Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 602/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33(9) ust. 1-3,art.33(10)
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej k.p.a., w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej również ustawa, po rozpoznaniu odwołania J. S., dalej również skarżący, od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską - utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Uchwałą z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską J. S. Z uzasadnienia uchwały wynika, że J. S. uzyskał z testu 99 punktów. Komisja egzaminacyjna podała, że zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez J. S. liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

J. S. złożył odwołanie od w/w uchwały z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu zakwestionował prawidłowość pytań nr 2, 37, 41 i 65 i wniósł o uznanie swoich odpowiedzi na te pytania za poprawne.

Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania, uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

W uzasadnieniu decyzji podał, że stosownie do art. 339 ust. 1 ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona, jak wynika z art. 339 ust. 1b ustawy, zaś zgodnie z art. 339 ust. 1c ustawy, wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Działając w tym trybie, organ II instancji ustalił, że egzamin, którego strona odwołująca się była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami cytowanej wyżej ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 946 i 948).

Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej, który jest znany organowi II instancji z urzędu, gdyż został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 339 ust. 5 ustawy. Z protokołu nie wynika, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącego.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym należy uznać, że test egzaminacyjny, na którym opierał się przeprowadzony egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy.

W wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi i przeliczenia uzyskanych przez niego punktów stwierdzono, że J. S. poprawnie odpowiedział na 99 pytań, zatem uchwała komisji kwalifikacyjnej dotycząca ustalonego wyniku egzaminu jest prawidłowa.

Zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 2 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, kto w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego nakłaniał ją do popełnienia czynu zabronionego, a następnie dobrowolnie zapobiegł jego dokonaniu:

A. odpowiada jak za podżeganie,

B. odpowiada jak za pomocnictwo,

C. nie podlega karze".

Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na art. 24 w zw. z art. 23 Kodeksu karnego. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C".

Zgodnie z art. 23 k.k.: "§ 1. Nie podlega karze współdziałający, który dobrowolnie zapobiegł dokonaniu czynu zabronionego. § 2. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w stosunku do współdziałającego, który dobrowolnie starał się zapobiec dokonaniu czynu zabronionego."

Natomiast zgodnie z art. 24 k.k.: "Odpowiada jak za podżeganie, kto w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego nakłania ją do popełnienia czynu zabronionego; w tym wypadku nie stosuje się art. 22 i 23."

Zdaniem skarżącego zakwestionowane pytanie nie wynika wprost z przepisu, a wymaga dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi, powiązania go z innymi przepisami. Ponadto, uzasadniając poprawność udzielonej przez siebie odpowiedzi powołał się na instytucję prowokacji policyjnej, zakładając, że pytanie obejmuje także tę instytucję. Zdaniem skarżącego policjant dokonujący prowokacji nie odpowiada jak za podżeganie, lecz nie popełnia przestępstwa.

Minister Sprawiedliwości uznał powyższe zarzuty za niezasadne, bowiem treść powołanych przepisów jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Znajomość art. 24 i 23 § 1 k.k. pozwalała udzielić prawidłowej odpowiedzi na postawione pytanie egzaminacyjne, bez konieczności odwoływania się do jakichkolwiek form wykładni norm prawnych, analizy stanowisk doktrynalnych, czy też orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wskazał, że pytanie dotyczyło wprost instytucji prowokatora uregulowanej wyłącznie w art. 24 k.k., co potwierdza treść pytania, gdzie nie posłużono się określeniem doktrynalnym "prowokator", lecz użyto ustawowego zwrotu będącego powołaniem literalnej treści przepisu - "kto w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego nakłaniał ją do popełnienia czynu zabronionego". Nieuprawnione jest w przypadku omawianego pytania podejmowanie prób poszukiwania odpowiedzi w innych niż wskazane explicite w treści pytania aktach prawnych, a ponadto nie objętych wykazem tytułów aktów prawnych na egzamin wstępny (zob. ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji). Sposób sformułowania pytania wskazywał akt prawny regulujący instytucję prawną będącą przedmiotem pytania. W takiej sytuacji nie można brać pod uwagę prób odwoływania się przez skarżącego do innych znanych teorii i praktyki prawa karnego form prowokacji, nie tylko objętej art. 24 k.k., ale również prowokacji policyjnej rozumianej jako metoda operacyjna stosowana przez Policję i inne organy ścigania przestępstw (art. 144a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz art. 29-30 i 32 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu). Wyjaśnił, że pytanie wskazywało na możliwość lub brak możliwości zastosowania instytucji czynnego żalu w stosunku do osoby, która pierwotnie działała w celu skierowania przeciwko innej osobie postępowania karnego, nakłaniając ją do popełnienia czynu zabronionego, a następnie dobrowolnie zapobiegła jego dokonaniu. Tymczasem prowokacja, w rozumieniu powoływanej przez skarżącego prowokacji policyjnej, nie może w żadnym razie polegać na nakłanianiu do przestępstwa w celu skierowania przeciwko osobie nakłanianej postępowania karnego. Prowokator w rozumieniu art. 24 k.k. nie działa w celu doprowadzenia do popełnienia przestępstwa przez inną osobę, lecz przede wszystkim w celu stworzenia podstaw skierowania przeciwko niej postępowania karnego (por. wyrok SA w Krakowie z 21 września 2000 r., II Aka 152/00, KZS 2000, z. 10, poz. 30). Prowokacja policyjna jest wyłącznie metodą operacyjną uzyskiwania i weryfikowania dowodów mogących potwierdzać rzeczywiste popełnienie przestępstwa, zaś działania funkcjonariuszy są determinowane wyłącznie koniecznością należytego wykonania obowiązków służbowych, bez jakiegokolwiek wolitatywnego stosunku do osób objętych działaniami operacyjnymi. Stwierdził, że tzw. prowokacja policyjna, czy też potoczne rozumienie prowokacji (m.in. art. 216 § 3 k.k. i 217 § 2 k.k.) nie stanowią wyjątków od instytucji prowokatora uregulowanej w art. 24 k.k., czy też innych jej form, zatem prawnokarna ocena tego rodzaju zachowań odbywać się będzie bez zastosowania art. 24 w zw. z art. 23 k.k.

