Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3107/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 40a ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 k ust. 1 pkt 1, art. 13 k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) - dalej jako u.d.p. lub ustawa oraz pkt 10 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W. S. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu I instancji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

1. W dniu [...] grudnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w G., zatrzymano do kontroli za przejazd pojazdem marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] łącznie przekraczającym Dopuszczalną Masę Całkowitą 3,5t, wymieniony zespół pojazdów kierowany przez W. S. Pojazd był wyposażony w urządzenie ViaBox nr [...]. W chwili zatrzymania pojazd poruszał się odcinkiem drogi krajowej nr [...] węzeł G.-węzeł R. podlegającym opłacie zgodnie z załącznikiem nr 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. W wyniku analizy wydruku z tachografu oraz na podstawie zeznań kierowcy ustalono, że w dniu [...] listopada 2011 r. pojazdem tym kierował W. S. Wykonując przejazd w dniu [...] listopada 2011 r. na drodze ekspresowej nr [...] na odcinku węzeł R. ([...]) - węzeł G. (skrzyżowanie z ul. M.) o godz. [...], system viaTOLL zarejestrował brak środków na koncie pre-pay. Poczynione ustalenia utrwalono w protokole kontroli z dnia [...] grudnia 2011 r. Przesłuchany jako strona W.S. podał, że w chwili dokonywania spornego przejazdu, przewoził żwir. listopada 2011 r. Oświadczył, iż przejeżdżając pod bramownicami usytuowanymi na trasie S6, słyszał sygnał wielokrotny.

2. W odpowiedzi na zawiadomienie W. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. pracodawca W. S. (B. sp. z o.o. z siedzibą w W.) złożył wyjaśnienia podnosząc, że spółka, użytkując kilkanaście pojazdów (w tym pojazd kontrolowany), zawsze zapewniała na koncie środki przeznaczone na opłaty elektroniczne za przejazd. Załączając noty obciążeniowe otrzymywane z systemu viaTOLL spółka B. wskazała na przekłamania obliczeniowe systemu, czego dowodem są korekty opłat. W związku z tym, że w listopadzie 2011 r. przekazane środki w kwocie 500 zł także nie zostały zaksięgowane na koncie viaTOLL, w dniu [...] listopada 2011 r. złożono reklamację pod pozycją "Zgłoszenie problemu nr [...]", która nie została jeszcze rozpatrzona.

W. S. także złożył wyjaśnienie w sprawie stwierdzając, że urządzenie viaBOX nie sygnalizowało w dniu [...] listopada 2011 r. o godz. [...], ani braku środków za przejazd, ani niskiego stanu konta, co jest zgodne z zapewnieniem pracodawcy o zabezpieczeniu wymaganych środków pieniężnych na koncie w dniu przejazdu.

3. Główny Inspektor Transportu Drogowego, pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., wezwał firmę K. sp. z o.o., odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, działającą w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, do złożenia wyjaśnień związanych z przedmiotowym przejazdem. Wezwano do wskazania, czy opłata elektroniczna za przejazd odnotowany w dniu [...] listopada 2011 r., godz. [...], na drodze krajowej [...], km 326+300 m, została uiszczona oraz w jakiej formie zawarto umowę z użytkownikiem pojazdu.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r.(data wpływu do GITD), operator systemu poinformował organ, iż za przejazd po drodze ekspresowej [...], zarejestrowany przez bramownicę nr [...], dnia [...] listopada 2011 r., o godzinie [...] z urządzenia viaBOX znajdującego się w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...], nie pobrano opłaty elektronicznej z powodu braku środków na koncie użytkownika, a ponadto wyjaśniono, że umowa zawarta z użytkownikiem pojazdu nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu, bowiem zawarto umowę typu przedpłaconego trybu płatności.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r., organ zawiadomił W. S. o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, zakreślając mu 7- dniowy termin do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, złożenia dodatkowych wyjaśnień, żądań i dokumentów oraz zapoznania się z aktami sprawy. Strona nie zajęła stanowiska w sprawie. Następnie, pismami z dnia [...] lutego 2012 r., [...] marca 2012 r., organ informował stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.

