Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 800/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek leśny
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 122, 187 par. 1, 191 i 194 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 800/11 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Paweł Dąbek, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013r., sprawy ze skargi A.O., przy uczestnictwie J.S., AO., M.S., A.S., J.S., L.S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 4 kwietnia 2011r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że wymieniona w pkt I decyzja nie może być wykonana do chwili prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją (nakazem płatniczym) z dnia 31 stycznia 2011 r. Burmistrz ustalił Al. O., M. S., M. S., J. S. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. w kwocie 145 zł. Nakaz płatniczy został wystawiony na Al. O.

Odwołanie od tej decyzji złożył A.O. Wskazał on, że od wielu lat zajmuje się gospodarstwem rolnym po zmarłych dziadkach (K. i J. S.), figuruje jako jego posiadacz samoistny i opłaca podatek rolny. W piśmie z dnia 23 lutego 2011 r. podkreślił, że powinien był "dopilnować wpisania go na nakaz płatniczy".

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 4 kwietnia 2011 r., Nr[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ zacytował mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa, w szczególności wskazał, że z treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., nr 193, poz.1287 ze zm.) wynika jednoznacznie, że podstawą wymiaru podatków (rolnego, leśnego, od nieruchomości) stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i w oparciu o te właśnie dane organy podatkowe ustalają wymiar zobowiązania podatkowego.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w T. z dnia 1 lipca 2009 r., sporządzonego na podstawie zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków, wynika, że w miejsce małżeństwa J. i K. S. weszli spadkobiercy: Al. O., M. S., M. S. i J. S. obejmując udziały po ¼ części. Tym samym osoby te, jako współwłaściciele, są solidarnymi podatnikami podatku rolnego, od nieruchomości oraz leśnego. Organ II instancji zwrócił także uwagę, że prawidłowe są ustalenia organu I instancji odnośnie przedmiotu opodatkowania, a zatem prawidłowa jest również wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok. Kolegium zaznaczyło, że ustalając wymiar podatku organy związane są aktualnymi zapisami w ewidencji gruntów i budynków i w żadnym wypadku nie są one uprawnione do ich kwestionowania czy zmiany. Do dokonywania takich zmian uprawnione jest Starostwo Powiatowe właściwe ze względu na położenie gruntu, nie zaś organ podatkowy w toku postępowania podatkowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, A. O. wskazał, że nie zgadza się z decyzją SKO. Podkreślił, że to on jest płatnikiem podatku, tylko on prowadzi gospodarstwo rolne, a mimo to w nakazie płatniczym figurują spadkobiercy, którzy gospodarstwa nie prowadzą. W związku z tym zwrócił się "o odrzucenie decyzji nakazu płatniczego organu pierwszej instancji".

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zauważa, że w podatku rolnym, w podatku od nieruchomości oraz w podatku leśnym ustawodawca przyjął zasadę, że podatek ciąży na właścicielu gruntu (nieruchomości), chyba, że przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 ze zm.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Podobna regulacja została zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.) oraz w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 465). Stąd zasadniczo podatnikiem jest właściciel gruntu (gdy tytuł własności i stan faktycznego posiadania związane są z tym samym podmiotem), natomiast w sytuacji, gdy występują dwa podmioty – właściciel i posiadacz samoistny, podatnikiem jest posiadacz samoistny. Jeżeli zatem zostanie ustalone w toku postępowania podatkowego, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby niż właściciel, to nakaz płatniczy powinien być skierowany do posiadacza samoistnego, gdyż to na nim ciąży obowiązek podatkowy. Wskazane wyżej przepisy rozstrzygają zatem kwestię pierwszeństwa w przypisaniu określonemu podmiotowi statusu podatnika w sytuacji, w której obok przysługującego jednemu podmiotowi prawa własności, nieruchomość pozostawała w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu. Należy podkreślić, że posiadanie, w tym posiadanie samoistne, jest stanem faktycznym, polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel (art. 336 k.c.). Rozstrzygające znaczenie ma więc rozległy zakres władania rzeczą, na wzór prawa własności, chociażby nawet nie poparty przysługującym posiadaczowi prawem własności. Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada jest jej posiadaczem samoistnym (art. 339 k.c.).

