Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 827/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 września 2023 r. nr A.083.153.2023 w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 8 września 2023 r. nr 5/2022 Prezes Sądu Apelacyjnego w Białymstoku nr A.083.153.2023 utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 24 lipca 2023r. nr 061.35.2023 o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

Jak wynika z akt sprawy M. S. (dalej powoływany jako: "Skarżący") wnioskiem z dnia 11 lipca 2023r. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Okręgowy w Ostrołęce w okresie od 1 września 2022r. do 30 czerwca 2023 r. w wydziale karnym oraz wydziale karnym - odwoławczym w sprawach o czyn z art. 197, art. 199, art. 200, art. 203, art. 204 Kodeksu karnego, tj. w sprawach o gwałt, obcowania płciowego z małoletnim, zmuszania do prostytucji oraz o stręczycielstwo i sutenerstwo.

Rozpoznając powyższy wniosek Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce opisaną na wstępie decyzją z dnia 24 lipca 2023 r., na podstawie art. 16 ust. 1 w zawiązku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 902, dalej w skrócie: "u.d.i.p."), odmówił udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie. Jak ustalił, w okresie od 1 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział II Karny wydał 5 wyroków w sprawach o przestępstwa określone w art. 197 k.k. lub art. 199 k.k. lub art. 200 k.k. lub art. 203 k.k. lub art, 204 k.k. w sprawach o sygnaturach akt: II Ka 359/22, II Ka 81/23, II Ka 2/23, II Ka 1/23, II Ka 405/22, z wyłączeniem jawności rozpoznana została jedna sprawa o sygn. akt II Ka 405/22 o czyn stypizowany w art. 200 § 1 k.k. Dalej obszernie wyjaśnił pojęcie ograniczenia prawa do informacji publicznej, podkreślając, że prawo do prywatności jest dobrem osobistym, a elementem życia prywatnego jest seksualność człowieka.

Analizując z tym kontekście wniosek Skarżącego organ doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie zachodzi kolizja prawa jawności życia publicznego (dostępu do informacji publicznej) i dóbr prawnie chronionych (prawa do prywatności), zatem należało dokonać odpowiedniego wyważania powyższych wartości. Kontynuując w tym zakresie rozważania, organ wskazał, że formą pogodzenia obu praw może być anonimizacja orzeczenia, przy czym obowiązkiem podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji, Jest dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych orzeczeniem". Anonimizacja jednak, jak podkreślił Prezes Sądu Okręgowego, nie zawsze jest środkiem wystarczającym dla ochrony prywatności osób fizycznych a ocena w tej mierze powinna być przeprowadzona "w okolicznościach konkretnej sprawy oraz przez pryzmat złożonego wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji dokonał szczegółowej analizy treści wskazanych we wniosku wyroków i ich uzasadnień ustalając, iż wszystkie one dotyczyły życia prywatnego - seksualności osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz sprawców przestępstw. Ponadto ustalił, że w sprawie o sygn. akt II Ka 405/22 dotyczącej przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., wyłączona została jawność rozprawy, a sprawa II Ka 2/23 dotyczyła postępowania (w pierwszej instancji) przed Sądem Rejonowym w Pułtusku, co do której Skarżący składał wnioski o udostępnienie informacji publicznej – rozpoznane negatywnie poprzez odmowę ich udostępnienia.

Prezes podkreślił też, że sprawy, których dotyczył wniosek były sprawami głośnymi medialnie w okręgu ostrołęckim, a sam fakt, że we wskazanym okresie było ich wyłącznie pięć stwarza realne zagrożenie ujawnienia tożsamości uczestników postępowania. Organ zasygnalizował też, że Skarżący składał wielokrotnie wnioski o wydanie kopii wyroków z uzasadnieniami w sprawach dotyczących określonej kategorii przestępstw z danego okręgu sądu, co pozwala na stwierdzenie, iż zainteresowany jest określoną tematyką i ustalenie danych osób występujących w sprawach jest możliwe, a zatem prywatność tych osób winna być chroniona.

