Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 16/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1, art. 22 ust.3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 października 2022 r. nr 2401-IOA.48.76.2022.GD w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2022 r. nr 2401-IOA.48.76.2022.GD Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ odwoławczy), utrzymał

w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 10 sierpnia 2022 r. nr [...], nakładającą na L sp. z o.o. S.K.A.

w W. (dalej: skarżąca Spółka, strona skarżąca) karę pieniężną w kwocie

10 000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku polegającego na zapewnieniu przekazania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym SENT[...].

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: O.p.) oraz ustawę z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego

i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., dalej: ustawa SENT).

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 22 czerwca 2021 r. w godzinach między 13:10 a 14:15 w C. na drodze DK[...] funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów ustawy SENT przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów składającym się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...].

Według informacji zawartej w zgłoszeniu SENT obejmowało ono olej napędowy [...] przypisany do pozycji CN 2710 w ilości [...] litrów – podlegający obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Przewoźnikiem towaru była skarżąca Spółka.

W wyniku czynności kontrolnych funkcjonariusze służby celno-skarbowej stwierdzili brak aktualnych danych geolokalizacyjnych w systemie SENT-GEO w trakcie trasy przewozu. Ustalenia te potwierdzał następnie wydruk z systemu SENT-GEO, z którego wynikało, że w dniach 21-22 czerwca 2021 r. brak jest danych z lokalizatora GPS i kamer [...] zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Organ I instancji pismem z 15 marca 2022 r. zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów jako administratora systemu nadzorującego funkcjonowanie lokalizatorów o udzielenie informacji czy w dniach 21 i 22 czerwca 2021 r. system SENT-GEO działał prawidłowo lub czy były przerwy w działaniu systemu, które spowodowały niesprawność systemu geolokalizacji trwającej dłużej niż godzinę.

W odpowiedzi poinformowano, że we wskazanym terminie nie odnotowano wadliwego działania systemu, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL i aplikacji urządzeń mobilnych.

Szczegółowe ustalenia zawarte w protokole kontroli z 22 czerwca 2021 r.,

nr [...], poparte analizą zgromadzonego materiału dowodowego, stanowiły podstawę do wszczęcia z urzędu wobec skarżącej Spółki postępowania administracyjnego, w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT, co nastąpiło postanowieniami z 9 grudnia 2021 r. Organ poinformował jednocześnie skarżącą o wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz wezwał do wskazania, czy w sprawie występują okoliczności potwierdzające ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie.

W ramach prowadzonego postępowania, na podstawie informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. oraz Pierwszego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., organ podatkowy ustalił, że skarżąca nie posiada zaległości względem Skarbu Państwa oraz, że w okresie ostatnich 5 lat nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji decyzją z 10 sierpnia 2022 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 10a ustawy SENT, polegającego na zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem podczas całej trasy przewozu.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o umorzenie postępowania

w sprawie. Argumentując zasadność odwołania akcentowała, że nie otrzymała żadnego komunikatu informującego o problemach lub błędach z sygnałem SENT-GEO, wysyłanym z modułu GPS pojazdu na serwer Ministerstwa Finansów. Podkreśliła przy tym, że nad poprawnością funkcjonowania i przesyłania sygnału SENT-GEO piecze sprawują urządzenia, aplikacje i łącza firmy W, która posiada wszystkie niezbędne certyfikaty potwierdzające, iż może współpracować z Ministerstwem Finansów w tym zakresie. Zgodnie natomiast z oświadczeniem firmy W. w czasie przeprowadzonej kontroli nie zostały odnotowane jakiekolwiek problemy w jakości czy ciągłości wysyłanego sygnału. Dodała, że poprawność działania geolokalizatora potwierdza także wydruk z platformy PUESC, z którego wynika, że geolokalizator był aktywny i prawidłowo przesyłał sygnał.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego w sprawie odwołania zaskarżoną decyzją z 28 października 2022 r. DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując, że ocena prawna i ustalenia faktyczne poczynione przez ten organ uzasadniały zastosowanie art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że podstawowym środkiem technicznym służącym do monitorowania drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń SENT wraz z modułem SENT GEO, służącym do przyjmowania, przetwarzania i analizy danych tras przewozu towarów

w czasie rzeczywistym. Rejestr ten prowadzony jest przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który jest jednocześnie administratorem danych przetwarzanych w tym rejestrze.

