Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2926/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1 i 2, art. 153, art. 185 § 1, art. 209 i art. 210
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Małgorzata Miron /spr./ sędzia del. WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie w upadłości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1887/12 w sprawie ze skargi Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie w upadłości na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie w upadłości na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r., Nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2012r., nr [...] orzekającej o odstąpieniu od nakładania obowiązków wynikających z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego tj. wykonania przez Syndyka Masy Upadłościowej Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie przy ul. K. określonych czynności lub robót w garażu wielostanowiskowym podziemnym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym znajdującym się na nieruchomości przy ul. P. w Warszawie celem doprowadzenia wykonanych robót w tym garażu do stanu zgodnego z prawem – umorzył postępowanie odwoławcze.

Organ wskazał, iż postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] nakazującą w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane Syndykowi Masy Upadłościowej Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w garażu wielostanowiskowym w ww. budynku przy ul. P. w Warszawie oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi powiatowemu, ponieważ nie wykonanie robót w garażu, o czym świadczyć może stan techniczny garażu, obliguje organ do prowadzenia postępowania w trybie przepisów art. 50 - 50 cyt. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/WA 2452/11 oddalił skargę na ww. decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...].

Pismem z dnia 7 października 2011 r. Syndyk Masy Upadłościowej poinformował organ powiatowy o zawarciu w dniu 4 października 2011 r. umowy na realizację robót budowlanych celem dokończenia inwestycji garażowej.

W związku z informacją Syndyka o zakończeniu robót budowlanych, w dniu 22 marca 2012 r. odbyła się kontrola ww. obiektu, która wykazała prawidłowe wykonanie robót budowlanych kończących inwestycję garażową oraz że stan techniczny garażu, po wykonaniu robót nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Wobec braku podstaw do nałożenia na Syndyka Masy Upadłościowej obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] odstąpił od nałożenia określonych czynności lub robót w garażu wielostanowiskowym podziemnym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym znajdującym się na nieruchomości przy ul. P. w Warszawie celem doprowadzenia wykonanych robót w tym garażu do stanu zgodnego z prawem.

Na skutek wniesionego przez Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie odwołania, od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2012 r., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2012 r. – opisaną na wstępie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Spółdzielcze Zrzeszenie znajduje się w stanie upadłości, a postępowanie upadłościowe toczy się w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi - Północ IX Wydział Gospodarczy pod sygn. akt IX U 2/07. Zatem zgodnie z art. 75 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) stroną postępowania w niniejszej sprawie jest Syndyk Masy Upadłości Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie. W ocenie organu powyższa okoliczność oznacza, że Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, a bezpośrednie zainteresowanie rozstrzygnięciem świadczy jedynie o jej interesie faktycznym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosło Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" z siedzibą w Warszawie w upadłości, dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżące Spółdzielcze Zrzeszenie zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 28 k.p.a., poprzez uznanie, iż skarżące Zrzeszenie nie jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego, choć odwołanie złożyli też członkowie spółdzielni (w tym J.P.) posiadający bezpośredni interes prawny i materialny, jako członkowie Spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali mieszkalnych, jak również spółdzielcze własnościowe prawa do miejsc postojowych w garażu podziemnym;

naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., poprzez błędne oznaczenie stron postępowania, z uwagi na nieuwzględnienie członków spółdzielni posiadających bezpośredni interes prawny i materialny, jako członków Spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali mieszkalnych, jak również spółdzielcze własnościowe prawa do miejsc postojowych w garażu podziemnym; art. 138 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż postępowanie odwoławcze należy umorzyć, w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym;

art. 162 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż organ I instancji mógł wydać decyzję o wygaśnięciu decyzji, skoro decyzja pozwolenie na użytkowanie nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. została wydana przez Burmistrza Gminy Warszawa Centrum, nie zaś przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy;

art. 75 § 1 oraz art. 144 prawa upadłościowego i naprawczego, gdyż osoby podpisujące odwołanie od decyzji działały we własnym imieniu nie zaś w imieniu upadłego, zaś postępowanie upadłościowe wobec Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" prowadzone jest według prawa upadłościowego z 1934 r.;

