Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 325/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1, art. 17b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 roku sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2023 r., Nr SKO.ŚR/4111/1345/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Skarżąca M. Ż. wniosła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką M. Ż.1 (ur.1940 r.), legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z 14 kwietnia 2023 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności.

W dniu 13 czerwca 2023 r. wydana została decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia, która w wyniku złożenia odwołania, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, celem ponownego rozpatrzenia. Kolegium w decyzji z 22 września 2023 r. zwróciło uwagę na konieczność ustalenia istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub nie podejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrza Miasta i Gminy W., decyzją z 9 listopada 2023 r. nr MOPS.SR.523.2.4.2023 orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, w toku postępowania ustalono, że skarżąca mieszka z niepełnosprawną matką. Matka skarżącej jest osobą leżącą, pampersowaną, schorowaną (leczoną okulistycznie, kardiologicznie, gastrologicznie, diabetologicznie i ortopedycznie) wymagającą stałej opieki, pomocy we wszystkich czynnościach samoobsługowych. Opiekę nad matką sprawuje skarżąca, mimo że ma jeszcze trójkę rodzeństwa. Jednak wszyscy pracują zawodowo, prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe i nie mogą zapewnić matce całodobowej opieki. Skarżąca dba o higienę osobistą matki, kąpie ją, zmienia pampersy, zmienia bieliznę, odzież zewnętrzną, pościeli itp. Również przygotowuje i podaje posiłki, nadzoruje przyjmowanie zaleconych leków, umawia wizyty lekarskie, kontroluje poziom cukru we krwi itd. Wobec powyższego stwierdziła, że niemożliwe jest podjęcie przez nią pracy zawodowej.

Skarżąca nie przedłożyła dokumentów dotyczących okresów zatrudnienia poprzedzających złożenie wniosku z uwagi na fakt, że wiele lat mieszkała za granicą wraz z byłym partnerem. Mieszkała na terenie H. prowadząc partnerowi dom i opiekując się jego matką. Pozostawała na jego utrzymaniu. Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia matki od czerwca 2022 r. częściej przyjeżdżała do domu, po czym od końca 2022 r. przeprowadziła się na stałe do Polski celem pomocy matce w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych.

Ustalono, że skarżąca ma trójkę rodzeństwa - siostrę B. S. - lat 59, brata D. Ż. lat 57 oraz brata A. Ż. lat 50.

Z informacji zawartych w piśmie wynika że:

siostra B. zamieszkuje wraz z rodziną (mężem i teściową) na terenie gminy W. Mąż S. lat 64 nie widzi na jedno oko a teściowa ma głęboką demencję i wymaga opieki. Siostra od wielu lat leczy się na epilepsję i przebywa na rencie rolniczej,

brat D. zamieszkuje w W., i ze wzgl. na m.in głównie problemy kardiologiczne (od urodzenia wada serca, operowana a także brak woreczka żółciowego) pracuje jako portier w firmie "Z." w W. z uposażeniem odpowiadającemu najniższemu minimalnemu wynagrodzeniu. Od najmłodszych lat pozostaje pod opieką lekarską. Ostatnio przebył także operację w związku z przepukliną pachwinową, przez co przebywa w dalszym ciągu na zwolnieniu lekarskim,

- brat A. również posiada odrębne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje z rodziną: żoną O. i trojgiem dzieci w W. Żona brata nie pracuje, gdyż zajmuje się domem i 3 dzieci. Młodszy syn F. lat 13 jest dzieckiem z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Aktualnie brat przebywa od kwietnia w N., ze względu na konieczność utrzymania rodziny.

