Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2007/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 1969 nr 27 poz 216
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 30 czerwca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski,, sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi O. D., H. B. i L. K. na decyzję Minister Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących O. D., H. B., L. K. solidarnie kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] Minister Infrastruktury

i Budownictwa – po rozpatrzeniu odwołania O. D., H. B. i L. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1972 r., nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania na rzecz W. D. za nieruchomość położoną we wsi [...], gromada [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,1234 ha, objętą księgą wieczystą nr [...] przejęte w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, ze zm.) – utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1972 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej Prezydium Powiatowej Rady) określiło na podstawie art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (dalej ustawa z 1961 r.) granice terenu przeznaczonego pod budownictwo mieszkaniowe. Wśród nieruchomości podlegających przejęciu na rzecz Skarbu Państwa wyszczególniono m.in. nieruchomość stanowiącą własność W. D., ozn. jako parcele [...] o pow. 0,12 ha i nr [...] o pow. 0,01 ha.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r. (Dz. Urz. Woj. Rady Narodowej w [...] Nr [...], poz. [...]) Prezydium Powiatowej Rady podwyższyło ośmiokrotnie stawki odszkodowań za nieruchomości przejęte na obszarze wsi [...], gromada [...], pow. [...].

Decyzją z [...] grudnia 1972 r. [...] Prezydium Powiatowej Rady przyznało odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z 1961 r. w związku z uchwałą z dnia 6 listopada 1972 r., w tym za nieruchomość stanowiącą własność W. D., ozn. jako parcele nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1234 m² - w kwocie 3948,80 zł (pkt 7). W decyzji wskazano, że przejęta nieruchomość stanowi grunt niezabudowany – rolę klasy VI.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. nr [...] wystąpili następcy W. D. – O. D., H.B. i L. K.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z [...] grudnia 1972 r.

w zakresie pkt 7. W uzasadnieniu Wojewoda [...] podał, że działki nr [...]

i [...], położone we wsi [...] zostały przejęte na podstawie art. 8 ust. 1 – 3 ustawy z 1961 r., a zgodnie z art. 9 tej ustawy "za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się na i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U.

z 1961 r., nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy".

Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, iż wymóg przeprowadzenia rozprawy poprzedzającej wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. wynika z § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, w którym zawarto odesłanie,

w zakresie ustalenia odszkodowania, do zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej ustawa wywłaszczeniowa). Według Wojewody odesłanie to obejmuje m.in. art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., z którego to przepisu wynika, iż odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii powołanych biegłych. Takie stanowisko jak podał organ potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 286/10 z dnia 14 lipca 2010 r.

Dalej wywiódł, iż z uzasadnienia decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa

i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady, z [...] grudnia 1972 r., nr [...] wynika, że "przy ustalaniu wysokości odszkodowania przyjęto stawki ustalone uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., które dla wsi [...] wg występujących na przejętych gruntach klasy i użytków wynoszą: - rola klasy VI – 3,20 zł za 1 m²". Wojewoda podał, iż wydanie zarządzenia (uchwały) nie zwalniało organu ze spełnienia pozostałych wymogów zawartych w ustawie wywłaszczeniowej, w tym szczególnie powołania biegłego i przeprowadzenia rozprawy. Skorzystanie z uprawnienia zawartego w art. 9 ust. 2 ustawy z 1961 r., pozwalało jedynie na zastosowanie innych stawek do wyliczenia odszkodowania.

Jednocześnie Wojewoda przyznał, że nie odnalazł archiwalnych dokumentów związanych z ustaleniem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednym z dokumentów jest kserokopia decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady, z [...] grudnia 1972 r., nr [...], którą orzeczono o odszkodowaniu.

Analizując sformułowania zawarte w ww. decyzji, oraz krótki odstęp czasu między ogłoszeniem uchwały o przejęciu działek nr [...] i [...] a wydaniem decyzji odszkodowawczej (18 dni) jak również brak w jej uzasadnieniu jakiejkolwiek wzmianki o przeprowadzeniu dowodu z opinii rzeczoznawców, Wojewoda wskazał, że powyższe wskazuje na obliczenie wysokości odszkodowania bezpośrednio przez organ administracji, co oznacza, że zostało ono ustalone sprzecznie z trybem ustanowionym w art. 21 ustawy wywłaszczeniowej.