art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, poprzez nieuwzględnienie, iż w sprawie przepisy te nie będą miały zastosowania. Zdaniem skarżącej zgodnie cyt. "z art. 134 Prawa Spółdzielczego", pomimo przejęcia zarządu majątkiem spółdzielni przez syndyka, organy jej czynne są w dalszym ciągu, syndyk i Zarząd Spółdzielni działają niezależnie od siebie, a trwanie upadłości nie ma wpływu na zdolność prawną do czynności prawnych Zarządu i reprezentanta upadłego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku z dnia 29 maja 2013 r., wskazał, iż w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że skarżące Zrzeszenie pozostaje w stanie upadłości. Zgodnie z art. 137 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003r. Nr 188, poz. 1848) do postępowania upadłościowego w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy prawa upadłościowego. Jak stanowi przepis art. 61 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112) - z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Zgodnie zaś z przepisem art. 144 ww. ustawy - jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W utrwalonym orzecznictwie sądowym wskazuje się, że z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków. Skutki ogłoszenia upadłości dotyczą sfery jego zdolności do czynności prawnych. Świadczenia dochodzone przez syndyka lub przeciwko niemu podlegają zasądzeniu na rzecz lub od upadłego. Podstawienie procesowe syndyka w miejsce upadłego jest podstawieniem bezwzględnym, przy którym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Jak wskazano wyżej przepis stanowi, że postępowania administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Zwrot "jedynie" jest kategoryczny i przesądza o tym, że jedynie syndyk ma legitymację procesową do udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku materialnoprawnego. Wstąpienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji pochodzące od innego, czy nawet innych podmiotów niż syndyk nie mogło zostać rozpoznane, jako nie pochodzące od podmiotu uprawnionego do jego wniesienia. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy i nie kształtuje się stosunek materialnoprawny.

W związku ze zgłaszanymi przez pełnomocnika skarżącego zrzeszenia wątpliwościami, Sąd wskazał, że skarga sądowa została zakwalifikowana, jako pochodząca wyłącznie od ww. Zrzeszenia reprezentowanego przez zarząd, z pominięciem podpisanych osób fizycznych, wobec jednoznacznego stanowiska zawartego w złożonym do akt sprawy, piśmie procesowym.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie.

Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 61 i 144 ust. ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze przez ich zastosowanie w sprawie;

- art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze przez jego niezastosowanie w sprawie;

- art. 541 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 7 i art. 52 w zw. z art. 1714 ust. 1 i 1715 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż postępowanie w sprawie dotyczy masy upadłości skarżącej;

oraz naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt b p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez:

- zaaprobowanie błędnej wykładni art. 28 k.p.a. wyrażonych przez organ administracji drugiej instancji, iżby skarżącym nie przysługiwał w sprawie przymiot strony, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony możności wzięcia udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;

- bezzasadne przyjęcie, iż wobec oświadczenia zawartego w piśmie procesowym zarządu skarżącego Zrzeszenia dopuszczalne było pominięcie faktu, iż skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, złożona w sprawie, pochodziła również od osób fizycznych, którym służą własnościowe spółdzielcze prawa do lokali w Spółdzielczym Zrzeszeniu Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie wraz z przynależnymi do lokali miejscami garażowymi w garażu wielostanowiskowym, co doprowadziło do ograniczenia prawa ww. osób do wzięcia udziału w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając na względzie podniesione zarzuty na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji oparł swe rozstrzygnięcie w sprawie na przepisach ustawy, które w oczywisty sposób nie mają zastosowania. Powyższe dotyczy zastosowanych norm ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Podniesiono, iż z uwagi na fakt, że upadłość Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie ogłoszona została w dniu 16 maja 2002 r., z mocy art. 536 ww. ustawy do spraw związanych z przedmiotowym postępowaniem upadłościowym oraz zarządu masą upadłości, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe. Tym samym nie sposób prześledzić prawidłowość bądź nie rozumowania Sądu pierwszej instancji, bowiem normy wskazanego wyżej rozporządzenia znacząco różnią się od zapisów zastosowanej przez Sąd ustawy. Nadto wskazano, iż wywód Sądu pierwszej instancji dotyczący norm - ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, jest co do zasady słuszny niemniej jednak pominięta w nim została najistotniejsza ze względu na przedmiot niniejszego postępowania kwestia - czy własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego, związane z nim prawo do miejsca garażowego w garażu wielostanowiskowym oraz ekspektatywy wynikające z art. 1714 ust. 1 oraz 1715 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wchodzą w skład masy upadłości spółdzielni. Podniesiono, iż zgodnie z niektórymi poglądami doktryny spółdzielcze własnościowe prawa do lokali i związane z nimi prawa do miejsc postojowych oraz ekspektatywy ich "przekształcenia" we własność "w szczególny sposób nie wchodzą w skład masy upadłościowej", a nadto, iż "charakterystyka opisanych praw pozwala postawić tezę, że zaspokojenie roszczeń wynikających z tych umów powinno nastąpić poza masą upadłości. Powyższe rozważania istotne są o tyle, iż w przypadku przyjęcia, iż zaskarżona decyzja dotyczy wprost majątku znajdującego się poza masą upadłości, to wówczas to właśnie zarząd upadłego, a nie syndyk winien wykonywać prawa strony w sprawach dotyczących tych składników. Mając na względzie powyższe argumenty, podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii przynależności do masy upadłości składników majątkowych, których dotyczyło postępowanie administracyjne, czym zaaprobował błędny, w ocenie skarżącego, pogląd organu administracji drugiej instancji odmawiający skarżącym przymiotu strony w postępowaniu.