4. W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 u.d.p. nałożył na W. S. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej, w dniu [...] listopada 2011 r., godz. [...], bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. W decyzji organ administracji opisał stan faktyczny sprawy, wskazując podstawy prawne stwierdzonego naruszenia. Wyjaśnił, iż argumenty podniesione przez stronę nie mogły zostać uwzględnione, gdyż organ nie posiadał szczegółowych informacji na temat wyników reklamacji urządzenia pokładowego viaBOX a strona nie wykazała okoliczności, które pozwalałyby na wydanie decyzji innej niż nakładającą karę pieniężną w wysokości 3000 złotych.

5. Od powyższej decyzji W. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne oraz niepoinformowanie o zakończeniu postępowania. Podniósł, iż niesłusznie nie uwzględniono jego wyjaśnień oraz jego pracodawcy, bowiem fakt niezrealizowanej wpłaty na konto, co potwierdzono reklamacją, miał zasadniczy wpływ na okoliczności stwierdzonego naruszenia.

Strona wniosła o ponowną analizę dokumentacji rozliczeniowej dokonanych opłat i wyjaśnienie stanu posiadanych środków konta firmowego spółki B. podając, że z informacji telefonicznej uzyskanej od operatora systemu ViaToll wynika, że w dniach [...] i [...] listopada 2011 r. wystąpiła awaria systemu.

Skarżący przedstawił organowi kopię pisma operatora w sprawie reklamacji (rozpatrzona pozytywnie) oraz kserokopię noty obciążeniowej za listopad 2011 r. a także rozliczenie pobranych opłat. Zdaniem W. S., z zestawienia wynika jednoznacznie, że stosowne opłaty zostały pobrane w wymaganym czasie, a więc środki były na koncie.

6. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie wezwał Kapsch Telematic Services sp. z o.o. do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do podania, czy opłata za przejazd została uiszczona a w związku z tym o podanie czy w dniu [...] listopada 2011 r. o godzinie [...] na koncie użytkownika pojazdu były środki i jakie było saldo tego konta w momencie bezpośrednio poprzedzającym incydent. Ponadto zapytano, czy w momencie przejazdu system działał poprawnie oraz czy bramownica pod którą przejeżdżał pojazd działała poprawnie.

Kapsch Telematic Services sp. z o.o. w odpowiedzi podała, że w dniu [...] listopada 2011 r. godzinie [...] nie było środków na koncie użytkownika, przesłane zestawienie operacji nie stanowi potwierdzenia uiszczenia opłaty za przejazd a jedynie przedstawia zestawienie zarejestrowanych przejazdów i opłat jakie powinny być uiszczone, system działał poprawnie, użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia ViaBox, reklamacja nr [...] nie miała wpływu na powstanie incydentu, umowa do konta została zawarta w trybie przed płaconym.

7. Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2012r., powiadomiono W. S. o poczynionych ustaleniach, pouczając jednocześnie o treści art. 10 k.p.a. Następnie, na wniosek skarżącego, przesłano W. S. opisane wyżej pismo spółki Kapsch. Uzupełniono także materiał dowodowy przez uzyskanie dokumentacji fotograficznej obrazującej sporny przejazd. Skarżący nie odniósł się do twierdzeń zawartych w ww piśmie operatora systemu.

8. W tych warunkach Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] października 2012r. opisaną na wstępie decyzję administracyjną.

