Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1063/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 1a pkt 2, 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 roku sprawy ze skargi P.P.H.U. A s.c. w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 i nałożenia sankcji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P.P.H.U. A s.c. w [...] 457 ( czterysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania A K. W., W.W. s.c. w D., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. o odmowie przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: ONW – [...]strefa I na rok 2014 i nałożeniu sankcji w wysokości 384,85 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości.

Organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy wskazał, że w dniu [...] K. W. działając na rzecz AK. W., W.W. s.c. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 wraz z załącznikami graficznymi.

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego dołączył do materiału dowodowego oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych oraz umowę przeniesienia posiadania z dnia [...].

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego w Ł. wydał decyzję, w treści której odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej z uwagi na przedeklarowanie powierzchni. Organ I instancji uznał bowiem, że działki rolne oznaczone literami od E do J, położone na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926 o łącznej powierzchni 2,15 ha, zadeklarowane we wniosku strony skarżącej AK. W., W.W. s.c., do płatności ONW na rok 2014 zostały przejęte do użytkowania na podstawie umowy z dnia 12 lutego 2014r. do majątku osobistego K. W., a nie na rzecz AK. W., W.W. s.c. Wobec powyższego odmówiono przyznania płatności ONW do przedmiotowych działek rolnych.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej ustawą o wspieraniu obszarów wiejskich. Zakwestionowała prawidłowość stanowiska organu I instancji w kwestii przejęcia wskazanych działek rolnych do majątku osobistego K. W. Wskazała na treść oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych w którym jednoznacznie wskazano, że strona przejmującą jest AK. W., W.W. s.c. Strona skarżąca podniosła, że organ nie zauważa, że w przypadku spółki cywilnej prowadzenie spraw spółki jest prawem i jednocześnie obowiązkiem każdego wspólnika. Podpisanie więc umowy przeniesienia użytkowania tylko przez jednego wspólnika – K. W. nie oznacza, że to przeniesienie nastąpiło do majątku osobistego K. W.

Organ II instancji, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że strona skarżąca AK. W., W.W. s.c., we wniosku dnia [...] zadeklarowała do płatności ONW działki rolne oznaczone literami od E do J, położone na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926 o łącznej powierzchni 2,15 ha. Ustalono, że w dniu [...] zostało przeniesione posiadanie działek ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926 przez A. R. na K. W.(umowa przeniesienia z dnia 12 lutego 2014r., której stronami są A. R. i K. W.). Z oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych z dnia 12 lutego 2014 r., które wpłynęło w dniu 29 grudnia 2014 r. do BP w B. wynika, że przejmującym jest AK. W., W.W. s.c. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji ustalił, że powierzchnie działek rolnych zdeklarowanych we wniosku, położonych na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926, nie kwalifikują się do płatności, bowiem działki te nie zostały przekazane do majątku spółki cywilnej, lecz do majątku osobistego K. W.

Organ II instancji wskazał następnie, że uzyskanie płatności w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania związane jest z powstaniem zobowiązania do uprawy powierzchni działek rolnych, co do których została przyznana płatność w pierwszej decyzji. Zobowiązanie to powstało na skutek złożenia wniosku i otrzymaniu płatności ONW przez A. R. i obowiązuje od 18 kwietnia 2014 r. na powierzchnię równą 12,30 ha, w tym 2,18 ha na wyżej wymienionych działkach rolnych. Przejmowanie zobowiązań określone jest w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 40 poz. 329 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem ONW. Zgodnie z tym przepisem Jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych oraz wszystkich części działek rolnych, położonych na obszarach ONW i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi:

1) w przypadku gdy przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW;

2) na jego wniosek złożony do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW.

