Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 620/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 28
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 maja 2024 r., nr SKO.K./41.3/1155/2024/8119/KS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 2 kwietnia 2024 r. o nr [...]; 2. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją, nr SKO.K./41.3/1155/2024/8119/KS, z dnia 27 maja 2024r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej; k.p.a.) i art. 1 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta Z. (dalej: organ I instancji) z 2 kwietnia 2024r. nr [...], orzekającej o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 marca 2024 r., skarżąca złożyła wniosek o rejestrację pojazdu, wskazując jako datę jego nabycia 7 lutego 2024 r., wobec czego zdaniem organu I instancji nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 73aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z czym ponieważ strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w dniu 14 marca 2024 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ww. naruszenia, o czym skutecznie powiadomił stronę w dniu 18 marca 2024 r.

Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i 25 marca 2024 r. do organu wpłynęła jej odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. Skarżąca wskazała, że pojazd marki [...] nr [...] nabyła w wyniku spadkobrania po zmarłym mężu. Strona poinformowała organ, że w związku z powyższym jej stan psychofizyczny do chwili obecnej jest bardzo zły. Dlatego skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku z dnia 14 marca 2024 r.

Ponadto skarżąca, wniosła o rozważenie możliwości zastosowania w jej sprawie art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku gdyby powyższy wniosek okazał się bezprzedmiotowy.

Organ I instancji po rozpatrzeniu ww. sprawy dotyczącej naruszenia przez stronę obowiązku złożenia wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu najpóźniej w dniu 8 marca 2024 r., tj. w terminie 30 dni od dnia jego nabycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia 2 kwietnia 2024r. (sygn. akt: [...]), nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki [...] nr [...] w terminie 30 dni od sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym mężu skarżącej.

Jako materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji organ wskazał przepis art. 73aa ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej: p.r.d.).

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że w myśl art. 140mb ust. 1,p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 140n ust. 1 przywołanej ustawy kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140ma i art. 140mb są nakładane w drodze decyzji administracyjnej. Stosowanie do treści art, 140n ust. 2 ustawy, kary pieniężne, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, nakłada starosta (Prezydent Miasta na prawach powiatu). Zaś termin, o którym mowa w art. 73aa ust.1 Prawa o ruchu drogowym, jest terminem materialnym, a więc zgodnie z przepisami k.p.a. przywrócony być nie może.

Nadto organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 140n ust. 6 do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, p.r.d. przepisów art. 189d-189f k.p.a. nie stosuje się.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 189a i f § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania Strona zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz opisała przyczyny zaniedbania.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 27 maja 2024r. opatrzonej znakiem SKO.K./41.3/1155/2024/8119/KS Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w całości w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia z dnia 2 kwietnia 2024r. nr [...] w sprawie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 złotych z tytułu naruszenia obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało m.in., że decyzje wydawane w trybie określonym w p.r.d. nie podlegają uznaniu administracyjnemu. Ze względu na formułę przepisu; "Kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, (...), nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł", decyzje o nałożeniu kary należą do kategorii aktów związanych, czyli takich, w których organ w określonym stanie faktycznym musi wydać decyzję o określonej treści.

Natomiast wysokość kary została sztywno określona w przepisach prawa, co nie daje organowi możliwości jej miarkowania. Z uwagi na treść art. 140n ust. 6 p.r.d. do wskazanych kar pieniężnych nie znajdują również zastosowania przepisy o możliwości odstąpienia od nałożenia kary.

Ponadto SKO odnosząc się do stanu faktycznego sprawy stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka nałożenia na stronę kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku wskazanego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. Strona nie wykonała bowiem w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku polegającego na złożeniu wniosku o jego rejestrację. W związku z czym stosując przepisy art. 140mb i 140n p.r.d. organ administracji publicznej ma obowiązek w rozpatrywanej sprawie nałożyć na właściciela pojazdu, który nie dopełnił obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie - karę pieniężną w wysokości 500 zł.

