Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1953/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 256 ust.1, 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3, art. 164, art. 120, art. 130
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 20
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi "O." Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowny WWOax oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego, na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy WWOax nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] lutego 2008 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy WWOax.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy RP udzielił prawa ochronnego na znak towarowy słowny WWOax.

Dnia [...] października 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek N. S.A., z siedzibą w Z., (dalej wnioskodawca lub uczestnik postępowania) o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy WWOax nr [...] (dalej też jako sporny znak), udzielonego na rzecz O. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej też jako skarżący, uprawniony), z pierwszeństwem od dnia [...] lutego 2008 r. oraz przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 7: obudowy dźwiękochłonne maszyn, tłumiki hałasu, części zamienne do wentylatorów przemysłowych oraz na towary w klasie 11: instalacje do klimatyzacji, urządzenia do klimatyzacji, aparatura do wentylacji, wentylatory przemysłowe.

Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z możliwości ograniczenia jego działalności gospodarczej, w odniesieniu do prowadzonej produkcji towarów oznaczonych zgłoszonym do rejestracji spornym znakiem towarowym, stanowiącym oznaczenie techniczne produkowanych przez wnioskodawcę wentylatorów. Poza tym, interes prawny wnioskodawca uzasadnia zagwarantowaniem pewności działalności gospodarczej w świetle art. 20 i 22 Konstytucji RP, przy czym strony są konkurentami w zakresie wentylatorów, a w szczególności w zakresie wentylatorów promieniowych jednostrumieniowych WWOax, dla których sporny znak towarowy stanowi oznaczenie techniczne. Jako podstawę prawną swego żądania wnioskodawca wskazał art. 129 ust 1 pkt 2, art. 129 ust 2 pkt 1 i 3 oraz art. 131 ust 1 pkt 2 i art. 131 ust 2 pkt 1 p.w.p. Zdaniem wnioskodawcy, sporny znak, służący do oznaczania szeroko rozumianych urządzeń technicznych i ich części przeznaczonych do wentylacji i sklasyfikowanych w klasach 07 i 11, nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p, w odniesieniu do tych towarów, gdyż oznaczenie to jest od ponad 30 lat zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych jako oznaczenie techniczne produkowanych przez wnioskodawcę wentylatorów oraz w związku z art. 129 ust 2 pkt 1 p.w.p (dla wszystkich chronionych nim towarów oprócz wentylatorów i ich części), gdyż nie nadaje się do odróżniania tych towarów jako oznaczenie techniczne określonego rodzaju wentylatorów. Wnioskodawca podniósł, iż zgłoszenie spornego znaku do ochrony zostało dokonane w sprzeczności z dobrymi obyczajami w rozumieniu art. 131 ust. 1 pkt 2 p.w.p., bowiem uprawniony jako wieloletni producent wentylatorów był świadomy wieloletniego stosowania tego oznaczenia w obrocie gospodarczym przez wiele podmiotów dla oznaczania określonego rodzaju wentylatorów. Wnioskodawca wskazał, także, iż zgłoszenie spornego znaku towarowego do ochrony nastąpiło w złej wierze w celu zablokowania dostępu do rynku wielu podmiotom stosującym to oznaczenie w obrocie gospodarczy, dla oznaczania określonego rodzaju wentylatorów. Dla poparcia swoich argumentów wnioskodawca przedłożył następujące materiały:

- kopie wybranych stron Katalogu SWW 0873-12 pt: "W." Wydawnictwa Przemysłu Maszynowego "WEMA", Warszawa 1980,

- kopie wybranych stron katalogu "M." SWW 0874-1 pt: "W.", Wydawnictwa Przemysłu Maszynowego "WEMA" Warszawa 1987,

- wydruk strony internetowej O. Sp. z o.o. z siedzibą w O.,

- wydruki ofert internetowych przedsiębiorstw "K.", "N." S.A., "K." i "T." dotyczące oferowanych wentylatorów typu WWOax.

