Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 727/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par 1, art. 145 par 1 pkt 1 lit a - c, art. 134, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par 3, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. G. jest decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Gospodarki przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Wnioskiem z [...] listopada 2008 r. A. M. oraz M. G. wystąpili do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu na własność Państwa K. w R.. Organ orzekający w I instancji w pierwszej kolejności przy rozpatrywaniu powyższego wniosku podjął czynności mające na celu ustalenie posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego. Organ ten stwierdził, że wnioskodawcy nie udokumentowali legitymacji prawnej do występowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu, nie posiadają bowiem przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Za stronę uznać można jedynie właściciela znacjonalizowanego mienia, a w przypadku gdy właścicielem tego mienia była osoba fizyczna - jej sukcesorów prawnych, o ile wykażą oni następstwo prawne po tej osobie. W ocenie organu rozpatrującego przedmiotowy wniosek złożone przez wnioskodawców dokumenty nie dowodziły istnienia po ich stronie interesu prawnego do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. K. i w związku z powyższym organ decyzją z [...] stycznia 2009 r., stosownie do art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia.

M. G. nie zgodziła się z decyzją Ministra Gospodarki i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Gospodarki pismem z 10 lipca 2009 r. wezwał pełnomocnika M. G. do nadesłania do akt sprawy w terminie 14 dni dokumentów potwierdzających tytuł własności (w dacie nacjonalizacji) do przedsiębiorstwa i przejętej wraz nim nieruchomości oraz dokumentów potwierdzających prawa spadkowe po S. L.. Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych informacji, w tym przede wszystkim nie udokumentowała tytułu własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa w dacie jego nacjonalizacji.

Organ zauważył, że w ocenie wnioskodawczyni tytuł do przedsiębiorstwa został należycie wykazany samym orzeczeniem Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejściu na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. K., jak też złożonymi dokumentami, to jest: odpisem z księgi wieczystej [...] Majętność "R.", oświadczeniami własnymi (dotyczącymi braku spadkobierców po S. L., tożsamości osoby K. M. oraz K. M., tożsamości osoby M. G. oraz M. M.) a także wyrokiem sądu orzekającym rozwód małżeństwa M. G. z d. M. z W. G.. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła kopię książek i komentarzy odnośnie rozporządzenia z 1907 r., które regulowało kwestię ksiąg naftowych.

Minister Gospodarki po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w tym przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów, nie znalazł podstaw do zmiany decyzji własnej z [...] stycznia 2009 r.

Uzasadniając swe stanowisko organ ustalił, że na terenie Państwa polskiego, do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz. U. Nr 29, poz. 113) w zakresie praw do pól naftowych obowiązywały przepisy dzielnicowe. Na obszarze, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie - austriacka państwowa ustawa naftowa z dnia 11 maja 1884 r. (Dz. u. p. austr. Nr 7 ze zmianami). Ustawa ta dla obszaru Galicji została zmieniona ustawą krajową z dnia 9 stycznia 1907 r., którą do ustawy z 11 maja 1884 r. wydaje się zmieniające i uzupełniające postanowienia o minerałach żywicznych. Powyższe przepisy regulowały kwestię własności praw do tzw. pól naftowych na terenie, którego dotyczyło kwestionowane w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie. Z dniem wejścia w życie przepisów dekretu Prawo górnicze utraciły moc wszystkie normujące ten zakres przepisy.

Zgodnie z art. 4 dekretu Prawo górnicze - prawo wydobywania kopalin służy wyłącznie Państwu, jeżeli prawo górnicze nie stanowi inaczej. Tym samym wygasły wszelkie prawa do kopalin powstałe pod rządami uchylonych przepisów.

Organ orzekający wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1907 r. uchylona została moc obowiązująca § 2, 4, 9 i 10 austriackiej państwowej ustawy naftowej i postanowiono, że odnośnie do nieruchomości, które stanowią przedmiot wykazu hipotecznego, tudzież odnośnie do oznaczonych części takich nieruchomości można prawo wydobywania minerałów żywicznych odłączyć od prawa własności. Przez minerały żywiczne należy w myśl powołanej ustawy rozumieć te kopaliny, które oznaczone są w § 1 austriackiej państwowej ustawy naftowej. Odłączenie prawa wydobywania minerałów następuje przez sądownie lub notarialnie uwierzytelnione oświadczenia właściciela, że prawo wydobywania minerałów żywicznych ma być od danego gruntu odłączone, oraz przez otwarcie dla - odłączyć się mającego prawa wydobywania - wykazu w osobnej księdze publicznej, księdze naftowej. Powierzchnia gruntu, w odniesieniu do której odłącza się prawo wydobywania, nazywa się polem naftowym. Odłączone prawo wydobywania stanowi samoistny przedmiot majątkowy i posiada przymiot prawny rzeczy nieruchomej.