Na ww. decyzję organu odwoławczego strona złożyła w dniu 4 lipca 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżącą reprezentował pełnomocnik profesjonalny będący radcą prawnym.

Skarżącą na podstawie art. 57§ 1 pkt. 3 p.p.s.a., zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 73aa p.r.d. w zw. z art. 31.§1 i 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego w zw. z art. 196.§ 1 Kodeksu Cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że do skarżącej jako uprzedniego współwłaściciela pojazdu, a po objęciu udziału spadkowego po zmarłym mężu - jedynemu właścicielowi pojazdu (skutera/motocykla) marki [...] nr [...] - należy stosować art. 73aa p.r.d.

2. naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a). naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez całkowitą bierność organu tj.:

niepodejmowanie jakichkolwiek czynności z urzędu mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy oraz zebranie materiału dowodowego i docelowo załatwienie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a przede wszystkim poprzez:

-brak ustalenia, czy w chwili nabycia pojazdu przez zmarłego J. G. - skarżąca była współwłaścicielką pojazdu z mocy prawa;

-brak podjęcia przez organ decyzji o zobowiązaniu Prezydenta Miasta Z. do nadesłania do akt niniejszej sprawy dokumentów rejestracyjnych pojazdu przedłożonych przez J. G. z których wynikałaby data nabycia pojazdu w trakcie ustawowej wspólnoty małżeńskiej ze skarżącą, pomimo faktu, że z aktu poświadczenia dziedziczenia przedłożonego przez skarżącą wynika, że zmarły J. G. był jej mężem.

b) naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. będące następstwem ww. rażących uchybień proceduralnych organu w toku postępowania.

c) naruszenia art. 107 § 3 k.p.a poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu skarżonej decyzji z jakiego powodu organ przyjął, iż skarżąca w świetle art. 73aa p.r.d. stała się nabywcą pojazdu marki [...] [...], skoro już w chwili jego pierwotnej rejestracji ( nabycia pojazdu) przez zmarłego męża była z mocy prawa współwłaścicielką w/w pojazdu.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że pojazd marki [...] nr [...] został nabyty do majątku wspólnego małżonków - skarżącej i jej zmarłego męża. W związku z czym skarżąca i zmarły mąż byli współwłaścicielami ww. pojazdu już w chwili jego nabycia, gdyż pojazd został nabyty do majątku wspólnego małżonków.

Ponadto strona wskazała, że z istoty przepisów kodeksu rodzinnego regulujących wspólność majątkową małżeńską - art. 31-46 krio wynika, że jest to wspólność bezudziałowa, a prawa małżonków do tego majątku są równe, w szczególności w zakresie zarządzania nim ponieważ każdy przedmiot wchodzący w skład majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską staje się przedmiotem ich bezudziałowej współwłasności, czyli wspólności.

Nadto majątek wspólny musi być traktowany tak jak każda inna prawnie wyodrębniona masa majątkowa. Wspólność ustawowa, jako ściśle związana ze stosunkiem prawnym o charakterze osobistym zachodzącym między małżonkami (małżeństwem), jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 k.c.). Jej charakterystycznymi, istotnymi cechami, różniącymi ją od współwłasności w częściach ułamkowych jest to, że:

1) jest to wspólność bezudziałowa,

2) w czasie jej trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego i nie mogą wyzbyć się ich na rzecz osób trzecich, a co więcej, stosownie do art. 35, żadne z małżonków nie może rozporządzić ani nawet zobowiązać się do rozporządzenia udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku, ani żądać podziału majątku wspólnego.

Poza tym, w odróżnieniu od współwłasności w częściach ułamkowych, która jest prawem własności kilku osób do jednej rzeczy, wspólność ustawowa jest wspólnością masy majątkowej mieszczącej się w pojęciu mienia określonego w art. 44 k.c., mogącej obejmować wiele różnych praw majątkowych (własność, użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe, prawa obligacyjne).