Uprawniony uznał, zarzuty wnioskodawcy za bezzasadne, gdyż w ramach Zjednoczenia K. w K. uprawniony miał prawo do produkcji wentylatorów typu WWOax, używanie tego oznaczenia przez inne podmioty nie może być uznane za używanie w uczciwych praktykach handlowych. Uprawniony wskazał, iż posługiwał się tym oznaczeniem od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, natomiast wnioskodawca istnieje na rynku przez 15 lat, nadto wentylatory typu WWOax stanowią obecnie 40 % produkcji uprawnionego.

Uprawniony przestawił następujące materiały:

- sprawozdanie Zarządu z działalności O. Sp. z o.o. z siedzibą w O.

- kopie wybranych stron "B.", Zjednoczenia "K", Katowice1976.

Uprawniony wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka W. O. na okoliczność jak powstało oznaczenie WWOax, jak powstawała dokumentacja projektowa produktów WWOax, jak przebiegały badania produktów WWOax oraz na okoliczność posiadania przez uprawnionego prawa do wytwarzania produktów WWOax.

Urząd Patentowy RP odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań świadka na wskazane okoliczności.

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji Urząd Patentowy RP unieważniając prawo ochronne na znak towarowy WWOax wskazał, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na znak towarowy. Wynika on z faktu, że wnioskodawca produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego w Polsce wentylatory, a w szczególności wentylatory promieniowe jednostrumieniowe WWOax, dla których sporny znak towarowy stanowi oznaczenie techniczne. Sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy, nadto strony są konkurentami na rynku w zakresie wentylatorów, w szczególności w zakresie wentylatorów promieniowych jednostrumieniowych WWOax. Urząd Patentowy RP wskazał także, iż w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr. 173, poz. 1807, z późn. zm.) wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do prowadzenia produkcji i wprowadzania do obrotu różnorodnych artykułów oznaczonych jego znakami towarowymi. Organ uznał, że sporny znak towarowy WWOax nr R [...], służący do oznaczania szeroko rozumianych urządzeń technicznych i ich części przeznaczonych do wentylacji i sklasyfikowanych w klasach 07 i 11, nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. w odniesieniu do tych towarów. Urząd Patentowy wskazał, że oznaczenie to jest od ponad 30 lat zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych jako oznaczenie techniczne produkowanych przez wnioskodawcę wentylatorów. Organ uznał, iż materiały w postaci:

- kopii wybranych stron Katalogu SWW 0873-12 pt: "W." Wydawnictwa Przemysłu Maszynowego "WEMA", Warszawa 1980,

- wydruków ofert internetowych przedsiębiorstw "K.", "N." S.A., "K." i "T." dotyczące oferowanych wentylatorów typu WWOax,