Minister Sprawiedliwości reasumując wskazał, że pytanie nr 2 zostało sformułowane jednoznacznie, posiada odpowiedź prawidłową i jest nią wyłącznie odpowiedź "A". Zarówno sposób sformułowania pytania, jak i propozycje odpowiedzi, nie mogły budzić wątpliwości uczestnika egzaminu posiadającego dostateczną wiedzę i znajomość art. 23 i 24 Kodeksu karnego.

Następne zakwestionowane przez zdającego pytanie nr 37 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu:

A. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy,

B. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda,

C. może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem."

Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 222 § 2 i art. 151 Kodeksu cywilnego a contrario.

Zgodnie z art. 222 § 2 k.c.: "Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń."

Natomiast art. 151 k.c. stanowi, że: "Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze."

Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "A". W jego ocenie zakwestionowane pytanie jest wadliwe, bowiem nie zawiera dosłownego brzmienia przepisów, na których zostało oparte i nie istnieje prawidłowa odpowiedź na tak sformułowane pytanie.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powyższe zarzuty są niezasadne. Zestawienie treści pytania z zaproponowanymi odpowiedziami wskazuje, że jedynie odpowiedź zawarta w pozycji "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe. Wyjaśnił, że w pytaniu zawarto kryterium przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia z winy umyślnej. Umyślność osoby, która przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczyła granice sąsiedniego gruntu powoduje, że po stronie właściciela tego gruntu odpadają ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od sprawcy przekroczenia zawarte w art. 151 k.c., bowiem te dotyczą wyłącznie sytuacji, kiedy przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego nastąpiło bez winy umyślnej. W tym znaczeniu, przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej jest więc działaniem a contrario w stosunku do nieumyślnego przekroczenia granicy i sprawcy takiego przekroczenia nie chronią już normy zawarte w szczególnym przepisie, jakim jest art. 151 k.c., bowiem właścicielowi gruntu, którego granica została naruszona w sposób umyślny przysługuje pełna ochrona jego własności zawarta w art. 222 § 2 k.c. Nie ma więc racji skarżący podnosząc, że z art. 151 k.c. nie wynika a contrario, że zaistnienie przesłanki winy umyślnej u sprawcy przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu automatycznie skutkuje możliwością przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bowiem sytuacja opisana w pytaniu jest de facto odwróceniem normy zawartej w przepisie art. 151 k.c.

Wskazał, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 37 wymagało jedynie literalnej znajomości art. 151 i art. 222 § 2 k.c. Natomiast poprawne konstruowanie pytań egzaminacyjnych nie może być utożsamiane z dosłownym cytowaniem przepisów prawa, w przeciwnym razie egzamin nie weryfikowałby wiedzy kandydata, lecz jego pamięć fotograficzną. Takie sformułowanie pytania, które wymaga od kandydata na aplikanta literalnej znajomości dwóch przepisów jest w pełni właściwe i zgodne z regułami prawidłowego konstruowania pytań testowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 137/11).

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 41 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, skutek względem współdłużników solidarnych ma:

A. przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z dłużników solidarnych,

B. zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych,

C. zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych."

Minister Sprawiedliwości podał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 374 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem: "§1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a jednym z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa. § 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników."

Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "B". W jego ocenie pytanie to posiada wadę konstrukcyjną, bowiem zostało sformułowane w sposób niekompletny.