W toku postępowania skarżąca przedłożyła:

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału Obserwacyjno-Zakaźnego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w T. wskazującą, że matka przebywała na oddziale od 18 do 27 marca 2023 r. z powodu zapalenia jelita cienkiego i grubego;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału Ratunkowego i Chorób Wewnętrznych Nowego Szpitala w O. wskazującą, że matka przebywała na oddziale 19 maja 2023 r. z powodu krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału Ratunkowego i Kardiologicznego Nowego Szpitala w O. wskazującą, że matka skarżącej przebywała na oddziale 11 października 2023 r. z powodu niewydolności serca oraz migotania i trzepotania przedsionków.

Skarżąca dołączyła również dokumenty medyczne potwierdzające u skarżącej odwarstwienie siatkówki z krwotokiem podsiatkówkowym oraz brak widzenia na oko prawe.

W tych okolicznościach organ pierwszej instancji uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem zakres opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Zdaniem organu na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, że skarżąca, jakkolwiek stale i nieprzerwanie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, to nie wyczerpuje ona zakresu i wymogów opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że sytuacja rodzinna skarżącej tj. fakt posiadania trójki rodzeństwa oraz zakres opieki, którą sprawuje wnioskodawca (czynności nie wymagające całodobowej dyspozycyjności strony) nie ma charakteru tego rodzaju ażeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. Ponadto stwierdzono, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia przyznanie świadczenia od wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. W odwołaniu zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i nieuwzględnienie okoliczności, iż wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skarżąca wskazała na zły i pogarszający się stan zdrowia matki. Podała, że matka właściwie nie widzi co w połączeniu z jej problemami z biegunkami wymaga stałej obecności opiekuna. Dodała, że matka w ostatnim czasie często poddawana jest czynnościom ratunkowym przez zespoły pogotowia ratunkowego. W tych okolicznościach jej zdaniem podjęcie pracy zarobkowej nawet na część etatu nie jest zdaniem skarżącej możliwe.

Do odwołania skarżąca dołączyła:

- dwa zaświadczenia lekarskie o pogorszeniu się stanu zdrowia matki oraz o potrzebie stałej opieki osób drugich;

- kartę medyczną czynności ratunkowych wykonywanych względem matki skarżącej 27 października 2023 r. przez zespół ratownictwa medycznego ze względu na zasłabnięcie podczas oddawania stolca;

- kartę informacyjną z pobytu w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym Nowego Szpitala w O., gdzie matka skarżącej trafiła 26 listopada 2023 r. w trybie nagłym z powodu bólu brzucha przy współistniejącym zakażeniu układu moczowego, przewlekłej niewydolności nerek i kamicy żółciowej.

Decyzją z 29 grudnia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1345/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na treść wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie jest możliwe oparcie negatywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego o brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mimo tego uchybienia organu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie uznano za słuszne wobec braku związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że skarżąca ma jeszcze trójkę rodzeństwa, które w równym ze skarżącą stopniu jest zobowiązane alimentacyjnie względem matki zatem powinno współdzielić ze skarżącą opiekę nad matką. Zdaniem Kolegium w sprawie nie wystąpiły szczególne, ekstraordynaryjne okoliczności, które wyłączałyby obowiązek alimentacyjny rodzeństwa względem matki.

Następnie stwierdzono, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie jest na tyle rozległa aby przy wsparciu rodzeństwa - wykluczała jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, choćby w ograniczonym wymiarze czasowym. Jak podano, zakres opieki nad matką w zasadzie sprowadza się jedynie do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a wielokrotnie wykonywane są w każdej rodzinie. Tymczasem zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w większości wykonywane poza godzinami pracy - niezależnie od systemu czasu pracy. Uznano, że czynności, jakie wykonuje skarżąca wspierając matkę, z którą zamieszkuje, nie wykracza znacznie poza zakres czynności mieszczących się w ramach funkcjonowania rodziny, wynikających z zasad współżycia społecznego i ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że posiadanie rodzeństwa przez skarżącą, które jest zobowiązane do alimentacji nad osobą wymagająca opieki świadczenia pielęgnacyjnego