Z uzasadnienia wydanej decyzji wynika również, że przedmiotowe sprawy są sprawami szczególnymi, albowiem zawierają szereg opisów stanu faktycznego, których skutkiem było naruszenie życia prywatnego jednostek w sferze ich seksualności, a więc wartości podlegających ochronie w najwyższym stopniu. Jak podkreślono też, przeprowadzenie procesu anonimizacji nie znosi przy tym ryzyka naruszenia interesu prywatnego osób występujących w tych sprawach. W uzasadnieniach orzeczeń sądowych przedstawiany jest szczegółowy opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, precyzyjny opis czynów stanowiących przestępstwa przeciwko wolności seksualnej człowieka. Sąd przedstawia także przebieg postępowania dowodowego wraz z dokonaną w tym zakresie oceną, zatem także opisy sytuacyjne. Z tych też względów, zdaniem organu, istnieje zatem ryzyko "rozszyfrowania" życiowych sytuacji faktycznych poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności w jakiej dana sytuacja miała miejsce, a jednocześnie - nie ma możliwości zanonimizowania całych fragmentów uzasadnienia orzeczenia. Aby takiego ryzyka uniknąć, takie uzasadnienie przestałoby być de facto uzasadnieniem. Niemniej, zdaniem organu, anonimizacja wskazanych orzeczeń nawet w bardzo szerokim zakresie nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, tj. zachowania w tajemnicy danych osobowych, szczegółów dotyczących osobistych przeżyć, godności osoby fizycznej, przy czym zanonimizowanie w treści żądanych orzeczeń większości ich fragmentów, które umożliwiałyby zidentyfikowanie osób i poznanie danych wrażliwych dotyczących ich życia prywatnego, czyniłoby taką informację nieczytelną i jako taką nieprzydatną do celu, jakiemu służy prawo do informacji publicznej. Konkludując organ doszedł do wniosku, że ujawnienie wyroków z uzasadnieniami, których żąda Skarżący stanowiłoby naruszenie prawa do prywatności osób fizycznych, których orzeczenia dotyczą.

Dodatkowo Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że skoro jedna ze spraw toczyła się z wyłączeniem jawności i wydane orzeczenie objęte zostało wyłączeniem jawności, to nie ma wątpliwości, że jego ujawnienie w tym obszarze jest wręcz zakazane, a informacje objęte wyłączeniem jawności mieszczą się w grupie danych podlegających wyłączeniu z uwagi na tajemnicę prawnie chronioną (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.).