- kopii wybranych stron "B.", Zjednoczenia "K.", Katowice 1976

stanowią niezależne od siebie dowody świadczące, że oznaczenie WWOax stosowane było przez wiele podmiotów – zakładów Zjednoczenia "K." od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych jako oznaczenie techniczne wentylatorów produkowanych przez zakłady O. i M., w związku z tym nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust 2 pkt 3 p.w.p., w odniesieniu do tych towarów, do których oznaczania został przeznaczony sporny znak. W ocenie organu, pozostałe materiały przedłożone przez wnioskodawcę i uprawnionego okazały się nieprzydatne do oceny zdolności ochronnej spornego znaku towarowego, zawierają odniesienia do stosowania wentylatorów WWOax przed datą pierwszeństwa spornego prawa ochronnego na znak towarowy. Nadto organ wskazał, iż uprawniony nie wykazał, iż tylko jemu i jego poprzednikowi przysługiwało wyłączne prawo do posługiwania się oznaczeniem WWOax, a ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że oznaczeniem tym posługiwały się na równych prawach O. Sp. z o.o., z siedzibą w O. i "M." oraz inne podmioty ww. Zjednoczenia, wykonujące prace badawcze, naukowe, projektowe lub doświadczalne dla Zjednoczenia. Organ wskazał, iż lista takich podmiotów zamieszczona jest we wstępie do Katalogu SWW 0873-12 pt" W.", pochodzącego z 1980 r., czyli co najmniej od 32 lat oznaczenie WWOax stosowane było i rozumiane jako wskazujące na typ wentylatora. Zdaniem Kolegium, powoływanie się przez uprawnionego na fakt, iż używanie nie miało charakteru używania uczciwego przez inne podmioty, nie zostało udowodnione. Kwestionowanie przez uprawnionego praw innych podmiotów, w tym wnioskodawcy, odnosi się dopiero do okresu po dacie rejestracji, a więc nie dotyczy daty zgłoszenia spornego znaku, tym bardziej okresu wcześniejszego. Nadto organ wskazał, iż uprawniony w toku postępowania nie powoływał się na żadne toczące się postępowanie, jak również na orzeczenie potwierdzające jego stanowisko w odniesieniu do okresu mającego znaczenie dla sprawy. Kolegium podzieliło stanowisko wnioskodawcy, że sporne oznaczenie na skutek używania nie będzie w obrocie łączone przez potencjalnych odbiorców z jednym tylko podmiotem, a więc nie realizuje ono podstawowej funkcji oznaczania pochodzenia z jednego źródła i jako takie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających. Z uwagi na stwierdzenie słuszności zarzutu z art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., stanowiącego samodzielną i wystarczająca przesłankę unieważnienia spornego prawa ochronnego za znak towarowy, organ nie rozpatrywał pozostałych zarzutów, powołując się w tym zakresie na wyroki NSA sygn. akt II GSK 16/06 oraz sygn. akt II GSK 435/09. Nadto organ wskazał, iż odmówił dopuszczenia dowodu z zeznań świadka na okoliczności wskazane przez skarżącego, bowiem uznał, że okoliczności te nie mają związku z oceną zdolności ochronnej spornego znaku towarowego w świetle zarzutów postawionych przez wnioskodawcę.

