Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 546/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 – k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. R. (strona, skarżący) od decyzji z dnia 28 października 2022 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez p.o. Dyrektora Centrum Usług Społecznych (organ pierwszej instancji) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną żoną Z. R. - utrzymało w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W dniu 25 sierpnia 2022 r. K. R., reprezentowany przez pełnomocnika, zwrócił się do Centrum Usług Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną Z. R.

Decyzją z dnia 28 października 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie ziściły się pozytywne przesłanki umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia, przede wszystkim, brak obowiązku alimentacyjnego w stosunku do żony, brak bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy pozostawaniem bez pracy a orzeczoną niepełnosprawnością żony, data powstania niepełnosprawności. Organ wskazał także na rozbieżności co do zakresu formy i czasu jaki poświęcony jest na opiekę.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił jej:

zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 – u.ś.r.) bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki a przez to naruszenie ust. 1 Konstytucji RP;

błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może mieć on zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka;

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną.

Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w związku z czym pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. wezwało pełnomocnika skarżącego do przedłożenia decyzji o zawieszeniu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, jako jedynej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia.

Pismem z 9 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na wyrok Trybunały Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia z 31 marca 2023 r. Kolegium, przytaczając treść mających zastosowanie w sprawie przepisów u.ś.r., wyjaśniło, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W uzasadnieniu TK wyjaśnił, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie, iż "opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny." Z powyższego wprost wynika, że organ pierwszej instancji nie mógł odmówić świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie ze względu na powstanie niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowano opiekę po 25 roku życia. Nie jest bowiem dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do podnoszonego przez organ pierwszej instancji powodu odmowy przyznania świadczenia, tj. faktu, iż wnioskodawca i osoba wymagająca opieki pozostają małżeństwem Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jednoznacznie przesądzono, że współmałżonek jest osobą, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec drugiego współmałżonka (v: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2013 r. w sprawie I OSK 1526/12, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Ponadto, jednolicie w orzecznictwie przyjmuje się, że fakt pozostawania osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, nie dyskwalifikuje małżonka tej osoby do ubiegania się o to świadczenie (v: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2013 r., sygn. I OSK 2401/12, CBOSA). Jak wynika z powyższego, na małżonku osoby niepełnosprawnej bezsprzecznie w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny, co czyni K. R. uprawnionym do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Odnosząc się ponadto do wskazywanych przez organ pierwszej instancji rozbieżności w wykonywaniu czynności opiekuńczych Kolegium stwierdziło, że w toku postępowania, w dniu 20 września 2022 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy. Z ustaleń wywiadu wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną Z. R. Z. R. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z którego wynika, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, z orzeczeniem wydanym do dnia 30 listopada 2025 r. Niepełnosprawność istnieje od 19 sierpnia 1999 r. zaś stopień niepełnosprawności datuje się od 7 maja 2021 r. Choruje na zaburzenia splotu lędźwiowo - krzyżowego spondylozy z uszkodzeniem korzeni nerwów rdzeniowych, ostry zespół korzeniowy, padaczkę pooperacyjną, zaklipsowanie tętniaka w mózgu, utraty przytomności, nadciśnienie, astma oskrzelowa i znajduje się pod opieką licznych specjalistów. Małżonkowie posiadają 3 dzieci, jednak mieszkają one w znacznej odległości oraz posiadają własne rodziny, przez co nie są w stanie zająć się mamą. Opiekę nad osobą niepełnosprawną sprawuje wyłącznie mąż – K. R. Z protokołu przesłuchania strony wynika jednoznacznie, że to on jest osobą która pomaga żonie we wszystkich czynnościach dnia codziennego przez 7 dni w tygodniu całą dobę, a bez jego pomocy żona nie mogłaby normalnie funkcjonować. Pomimo spełnienia wskazanych powyżej pozytywnych przesłanek przyznanie wnioskowanego świadczenia, w aktach sprawy znajduje się także orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 marca 2022 r. z którego wynika, że skarżący jest do dnia 6 kwietnia 2024 r. częściowo niezdolny do pracy. Decyzją ZUS z dnia 18 maja 2022 r. K. R. przyznano z tego powodu rentę.