Minister Sprawiedliwości uznał powyższy zarzut za niezasadny, bowiem w świetle art. 374 § 2 k.c. treść pytania wraz z odpowiedzią "C" tworzy zdanie prawdziwe. Nieprawdziwość odpowiedzi "B" wynika z treści art. 373 k.c. (zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników), natomiast nieprawdziwość odpowiedzi "A" wynika z treści art. 372 k.c. (przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że brak precyzyjnego wskazania podstawy powstania solidarności współdłużników, przy znajomości art. 369 i art. 3511 k.c., wymuszało na zdającym dokonanie założenia, iż podstawą powstania solidarności współdłużników była ustawa, Minister Sprawiedliwości wskazał, że pytanie dotyczyło zasad wynikających z art. 372-374 k.c. Organ wyjaśnił, że art. 368 k.c. stanowi, że zobowiązanie solidarne może wynikać z czynności prawnej, a wówczas strony mogą odmiennie uregulować skutki względem dłużników solidarnych, zachowania wierzyciela wobec tylko jednego z dłużników solidarnych. Skarżący poczynił dodatkowe założenie, a mianowicie, że solidarność dłużników wynikałaby z umowy oraz drugie założenie, że strony mogłyby odmiennie uregulować skutki względem dłużników solidarnych, zachowania wierzyciela wobec tylko jednego z dłużników solidarnych.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się zatem z argumentacją skarżącego, że pytanie zostało sformułowane zbyt ogólnie, a z jego treści powinno bezpośrednio wynikać, że odnosi się ono do solidarności powstałej z ustawy. Wyjaśnił, że sama istota pytań egzaminacyjnych sprowadza się do pytania o zasady prawne - o ile z treści pytania nie wynika wprost, że chodzi o wyjątki, czy sytuacje szczególne, wskazane wyraźnie w treści pytania, gdyż w przeciwnym wypadku byłyby to pytania niejasne, nieprecyzyjne, stwarzające możliwość udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi, czy też niezawierające żadnej poprawnej odpowiedzi.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 65 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, od wyroku sądu drugiej instancji:

A. przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego,

B. przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego,

C. nie przysługuje żaden środek zaskarżenia".

Minister Sprawiedliwości podał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 3941 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z tym przepisem: "Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania."

Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C", podnosząc zarzut wadliwej konstrukcji pytania powodującej, iż dwie odpowiedzi mogą zostać uznane za poprawne. Przy czym odpowiedź "A" jest poprawna przy założeniu, że użyte w pytaniu sformułowanie "od wyroku sądu drugiej instancji" może dotyczyć wyroku sądu drugiej instancji już po prawomocnym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji i po wniesieniu od niego środka odwoławczego, kiedy to przysługiwałaby skarga kasacyjna.

Ponadto wskazał na nieprecyzyjność art. 3941 § 11 k.p.c., powodującą, iż pytanie obejmuje kwestię sporną w doktrynie. Przytoczył fragment artykułu Marty Romańskiej, opublikowanego w "Przeglądzie Sądowym", w którym autorka wskazała m. in., że nieprawomocny wyrok może być wzruszony postanowieniem, na które przysługuje zażalenie.

Minister Sprawiedliwości uznał powyższe zarzuty za niezasadne, bowiem prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 65, zawarta w odpowiedzi "B", wynika wprost z treści przepisu art. 3941 § 11 k.p.c. Zawarty w treści pytania passus "od wyroku sądu drugiej instancji" nie wypaczył ani nie naruszył przy tym treści przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, lecz pozwolił na przyjęcie, że postawiony problem dotyczy zwyczajnego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, jakim w przypadku wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji jest orzeczenie wydawane w formie wyroku sądu drugiej instancji. W hipotezie przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, nie wyrażono wprawdzie expressis verbis, iż chodzi o rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji w formie wyroku, jednakże zastrzeżenie takie nie było konieczne, z uwagi na fakt, że przepisy ustawy formułowane za pomocą języka prawnego winny być zrozumiałe dla osób posługujących się tym językiem (w tym dla absolwentów wyższych studiów prawniczych), a przy tym w należytym stopniu syntetyczne, ażeby uniknąć zbędnej kazuistyki aktu prawnego. Podkreślił, że przez dookreślenie w treści pytania, iż chodzi o wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, nie ma wątpliwości, że środkiem odwoławczym przysługującym w takim przypadku jest zażalenie do Sądu Najwyższego, bowiem jest to rozstrzygnięcie nie kończące postępowania w sprawie. W przypadku rozstrzygnięć kończących postępowanie w sprawie, niezależnie czy w formie wyroku (oddalającego apelację lub zmieniającego rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji), czy postanowienia (uchylającego wyrok i odrzucającego pozew lub umarzającego postępowanie), przysługuje bowiem środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c.