Od powyższej decyzji skarżący w terminie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jak również wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. niewyjaśnienie czy używanie znaku WWOax miało miejsce w utrwalonych praktykach handlowych, a jeżeli tak to czy praktyki te były uczciwe, zwłaszcza, jeżeli wziąć pod uwagę, że ustalenie takowe winno odnosić się do daty, według której oznacza się pierwszeństwo (a nie jedynie na podstawie katalogów z lat 70-tych i 80-tych XX wieku) oraz przy oddaleniu wniosku dowodowego dotyczącego zeznań świadka W. O., co umożliwiłoby ustalenie czy używanie w/w oznaczenia miało miejsce w uczciwych praktykach handlowych. Decyzji Urzędu Patentowego RP zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że znak słowny WWOax nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, jako że jest oznaczeniem zwyczajowo używanym w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. W ocenie skarżącego, postępowanie przed organem w żadnym wypadku nie dostarczyło dowodów by stwierdzić używanie oznaczenia WWOax w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. Przedłożone przez uczestnika dowody dotyczą katalogów branżowych z lat 70-tych i 80-tych XX wieku, wobec czego nie sposób wnioskować o używaniu znaku WWOax w utrwalonych praktykach handlowych. Zdaniem skarżącego, należało przeprowadzić postępowanie dowodowe, które za punkt odniesienia miałoby datę, według której oznacza się pierwszeństwo, a skoro uczestnik takiego dowodu nie przedstawił, wniosek winien ulec oddaleniu. Nadto, w ocenie skarżącego, z dowodów przeprowadzonych przed Urzędem Patentowym RP nie wynika, by używanie znaku miało miejsca w uczciwych praktykach handlowych. Używanie znaku WWOax przez inne podmioty świadczy o stosowaniu oznaczenia w praktykach handlowych, którym nie sposób przypisać waloru uczciwości. Dowody przedstawione przez skarżącego, świadczą jednoznacznie o tym, że w ramach Zjednoczenia "K" w K. to skarżący miał prawo do produkcji wentylatorów oznaczonych znakiem WWOax. Skarżący (jego poprzednik prawny), będąc członkiem ww. Zjednoczenia miał prawo używania znaku WWOax, zatem używanie spornego znaku przez inne podmioty nie może być uznawane za używanie w uczciwych praktykach handlowych. Skarżący podkreślił, iż nie może być uznane za używanie znaku WWOax w uczciwych praktykach handlowych przez uczestnika, który istnieje na rynku przez 15 lat, gdy skarżący (jego poprzednik prawny) ma prawo używania znaku WWOax co najmniej od lat 70-tych XX wieku. Uprawniony wskazał, iż Urząd Patentowy RP bezpodstawnie pominął dowód z przesłuchania świadka W. O., gdyż zeznania pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście używanie znaku WWOax miało miejsce w ramach uczciwych praktyk handlowych. Świadek, zdaniem skarżącego, dysponuje wiedzą m. in. na temat tego, które podmioty miały prawo do wytwarzania produktów oznaczanych znakiem WWOax, w tym w ramach ww. Zjednoczenia. W ocenie skarżącego, pominięcie dowodu z przesłuchania świadka, sprawiło, że postępowanie dowodowe nie objęło wszelkich możliwych dowodów, było niepełne i winno zostać uzupełnione.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie jako bezzasadne, w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy i ustalonej przez orzecznictwo interpretacji wskazanych przepisów. Odnosząc się do zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, iż w zaskarżonej decyzji omówione zostały materiały przedłożone przez skarżącego i uczestnika, stanowiące niezależnie od siebie dowody świadczące, że oznaczenie WWOax stosowane było przez wiele podmiotów – zakładów Zjednoczenia, od lat 70-tych ubiegłego wieku w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych jako oznaczenie techniczne wentylatorów produkowanych przez zakłady O. i M.. Organ wskazał, iż powyższych ustaleń dokonał w odniesieniu do daty według, której oznacza się pierwszeństwo spornego znaku, tj. [...] lutego 2008 r. – w odniesieniu do lat 70-tych ubiegłego wieku i okresów późniejszych (aż do chwili obecnej). Urząd Patentowy RP uznał za błędną tezę skarżącego, iż skoro poprzednik prawny skarżącego miał prawo używania spornego znaku, to wszelkie jego używanie przez inne podmioty nie może być uznane za używanie tego znaku w uczciwych praktykach handlowych, gdyż skarżący nie wskazał żadnego wcześniejszego prawa wyłącznego, ani żadnych innych dowodów na okoliczność takiej wyłączności do prawa używania spornego znaku. W ocenie organu, kwestionowanie przez skarżącego praw innych podmiotów, w tym wnioskodawcy, odnosi się dopiero do okresu po dacie rejestracji, więc nie dotyczy daty zgłoszenia spornego znaku, tym bardziej okresu wcześniejszego. Skarżący nie powoływał się na żadne toczące się postępowanie, jak również na orzeczenie potwierdzające jego stanowisko, w odniesieniu do okresu mającego znaczenie dla sprawy. Organ wskazał, iż słusznie odmówiono dopuszczenia dowodu z zeznań świadka uznając, że okoliczności, które miały być wykazane tym dowodem, nie mają związku z oceną zdolności ochronnej spornego znaku towarowego w świetle zarzutów postawionych przez wnioskodawcę. Odnosząc się do zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego organ wskazał, że zarzut ten stanowi jedynie gołosłowną polemikę z rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy podanym w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. wniósł o oddalenie skargi, informując, że w pełni podziela stanowisko Urzędu Patentowego RP. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania uczestnik wskazał, iż organ wziął pod uwagę cały materiał dowody, od katalogów branżowych z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, aż do dowodów z powszechnej, współczesnej ofert handlowej różnych firm np. K., N. S.A., K., T. Nadto uczestnik wskazał, iż materiał dowodowy odnosi się do daty zgłoszenia spornego oznaczenia, nie można bowiem zaprzeczyć, że w 2008 r. oznaczenie WWOax było powszechnie używaną nazwą rodzajową konkretnego typu wentylatora. W ocenie uczestnika, nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego, że przesłuchanie świadka miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżącemu nie zależało na tym przesłuchaniu – nie zaskarżył postanowienia odmawiającego dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego uczestnik wskazał, iż są one nieuzasadnione, skarżący błędnie zakłada, że korzystanie przez szereg przedsiębiorców z branżowego oznaczenia konkretnego typu wentylatora – nie jest korzystaniem zgodnym z uczciwymi praktykami handlowymi. Uczestnik zaznaczył, iż skarżący nie wykazał, aby sprzeciwiał się takiemu korzystaniu, aż do momentu uzyskania prawa wyłącznego, okoliczności, którego noszą znamiona złej wiary. W ocenie wnioskodawcy, skarżący nie zauważa, że oznaczenie WWOax używane kilkadziesiąt lat, długotrwale i zwyczajowo w utrwalonych praktykach handlowych jako określenie konkretnego produktu – jest oznaczeniem wolnym. Nadto zarówno ustawodawstwo (krajowe, jak i zagraniczne ) a także orzecznictwo stoi na stanowisku, iż istnieje krąg oznaczeń, które w wyniku długotrwałego używania przez więcej niż jeden podmiot, musza być wykluczone spod ochrony prawami wyłącznymi (wyrok NSA, sygn. akt II SA 3860/01, wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1784/05). Wnioskodawca wskazał, iż znak WWOax jest oznaczeniem, które w wyniku powszechności używania przez kilku przedsiębiorców utraciło funkcję oznaczania źródła pochodzenia, a powszechność jego używania nie ograniczyła się jedynie do terytorium Polski, ale była i jest obecnie znacznie szersza, dotyczy terytoriów, na które towar tak oznaczony jest eksportowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga uprawnionego – O. Sp. z o.o., z siedzibą w O., na decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, unieważniającą prawo ochronne na znak towarowy WWOax nr [...] na wniosek N. S.A., z siedzibą w Z.

