Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 134 par. 1, art. 145 par. 1 plt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134, art. 104, art. 107
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant sekr. sąd. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 listopada 2022 r. nr DLI-VII.7615.131.2022.KW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego T. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2022 r., znak DLI-VII.7615.131.2022.KW Minister Rozwoju i Technologii (dalej organ) po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej skarżący) od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., znak: [...], orzekającej w pkt. 1 o ustaleniu na rzecz C. S. odszkodowania w wysokości 163.595,00 zł za prawo własności nieruchomości położonej w województwie [...], powiecie [...], jedn. ewidencyjnej [...] - gmina wiejska, obrębie Nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,4198 ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku od km 0+000,00 do km 19+462,64 budowa drogi ekspresowej [...] na odcinku od km 550+507,30 do km 553+500,00, budowa drogi wojewódzkiej pomiędzy [...] a [...] na odcinku od km 0+000,00 (węzeł [...]) do km 3+562,67 (skrzyżowanie z [...]) w ramach inwestycji pn.: "[...] " (z węzłem) - węzeł "[...] (bez węzła), na długości około 19,463 km [[...]] + 3,008 km [[...]] +3,57 km [klasy G], w pkt. 2 o powiększeniu odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę 8.179,75 zł z tytułu wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz w pkt. 3 o zobowiązaniu do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Nr [...] stanie się ostateczna, jednakże nie wcześniej niż w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca odszkodowanie stanie się ostateczna

- umorzył postępowanie odwoławcze.

Stan sprawy był następujący:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca, znak: [...], Wojewoda [...] orzekł w pkt. 1 o ustaleniu na rzecz C. S. odszkodowania w wysokości 163.595,00 zł za prawo własności wyżej wskazanej nieruchomości, w pkt. 2 o powiększeniu odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę 8.179,75 zł z tytułu wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz w pkt. 3 o zobowiązaniu do wypłaty tak ustalonego odszkodowania Generalnego Dyrektora dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Nr [...] stanie się ostateczna, jednakże nie wcześniej niż w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca odszkodowanie stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rozwoju i Technologii złożył T. G. wskazując, iż organ wojewódzki powinien był przyznać odszkodowanie na jego rzecz, jako dzierżawcy gruntu za zniszczone uprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2022 r., znak DLI-VII.7615.131.2022.KW Minister Rozwoju i Technologii umorzył postępowanie odwoławcze.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy kluczowe znaczenie miało ustalenie, czy T. G. przysługuje przymiot strony w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 176, ze zm.), odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], jako właściciel przedmiotowej nieruchomości został wskazany C. S. W dziale III i IV ww. księdze brak było wpisów, zatem organ uznał że dzierżawcy nie przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Tym samym T. G. nie może zostać uznany za stronę postępowania i skutecznie wnieść odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., co skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 listopada 2022 r., znak DLI-VII.7615.131.2022.KW, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. G., zaskarżając ją w całości i wnosząc o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o odszkodowanie dotyczącego wartości naniesień roślinnych na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...] gmina [...] powiat [...], ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

3) zasądzenie od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismem z dnia 26 maja 2022r. wystąpił do Wojewody [...] Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] o odszkodowanie w części dotyczącej wartości naniesień roślinnych na działce [...] położonej w obrębie [...] gmina [...] powiat [...]. W piśmie wskazano, że odszkodowanie obejmuje wszelkie nakłady związane z założeniem plantacji jak również utracone pożytki związane z dalszym prowadzeniem uprawy porzeczki czarnej. Wniosek został załatwiony odmownie, zatem skarżący wniósł odwołanie do Ministra Rozwoju i Technologii. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji ustosunkował się do decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022r. i do odwołania skarżącego od tej decyzji, którego to odwołania skarżący nie wnosił, bowiem przedmiotem odwołania było pismo – również z dnia [...] czerwca 2022r. – załatwiające odmownie wniosek z dnia 26 maja 2022r. Skarżący podkreślił, że nie był adresatem decyzji Wojewody [...] Nr [...], nigdy tej decyzji nie otrzymał, nie zna rozstrzygnięć w niej zawartych a zatem nie mógł wnosić odwołania .