Dalej organ odwołał się do zawartej w art. 2 pkt 8 ustawy SENT definicji przewoźnika, a także wskazał na wynikające z art. 5 ust. 1 ww. ustawy zasady postępowania w przypadku przewozu rozpoczynającego się na terytorium kraju. Podkreślił również, że z art. 10a ustawy SENT wynika, ze przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest zobowiązany także wyposażyć środek transportu w lokalizator chyba, że dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji. Nadto, w świetle postanowień art. 10b pkt 1 lit. a, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 5 ust. 1 (rozpoczynającego się na terytorium kraju), a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju lub z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju - w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 oraz wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą zakończenia przewozu na terytorium kraju (art. 10b pkt 2 lit. b ustawy).

DIAS zwrócił również uwagę, że przekazywanie danych geolokalizacyjnych powinno odbywać się poprzez zastosowanie lokalizatorów lub zewnętrznych systemów lokalizacji. Zakres przesyłanych danych geolokalizacyjnych winien obejmować współrzędne geograficzne dotyczące położenia środka transportu, jego prędkość, datę i godzinę pozyskania tych współrzędnych, azymut środka transportu, błąd przekazywania danych satelitarnych oraz numer lokalizatora (numer urządzenia zewnętrznego systemu lokalizacji).

Nadto organ podkreślił, że zgodnie z art. 10c ust. 1 ustawy SENT w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Zaś dalszy transport może być kontynuowany jedynie po spełnieniu warunków określonych w art. 10c ust. 3 ustawy SENT.

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy DIAS podkreślił, że materiał dowodowy zebrany w trakcie kontroli wskazywał, że lokalizator o nr [...], w który wyposażony był kontrolowany pojazd nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych. Ustalenia te znajdują również potwierdzenie w załączonym do akt sprawy wydruku SENT-GEO MONITOROWANIE LOKALIZACJI POJAZDÓW dla zgłoszenia SENT[...] (karta 14 akt administracyjnych). W dniu przeprowadzenia kontroli nie odnotowano również wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL i aplikacji urządzeń mobilnych. Powyższe okoliczności, w ocenie DIAS, potwierdzają naruszenie przez przewoźnika obowiązków wynikających z art. 10a ust. 1 ustawy SENT i uzasadniają nałożenie na stronę kary pieniężnej za niezapewnienie przekazania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem w oparciu o art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu DIAS wyjaśnił, że przedstawione przez skarżącą dowody w postaci analizy trasy pojazdu [...] wraz z jej graficznym odwzorowaniem nie niwelują skutków naruszenia przepisu art. 10a ustawy SENT ponieważ ustawodawca nie przewidział alternatywnych form dokumentowania trasy przewozu towaru podlegającego systemowi monitorowania po jego zakończeniu. W tym kontekście podkreślił, że dane geolokalizacyjne mogą być przekazywane do systemu SENT GEO w dwojaki sposób - przy użyciu lokalizatora - telekomunikacyjnego końcowego wykorzystującego technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, służące do monitorowania trasy przewozu towaru lub urządzenia przekazującego dane geolokalizacyjne środka transportu do zewnętrznego systemu lokalizacji używanego przez przewoźnika. W obu tych przypadkach efekt końcowy musi być ten sam - bieżące przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych do wspomnianego systemu SENT-GEO. W konsekwencji powyższego kwestia ewentualnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu wykorzystywanego, w oparciu o umowę zawartą z firmą W., lokalizatora GPS może być podnoszona jedynie w drodze postępowania z powództwa cywilnego.

