Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 551/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 810
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 listopada 2022 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 czerwca 2023 r. [...] działając podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U.

z 2023 r., poz. 810; dalej także: "ustawa o pomocy państwa"), w wyniku rozpatrzenia odwołania I. R. (dalej także: "skarżący", "strona") Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy") utrzymał

w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "ZUS", "organ

I instancji", "Zakład") z 21 listopada 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.-L. R..

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

I. R. wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2022 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego 500+ na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. na pięcioro dzieci, w tym J.-L. R..

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.L. R.

w okresie świadczeniowym od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. podnosząc, iż świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie mieszka i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. W uzasadnieniu wskazał, iż we wniosku zaznaczono, że dotyczy koordynacji. Podniósł, że organ odmówił przyznania świadczenia w sposób nieuzasadniony pozbawiając skarżącego funkcji ojca sprawującego opiekę nad dziećmi, wnoszącego największy wkład w zapewnienie środków na potrzeby rodziny. Organ nie wziął pod uwagę innej podstawy prawnej, to jest Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietna 2004 r. str. 1 z późn. zm. Dz. Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne, Rozdz. 5, t. 5, str. 72 z późn. zm.).

Prezes ZUS decyzją z dnia 16 czerwca 2023 r., wskazaną na wstępie

i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji brak jest podstaw do uchylenia ww. decyzji Zakładu, ponieważ na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów ustalono, że strona nie spełnia warunków określonych w art. 4 ust. pkt 1 ustawy o pomocy państwa, tj. dziecko nie zamieszkuje ze skarżącym w Polsce.

Dodał, że w świetle ww. ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcowi, do którego stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (obywatel państwa UE/EFTA), na dziecko z którym wspólnie zamieszkuje, i które pozostaje na jego utrzymaniu.

Tymczasem, z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie, zdaniem Prezesa ZUS wynika, że we wniosku o świadczenie skarżący wskazał adres zamieszkania

w Polsce zgodnie z zaświadczeniem o zarejestrowaniu obywatela Unii Europejskiej

z 7.07.2021 r. wydanym przez Wojewodę M., wynajmuje mieszkanie

w Polsce pod adresem wskazanym we wniosku i prowadzi tu pozarolniczą działalność gospodarczą. Z dokumentacji nie wynika natomiast, że strona zamieszkuje w Polsce

z ww. dzieckiem. We wniosku o świadczenie z 5.04.2022 r. skarżący wskazał, że dziecko mieszka w Rumunii i mimo wezwania nie przedłożył dokumentów potwierdzających, że dziecko zmieniło miejsce zamieszkania do Polski. W wyniku weryfikacji danych z Rejestru Szkół i Placówek Oświatowych ustalono dodatkowo, że dziecko nie widnieje w rejestrze jako uczęszczające do placówek oświatowych

w Polsce, oraz, że z tytułu prowadzonej w Polsce pozarolniczej działalności gospodarczej odprowadza składki emerytalno-rentowe i na ubezpieczenie zdrowotne za siebie, jednak nie zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego dziecka. Okoliczności te pośrednio wskazują, że dziecko nie zamieszkuje ze skarżącym w Polsce.

Mając zatem na uwadze ustalenie, że skarżący zamieszkuje w Polsce oraz, że tu znajduje się centrum jego interesów życiowych, oraz fakt, że nie przedłożył on wskazanych dokumentów potwierdzających, że dziecko zamieszkuje razem z nim

w Polsce, nie udokumentował prawa do pobierania świadczenia wychowawczego na ww. dziecko, Prezes ZUS przyjął, że brak jest podstaw do zmiany decyzji organu

I instancji i przyznania świadczenia wychowawczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 4, art. 10, art.13 oraz art. 16 ustawy

o pomocy państwa.

Mając powyższe na względzie wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności wydania zaskarżonych decyzji i rażące naruszenie prawa.

Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dokumentów załączonych do skargi,

z 7.02.2023r. na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że kwestionowane decyzje na wszystkie swoje dzieci otrzymał drogą elektroniczną 16.06.2023r. Wszystkie decyzje są jednakowej treści. Jako powód odmowy wskazano brak spełnienia warunków określonych w art. 4 ust. pkt 1 ustawy o pomocy państwa, tj. brak zamieszkiwania dzieci ze skarżącym w Polsce.