W ocenie organ u odwoławczego, w tym przypadku przepis ten nie znajdzie jednak zastosowania, bowiem A. R. nie zadeklarowała tych działek do płatności ONW w 2014 r. Dokonując natomiast oceny skuteczności przejęcia zobowiązania ONW od A. R. należy odnieść się do rozporządzenia ONW w brzmieniu z dnia 15 marca 2012 r. Konieczność odniesienia się do tekstu rozporządzenia ONW sprzed 15 marca 2014 r. wynika z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz. 323). A. R. podjęła zobowiązanie ONW w związku z wnioskiem o przyznanie płatności ONW złożonym w 2013 r., stąd zastosowanie mają przepisy sprzed nowelizacji, która miała miejsce w 2014 r. Dodatkowo zmiana rozporządzenia dokonana w 2014 r. w § 1 w pkt 7) uchyliła § 9 i § 9a rozporządzenia ONW dotychczas obowiązującego. W sprawie zaistniała sytuacja określona w § 9 ust. 2 pkt 2) rozporządzenia ONW. Strona złożyła oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych położonych na obszarach ONW z dnia 12 lutego 2014 r., które wpłynęło do BP w B. w dniu 29 grudnia 2014 r. Wraz z oświadczeniem musi zostać złożona umowa na podstawie, której zostało przeniesione posiadanie. Inaczej niż przy płatnościach bezpośrednich do uzyskania płatności ONW wymagana jest realizacja zobowiązania trwającego 5 lat od dnia przyznania pierwszej płatności. Bez przejęcia zobowiązania ONW nie ma możliwości, pomimo faktycznej uprawy działek rolnych, uzyskania płatności ONW. Na tych samych działkach rolnych nie może być w tym samym czasie więcej niż jednego zobowiązania ONW. W ocenie organu II instancji nie zostało skutecznie przejęte zobowiązanie ONW od A. R. na rzecz AK. W., W.W. s.c. W umowie z dnia [...] wskazano, że A. R. przenosi użytkowanie gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926 na rzecz K. W. Wobec tego, że rozporządzenie ONW wymaga umowy, w związku z którą następuje przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem ONW, w umowie powinien być wyraźnie wskazany podmiot, na który przechodzą obowiązki wynikające z realizacji zobowiązania. Z umowy z dnia [...] wynika jedynie, że przejmującym posiadanie jest K. W. działająca w imieniu własnym, a nie na rzecz AK. W., W.W. s.c. Zdaniem organu II instancji, aby mówić o prowadzeniu spraw spółki, trzeba to ujawnić w treści czynności prawnej. Bez takiego ujawnienia przyjąć należy, że to K. W. jest przejmującym posiadanie gruntów położonych na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926, a nie wspólnie prowadzone przedsiębiorstwo wraz z W.W. w formie spółki cywilnej. Przyznanie płatności spółce cywilnej nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wobec czego działki rolne wskazane w umowie o przeniesienie użytkowania z dnia [...] i zadeklarowane we wniosku z dnia 14 maja 2015 r., tj. działka rolna J położona na działce nr 252/1 o powierzchni 0,35 ha , l położona na działce nr 252/2 o powierzchni 0,30 ha, H położona na działce nr 197/1 o powierzchni 0,42 ha, G położona na działce nr 349 o powierzchni 0,14 ha, E położona na działce nr 925 o powierzchni 0,30 ha, F położona na działce nr 926 o powierzchni 0,64 ha, nie mogą być wliczone do powierzchni, co do której obliczana jest płatność ONW. Strona skarżąca nie przedstawiła dowodu potwierdzającego przeniesienie posiadania wymienionych działek rolnych na przedsiębiorstwo utworzone przez wspólników spółki cywilnej. Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 2,15 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania płatności, wyniosła 0,00 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 2,15 ha, co stanowi 100 %. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50 % powierzchni stwierdzonej, to należało odmówić przyznania płatności i nałożyć sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni. Wysokość sankcji wynosi 384,85 zł (2,15 ha x 179 zł/ ha).

Organ podkreślił, że od 15 marca 2015 r. numer identyfikacyjny producenta rolnego nadaje się spółce cywilnej, a nie jak było to do tej pory jednemu wspólnikowi, za zgodą pozostałych. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. poz. 308) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 52, nadany przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wspólnikowi spółki cywilnej, uważa się za numer nadany tej spółce, co znajduje swoje odzwierciedlenie w nowym brzmieniu art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 807).

Organ II instancji stwierdził nadto brak podstaw do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., nr L 316, str. 65), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1122/2009. Wskazał przy tym, że złożony przez rolnika wniosek o przyznanie płatności na 2014 r. nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują zebrane w sprawie dowody i okoliczności ustalone w trakcie kontroli na miejscu. Strona skarżąca nie wykazała też, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości i nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 73 ust 2 rozporządzenia nr 1122/2009. Z przepisu tego wynika, że w sytuacji, gdyby producent rolny poinformował organ na piśmie, iż wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, wówczas informacje podane przez producenta rolnego powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji. Organ zaś nie może na tej podstawie odmówić przyznania płatności.