Organ odwoławczy zaakcentował również, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, pomyłek, niedopatrzenia czy też nieznajomości regulacji wynikających z ustawy SENT. Nadto przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia ich naruszenia uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej.

Odpowiedzialność za przekazywanie danych do systemu SENT-GEO ciąży z kolei na przewoźniku, a nie operatorze ZSL, czy organie. Korzystanie przewoźnika z usług firmy zewnętrznej, z którą zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych jest dobrowolne i nie zwalnia go z odpowiedzialności za nieprawidłowe funkcjonowanie tej usługi. W konsekwencji podniesione przez skarżącą okoliczności odnośnie do powstałego błędu w transmisji danych na linii od operatora ZSL do systemu SENT GEO nie uprawniają zwolnienia z zastosowania przepisów, o których mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tym bardziej, że administrator strony www.puesc.gov.pl umożliwił przewoźnikowi weryfikację takich danych. Odstąpienie zaś od nałożenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić jedynie wówczas, jeżeli niedopełnienie obowiązku wynikałoby z niedostępności rejestru.

W dalszej części uzasadnienia organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, odniósł się do wynikających z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Analizując ważny interes przewoźnika DIAS wskazał, że w toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji informował stronę o obowiązujących przepisach dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wzywając jednocześnie do nadesłania wymienionych w piśmie dokumentów finansowych. Skarżąca nie skorzystała z tego uprawnienia i nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową. Bierna postawa skarżącej w tym zakresie utwierdziła organy podatkowe, że nie istnieją przesłanki, które wskazywałyby na symptomy zagrożenia zdolności do kontynuacji dalszej działalności.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny. W tym kontekście, że pojęcie interesu publicznego należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach: ekonomicznej i pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego. W pierwszym przypadku chodzi o doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa zobowiązanego mogące doprowadzić do ograniczenia, bądź nawet upadku prowadzonej przez niego działalności, co w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania przez niego do środków pomocowych państwa. Pozaekonomiczna sytuacja skarżącego jest natomiast związana z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego.

W świetle wskazanej przesłanki interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej w stosunku do skarżącej nie zachodzi ryzyko, że w przypadku nałożenia kary strona będzie zmuszona skorzystać ze środków państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb. Zarówno bowiem z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. jak i Pierwszego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. wynika, że skarżąca nie posiada zaległości względem Skarbu Państwa oraz nie było prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne w ciągu ostatnich pięciu lat. W takim wypadku ewentualne odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. Poza tym stawiałoby przewoźnika w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w obrocie towarami objętymi systemem monitorowania przewozu, które rzetelnie wypełniają swoje obowiązki, albo w razie naruszenia przepisów uiszczają nałożone kary pieniężne.

Zdaniem DIAS w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła także przesłanka interesu publicznego na płaszczyźnie pozaekonomicznej, gdyż zaufanie obywateli do organów państwa powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, w tym sprawności działania aparatu państwowego, co jest możliwe do spełnienia poprzez prawidłowe dokonywanie zgłoszeń SENT przez wszystkich uczestników rynku, w tym przedsiębiorców, którzy nie należą do tzw. "szarej strefy".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. w związku z art. 2 Konstytucji tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w zakresie otrzymanego z Rejestru SENT potwierdzenia prawidłowości przesyłania danych geolokalizacyjnych,

- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny,

przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT poprzez jego zastosowanie podczas, gdy skarżąca zapewniła przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT, o czym świadczy otrzymane z Rejestru SENT potwierdzenie prawidłowości przesyłania danych geolokalziacyjnych,

- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie

i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione

z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny; w tym błędną wykładnię

i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary oraz pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług,

- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wskazał, że Spółka przedłożyła organowi wydruk komunikatu SENT[...] z Rejestru SENT, który stanowi potwierdzenie ważności numeru SENT oraz prezentuje ostatnio zapisaną w SENT GEO lokalizację urządzenia GPS dla przedmiotowego zgłoszenia. Komunikat ten wskazywał aktualną pozycję lokalizatora [...], która zgodna była z faktyczną lokalizacją kontrolowanego zestawu pojazdów. Oznacza to, że dane geolokalizacyjne były przesyłane - w przeciwnym wypadku komunikat SENT[...], który służy właśnie sprawdzeniu aktualnych danych geolokalizacyjnych, wykazałby inny rezultat.

