Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 303/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 września 2023 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. w B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 października 2022 r., nr 010000/71/89935/2021/RDZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz G. sp. z o.o. w B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

G. Sp. z o.o., dalej jako: "Spółka", 31 marca 2021 r. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

We wniosku Spółka oświadczyła, że:

- na 30 listopada 2020 r. jej przeważającą działalność jest działalność oznaczona kodem PKD 85.59.B;

- przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020 r.;

- w zakresie prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej nie naruszyła ograniczeń, nakazów i zakazów, ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu epidemii, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46a i 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Spółka wskazała także, że jest małym przedsiębiorcą, powiązanym z innymi przedsiębiorcami. Na dzień 31 grudnia 2019 r.: wysokość niepokrytych strat nie przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego, podmiot nie spełniał kryteriów kwalifikujących go do objęcie postępowaniem upadłościowym. Spółka potwierdziła, że otrzymała pomoc spoza ZUS rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne z powodu COVID-19: 5.000 zł – pożyczki warunkowo umorzone, Starostwa Powiatu Białostockiego; 108.000 zł, zaliczka zwrotna, P. S.A.; 67.896,80 zł, dotacja, P. Fundacja R.; 57.649,56 zł, dotacja, Marszałek Podlaski.

W oparciu o złożone oświadczenie ZUS pismem z 15 kwietnia 2021 r. poinformował o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Kwoty zwolnień zostały ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych przez Spółkę w terminie, tj. za grudzień 2020 r. – 15 stycznia 2021 r., za styczeń 2021 r. – 14 lutego 2021 r. oraz stanu konta płatnika.

Decyzją z 12 października 2022 r., nr 010000/71/89935/2021/RDZ, Prezes ZUS odmówił Spółce zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniach od 20 czerwca 2022 r. do 7 lipca 2022 r. przeprowadzono w Spółce kontrolę m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności danych przekazanych do ZUS we wniosku RDZ-B7 z 31 marca 2021 r. Z ustaleń zawartych w protokole kontroli z 7 lipca 2022 r. wynika, że płatnik składek we wrześniu 2020 r. z przeważającej działalności uzyskał przychód w wysokości 255.290,55 zł, natomiast w styczniu 2021 r. w wysokości 185.330,85 zł. Zatem w stosunku do września 2020 r. w styczniu 2021 r. nastąpił spadek przychodu o 27,40%, a nie 40%. Z wyjaśnień Spółki złożonych do protokołu kontroli wynika, że w miesiącach wskazanych we wniosku z 31 marca 2021 r. nastąpił spadek przychodu o ponad 40%, jednak w odniesieniu do całości przychodów firmy – bez podziału na poszczególne kody PKD.

Organ wskazał także, że podczas prowadzonych czynności kontrolnych Spółka wystąpiła z wnioskiem z 4 lipca 2022 r. o zmianę miesięcy do wyliczenia struktury przychodów do wniosku RDZ-B7 z 31 marca 2021 r., gdyż we wniosku błędnie wskazali dla porównania spadek przychodu z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2021 r. do września 2020 r. zamiast grudnia 2020 r. Przedmiotowy wniosek z 4 lipca 2022 r. został jednak złożony po upływie terminów wynikających z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczej poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1291, dalej jako: "Rozporządzenie RM"), a więc nie mógł być uwzględniony.

Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm., dalej jako "ustawa o COVID-19") w zw. z § 10 ust. 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia RM poprzez:

a) dokonanie błędnej i zawężającej wykładni tych przepisów w całości na niekorzyść skarżącej, gdy z treści ww. regulacji nie wynika, aby 40% spadek przychodów uprawniający do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. miał odnosić się tylko do części działalności gospodarczej objętej przeważającą działalnością oznaczoną za pomocą kodu PKD, podczas gdy przychód ten należy odnosić do całej działalności prowadzonej przez skarżącą, a nie tylko w obszarze wiodącego PKD;

b) błędne założenie, że upłynął skarżącej termin na przekazanie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek;

2) przepisów postępowania, tj, art. 7 w zw. z 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego oraz błędnej oceny wszelkich okoliczności sprawy i skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że pomimo spełnienia warunków zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., skarżąca nie ma prawa do ww. zwolnienia.