Powyższe, zdaniem Ministra Gospodarki oznacza, że pola naftowe stanowiły przedmiot własności odrębny od własności nieruchomości gruntu, na którym były ustanowione, co tym samym oznacza, iż z chwilą odłączenia od nieruchomości prawa wydobywania minerałów bitumicznych, własność do nich była przypisana na rzecz tego podmiotu, który był wpisany do księgi naftowej. Prawo do pól naftowych mogło być przedmiotem wykorzystania gospodarczego polegającego na wydobywaniu kopalin.

Jak wynika z przedłożonych przez zainteresowaną do akt sprawy wykazów pól naftowych, prawo ograniczonej własności do tych pól naftowych, wg wpisu z 1928 r. zaintabulowano "na czas aż do rozwiązania się spółki, czyli na wypadek ziszczenia się warunku rozwiązującego, którym jest rozwiązanie spółki - na rzecz K. Spółka z ogr. odp. we L.". Z treści wymienionych ksiąg naftowych wynika również, iż w określonych częściach ułamkowych ograniczone prawo do pola naftowego stanowiło własność osób trzecich, po których wnioskodawcy wyprowadzają interes prawny w niniejszym postępowaniu. Brak jest wskazania w treści wpisów czy prawo do pola naftowego przynależne K.

Spółka z ogr. odp. we L. wygasło. Brak jest podstaw do przyjęcia, że na dzień nacjonalizacji przedsiębiorstwa spółki nie istniało jej prawo do pól naftowych ujawnione w księdze naftowej. Abstrahując od treści obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych należałoby przyjąć, że interes prawny do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie mógłby mieć jedynie właściciel przedsiębiorstwa pn. K., w skład którego wchodziło prawo do określonych pól naftowych, nie zaś następcy prawni innych osób, którym wedle treści tych ksiąg służyło także (ograniczone) prawo do pól naftowych. Przedmiotem nacjonalizacji było jedynie przedsiębiorstwo spółki nie zaś pola naftowe w części, w której stanowiły własność osób wymienionych we wskazanych wyżej księgach naftowych.

Organ orzekający stwierdził, że skoro na mocy przepisów dekretu Prawo górnicze państwo - jako jedyne - posiadało prawo do poszukiwania i wydobywania kopalin, w tym ropy naftowej i gazu ziemnego, to utraciły swoją moc wszelkie nadania naftowe przypisane innym niż Państwo podmiotom. Tym samym wygasły wszelkie prawa własności do określonych w tych nadaniach pól naftowych.

Minister Gospodarki wskazał, że pełnomocnik skarżącej załączyła przy piśmie z dnia 2 stycznia 2008 r. uwierzytelnioną notarialnie kopię dekretu przyznania spadku z dnia [...] czerwca 1937 r. po S. L., a A. M. przy piśmie z 7 stycznia 2009 r. załączył odpis prawomocnego postanowienia spadkowego po K. M.. W ocenie organu wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej, że wszelkie dokumenty dotyczące własności przedsiębiorstwa znajdowały się w biurze S. L., które zajęte zostało przy nacjonalizacji oraz wniosek o wystąpienie o przekazanie dokumentów do P. S. A. nie może stanowić wykazania interesu prawnego w sprawie, w szczególności własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, które w okresie nacjonalizacji było właścicielem dochodzonych przez zainteresowanych pól naftowych.

Następnie Minister Gospodarki zauważył, że załączony przez zainteresowaną odpis z księgi wieczystej odnosi się do Majętności "R.", która na podstawie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. RP. z 1945 r., Nr 3 poz. 13) została przejęta na własność Państwa, na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] grudnia 1946 r. [...]. Tym samym

dokument ten potwierdza, że majętność "R." nie została znacjonalizowana w 1947 r. na podstawie wskazanej wyżej decyzji nacjonalizacyjnej wraz z przedsiębiorstwem pn. K.. Brak jest zatem podstaw do żądania przez zainteresowanych wszczęcia postępowania "nieważnościowego" w tej części, albowiem nieruchomości te nie zostały objęte decyzją wydaną w oparciu o przepisy ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Analizując poglądy doktryny i orzecznictwa odnośnie interesu prawnego o którym mowa w art. 28 k.p.a. organ wskazał, że po pierwsze interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji nacjonalizujących określone mienie miałby wyłącznie właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Dostępne dowody wskazują na osobę prawną – K. Spółka z ogr. odp. we L., jako właściciela ww. przedsiębiorstwa. Po drugie jednak interes do wszczęcia postępowania musi mieć charakter prawny to jest musi być oparty o istniejący przepis prawa materialnego.