Nadto pełnomocnik podniósł, że z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", poprzez ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli

w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W świetle zatem ratio legis ustawy SENT brak jest podstawy do nałożenia na stronę jakiekolwiek kary pieniężnej. W sprawie bowiem nie doszło ani nawet potencjalnie nie mogło dojść, do jakichkolwiek nieprawidłowości czy ryzyka uszczupleń budżetowych, ponieważ przewożony towar pochodził z legalnego źródła, od którego uiszczono wszelkie podatki i daniny publiczne, a więc zarówno podatek akcyzowy jak i podatek VAT. Organ natomiast wyprowadza wnioski pozostające w opozycji do założeń ustawowych realizując z góry przyjęte profiskalne założenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarżąca Spółka kwestionuje zasadność nałożenia kary podnosząc, że wbrew ustaleniom organu dopełniła obowiązku polegającego na zapewnieniu przekazania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem SENT.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT, określony w tym przepisie system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie

i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zasady kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy o SENT określone zostały w przepisach art. 13 – 20a tej ustawy. Jak wynika z jej art. 13 ust. 2, kontrola realizacji wskazanych obowiązków obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zasadnicze jednak znaczenie dla ustalenia istoty omawianej kontroli ma art. 13 ust. 1 ustawy SENT, określający przedmiot ustaleń kontrolnych właściwych organów, zgodnie z którym kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, odpowiednio w zakresie: 1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; 2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; 3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7; 4) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Przedstawiony wyżej zakres kontroli przewozu towarów, sprowadzający się do kontroli przestrzegania wskazanych enumeratywnie obowiązków, w pełni odpowiada zakresowi przedmiotowemu tej ustawy, który obejmuje reguły funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak też konkretyzację obowiązków podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi, a ponadto określa zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 pkt 1, 1a i 2 tej ustawy).

Zgodnie z art. 10a ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Po drugie jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator, chyba, że dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.

W tym miejscu należy stwierdzić, że Sąd uznaje ustalenia faktyczne dokonane przez organy za prawidłowe, kompletne i pozwalające na rozstrzygniecie sprawy. Kontrolowany pojazd wraz z lokalizatorem nie był widoczny w systemie dla funkcjonariuszy służby celno-skarbowej dokonujących kontroli. Również analiza zapisów w systemie SENT GEO potwierdziła, że w przypadku urządzenia o numerze [...] odnotowano brak danych z lokalizatora GPS i kamer [...] dla wskazanego zgłoszenia przewozu/lokalizatora. Z wydruku tego systemu wynika, że nie doszło choćby do jednego skutecznego przekazania informacji o lokalizacji przewozu, choćby na początku lub w którymkolwiek momencie trasy. Sąd podziela zatem w pełni stanowisko organów, iż ustalenia kontrolujących i wygenerowany z sytemu SENT GEO wydruk stanowiły wyczerpujący i jednoznaczny dowód świadczący, że lokalizator zamontowany w kontrolowanym pojeździe nie przekazywał aktualnych danych geolokalizacyjnych. Przy czym brak możliwości przekazywania danych, nie wynikał z niedostępności systemu, gdyż ten według informacji uzyskanej od Centrum Informatyki Resortu Finansów, działał prawidłowo. Skarżący wprawdzie przedłożył do sprawy dokumenty wskazujące na to, że pojazd był "śledzony" przez łącze firmy W. niemniej jednak nie był identyfikowany w systemie SENT i nie można go było połączyć z konkretnym zgłoszeniem. Podobnie wydruk komunikatu SENT[...] nie potwierdza skutecznego przekazania informacji o lokalizacji przewozu podczas całej trasy przejazdu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że prawidłowe wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 10a ustawy SENT wymaga zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem podczas całej trasy przewozu. Nadto racje ma organ administracji, że przepisu ustawy SENT nie przewidują alternatywnych form dokumentowania trasy przewozu podlegającego systemowi monitorowania po jego zakończeniu.