W uzasadnieniu, organ wskazując na datę [...] lipca 2011 r., od której system "winietowy" został zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat, podkreślił, że opłaty obowiązują kierującego pojazdem, co wynika z art. 13k u.d.p. Ponadto przywołując treść przepisu art. 5 ust. 1 u.d.p., w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wyjaśnił podstawy uiszczania opłat elektronicznych za przejazd po drodze krajowej

Organ podniósł, że stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za każdy przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, którą według art. 13k ust. 4 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 131 ust. 1 u.d.p. Organami tymi są inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego działający z upoważnienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W tym miejscu Główny Inspektor przeprowadził wywód prawny uzasadniający kompetencje działalności Inspekcji Transportu Drogowego w zakresie kontroli wnoszenia opłat i nakładania kar pieniężnych za ich niewniesienie, wyjaśniając także techniczne zasady działania urządzeń i systemów kontrolujących.

Odnosząc się do zarzutów strony organ uznał, iż prawidłowo ustalono stan faktyczny. Według GITD, z pism podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat wynikało jednoznacznie, że za kontrolowany przejazd opłata elektroniczna nie została uiszczona, a stan środków na koncie użytkownika w chwili wykonywania spornego przejazdu wynosił 0 zł. Dodatkowo organ podkreślił, że Kapsch Telematic Services Sp. z 0.0. wskazała, iż zapisy widoczne na przesłanym zestawieniu transakcji przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie były równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Poza tym wskazano, iż nieuiszczenie opłaty nie było spowodowane awarią systemu viaTOLL, ani urządzenia viaBOX.

GITD uznał za prawdziwe informacje pochodzące bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Odnośnie zarzutu strony wyjaśnił, że w trakcie przejazdu urządzenie viaBOX informuje kierowcę, o tym czy opłata elektroniczna została pobrana, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. W przypadku stwierdzenia wadliwości działania urządzenia kierujący pojazdem zobowiązany jest niezwłocznie zjechać z płatnego odcinka drogi krajowej w celu wymiany wadliwego urządzenia. Tak więc podczas wykonywanego przejazdu kontrolowany kierowca miał dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o tym czy opłata elektroniczna jest pobierana. Organ odwoławczy zaakcentował, że przypisanie kilku pojazdów do jednego konta użytkownika mogło spowodować szybsze wyczerpanie środków zgromadzonych na tym koncie, co w konsekwencji doprowadziło do braku środków na sporny przejazd. Natomiast strona nie przedstawiła żadnych przekonujących dowodów uzasadniających zmianę rozstrzygnięcia organu I instancji.

Zarzut strony o naruszeniu przez organ przepisów w zakresie czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym braku poinformowania o zakończeniu postępowania, organ uznał za bezzasadny, bowiem w dniu [...] stycznia 2012 r. organ prowadzący postępowanie, zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, pouczając o treści art. 10 k.p.a.

W kontekście nieuwzględnienia wyjaśnień w zakresie niezrealizowanej wpłaty na konto, organ powołując się na oświadczenie Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. uznał, iż zgłoszenie, na które powoływała się strona zostało rozpatrzone pozytywnie. Jednakże wskazano, iż nieprawidłowość nie miała wpływu na spowodowanie ww. incydentu.

Dodatkowo powołując się na moc dowodową protokołu kontroli, organ podkreślił, iż strona podpisała go, nie wnosząc zastrzeżeń.

9. W. S. wniósł skargę na wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania.

Strona ponownie zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez niepoinformowanie o zakończeniu postępowania oraz nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych w toku postępowania administracyjnego.

Skarżący podniósł, iż nie powinien być stroną postępowania, bowiem to nie on zawierał umowę z podmiotem odpowiedzialnym za obsługę systemu poboru opłat elektronicznych. Podkreślił, że przepisy zawarte w ustawie o drogach publicznych, na podstawie których nakłada się karę pieniężną na kierującego pojazdem za brak opłaty na koncie systemu opłat są niekonstytucyjne. Jako kierowca nie miał bowiem wpływu na stan konta, ani możliwości wglądu do stanu konta, a jedynie uzyskał zapewnienie pracodawcy, o wystarczającej ilości środków pieniężnych na zrealizowanie przejazdu. Odwołując się do przepisów ustawy i rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2011 r. skarżący podkreślał, że to nie on zawierał umowę z pobierającym opłatę, to nie on odbierał urządzenie viaBOX i to nie on wnosił opłatę, gdyż to nie on jest użytkownikiem w rozumieniu przepisów rozporządzenia albowiem nie ma fizycznej możliwości zawarcia umowy z firmą pobierającą opłaty.