2. sprzeczność istotnych ustaleń decyzji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego - poprzez uznanie, że nie zachodzą obiektywne okoliczności uniemożliwiające rodzeństwu skarżącej wykonywanie obowiązków alimentacyjnych wobec osoby wymagającej opieki,

3. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływa na wynik postępowania a zwłaszcza przepisów art. 7 i 77 k.p.a. - poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia staniu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawuje stałą opiekę nad matką, a jej ciężki stan potwierdza dokumentacja medyczna. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że wobec ciążącego obowiązku alimentacyjnego powinna współdzielić opiekę nad matką z rodzeństwem. Podała, że nawet gdyby uznać, że posiadane przez nią rodzeństwa na równi z nią zobowiązanego do alimentacji matki stanowi element stanu faktycznego, który organ bierze pod uwagę przy orzekaniu o świadczeniu pielęgnacyjnym, to i tak - wbrew wywodom zaskarżonej decyzji - istnieją obiektywne przesłanki uniemożliwiające rodzeństwu skarżącej na alimentację.

Do skargi, oprócz dokumentów, które zostały uprzednio przedłożone w toku postępowania administracyjnego, skarżąca dołączyła:

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału Chirurgii Urazowo-ortopedycznej Szpital [...] w K., gdzie przebywała od 3 do 4 stycznia 2023 r. zaświadczającą o operacyjnym leczeniu matki z powodu złamania kręgosłupa;

- kartę medyczną czynności ratunkowych wykonywanych względem matki skarżącej 10 listopada 2023 r. przez zespół ratownictwa medycznego ze względu na zasłabnięcie podczas oddawania stolca;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale Chorób Wewnętrznych Nowego Szpitala w O. z 14 lipca 2023 r. wskazującą, że u matki skarżącej usunięto polip wstępnicy;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale Ratunkowym i Kardiologicznym Nowego Szpitala w O., gdzie matka skarżącej przebywała od 20 stycznia do 25 stycznia 2023 r. z powodu niewydolności serca po nawracających zasłabnięciach;

- kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale Chorób Wewnętrznych Nowego Szpitala w O. z 9 lutego 2023 r. wskazującą, że u matki skarżącej doszło do zakażenia układu moczowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji.

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W realiach kontrolowanej sprawy organ odwoławczy trafnie zauważył, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające zyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Natomiast istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy organy słusznie uznały, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Sąd wskazuje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21).

Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy, a zwłaszcza liczna dokumentacja medyczna matki skarżącej wskazuje, że mając pod opieką osobę z tak licznymi chorobami i o tak intensywnych objawach skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącej ma liczne choroby kardiologiczne, okulistyczne, gastrologiczne i ortopedyczne. W ciągu 2023 r. była siedmiokrotnie hospitalizowana i dwukrotnie interweniowało pogotowie ratunkowe. Dodatkowo w styczniu 2024 r. przeszła operację kręgosłupa. Nastąpiło to co prawda po wydaniu zaskarżonej decyzji jednakże fakt ten potwierdził jedynie problemy ortopedyczne matki skarżącej wykazywane dokumentacją medyczną na etapie postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej mająca 84 lata jest osobą leżącą, pampersowaną, niewidzącą na jedno oko i w niewielkim stopniu na drugie. Ponadto z powodów kardiologicznych dochodzi u niej do częstych zasłabnięć, także podczas oddawania stolca. Ma też min. problemy gastrologiczne objawiające się licznymi biegunkami i krwawieniem z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Przy tego rodzaju schorzeniach skarżąca nie tylko wykonuje czynności ustalone w toku postępowania (dbanie o higienę osobistą matki, kąpiel, zmiana pampersów, zmiana bielizny, odzieży zewnętrznej, pościeli, przygotowanie i podanie posiłków, nadzorowanie przyjmowania zaleconych leków, umawianie wizyt lekarskich, kontrolowanie poziomu cukru we krwi) ale przede wszystkim musi być w stanie ciągłej gotowości z uwagi na występujące nagłe i intensywne objawy chorobowe wymagające interwencji medycznej.