Zgodzić się tutaj należy zatem z organem odwoławczym, że skarżąca wykonując przewóz nie dołożyła należytej staranności w zakresie zapewnienia, aby urządzenie zainstalowane w kontrolowanym pojeździe w prawidłowy sposób spełniało swoją funkcję. W dniu kontroli w kontrolowanym pojeździe zainstalowane było urządzenie do przesyła danych geolokalizacyjnych, tym niemniej skarżąca nie wywiązała się z obowiązku zapewnienia przekazywania danych, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Nie wskazał też, aby było to wynikiem szczególnych okoliczności, w tym niedostępnością rejestru przyjmującego zgłoszenia. Tymczasem zadanie przewoźnika nie ogranicza się jedynie do wyposażenia pojazdu w lokalizator, ale przede wszystkim do nadzoru nad wykonywanym transportem.

W konsekwencji powyższego zasadne było stanowisko DIAS stwierdzające, że zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazuje, że to przewoźnik nie zapewnił prawidłowego przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu, do czego obligowały go przepisy art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W takim stanie sprawy brak jest podstaw, jak wywodzi to strona skarżąca do uznania, że organ nie podjął wystarczających działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odnosząc się natomiast do przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej sformułowanych w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, według Sądu stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku podstaw do odstąpienia od nałożenia tej kary nie budzi zastrzeżeń.

Skarżąca zarzuca organom, że dokonały wykładni pojęcia "interesu publicznego" wbrew rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowego, a w sprawie nie miało miejsce jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych. Dodatkowo ocena ważnego interesu przewoźnika została dokona na niepełnym i wadliwym materiale dowodowym.

W ocenie Sądu zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

W art. 22 ust. 3 ustawy SENT wprowadzona została instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jako wyraz tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 130/21, powołane orzeczenia dostępne w bazie CBOIS). Jak wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska, odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania ( por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Wymaga także podkreślenia, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Zauważyć w tym miejscu należy również i to, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20 oraz wyrok NSA z 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18).

Stosownie zatem do art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z powołanych regulacji wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Ustawodawca nie określił znaczenia zastosowanych w powyższych regulacjach prawnych pojęć "ważny interes" przewoźnika oraz "interes publiczny" Oznacza to tym samym, że ustalenie ich treści pozostawione zostało organom orzekającym. Tym niemniej odstąpienie od nałożenia kary ma mieć charakter wyjątku i być zastosowane w sytuacjach wyjątkowych.

Należy tutaj zwrócić uwagę, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać (wyrok WSA w Lublinie z 18 luty 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19). "Ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (Wyrok WSA w Olsztynie z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Jednocześnie nie należy pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (wyrok WSA w Białymstoku z 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 330/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).

Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (wyrok WSA w Lublinie z 18 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15; wyrok WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 115/20). Inaczej, interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych, jak również w pojęciu tym mieści się wypełnianie obowiązków władz publicznych (wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 372/19). Badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania. (wyrok WSA w Olszynie z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 204/18; wyrok WSA w Gliwicach z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 115/20).

W niniejszej sprawie organ przedstawił w zaskarżonej decyzji ustalenia i rozważania nie tylko, co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej, ale także zbadał możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko.