Powołując się orzecznictwo sądów administracyjnych, Wojewoda stwierdził, że naruszenia, do których prawdopodobnie doszło przy wydawaniu decyzji, tj. ustalenie wysokości odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej i bez uzyskania opinii biegłego nie miały charakteru rażącego, bowiem decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady, z [...] grudnia 1972 r. w zakresie pkt 7, która ustalała odszkodowanie zgodnie z decyzją nie naruszała prawa w takim stopniu, że nie daje się to pogodzić ze społeczno-gospodarczymi skutkami takiej decyzji. Organ odniósł się do uchwały nr [...] Prezydium z [...] sierpnia 1971 r., stawki za grunt rolny klasy VI we wsi [...], zwrócił uwagę na specyfikę opinii, wydawanych na potrzeby wywłaszczenia pod rządami ustawy gruntowej z 1958 r.

W podsumowaniu Wojewoda podkreślił, że brak rozprawy czy brak opinii biegłego nie mógł się przełożyć na wysokość odszkodowania, a tym samym nie doszło do rażącego naruszenia art. 21 ustawy wywłaszczeniowej. Nie doszło również do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa

i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady z [...] grudnia 1972 r. w zakresie pkt 7 tej decyzji.

Rozpoznając odwołanie od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności organ odwoławczy zwrócił uwagę na następujące kwestie.

Stawka odszkodowania dla gruntu rolnego klasy VI, okręg IV, strefa wiejska (dla parametrów przedmiotowej nieruchomości), określoną została na 4000zł/ha. Za powierzchnię 0,1234 ha podstawowa kwota odszkodowania wynosiła zatem 493,60 zł. Kwota ta podlegała ośmiokrotnemu powiększeniu w związku z wydaniem uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r.

w przedmiocie podwyższenia stawek odszkodowania. Kwota odszkodowania należna za przedmiotową nieruchomość wynosiła tym samym 3948,80 zł.

Dalej Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził, że wobec prawidłowego określenia wysokości odszkodowania należnego W. D. nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów regulujących ustalanie wysokości odszkodowania za grunty przejęte w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z 31 stycznia 1961 r.

Odnosząc się do zarzutu skarżących zawartych w odwołaniu, że w toku postępowania odszkodowawczego nie przeprowadzono rozprawy, a także nie posłużono się opinią biegłego, organ odwoławczy wskazał, iż w tym zakresie nie podziela poglądu organu wojewódzkiego, że doszło do popełnienia ww. uchybień, tym bardziej gdy pogląd taki miałby wynikać z przypuszczeń lub domniemań.

Ponadto zaznaczył w decyzji, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości dokonania pełnej oceny legalności decyzji z [...] grudnia 1972 r., albowiem niemożliwe okazało się odnalezienie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego odszkodowania. W aktach sprawy znajduje się jedynie uwierzytelniona kopia egzemplarza ww. decyzji, wysłanego do B. M. Jednocześnie powołał się na pogląd akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że niezachowanie się akt archiwalnych po kilkudziesięciu latach od wydania decyzji nie może prowadzić do domniemania, że doszło do rażącego naruszenia prawa.

Zarzut stawiany przez skarżących w głównej mierze według Ministra sprowadza się do domniemania, że skoro akt archiwalnych nie udało się odnaleźć, to należy domniemać, że nigdy nie zostały sporządzone takie dokumenty jak: opinia biegłego, zawiadomienie o rozprawie, protokół z rozprawy odszkodowawczej. Dalej podał, że

z tym poglądem nie sposób się zgodzić, albowiem jest on sprzeczny z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Ustawodawca świadomie ograniczył możliwość eliminowania

z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, kierując się dbałością o bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Wyjaśnił, iż z treści samej decyzji odszkodowawczej – wbrew twierdzeniom skarżących nie można wyprowadzić wniosku, że nie doszło do przeprowadzenia rozprawy ani też wniosku, że kwoty odszkodowań nie zostały określone przez biegłego. Również za istotne Minister uznał, że do stwierdzenia nieważności niezbędne jest ustalenie, że ewentualna wada ma charakter rażący, zaś w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania, iż przedmiotowa decyzja z [...] grudnia 1972 r. w rozważanej części została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W rezultacie uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji w trybie art. 156 k.p.a., przy czym nie zaszła również żadna z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Uznając zasadność decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015 r.