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł Skarżący podkreślając, że obszerność uzasadnienia wydanej decyzji jest iluzoryczna, podczas gdy w rzeczywistości jest ono ogólnikowe i nie zawiera "żadnych przekonywających argumentów". W ocenie Skarżącego omawiane rodzaje orzeczeń są publikowane w portalach orzeczeń sadow powszechnych i w komercyjnych rozwiązaniach np. portalu Lex, a akceptując stanowisko Prezesa Okręgowego w Ostrołęce za słuszne należałoby przyjąć, że orzeczenia te zostały "udostępnione nielegalnie". Wyjaśnił, że we wcześniejszym okresie Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce udostępnił mu informację publiczną w postaci orzeczeń o tożsamych kwalifikacjach prawnych, a organ II instancji "bezproblemowo realizował wnioski o udostępnienie informacji publicznej oraz uwzględniał odwołania od decyzji podległych sądów". Skarżący podkreślił, że wiosek o udostępnienie informacji publicznej złożył w celu szczególnej troski o dobro publiczne w związku z działalnością w ramach inicjatywy obywatelskiej. W tych okolicznościach nie było podstaw do odmowy udostępnienia mu żądanych wyroków z ich uzasadnieniami tym bardziej, że każdy obywatel może uczestniczyć w rozprawie, ma prawo wysłuchać ogłoszenia wyroku i następuje tu udostępnienie danych w znacznie większym stopniu niż w zanonimizowanych orzeczeniach. Sam zaś proces anonimizacji jest wystarczający do ochrony praw i wolności uczestników postępowania. Skarżący przyznał, że zwracał się do wielu sądów na terenie RP, a nie tylko do sądów okręgu ostrołęckiego o orzeczenia określonej treści, zatem sama niewielka ilość orzeczeń nie stanowi elementu zwiększający ryzyko identyfikacji osób fizycznych i naruszenia ich dóbr osobistych. W szczególności, że jego zainteresowaniem pozostaje jedynie "ocena prawno-karna dokonywana przez sądy powszechne w związku z szczególną troską o dobro publiczne". Niezależnie od powyższego, w przekonaniu Skarżącego, Prezes Sądu Okręgowego winien mu bezwzględnie udostępnić treść sentencji wyroków (nawet tego z wyłączeniem jawności) bez uzasadnień, czego nie uczynił.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Białymstoku nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z dnia 8 września 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskowane informacje mają charakter informacji publicznych a kwestią fundamentalną jest ustalenie, czy żądana przez wnioskodawcę informacja publiczna powinna zostać mu udzielona ze względu na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p., czyli ze względu na konieczność ochrony prywatności osoby fizycznej. Dokonując takiej analizy organ II instancji zgodził się z poglądem Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce w zakresie w jakim wskazywał on obszernie na możliwość narażenia dóbr osobistych osób fizycznych w przypadku zrealizowania wniosku Skarżącego nawet pomimo dokonania anonimizacji. Za kluczowy w niniejszej sprawie organ uznał charakter spraw interesujących Skarżącego, rodzaj przestępstw opisanych we wnioskowanych orzeczeniach oraz ważny interes prywatny każdej z osób wymienionych w sentencji i uzasadnieniu żądanych wyroków. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego anonimizacja tego rodzaju orzeczeń może w sposób niewystarczający chronić prywatność osób fizycznych, dlatego też konieczne jest przeprowadzenie każdorazowo oceny i wyważenia możliwości realizacji niezmiernie istotnego prawa do informacji. Taką ocenę w niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził dochodząc do słusznego wniosku, że istnieje realne ryzyko narażenia dóbr osobistych osób wymienionych w uzasadnieniach i sentencjach żądanych wyroków. Za chybiony organ uznał jednocześnie zarzut Skarżącego jakoby organ pierwszej instancji przyznał "automatycznie", że prywatność osoby fizycznej ma prymat nad prawem do informacji. Jako podkreślono o wystarczającej staranności organu w procesie oceny świadczy między innymi, że w przeważającej części uzasadnienia decyzji odnosi się on konkretnych spraw objętych wnioskiem, a nie w sposób ogólny do spraw z wyłączeniem jawności rozprawy dotyczących przestępstw przeciwko seksualności. Uzasadnienia wszystkich żądanych orzeczeń zostały poddane wnikliwej analizie, zbadano przy tym kontekst medialny postępowań, sięgnięto do rozstrzygnięć innego organu itd. Fakty te przeczą ewidentnie zarzutowi Skarżącego o przyjęciu "automatyzmu" w rozstrzyganiu wniosku. Nie można natomiast oczekiwać od Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce, by w sposób szczegółowy w decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej opisywał stan faktyczny każdej ze spraw sądowych - z racji charakteru spraw uzasadnienie powinno być w tej mierze zwięzłe - natomiast w obszerny sposób powinno wyjaśniać motywy odmowy. Tym samym obszerność uzasadnienia, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie jest pozorna.

