Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 298/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant asystent sędziego Agata Brolik-Appel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania L. C. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...], nr [...]; 2. orzeka, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz L. C. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu wpisu od skargi; 4. przyznaje adwokatowi G. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A 16c m. 4 kwotę 307,80 (trzysta siedem 80/100) zł, w tym kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 15 (piętnaście) zł stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej L. C. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi G. M. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 roku, nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o wmeldowaniu L. C. z małoletnim synem M. Z. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ulicy A 23 m 28 w T.. Jako podstawę faktyczną decyzji przyjęto opuszczenie przez wyżej wymienioną dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. C. uznają ją za głęboko krzywdzącą, gdyż utrudnia i wręcz uniemożliwia podejmowanie dalszych działań w celu odzyskania "dachu nad głową" oraz rzeczy majątkowych i osobistych pozostawionych w mieszkaniu. L. C. wskazała, iż zaskarżona decyzja opiera się przede wszystkim na zeznaniach złożonych przez byłego męża i jego obecną żonę, natomiast jej wyjaśnienia nie zostały w ogóle uwzględnione. Stwierdziła, iż nie jest prawdą, że nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, gdyż o powyższym informowała policję i prokuraturę, natomiast nie ponosi odpowiedzialności za przewlekłość prowadzonych postępowań. L. C. wniosła o uchyL. powyższej decyzji.

K. Z. po zapoznaniu się z treścią wniesionego odwołania wniósł o utrzymanie w mocy wydanej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda [...] decyzją dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] nr [...] o wymeldowaniu L. C. z małoletnim synem M. Z. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ulicy A 23 m 28 w T..

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z przeprowadzonej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że L. C. wraz z małoletnim synem opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Fakt ten potwierdziły zebrane w sprawie dowody, a przede wszystkim zeznanie samej L. C., która sama przyznała, że w opuściła mieszkanie przy ulicy A 23 m 28, ponieważ syn wyjeżdżał na wakacje, a sama bała się zostać mieszkaniu. W związku z tym zamieszkała w mieszkaniu matki przy ulicy B 1 m 78. Do mieszkania przy ulicy A powróciła w dniu 9 września 2005 roku po powrocie syna z wakacji i mieszkali tam razem przez kilka dni. Od dnia 13 lipca 2005 roku mieszka w mieszkaniu matki, ponieważ jej były mąż wymienił zamki w drzwiach i nie ma do niego dostępu. O zaistniałej sytuacji skarżąca informowała organy ścigania.

W dniu 22 sierpnia 2005 roku złożyła w Sądzie Rejonowym w T. wniosek o przywrócenie swobodnego dostępu do mieszkania. Wniosek ten został zwrócony ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych w zakreślonym terminie. Ponowny wniosek nie został złożony, lecz L. C. w dniu 16 grudnia 2005 roku złożyła w Sądzie Rejonowym w T. wniosek o zabezpieczenie roszczenia do współposiadania poprzez m.in. umożliwienie jej swobodnego dostępu do mieszkania. Postanowieniem z dnia [...] wniosek został oddalony.

Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie problemem nie jest sam fakt wymeldowania, który jest prawidłowy, lecz konflikt na tle ewentualnego podziału majątku dorobkowego. Organ podkreślił, iż ta okoliczność nie może być brana pod uwagę przy wydaniu decyzji, dlatego, że czym innym są sprawy majątkowe, które rozstrzyga sąd powszechny, a czym innym sprawy o wymeldowanie, o których decyduje właściwy organ administracyjny, który ma obowiązek dbać o zgodność zapisów w ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym. Organ II instancji wskazał, że dopóki prawo współposiadania przysługuje L. C. to samo opuszczenie lokalu nie może być utożsamiane z utratą czy też pozbawieniem jej tego prawa. Organy meldunkowe nie mogą potwierdzać fikcji meldunkowej i w każdym przypadku stwierdzenia, że dana osoba nie zamieszkuje pod wskazanym adresem mają obowiązek wymeldowania takiej osoby.