w zakresie treści rozstrzygnięcia decyzji, przy częściowo zmienionym uzasadnieniu Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli O. D., H. B. i L. K.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na pełną i wiarygodną ocenę legalności decyzji odszkodowawczej

z [...] grudnia 1972 r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady;

2. art. 86 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie;

3. art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie,

w sytuacji gdy na podstawie znajdującej się w aktach decyzji administracyjnej można wprost ustalić, iż odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość zostało ustalone bez przeprowadzania rozprawy administracyjnej i bez powołania biegłych, a ponadto że kwota odszkodowania została określoną bezpośrednio przez organ.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy dokonał ustalenia jedynie faktów pozytywnych, brak jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż biegli zostali powołani (do czego nie miał wątpliwości Wojewoda [...]) oraz że została przeprowadzona rozprawa administracyjna.

W rezultacie skarżący wskazali na wadliwe ustalenia stanu faktycznego przez Ministra, podkreślając, iż brak biegłych na rozprawie jest przejawem wydania decyzji odszkodowawczej z rażącym naruszeniem prawa, tym bardziej, że nie tylko nie powołano biegłych ale nie wyznaczono rozprawy administracyjnej.

Również w kontekście zarzutu zawartego w pkt 2), strona skarżąca wywiodła, że w sytuacji gdy organ uznał, iż zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących, gdyż jest niekompletny, powinien skorzystać

z możliwości pozyskania dowodu z przesłuchania strony – skarżących, co do przebiegu postępowania odszkodowawczego, w szczególności O. D.

Odnośnie zarzutu zawartego w pkt 3) skargi skarżący wywiedli, iż dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga ma usprawiedliwione podstawy, zarzuty w niej zawarte są częściowo uzasadnione, aczkolwiek argumentacja prawna nie jest wyczerpująca.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii stosowania zarówno zasad, jak i trybu przy stosowaniu ustawy z 1961 r. zastrzeżonych dla wywłaszczeń przeprowadzanych

w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Istota tego sporu zaś, sprowadza się do wykładni przepisów prawa materialnego tj. norm zawartych w ustawie z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216. z późn. zm.). Skarżący będący w opozycji do organu uważa, że przy ustalaniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia odbywającego się na gruncie ustawy z 1961 r. znajdują zastosowanie regulacje ustawy z 1958 r. zarówno zawarte w jej rozdziale 2, jak i 3. Oznacza to zachowanie pełnej procedury przy ustalaniu odszkodowania, w tym powołania biegłego celem ustalenia odszkodowania i przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, na której biegły zostaje wysłuchany.

Decyzja odszkodowawcza w przedmiotowej sprawie została wydana na podstawie art. 9 ust.1 i 2 ustawy z 1961 r. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych

w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy tj. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Ustawa z 1961 r. w tym zakresie przewidziała dwuetapowość wywłaszczenia oraz przyznania w zamian odszkodowania podmiotowi wywłaszczonemu. W pierwszej kolejności był sporządzany plan zagospodarowania przestrzennego, w jego zaś braku projekt wyznaczenia terenów budowlanych opracowywał właściwy do spraw planowania przestrzennego organ prezydium powiatowej rady narodowej, w porozumieniu z właściwym do spraw rolnych organem tegoż prezydium. Projekt wyznaczenia terenów budowlanych zatwierdzała gminna rada narodowa po rozpatrzeniu go łącznie z wnioskami i uwagami nie uwzględnionymi w projekcie.

Natomiast jak stanowił art. 8 ust. 1 stosownie do potrzeb budownictwa prezydia powiatowych rad narodowych będą przejmowały stopniowo na własność Państwa grunty stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej, wyznaczone w trybie art. 2 i art. 3-6 jako tereny budowlane budownictwa mieszkaniowego i zagrodowego.

Przejęcie na własność Państwa gruntów określonych w ust. 1 i 2 następowało

z mocy prawa, z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały prezydium powiatowej rady narodowej o ustaleniu granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Przejęcie gruntów następuje

w stanie wolnym od długów hipotecznych i innych obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych ujawnionych w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów.

Za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach

i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94)

z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy (art. 8 ust. 1 ustawy), przy czym nie następowało wypłacenie odszkodowania z chwilą przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, lecz dopiero po objęciu gruntów w faktyczne władanie organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej wydawał decyzję, która powinna

w szczególności zawierać:

1) ustalenie służebności gruntowych, które zostają utrzymane w mocy,

2) ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania,

3) wymienienie osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania.