Podniósł, że formułując zarzut nieprecyzyjności pytania nr 65 skarżący wprowadził dodatkowe założenia, co było niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Warszawie w z dnia 21 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 79/09, Lex nr 553560).

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego, w tym przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1927/11 wskazał, że zagadnienie, którego dotyczy zakwestionowane pytanie nie jest sporne w doktrynie i orzecznictwie. Natomiast bez znaczenia dla wyżej przedstawionej istoty kwestionowanego pytania są przywołane fragmenty artykułu M. Romańskiej "Zażalenie do Sądu Najwyższego na uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji" opublikowanego w Przeglądzie Sądowym 6/2013 - czy orzeczenie sądu drugiej instancji uchylające skarżony wyrok i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, mimo nazwania go wyrokiem, w swojej istocie nie jest być może postanowieniem. Przytaczanie dowolnie wybranych fragmentów z powyżej wskazanego artykułu autorstwa M. Romańskiej nie oddaje bowiem istoty tego opracowania.

Minister Sprawiedliwości odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o uznanie udzielonej odpowiedzi na pytanie nr 150 za odpowiedź prawidłową, w sytuacji zaznaczenia znakiem "X" błędnej odpowiedzi "C" z uwagi na omyłkę przy przenoszeniu odpowiedzi z testu na kartę odpowiedzi, wskazał, że pozytywne rozpatrzenie wniosku byłoby sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W art. 339 ust. 1a ustawy wskazano, że wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi ("A" albo "B", albo "C"), a stosownie do treści ust. 1c wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Treść powołanych wyżej przepisów znalazła odzwierciedlenie w informacjach przekazanych kandydatom przez przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej przed rozpoczęciem egzaminu oraz w pouczeniu zamieszczonym na pierwszej stronie zestawu pytań testowych, z którym każdy z kandydatów winien się zapoznać. W pkt 4 pouczenia wskazano, że wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi znakiem "X" jednej z trzech propozycji odpowiedzi w odpowiedniej kolumnie ("A" albo "B", albo "C"). Na każde pytanie testowe tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Natomiast w pkt 5 wskazano, że wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Odpowiedzi zaznaczone na zestawie pytań testowych nie będą podlegały ocenie. O podjętej decyzji kandydata, co do wyboru odpowiedzi na dane pytanie świadczy zatem wpisanie znaku "X" wyłącznie na karcie odpowiedzi w jednej kolumnie odpowiadającej jednej z zaproponowanych do tego pytania odpowiedzi. W konsekwencji, zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami, wpisanie znaku "X" w niewłaściwej kolumnie karty odpowiedzi przyporządkowanej danemu pytaniu przesądza o niemożności przyznania punktu, niezależnie od adnotacji poczynionej na arkuszu zestawu pytań testowych.

Wobec powyższego stwierdził, że zaznaczenie na karcie odpowiedzi znakiem "X" odpowiedzi "C" (nieprawidłowej) wyklucza możliwość stwierdzenia, że skarżący udzielił na to pytanie prawidłowej odpowiedzi i tym samym przyznania za nią punktu.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że niesprawiedliwe jest dosłowne rozumienie art. 339 ust. 1b ustawy o radcach prawnych, zakazujące dokonywania zmiany zakreślonej odpowiedzi, na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 194/11, Minister Sprawiedliwości, wskazał, że powoływanie się na fragmenty tego orzeczenia jest całkowicie chybione. Wyrok ten zapadł bowiem w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Opiera się on na zakwestionowaniu zgodności z ustawą o radcach prawnych rozporządzenia wykonawczego, które regulowało szczegółowe kwestie związane z uznawaniem udzielonych odpowiedzi na pytania egzaminacyjne. Ponadto dotyczyło sytuacji, kiedy skarżąca na karcie odpowiedzi zakreśliła odpowiedź poprawną i zamazała niepoprawną. Tymczasem egzamin, od którego wyniku odwołuje się skarżący został przeprowadzony w nowym stanie prawnym, kiedy to kwestionowane przez odwołującego przepisy są przepisami rangi ustawowej i nie podlegają zatem ocenie w aspekcie zgodności z ustawą.

Dodatkowo zauważył, że uwzględnienie wniosku skarżącego naruszałoby prawa tych kandydatów, którzy w pełni zastosowali się do zasad egzaminacyjnych. W konsekwencji tego rodzaju działania można byłoby ocenić jako podważające konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, według której wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP).

Ponadto wskazał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny.

Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie ma podstaw do zmiany ani uchylenia uchwały komisji kwalifikacyjnej i uwzględnienia wniesionego przez skarżącego odwołania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę z dnia [...] grudnia 2013 r. wniósł J. S. domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż skarżący nie uzyskał 100 punktów z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską i uznanie, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską,

2) art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż pytania nr 41, 65, 73, 136 egzaminu wstępnego na aplikację radcowską zostały sformułowane zgodnie z wymogami określonymi w w/w przepisie,

3) art. 339 ust. 1b w zw. z art. 339 ust. 1c ustawy o radcach prawnych poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, iż zaznaczenie na karcie odpowiedzi, znakiem "X" odpowiedzi "C" (nieprawidłowej) w pytaniu nr 150, wyklucza możliwość stwierdzenia, że skarżący udzielił na to pytanie prawidłowej odpowiedzi i tym samym przyznania za nią punktu.

II. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy uchwały z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej uchwały i orzeczenie, iż skarżący uzyskał wynik pozytywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

W uzasadnieniu skargi J. S. podtrzymał zarzuty, stanowisko i argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Ponadto podniósł, że uzasadnione wątpliwości co do precyzyjności i poprawności sformułowania budzi również pytanie nr 73.

Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać:

A. czynsz regulowany,

B. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie,

C. odszkodowanie."

Skarżący wskazał, że zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie była odpowiedź "C", oparta na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.), dalej u.o.p.l.

Zdaniem skarżącego, o ile biorąc po uwagę literalną treść przepisu, stanowiącą podstawę odpowiedzi, należy uznać, iż pytanie nie budzi kontrowersji, to jednak uwzględniając poglądy doktryny oraz orzecznictwa co do charakteru prawnego instytucji odszkodowania, określonej na podstawie art. 18 ust. 1 w/w ustawy, zasadne jest stwierdzenie, iż takie pytanie nie powinno znaleźć się na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską. Wskazał, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt III CZP 72/12, (Lex nr 746260): "charakter prawny odpowiedzialności przewidzianej w art. 18 ust. 1-3 u.o.p.l., determinujący charakter roszczeń, budzi kontrowersje. W literaturze wyrażono pogląd, że istota przewidzianego w art. 18 ust. 1 i 2 u.o.p.l. świadczenia osoby zajmującej lokal bez tytułu prawnego na rzecz właściciela, mimo że mowa w tym przepisie o odszkodowaniu, bliższa jest raczej wynagrodzeniu za korzystanie z rzeczy cudzej (art. 224 i 225 k.c.), charakter odszkodowawczy zaś ma odpowiedzialność uregulowana w art. 18 ust. 3 u.o.p.l, przy czym zdarzeniem wyrządzającym szkodę jest niemożność wykonania wyroku eksmisyjnego."

Zatem skarżący wskazał, że charakter prawny odszkodowania wyrażonego w art. 18 ust. 1 w/w ustawy należy utożsamiać raczej instytucją wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu, niż jako odszkodowanie sensu stricto (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 121/07, Lex nr 322099, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt IV CSK 490/11).

Mając na uwadze powyższe, skarżący podniósł, że pytanie nr 73 zawiera dwie prawidłowe odpowiedzi, co w świetle orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach II GSK 833/09, II GSK 115/10, II GSK 97/10, jest niedopuszczalne i z tego względu nie spełnia wymogów zawartych w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Mając na uwadze powyższe stwierdził, że odpowiedź B - wynagrodzenie za bezumowne korzystanie (zaznaczona przez skarżącego), może zostać uznana za prawidłową.

Skarżący zakwestionował ponadto poprawność pytania nr 136, bowiem w jego ocenie nie zawiera poprawnej odpowiedzi. Zakwestionowane przez skarżącego pytanie brzmiało:

"Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ekstradycja:

A. jest zawsze zakazana w przypadku obywatela polskiego,

B. jest dopuszczalna wobec obywatela polskiego, jeżeli ma nastąpić na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią agresji,

C. jest dopuszczalna, jeżeli dotyczy osoby podejrzanej o popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych."

Skarżący wskazał, że zgodnie z wykazem prawidłowych odpowiedzi poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "B" i jako podstawę prawną wskazano art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podniósł, że przyjęcie jako podstawy prawnej art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji, dla uznania poprawności odpowiedzi "B" jest błędne i niemożliwe do uwzględnienia jako prawidłowe, ponieważ te dwa przepisy wzajemnie się wykluczają. Art. 55 ust. 3 Konstytucji dopuszcza ekstradycję, natomiast art. 55 ust. 4 Konstytucji zakazuje ekstradycji. Wskazana podstawa prawna powoduje, że odpowiedź "B" nie może zostać uznana za prawidłową, a tym samym pytanie nie zawiera prawidłowej odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących pytania nr 73. Wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem: "Osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie." Zatem pytanie zostało sformułowane w jasny i zrozumiały sposób.