W ocenie organu II instancji to Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce jest odpowiednim, a nawet najbardziej właściwym organem do przeprowadzenia wskazanej analizy, albowiem dotyczy ona orzeczeń podległego mu sądu, ma również pogłębioną wiedzę w kontekście chociażby "medialności" spraw w odniesieniu do społeczności lokalnej. Wbrew zatem twierdzeniom wnioskodawcy nie jest to fakt bez znaczenia, albowiem jednym z elementów oceny jest oszacowanie ryzyka identyfikacji osoby fizycznej poprzez niewystarczającą anonimizację orzeczenia i co oczywiste ryzyko to rośnie w przypadku niewielkiej liczby postępowań wzbudzających lokalnie zainteresowanie.

Akceptując zaś zastosowanie ochrony prywatności osób fizycznych poprzez odmowę udostępnienia nawet zanonimizowanych orzeczeń z uzasadnieniami nie sposób doszukać się, zdaniem organu II instancji, innego sposobu realizacji wniosku Skarżącego poprzez "ingerencje mniej dotkliwą". Jeżeli nie jest to faktycznie możliwe – jak w przedmiotowej sprawie - trudno oczekiwać innego rozstrzygnięcia jak odmowa udostępnienia informacji. Jak dodatkowo podkreślono w przypadku istnienia prawdopodobieństwa narażenia prawa do prywatności osoby fizycznej, należało dokonać oceny ryzyka i wyważenia kolizji prawa do informacji z prawem do prywatności. Prezes Sądu Okręgowego starannie i wszechstronnie ocenił treść przedmiotowych uzasadnień i wyprowadzony na tym tle wniosek odnośnie ryzyka identyfikacji osób na podstawie danych zawartych w uzasadnieniu orzeczenia nie jest zbyt daleko posunięty. Tym bardziej, że nie ma żadnej gwarancji co do sposobu wykorzystania otrzymanej już informacji przez Skarżącego.

Prezes Sądu Apelacyjnego nie zgodził się też ze Skarżącym jakoby zwrócił się on o informację publiczną "w celu szczególnej troski o dobro publiczne, w związku z działalnością w ramach inicjatywy obywatelskiej", podkreślając, że Skarżący nie wskazał o jaką działalność i jaką inicjatywę obywatelską mu chodzi. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podkreślono, że ani organ I instancji ani organ II instancji nie jest uprawniony do badania i oceny legalności faktu zamieszczania orzeczeń innych jednostek sądownictwa na Portalach Orzeczeń czy też wykorzystywania wydanych przez te jednostki orzeczeniach w systemach komercyjnych. Zarzut zaś, że "Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce we wcześniejszym okresie udostępnił (...) informację publiczną w postaci orzeczeń wraz z ich uzasadnieniami z tożsamych kwalifikacji prawnych" nie został udokumentowany, natomiast sytuacja taka nie oznacza, że Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce nie mógł zrewidować własnego poglądu lub też z analizy uzasadnień orzeczeń wynikała możliwość ich udostępnienia po anonimizacji. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut dotyczący braku pouczenia o możliwości zaskarżenia decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce – takie pouczenie zostało zawarte, a co więcej Skarżący złożył odwołanie w terminie. Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut skarżącego o niedopełnieniu przez organ I stopnia obowiązku wynikającego z art. 16 ust. 2 pkt. 2 u.d.i.p., tj. podania imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji. W aktach sprawy brak jest takich stanowisk. Prezes Sądu Apelacyjnego w uzasadnieniu swojej decyzji odniósł się także do zarzutu naruszenia przez Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, uznając, że jest to zarzut chybiony. Skarżący nie został bowiem bezprawnie pozbawiony prawa do poszukiwania informacji.

Skargę na powyższą decyzję do tut. Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zarzucając jej naruszenie:

(-) art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnioną odmowę udzielenia informacji,

(-) art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niepoprawnym przyjęciu, że udostępnienie żądanej informacji naruszyłoby prywatność osób fizycznych oraz przyjęcie automatyzmu, że prywatność osoby fizycznej ma prymat nad prawem do informacji,

(-) art. 7, 8, 11 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy,

(-) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przedstawienie wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo, że naruszała prawo.