W skardze na powyższą decyzję AK. W., W.W. s.c. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy takich jak umowa użytkowania oraz oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW wprost wynika, że przeniesienie posiadania nastąpiło na rzecz AK. W. W.W. s.c. Organ II instancji, mimo iż zauważył istnienie oświadczenia z którego wynika, że przejmującym jest spółka cywilna – "zignorował" sformułowany w odwołaniu zarzut, nie odnosząc się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: ONW – [...] strefa I na rok 2014 i nałożenia sankcji.

Natomiast istotę sporu stanowi prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń faktycznych sprawy, co do przeniesienia posiadania przez A. R. działek rolnych położonych na obszarach ONW i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, na rzecz innego podmiotu tj. AK. W., W.W. s.c., w wyniku umowy przeniesienia użytkowania z dnia [...]

W ocenie organu rozporządzenie ONW wymaga umowy, w związku z którą następuje przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem ONW. W umowie powinien być wyraźnie wskazany podmiot, na który przechodzą obowiązki wynikające z realizacji zobowiązania. Z umowy z dnia [...] wynika jedynie, że przejmującym posiadanie jest K. W. działająca w imieniu własnym, a nie na rzecz AK. W., W.W. s.c. Zdaniem organu II instancji, aby mówić o prowadzeniu spraw spółki, trzeba to ujawnić w treści czynności prawnej. Bez takiego ujawnienia przyjąć należy, że to K. W. jest przejmującym posiadanie gruntów położonych na działkach ewidencyjnych o nr 252/1, 252/2, 197/1, 349, 925, 926, a nie wspólnie prowadzone przedsiębiorstwo wraz z W.W. w formie spółki cywilnej. Przyznanie płatności spółce cywilnej nie znajduje zatem uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem strony skarżącej z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, takich jak umowa przeniesienia użytkowania oraz oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW wprost wynika, że przeniesienie posiadania nastąpiło na rzecz AK. W. W.W. s.c. Organ II instancji, mimo iż zauważył istnienie oświadczenia z którego wynika, że przejmującym jest spółka cywilna – "zignorował" ten fakt i sformułowany w związku z tym faktem w odwołaniu zarzut, nie odnosząc się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy podnieść, że zasady i tryb przyznawania rolnikom pomocy finansowej, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U., nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem ONW, w wersji z dnia 15 marca 2010 r., obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz. 323) oraz przy uwzględnieniu faktu, że A. R. jak wyjaśnił organ odwoławczy, podjęła zobowiązanie ONW w związku z wnioskiem o przyznanie płatności ONW złożonym w 2013 r.

Rozporządzenie ONW zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 173), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

W świetle § 6 ww. rozporządzenia: Jeżeli nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych oraz wszystkich części działek rolnych, położonych na obszarach ONW i zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW, na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi:

1) w przypadku gdy przeniesienie posiadania miało miejsce nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW;

2) na jego wniosek złożony do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW.

2. Podmiot przejmujący posiadanie, we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podaje numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot przejmujący posiadanie dołącza:

1) oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w którym zobowiązuje się do:

a) kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, podjętym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych obszarach - w przypadku zaniechania prowadzenia tej działalności w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a;

2) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji.

4. Podmiot przejmujący posiadanie składa wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW przez przekazującego posiadanie.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności ONW przejmujący posiadanie wstępuje na miejsce przekazującego posiadanie.

6. Za dzień przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zadeklarowanych we wniosku na rzecz innego podmiotu uznaje się dzień określony w umowie sprzedaży, dzierżawy lub innej umowie, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeżeli w umowie nie został określony termin przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części zadeklarowanych we wniosku, za dzień przeniesienia posiadania tych działek lub ich części przyjmuje się dzień zawarcia umowy.

7. Termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie podlega przywróceniu.

Naczelny Sąd Administracyjny, w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12 przesądził, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, przysługuje spółce cywilnej.