W oparciu o powyższe autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu do jej złożenia, zaś w przypadku przywrócenia terminu – o oddalenie skargi.

Postanowieniem z 8 lutego 2023 r. WSA w Białymstoku odrzucił skargę Spółki, ze względu na nieuzupełnienie w terminie 7 dni braku formalnego skargi, przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (statut, odpis KRS lub inny dokument).

Pismem z 16 lutego 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Postanowieniem z 24 lutego 2023 r. sąd odmówił przywrócenia terminu.

Po rozpoznaniu zażalenia strony Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 maja 2023 r., I GZ 104/23, uchylił zaskarżone przez Spółkę postanowienie z 24 lutego 2023 r. i przywrócił stronie termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W związku z powyższym WSA w Białymstoku przystąpił do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. termin ten przywrócił.

Następnie, postanowieniem z 26 lipca 2023 r. sąd umorzył postępowanie zażaleniowe zainicjowane zażaleniem strony na postanowienie sądu z 8 lutego 2023 r. o odrzuceniu skargi.

Na rozprawie w dniu 8 września 2023 r. reprezentujący skarżącą pełnomocnik wskazał, że popiera skargę i wywodzi jak w skardze oraz przywołał wyrok o sygn. akt I GSK 1959/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest odmowa prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

Decyzją z dnia 12 października 2022 r. organ odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. Zdaniem organu z uwagi na fakt, że spadek przychodu w styczniu 2021 r. w stosunku do przychodu we wrześniu 2020 r. był mniejszy niż co najmniej 40 % oraz upłynął termin na przekazanie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie ustawy o COVID-19, zachodziła odmowa zwolnienia Skarżących z ww. należności w podanym okresie.

We wniosku z dnia 31.03.2021 r. Spółka oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD 85.59.B w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40 % w porównaniu do przychodu uzyskanego we wrześniu 2020r. W oparciu o złożone oświadczenie organ pismem z dnia 15.04.2021 r. poinformował o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiące grudzień 2020r. i styczeń 2021r. Kwoty zwolnień zostały ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych przez Spółkę w terminie, tj. za 12.2020 - 15.01.2021 r., za 01.2021 - 14.02.2021 r. oraz stanu konta płatnika. Z ustaleń dokonanych w trakcie kontroli wynikało, że płatnik składek we wrześniu 2020 r. z przeważającej działalności uzyskał przychód w wysokości 255 290,55 zł, natomiast w styczniu 2021 r. w wysokości 185 330,85 zł. Zatem w stosunku do września 2020 r. w styczniu 2021r. nastąpił spadek przychodu o 27,40 %. Natomiast spadek przychodu o ponad 40 % nastąpił w odniesieniu do całości przychodów firmy - bez podziału na poszczególne kody PKD.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Dokonując wykładni ww. i kluczowego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie przepisu prawa skład orzekający w pełni podzielił argumentację zawartą w wyroku NSA, przywołanym na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, z dnia 10 marca 2023 r. o sygn. I GSK 1959/22.

Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 nie przewiduje warunku, aby przychód uzyskany w okresie, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu był również przychodem z "tej samej", tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 stanowi o tym, że przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w stosownym okresie 2021 r. ma być niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym okresie w 2020 r.

Głównym założeniem ustawodawcy w ramach omawianej ustawy było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym działalność w określonych branżach z uwagi na nadzwyczajną sytuację ekonomiczną jaka zaistniała w kraju ze względów epidemiologicznych. W ocenie sądu przywołany wyżej przepis rozporządzenia COVID-19 nie wymaga, aby płatnik prowadził taki sam rodzaj działalności, jak w lutym 2021 r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to ani z literalnej treści regulacji ani założenia takiego nie potwierdza wykładnia celowościowa czy funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było stwierdzenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek pandemii koronawirusa.

Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę wykładnię zastosowanego przepisu prawa zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.