Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 519/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budżetowe prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par. 13 uar. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] 2020 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania L.S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] 2020 r. nakazującej J.C. doprowadzenie istniejącego budynku garażowo-mieszkalnego położonego w R., gmina P. na działce nr ewid. [...] do stanu zgodnego z przepisami w terminie do 30 listopada 2020 r. poprzez wykonanie, zgodnie z rozwiązaniami i zaleceniami przedstawionymi w "Inwentaryzacji budowlanej z oceną stanu technicznego budynku garażowo mieszkalnego w R. ", następujących robót:

- zszycie pęknięć ściany za pomocą stalowych prętów umieszczonych w poprzecznych bruzdach, które będą spełniały rolę jej wzmocnienia, prętami o średnicy 8 mm ze stali sprężającej, wypełnić bruzdy plastobetonem, na który należy wkręcić pręty.

- wymianę stolarki okiennej o powierzchni minimum 2,2m2 w świetle ościeżnic,

- zwiększenie wysokości pomieszczeń mieszkalnych do wymaganych 2,5m,

- wykonanie wentylacji grawitacyjnej stropowej z rur "Spiro" fi 110mm z każdego pomieszczenia budynku z wyprowadzeniem ponad połać dachową na wys. min. 0,30m,

- wykonanie zabezpieczenia ppoż. więźby dachowej budynku od strony działki nr ewid. [...] oraz od strony budynku gospodarczego i mieszkalnego usytuowanych na działce inwestora,

- wymianę bramy garażowej drewnianej na stalową,

- uzupełnienie betonem posadzki w garażu,

- otynkowanie ścian zewnętrznych budynku części garażowej,

- ocieplenie ścian zewnętrznych części mieszkalnej wełną mineralną gr. 15cm z wyprawą elewacyjną cienkowarstwową,

- zmianę usytuowania rury spustowej od strony działki nr ewid. [...] tak, by skierować odpływ wody z dachu na teren własnej działki - zgodnie z rys. Ar-04, tj. w odległości 1,50 m od ogrodzenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (teks jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przedstawiciele organu nadzoru budowlanego 18 września 2018 r. dokonali kontroli budynku garażowo-mieszkalnego na działce nr ewid. [...] w R. Podczas kontroli ustalono, że budynek ten wykonany w technologii tradycyjnej składa się z dwóch części: niższa część o funkcji garażowo-mieszkalnej oraz część zasadnicza - wyższa o przeznaczeniu mieszkalnym. Część niższa posiada wymiary około 5,05m x 16,46m. Od strony frontowej wykonano dwie bramy wjazdowe oraz okno. Dach tej części obiektu jest dwuspadowy o nachyleniu połaci wschód - zachód z okapami dachu wysuniętymi poza lico ścian o około 0,25 m. Ściana murowana nieotynkowana od strony wschodniej usytuowana jest w odległości około 0,31-0,35 m od istniejącego ogrodzenia betonowego. Wysokość do okapu części niższej w narożniku południowo-wschodnim wynosi około 2,58 m, natomiast od strony podwórka, ze względu na spadek terenu w kierunku południowym, wysokość do okapu wynosi około 2,28-2,70 m. Wysokość do kalenicy, od strony południowej, wynosi około 4, 59 m. Ponadto w niższej części budynku znajduje się pokój mieszkalny połączony przez korytarz powstały w wyniku rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego. Na dzień kontroli nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych. J.C. oświadczyła, że w 1989 r. została właścicielką gospodarstwa rolnego wraz z budynkami. Ponadto oświadczyła, że nie były prowadzone żadne prace przy budowie bądź zmianie budynku od dnia przepisania gospodarstwa. Jedynie dokonała wymiany pokrycia dachowego z eternitu na blachę, dokonując wcześniej zgłoszenia. Roboty te zostały przeprowadzone we wrześniu 2018 r. W trakcie wykonywania robót zostało wymienione pokrycie z eternitu na blachę wraz z orynnowaniem, niektóre elementy drewniane zostały wymienione ze względu na zużycie, nad częścią garażową elementy zostały wzmocnione poprzez dobicie desek oraz wykonano zadaszenie nad wejściem na trzech słupach i oparte na budynku. Budynki budowane były w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych przez rodziców, którzy nie przekazali żadnych pozwoleń na budowę.