W ocenie Kolegium pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym Kolegium wezwało skarżącego do podjęcia decyzji o wyborze jednego ze świadczeń i w przypadku gdyby było to świadczenie pielęgnacyjne przedłożenie dokumentu, z którego wynikałoby zawieszenie prawa do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Strona oświadczyła jednak, że z przyznanego prawa do renty z powodu czasowej niezdolności do pracy nie zrezygnuje, co stanowi negatywną przesłankę, uniemożliwiającą przyznanie do świadczenia pielęgnacyjnego. W sprawie ustalono bezspornie, że K. R. zamieszkuje z żoną i sprawuje nad nią całodobową opiekę. Taki stan rzeczy obiektywnie uniemożliwia stronie podjęcie regularnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rencista z tytułem częściowej niezdolności do pracy niewątpliwie ma prawo podjąć zatrudnienie. Z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną nie może jednak dorobić do niskiej renty. W tym kontekście prawo rencistów do świadczenia pielęgnacyjnego potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Trybunał Konstytucyjny potwierdził w ten sposób, że sam fakt pobierania renty nie dyskwalifikuje do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunat nie wypowiadał się natomiast na temat możliwości pobierania jednocześnie i renty i świadczenia pielęgnacyjnego. Z wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika natomiast, że świadczenie pielęgnacyjne nie może pozostawać w zbiegu z dochodami za pracę lub świadczeniami socjalnymi zapewniającymi źródło utrzymania, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma zapewnić właśnie źródło utrzymania tym, którzy z powodu sprawowania opieki są go w ogóle pozbawieni. W sprawie, strona nie wykazała, że złożyła wniosek do organu rentowego o zawieszenie renty i nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty, zatem na dzień orzekania nie ustała negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co stanowi samodzielną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącego zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 i przyjęcia, że na podstawie ww. przepisu istnieją podstawy do warunkowania przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazał, że sprawa wpisuje się wprost w kontekst prawny objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17. W wyroku tym stwierdzono w punkcie I, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku SK 2/17 nie pozostawia w tym zakresie najmniejszych wątpliwości. Wobec braku jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu kontrola dotyczyła decyzji Kolegium utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyczyną, dla której Kolegium nie przychyliło się do wniosku skarżącego było to, że ma on ustalone prawo do renty, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi przeszkodę w tym zakresie. Kolegium zauważyło, że wprawdzie wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu w określonym zakresie z Konstytucją, jednak wyrażona w nim norma nadal pozostaje w mocy. Pomimo zaś pouczenia o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w razie zawieszenia renty, skarżący odmówił dokonania tego rodzaju czynności. Kolegium wskazało, powołując się na orzecznictwo sądowe, że po stronie wnioskującego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istnieje prawo do wyboru pomiędzy tym świadczeniem a świadczeniem dotychczas pobieranym, tj. rentą. W przypadku zaś wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, aby mogło ono zostać przyznane, prawo do renty musi zostać zawieszone. Skarżący nie zgodził się z tego rodzaju poglądem uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. (sygn. SK 2/17) skutkuje koniecznością przyjęcia, że osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Istotą sporu pomiędzy stronami jest to, czy skarżący mający ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego związanego ze sprawowaną opieką nad żoną.

W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m. in. wówczas, kiedy osoba sprawująca opieką ma ustalone prawo do renty. Wyrokiem z 26 czerwca 2019 r. (sygn. SK 2/17) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał postanowił, że przepis ten we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli z dniem 9 stycznia 2020 r.

Nie ulega wątpliwości, że po wydaniu powyższego orzeczenia prawodawca nie wprowadził nowych rozwiązań, które odnosiłyby się do statusu opiekunów osób niepełnosprawnych, ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne i mających jednocześnie ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nie ma więc regulacji prawnej dotyczącej usuwania skutku zbiegu prawa do powyższych świadczeń. Równocześnie nie może też budzić wątpliwości, że wobec wydania przedmiotowego wyroku Trybunału powstała nowa sytuacja prawna.