Wskazał, że nie można zgodzić się z tezą zaprezentowaną przez skarżącego, że "charakter prawny odszkodowania wyrażonego w art. 18 w/w ustawy należy utożsamiać raczej z instytucją wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu, niż jako odszkodowanie sensu stricto". Wskazał, że istotna obydwu roszczeń jest znacząco różna. Niewątpliwie odszkodowanie stanowi formę wynagrodzenia za poniesione straty, ale w ujęciu prawnym nie może być utożsamiane z wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie. O odszkodowaniu stanowi między innymi art. 361 § 1 k.c., a o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie art. 224 § 2 k.c.

Podkreślił, że brzmienie art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisu tego wynika, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, a nie wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Wyjaśnienie, dlaczego ustawodawca przewidział przedmiotowe roszczenie odszkodowawcze, a nie wynagrodzenie za bezumowne korzystanie wynika także z art. 18 ust. 2 i 3 tej ustawy, w których to przepisach przewidziana jest różna metodologia liczenia odszkodowania, w zależności od stanu faktycznego danej sprawy. Wynagrodzenie zaś za bezumowne korzystanie takiej możliwości nie daje. Stąd właśnie wywody Sądu Najwyższego w powołanej uchwale z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt III CZP 72/12, w której Sąd Najwyższy rozważa różnice między regulacją zawartą w ust. 2 i ust. 3 tego przepisu. Konkluzja tych rozważań jest taka, że świadczenie unormowane w ust. 3 bliższe jest raczej wynagrodzeniu za korzystanie z rzeczy cudzej i nazwanie go przez ustawodawcę "odszkodowaniem" nie jest ścisłe i dopiero zestawienie przepisu ust. 3 z ust. 2 wskazuje na to, że chodzi rzeczywiście o odszkodowanie.

Podkreślił, że treść pytania była odwzorowaniem przepisu ustawy, a odszkodowanie i wynagrodzenie za bezumowne korzystanie są różnymi świadczeniami. Na egzaminie wymagana jest jednak wiedza prawnicza i ścisłe stosowanie terminologii prawniczej, a nie uproszczenia, czy skróty myślowe prowadzące do nadinterpretacji klarownych, jednoznacznych przepisów.

Wbrew stanowisku skarżącego zakwestionowane pytanie zawiera wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, zatem jego konstrukcja jest zgodna z wymogami w art. 339 pkt 1 ustawy o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 136, podniósł, że nie można podzielić stanowiska skarżącego, że przepisy art. 55 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji, będące podstawą tego pytania, wzajemnie się wykluczają, co powoduje, że nie mogą stanowić podstawy prawidłowej odpowiedzi.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 55 ust. 1 Konstytucji RP ekstradycja obywatela polskiego jest co do zasady zakazana. Wyjątki od tej zasady przewiduje art. 55 ust. 2 i 3 Konstytucji, a co za tym idzie, oczywiście nieprawidłowa na pytanie nr 136 jest propozycja odpowiedzi "A", ponieważ nieprawdą jest, że ekstradycja polskiego obywatela jest zawsze zakazana. Zgodnie z art. 55 ust. 4 Konstytucji: "Ekstradycja jest zakazana, jeżeli dotyczy osoby podejrzanej o popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych lub jej dokonanie będzie naruszać wolności i prawa człowieka i obywatela". Zatem nieprawidłową na to pytanie jest również odpowiedź "C".

W myśl art. 55 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczalna jest ekstradycja obywatela polskiego, jeżeli ma ona nastąpić na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji. Zatem jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji RP.

Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi "B" na pytanie wystarczająca była zatem należyta znajomość treści art. 55 Konstytucji RP. Prawidłowa na to pytanie odpowiedź "B", wynika wprost z tego przepisu, jak również wobec oczywistej nieprawidłowości propozycji odpowiedzi "A" i "C" stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego nie zasługuje na akceptację.

Minister Sprawiedliwości wskazał również, że ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez skarżącego odpowiedzi. Z karty wynika, iż udzielił on prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, uzyskując 99 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu J. S. jest prawidłowe. Skarżący nie uzyskał bowiem wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...]utrzymującą w mocy uchwałę z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w B. stwierdzającą, że J. S. uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony w skardze zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że pytania nr 41, 65, 73 i 136 z testu stanowiącego egzamin wstępny na aplikację radcowską, nie spełniały wymogów art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych. Skarżący podniósł, że treść pytań nr 41, 65, 73 była nieprecyzyjna i nakładała na zdającego obowiązek dokonywania dodatkowych założeń, które mogły prowadzić do wniosku, iż więcej niż jedna odpowiedź jest prawidłowa.

Zgodnie z art. 339 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast w myśl art. 339 ust. 3 tej ustawy pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Rozstrzygnięcie zatem, czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej stwierdzającą, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, została wydana z naruszeniem art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, wymaga ustalenia, czy pytania nr 41, 65, 73 i 136 z testu zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami tego przepisu.