Opierając się na powyższych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. Uzasadnienie skargi stanowiło rozwinięcie sformułowanych w niej zarzutów i powtórzenie zarzutów oraz argumentacji sformułowanej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Pełnomocnik wyznaczony Skarżącemu z urzędu w piśmie z dnia 18 stycznia 2024 r. przychylił się do skargi oraz podniesionych w niej zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, jakie okoliczności (konkretnie) przemawiały za odmową udostępnienia informacji publicznej w zakresie jakim wniosek dotyczył spraw o sygn. akt II Ka 359/22, II Ka 81/23, II Ka 1/23 i II Ka 2/23. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, powoływanie się na potencjalną, abstrakcyjną możliwość naruszenia prawa do prywatności, bez przywołania jakichkolwiek okoliczności świadczących do dokonanej przez organ ocenie możliwości identyfikacji osoby, której dane dotyczą, stanowi niczym nieograniczone prawo organu do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Tym bardziej, że nie wiadomo jakie okoliczności przemawiały za uznaniem, że każda z wnioskowanych spraw było głośna, tzn. medialna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej w skrócie "p.p.s.a."), tut. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów orzekających w sprawie - nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ostrołęce o odmowie udostępnienia Skarżącemu żądanych przez niego informacji publicznych w postaci kopii zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Okręgowy w sprawach o przestępstwa z art. 197 k.k., 199 k.k., 200 k.k., 203 i 204 k.k. w okresie od 1 września 2022r. do 30 czerwca 2023r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, cytowanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p."). Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których niewątpliwie należy zaliczyć także prezesów sądów wszystkich szczebli, będących organami władzy sądowniczej. Nie jest sporne również to, że żądana informacja jest informacją publiczną, co potwierdza nie tylko treść art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. ale i orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym podkreśla się, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Spór w kontrolowanej sprawie sprowadza się natomiast do zasadności odmowy udostępnienia Skarżącemu informacji publicznej w postaci zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych przez Sąd Okręgowy w Ostrołęce w okresie od 1 września 2022r. do 30 czerwca 2023 r. w wydziale karnym oraz wydziale karnym - odwoławczym w sprawach o czyn z art. 197, art. 199, art. 200, art. 203, art. 204 Kodeksu karnego, czyli przestępstwa gwałtu, obcowania płciowego z małoletnim, zmuszania do prostytucji oraz stręczycielstwa i sutenerstwa.

Odmawiając udostępnienia żądanej w tym zakresie informacji publicznej organ powołał się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stwierdzając, że jej ujawnienie, biorąc pod uwagę charakter przestępstw których dotyczył wniosek oraz treść uzasadnień wyroków zapadających w tego rodzaju sprawach, może doprowadzić do naruszenia prywatności osób fizycznych.

W sytuacji zaś kolizji wynikających z Konstytucji RP praw, tj. prawa dostępu do informacji publicznej i prawa do prywatności rolą podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej jest odpowiednie i właściwe wyważenie zasady jawności życia publicznego i przejrzystości działania administracji publicznej oraz ochrony prywatności osób fizycznych. Powszechnie przyjmuje się, że w razie takiej kolizji nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Wbrew przekonaniu Skarżącego nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę. Nie można również wykluczyć możliwości ingerencji w sferę prywatną za pomocą prawa do informacji publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2002 r., sygn. K 11/02, publ. OTK-A 2002 Nr 4, poz. 43). Prywatność może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Nie zawsze jednak dobro wspólne przeważa nad interesem indywidualnym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., sygn. K 17/05, OTK-A 2006, nr 3, poz. 30).

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo dokonały wyważenia kolidujących ze sobą praw podmiotowych, jakimi są prawo do informacji publicznej i prawo do prywatności mając na uwadze szczególnych charakter spraw, których dotyczył wniosek i przyznały priorytet prawu do prywatności.