Zdaniem skarżącego, w aktualnych uwarunkowaniach prawnych uprawnienia wyżej wskazanej kategorii osób wynikają wprost z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku TK z 26 czerwca 2019 r. Stanowisko takie przedstawione zostało np. w wyroku NSA z 11 sierpnia 2022 r. (sygn. I OSK 2052/21). Sąd w składzie niniejszym nie podziela go jednak i przychyla się do poglądu przeciwnego, który można obecnie uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym. Podkreśla się w nim więc, że za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń. Nie można zatem z powyższego orzeczenia wywodzić, że w jego konsekwencji strona ma prawo pobierania obu wymienionych świadczeń równocześnie w ich pełnej wysokości. Problem braku unormowań prawnych pozwalających na wyeliminowanie kwestii wskazanej kolizji został więc rozwiązany w orzecznictwie sądowym, gdzie zauważono, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania drugiego. Nie zachodzą bowiem jakiekolwiek przesłanki by w sposób uprzywilejowany traktować przypadki pobierania rent (w tym z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w stosunku do emerytur, dając prymat tym pierwszym przy stosowaniu wypracowanej w judykaturze wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez uznanie w konsekwencji, że pobierający rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie musi dokonywać wyboru świadczenia korzystniejszego. W następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia usunięta zostaje zaś przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Za błędne uznaje się więc takie odczytywanie powyższego wyroku TK, które skutkuje przyjęciem, że wyeliminował on z obrotu prawnego część przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w związku z czym nie ma przeszkód, aby osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogła równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Przyjmuje się więc, że łączenie tych świadczeń nie jest dopuszczalne i nie mogą być argumentem inne podstawy z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o świadczeniach emerytalnych i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) do zmniejszenia czy zawieszenia prawa do renty, w tym przepisy art. 104 tej ustawy związane z wysokością ewentualnie osiąganych przychodów. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem specyficznym, którego celem ma być częściowa rekompensata zarobku utraconego na skutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie mają innych dochodów wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Inna, a wskazana wyżej interpretacja (prezentowana przez skarżącego) prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowanego traktowania opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w odniesieniu np. do opiekunów - osób, które zrezygnowały z zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny, a nie mają ustalonego prawa do jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, bo nie spełniają jeszcze kryteriów. Interpretacja taka narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wynikające z art. 2 i 32 Konstytucji RP, ale też art. 71 ust. 1 Konstytucji. Tym samym, prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co do zasady, nie wyklucza możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże jedynie wówczas, gdy nie jest ono realizowane (wypłacanie renty jest zawieszone na wniosek beneficjenta). Wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę m. in. w art. 27 ust. 5 u.ś.r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2022 r., sygn. I OSK 247/22; wyrok WSA w Lublinie z 28 marca 2023 r., sygn. II SA/Lu 8/23; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 marca 2023 r., sygn. II SA/Go 52/23; wyrok WSA w Rzeszowie z 18 stycznia 2023 r., sygn. II SA/Rz 942/22 – CBOSA).

Mając powyższe na względzie, zgodzić się należy z Kolegium, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygnaturze akt SK 2/17 nie pozwala jednak - wbrew stanowisku skarżącego - na równoczesne pobieranie przez niego świadczenia rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21 (cyt.): "stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. (wejście w życie wyroku Trybunału) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.f.u.s. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.".

W sytuacji więc, gdy jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, organ winien poinformować wnioskodawcę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Obowiązek informacyjny wynika z brzmienia art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Wedle pierwszego z powołanych przepisów, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wedle zaś drugiego unormowania, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

W niniejszym postępowaniu Kolegium prawidłowo przyjęło, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz osoba uprawniona winna mieć prawo wyboru jednego ze świadczeń, tj. pielęgnacyjnego i rentowego. Wybór ten został więc skarżącemu zapewniony, bowiem pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. Kolegium wezwało pełnomocnika skarżącego do przedłożenia decyzji o zawieszeniu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. Na powyższe skarżący udzielił odpowiedzi pismem z 9 stycznia 2023 r., w którym oświadczył, za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wobec tego, że skarżący nie skorzystał z przedstawionej mu możliwości Kolegium musiało przyjąć, że zaistniała tym samym negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. bowiem skarżący ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, której pobieranie powoduje, że pomimo niepodejmowania pracy zawodowej otrzymuje świadczenie kolidujące z funkcją kompensacyjną świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznania się domaga.

Z tych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.