W dalszych regulacjach ustawa nie przewidywała żadnych norm regulujących tryb postępowania przy wydawaniu decyzji ustalającej odszkodowanie. Natomiast w art. 16 tej ustawy stanowił, że Minister Rolnictwa określi, w porozumieniu z Ministrem Finansów, m. in. właściwość organów oraz tryb ustalania i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Państwa.

Oznacza to, że jeśli chodzi o tryb ustalania i wypłaty odszkodowania został on przekazany do uregulowania odrębnym aktem rangi aktu wykonawczego. W tym zakresie Minister Rolnictwa wydał rozporządzenie z 20 sierpnia 1970 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1970 r, Nr 22, poz. 183). Analiza tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że jedyną regulacją odnoszącą się do trybu wydawania decyzji w sprawie odszkodowania jest § 1 ust. 2 stanowiący, że ustalanie

i wypłata odszkodowania następuje na zasadach określonych w przepisach ustawy

z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wygłaszania nieruchomości.

W przekonaniu Sądu oznacza to jeśli chodzi o tryb postępowania, że konieczne jest systemowe podejście do całokształtu przywołanych regulacji prawnych. Skoro ustawa z 1961 r. odsyła w art. 9 ust. 1 do ustawy z 12 marca 1958 r. jako regulującej kwestię odszkodowania, to również w tym zakresie konieczne jest tożsame rozumienie przepisów o wywłaszczaniu, co implikuje stwierdzenie, że także w zakresie trybu prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie odszkodowania znajdą zastosowanie przepisy ustawy z 1958 r. Odmienna interpretacja tych przepisów powodowałoby sytuację, że w żadnym akcie, zarówno ustawowym, jak i wykonawczym nie zostałby uregulowany tryb postępowania w sprawach wywłaszczenia dokonanego

w oparciu o ustawę z 1961 r.

Taki sposób rozumowania został również zaprezentowany w decyzji Wojewody [...] (str. 4 akapit pierwszy decyzji). Wojewoda [...] analizując ocenianą decyzję będącą przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, po przedstawieniu analizy przepisów prawnych doszedł do przekonania, że naruszenia do których prawdopodobnie doszło przy wydawaniu zaskarżonej decyzji tj. ustalenie wysokości odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej i bez uzyskania opinii biegłego nie miały charakteru rażącego. Organ I instancji poddał analizie wysokość ustalonego odszkodowania.

Natomiast Minister po przedstawieniu stanu sprawy, przepisów prawnych, zarzutu skarżących odnoszących się do nie przeprowadzenia rozprawy i braku opinii biegłych, wskazał, że w tym zakresie nie podziela poglądu organu i instancji, iż doszło do popełnienia ww. uchybień, zwłaszcza że pogląd taki miałby wynikać z przypuszczeń lub domniemań. Dalej odniósł się do braku akt archiwalnych dotyczących przedmiotowej sprawy. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że wobec prawidłowego określenia wysokości odszkodowania należnego W. D. nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów regulujących ustalanie wysokości odszkodowania za grunty przejęte w trybie ustawy z 31 stycznia 1961 r. Do powyższych ustaleń Minister doszedł po ustaleniu, iż za powierzchnię 0,1234 ha podstawowa kwota odszkodowania wynosiła 493,60 zł i kwota ta podlegała ośmiokrotnemu powiększeniu w związku z wydaniem Uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r. w przedmiocie podwyższenia stawek odszkodowania. Kwota odszkodowania wynosiła 3948,80 zł. Minister dodał jeszcze, że z treści samej decyzji odszkodowawczej nie można wyprowadzić wniosku, ze nie doszło do przeprowadzenia rozprawy ani że kwota odszkodowania nie została określona przez biegłego.

Wracając do przedmiotowej sprawy, niewątpliwie organy miały obowiązek zbadania, czy decyzja o odszkodowaniu została wydana po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego, w jakim trybie doszło do ustalenia odszkodowania czy został powołany biegły, a następnie czy została przeprowadzona rozprawa, na której został wysłuchany tenże biegły. Przy tym nie można zapominać, że organy badały sporną decyzję w postępowaniu nadzorczym nieważnościowym. Zatem obowiązkiem organu było ustalenie wyłącznie, czy decyzja administracyjna w dacie jej podjęcia była dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie

w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego. Organ nadzoru nie rozpatruje sprawy co do jej istoty, ale wyłącznie w granicach określonych