Jak trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji szeroko rozumiana sfera prywatności, poddana z mocy art. 47 Konstytucji RP ochronie prawnej, obejmuje cztery elementy, tj. życie prywatne, życie rodzinne, cześć i dobre imię. Nie jest to wyliczenie ani rozłączne, ani wyczerpujące. Jak podnosi się zaś w doktrynie obowiązkiem władzy publicznej jest przyznanie jednostce rzeczywistych środków prawnych do ochrony przed naruszeniem interesów określonych w art. 47 Konstytucji RP. Na organach władzy publicznej ciąży najpierw obowiązek unikania sytuacji zagrażających prywatności (zob. M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86 (47), Warszawa 2016). Nie można też pominąć, że prawo do prywatności zaliczane jest także do dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej k.c.). Nie budzi wątpliwości, że katalog dóbr osobistych określony w art. 23 K.c. ma charakter otwarty i obejmuje także dobra osobiste związane ze sferą życia prywatnego. Co więcej, w literaturze podnosi się, że prawo do ochrony sfery życia prywatnego obejmuje prawo do intymności oraz prawo do prywatności. Sfera intymności obejmuje "ten zakres faktów dotyczących jednostki i jej przeżyć, który w zasadzie nie jest przez nią ujawniany nawet osobom najbliższym i którego odsłonięcie przed kimkolwiek wywołuje zawsze uczucie wstydu, zakłopotania i udręki" (A. Kopff: Koncepcja praw do intymności i do prywatności życia osobistego (zagadnienia konstrukcyjne), Studia Cywilistyczne, t. XX, Kraków 1972, s. 33). W świetle tej koncepcji, ochrona prawna sfery intymności ma charakter absolutny. Nie istnieją jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadnić wkroczenie w tę sferę, usprawiedliwić zainteresowanie innych faktami objętymi sferą intymności jednostki (tak: K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz do art. 23, Wyd. 30, Warszawa 2022). Szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia zatem udzielenie jej silnej ochrony prawnej, bowiem przetwarzanie danych osobowych może spowodować naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do prywatności (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 190/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 67 oraz WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 488/21 oraz WSA w Łodzi w wyroku z dnia 16 grudnia 2022r., sygn. akt II SA/Łd 419/22, CBOSA).

Uwzględniając powyższe należy w pełni zgodzić się z organami obu instancji, że w przypadku postępowań, których przedmiotem są przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, mamy do czynienia ze szczególnym rodzajem przestępstw, a to z tego powodu, że dotyczą one bezsprzecznie sfery prywatnej oraz co więcej sfery intymnej i seksualnej. Nie budzi zaś żadnych wątpliwości, że uzasadnienia orzeczeń zapadających w tego rodzaju sprawach, zawierają wiele elementów, które pozwalają na identyfikację osób. Wydanie przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawach o czyny z art. 197 § 1, art. 199, art. 200, art. 203, art. 204 k.k., bez względu na to czy mamy do czynienia z wyrokiem skazującym czy też uniewinniającym, związane jest z przeprowadzeniem przez sąd orzekający w takiej sprawie pełnego postępowania dowodowego, którego szczegóły muszą znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, co wynika z art. 424 § 1 Kodeksu postępowania karnego (dalej w skrócie: "k.p.k"), stosownie do treści którego uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku. Zgodnie zaś z art. 424 § 2 k.p.k. w uzasadnieniu wyroku należy ponadto przytoczyć okoliczności, które sąd miał na względzie przy wymiarze kary, a zwłaszcza przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków zabezpieczających oraz przy innych rozstrzygnięciach zawartych w wyroku. W uzasadnieniach tego rodzaju orzeczeń sądowych przedstawiany jest zatem szczegółowy opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego w szczególności w zakresie opisu sytuacyjnego, wskazania wszystkich osób pokrzywdzonych danym przestępstwem, charakteru i rodzaju relacji pomiędzy uczestnikami postępowania, sposobu wyrządzenia krzywdy i zakresu doznanych w wyniku przestępstwa szkód oraz, co niezmiernie istotne, w wypadku tego rodzaju przestępstw opisy stanu faktycznego i inne dane dotyczą sfery stricte intymnej tych osób.