W ocenie skarżącej była ona takim samym właścicielem pojazdu w dniu jego nabycia do ustawowej wspólnoty małżeńskiej i pierwotnej rejestracji, jak jej zmarły mąż, po którym skarżąca nabyła spadek.

Powyższe twierdzenie, uzasadniła strona stanowiskiem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 maja 2023 r. [...], który w podobnym stanie faktycznym sprawy, zajmując wprawdzie stanowisko w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych wskazał, że:

"Z opisu zdarzenia wynika, że samochód (...) został nabyty do majątku wspólnego małżonków, a wspólność małżeńska jest wspólnością bezudziałową. Skoro z uwagi na wspólność majątkową nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia ruchomości, to nie można też przyjąć, że po śmierci małżonka drugi z małżonków ponownie nabył udział w ruchomości w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu, jak też w drodze działu spadku, skoro ruchomość wchodziła wcześniej do wspólnego majątku małżeńskiego."

Zdaniem skarżącej nie mogła zatem nabyć pojazdu na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia, bowiem właścicielem pojazdu była już w chwili jego zakupu. Tymczasem zgodnie z art. 73aa ust.1. pkt 1 p.r.d. obowiązek rejestracji pojazdu w terminie 30 dni dotyczy właściciela pojazdu, który nabył pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłanka nabycia pojazdu nie została zdaniem skarżącej spełniona.

W ocenie skarżącej organy obu instancji w całości kwestię tą pominęły, co jej zdaniem ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stwierdził, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej ma charakter związany. Ziszczenie się stanu faktycznego omówionego w decyzji pierwszej instancji implikowało z mocy samego prawa obowiązek wymierzenia kary właścicielowi pojazdu, który nie dopełnił w terminie obowiązku jego rejestracji. Nie są również, zdaniem organu odwoławczego, słuszne zarzuty naruszenia przepisów tak prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać trzeba, że stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 2 kwietnia 2024 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Wskazać należy, że na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1394) - dalej: "ustawa nowelizująca", z dniem 1 stycznia 2024 r. uległy zmianie przepisy p.r.d. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niewykonanie tego obowiązku w terminie podlega administracyjnej karze pieniężnej o czym stanowi przepis art. 140mb ust. 1 p.r.d.: "Kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł." Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140ma i art. 140mb p.r.d., są nakładane w drodze decyzji administracyjnej przez starostę i stanowią dochód powiatu (art. 140n ust. 1-3 p.r.d.). Kary te są wnoszone na odrębny rachunek bankowy starostwa, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o nałożeniu kary pieniężnej stała się ostateczna (art. 140n ust. 5 p.r.d.). Do kar tych przepisów art. 189d-189f k.p.a. nie stosuje się" (art. 140n ust. 6 p.r.d.). Do kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 p.r.d.). Ponadto obecnie ustawodawca zniósł obowiązek powiadamiania starosty o nabyciu pojazdu uprzednio zarejestrowanego.

Prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów jest możliwe jedynie w obliczu w pełni miarodajnych ustaleń faktycznych, w szczególności co do ustalenia kwestii podmiotowej tj. właściciela pojazdu.

Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie istnieją wątpliwości, zważywszy na ogół okoliczności oraz twierdzenia skarżącej, że skarżąca i jej zmarły mąż byli współwłaścicielami przedmiotowego pojazdu już w chwili jego nabycia, gdyż pojazd został nabyty do majątku wspólnego małżonków.

Zdarzeniem prawnym, z którego zdaniem organów obu instancji ma wynikać obowiązek rejestracji pojazdu, jest zgon jednego z współwłaścicieli w ramach współwłasności łącznej. Z chwilą śmierci jednego z małżonków ustaje ustrój wspólności majątkowej, jeżeli wcześniej nie został on wyłączony, czy to w sposób uniwersalny, czy też w odniesieniu do konkretnej rzeczy w rozumieniu art. 45 k.c. Organ odwoławczy słusznie zauważył że z chwilą zaistnienia jednego z tych zdarzeń prawnych, włącznie ze śmiercią współwłaściciela, powstaje współwłasność w częściach ułamkowych. Punktem wyjścia rozważań, jaki należało w niniejszej sprawie przyjąć, nie jest jednak przejście prawa własności, a jedynie zmiana dotycząca przynależności udziału we współwłasności rzeczy.