Skarżąca Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. – poprzez nie wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. przez błędne przyjęcie, że sporny znak nie posiada dostatecznych znamion odróżniających, gdyż jest oznaczeniem technicznym zwyczajowo używanym w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych.

W literaturze przedmiotu wskazuje się, że unieważnienie prawa ochronnego służy naprawieniu błędu popełnionego przy jego udzieleniu. Jedyną przesłanką unieważnienia stanowi więc niespełnienie ustawowych warunków wymaganych przy udzieleniu prawa. Potwierdza to wprost art. 164 p.w.p., w myśl którego prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Podkreśla się, że chodzi tu o warunki podmiotowe oraz o zdolność rejestracyjną znaku. Przypadek niespełnienia wymagań podmiotowych dotyczy tylko tych praw ochronnych, dla których nabycia konieczna jest kwalifikacja podmiotowa, a zatem w przypadku znaków towarowych wspólnych i wspólnego prawa ochronnego. Każdego prawa ochronnego może natomiast dotyczyć zarzut udzielenia ich na znak mniemający zdolności rejestracyjnej (brak zdolności odróżniającej, ujawnienie przeszkód rejestracyjnych) albo niespełniający wymagań uznania go za znak towarowy, określonych w art. 120 pw.p. (Prawo własności przemysłowej, red. U. Promińska, wyd. II, Difin, str. 273-274).

Jednocześnie wskazuje się, że niespełnienie warunków, o których wyżej mowa, jest związane z samym charakterem postępowania rejestracyjnego, w którym nie bada się w ogóle, czy zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do udzielenia prawa. W postępowaniach tych stroną jest wyłącznie zgłaszający, co w naturalny sposób pozbawia możliwości wszechstronnej i całościowej oceny zgłoszenia, uwzględniającej również prawa i interesy osób trzecich. W takim modelu postępowania o udzielenie ochrony, które i tak jest czasochłonne, nie ma elementów kontradyktoryjności. Dlatego też ciężar wykazania przez podmioty mające w tym interes prawny, że przedmiot nie zasługuje na ochronę, bo nie spełniał ustawowych warunków wymaganych do jej udzielenia, przesuwa się na okres po zakończeniu postępowania zgłoszeniowego lub rejestracyjnego Służy temu właśnie żądanie unieważnienia udzielonego prawa. (A. Kisielewicz, Prawo własności przemysłowej w zarysie, wyd.III ze zm., Przemyśl 2008, str. 92).

Trzeba też pamiętać – na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 703/09, Lex nr 706001 – że "Postępowania administracyjne w sprawie udzielenia prawa ochronnego i w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego, nawet jeśli dotyczą tego samego znaku towarowego, nie są tożsame ani w znaczeniu procesowym, ani materialnoprawnym i prowadzone są w odrębnych sprawach administracyjnych zważywszy na odmienność podstaw prawnych wydawanych rozstrzygnięć."