W trakcie postępowania w sprawie robót budowlanych przy budynku garażowo-mieszkalnym na powyższej działce, odbyła się 14 listopada 2018 r. rozprawa administracyjna. L.S. przedłożyła mapę sytuacyjno-wysokościową z PODGIK w S. datowaną na 1 grudnia 2008 r., na której nie jest widoczny budynek gospodarczy, będący przedmiotem postępowania. Z kolei J.C. oświadczyła, że budynek gospodarczy nie został powiększony, jednie w latach 2005-2007 powstało połączenie z budynkiem mieszkalnym. Ponadto L.S. w trakcie rozprawy oświadczyła, że budynek gospodarczy został wybudowany w latach osiemdziesiątych, przed 1994 r.

PINB w S. postanowieniem z [...] 2018 r. nakazał J.C. przedłożyć ocenę stanu technicznego budynku garażowo-mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] , a po jej przedłożeniu 5 września 2019 r. wydał decyzję nakazującą wykonanie szeregu robót celem doprowadzenia budynku garażowo-mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami, w tym wzmocnienie ściany budynku od strony działki nr ewid. [...] poprzez m.in. dobudowanie słupów o wymiarach 50x50cm stanowiących przypory. Natomiast Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] 2019 r. uchylił decyzję [...] 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Jak wynika z protokołu z 12 listopada 2019 r. J.C. przedłożyła mapę do celów projektowych z naniesionymi odległościami ściany budynku garażowo-mieszkalnego od granicy z działką nr ewid. [...]. Natomiast autor opracowania L.Z. oświadczył, że usytuowanie i wymiary przyjętych słupów (przypór) nie wykraczają poza granice działki nr ewid. [...], co potwierdził uprawniony geodeta, wskazał, że usytuowanie budynku po wykonaniu słupów jest zgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi w okresie budowy budynku oraz dodał, że przyjęte rozwiązanie zapewnia odprowadzanie wód opadowych na teren nieutwardzony na działce nr ewid. [...]. Ponadto dodał, że zaprojektowane obcięcie okapu polepszy wadliwe odprowadzanie wód opadowych.

Następnie 19 grudnia 2019 r. w siedzibie organu złożono uzupełnioną i poprawioną inwentaryzację budowlaną wraz z oceną stanu technicznego budynku garażowo- mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...].

Dalej Wojewódzki Inspektor zgodził się z organem I instancji, że sporny budynek garażowo-mieszkalny został wybudowany w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku - przed 1 stycznia 1995 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Ustalenia te powodują z kolei, że zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Cytując art. 37 tej ustawy organ odwoławczy stwierdził, że wykładnia tego przepisu przeszła swoistą ewolucję w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ostatecznie utrwaliła się linia orzecznictwa wyrażająca pogląd, że przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, a zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Za przyjęciem zgodności budowy z aktualnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym przemawia natomiast, przede wszystkim, argument, że jeżeli obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy przewidują na danym terenie możliwość budowy takiego obiektu, jaki znajduje się na tym terenie, to odwoływanie się do miejscowego planu obowiązującego w czasie budowy i orzekanie rozbiórki przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej (wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r. sygn. II OSK 1978/10). Taki kierunek wykładni art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego, znalazł wyraz w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (NSA z 24 stycznia 2007 r., II OSK 205/06, NSA z 8 października 2007 r" II OSK 1318/06, NSA z 12 maja 2010 r., II OSK 812/08, NSA z 17 maja 2010 r., II OSK 878/09).

Organ II instancji zwrócił również uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, że warunkiem wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku, prócz bezspornego naruszenia przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w dacie jego budowy jest ustalenie i wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie posadowionych obiektów mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu, a nadto, że pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia ma charakter niedopuszczalny (patrz wyrok WSA w Opolu z 6 maja 2010 r., II SA/Op 216/2010).

W związku z powyższym Inspektor Wojewódzki zaznaczył, że w okresie wznoszenia przedmiotowego budynku, obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. W myśl § 13 ust 1 tego rozporządzenia dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Obecnie na terenie, na którym zlokalizowana jest działka [...], obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru wsi Rybitwy uchwalony uchwałą nr XLIII/281/2017 Rady Miejskiej w Połańcu z dnia 19 lipca 2017 r. Zgodnie z tym planem działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym 1 RM/MN - teren zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej. Na terenie tym dopuszcza się również m.in. budowę obiektów gospodarczych i garażowych. Ponadto plan dopuszcza możliwość sytuowania budynków ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 1,5m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli ze względu na rozmiary działki lub istniejące zagospodarowanie nie ma możliwości innego ich usytuowania.

