Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 8/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: zobowiązano organ do wydania rozstrzygnięcia; stwierdzono,że bezczynność organu mieła miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzono organowi grzywnę.
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SAB/Kr 8/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r., sprawy ze skargi B. S.A. w B., na bezczynność Burmistrza Miasta B., w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006 I. zobowiązuje Burmistrza Miasta B. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006 w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta B. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Burmistrzowi Miasta B. grzywnę w wysokości 1000 zł (jeden tysiąc złotych), IV. zasądza od Burmistrza Miasta B. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

"B" S.A w B. w dniu 30 grudnia 2009 r. złożył w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy wniosek o zaliczenie powstałej w 2004 r. nadpłaty w podatku od nieruchomości na poczet bieżących zobowiązań podatkowych za 2010 r.;

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2010 r. Burmistrz miasta B. wszczął postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 r.;

Następnie decyzja z dnia 29 czerwca 2010 r. określono Spółce wysokość podatku od nieruchomości za 2004 r. w wysokości 244 502,30 zł;

W wyniku odwołania Spółki, decyzją z dnia 29 września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia;

W dniu 20 grudnia 2010 r. do Urzędu Miasta w B. wpłynął wniosek podatnika o zaliczenie powstałej w 2005 r. nadpłaty w podatku od nieruchomości na poczet zobowiązań podatkowych za 2011 r.;

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r. . Burmistrz Miasta B. wszczął postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 r.

W dniu 16 grudnia 2011 r. do Urzędu Miasta w B. wpłynął wniosek podatnika o zaliczenie powstałej w 2006 r. nadpłaty w podatku od nieruchomości na poczet zobowiązań podatkowych za 2012 r.;

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r. Burmistrz Miasta B. wszczął postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2006 r.

W dniu 26 marca 2012 r. Spółka złożyła do Burmistrz Miasta B. ponaglenia, nazwane zażaleniem, (kopie załączone do skargi przez pełnomocnika Spółki) na niezałatwienie sprawy w terminie jej wniosków o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2006;

Przesyłając do SKO akta spraw, w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. organ I instancji podał, że niezwłocznie zostaną podjęte działania w celu wydania decyzji w sprawie określenia wysokości podatku za lata 2004 – 2006;

Postanowieniami z dnia 7 maja 2012 r. nr [...], [...], [...], Burmistrz Miasta B. wszczął postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości w T. (kopie załączone do skargi przez pełnomocnika Spółki) uznało ponaglenia za uzasadnione i wyznaczyło termin załatwienia spraw do dnia 31 maja 2012 r. Kolegium uznało, że w sprawach bez wątpienia mamy do czynienia z niezałatwieniem w terminie spraw z wniosków Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2006. Potwierdzeniem tego, zdaniem Kolegium, jest chociażby stwierdzenie organu I instancji wyrażone w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. SKO uznając ponaglenia za w pełni uzasadnione i wyznaczając nieprzekraczalny termin załatwienia spraw, zarządziło jednocześnie wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia spraw w terminie;

Postanowieniami z dnia 30 maja 2012 r. Burmistrz Miasta B., w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2005 i 2006 rok, włączył do akt sprawy protokół z kontroli podatkowej zakończonej 26 maja 2009 r., której przedmiotem była zgodność deklarowanego podatku od nieruchomości ze stanem faktycznym w związku z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty za lata 2005-2009;

W skardze z 18 kwietnia 2013 r. na bezczynność Burmistrza Miasta B., Spółka wniosła o zobowiązanie tego organu do wydania decyzji w sprawach stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2006 w terminie 14 dni oraz nałożenie na Burmistrza grzywny, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik strony skarżącej podał, że termin wyznaczony przez Kolegium do załatwienia wniosków Spółki nie został przez zobowiązanego dotrzymany, a wnioski te do dnia złożenia skargi nie zostały załatwione. Ta uporczywość w uchylaniu się od wykonywania przez zobowiązanego nałożonych na niego obowiązków stanowi podstawę do zarzutu rażącego naruszenia wskutek tej bezczynności – prawa.

Odpowiadając na skargę Burmistrz Miasta B. wniósł o jej oddalenie z uwagi na prowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego. Podał, że z akt sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że wydał stosowną decyzję w stosunku do Spółki co do określenia wysokości należnego podatku od nieruchomości za 2004 r. (która została uchylona przez SKO), nie wydając jednak decyzji za lata 2005 i 2006. Organ zobowiązał się podjąć niezwłocznie działania zmierzające do ich wydania.

Na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. pełnomocnik organu również wniósł o oddalenie skargi wskazując , że trzy decyzje w sprawie określenia Spółce podatku od nieruchomości za lata 2004-2006 zostały wydane w dniu wczorajszym tj. 23 września 2013 r. W dniu rozprawy strona potwierdziła ich odbiór na co przedstawiła stosowne potwierdzenia. W przypadku uwzględnienia skargi pełnomocnik podniósł , aby nie wymierzać Burmistrzowi grzywny albowiem podjęte zostały działania dyscyplinujące pracowników aby wyeliminować przewlekłe działania w przyszłości .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie .

W myśl art. 149 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.( Dz.U. 2012 nr 0 poz 270) powoływana dalej jako p.p.s.a. , sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

Stosownie do art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.

Z bezczynnością zatem organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym terminie, wynikającym z treści art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności. Fakt, iż organ podatkowy nie załatwił sprawy w terminie i nie zawiadomił skarżącego o przyczynach niedotrzymania terminu oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, sprawia, że zachodzi bezczynność organu podatkowego (wyrok NSA z dnia 4 marca 2003 r., sygn. akt I SAB/Łd 23/02, Lex nr 101888).