Uwzględniając przedstawione wyżej uwagi Sąd stwierdził, że niniejsza sprawa mieści się w grupie ciągle jeszcze rozpatrywanych przez sądy administracyjne spraw występujących w następstwie likwidacji dawnych zjednoczeń (zrzeszeń) przedsiębiorstw państwowych, w ramach których określone oznaczenia – zwłaszcza oznaczenia o charakterze branżowo-technicznym – używane były przez szereg przedsiębiorstw (głównie zrzeszonych w zjednoczeniu) w uczciwych praktykach handlowych, bez ich rejestracji w Urzędzie Patentowym RP.

Podobna sytuacja miała również miejsce w rozpatrywanej sprawie. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału, w ramach Zjednoczenia "K." w K. oznaczeniem WWOax posługiwały się na równych prawach O. Sp. z o.o., z siedzibą w O. i "M." oraz inne podmioty ww. Zjednoczenia, wykonujące prace badawcze, naukowe, projektowe lub doświadczalne dla Zjednoczenia. Organ wskazał, iż lista takich podmiotów zamieszczona jest we wstępie do Katalogu SWW 0873-12 pt" W.", pochodzącego z 1980 r., czyli co najmniej od 32 lat oznaczenie WWOax było stosowane i rozumiane jako wskazujące na typ wentylatora (jego części).

W tej sytuacji organ trafnie uznał, że skarżący nie wskazał żadnego wcześniejszego prawa wyłącznego, ani żadnych innych dowodów na okoliczność wyłączności do prawa używania spornego znaku.

Także twierdzenie skarżącego, że to tylko on jako członek w/w Zjednoczenia miał prawo do produkcji wentylatorów oznaczonych znakiem WWOax, a co za tym idzie – do wyłącznego używania znaku WWOax, nie odpowiada ustalonemu w sprawie stanowi faktycznemu.

Bezpodstawny jest również zarzut, że wobec wskazanej wyżej wyłączności skarżącego do używania znaku WWOax, używanie spornego znaku przez inne podmioty nie może być uznawane za używanie w uczciwych praktykach handlowych. Odnosząc się do tej kwestii w płaszczyźnie zarzutów procesowych, tj. naruszenia art. 7 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy organ zasadnie wskazał, że z materiałów przedłożonych przez skarżącego i uczestnika wynika, że oznaczenie WWOax stosowane było przez wiele podmiotów – zakładów Zjednoczenia, od lat 70-tych ubiegłego wieku w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych jako oznaczenie techniczne wentylatorów produkowanych przez zakłady O. i M.

Organ właściwie dokonał powyższych ustaleń w odniesieniu do daty, według której oznacza się pierwszeństwo spornego znaku, tj. [...] lutego 2008 r. – w odniesieniu do lat 70-tych ubiegłego wieku i okresów późniejszych (aż do chwili obecnej).

Trafny jest też osąd Urzędu Patentowego, że powoływanie się przez uprawnionego na fakt, iż używanie nie miało charakteru używania uczciwego przez inne podmioty, nie zostało udowodnione.

W konsekwencji Sąd uznał, że Urząd Patentowy zasadnie przyjął, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na znak towarowy. Wnioskodawca bowiem produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego w Polsce wentylatory, a w szczególności wentylatory promieniowe jednostrumieniowe WWOax, dla których sporny znak towarowy stanowi oznaczenie techniczne. Sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy. Strony są ponadto konkurentami na rynku w zakresie wentylatorów, w szczególności w zakresie wentylatorów promieniowych jednostrumieniowych WWOax. Urząd Patentowy RP wskazał także, iż w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do prowadzenia produkcji i wprowadzania do obrotu różnorodnych artykułów oznaczonych jego znakami towarowymi.