Zdaniem organu odwoławczego w aktualnym stanie faktycznym i prawnym nie występują przesłanki do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 24 października 1974 r., jak również inne ważne przyczyny, o których mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., lecz jednocześnie konieczne jest nakazanie wykonania określonych przeróbek przy budynku na podstawie art. 40 tej ustawy, doprowadzających go do zgodności z obowiązującymi przepisami, niezbędnych do wykonania w celu zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu.

Zakres orzeczonych przez organ I instancji przeróbek, zaleconych w przedłożonej ocenie technicznej, prowadzi do stanu zgodnego z przepisami oraz do wyeliminowania stanu niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia lub ewentualnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podał, że jak wynika z uzupełnionej inwentaryzacji z oceną stanu technicznego budynku oraz z zaskarżonej decyzji, zastosowano inny sposób wzmocnienia ściany tj. poprzez likwidację pęknięć w ścianie metodą zszywania, a więc organ I instancji zastosował się do wytycznych wskazanych w decyzji z [...] 2019 r.

Natomiast odnosząc się do kwestii naruszenia art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ wskazał, że sam brak pozwolenia na budowę nie jest wystarczającą przesłanką do wydania nakazu rozbiórki. Co do kwestii ingerencji w prawo własności do nieruchomości skarżącej oraz braku możliwości ocieplenia budynku Inspektor zaznaczył, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do ustalania prawidłowego przebiegu granicy. Niemniej jednak budynek usytuowany jest w odległości około 0,31-0,35 m od betonowego ogrodzenia, które jest trwałym elementem wskazującym przebieg granicy, a więc wykonanie ocieplenia budynku nie będzie ingerowało w prawo własności skarżącej.

Odnośnie kwestii okapu oraz odprowadzania wód opadowych na teren działki skarżącej organ wskazał, że okap wschodniej połaci dachowej, zgodnie z decyzją organu I instancji, zostanie obcięty, co spowoduje, że żaden element nie będzie wystawał poza ogrodzenie między działkami. Ponadto wody opadowe poprzez rynnę, która zostanie zamocowana bezpośrednio przy ścianie budynku garażowo-mieszkalnego, będą odprowadzane rurą spustowy umieszczoną na narożniku południowo-wschodnim tego obiektu na nieutwardzony teren inwestora w odległości 1,5m od istniejącego ogrodzenia, a więc wody opadowe nie będą kierowane na działkę skarżącej. Wreszcie organ uznał za błędny zarzut naruszenia art. 10 kpa, gdyż skarżąca była informowana przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, złożenia wniosków i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję L.S. zarzuciła naruszenie:

- art. 2 i art. 87 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez absolutnie bezprawne, faktyczne pozbawienie jej prawa do ochrony własności. Podniosła, że nie może być tak, aby organy na skutek wydania rażąco wadliwych orzeczeń legalizowały bezprawie budowlane, kosztem naruszania jej własności oraz kosztem permanentnego narażania na szkodę, która jest wyrządzana w stanowiącej jej własność nieruchomości. Zupełnie niedopuszczalnym jest też wyrażanie przez oba organy, aby J.C. miała prawo nadal użytkować samowolę budowlaną, zamiast nakazać natychmiastową rozbiórkę przedmiotowego obiektu.

- art. 40, art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 143 i art. 144 kodeksu cywilnego poprzez nakazanie doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu umożliwiającego użytkowanie, oraz nakazanie wykonanych prac w sytuacji, gdy istniały i cały czas istnieją wszelkie podstawy prawne i faktyczne do nakazania rozbiórki tego budynku z racji tego, że został on wykonany w sposób bezprawny, bez żadnych wymaganych dokumentów.