Dodał, że wniosek był składany na PUE ZUS za pomocą aplikacji tzw. kreatora. Zamieszczone zostały wszystkie informacje zgodne z ustawą o pomocy państwa – art. 13 ust. 3 i ust 3a. Niebawem na profilu informacyjnym PUE ZUS pojawił się komunikat że wniosek jest zarejestrowany i podlega koordynacji. Również z treści wniosku

o świadczenie wychowawcze wynika, iż część członków rodziny przebywa w Rumunii (jednym z krajów objętych koordynacją). Powyższe wynika z przepisu art. 16 ustawy

o pomocy państwa, którego treść końcowo skarżący przytoczył w skardze.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wystąpił o jej oddalenie. Wskazał, iż z zapisów znajdujących się w systemie informatycznym wspomagającym obsługę świadczeń rodzinnych w dniu 5.04.2022r. skarżący wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na dzieci D. R., I.-E.l R., J.-L. R., L.- D.R., M.-K. R. na okres świadczeniowy od 1.06.2022 r. do 31.05.2023 r.

Do wniosku skarżący dołączył akty urodzenia dzieci (D., l., J., L.), a następnie do pisma POG z 5.04.2022 r. dołączył akt urodzenia dziecka M.K. R.. We wniosku wskazał, że dzieci nie mieszkają z nim w Polsce. Miejscem ich zamieszkania jest Rumunia [...].

Z uwagi na fakt, że we wniosku skarżący nie wskazał numerów PESEL dzieci, pismami z 20.10.2022 r. Zakład wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających nadanie numerów PESEL, skanów dowodów osobistych lub paszportów. Wobec braku odpowiedzi, decyzjami z 21 listopada 2022 r. odmówiono stronie prawa do świadczenia wychowawczego na wszystkie ww. dzieci.

Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o ich zmianę.

Odwołanie zainicjowało postępowanie wyjaśniające w zakresie dotyczącym miejsca faktycznego zamieszkania wnioskodawcy i dzieci - jako istotnej okoliczności do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, które wykazało, że dzieci nie widnieją w rejestrze jako uczęszczające do placówek oświatowych w Polsce. Skarżący prowadzi w Polsce pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu odprowadza składki emerytalno-rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne. W systemie brak jest przy tym informacji o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego ww. dzieci. Natomiast w rejestrze PESEL KEP zarówno wnioskodawca, jak i dzieci nie mają wprowadzonych adresów zamieszkania w Polsce. W świetle powyższych ustaleń oraz kolejnego wniosku o świadczenie wychowawcze złożonego 18 kwietnia 2023r. na te same dzieci

i ten sam okres świadczeniowy (2022/2023) z treści którego z kolei wynika, iż dzieciom skarżącego nadano numery PESEL, nie wskazując ich miejsca zamieszkania

w Rumunii, Prezes Zakładu 25 maja 2023 r. wezwał skarżącego do nadesłania dokumentu wystawionego przez właściwy urząd wojewódzki, że jako obywatel UE skarżący zarejestrował swój pobyt oraz pobyt dzieci w Polsce lub przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że wystąpił z takim wnioskiem oraz do nadesłania dokumentu wystawionego przez właściwy urząd gminy potwierdzającego adres zameldowana oraz zaświadczenia wystawionego przez szkołę potwierdzającego od kiedy i do jakiej szkoły uczęszczają dzieci.

W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że do 18 kwietnia 2023r. skarżący zamieszkiwał w Polsce sam. Dzieci oraz żona zamieszkiwały w Rumunii. Tam też chodziły w tym okresie do szkoły. Przedłożył zaświadczenie

o zarejestrowaniu obywatela Unii Europejskiej z 7.07.2021 r. wydane przez Wojewodę M. potwierdzające, że zarejestrował swój pobyt w Polsce oraz umowy najmu lokalu wskazujące, że w okresie od 1.01.2022 r. do 30.04.2023 r. wynajmuje on lokal w Polsce pod adresem wskazanym we wniosku na cele mieszkaniowe. Z treści umowy najmu lokalu zawartej na czas określony od 1.02.2023 r. do dnia 30.04.2023 r. wynikało, że w przedmiocie najmu będą zamieszkiwały dwie osoby dorosłe i 5 - cioro dzieci - § 4 pkt 4.1 umowy, co nie znajduje potwierdzenia w innych dokumentach oraz złożonym oświadczeniu. W okresie od 1.01.2022r. do 30.01.2023r. w lokalu miała zamieszkiwać jedna osoba.

Zdaniem organu, skarżący nie udokumentował zatem faktu, że w spornym okresie dzieci zamieszkują z nim i pozostają na jego utrzymaniu.

W związku z powyższym decyzjami Prezesa ZUS z 16.06.2023 r. utrzymano

w mocy decyzje ZUS z 21.11.2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci D. R., I.-E. R., J.-L. R., L.-D. R., M.-K. R..