Z tego też względu rację mają organy, że w przypadku spraw karnych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, nie sposób zaaprobować poglądu, że wydane w tych sprawach orzeczenia powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p. każdemu, kto tego zażąda. Organy zasadnie też przyjęły, że zanonimizowanie danych osobowych, polegające de facto na usunięciu obszernych fragmentów uzasadnień nie zapewni ochrony prawa do prywatności osób fizycznych, a jednocześnie prowadziłoby do całkowitej nieczytelności uzasadnień wyroków, co finalnie skutkowałoby nieosiągnięciem celu, do którego dążył wnioskodawca składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Jak wskazał zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt III OSK 4728/21, CBOSA) w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej, a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy dóbr chronionych, czyli anonimizacja danych, przede wszystkim danych wrażliwych. Adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci orzeczeń sądowych powinien rozważyć, czy charakter popełnionego czynu, okoliczności i czas jego popełnienia, nawet po usunięciu imienia nazwiska osoby podejrzanej, oskarżonej, skazanego lub świadków czynu, nie pozwala na ich identyfikację. W przypadku, gdy pomimo dokonania takiego zabiegu, możliwa będzie identyfikacja osoby, której dane dotyczą, należy odmówić udostępnienia informacji publicznej.

W kontrolowanym postępowaniu organy prawidłowo skorzystały z tej możliwości wskazując, że pomimo anonimizacji wnioskowanych do udostępnienia orzeczeń wydanych w sprawach dotyczących przestępstw z art. 197 § 1, art. 199, art. 200, art. 203 i art. 204 k.k. istniało uzasadnione ryzyko odkodowania sytuacji faktycznych oraz poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności w jakiej dana sytuacja miała miejsce. Jednocześnie nie było możliwości usunięcia zanonimizowania całych fragmentów uzasadnienia orzeczenia, aby takiego ryzyka uniknąć. Takie uzasadnienie utraciłoby charakter uzasadnienia i to zarówno w przypadku wyroków skazujących jak i uniewinniających. Pomijając powyższe zgodzić się należy z wnioskami płynącymi z zaskarżonych decyzji, że przy tego typu przestępstwach nawet anonimizacja danych osobowych pokrzywdzonych nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w uzasadnieniu takiego wyroku. Tym bardziej, na co trafnie wskazały organy, że we wnioskowanym okresie - Sąd Okręgowy w Ostrołęce wydał tylko pięć wyroków w sprawach o przestępstwa określone w art. 197 k.k. lub art. 199 k.k. lub art. 200 k.k. lub art. 203 k.k. lub art. 204 k.k. Istniało zatem wysokie ryzyko rozszyfrowania osób pokrzywdzonych. W szczególności, jak podkreślono w decyzji organu I instancji, że sprawy których dotyczył wniosek były sprawami "głośnymi" w okręgu Sądu Okręgowego w Ostrołęce, a fakt, iż we wskazanym okresie było ich wyłącznie pięć, stwarza realne zagrożenie ujawnienia tożsamości uczestników postępowania: stron, świadków lub innych podmiotów występujących w sprawie.