Skarżąca zaznaczyła, że przedmiotowy budynek jest zbudowany niemalże w granicy, bez zachowania żadnych odległości. Co więcej wykonanie docieplenia o grubości 15 centymetrów na pewnych odcinkach przebiegu granicy jeszcze bardziej przybliży ten budynek do granicy i zrówna go całkowicie z tą linią, a na niektórych odcinkach wykonanie docieplenia nawet nie będzie technicznie możliwe, albowiem dojdzie do nielegalnego przekroczenia linii granicznej.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, że odległości budynku od granicy miałyby wynosić od około 0,50 - do 0,51 cm. Wskazała, że z fotografii wynika jasno, że budynek jest wykonany w granicy przy samym płocie. Wykonanie zatem docieplenia jest zupełnie niemożliwe zarówno ze względów technicznych, jak i obiektywnych. Ponadto strona zaznaczyła, że nie zgodzi się na wykonanie i utrzymanie dachu dwuspadowego, gdyż wykonanie dachu dwuspadowego spowoduje, że okap będzie wystawał na granicę, względnie poza granicę działki skarżącej, oraz woda będzie także odpływać z tego dachu na jej nieruchomość. Wreszcie odprowadzenie wody z całego tak wielkiego dachu jedną rurą spustową na teren własnej działki jest nieporozumieniem, albowiem w sprawie mamy do czynienia z obiektem składającym się z dwóch domów połączonych ze sobą ścianą. Taka ilość wody nawet nie zostanie odebrana przez rurę spustową i w konsekwencji wszelka woda będzie się nadal wylewać na działkę skarżącej.

Zdaniem strony organ II instancji czyniąc określone ustalenia w wydanej decyzji nie dostrzegł, że samowola budowlana J.C. nie ma w ogóle wieńca, płotwy i żadnego zabezpieczenia. Skarżąca podniosła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, 77 § 1,107 § 3 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym: niedostateczne wyjaśnienie czy wykonanie takich prac nie będzie sprzeczne z interesem skarżącej, brak należytego ustalenia powierzchni działek, przebiegu granicy między tymi nieruchomościami i niedokonanie na tej podstawie pomiarów w terenie; niesprostanie wymogom uzasadnienia prawnego decyzji.

- art. 8 kpa, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 80 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

- art. 10 kpa poprzez czynienie ustaleń i uzgodnień jedynie z J.C. bez udziału i zawiadamianiu o podejmowanych czynnościach i zgromadzonym materiale dowodowym odwołującej się,

- art. 104 kpa i art. 107 kpa w związku z art. 156 kpa w związku z art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez wydanie zaskarżonej decyzji przez obydwa organy w istocie bez podstawy prawnej, albowiem w wydanych decyzjach próżno szukać argumentów, które legły u podstaw wydania takich oczywiście wadliwych decyzji.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, lub o stwierdzenie nieważności decyzji w całości z racji zaistnienia przesłanek z art. 156 kpa.

W uzasadnieniu dodatkowo skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest wiernym powieleniem decyzji wydanej [...] 2019 r. przez organ I instancji, która została w całości uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019.2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji.

Na wstępie należy stwierdzić, że ustalenia organów obu instancji co do daty wykonanie obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania w latach 80-tych XX wieku, a więc przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. Nr 156/06 poz. 1118 ze zm.), dalej prawo budowlane z 1994 r., znajdowały oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a ponadto nie były sporne. Takie ustalenie determinowało natomiast zastosowanie w sprawie właściwych przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), dalej prawo budowlane z 1974 r., o czym przesądza treść art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. w kontekście niewątpliwego samowolnego wybudowania przedmiotowego budynku garażowo-mieszkalnego. Niewątpliwość samowoli wynikała z faktu nieprzedłożenia przez J.C., spadkobierczynię inwestorów tego budynku, pozwolenia na budowę tego obiektu oraz z informacji UMiG w P. i ze Starostwa Powiatowego w S. z dnia 18 i 19 września 2018 r., w których stwierdzono, że w rejestrach pozwoleń i zgłoszeń nie odnotowano inwestycji dotyczącej budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości R.

Z uwagi na treść zarzutów skarżącej kwestionującej co do zasady możliwość legalizacji przedmiotowego budynku i domagającej się jego rozbiórki, należało wyjaśnić tę kwestię.

Stosownie do treści art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. dotyczącego samowoli budowlanej, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r.).

Zgodnie natomiast z ustępem 2 tego artykułu, terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 40 cytowanej ustawy, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Z przytoczonych przepisów wynika, że pod rządami prawa budowlanego z 1974 r., (podobnie jak i pod rządami obecnie obowiązującego prawa budowlanego z 1994 r.), nie obowiązywał bezwzględny nakaz rozbiórki wszystkich obiektów budowlanych wzniesionych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Ustawodawca przewidział bowiem możliwość legalizacji samowoli budowlanych spełniających określone w ustawie warunki. Warunki te wynikają z treści przytoczonego art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 w zw. z art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. Jak to przy tym zasadnie wyjaśnił organ II instancji, przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy przepisów obowiązujących w okresie realizacji budowy, a zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy przepisów obowiązujących w dacie podejmowania decyzji (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1978/10).