Mając na uwadze przepisy dekretu - Prawo górnicze nawet w sytuacji gdyby zainteresowani wykazali interes prawny w zakresie własności przedsiębiorstwa (co w niniejszym postępowaniu nie ma miejsca), nie mogą skutecznie dochodzić prawa z tytułu przejęcia na własność Państwa pól naftowych, albowiem prawo to wygasło i jedynie Państwo, z chwilą wejścia w życie omówionych przepisów może prowadzić działalność w tym zakresie. Skoro zatem, na mocy powołanego dekretu wygasły wszelkie prawa do kopalin powstałe pod rządami uchylonych przepisów, to wygasło również i prawo podmiotowe do żądania zwrotu ich własności. Oznacza to, że nie istnieje przepis prawa materialnego, z którego można wywodzić interes prawny w niniejszej sprawie. Nie jest zatem możliwe wszczęcie i przeprowadzenie przez Ministra Gospodarki postępowania nieważnościowego w żądanym przez zainteresowanych zakresie.

Tym samym należy stwierdzić, że wobec braku po stronie osób składających wniosek interesu prawnego lub obowiązku uprawniającego do wysuwania wobec organu żądań o podjęcie czynności (art. 28 k.p.a.) zachodzą przesłanki do wydania decyzji, w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a., tj. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W tym stanie rzeczy Minister Gospodarki uznał, że brak jest podstaw do zmiany decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2009 r.

W skardze wniesionej przez M. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Gospodarki zarzucono decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 28 k.p.a., art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, oraz nieustosunkowanie się do twierdzeń strony, a także art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i naruszenie słusznego interesu strony. Nadto zarzucono błędną wykładnię przepisów prawa materialnego w tym oceny przepisów dotyczących praw do kopalin i ich wygaśnięcia.

W motywach skargi wskazano, że w zarządzeniu Ministra Przemysłu z dnia [...] sierpnia 1946 r. o ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa jako właściciel przedsiębiorstwa K. w R. wskazany został S. L., który zmarł w 1936 r. Nie mógł on być właścicielem Przedsiębiorstwa w chwili nacjonalizacji. Spadkobiercami S. L. były jego wnuki: M. G. (M.) oraz M. K. M.. Fakt ten potwierdzony został w księgach naftowych i księdze wieczystej dotyczącej majątku R., jak również w uwierzytelnionej kopii dekretu przyznania spadku po S. L.. Bezsporne jest, że prawo własności praw naftowych przysługiwało S. i A. L., a więc poprzednikom prawnym skarżącej. Interes prawny spadkobierców i jednocześnie współwłaścicieli nacjonalizowanego przedsiębiorstwa w chwili nacjonalizacji jest bezsporny a twierdzenie organu, że tytuł własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa nie został udokumentowany - jest nieuzasadnione.

Zdaniem skarżącej organ nie odniósł się do kwestii, iż prawo własności praw naftowych przysługiwało właścicielom majątku. Odmowa uznania, że skarżąca posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu stoi w rażącej sprzeczności z art. 28 k.p.a. jak i orzecznictwem sądów administracyjnych wydanym na gruncie tego przepisu.

Odnosząc się do stanowiska organu, że nastąpiło wygaśnięcie praw do kopalin z dniem wejścia w życie dekretu z 6 maja 1953 r. Prawo górnicze - skarżąca stwierdziła, że organ w ogóle nie ustosunkowuje się do faktu, że między decyzją nacjonalizacyjną a wejściem w życie dekretu minęło 7 lat. W tej sytuacji konieczne jest sprecyzowanie momentu, kiedy nastąpiło wywłaszczenie.

Skarżąca nie zgodziła się z organem, że nie istnieje przepis prawa materialnego z którego można wywodzić interes prawny. Odmowa wszczęcia postępowania jest rażącym naruszeniem prawa ze strony organu, uniemożliwiającym skarżącej dochodzenie należnych jej odszkodowań ze strony Skarbu Państwa.

Ponadto sposób prowadzenia postępowania nakierowany jest na jego maksymalne przedłużanie, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kierując się powyższymi przepisami Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Gospodarki z [...] stycznia 2009 r., nr [...], L. dz. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w

sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. skarżąca oraz A. M. wystąpili do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej K.. Organ rozpatrujący powyższy wniosek stwierdził, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i na tej podstawie odmówił wszczęcia postępowania. Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia utrzymana została w mocy zaskarżoną decyzją.

W ocenie Sądu stanowisko organu orzekającego w sprawie jest co najmniej przedwczesne gdyż nie zostało oparte na prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia kto był właścicielem kopalni nafty w dacie jej przejęcia na własność Państwa. Kwestia ta ma pierwszorzędne znaczenie dla prawidłowej oceny czy wnioskodawcy mają legitymację procesową - jako strony postępowania administracyjnego - do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizującego w odniesieniu do kopalni nafty. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rację ma przy tym organ twierdząc, że interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w odniesieniu do kopalni nafty ma jej właściciel z daty nacjonalizacji względnie jego następcy prawni, którzy nabyli własność przedsiębiorstwa.