Dodatkowo wskazano, iż odrębną kwestią pozostaje to, iż skarga formułowana do WSA w sprawie niniejszej pochodziła, obok członków zarządu Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie, również od innych osób, co w swej istocie jest dopuszczalne. Powyższą okoliczność Sąd podsumował stwierdzeniem, że "skarga sądowa została zakwalifikowana, jako pochodząca wyłącznie od ww. Zrzeszenia reprezentowanego przez zarząd, z pominięciem podpisanych osób fizycznych, wobec jednoznacznego stanowiska zawartego w złożonym do akt sprawy piśmie procesowym.". Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie może stanowić podstawy ustaleń Sądu w tym zakresie pismo jednego ze skarżących, bowiem Sąd winien zwrócić się w tym zakresie do samych zainteresowanych, umożliwiając im tym samym udział w postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami wymienionego środka odwoławczego.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona częściowo usprawiedliwione podstawy.

Zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięciem organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze wywołane wniesieniem odwołania przez Spółdzielcze Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie (dalej: Zrzeszenie "[...]") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego m.st. Warszawy orzekającej o odstąpieniu od nakładania na Syndyka Masy Upadłościowej Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" obowiązków określonych w art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.

Uzasadniając decyzję organ stwierdził, iż Zrzeszeniu "[...]" nie przysługuje przymiot strony albowiem w związku z ogłoszeniem upadłości prawo to przysługuje jedynie Syndykowi Masy Upadłościowej. Pogląd ten został zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że stanowisko takie zostało przez Sąd wojewódzki wyrażone co najmniej przedwcześnie. Sąd pierwszej instancji rozważając czy skarżącemu przysługuje przymiot strony wskazał na treść art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112), który w jego ocenie ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie jest przy tym sporne, że zgodnie z treścią art. 137 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy prawa upadłościowego. Tymczasem rację ma skarżący kasacyjnie, że uszło uwadze Sądu wojewódzkiego, iż art. 144 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania. Art. 536 tej ustawy stanowi, że w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. weszła w życie w znacznej części dnia 1 października 2003 r. (art. 546 tej ustawy). Z akt sprawy wynika natomiast, że upadłość Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 16 maja 2002 r., które stało się prawomocne z dniem 10 czerwca 2002 r., a zatem przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Nie można zatem odmówić słuszności zarzutom skargi kasacyjnej, iż Sąd wojewódzki dopuścił się naruszenia art. 61 i 144 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w świetle art. 536 tej ustawy winny mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe tj. przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, ze zm.).

Rację ma przy tym skarżący kasacyjne, iż wobec braku jakichkolwiek rozważań w zakresie zastosowania tego ostatniego aktu prawnego nie sposób prześledzić prawidłowość przyjętego przez Sąd wojewódzki stanowiska. Na marginesie wskazać jedynie należy, że ww. rozporządzenie w dziale II określa skutki ogłoszenia upadłości, co do majątku upadłego. Podobnie jak w obecnie obowiązującej ustawie rozporządzenie określa m.in., iż skutkiem ogłoszenia upadłości jest utrata z samego prawa zarządu oraz możliwości korzystania przez upadłego i rozporządzania należącym do niego majątkiem. Majątek ten stanowi masę upadłości. Dla przyjęcia jednak, że zaistniał taki skutek niezbędny jest stwierdzenie, że ww. składnik majątku wchodzi w skład masy upadłości. Tymczasem Sąd wojewódzki nie dokonał żadnych ustaleń w ww. zakresie, co czyni niemożliwym dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny ustaleń co do prawidłowości zajętego przez Sąd wojewódzki stanowiska. Pogląd ten jest tym bardziej uzasadniony, że skarżący kasacyjnie nie zaprzeczył, iż obiekt budowlany w zakresie objętym postępowaniem prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego wchodzi w skład masy upadłości.