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, które Sąd w całości akceptuje, powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Niewątpliwie bowiem na terenie, na którym znajduje się przedmiotowy budynek obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w Połańcu z 19 lipca 2017 r., Nr XLIII/281/2017, (dalej MPZP) zgodnie z którym działka nr ewidencyjny [...] położona w R. , znajduje się na terenie oznaczonym 1RM/MN, tj. terenie zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej jednorodzinnej, na którym dopuszcza się również budowę obiektów gospodarczych i garażowych, a więc takich, jak przedmiotowy.

Spełnienie drugiego warunku legalizacji określonego w art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. również zostało w sprawie wykazane. Jak wynika bowiem z poprawionej i uzupełnionej inwentaryzacji budowlanej z oceną stanu technicznego przedmiotowego budynku garażowo-mieszkalnego położonego w R., opracowanej 4 grudnia 2019 r. przez posiadających wymagane uprawnienia budowlane L.Z., A.W., K.K. i A.K., możliwe jest doprowadzenie tego budynku do stanu technicznego zgodnego przepisami i w tym celu należy wykonać prace szczegółowo opisanym w tym opracowaniu. Po wykonaniu tych prac natomiast, budynek ten nie będzie powodował niebezpieczeństwa dla ludzi ani mienia, ani też pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie budowy przedmiotowego budynku przepisem § 13 ust. 1 rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr. 17, poz. 62), dopuszczalne było sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ostatnie przy tym z wymienionych wymagań, przewidziane jest również w § 12 ust. 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019.1065 t.j.).

Jak to już wyżej wspomniano, warunki wskazane w powołanych przepisach zostały w sprawie spełnione bądź mogą zostać spełnione poprzez wykonanie niezbędnych prac dostosowujących ten budynek do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Kwestia utrudnień w prawidłowej zabudowie sąsiedniej działki nie była w sprawie podnoszona, a z racji istniejącej na tej działce oznaczonej numerem [...] zabudowy usytuowanej w odległości większej niż 4 metry od granicy z działką nr [...] (co wynika ze złożonych przez obie strony map geodezyjnych z naniesionymi przez geodetów odległościami budynków od granicy), również obiektywnie o takich utrudnieniach nie może być obecnie mowy.

Wymóg zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego również jest w sprawie spełniony, ponieważ zgodnie z zapisami MPZP, na terenie przedmiotowej inwestycji dopuszcza się możliwość sytuowania budynków ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli ze względu na rozmiary działki lub istniejące zagospodarowanie nie ma możliwości innego ich usytuowania. W okolicznościach sprawy zarówno niewielka szerokość działki inwestorki, jak i istniejące zagospodarowanie w postaci budynku mieszkalnego i składowego oraz urządzonego wjazdu od zachodniej strony na podwórko i tyły działki powodują, że usytuowanie przedmiotowego budynku ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy wschodniej granicy działki inwestorki jest dopuszczalne.

Przewidziane w decyzji PINB w S. utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją roboty budowlane są konieczne i możliwe do wykonania oraz dostosują przedmiotowy obiekt do zgodności z przepisami. Podstawą prawną do nałożenia takich obowiązków jest przepis art. 40 prawa budowlanego, który organ II instancji niewadliwie zastosował. Zakres tych robót wynika ze wspomnianej inwentaryzacji budowlanej z oceną stanu technicznego opracowanej przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i jest zgodny z obecnie obowiązującymi warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki. Mimo tego przy tym, że w samym rozstrzygnięciu organu I instancji, nie zostały w całości przytoczone wszystkie wynikające z tej oceny roboty, nie może być wątpliwości co do ich zakresu, skoro w samej treści rozstrzygnięcia PINB w S. z [...] 2020 r. wskazano, że mają one być wykonane zgodnie z rozwiązaniami i zaleceniami przedstawionymi we wspomnianej ocenie, która jako załącznik do decyzji organu I instancji stanowi jej integralną część. Należy zwrócić uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy po uchyleniu przez WINB poprzedniej decyzji organu I instancji z dnia [...] 2019 r., inwestor złożył uzupełnioną i poprawioną inwentaryzację budowlaną wraz z oceną stanu technicznego przedmiotowego budynku, w której wyeliminowano wadliwości dotyczące sposobu wzmocnienia wschodniej ściany tego budynku, przez zaplanowanie tego wzmocnienia w drodze robót niewykraczających poza obrys tego budynku. Zaplanowano również wykonanie zabezpieczenia przeciwpożarowego więźby dachowej przedmiotowego budynku od strony działki skarżącej poprzez: obcięcie okapu, zabezpieczenie więźby dachowej od spodu płytami GKF z okuciem blachą. Sposób tego zabezpieczenia, a także zgodność całego projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej stwierdził rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych J.S. , o czym uczyniono wzmiankę w treści złożonej inwentaryzacji.