Z kolei w art. 75 Ordynacji podatkowej uregulowana została sprawa postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek podatnika, płatnika, inkasenta i osoby, która była wspólnikiem spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki . Wniosek, zgodnie z art. 165 Ordynacji Podatkowej, wszczyna postępowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie tego, czy powstała nadpłata, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. "

Zgodnie z art. 75 § 4 komentowanego artykułu, jeżeli prawidłowość wykazanej w skorygowanej deklaracji nadpłaty nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Zwrot nadpłaty w tym przypadku dokonywany jest w ramach tzw. czynności materialno-technicznych organu podatkowego. Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy przewidują zwrot nadpłaty bez wydawania decyzji tylko w tej sytuacji. Kwota nadpłaty jest określona w sposób niebudzący wątpliwości w skorygowanej deklaracji podatnika.

Gdy skorygowana deklaracja budzi zastrzeżenia organu podatkowego, wydaje on decyzję, w której stwierdza nadpłatę w wysokości wynikającej z wyliczeń organu podatkowego. Ustalenie tej kwoty jest możliwe dopiero po prawidłowym (innym niż w deklaracji) określeniu wysokości zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy. W związku z powyższym "nie jest możliwe orzekanie przez organy podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty (pozytywnie lub negatywnie dla wnioskodawcy), bez uprzedniego określenia podatnikowi wysokości zobowiązania podatkowego. Decyzja wydana przez organ podatkowy I instancji w sprawie nadpłaty, musi uwzględniać sentencję rozstrzygnięcia w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i z pewnością rozstrzygnięcie to, będzie w konsekwencji miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie nadpłaty i jego podstawę prawną" (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 345/06, LEX nr 216725).

Te dwa tryby postępowań nie wykluczają się wzajemnie, lecz w istocie uzupełniają się. Niewątpliwie jednak, postępowanie w sprawie określania zobowiązania podatkowego, ma charakter procedury zasadniczej (pierwotnej), w stosunku do postępowania o stwierdzenie nadpłaty.

W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd zgodnie z którym, w przypadku wszczęcia postępowania o stwierdzenie nadpłaty organ podatkowy, który ma wątpliwości co do wysokości nadpłaty i zobowiązania wykazanego w skorygowanej deklaracji, powinien najpierw wszcząć postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania, następnie określić wysokość zobowiązania w decyzji (art. 21 § 3) i dopiero wówczas wrócić do postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

A to oznacza , że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty zainicjowane wnioskami podatnika powinno być zakończone stosownymi rozstrzygnięciami uwzględniającymi decyzje wymiarowe .

Okoliczność wydania decyzji wymiarowych w dniu 23 września 2013 r. nie zmienia zatem faktu , że wnioski podatnika o stwierdzenie nadpłaty pozostały niezałatwione, aczkolwiek wszczęcie postępowania wymiarowego i jego tok ma tutaj kluczowe znaczenia dla oceny przewlekłości postępowania.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została wykonana. Obojętne jest więc, czy przekroczenie przez organ ustawowego terminu odnoszącego się do podjęcia lub wykonania czynności jest zawinione czy też niezawinione (komentarz do art. 149 p.p.s.a., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, red. prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, rok wydania 2013, wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 2);

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium odwoławcze uznało ponaglenie Spółki za uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi Miasta B. termin załatwienia spraw do dnia 31 maja 2012 r. W postanowieniach z dnia 7 maja 2012 r. Kolegium stwierdziło, że w sprawach bez wątpienia mamy do czynienia z niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosków Spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2006. SKO przesądziło zatem, że organ podatkowy I instancji pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy podatkowej, zainicjowanej wnioskami strony.

W tych okolicznościach, brak reakcji Burmistrza Miasta na ww. postanowienia SKO, w tym bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu do załatwienia spraw (zatem nieskuteczność ponaglenia), usprawiedliwiał w pełni złożenie skargi na bezczynność organu podatkowego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Strona spełniła także warunek polegający na poprzedzeniu skargi stosownym ponagleniem, o którym mowa w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ponieważ organ podatkowy do chwili orzekania nie załatwił przedmiotowych spraw,(wniosku o stwierdzenie nadpłaty ) skargę strony na bezczynność organu – Burmistrza Miasta B. należy uznać za uzasadnioną.

Na marginesie należy podnieść , że również wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznaje jako okoliczność uzasadniającą prowadzenie postępowania przewlekle i pozostawanie w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa niedotrzymanie przez Burmistrza Miasta B. terminu dwóch miesięcy określonego przepisem art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej na załatwienie sprawy . Skoro ustawodawca wyznaczył jako wzorzec, który organy mają obowiązek przestrzegać , załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy, to rozpoznanie sprawy po kilkunastu bądź nawet kilkudziesięciu miesiącach od ich wpływu j wpływu do Urzędu Miasta należy uznać za rażące naruszenie powyższego określonego przepisem wzorca, a co za tym idzie prawa i nie wymaga dalszego uzasadnienia. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Nie wystarczy samo językowe wyjaśnienie tego pojęcia, gdyż musi zostać ono osadzone w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., LEX nr 1218894). Zdaniem składu orzekającego taki właśnie jest charakter naruszenia terminów zakończenia postępowania, który został dokonany poprzez zaniechania Burmistrza Miasta B.. w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2013 roku (M. P. z 2013 roku, poz. 107) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2012 roku wyniosło 3080,84 zł, zatem górna granica grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 30.808,40 zł.. Stąd grzywna w wysokości 1000 złotych (słownie; jeden tysiąc zł) jest w ocenie Sądu adekwatna do opisanego stanu sprawy.

Z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a.