W skardze z dnia 11 maja 2006 roku na powyższą decyzję L. C. podniosła, że decyzja w przedmiocie jej wymeldowania została wydana z naruszeniem ogólnych przepisów procedury administracyjnej. L. C. podała, że wraz z dzieckiem została wyrzucona z mieszkania przy ulicy A. Jej były mąż-K. Z. powymieniał zamki w drzwiach i pozbył się z mieszkania większości sprzętów gospodarstwa domowego. Skarżąca wskazała, iż sprawy, które toczą się przed sądem cywilnym dotyczące podziału majątku dorobkowego nie mogą zostać zakończone, bowiem K. Z. nie stawia się na terminy rozpraw i utrudnia tym ich zakończenie. Skarżąca podała, że ze swej strony robiła co mogła, aby odzyskać mieszkanie – zwracała się do policji, prokuratury oraz sądu. Obecnie L. C. przebywa w mieszkaniu swojej matki o powierzchni mieszkalnej 32 m², z dzieckiem zajmuje pokój o powierzchni 9 m², rzeczy trzyma w kartonach. Jej dziecko nie ma gdzie się uczyć. Podkreśliła, że nie opuściła dobrowolnie swojego mieszkania. L. C. wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę z dnia 5 czerwca 2006 roku Wojewoda [...] wniósł o oddalenia skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 roku, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów orzekających w sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 roku Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego uwarunkowane jest koniecznością kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek:

- osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące - i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Obowiązkiem organu administracji rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest więc niebudzące wątpliwości ustalenia istnienia bądź nieistnienia wymienionych przesłanek wymeldowania. Powyższy obowiązek wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., co nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepisem gwarantującym przy tym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 k.p.a., który zobowiązuje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie kwestia prawidłowej realizacji powyższego obowiązku, a co za tym idzie prawidłowego ustalenia istnienia przesłanek warunkujących prawidłowość decyzji o wymeldowaniu, w tym zwłaszcza przesłanki opuszczenia miejsca pobytu przez skarżącą, budzi wątpliwości. Sąd stwierdza, iż uprawnione jest stanowisko organów meldunkowych, że nie mogą one potwierdzać fikcji meldunkowej i w każdym przypadku stwierdzenia, że dana osoba nie zamieszkuje pod wskazanym adresem mają obowiązek wymeldowania takiej osoby, jednak mogą to uczynić wówczas, gdy w sposób niewątpliwy ustalą fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wynikająca z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia lokalu winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie , ale zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

To, iż w niniejszej sprawie skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowanie nie świadczy jeszcze o tym, że miała zamiar w innym miejscu założyć swoje centrum życiowe. Organy nie uwzględniły okoliczności w jakich doszło do opuszczenia spornego lokalu. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której strona jest zmuszona do jego opuszczenia na skutek bezprawnych działań drugiej strony. W niniejszej sprawie organy meldunkowe przyjęły, iż fakt umorzenia postępowania w sprawie o znęcanie się świadczy o tym, iż skarżąca nie była zmuszona do opuszczenia lokalu. W ocenie Sądu nie tylko przemoc fizyczna jest dowodem utrudniania dostępu do mieszkania. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wielokrotnie informowała organy ścigania o fakcie wymiany zamków w drzwiach i o fakcie pozbawienia mieszkania podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego (lodówki, kuchni gazowej). K. Z. na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 roku przyznał, iż sprzęty te do dziś są zabezpieczone u jego babci. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości swobodnego korzystania z własnego mieszkania przez skarżącą jest fakt czasowego zameldowania w nim przez K. Z. obcej osoby, jego kolegi K. K.. W spornym lokalu pozostały rzeczy osobiste skarżącej jej dziecka oraz meble stanowiące wspólny dorobek małżonków. Od grudnia 2006 roku sporne mieszkanie zajmuje K. Z. wraz ze swoja nową rodziną. W takich okolicznościach skarżąca przeniosła się do mieszkania matki, czyniąc jednocześnie starania o odzyskania lokalu, którego jest współnajemczynią wraz z K. Z.. Faktem jest, iż pozew o odzyskanie utraconego posiadania ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych w zakreślonym terminie został skarżącej zwrócony, ale w dniu 16 grudnia 2005r. skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego w T. o zabezpieczenie roszczenia do współposiadania poprzez m.in. umożliwienie jej swobodnego dostępu do mieszkania. W dacie orzekania przez organy meldunkowe postanowienie z dnia [...] oddalające wniosek skarżącej nie było jeszcze prawomocne.

Skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego konsekwentnie twierdziła, że podjęła decyzję jedynie o tymczasowym opuszczeniu mieszkania i zamieszkaniu u matki w związku z obawą pozostawania samą z mężem w mieszkaniu po wyjeździe syna na wakacje. Fakty, które następnie miały miejsce (wymiana zamków w drzwiach, pozbawienie mieszkania podstawowych sprzętów umożliwiających prowadzenie gospodarstwa domowego, zameldowanie kolegi) skutecznie uniemożliwiały jej dostęp do mieszkania. Skarżąca nosi się z zamiarem powrotu do miejsca dotychczasowego pobytu, a tym samym przypuszczać można, iż opuszczenie lokalu mieszkalnego w T. przy ul. A 23 m 28 nie ma charakteru trwałego. Brak objęcia zakresem rozważań powyższych okoliczności, w tym zwłaszcza zamiaru skarżącej oraz okoliczności towarzyszących opuszczeniu lokalu mieszkalnego położnego przy ulicy A 23 m 28 w T., dowodzi, iż nie została w sposób dostateczny wyjaśniona niewątpliwie kluczowa dla niniejszej sprawy kwestia opuszczenia lokalu przez L. C. wraz z małoletnim synem w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Sądu organy administracji chcąc wykazać spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ww ustawy winny udowodnić, że skarżąca nie tylko fizycznie opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, ale że opuściła je dobrowolnie z zamiarem stałego związania się z miejscem pobytu czasowego i założenia w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W tym kontekście należało ocenić fakt zamieszkiwania L. C. wraz z synem u matki. Należy podkreślić, iż według oświadczenia skarżącej zamieszkuje ona u matki wraz dzieckiem w pokoju o powierzchni 9 m². Swoje rzeczy osobiste przechowuje w pudłach, śpi na jednym łóżku z dzieckiem, które mając problemy urologiczne winno mieć własne łóżko do spania. Matka skarżącej nie wyraziła zgody na jej zameldowanie.

W ponownym postępowaniu organy powinny więc zbadać, gdzie znajduje się właściwe centrum życiowe skarżącej i jej syna. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca pozostawiła w mieszkaniu przy ulicy A większość rzeczy, natomiast jej zamieszkiwanie u matki ma charakter czasowy, wymuszony sytuacją. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 10 lutego 1989r. Sygn. akt SA/Wr 789/88 (LEX 10083) do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jeżeli nie towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar związania się z miejscem pobytu czasowego. Kluczowym zagadnieniem podlegającym wyjaśnieniu pozostaje kwestia udowodnienia, że skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania trwale tzn. z zamiarem założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów w innym miejscu i taki był jej rzeczywisty zamiar.

W opinii Sądu organy meldunkowe winny jeszcze raz ocenić wszystkie czynności, które podejmowała skarżąca przed organami ścigania jak i sądem powszechnym w celu ochrony swego prawa do mieszkania przy ulicy A.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy administracji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie dopełniły obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 77 , art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to jednocześnie, że nie było podstaw do twierdzenie, że zostały spełnione przesłanki wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...] oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 250 cytowanej ustawy.