Zasadnie również organ II instancji przyjął, że nie zachodzą w sprawie żadne inne niż określone w art. 37 ust. 1 prawa budowlanego ważne przyczyny, które uzasadniałyby wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce przedmiotowego budynku. Nie można w szczególności jako takie zakwalifikować okoliczności wskazanych w skardze.

Odnośnie usytuowania przedmiotowego obiektu względem granicy pomiędzy działkami stron należy wyjaśnić co następuje.

Organy nadzoru budowlanego nie są powołane do ustalania przebiegu granic nieruchomości, ani rozstrzygania sporów granicznych. Kwestie te należą bowiem do właściwości sądów powszechnych, a w ograniczonym zakresie dotyczącym administracyjnego etapu postępowania rozgraniczeniowego, do wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz.U.2020.276 t.j.). Dopóki w wyniku rozgraniczenia nieruchomości przebieg granicy między działkami nr ew. [...] i 305 nie zostanie ustalony inaczej niż wynika to z dokumentów przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, dopóty nie ma podstaw do przyjęcia innego przebiegu tej granicy w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego.

Z uwagi poczynionej przez geodetę M.S. na mapie do celów projektowych przedłożonej w dniu 23 stycznia 2020 r. przez samą skarżącą (k. I-43 akt administracyjnych) wynika, że odległość pomiędzy budynkami stron, a granicą pomiędzy działkami nr [...] i [...], określono w oparciu o dane cyfrowe pozyskane w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. oraz w wyniku bezpośredniego pomiaru na gruncie. Taki zapis oznacza, że wspomniana granica została wyznaczona jako granica ewidencyjna. Z mapy tej wynika, że przedmiotowy budynek garażowo-mieszkalny usytuowany jest w odległości 38 cm od granicy (4,96 m – 4,58 m = 0,38 m). Natomiast z pomiarów dokonanych przez inspektorów PINB w S. w czasie kontroli w dniu 18 września 2018 r. wynika, że przedmiotowy budynek usytuowany jest w odległości ok. 0,31 do 0,35 m od istniejącego na gruncie trwałego ogrodzenia betonowego. Taka rozbieżność może oznaczać usytuowanie tego ogrodzenia niezgodnie z granicą ewidencyjną na niekorzyść J.C. i na korzyść skarżącej, co jednak dla sprawy nie ma znaczenia, skoro oba przedstawione wskazania nie potwierdzają zarzutów skargi co do: "zbudowania przedmiotowego budynku niemalże w granicy", tego, że "okap będzie wystawał na granicę, względnie poza granicę działki skarżącej", a wykonanie zaplanowanego ocieplenia doprowadzi do "nielegalnego przekroczenia linii granicznej". Formułując takie zarzuty autor skargi zapomina, że wśród nakazanych w zaskarżonych decyzjach robót budowlanych znalazło się obcięcie okapu wystającego poza lico ściany o ok. 25 cm, w efekcie czego okap ten będzie oddalony od granicy pomiędzy działkami stron jeszcze dalej, niż jest obecnie. Natomiast nakazane w tych samych decyzjach ocieplenie wschodniej ściany budynku garażowo-mieszkalnego J.C., ma być zrealizowane wełną mineralną grubości 15 cm z wyprawą elewacyjną cienkowarstwową. Takie ocieplenie również więc nie spowoduje przekroczenia linii granicznej.