w art. 156 § 1 k.p.a. Ponieważ celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji obarczonej najcięższymi wadami uprawnienia decyzyjne organu orzekającego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mają charakter wyłącznie kasacyjny. Nie ma zatem w tym postępowaniu proceduralnych możliwości poszerzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie rozstrzygniętej w postępowaniu zwykłym, ani możliwości ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a zatem rozstrzygania o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danej sytuacji prawnej (vide wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 kwietnia 2015r., sygn. akt II SA/Go 918/14). Niemniej jednak rolą organu nadzoru było ustalenie, czy zostały zachowane wszystkie wymogi zawarte w ustawie z 1958 r., w tym dotyczące trybu ustalania odszkodowania. Wniosek taki Sąd wyprowadził z regulacji zawartych

w ustawie z 1961 r. oraz wykładni systemowej wszystkich zastosowanych norm, w tym przepisów wykonawczych.

W sprawie podlegającej kontroli Sądu, należy niewątpliwie wyjaśnić datę wydanej decyzji przez Prezydium Powiatowej Rady narodowej w [...]. Wniosek strony skarżącej dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r. Taką datę przyjął również Wojewoda [...]. Natomiast organ odwoławczy – Minister uznał, iż jest to data [...] grudnia 1972 r., nie wyjaśniając przy tym dlaczego tak uznał, skoro z wniosku skarżących, z decyzji organu I instancji oraz odwołania wynikało, że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1972 r.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż organ odwoławczy nie rozpoznał istoty sporu. Nie wypowiedział się przy tym na jakiej podstawie doszedł do przekonania, że nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów regulujących ustalanie wysokości odszkodowania za grunty przejęte w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z 1961 r. Wprawdzie powołał przepisy ustawy z 1961 r., przepisy ustawy z 12 marca 1958 r., przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, ale nie odniósł się do kwestii zastosowania powyższych przepisów w sytuacji dokonania ustalenia, że nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów regulujących ustalanie wysokości odszkodowania za grunty przejęte w trybie art. 8 ust. 3 ustawy z 1961 r. Minister podał także W. D. otrzymał prawidłowo określoną wysokość odszkodowania, bowiem kwota 493,60 zł podlegała ośmiokrotnemu powiększeniu.

Z kolei w zakresie braku przeprowadzenia rozprawy i powołania biegłych - odwołał się do braku akt archiwalnych oraz samej decyzji odszkodowawczej, że z jej treści nie można wyprowadzić wniosku iż nie doszło do rozprawy ani że kwoty odszkodowań nie zostały określone przez biegłego.

W ocenie Sądu organ odwoławczy przyjmując, że sporna decyzja nie jest obarczona wadą nieważności czego domaga się strona skarżąca, pominął w swoich rozważaniach okoliczność adnotacji znajdującej się na przedmiotowej decyzji pod pouczeniem o możliwości złożenia odwołania. Otóż wyraźnie zaznaczono, iż przy ustalaniu wysokości odszkodowania przyjęto stawki ustalone uchwałą Nr [...] PPRN w [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r.

Konkludując, niewątpliwie dotychczasowe poszukiwania akt archiwalnych nie doprowadziły do ich odnalezienia, co powoduje trudności interpretacyjne, słusznie także wywodzi Minister, że w orzecznictwie akceptowany jest pogląd, że niezachowanie akt archiwalnych nie może prowadzić do domniemania, iż doszło do naruszenia prawa, niemniej rację mają skarżący podnoszący naruszenie przepisów postępowania

w zaskarżonej decyzji, że organ odwoławczy dokonał odmiennej oceny decyzji z 1972 r. nie przedstawiając przy tym argumentacji prawnej. Minister nie wypowiedział się przy tym czy w sprawie niniejszej znajdują zastosowanie przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. jako regulującej kwestię odszkodowania, co ma zasadnicze znaczenie.

Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania nadzorczego pod kątem rażącego naruszenia przepisów ustawy z 1961 r. w związku

z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w świetle interpretacji prawa przedstawionej w niniejszym wyroku. Organ odwoławczy wyjaśni także datę spornej decyzji, odnośnie której wnioskodawcy złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania Sąd orzekł biorąc za podstawę art. 200, art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Wskazana

w punkcie II wyroku kwota obejmuje kwotę 731 zł na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika, wpis sądowy oraz kwota 51 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.