Z treści załącznika orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa wynika, że orzeczenie obejmuje m. in. K. oraz, że przedmiotem działalności przedsiębiorstwa jest wydobywanie ropy naftowej i gazów ziemnych. Załącznik nie określa natomiast kto jest właścicielem tego przedsiębiorstwa, czy jest to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością czy też przedsiębiorstwo stanowi własność osoby fizycznej (osób fizycznych). Warto w tym miejscu wskazać, że w zarządzeniu Ministra Przemysłu z dnia [...] sierpnia 1946 r. o

ogłoszeniu drugiego wykazu przedsiębiorstw, przechodzących na własność Państwa – jako właściciele K. - wskazani są spadkobiercy S. L., co może stanowić, że przedsiębiorstwo było własnością osoby fizycznej. Omawiany załącznik w odniesieniu do innych nacjonalizowanych przedsiębiorstw zawierał wskazanie formy prawnej prowadzonej działalności, podając na przykład, że chodzi o spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Z kolei z wypisu z księgi naftowej wynika, że w dniu [...] lutego 1929 r. wpisane zostało prawo ograniczonej własności pola naftowego na rzecz K. Spółka z ogr. odp. we L..

Wobec zachodzących i nie wyjaśnionych istotnych rozbieżności w powyższym zakresie - w ocenie Sądu - brak jest podstaw do przyjęcia jak zrobił to Minister Gospodarki, że K. stanowiła własność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Konsekwencją powyższego było przedwczesne (wadliwe) uznanie, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] czerwca 1947 r., a następnie odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego.

Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej zobligowane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej powinno spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a. czyli zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przepisy powyższe mają zastosowanie także do postępowań prowadzonych w tzw. trybach nadzwyczajnych, w tym także do postępowania w trybie nieważnościowym. Oznacza to, że nawet gdy strona, pomimo wezwania przez organ, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających tytuł własności do kopalni nafty z daty jej nacjonalizacji to organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie spornych kwestii i ustalenia stanu faktycznego odnośnie właściciela nacjonalizowanego przedsiębiorstwa. W tym celu należało przeprowadzić kwerendę archiwalną, która mogłaby przecież doprowadzić do ujawnienia dokumentów przedsiębiorstwa zarówno z okresu poprzedzającego nacjonalizację jak i

dokumentów dotyczących przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Dałyby one podstawę do wiarygodnego ustalenia kto był właścicielem kopalni w dacie nacjonalizacji jak również jakie składniki majątkowe należące do przedsiębiorstwa przejęte zostały na rzecz Państwa. Na marginesie nadmienić tylko można, że gdyby przedmiotowa kopalnia była własnością S. L., to zarówno skarżąca jak i A. M. - jako spadkobiercy S. L. - byliby legitymowani do wszczęcia na swój wniosek postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu w części dotyczącej K.. Odstąpienie od powyższych działań i jednoczesne przyjęcie, że kopalnia nafty była własnością spółki z ograniczoną własnością we L. i w związku z tym, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony w rozpatrywanej sprawie stanowi o naruszeniu przytoczonych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu za prawidłowością zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nie mogą przemawiać twierdzenia organu, że skoro wraz z wejściem w życie dekretu z 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze wygasły wszelkie prawa do wydobywania kopalin ustanowione na podstawie wcześniejszych (uchylonych dekretem) przepisów to wygasło również i prawo podmiotowe do żądania zwrotu ich własności. Podkreślić należy, że w postępowaniu prowadzonym na wniosek o stwierdzenie nieważności, co do zasady badaniu podlega prawidłowość orzeczenia z punktu widzenia zaistnienia wad kwalifikowanych (podstaw stwierdzenia nieważności), przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym w toku tego badania uwzględnia się stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania decyzji. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie przy ocenie ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu, objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności, uwzględnić należałoby datę wydania tego orzeczenia, tj. dzień [...] czerwca 1947 r. Zatem zmiana stanu prawnego, jaka nastąpiła w związku z wejściem w życie dekretu - Prawo górnicze nie ma istotnego znaczenia dla możliwości prowadzenia postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia. Zatem w sytuacji, gdyby na skutek ponownego rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, ustalono że wnioskodawcy mają jednak interes prawny w

domaganiu się stwierdzenia nieważności orzeczenia w rozumieniu art. 28 k.p.a., to wejście w życie prawa górniczego nie stanowiłoby przeszkody do prowadzenia postępowania nieważnościowego.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej oraz A. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu w odniesieniu do K. Minister Gospodarki uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności organ zobligowany będzie do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego odnośnie ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości kto był w dacie nacjonalizacji właścicielem K.. Pozwoli to w sposób prawidłowy ocenić interes prawny wnioskodawców i wyjaśnić czy posiadają oni przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł

jak w sentencji wyroku.