Organ I instancji z urzędu podjął czynności, mające na celu ustalenie istnienia po stronie skarżącej Spółki jej ważnego interesu lub interesu publicznego. Ustalił na podstawie informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. oraz Pierwszego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., że skarżąca nie posiada zaległości względem Skarbu Państwa oraz zaległości w opłacaniu składek ZUS. Nadto w okresie ostatnich pięciu lat nie było prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Dodać należy, że w toku postępowania strona, pomimo skierowanego do niej wezwania, nie przedstawiła żadnych dokumentów mogących podważyć powyższy wniosek. Nie jest zatem uzasadniony zarzut, że organ w sposób nierzetelny dokonał oceny sytuacji finansowej, w szczególności nie pozyskał dokumentacji finansowej Spółki z bazy KRS oraz nie zbadał wpływu wymierzonej kary pieniężnej na opłacalność wykonywanego transportu, w sytuacji gdy kara może przekraczać przychód jaki przewoźnik mógłby uzyskać z wykonania danego transportu. Podkreślić należy w tym miejscu, że ciążący na organach prowadzących postępowanie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. To w interesie skarżącej było zatem współdziałanie z organem i przedłożenie dokumentów, które mogłyby prowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężne, tym bardziej, że to strona posiada w tym zakresie stosowne wiadomości i dysponuje dowodami na ich poparcie.

W kontekście powyższych rozważań należy wskazać, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową i wpływa na sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy. Taki jest jeden z celów jej wymierzenia, w następstwie stwierdzenia naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków. Poczynione przez organ ustalenia dotyczące sytuacji finansowej strony skarżącej pozwalają przyjąć, że nie stanowi ona zagrożenia dla interesów Spółki i dla jej bytu.

W ocenie Sądu nie jest trafny zarzut skarżącej, że organy błędnie przyjęły, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony interesem publicznym uniemożliwiający odstąpienie przez organ od nałożenia kary pieniężnej i sprowadziły interes publiczny wyłącznie do celu fiskalnego, podczas gdy nie nastąpiło jakiekolwiek uszczuplenie podatkowe ani nie wpłynęło ono na obowiązki innych uczestników obrotu prawnego. Sąd podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie jest negowana legalność obrotu przewożonym towarem. Z treści przepisów SENT nie wynika, aby nakładanie kar pieniężnych za naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli przewozu towarów, wykonywanej w oparciu o art. 13 ustawy SENT, uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych wskutek naruszenia przepisów tej ustawy. W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Prawidłowe zgłoszenie i śledzenie przewożonego towaru daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też uchybienie w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych niewątpliwie utrudnia monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Organ prawidłowo zatem dokonał w sprawie analizy istnienia interesu publicznego i stwierdził jego brak. Na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, że skarżąca jest w stanie uiścić nałożoną karę pieniężną za niewykonanie ustawowo określonego obowiązku.

Nałożenie kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwala też stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Warto tutaj zaznaczyć, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (port. wyrok TK z 26 marca

2002 r., sygn. akt SK 2/01). Nadto oceniając kwestię proporcjonalności kary do przewinienia trzeba mieć na uwadze i to, że sam ustawodawca wyznaczył wysokość kary w sposób zamknięty i wskazał, że wynosi ona 10.000 zł. Nie ma tu miejsca na jej miarkowanie we przedziale od - do. Ustawa przewiduje więcej tego typu kar, za różne przewinienia, zróżnicowanych co do wysokości, co oznacza, że kwestia proporcjonalności kary w stosunku do konkretnego przewinienia została przesądzona przez ustawodawcę. Twierdzenie w takiej sytuacji, że kara jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do przewinienia adresowane jest do ustawodawcy jako postulat de lege ferenda, a nie do organu stosującego dany przepis. Ponadto brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FSK 51/1).

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały w pełni właściwej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Nie można też zarzucić organom naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, ustaliły stan faktyczny sprawy, zebrały i rozpatrzyły niezbędny materiał dowodowy, a wszystkie okoliczności podniesione w skardze zostały przez organy rozważone. To, że strona inaczej je interpretuje nie oznacza, że organy naruszyły prawo.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.