Dodatkowo, jak podkreślono jedna z tych spraw było już przedmiotem wniosku Skarżącego, który to wniosek został rozpoznany negatywnie poprzez odmowę udostępnienia żądanej informacji publicznej. Uwzględniając powyższe okoliczności organy miały podstawy do stwierdzenia, że skoro wnioskodawca składa wielokrotnie wnioski o wydanie kopii wyroków z uzasadnieniami w sprawach dotyczących określonej kategorii przestępstw z danego okręgu sądu, to jest zainteresowany określoną tematyką i ustalenie danych osób występujących w sprawach, jest możliwe, a zatem prywatność tych osób powinna być tym bardziej chroniona. Tym bardziej, że nie ma również żadnej gwarancji co do sposobu wykorzystania otrzymanej już informacji przez wnioskodawcę. Trudno też zaakceptować argumentację Skarżącego, który podał, że zwrócił się o informację publiczną "w celu szczególnej troski o dobro publiczne, w związku z działalnością w ramach inicjatywy obywatelskiej". Jednocześnie Skarżący nie wskazał o jaką działalność i jaką inicjatywę obywatelską mu chodzi.

Słusznie zatem orzekające organy skonkludowały, że anonimizacja wskazanych orzeczeń nawet w bardzo szerokim zakresie nie spełniłaby swojej funkcji ochronnej, tj. zachowania w tajemnicy danych osobowych, czy szczegółów dotyczących osobistych przeżyć osób pokrzywdzonych. Skoro zaś powstała uzasadniona wątpliwość, że anonimizacja danych osobowych takich wyroków może nie zapewnić osobom, których te rozstrzygnięcia dotyczą pełnej ochrony ich prywatności zasadna w okolicznościach przedmiotowej sprawy - była odmowa udostępnienia treści przedmiotowych orzeczeń i ich uzasadnień.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jest prezes danego sądu powszechnego, który każdorazowo ocenia, czy dana informacja może być udostępniona i ponosi pełną odpowiedzialność za jej udostępnienie czy rozpowszechnienie, ewentualnie za brak udostępnienia. Prezes sądu nie jest przy tym w żaden sposób związany praktyką prezesa innej jednostki. Co więcej, nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji zgodnie z rozstrzygnięciem sądu administracyjnego w innej sprawie, nawet w podobnym stanie faktycznym. Jest to bowiem jego indywidualna decyzja, która powinna być oparta na całokształcie okoliczności sprawy. Niezależnie od powyższego zarówno Prezes Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, jak i Prezes Sądu Okręgowego w Ostrołęce, nie jest uprawniony do badania i oceny legalności faktu zamieszczania orzeczeń innych jednostek sądownictwa na portalach orzeczeń.

Akceptacji Sądu nie zyskuje też zarzut jakoby należało bezwzględnie udostępnić Skarżącemu, po zanonimizowaniu, wyroki z uzasadnieniami w sprawach, w których nie wyłączono jawności rozprawy - albowiem każdy mógł uczestniczyć w takiej rozprawie. Otóż sam fakt możliwości uczestniczenia w jawnej rozprawie nie oznacza jeszcze uprawnienia do nieograniczonego i stałego dostępu do akt sądowych czy treści orzeczeń, albowiem zagadnienie to regulowane jest odrębnymi przepisami, a żaden z tych przepisów nie przewiduje możliwości pełnego i powszechnego dostępu do akt sądowych w sprawach karnych.

Sąd nie podziela też zarzut Skarżącego co do konieczności udostępnienia mu samych wyroków, w tym wyroku wydanego w oznaczonej przez niego sprawie "z wyłączeniem jawności". Otóż, wbrew przekonaniu strony skarżącej, organy nie miały takiego obowiązku albowiem we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie Skarżący wprost zwrócił się o przesłanie mu wyroków z uzasadnieniami, a nie samych wyroków.

Usprawiedliwionych podstaw nie znajdują również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 §1 k.p.a. Zostały one sformułowane ogólnikowo i nie zawierają argumentów, które mogłyby przekonać o ich zasadności. W ocenie Sądu organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Z podanych wyżej względów Sąd doszedł do wniosku, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja o odmowie udostępnienia żądanej przez Skarżącego informacji publicznej z powołaniem się na ochronę prywatności osób fizycznych, jest zgodna z prawem.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.