Dodatkowo, podkreślił, iż w dniu [...] listopada 2011 r., urządzenie zainstalowane w pojeździe nie sygnalizowało niskiego stanu środków, a tym bardziej ich braku. Strona zarzuciła organowi, iż nie dokonał sprawdzenia czy urządzenie zainstalowane w pojeździe było sprawne. Tylko prawidłowo działające urządzenie gwarantowało, iż kierujący był w stanie zorientować się, że nie ma już środków na koncie. Organ nie wystąpił do pracodawcy o wyjaśnianie zaistniałej sytuacji, a wyjaśnienia spółki z dnia [...] grudnia 2011 r. pominięto. Firma wyjaśniała wówczas, że wystąpił problem z płatnością, co zostało zarejestrowane, jako zgłoszenie problemu.

Strona podniosła, że na podstawie zestawień załączonych do akt sprawy należy wywieść, iż opłata została pobrana, a przecież karę pieniężną nakłada się za niewniesienie opłaty, a nie za brak środków na koncie. Skarżący poddał w wątpliwość rzetelność działania podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłat elektronicznych oraz całego sytemu, gdyż w przypadku firm transportowych posiadających wiele pojazdów, może dochodzić do sytuacji, iż wjeżdżając na drogę objętą systemem poboru opłat kierowca będzie mijał bramki poboru opłat posiadając środki na koncie, do momentu ich wyczerpania przez inne pojazdy. Kierowca nie będzie poinformowany, że na kolejnej bramce pobierającej opłatę na koncie firmy nie będzie już środków na koncie. Ponadto, wjeżdżając na drogę objętą systemem poboru opłat kierowca nie ma możliwości upewnienia się, że środki na koncie się znajdują. Powyższe świadczy o tym, że system nie jest doskonały i narusza podstawowe prawa obywatela do równego traktowania go w stosunku do spełnienia obowiązków nałożonych przez prawo.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga W. S. zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd nie podziela stanowiska organu, iż wadliwość działania systemu poboru opłat nie ma wpływu na wynik postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art.13 k ust.1 pkt 1 udp.

W ocenie Sądu, wykazanie wadliwości systemu poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat (w tym przykładowo: wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia ViaBox zamontowanego w pojeździe z systemem poboru opłat) a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13 k. ust.1 pkt 1 udp w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma Kapsch natomiast dba o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty. Opłaty wnoszone przez użytkowników systemu Viatoll zasilają konta operatora systemu (Kapsch), a finalnie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) zarządzanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Do KFD trafiają również kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych.

W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 udp Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz.524).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w razie wniesienia opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości oznacza, że korzystający z drogi płatnej zastosował się do przepisów regulujących kwestię uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg płatnych. Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust.1 pkt 1 udp, za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można stronie wymierzyć karę na podstawie wymienionego przepisu.

Kontrolą sądowoadministracyjną została objęta w niniejszej sprawie decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2012r. o nałożeniu na skarżącego W. S. kary pieniężnej w wysokości 3000 złotych za przejazd w dniu [...] listopada 2011 r. o godz. [...], po drodze objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej (droga ekspresowa nr [...] na odcinku węzeł [...] (A1) - węzeł [...] (skrzyżowanie z ul. [...]). W tej sprawie system viaTOLL zarejestrował brak środków na koncie pre-pay użytkownika pojazdu. Sąd zwraca uwagę, że w tej i podobnych sprawach przeważnie skarżący podnoszą, że zabezpieczyli środki na koncie i na poszczególnych bramownicach były one pobierane przez system. Spółka Kapsch w takich sytuacjach stwierdza, że zapisy na zestawieniu operacji finansowych użytkownika przedstawiają operacje zarejestrowane na jego koncie, które nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłat za przejazd po płatnym odcinku drogi. Jednocześnie Kapsch nie przedstawia żadnych dowodów stwierdzających, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy - które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach. Jeżeli zatem organ Inspekcji Transportu Drogowego opiera się na dowodach dostarczonych przez firmę Kapsch, to powinien domagać się kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy Kapsch, nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego

rodzaju sprawie jest obowiązana.

Nie można natomiast bez jednoznacznych ustaleń przyjmować za udowodnione, że brak skasowania na konkretnej bramownicy opłaty był skutkiem braku środków na koncie użytkownika, tym bardziej, jeżeli następne bramownice odnotowały pobranie opłat.

Zdaniem Sądu, bezkrytyczne przyjęcie materiału przedstawionego przez spółkę Kapsch nie czyni zadość wymaganiom, jakie stawiają przed organem powołane przepisy procedury administracyjnej. W tej sprawie organ uznał za niepodważalne wyjaśnienia złożone przez firmę Kapsch ale w istocie nie wyjaśnił dlaczego złożona przez stronę reklamacja nie miała wpływu na wynik sprawy.

W świetle zarzutów podniesionych przez skarżącego a mianowicie, że wzmiankowana kara pieniężna powinna zostać nałożona na podmiot na rzecz, którego był wykonywany sporny przejazd wypada wskazać, że w stanie prawnym adekwatnym dla potrzeb rozpatrywanej sprawy, obowiązek wniesienia opłaty elektronicznej spoczywa na innym podmiocie niż ten, wobec którego mogła być zastosowana kara.

Jak zasadnie podnosi strona skarżąca, jedynie użytkownik pojazdu jest podmiotem uprawnionym do zawarcia stosownej umowy oraz odbioru urządzenia ViaBox. Jest on także zobowiązany do instalacji tego urządzenia w pojeździe i zapewnienia środków na koncie, z którego są pobierane opłaty. Z kolei, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 uodp karę pieniężną, o której mowa w tym uregulowaniu wymierza się kierującemu pojazdem, a więc osobie, która prowadzi pojazd w momencie zaistnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (w razie braku tejże opłaty). Jednakże, co należy podkreślić, osoba kierująca pojazdem wyposażonym w urządzenie ViaBox (a z taką sytuacja mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy) ma możliwość uniknięcia kary, jeżeli będzie respektować postanowienia zawarte w art. 13 i) ust. 4a) udp w związku z art. 13 i) ust.4 b) tego aktu (dla potrzeb rozpoznawanej sprawy- w brzmieniu obowiązującym na dzień spornego przejazdu tj. 18 listopada 2011 r.).

Mianowicie: kierujący pojazdem po włączeniu urządzenia podczas przejazdu po drodze płatnej, wprowadzeniu do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu oraz używaniu urządzenia zgodnie z przeznaczeniem, po usłyszeniu odpowiedniej liczby sygnałów informujących o zbliżającym się braku / lub o braku środków powinien niezwłocznie z drogi płatnej. Analogicznie powinien uczynić w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia.

Sąd przy tym ponownie zauważa, że możliwość uwolnienia się kierowcy od odpowiedzialności administracyjnej jest ściśle związana z prawidłowością działania systemu poboru opłat elektronicznych, o czym była mowa wyżej. W ocenie Sądu, nawet kwestia niesprawności urządzenia musi być spowodowana wadą samego urządzenia ViaBox a nie wadą systemu poboru opłat, co można wykazywać w toku postępowania administracyjnego w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Dostrzegając zatem brak koniecznych ustaleń i prowadzenie postępowania z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd w składzie orzekającym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku.

O kosztach postępowania (pkt. 3 wyroku) obejmujących zwrot wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.