Jednocześnie organ odwoławczy wywiódł, że świadczenie wychowawcze podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W rozumieniu tych przepisów świadczenie wychowawcze jest świadczeniem rodzinnym. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mogą mieć zastosowanie, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub członek jej rodziny:

mieszka lub pracuje najemnie albo pracuje na własny rachunek w państwie członkowskim UE/EFTA, w Wielkiej Brytanii (dotyczy osób objętych Umową Wystąpienia), lub

pobiera świadczenia z państwa UE/EFTA albo z Wielkiej Brytanii (dotyczy osób objętych Umową Wystąpienia).

Przepisy art. 68 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 regulują natomiast zasady wyznaczenia państwa mającego pierwszeństwo w zakresie ustalenia świadczenia rodzinnego dla osób przemieszczających się pomiędzy systemami zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE/EFTA lub Wielkiej Brytanii (w odniesieniu do osób objętych Umową Wystąpienia). Przepisy te mają na celu:

zagwarantowanie aby osoby, które przemieszczają się pomiędzy systemami zabezpieczenia społecznego państw członkowskich, nie zostały z tego powodu pozbawione prawa do świadczenia rodzinnego w każdym z państw,

zapobieżenie sytuacji, w której osoba migrująca w ogóle nie otrzyma świadczenia rodzinnego, bo w żadnym z państw nie spełni warunków do ich otrzymywania,

w szczególności z powodu zamieszkiwania za granicą lub zamieszkiwania członków rodziny za granicą.

Przepisy te wyznaczają więc:

minimalny zakres uprawnień przysługujących osobom przemieszczającym się między państwami członkowskimi UE/EFTA,

podstawowy mechanizm podziału kosztów świadczeń rodzinnych, ponoszonych przez państwa członkowskie, niewykluczający ponoszenia wyższych kosztów, jeśli prawo krajowe państwa członkowskiego przewiduje wyższy poziom świadczeń niż wynikający z prawa Unii Europejskiej.

Jeżeli w państwach członkowskich, między którymi dana osoba się przemieszcza, udzielane są świadczenia rodzinne w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, wyznaczane jest państwo mające pierwszeństwo, tj. państwo zobowiązane do przyznania świadczenia rodzinnego. W takiej sytuacji, państwo wyznaczone jako mające pierwszeństwo przyznaje świadczenie rodzinne zgodnie

z przepisami obowiązującymi w ustawodawstwie tego państwa. Natomiast drugie

z państw członkowskich na gruncie prawa UE, musi wypłacać jedynie tzw. dodatek dyferencyjny, o ile przysługujące w nim świadczenie rodzinne jest wyższe niż

w państwie mającym pierwszeństwo.

Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci gwarantują wypłatę świadczenia wychowawczego w pełnej gwarantowanej wysokości, także w przypadku, gdy Polska nie jest państwem mającym pierwszeństwo. Jeżeli zgodnie z przepisami

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustawodawstwo polskie nie jest ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo, świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości określonej w polskich przepisach.

Ustalenia, czy w danym przypadku mają zastosowanie przepisy o koordynacji dla osób zamieszkałych w Polsce dokonuje się na podstawie danych wskazanych przez wnioskodawcę we wniosku. Jeśli osoba, która mieszka w Polsce wskazała we wniosku, że: pracuje albo pobiera świadczenie w państwie UE/EFTA lub drugi rodzic dziecka mieszka, pracuje albo pobiera świadczenie z państwa UE/EFTA podlega przepisom

o koordynacji unijnej.

Z przyczyn technicznych w działaniu aplikacji wspomagającej obsługę spraw świadczeń dla rodzin wniosek skarżącego z 5.04.2022 r. wraz z pełną dokumentacją został przesłany elektronicznie do właściwego urzędu wojewódzkiego w dniu 1.08.2023 r. Zdaniem Prezesa ZUS jednak, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Wojewody pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wynika to z przepisu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wprowadza gwarancję wysokości świadczenia wychowawczego dla osób zamieszkałych w Polsce, które podlegają przepisom o koordynacji unijnej - o ile spełnione są pozostałe warunki do przyznania świadczenia określone w polskich przepisach.

W świetle przepisów art. 4 ust 2 ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sprawie skarżącego nie zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia, zgodnie z którymi świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.