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące odprowadzenia wód opadowych z przedmiotowego budynku. Aczkolwiek rzeczywiście posiada on dach dwuspadowy, a jedna połać skierowana jest na wschód, a więc w kierunku działki skarżącej, to jednak sporządzona w sprawie fachowa inwentaryzacja i ocena techniczna oraz nakazane do wykonania w oparciu o nią roboty budowlane wykluczają możliwość odprowadzania wód opadowych na teren działki skarżącej. Wbrew jej obawom, we wspomnianej ocenie technicznej wyjaśniono, że "odprowadzenie wód opadowych z dachu, będzie odbywać się za pomocą rynien PCV ø 125mm z odprowadzeniem rurami spustowymi ø 90 mm z PCV na teren własnej działki. Rynny i rury spustowe zapewniają całkowity odbiór wód opadowych z dachu budynku". Trzeba dodać, że sposób wykonania nałożonych w zaskarżonej decyzji obowiązków, a także ich efektywność rozumiana jako rzeczywista realizacja ustawowego wymogu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym również w zakresie odprowadzenia wód opadowych – nie podlega badaniu w niniejszej sprawie. Egzekucja obowiązków nałożonych na inwestora w zaskarżonej decyzji następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a kwestie dotyczące utrzymania i użytkowania obiektów zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego (w tym w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 dotyczącym poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich), regulowane są zgodnie z przepisami rozdziału 6 prawa budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku w przedmiotowym budynku wieńca, płotwy i zabezpieczeń, należy zauważyć, że w sytuacji przedstawienia w sprawie profesjonalnej inwentaryzacji budowlanej z oceną stanu technicznego przedmiotowego budynku garażowo-mieszkalnego opracowanej przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane oraz zaopiniowanej bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, w której nie stwierdzono zarzucanych wadliwości oraz nieprzedstawienia przez skarżącą jakiejkolwiek ekspertyzy potwierdzającej domniemane wadliwości, wspomniane zarzuty należy uznać za gołosłowne oraz nieznajdujące potwierdzenia w obowiązujących przepisach.

Nie mogły również odnieść skutku sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tego typu zarzuty mogą spowodować uwzględnienie skargi tylko wtedy, gdy stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w skardze, oraz jej krótkim uzasadnieniu nie zostało wskazane, ani tym bardziej wykazane, jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogło mieć domniemane naruszenie wymienionych w skardze przepisów postępowania. W szczególności dotyczy to zarzutu naruszenia art. 10 kpa przez "czynienie ustaleń i uzgodnień jedynie z Panią J. C. bez udziału i zawiadomienia o podejmowanych czynnościach i zgromadzonym materiale dowodowym odwołującej się", w sytuacji braku wskazania, o jakich konkretnie czynnościach skarżąca nie została zawiadomiona i jakich konkretnie wniosków, dowodów i twierdzeń mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogła przez to złożyć, czy przedstawić.

Wbrew zarzutowi naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, Sąd stwierdza, że organy administracji wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz należycie uzasadniły swoje decyzje. Odnosząc się do tego zarzutu trzeba wyjaśnić, że wskazane obowiązki organów administracji dotyczą tych ustaleń faktycznych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak to już częściowo wyżej wyjaśniono, kwestia ustalenia powierzchni działek, ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami stron i dokonania pomiarów w terenie albo nie była w sprawie potrzebna, albo została wystarczająco dopełniona na potrzeby postępowania z zakresu nadzoru budowlanego. Również kwestia braku sprzeczności nakazanych do wykonania robót budowlanych z interesem skarżącej została wyżej wykazana. Zarzucając nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji przez zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, niedostateczne i niepełne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej, sama skarżąca poprzestała na ogólnikowym przytoczeniu treści bądź sensu przepisów wskazanych jako naruszone, bez uzasadnienia, jakich konkretnie treści uzasadnienie organu nie zawiera. Trzeba przy tym jeszcze raz przypomnieć, że organ administracji nie ma obowiązku czynienia ustaleń (a w konsekwencji i szczegółowego odnoszenia się do nich w uzasadnieniu decyzji), odnośnie zagadnień, które nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na jej przedmiot. Przykładowo można tu ponownie wskazać kwestię ustalania granicy pomiędzy działkami stron, która została wystarczająco przez organy wyjaśniona oraz kwestię powierzchni działek stron, która została wystarczająco określona w oparciu o zapisy w ewidencji gruntów, a przede wszystkim, nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów art. 104 kpa i art. 107 kpa w związku z art. 156 kpa w związku z art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez wydanie zaskarżonej decyzji przez obydwa organy w istocie bez podstawy prawnej, skoro podstawa prawna do wydania zaskarżonej decyzji nie tylko istniała, ale również została prawidłowo w niej wskazana, o czym była szczegółowo wyżej mowa.

Skoro więc podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.