Zasadnie też wnioskodawca i Urząd Patentowy uznali, że znak WWOax jest oznaczeniem, które w wyniku powszechności używania przez kilku przedsiębiorców utraciło funkcję oznaczania źródła pochodzenia, a powszechność jego używania nie ograniczyła się jedynie do terytorium Polski, ale była i jest obecnie znacznie szersza, dotyczy terytoriów, na które towar tak oznaczony jest eksportowany. Należało zatem podzielić – w ocenie Sądu – stanowisko wnioskodawcy, że sporne oznaczenie na skutek używania przez wiele podmiotów nie będzie w obrocie łączone przez potencjalnych odbiorców z jednym tylko podmiotem, a więc nie realizuje ono podstawowej funkcji oznaczania pochodzenia z jednego źródła i jako takie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających.

Ocena ta jest zgodna z wyrokiem NSA z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 369/10, LEX nr 1080128, w myśl którego "Znak towarowy musi dla uzyskania ochrony wykazywać się przynależnymi tylko jemu, szczególnymi cechami, które pozwolą nabywcom wyróżnić towar nim oznaczony jako pochodzący z określonego źródła od innych towarów tego samego rodzaju mających inne pochodzenie. Podkreślenia wymaga, że część oznaczeń będzie jednak zawsze pozbawiona zdolności odróżniającej, ze względu na treści, które te oznaczenia będą niosły ze sobą."

Reasumując, organ trafnie uznał, że sporny znak towarowy WWOax nr [...], służący do oznaczania szeroko rozumianych urządzeń technicznych i ich części przeznaczonych do wentylacji i sklasyfikowanych w klasach 07 i 11, nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p. w odniesieniu do tych towarów. Sporny znak towarowy stanowi więc w istocie nazwę rodzajową, a nie znak towarowy.

"W doktrynie wspomina się wręcz, że nazwy rodzajowe są przeciwieństwem znaków towarowych w tym sensie, że znak towarowy powoduje "prywatyzację" oznaczenia, zaś nazwa rodzajowa (konieczna, zwyczajowa) jest uosobieniem wolności pewnego zasobu języka.

W istocie nazwa rodzajowa musi pozostawać w domenie publicznej, dostępnej wszystkim przedsiębiorcom. Jest ona bowiem podstawowym sposobem nazywania przedmiotów i zjawisk. Bez tej nazwy przedsiębiorcy byliby pozbawieni fundamentalnego sposobu komunikowania odbiorcom, jakiego rodzaju towary czy usługi im oferują. Nadawanie jednemu przedsiębiorcy monopolu na nazwę rodzajową działałby również przeciwko konsumentom, utrudnialoby bowiem drastycznie ich orientację w rynku konkurencyjnych produktów."(za: J. Mordwinko-Osajda, Znak towarowy. Bezwzględne przeszkody rejestracji, LexisNexis, Warszawa 2009, str. 226).

Powyższą tezę zdaje się potwierdzać – niejako z drugiej strony – wyrok NSA z dnia 11 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 3861/01, zgodnie z którym "Mimo wykorzystania w znaku towarowym elementów zapożyczonych z przepisów prawnych, norm technicznych czy stanu wiedzy znak ten posiada zdolność rejestracyjną, o ile posiada funkcję oznaczenia pochodzenia towaru, pozwalając tym samym przeciętnemu odbiorcy na identyfikowanie z określonym przedsiębiorcą towarów oznaczanych wspomnianym znakiem."

Zgodnie z powołanymi przepisami p.w.p. nie udziela się praw ochronnych (tzn. prawa takie nie mogą być udzielone) na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających; takich znamion nie mają, z zastrzeżeniem art. 130 p.w.p., oznaczenia, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych. W przypadku spornego znaku ma, oczywiście, miejsce stan jego zwyczajowego używania w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych.

W świetle powołanych przepisów p.w.p. zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP, którą unieważniono prawo ochronne na znak towarowy WWOax nr [...] na wniosek N. S.A., jest poprawna, tzn. zgodna z powołanymi wyżej przepisami p.w.p. i powinna ostać się w obrocie prawnym. Trafnie też Urząd Patentowy zakres rozważanych zarzutów do naruszenia art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p., stanowiącego samodzielną i wystarczająca przesłankę unieważnienia spornego prawa ochronnego za znak towarowy; w tej kwestii organ odstępując od rozpatrzenia pozostałych zarzutów właściwie powołał się na odpowiednie wyroki NSA.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.