Jako przedwczesny należało natomiast ocenić zarzut naruszenia art. 541 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 7 i art. 52 w zw. z art. 1714 ust. 1 i 1715 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze. Oceniając bowiem kwestię legitymacji Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych Sąd pierwszej instancji zobligowany będzie rozważyć czy przepisy te będą miały zastosowanie do oceny legitymacji Zrzeszenia do uczestniczenia w postępowaniu naprawczym w charakterze strony. Nie może przy tym ujść uwadze Sądu, że zaskarżoną decyzją organ rozpoznał jedynie odwołanie Spółdzielczego Zrzeszenia Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" w Warszawie (z akt sprawy nie wynika czy i w jaki sposób rozpoznano odwołanie pozostałych osób pod nim podpisanych: M.K. i J.P.). W tej sytuacji jedynie podmiot, którego odwołanie zostało rozpoznane posiada interes prawny do żądania weryfikacji takiego rozstrzygnięcia.

Z tych też powodów nie ma racji skarżący kasacyjnie, iż w niniejszej sprawie strony zostały pozbawione możliwości obrony swoich praw, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżące Zrzeszenie brało bowiem czynny udział w postępowaniu odwoławczym, czego wyrazem jest choćby złożenie odwołania, a następnie skargi do Sądu pierwszej instancji. Brak również podstaw do uznania naruszenia tych przepisów w związku z niebraniem udziału w tym postępowaniu przez pozostałe osoby, które podpisały się pod odwołaniem. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy wszak interesu prawnego Zrzeszenia, a nie podpisanych pod odwołaniem osób fizycznych, a zatem nie posiadają one przymiotu strony w tym postępowaniu.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z przyjętym, jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przysługują jedynie tym podmiotom, których prawa zostały w ten sposób naruszone (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1375/11 i z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; (dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie.

Z tych samych powodów Naczelny Sąd Administracyjnemu nie mógł ocenić zarzutu skarżącego kasacyjnie co do prawidłowości potraktowania skargi jako wniesionej jedynie przez Zrzeszenie "[...]". O ile bowiem oświadczenie Zrzeszenia stanowiące odpowiedź na wezwanie Sądu do tego w czyim imieniu skarga została złożona nie może budzić wątpliwości, o tyle nie może być przedmiotem oceny Sądu odwoławczego, w sprawie ze skargi Zrzeszenia czy prawidłowo pominięto w tym postępianiu J.P. i H.G.

Te wszystkie okoliczności wskazują, że zarzuty skargi kasacyjnej są częściowo uzasadnione, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd wojewódzki związany będzie wskazaną wyżej oceną prawną. Rozważy zatem, biorąc pod uwagę przepisy rozporządzenia z dnia 24 października 1934 r. czy Zrzeszeniu "[...]" przysługiwało prawo do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne będzie poczynienie ustaleń, co do tego, czy nieruchomość (jej część), która jest przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego wchodzi w skład masy upadłościowej, przy czym rzeczą Sądu będzie w pierwszej kolejności poczynienie tych ustaleń w postępowaniu sądowym, w oparciu o akta postępowania administracyjnego. Dokonaniu takiej oceny nie stoi na przeszkodzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2011 r. w sprawie VII SA/Wa 2452/11, który w tych okolicznościach sprawy nie miał mocy wiążącej na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Obowiązkiem Sądu będzie także rozważenie, w odniesieniu do zarzutu skarżącego Zrzeszenia "[...]" czy prawidłowo postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawężone do rozpoznania skargi tego Zrzeszenia, skoro ostateczne wezwanie do sprecyzowania, w czyim imieniu została wniesiona skarga (pismo z dnia 20 sierpnia 2012 r. k. 17 i odpowiedź z dnia 10 września 2012 r. k. 20 akt sprawy) zostało skierowanie jedynie do Zrzeszenia "[...]", z pominięciem osób fizycznych podpisanych pod skargą (nie będących jednocześnie członkami zarządu).

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę kasacyjną za częściowo usprawiedliwioną, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

W wyroku nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1058 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o którym mowa w tym przepisie.