Zgodnie z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pytania na egzaminie konkursowym na aplikację powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny w szczególności pytania oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa powinny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i nie budzący istotnych wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 857/09; z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 833/09; z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. II GSK 982/09 z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 97/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Minister Sprawiedliwości realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a., ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, przy czym poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebieg, przy czym odniósł się wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, wskazując na ich bezzasadność.

Uznać należy, że zakwestionowane w skardze pytania nr 41, 65, 73 i 136 odpowiadały wymogom z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak również kryteriom, o których mowa w przytoczonym wyżej orzecznictwie. Sąd orzekający w sprawie w całości popiera argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą zakwestionowanych pytań i przyjmuje ją za właściwą. W każdym z tych pytań skarżący udzielił błędnej odpowiedzi. Sformułowanie tych pytań, jak szczegółowo wyjaśnił organ świadczy, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa. W zakwestionowanych przez skarżącego pytaniach połączenie pytania z odpowiedziami wskazanymi przez organ tworzyło zdanie prawdziwe. Pytania te nie dotyczyły kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie. Z tych względów udzielone przez skarżącego odpowiedzi na w/w pytania nie były prawidłowe i nie mogły być uwzględnione w ogólnej ilości punktów, które skarżący uzyskał z testu egzaminacyjnego.

Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 41, wskazać należy, że zgodnie z wykazem prawidłową była odpowiedź "C", oparta na podstawie art. 374 § 2 Kodeksu cywilnego, natomiast skarżący wskazał odpowiedź "B". Zdaniem Sądu pytanie zostało skonstruowane prawidłowo. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że brak precyzyjnego wskazania podstawy solidarności współdłużników, przy znajomości art. 369 i art. 3511 k.c. wymuszało dokonanie założenia, iż podstawą powstania solidarności współdłużników była ustawa. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że pytanie to zostało sformułowane zbyt ogólnie, a z jego treści powinno bezpośrednio wynikać, że odnosi się ono do solidarności powstałej z ustawy. Zdaniem Sądu w pełni wystarczającym dla prawidłowości pytania jest zawarte w jego treści określenie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym", a zatem treść pytania odnosi się do solidarności powstałej z ustawy, a odpowiedź na pytanie powinna być udzielona na gruncie regulacji Kodeksu cywilnego. Sąd podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że nie narusza prawidłowości tego pytania wynikająca z art. 369 w zw. z art. 3511 k.c. możliwość odmiennego ukształtowania stosunku prawnego, w którym strony mogą odmiennie, niż w Kodeksie cywilnym uregulować skutki względem dłużników solidarnych, zachowania wierzyciela wobec tylko jednego z dłużników solidarnych.

Sąd w pełni podzielił stanowisko i argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczące zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 65. Zgodzić się należy z organem, że prawidłową jest odpowiedź "B", oparta na art. 3941 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C". Uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne, bowiem pytanie zostało sformułowane prawidłowo, nie dawało możliwości udzielenia więcej, niż jednej prawidłowej odpowiedzi. Pytanie zostało skonstruowane i oparte wprost na regulacji zawartej w art. 3941 § 11 k.p.c., a dotyczyło ustalenia, czy, a jeśli tak, to jaki środek zaskarżenia przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji, uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że zawarty w pytaniu zwrot "od wyroku sądu drugiej instancji" nie wypaczył, ani nie naruszył treści przepisu, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, lecz pozwolił na przyjęcie, że zagadnienie dotyczy zwyczajnego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, jakim w przypadku wniesienia apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji jest orzeczenie wydawane w formie wyroku sądu drugiej instancji. Słusznie podkreślił Minister Sprawiedliwości, że przez dookreślenie w treści pytania passusu "od wyroku sądu drugiej instancji" usunięta została ewentualna wątpliwość kandydatów, że środkiem odwoławczym przysługującym w takim przypadku jest zażalenie do Sądu Najwyższego, bowiem jest to rozstrzygnięcie nie kończące postępowania w sprawie. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że udzielenie poprawnej odpowiedzi wymagało poczynienia dodatkowego założenia. Wskazać również należy, że pytanie nie dotyczyło kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie. Znajomość art. 3941 § 11 k.p.c. była bowiem w pełni wystarczająca do stwierdzenia, że opisana w nim instytucja dotyczy środka zaskarżenia od orzeczenia (wyroku) sądu drugiej instancji w przedmiocie rozstrzygnięcia uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, a nie wyroku sądu drugiej instancji zapadłego po ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji, a następnie apelacji od tego wyroku.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącego wadliwego sformułowania pytania nr 73, wskazać należy, że zarzuty te również są niezasadne. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że prawidłową na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.). Skarżący natomiast wskazał odpowiedź "B". Zdaniem Sądu pytanie zostało skonstruowane prawidłowo, a dotyczyło wskazania jakiego rodzaju świadczenia zobowiązane są uiszczać co miesiąc osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego. Treść pytania była odwzorowaniem jednoznacznego przepisu ustawy i nie wymagała – wbrew temu co twierdzi skarżący - przyjęcia dodatkowego założenia. W ocenie Sądu, znajomość art. 18 ust. 1 w/w ustawy pozwoliłaby skarżącemu na wytypowanie prawidłowej odpowiedzi. Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że pytanie nasuwa jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne. Wbrew stanowisku skarżącego zakwestionowane pytanie zawierało wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, zatem jego konstrukcja jest zgodna z wymogami w art. 339 pkt 1 ustawy o radcach prawnych.