W większości przypadków posiadaczem samoistnym jest prawowity właściciel. Jednak może się także zdarzyć, że daną rzeczą faktycznie włada jak właściciel osoba niebędąca właścicielem - pozostająca w dobrej lub złej wierze.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy należy zatem zauważyć, że ustalenie w czyim i jakiego rodzaju posiadaniu znajdował się przedmiot opodatkowania w 2011 r. było kluczową dla rozstrzygnięcia okolicznością faktyczną. Rację mają organy, że co do zasady podstawę wymiaru podatków, w szczególności podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków – art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.). Należy jednak podkreślić, że zakres informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków został określony przez samego ustawodawcę w art. 20 ust. 1 - 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, z jednoczesnym upoważnieniem Rady Ministrów, zawartym w art. 20 ust. 4 powołanej ustawy, do rozszerzenia tego zakresu w drodze stosownego rozporządzenia, przy uwzględnieniu zadań administracji publicznej. Tylko zatem Rada Ministrów została przez ustawodawcę upoważniona do rozszerzenia zakresu informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, w tym informacji określonych w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dotyczących osób władających gruntami. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się bowiem właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro według art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie władających gruntami państwowymi i samorządowymi, a Rada Ministrów nie wydała rozporządzenia o rozszerzeniu zakresu informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, dotyczących osób władających innymi gruntami, to nie można przepisów § 10 ust. 2 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2001 r., nr 38, poz. 454) traktować jako podstawy prawnej do wykazywania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami, niż grunty państwowe lub samorządowe (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 18/07, LEX nr 342601).

Sąd nie neguje przy tym, że zapisy ewidencji gruntów i budynków mają znaczenie dokumentu urzędowego. Znaczenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego zostało wskazane w art. 194§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej określanej skrótem "O.p.". Zgodnie z tym przepisem, dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten wprowadza wobec powyższego domniemanie prawdziwości twierdzeń wypływających z takiego dokumentu. Domniemanie to nie jest jednak niepodważalne. Możliwość obalenia tego domniemania wynika z §3 tego przepisu, który nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach. Możliwość ta istnieje tym bardziej, że przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia), nie pozwalają na wpisanie do ewidencji gruntów danych dotyczących posiadacza samoistnego, który jest podatnikiem wskazanych wyżej podatków przed właścicielem. W sytuacji takiej jak w rozpoznanej sprawie dane zawarte w ewidencji mają znaczenie drugorzędne. Uznanie za prawidłowe stanowiska odmiennego prowadziłoby do sytuacji, w której ewidencja gruntów i budynków zawsze stanowiłaby jedyną podstawę wymiaru podatków, nawet wtedy, gdy dane z tej ewidencji byłyby niezgodne ze stanem rzeczywistym.

Sąd zauważa, że w rozpoznanej sprawie organy, a zwłaszcza organ odwoławczy pominął kwestie podmiotowe, gdyż - w świetle zarzutów zawartych w odwołaniu - nie poczynił wystarczających rozważań, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego na 2011 rok, wskazując na związanie zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków. W sytuacji jednak ujawnienia w ewidencji wyłącznie danych właściciela, a przez to braku danych dotyczących samoistnego posiadacza, należało przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby (skarżącego A. O.), na której w takim przypadku ciąży obowiązek podatkowy. W związku z tym, że organy nie podjęły działań, które pozwoliłyby na ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie, a w konsekwencji dokonały rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy, doszło do naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie dowodem szczególnie przydatnym do ustalenia, czy skarżący włada spornymi nieruchomościami jak właściciel powinien być dowód z jego przesłuchania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia kto jest podatnikiem przedmiotowych podatków.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia, działając na zasadzie art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że powyższa decyzja nie może być wykonana do chwili prawomocności wyroku.