Z art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 wynika, iż producentem rolnym, tj. rolnikiem, jest osoba fizyczna, osoba prawna, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty oraz które prowadzą działalność rolniczą. Odwołując się do uzasadnienia uchwały z dnia 30 maja 2012 r., wskazać należy, że grupa osób, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a) ww. rozporządzenia nr 73/2009 które związane są umową spółki cywilnej, muszą wspólnie (wszystkie) prowadzić działalność rolniczą w ramach wspólnego (jednego) gospodarstwa rolnego. Oznacza to więc, że według reguły współdziałania wspólników, a nie reguły współdziałania (wnoszenia wkładów) określonych przepisami prawa krajowego dotyczącymi spółki cywilnej, należy oceniać spełnienie przez grupę osób tworzących taką spółkę wymagań uprawniających do uzyskania płatności. Jednoznacznego podkreślenia tym samym wymaga, iż to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna. Kwestia przyznania wnioskowanej przez spółkę cywilną pomocy finansowej determinowana powinna być rezultatem przeprowadzonej przez organ administracji publicznej oceny, odnośnie do faktycznego prowadzenia działalności rolniczej w ramach jednego (wspólnego) gospodarstwa rolnego przez wszystkich członków grupy - tj. rolnika - związanych umową spółki cywilnej, zawiązanej w tak właśnie określonym celu oraz oceny spełniania przez tę grupę wszystkich innych wymagań uprawniających do uzyskania płatności.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy winny były przeprowadzić ustalenia w kontekście obowiązujących wskazanych wyżej przepisów prawa oraz rozważań na temat charakteru spółki cywilnej jako podmiotu uprawnionego do ubiegania się o płatności. Podkreślić w tym miejscu należy, iż postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazano, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich).

Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, jednak w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., zaś określone w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie zaskarżona decyzja wymogom powyższym nie odpowiada. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na dokumencie umowy z dnia 12 lutego 2014 r., i to przyjmując jej literalną treść, mimo że skarżący powyższe kwestionował, w oderwaniu od okoliczności sprawy oraz innych oferowanych przez stronę dowodów. Należy podkreślić, że organ w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie odniósł się do tych innych dowodów, i nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie mając na względzie słuszny interes strony. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji winna znaleźć się szczegółowa analiza i ocena wszystkich zarzutów strony. Zdaniem Sądu uzasadnienie podjętej odmowy przyznania pomocy finansowej i nałożenie sankcji winno zostać tak uzasadnione, aby była możliwa kontrola tego aktu i to zarówno przez samego skarżącego, oraz także przez Sąd rozpoznający sprawę na skutek złożenia skargi. W przedmiotowej sprawie brak jest powyższego. Należy podkreślić, że Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt załączonych przez organ (art. 133 p.p.s.a.). Dlatego też należy podkreślić, że zarówno uzasadnienie decyzji jak i same akta administracyjne w żaden sposób nie przekonują co do zasadności podjętej decyzji. Powyższe braki przede wszystkim w zakresie uzasadnienia prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza art. 11 k.p.a., tj. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Należy podkreślić, że przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji należy uznać za naruszenie przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Zgłoszenie przez stronę w odwołaniu konkretnych zarzutów (braku odniesienia się do formularza "oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych") przeciw ustaleniom organu I instancji dotyczącym prawidłowości przeniesienia użytkowania działek na rzecz AK. W. W.W. s.c., obligowało organ odwoławczy do przeprowadzenia dowodów pozwalających na odparcie lub uwzględnienie tych zarzutów. Z akt przekazanych Sądowi nie wynika, aby organ odwoławczy w jakikolwiek sposób odniósł się do tego zarzutu. Słusznie więc podkreśla strona skarżąca, że organ odwoławczy mimo, że zauważył istnienie takiego oświadczenia to zupełnie go zignorował i nie ocenił w aspekcie ustalenia praw AK. W. W.W. s.c., do otrzymania wsparcia finansowego w związku z przejęciem zobowiązania od A. R. i jego kontynuowania przez skarżącą, co jednoznacznie wynika z treści powyższego dokumentu zatytułowanego "oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych" (karta 138 akt adm.) W dokumencie tym z dnia [...] w polu 02. Nazwa pełna przejmującego: widnieje zapis AK. W. W.W. s.c. W aktach sprawy znajduje się również pismo zatytułowane Wyjaśnienie – skarga pochodzące od właściciela spornych działek, J.P., w którym wyjaśnia on, że "(...)Druk umowy – przeniesienia użytkowania otrzymano w ARiMR. Na druku tym wpisano imię i nazwisko K. W. jako pełnomocnika firmy "A" ponieważ brakowało miejsca na wpisanie pełnej nazwy, a pracownik ARiMR powiedział, że wystarczy imię i nazwisko pełnomocnika firmy. Umowa została przyjęta i potwierdzona za zgodność z oryginałem. Nie rozumiem działania Kierownika Biura Powiatowego – jeżeli miał on jakiekolwiek wątpliwości – powinien zwrócić się do Biura Powiatowego Agencji w P. o wyjaśnienie dlaczego w taki sposób wypełniono druk umowy". Również podkreślić wypada, że wezwanie organu, z dnia 20 kwietnia 2015r., do złożenia wyjaśnień skierowane do pełnomocnika AK. W. W.W. s.c. – K. W., jest wezwaniem do złożenia wyjaśnień w sprawie wykrytych nieścisłości, polegających na tym, że suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW, jest mniejsza od wielkości zobowiązania jakie podjął producent rolny. W kontekście tak sformułowanego wezwanie nieuprawnione jest twierdzenie organu, że strona była wzywana do złożenia wyjaśnień w związku z wątpliwościami co do legalności przeniesienia użytkowania spornych działek na stronę, ale z niego nie skorzystała. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wynikające z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich uproszczenie postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem są m.in. płatności ONW, zmierza wprawdzie do przyspieszenia postępowania administracyjnego, ale nie jest tak daleko idące, aby zwalniało organ z rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i pominięcia zarzutów strony.