Odnośnie udziału rodzeństwa w opiece nad matką, jako okoliczności przemawiającej za odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd wskazuje, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem NSA kwestia rodzeństwa nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). W kolejnym wyroku NSA stwierdził, że nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że oprócz wnioskującego o świadczenie, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawnym, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie oznacza to, że Sąd wybiera, kto ma zapewnić niepełnosprawnemu opiekę (osobistą, czy też dzieląc się z rodzeństwem) jednak, że wnioskujący o świadczenie nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad niepełnosprawnym (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22, podobnie WSA w Krakowie w wyroku z 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 320/22, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 128/23).

Kwestia możliwości współdziałania rodzeństwa, jako zobowiązanego alimentacyjnie względem matki w równym stopniu co skarżąca, zawsze musi podlegać indywidulanej ocenie na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy siostra B. zamieszkuje wraz z rodziną (mężem i teściową) na terenie gminy W. Jej mąż nie widzi na jedno oko, a teściowa ma głęboką demencję i wymaga opieki. Siostra od wielu lat leczy się na epilepsję i przebywa na rencie rolniczej. Brat D. zamieszkuje w W., i ze wzgl. na m.in problemy kardiologiczne (od urodzenia wada serca, operowana a także brak woreczka żółciowego) pracuje jako portier w firmie "Z." w W. z uposażeniem odpowiadającemu najniższemu minimalnemu wynagrodzeniu. Od najmłodszych lat pozostaje pod opieką lekarską. Ostatnio przebył także operację w związku z przepukliną pachwinową, przez co przebywa w dalszym ciągu na zwolnieniu lekarskim. Natomiast brat A. również posiada odrębne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje z rodziną: żoną O. i trojgiem dzieci w W. Żona brata nie pracuje, gdyż zajmuje się domem i 3 dzieci. Młodszy syn F. lat 13 jest dzieckiem z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Aktualnie brat przebywa od kwietnia w N., ze względu na konieczność utrzymania rodziny.

W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że w realiach kontrolowanej sprawy rodzeństwo skarżącej ma ograniczone możliwości wsparcia jej w opiece nad matką zwłaszcza w zestawieniu z opieką jakiej matka wymaga. Ze względu na częste interwencje ratunkowe i konieczne pobyty szpitalne, matka skarżącej wymaga stałej obecności opiekuna. W tej sytuacji nawet ewentualna pomoc rodzeństwa biorąc pod uwagę ich uwarunkowania osobiste i zdrowotne jawi się jako niewystarczająca.

Zatem nie można podzielić stanowiska organu, że charakter opieki jaki skarżąca sprawuje nad matką przy właściwej organizacji czasu i wsparciu rodzeństwa pozwala na podjęcie zatrudnienia choćby w niewielkim wymiarze czasu pracy. Organ w swej ocenie w ogóle nie uwzględnił dokumentacji medycznej matki skarżącej, która w przeważającej części została przedłożona na etapie postępowania administracyjnego (ta część dokumentacji, która została przedłożona w postępowaniu sądowym z kolei dotyczy zdarzeń lub okoliczności sprzed wydania decyzji organu II instancji). Tymczasem jej mnogość, a nade wszystko zawartość ma zasadnicze znaczenia dla oceny stanu matki skarżącej oraz charakteru opieki jakiej wymaga, a którą otrzymuje od skarżącej. Opieka ta w ocenie Sądu odpowiada swym charakterem opiece uprawniającej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji należało przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. co z kolei doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Końcowo Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W ocenie Sądu oznacza to, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na użyte w przepisie sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy do 31 grudnia 2023 r. złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i spełnili określone w ustawie przesłanki jego przyznania z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2013 r., II SA/Go 552/13 i wyrok WSA w Rzeszowie z 27 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1991/23).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i a w zw. z art. 135 p.p.s.a.