Organy obu instancji uczyniły założenie, jakoby śmierć jednego z małżonków spowodowała nabycie całości spadku (a więc również udziału we współwłasności) przez skarżącą. Założenie to ma wynikać z aktu poświadczenia dziedziczenia, którego odpis znalazł się w aktach sprawy. Pomimo tego materiał dowodowy nie jest kompletny (art. 77 § 1 k.,p.a.), albowiem nie jest jasne, czy pozostali spadkobiercy odrzucili spadek, i kim są ich następcy prawni, osoby te posiadają status stron postępowania na równi ze skarżącą, jednak nie brali udziału w sprawie, gdyż organ nie doręczał im żadnych pism.

Z akt sprawy (pismo strony z 20 marca 2024r.) wynika jedynie, że strona ma córkę która mieszka za granicą.

Sąd administracyjny nie jest sądem cywilnym, jego kognicja nie obejmuje kwestii spadkowych, tym mniej jednak pozostają one w zakresie kognicji organów administracji publicznej. Konieczne jest jednak wskazanie, iż od ustalenia kręgu spadkobierców zmarłego zależy bezpośrednio prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Pomimo literalnej treści aktu poświadczenia dziedziczenia może się przecież okazać, że do kręgu spadkobierców wejdą osoby zamieszkałe za granicą, obywatele państw obcych, nie posiadający żadnej wiedzy o swoim tytule do spadku. Do czasu rzetelnego ustalenia, kto nabył udziały we współwłasności, nie można stosować kar administracyjnych wobec żadnego z uprawnionych, którzy zarazem są łącznie zobowiązani do wprowadzenia do rejestru pojazdów zaktualizowanych danych. Do ustalenia kręgu spadkobierców jest właściwy sąd cywilny, o ile nie doszło do poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Nawet jednak i w tym ostatnim przypadku organy miały obowiązek dokładnego zbadania stanu faktycznego w celu ustalenia kręgu stron postępowania, gdyż w przeciwnym wypadku może dojść do sytuacji określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Czyniąc w ślad za organami założenie, iż skarżąca nabyła całość spadku po zmarłym mężu, należy częściowo przyznać słuszność skarżącej, kiedy pisze, że jej sytuacja prawna nie uległa zmianie wskutek nabycia udziału. Za takim wnioskowaniem przemawiają przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o współwłasności łącznej (art. 31 – 46 k.r.o.). Ten rodzaj współwłasności jest bezudziałowy, a więc każdy ze współwłaścicieli dysponuje pełnią praw właścicielskich. Współwłasność łączna rzeczywiście ustała, a w jej miejsce – uwzględniwszy poprzednie zastrzeżenia – weszło prawo własności przynależne skarżącej. Zmiana ta nie powoduje jednak zwiększenia zakresu uprawnień, skoro skarżąca wcześniej przysługiwała współwłasność łączna. Organy obu instancji rozpatrywały kwestię nabycia udziału we współwłasności, co miało nastąpić z chwilą otwarcia spadku. Moment czasowy ustania współwłasności łącznej jest więc tożsamy z chwilą, gdy doszło do scalenia własności w rękach skarżącej; nie występuje natomiast etap pośredni, tj. ustanowienie współwłasności w częściach ułamkowych. W konsekwencji nie można twierdzić, aby skarżąca nabyła w drodze dziedziczenia udział we współwłasności. Stanowisko organów obu instancji opiera się na niezrozumieniu prymatu prawa prywatnego w odniesieniu do spraw majątkowych; wykładnia przepisów publicznoprawnych, odnoszących się do tych spraw, musi być dokonywania z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa rzeczowego i spadkowego. Odmienna wykładnia prowadziłaby do naruszenia zasady trójpodziału władzy, poprzez uzurpowanie sobie przez organy administracji publicznej uprawnienia do orzekania w sprawach cywilnych. Takie rozwiązanie, o ile nie wynika wprost z ustawy, należy zawsze kwalifikować jako naruszenie normy artykułu 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wynika stąd, że nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca w odniesieniu do zakresu uprawnień organów administracji. W szczególności dotyczy to spraw z zakresu prawa własności, które samo przez się jest dobrem chronionym konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP).