Wskazano jednocześnie, iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, w dniu 7 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzje Za kładu Ubezpieczeń społecznych z dnia

21 listopada 2022 r. Skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę przesłano Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (obecnie Wydział VII Zamiejscowy w Radomiu), który zarejestrował sprawy pod sygnaturami I SA/Wa 386/23, I SA/Wa 387/23, I SA/Wa 388/23, I SA/Wa 389/23, I SA/Wa 390/23, wnosząc

o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1pkt 5 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że są one dotknięte wadami uzasadniającymi ich uchylenie.

Sporem w sprawie objęte jest prawo skarżącego do świadczenia wychowawczego na dziecko (J.-L. R.) w okresie świadczeniowym od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przyczyną odmowy przyznania prawa do ww. świadczenia była okoliczność niezamieszkiwania dziecka wraz ze skarżącym

w Polsce.

Skarżący kwestionując prawidłowość wydanych w sprawie decyzji, powołuje się zaś na art. 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810; także jako "ustawa o pomocy państwa") wskazując zarówno w skardze, jak i w odwołaniu, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zauważyć także należy, iż jak wynika z akt administracyjnych w toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 9 czerwca 2023 r. poinformował organ odwoławczy, iż do dnia 18 kwietnia 2023 r. skarżący zamieszkiwał w Polsce sam, zaś dzieci i żona zamieszkiwały w Rumunii. Od 18 kwietnia 2023 r. skarżący zamieszkuje w Polsce wraz z dziećmi i żoną.

Jak także wynika z akt administracyjnych skarżący złożył na ten sam okres świadczeniowy (od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.) kolejny wniosek

o świadczenie wychowawcze (z dnia 18 kwietnia 2023 r.) na dzieci wskazane także we wniosku z dnia 5 kwietnia 2022 r. Jak wynika z informacji z dnia 8 maja 2023 r. zostały skarżącemu przyznane świadczenia wychowawcze na każde z dzieci na okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Nie ulega zatem wątpliwości, iż okoliczność wspólnego zamieszkiwania

i pozostawania na utrzymaniu, w okolicznościach niniejszej sprawy – ojca dziecka, jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia.

Okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia jest także ustalenie czy w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z treści wniosku z dnia 5 kwietnia 2022 r. wynika bowiem, iż matka dzieci oraz dzieci zamieszkują na terenie Rumunii. Powyższa okoliczność nie jest przez organ odwoławczy kwestionowana, albowiem z odpowiedzi na skargę wynika, iż wniosek skarżącego z dnia 5 kwietnia 2022 r. wraz z pełną dokumentacją został przesłany elektronicznie do właściwego urzędu wojewódzkiego w dniu 1 sierpnia 2023 r. Wskazano jednocześnie, iż rozstrzygnięcie Wojewody pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Z powyższym twierdzeniem organu odwoławczego nie można się zgodzić.

Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w sprawach,

w których mają albo mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby albo dziecka, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wojewoda wymieniają się informacjami niezbędnymi do realizacji tych przepisów, w szczególności danymi określonymi w art. 13 ust. 3 i 3a oraz informacjami dotyczącymi rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl art. 16 ust. 4 ww. ustawy wojewoda wykonuje obowiązki instytucji właściwej przewidziane w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z wyjątkiem obowiązków, o których mowa w ust. 2. Wojewoda, na podstawie informacji pozyskanych w wyniku zastosowania ust. 1 i 4, a także informacji znanych mu z urzędu oraz uzyskanych bezpośrednio od osób, o których mowa w ust. 1, ustala, czy i w jakim okresie w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także wyznacza ustawodawstwo mające pierwszeństwo zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 5 ustawy o pomocy państwa) oraz niezwłocznie przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacje o ustaleniach, o których mowa w ust. 5 (art. 16 ust. 6 ww. ustawy). Zgodnie zaś z art. 16 ust. 7 ustawy o pomocy państwa informacje przekazane przez wojewodę, zgodnie z ust. 6, stanowią dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia wychowawczego, jeżeli mają wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego lub jego wysokość.

W sytuacji zatem, gdy z wniosku o świadczenie wychowawcze wynika, że

w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego konieczne jest dokonanie ustaleń w tym względzie w myśl regulacji z art. 16 ustawy o pomocy państwa, albowiem przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed przepisami krajowymi i w przypadku kolizji przepisów krajowych z przepisami unijnymi, zastosowanie mają przepisy unijne.

W tym względzie istotne znaczenie ma art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. L 166 z 30.4.2004, s. 1), zgodnie z którym osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie

z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim (zdanie pierwsze).

