Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1429/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1,  art. 3 ust. 1,  art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2008 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W., przy ul. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków strony.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłków celowych na: zakup żywności, wykonywanie kserokopii dokumentów i zakupu znaczków pocztowych, stomatologa oraz zwrotu zawłaszczonych dokumentów i odszkodowania.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że W. K. wnioskiem z dnia 4 maja 2007 r. wystąpił do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, wykonywanie kserokopii i zakup znaczków pocztowych, pomoc stomatologiczną oraz o oddanie zrabowanych dokumentów i wypłatę odszkodowania za pomoc w ograbieniu lokalu z dokumentów. W kolejnym wniosku z dnia 14 maja 2007 r. W. K. wystąpił do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności oraz odszkodowań za zrabowane z jego mieszkania dokumenty.

Kierownik Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. po rozpatrzeniu podań W. K. z 4 i 14 maja 2007 r. przyznał wnioskodawcy (odnośnie podania z 4 maja 2007 r.) zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności, odmówił pomocy na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych, stwierdził, że sprawa pomocy na stomatologa była już rozpatrywana oraz nie rozpatrzył pozostałych wniosków, jako nie mieszczących się w kompetencji Ośrodka Pomocy Społecznej oraz przyznał wnioskodawcy (odnośnie podania z 14 maja 2007 r.) zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności i odmówił rozpatrzenia pozostałych żądań, jako że nie mieszczą się one w kompetencji Ośrodka Pomocy Społecznej

Nie zgadzając się z tą decyzją W. K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji uznał, że nie może ono być uwzględnionie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przywołał przepisy art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 16 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) i stwierdził, że wnioskodawca jest pod stałą opieką pomocy społecznej. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jego łączny miesięczny dochód wynosi [...] zł. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiłki przygotowuje mu ciotka, ma orzeczony stopień niepełnosprawności, leczy się w Poradni [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że kwestionowaną decyzją przyznano wnioskodawcy zasiłki celowe na zakup żywności. W sprawie zasiłku celowego na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych organ odwoławczy wyjaśnił, że cele te nie należą do podstawowych potrzeb życiowych, o których mówi art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Środowiskowy Ośrodek Pomocy Społecznej wielokrotnie proponował W. K. możliwość kserowania do 20 sztuk dokumentów miesięcznie nieodpłatnie w siedzibie Ośrodka, jednakże W. K. nigdy nie skorzystał z tej możliwości. Sprawa przyznania zasiłku celowego na stomatologa była już rozpatrzona ostatecznymi decyzjami organu I instancji z dnia [...] lutego 2007 r., z dnia [...] marca 2007 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r., o czym W. K. był informowany odrębnymi pismami. Organ II instancji wyjaśnił również, że sprawa wypłaty skarżącemu odszkodowania za "zrabowane" z mieszkania dokumenty nie mieści się w kompetencji Ośrodka Pomocy Społecznej. W tych sprawach jedynym organem właściwym jest sąd powszechny, o czym W. K. był także wielokrotnie informowany.

Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. W uzasadnieniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przedstawił żądania, których spełnienia domaga się od Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., dotyczące zwrotu "zrabowanych" zdaniem skarżącego dokumentów, wypłaty trylionowych odszkodowań, zaległych zasiłków, przyznania zasiłku na usługi stomatologiczne oraz kserokopie dokumentów i zakup znaczków pocztowych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w indywidualnej sprawie zasiłku w określonej wysokości. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodne są z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i częściowo odmówił przyznania zasiłku celowego w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej.

Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy został przyznany skarżącemu jedynie na część wnioskowanych wydatków, czyli na potrzeby żywnościowe. Organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Kwestionowana decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego, jakie ustawa zakreśla organom. Nie można bowiem zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, w tym także brak z jego strony działań zmierzających do rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup znaczków pocztowych i opłacenie wykonania kserokopii dokumentów, ponieważ nie jest są to wydatki służące zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Także odmowa przyznania w niniejszej sprawie innej wnioskowanej przez skarżącego pomocy (na stomatologa) została należycie umotywowana.

Na zakończenie wyjaśnić także trzeba, że sprawa roszczeń odszkodowawczych skarżącego, jak i oddania "zawłaszczonych dokumentów" jest podnoszona przez skarżącego w licznych pismach zarówno kierowanym do organów rozpatrujących składane wnioski, jak i kierowanych w wielu sprawach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Wielokrotnie skarżący był informowany, że sprawy te nie mogą być przedmiotem rozpoznania na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej ani przez organy pomocy społecznej, ani też przez sąd administracyjny. Właściwym do rozpoznania kwestii odszkodowawczych jest bowiem jedynie sąd powszechny, zaś w sprawie ewentualnej kradzieży dokumentów właściwe są jedynie odpowiednie organy ścigania.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.