Zdaniem Sądu niedopuszczalnym prawnie zabiegiem jest próba zdefiniowania przez organy obu instancji zmiany rodzaju współwłasności jako zdarzenia prawnego, rodzącego obowiązek zgłoszenia odpowiednich zmian w systemie ewidencji pojazdów. To niewłaściwe rozumienie przepisów cywilnoprawnych doprowadziło organy do rażącego błędu w ocenie materiału dowodowego. Niezależnie od tego organy nie zbadały należycie, czy istotnie skarżąca nabyła całość udziału we współwłasności, czy też jedynie jego część; w konsekwencji nie ustalono kręgu stron postępowania. Organy obu instancji nie dopełniły wymaganej od nich miary staranności co do zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, jak również niewłaściwie, niezgodnie z przepisami prawa cywilnego oceniły tę część materiału, jakimi dysponowały. Naruszenie prawa ujawnione w zaskarżonej decyzji ma więc zarówno wymiar materialnoprawny, jak i procesowy.

W toku postępowania organy uprościły w znacznym stopniu postępowanie dowodowe, a także swoją percepcję co do subsumcji stanu faktycznego pod określone przepisy prawne. Dążenie do przyspieszenia i uproszczenia postępowania staje jednak w danym przypadku w kolizji z obowiązkiem wnikliwego zbadania sprawy. W ten sposób naruszono przepis art. 12 § 1 k.p.a. Szybkość działanie nie może stanowić przeciwieństwa wnikliwości, jaką organ jest obowiązany okazać, badając sprawę, a następnie wydając decyzję administracyjną. Dotyczy to w szczególny sposób prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania (art. 28 k.p.a.).

Sąd pragnie zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię. Uzasadnienie decyzji obu instancji jest uboższe merytorycznie od treści odpowiedzi na skargę. Wdając się ze stroną skarżącą w polemikę procesową, organ odwoławczy ujawnił pośrednio, iż sentencja zaskarżonej decyzji miała jeszcze inne podstawy, prócz tych, które zaprezentowano w jej uzasadnieniu. Oznaczałoby to zatajenie przed stroną rzeczywistych motywów rozstrzygnięcia. Sąd uznaje tego rodzaju praktyki za niedopuszczalne, sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego, a w szczególności z przepisem art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP. W tym to kontekście ani zaskarżona decyzja, ani decyzja ją poprzedzająca, nie zasługują na ich utrzymanie w obrocie prawnym. Zatem zachodzi konieczność ich uchylenia.

Zdaniem sądu brak wyczerpujących ustaleń dotyczących ustalenia kręgu stron postępowania popartych materiałem dowodowym w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy winny ponownie ustalić stan faktyczny, uwzględniając wszystkie wyżej zgłoszone zastrzeżenia sądu,

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien pamiętać, iż przy wymierzaniu kary powinien ocenić i uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich doszło do naruszenia dopełnienia obowiązku.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd nie wskazuje rozstrzygnięcia. Stwierdza wyłącznie, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, a organ administracji ma obowiązek ponownego rzetelnego przeprowadzenia postępowania i następnie rozważenia okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Na podstawie art. 200 § 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku). Na koszty te składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, opłata za pełnomocnictwo 17 zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).