Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 583/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1, par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy;


UZASADNIENIE

W treści pisma procesowego datowanego na 8 sierpnia 2013 r. S.M. wniósł o ustanowienie "obrońcy z urzędu" powołując się na trudną sytuację materialną.

Ponieważ żądanie skarżącego nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 3 września 2013 r. wezwano go do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru.

S.M. nadesłał rzeczony formularz w dniu 21 września 2013 r. precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wnioskodawca ponownie podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, w następstwie zajęcia przez komornika jego rachunku bankowego w związku z prowadzoną egzekucją. Równocześnie oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz dwojgiem małoletnich dzieci i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Skarżący dodał, że jedynym źródłem utrzymania jego rodziny była działalność gospodarcza, którą prowadził do końca lipca 2013 r.

Równocześnie wnioskodawca powołał się na dokumenty źródłowe, które nadesłał wraz z wnioskiem (zostały one dołączone do akt innej sprawy z jego skargi o sygn. IV SA/Gl 580/13). Z dokumentów tych wynika między innymi, że z dniem 31 lipca 2013 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), w okresie ostatnich siedmiu miesięcy prowadzenia tej działalności przyniosła ona: w lutym, kwietniu, maju i czerwcu - stratę, w kwotach odpowiednio 3.827,43 zł, 4.606,46 zł, 800,70 zł i 2.252,24 zł, a jedynie w styczniu, marcu i lipcu - dochód, w kwotach 1.974,33 zł, 3.710,15 zł i 1.876,04 zł (podatkowa księga przychodów i rozchodów). Dokumenty te potwierdzają także, iż wnioskującego obciąża zadłużenie alimentacyjne, w wysokości 25.277,55 zł (stan na [...] r.), z tytułu składek ZUS, w kwocie 2.829,46 zł, oraz w ramach zaległości podatkowych, w wysokości 3.679,54 zł, jak również to, że toczy się wobec niego egzekucja, w zakresie której zajęty został jego rachunek bankowy (zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] r. oraz tytuły wykonawcze z [...] i [...] r.). Małżonka skarżącego pobiera przy tym zasiłki rodzinne na dzieci, w kwocie 183 zł miesięcznie (decyzja administracyjna z dnia [...] r.).

Następnie, to jest pismem z dnia 26 września 2013 r. skarżącego wezwano o uzupełnienie danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie zwrócono się do niego o:

- podanie aktualnej (dotyczącej września 2013 r.) orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, to jest: energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne itd., a także wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie, zakup leków i inne). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne oraz ewentualnie inne media należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. potwierdzającymi koszty uiszczone w tych ramach we wrześniu 2013 r. Należy także sprecyzować, czy skarżącego obciążają zaległości płatnicze z tytułu z tytułu tych należności, a w razie odpowiedzi twierdzącej - udokumentować ten fakt np. zaświadczeniami potwierdzającymi stan tych zaległości, wezwaniami do zapłaty itp.;

- sprecyzowanie, czy skarżący lub jego małżonka korzystają aktualnie ze świadczeń z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej (poza świadczeniami rodzinnymi). Wskazano, iż w razie odpowiedzi twierdzącej należy nadesłać kopie decyzji o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich dwóch miesięcy.

W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 28 października 2013 r., S.M. nie udzielił na to wezwanie odpowiedzi.

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Odnosząc się do wniosku S.M. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Treść przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Dokonana w tym kontekście analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że skarżący nie uzupełnił swego wniosku w stopniu czyniącym zadość powołanemu wyżej zarządzeniu z dnia 26 września 2013 r. nie określając miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem, nie wyjaśniając, czy jest w stanie koszty te uiszczać, czy też ma w tym zakresie zaległości płatnicze ani też nie udzielając odpowiedzi na pytanie, czy jego rodzina (poza zasiłkami rodzinnymi) korzysta z innych świadczeń z pomocy społecznej.

W tym miejscu należy odnotować, iż jest bezspornym, że S.M. to osoba obciążona znacznym zadłużeniem z tytułu zaległości alimentacyjnych oraz podatków i składek ZUS. Fakty te same w sobie nie muszą jednak jeszcze świadczyć o tym, aby zachodziła w jego przypadku przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że skarżący, deklarujący brak (poza zasiłkami rodzinnymi) dochodów w okresie począwszy od sierpnia 2013 r. - czyli już od czasu zawieszenia działalności gospodarczej, która, co warto zaznaczyć, w okresie ostatnich siedmiu miesięcy prowadzenia przyniosła ogółem stratę w wysokości 3.926,31 zł, nie podawał równocześnie, aby obciążały go zaległości z tytułu zobowiązań związanych z pokrywaniem kosztów utrzymania, takich jak należności w ramach opłat za tzw. media, to jest gaz, woda, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne czy energia elektryczna. Nie wskazywał również, aby nie pokrywał kosztów wyżywienia, zakupu środków czystości oraz odzieży dla siebie i rodziny.

W tym stanie rzeczy uznano za niezbędne wezwanie go do wyjaśnienia, jaka jest miesięczna wysokość wyżej wymienionych kosztów utrzymania oraz do sprecyzowania, czy obciążają go w tym zakresie zaległości płatnicze, czy też - pomimo deklarowania braku dochodów - jest w stanie koszty te pokrywać, a jeżeli tak - o podanie, czy środki na ten cel pozyskuje w ramach (innych niż zasiłki rodzinne) świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący kwestii tej nie wyjaśnił, albowiem do 28 października 2013 r., to jest w wyznaczonym siedmiodniowym terminie - liczonym od daty doręczenia wezwania przypadającej na 21 października 2013 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru) - nie udzielił na to wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Zdaniem rozpoznającego wniosek, w świetle zaprezentowanych wyżej okoliczności nie można przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja materialna strony zostały zobrazowane w sposób pełny i dostatecznie wyczerpujący.

Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku dokładnego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 458/10 - orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Odstępując od złożenia żądanych w wezwaniu z dnia 26 września 2013 r. wyjaśnień co do ponoszonych kosztów utrzymania oraz co do ewentualnych źródeł, z których czerpie środki na ich pokrycie, skarżący nie rozwiał wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie zachował przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.