W sytuacji zatem gdy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, odnośnie miejsca zamieszkania członka rodziny stosować należy regulacje art. 67 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, co oznacza, że nawet gdy członkowie rodziny osoby uprawionej do świadczeń według ustawodawstwa kraju pierwszeństwa mieszkają w innym Państwie Członkowskim, to poprzez uprawnienie tej osoby do świadczeń rodzinnych w odniesieniu do tychże członków swojej rodziny, przyjmuje się jakby członkowie rodziny zamieszkiwali na terytorium tego państwa. Wobec tego gdy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ustawodawca unijny założył przyjęcie pewnej fikcji prawnej dotyczącej miejsca zamieszkania członków rodziny osoby uprawnionej do świadczeń, niezależnie od miejsca faktycznego pobytu członka rodziny.

Z tych względów brak ustalenia czy i w jakim zakresie mają zastosowanie

w sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w myśl art. 16 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy o pomocy państwa mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie

w niniejszej sprawie i odmowę przyznania świadczenia wychowawczego z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w zw. z art. 67 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. Zarzuty skargi w tej mierze należy zatem uznać za zasadne.

Wskazania także wymaga, że w świetle treści art. 54 § 2 p.p.s.a. argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się

w decyzji.

Stosownie do powyższych poglądów Sąd rozpoznając niniejszą sprawę stwierdza, że zaskarżone decyzje dotknięte są także istotnymi brakami w zakresie ich podstaw faktycznych. Sąd w konsekwencji pozbawiony został możliwości kontroli legalności zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji odwoławczej. Taki stan rzeczy powoduje konieczność wyeliminowania tych rozstrzygnąć z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone zgodnie

z zasadami wyrażonymi w treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Dostrzec należy, że decyzje te wskazują, iż powodem odmowy skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest brak spełnienia przesłanki zamieszkiwania dzieci ze skarżącym w Polsce, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa, przy czym w decyzji organu I instancji jako podstawę prawną wskazano jedynie ustawę zawierającą ww. przepis, zaś w decyzji organu odwoławczego w sposób niepełny oznaczono ww. jednostkę redakcyjną. Zauważyć jednocześnie należy, iż organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. wskazując na brak zamieszkiwania dziecka z ojcem w Polsce, w sytuacji gdy organ I instancji, jak wynika

z informacji z dnia 8 maja 2023 r. przyznał świadczenie wychowawcze na okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 maja 2023 r. Doprowadziło to do tego, iż w obrocie prawnym znajdowały rozstrzygnięcia odnoszące się do tego samego świadczenia, pozostające ze sobą w sprzeczności. Tymczasem w sytuacji ustalenia, iż świadczenie wychowawcze wskazane we wniosku w niniejszej sprawie zostało w toku postępowania odwoławczego przyznane w innym postępowaniu, należało rozważyć umorzenie postępowania w tej części na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Sąd podziela pogląd, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2021 r., II GSK 431/21).

Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji winno spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu

w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd.

Ponownie rozpoznając sprawę organy w sprawie zobligowane będą do ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego zgodnie przy zastosowaniu wykładni i wskazań zwartych powyżej. W trybie art. 16 ustawy o pomocy państwa winny pozyskać od właściwego Wojewody informacje czy i w jakim okresie w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a następnie dokonać oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, zaś dokonane ustalenia faktyczne, wyprowadzone z nich wnioski oraz podstawę prawna rozstrzygnięcia przedstawić w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia, skutkujące potrzebą ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, zdaniem Sadu zbędne było poszukiwanie i przeprowadzanie dowodu z dokumentów, o których skarżący wskazuje jako dołączonych do skargi z dnia 7 lutego 2023 r. Wskazać także wypada, iż jak wynika z odpowiedzi na skargę, w dniu 7 lutego 2023 r. skarżący wniósł skargę na decyzje organu I instancji z dnia 21 listopada 2022 r., które zostały zarejestrowane pod sygnaturami: I SA/Wa 386/23, I SA/Wa 387/23, I SA/Wa 388/23, I SA/Wa 389/23,

I SA/Wa 390/23. Wyjaśnić należy, iż istotnie do tut. Sądu zostały wniesione przez skarżącego skargi na decyzje organu I instancji z dnia 21 listopada 2022 r., przy czym zostały zarejestrowane pod sygnaturami: VIII SA/Wa 386/23, VIII SA/Wa 387/23,

VIII SA/Wa 388/23, VIII SA/Wa 389/23, VIII SA/Wa 390/23. Postanowieniami z dnia

17 sierpnia 2023 r. skargi te na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zostały odrzucone i postanowienia te są prawomocne.

Mając na uwadze wskazane naruszenia, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając jak w wyroku.