Z przytoczonych powodów zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa i stała się zdaniem skarżącego bezprzedmiotowa co uzasadnia jej uchylenie w całości i przyznanie odszkodowania za poniesione nakłady w uprawie porzeczki czarnej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

C. S. (dalej uczestnik postępowania) w piśmie z dnia 17 marca 2023r. wniósł o oddalenie skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia 3 listopada 2022 r., znak DLI-VII.7615.131.2022.KW Ministra Rozwoju i Technologii wydana po rozpatrzeniu odwołania T. G. od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., znak: [...], którą organ umorzył postępowanie odwoławcze.

Istota zarzutów skargi sprowadza się tego, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od innego rozstrzygnięcia niż to, które skarżył skarżący.

Bezspornie pismem z dnia 26 maja 2022r. (w altach sprawy), tj. w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania na rzecz C. S. za prawo własności nieruchomości dzierżawionej przez skarżącego, skarżący wystąpił do Wojewody [...] Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] o odszkodowanie w części dotyczącej wartości naniesień roślinnych na działce [...] położonej w obrębie [...] gmina [...] powiat [...]. W piśmie skarżący sprecyzował, że wniosek o odszkodowanie obejmuje wszelkie nakłady związane z założeniem plantacji jak również utracone pożytki związane z dalszym prowadzeniem uprawy porzeczki czarnej. [...] Urząd Wojewódzki pismem z dnia [...] czerwca 2022r mającym (w ocenie skarżącego) charakter decyzji administracyjnej bowiem zawiera rozstrzygnięcia w sprawie, odmówił przyznania w/w odszkodowania, wskazując że skarżącemu jako dzierżawcy nie przysługuje przymiot strony. W tym samym dniu organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Wobec powyższego skarżący uznając ustalenia organu za nieprawidłowe, wniósł w dniu 28 czerwca 2022 pismem znak sprawy: [...] odwołanie do Ministra Rozwoju i Technologii. Wskutek odwołania od decyzji Minister Rozwoju i Technologii wydał w dniu 03 listopada 2022r decyzję znak sprawy: DLI-V1I.7615..131.2022.KW, która jest przedmiotem niniejszej skargi.

Niewątpliwie organ bezzasadnie uznał, że odwołanie dotyczy decyzji Nr [...], bowiem z jego treści jasno wynika, że skarżący kwestionuje sposób załatwienia jego wniosku z dnia 26 maja 2022r. Okoliczność, że skarżący uznał pismo Wojewody [...] za "mające charakter decyzji administracyjnej" nie zwalnia organu z obowiązku dokonania własnej oceny. Na marginesie należy zauważyć, że organ nie zmienił swojego stanowiska nawet wobec twierdzeń skargi, gdzie wprost wskazano co dokładnie było przedmiotem odwołania.

Postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego, fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić m.in. czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W tym miejscu porządkowo należy wskazać, że jeżeli organ uznał, że odwołanie dotyczy decyzji Nr [...] to powinien sprawdzić, czy termin do wniesienia odwołania – liczny od dnia otrzymanie tej decyzji przez C. S. – został zachowany. W aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego odbiór decyzji przez ostatnio wymienionego. Zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy Kpa lub przez przepisy szczególne. Przyjmuje się, że ze środka odwoławczego można skorzystać wówczas, gdy jest dopuszczalny z ustawy. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Niedopuszczalne jest odwołanie od czynności organu administracji publicznej, która nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 i 107 kpa. W niniejszej sprawie taką czynnością było poinformowanie skarżącego przez organ I instancji pismem z dnia [...] czerwca 2022r., o tym, że nie jest uprawniony do otrzymania odszkodowania.

W takiej sytuacji, organ odwoławczy winien na podstawie art. 134 kpa stwierdzić w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Na marginesie - podobne rozstrzygnięcie powinno zapaść wobec stwierdzenia, że skarżący nie ma przymiotu strony w toczącym się postępowaniu.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że dają one podstawę do podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.