Sąd zgodził się również ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości w zakresie prawidłowej konstrukcji pytania nr 136. Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest bowiem odpowiedź "B", oparta na podstawie art. 55 ust. 3 i 4 Konstytucji. Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "A". Uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze są niezasadne, bowiem pytanie zostało sformułowane jednoznacznie i nie dawało możliwości udzielenia innej odpowiedzi niż podana w wykazie. Nie można uznać, wbrew temu co twierdzi skarżący, że art. 55 ust. 3 oraz 55 ust. 4 Konstytucji, będące podstawą tego pytania, wzajemnie się wykluczają, zatem nie mogą stanowić podstawy prawidłowej odpowiedzi. Zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że w myśl art. 55 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczalna jest ekstradycja obywatela polskiego, jeżeli ma ona nastąpić na wniosek sądowego organu międzynarodowego powołanego na podstawie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej, w związku z objętą jurysdykcją tego organu zbrodnią ludobójstwa, zbrodnią przeciwko ludzkości, zbrodnią wojenną lub zbrodnią agresji. W ocenie Sądu, znajomość art. 55 Konstytucji pozwoliłaby skarżącemu na wytypowanie prawidłowej odpowiedzi.

Zdaniem Sądu zaskarżone pytania testowe spełniają wymogi wskazane w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem połączenie pytań z treścią odpowiedzi wskazanych w kluczu odpowiedzi tworzy zdania prawdziwe na gruncie obowiązujących w czasie egzaminu przepisów prawnych, przy czym do udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi konieczna i zarazem wystarczająca była znajomość regulacji prawnych, do których się odnosiły. Stwierdzić również należy, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytania nr 41, 65, 73 w żadnym razie nie wymagało czynienia dodatkowych założeń. Podkreślić również należy, że skarżący na pierwszej stronie zestawu pytań testowych został pouczony w pkt. 4, że niedopuszczalne jest dokonywanie przez zdającego dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania.

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 414/07 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), odnosząc się do normy wynikającej z art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, stwierdził, że: "Z tego unormowania wynika bezwzględny obowiązek zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu pytań, aby nie było możliwe udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy pytaniem a odpowiedzią musi być zawsze sprawdzalna w oparciu o jednoznaczne kryteria wynikające ze stanu prawnego, do którego pytania nawiązują. Jeżeli takiego nawiązania nie ma, wówczas nie można uznać za wadliwą odpowiedź uwzględniającą wyjątki od zasady dopuszczone w innych przepisach prawnych. Nie można też odmówić przyznania punktu za udzieloną odpowiedź, w której przekonująco wykazano, że pozytywnej odpowiedzi nie zawiera żadne z trzech pytań zestawu."

Zdaniem Sądu, żadna z sytuacji wskazanych w przytoczonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W szczególności nie można zgodzić się ze skarżącym, że pytania nr 41, 65, 73 i 136 z testu stanowiącego egzamin wstępny na aplikację radcowską, zostały sformułowane nieprawidłowo, niezgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Ponadto nie można uznać redakcji w/w pytań za nieprecyzyjne, stwarzające niebezpieczeństwo niejednolitego rozumienia pytań bądź dokonania dodatkowych założeń.

Sąd zauważa również, że po wniesieniu przez skarżącego skargi do Sądu Minister Sprawiedliwości ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez skarżącego odpowiedzi. Z karty wynika, iż skarżący udzielił prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań, uzyskując 99 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu jest prawidłowe. Skarżący nie uzyskał bowiem wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Podzielić należy także stanowisko Ministra Sprawiedliwości dotyczące niemożności uznania udzielonej przez skarżącego odpowiedzi na pytanie nr 150 za odpowiedź prawidłową, w sytuacji zaznaczenia znakiem "X" błędnej odpowiedzi "C" z uwagi na omyłkę przy przenoszeniu odpowiedzi z testu na kartę odpowiedzi, bowiem byłoby to sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W art. 339 ust. 1a ustawy wskazano, że wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi, a stosownie do treści ust. 1c wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Skarżący na pierwszej stronie zestawu pytań testowych został pouczony o powyższych zasadach.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest zasadna i wyczerpująca.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.