że skutkuje to nieprawidłowym ustaleniem jego dochodów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 września 2014 r. ustanowiono dla niego profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wyznaczonego przez OIRP w Warszawie.

Pismem z dnia 14 października 2014 r. ustanowiony pełnomocnik poparł skargę, wskazując na naruszenie przez organ art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 kpa poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego sprawy, skutkującą przyjęciem, iż zakup leków na schorzenia kardiologiczne nie stanowi pilnej i koniecznej potrzeby życiowej, która uzasadnia przyznanie świadczeń w postaci zasiłku celowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa, a organ administracji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny, uzasadniając swoje stanowisko adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 kpa.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nr SKO.[...] utrzymująca w mocy wydaną w imieniu Wójta Gminy C. decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup leków.

Podstawę prawną postępowania administracyjnego w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2013 r. poz. 182 ze zm. zwanej dalej ustawą). Świadczeniami z pomocy społecznej, zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy są m. in. zasiłki celowe, mogące służyć wedle art. 39 ust. 1 zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Prawo do uzyskania świadczeń z pomocy społecznych przysługuje, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kwoty 542 zł wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2012 r. poz. 823).

Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego skarżący spełnia powyższe kryterium, bowiem jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni wszystkich gruntów 6,47 ha oraz powierzchni użytków rolnych 1,82 ha przeliczeniowego, które zgodnie z przyjętym w art. 8 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej założeniem przynosi mu dochód w kwocie 455 zł miesięcznie.

W tym miejscu Sąd zauważa, że kwestionowanie przez skarżącego ustaleń organu dotyczących powierzchni jego gospodarstwa, poczynionych w oparciu o zaświadczenia Urzędu Gminy w C., nie stanowi w niniejszym postępowaniu istotnej okoliczności. Skarżący, jeżeli uważa, że powierzchnia jego gospodarstwa jest nieprawidłowo określona w ewidencji gruntów i budynków, powinien podjąć działania mające na celu wyjaśnienie powstałych rozbieżności w stosownych postępowaniach administracyjnych. Takim postępowaniem nie jest sprawa dotycząca ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej.

Zgodnie ustalonym przez organ I instancji w drodze wywiadu środowiskowego stanem faktycznym, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w chwili obecnej nie legitymuje się żadnym zaświadczeniem lekarskim wykluczającym lub ograniczającym jego zdolność do podjęcia pracy. Jednocześnie odmówił podjęcia prac społecznie użytecznych, do których został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy, tłumacząc to stanem zdrowia. Organ ustalił także, że skarżący wykupił leki, a następnie złożył wniosek o zwrot kosztów, jakie z tego tytułu poniósł.

W niniejszej sprawie kluczową kwestią dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu staje się stwierdzenie, czy przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Wbrew bowiem sugestiom pojawiającym się w pismach skarżącego, decyzja o przyznaniu zasiłku celowego pozostaje w gestii organu, na co wskazuje użyty w treści przepisu art. 39 ust. 1 ups zwrot "zasiłek może być przyznany". Oznacza to, że organ, pomimo spełnienia określonych w ustawie warunków przez skarżącego, może z uwagi na inne okoliczności sprawy orzec o odmowie przyznania pomocy w danym konkretnym przypadku.

Zdaniem Sądu, organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a podjęta decyzja została w sposób prawidłowy i wyczerpujący uzasadniona. Organ zaznaczył w uzasadnieniu, że skarżący jest osobą, której były w przeszłości przyznawane świadczenia z pomocy społecznej w postaci comiesięcznych zasiłków stałych oraz zasiłków celowych na zakup leków. Ponadto organ przytoczył dane dotyczące wysokości budżetu OPS w C., który wobec istniejących w gminie potrzeb musi być zagospodarowywany w sposób rozważny i z uwzględnieniem potrzeb różnych osób spełniających kryterium dochodowe przyznania pomocy.

Sąd podziela pogląd organu administracji, że świadczeń z pomocy społecznej nie można traktować jako stałych i należnych źródeł utrzymania. Nie bez znaczenia pozostaje również w tym względzie postawa skarżącego, który nie przejawia chęci współpracy z organami administracji, kontestuje jego działania i wysuwa kolejne żądania, domagając się ich rozpatrzenia z pominięciem obowiązujących przepisów.

Zaskarżonej decyzji nie można zatem zarzucić niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej w żądanej wysokości.

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 490).