Należy ponownie zwrócić uwagę, że Skarżąca kwestionował ustalenia poczynione w ramach kontroli administracyjnej i wskazywała, że sporna umowa przeniesienia użytkowania została zawarta przez K. W. w imieniu AK. W. W.W. s.c., czego potwierdzeniem jest złożenie przez AK. W. W.W. s.c. oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych (czego wymagają przepisy). W przypadku wątpliwości organ mógł więc przesłuchać K. W., drugiego wspólnika W.W. oraz A. R. na okoliczność wykazania spornego faktu. Organy mogły również zażądać dokumentów świadczących o wydatkach spółki związanych z rolniczym użytkowaniem spornych działek. Tymczasem skierowane wezwanie, zdaniem Sądu, było tak enigmatyczne, że nie wiadomo czego organ spodziewał się w wyniku tak sformułowanego wezwania. W tym miejscu godzi się jeszcze raz powtórzyć stanowisko NSA zawarte w uchwale z dnia 30 maja 2012 r., że kwestia przyznania wnioskowanej przez spółkę cywilną pomocy finansowej determinowana powinna być rezultatem przeprowadzonej przez organ administracji publicznej oceny, odnośnie do faktycznego prowadzenia działalności rolniczej w ramach jednego (wspólnego) gospodarstwa rolnego przez wszystkich członków grupy - tj. rolnika - związanych umową spółki cywilnej, zawiązanej w tak właśnie określonym celu oraz oceny spełniania przez tę grupę wszystkich innych wymagań uprawniających do uzyskania płatności.

W świetle art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 7 k.p.a.).

Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 10 listopada 2009 r. II SA/Go 735/2009, który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, obowiązywania tej zasady i wynikającego z niej obowiązku oparcia rozstrzygnięcia na miarodajnym i pełnowartościowym materiale dowodowym nie uchylają odmienności w zakresie postępowania dowodowego przewidziane w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na co wskazuje zasada praworządności określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Nadmierny formalizm organów, które w tej sprawie skupiły się na literalnej treści jednego dokumentu i dokonały jego oceny w oderwaniu od całokształtu okoliczności sprawy i pozostałych dowodów narusza powyższe przepisy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ powinien uzupełnić wytknięte braki w postępowaniu, w szczególności odnieść się do podnoszonych przez stronę zarzutów, co do mocy dowodowej oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych (karta 138 akt adm.) w kontekście uznania AK. W. W.W. s.c. jako przejmującej posiadanie działek rolnych - zobowiązanej do kontunuowania działalności rolniczej w zakresie zobowiązania ONW na spornych działkach, co stanowi warunek ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

ms