Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 5/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 2 pkt 1, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka ( spr.), sędzia NSA Julia Szczygielska, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji: II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) oraz § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie Wrocławskim, w sprawie skreślenia T. S. z listy studentów V roku na kierunku Prawo, studia stacjonarne jednolite magisterskie, z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce.

Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z § 38 ust. 2 Regulaminu studiów student musi uzyskać określoną przez Radę Wydziału minimalną liczbę punktów kredytowych, aby otrzymać zgodę na powtórny wpis na kolejny rok studiów. Dziekan wskazał, że T. S. nie zaliczył V roku studiów, w wyniku czego został pięciokrotnie wpisany na ten sam rok studiów. Fakty te świadczą o braku postępów w nauce oraz nie rokują terminowego i pomyślnego ukończenia studiów.

W odwołaniu T. S. wyjaśnił, że ilość zdobytych w ramach studiów punktów znacząco przekroczyła 300. Kolejne wpisy na V rok studiów spowodowane były niezaliczeniem pojedynczych przedmiotów, z których głównym przedmiotem było Postępowanie cywilne z IV roku studiów, a który został zaliczony w tegorocznej sesji egzaminacyjnej. Jest to jedyny przedmiot z oryginalnego programu studiów, punktowany 9 punktami ECTS. Po przywróceniu na studia w roku akademickim 2014/2015 do programu studiów dołączono szereg przedmiotów, które kończyły się egzaminami, a które również zostały pomyślnie zaliczone (technologia informacyjna, prawo własności intelektualnej, prawo wyznaniowe). Obecnie jedyny zaległy przedmiot to Prawo ochrony środowiska, dodany w ramach różnic programowych, który jest przedmiotem semestralnym, punktowanym znacznie mniejszą ilością punktów ECTS. Skreślenie z listy studentów w sytuacji, gdy do zakończenia rozszerzonego programu studiów brakuje zaliczenia jednego przedmiotu z ostatniego semestru studiów (4 punkty ECTS), jest według strony krzywdzące. Nie można mówić o braku postępów w nauce w obliczu ilości zdobytych punktów ECTS w toku ostatnich lat, w tym także w roku akademickim 2015/2016. Strona wyjaśniła również, że praca magisterska jest od lat gotowa do obrony.

Po rozpatrzeniu odwołania, Rektor przytoczył treść § 38 Regulaminu studiów i wskazał, że student był już pięciokrotnie wpisany na V rok, a w wyniku ostatniego powtarzania nie wykazał postępów w nauce. Dziekan prawidłowo ustalił stan faktyczny, stwierdzając brak postępów w nauce, które nie rokują terminowego ukończenia studiów i w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym podjął decyzję o skreśleniu z listy studentów. Wobec nieuzyskania zaliczenia w obowiązującym trybie i terminie, student nie spełnił warunków do uzyskania wpisu na semestr/rok. Wskazane w odwołaniu przyczyny (twierdzenia) nie uzasadniają uchylenia decyzji Dziekana.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana, zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego,

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia,

- art. 77, art. 78, art. 80 i art. 81 k.p.a. przez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, nie zebranie i nie rozpoznanie całego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

-art. 10 w związku z art. 61 § 4 k.p.a. przez nie powiadomienie o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz o jego zakończeniu, a tym samym naruszenie zasady informowania strony, przez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,

- art. 190 § 2 Prawa o szkolnictwie wyższym przez uchylenie się od oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu i nie odniesienie się do otrzymanych przez studenta ocen oraz punktów ECTS.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że działając w ramach uznania administracyjnego organ zobowiązany jest do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a uzasadnienie decyzji powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpujące uzasadnienie stanowiska organu. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę. W decyzji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia przesłanki, polegającej na stwierdzeniu braku postępów w nauce. Uzasadnieniem tej przesłanki nie może być fakt nie zaliczenia przez stronę semestru, bowiem zarówno niezaliczenie semestru, jak i brak postępów w nauce zostały przez ustawodawcę przewidziane jako odrębne przyczyny skreślenia z listy studentów.

Rektor w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się w zasadzie do żadnych zarzutów, podnoszonych przez stronę w odwołaniu, powielając ustalenia organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia musi wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę i nie pominął istotnych dowodów. Ponadto skarżący nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, organy prowadzące postępowanie pozbawiły stronę możliwości przedstawienia swego stanowiska, a tym samym obrony swych praw.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając że Uniwersytet W. jako zakład administracyjny nie działa tak jak organ administracji publicznej i stosuje minimum procedury, niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony. Prawo o szkolnictwie wyższym nie precyzuje pojęcia "brak postępów w nauce", pozostawiając organom uczelni swobodę co do zastosowania tej przesłanki. Zgodnie z § 2 ust. 12 uchwały nr 102/IX/2015 Rady Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. z dnia 21 września 2015 r. w sprawie zasad i warunków zaliczania semestru (roku) na jednolitych studiach magisterskich, studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz w innych sprawach dydaktycznych na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. student może być powtórnie wpisany na ten sam rok na studiach stacjonarnych tylko dwa razy (...). Przed wydaniem decyzji organ w sposób dogłębny i wszechstronny przeanalizował akta osobowe studenta, z których jednoznacznie wynika, że skarżący jak student studiów stacjonarnych prawa aż pięciokrotnie powtarzał V rok studiów. Stan nieuzyskiwania postępów w nauce ma więc charakter trwały. Skarżący, mimo wielokrotnie dawanej szansy, nie skorzystał z niej. Natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności, w tym uzyskanie zaliczenia z Postępowania cywilnego, nie stanowią wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Skarżący nie uzyskał bowiem oceny pozytywnej z ponownie powtarzanego Prawa ochrony środowiska, co wiązałoby się z koniecznością wpisania skarżącego po raz 6 na V rok studiów. Brak postępów w nauce nie jest spowodowany okolicznościami losowymi, czy też przesłankami natury obiektywnej, np. długotrwałą chorobą, która uniemożliwiałaby terminowe ukończenie studiów. Również skarżący nie podnosi okoliczności usprawiedliwiających jego słabe wyniki w nauce, które mogłyby pozytywnie wpłynąć na dokonana ocenę. Wobec powyższego organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w sposób wszechstronny dokonał analizy akt osobowych skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz przepisy Regulaminu studiów w Uniwersytecie W.. I tak zgodnie z treścią art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W myśl zaś art. 190 ust. 3 ustawy - od decyzji takiej przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna. Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Odwołać się w tym miejscu należy do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, publik, w OTK nr 7, poz. 258). Powyższy pogląd zaakceptowany został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11).

Oznacza to, że orzekające w niniejszej sprawie organy, obowiązane były przestrzegać przepisów procedury administracyjnej, w tym między innymi zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), podejmując działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.77 § 1, art. 80 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie według organów zastosowanie miała przesłanka fakultatywna określona w art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy, co oznacza, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego", a wskazuje na to sformułowanie przepisu, który stanowi, że "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów". Podkreślić należy, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organu administracyjnego, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia (a co ma miejsce w niniejszej sprawie), obowiązkiem tego organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja uznaniowa może być oceniona nie jako decyzja dowolna, lecz mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego. Wydanie zatem takiej decyzji musi być poprzedzone po pierwsze: dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie zaistnienia, bądź nie - przesłanek do skreślenia studenta z listy studentów, a po drugie winna być dokonana analiza (ocena) tychże przesłanek, znajdująca następnie odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Istotne jest przy tym także i to, że decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest ponadto uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, a w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publ. CBOSA). Konieczność prawidłowego uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie decyzji wynika z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

I tak art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu, motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 311/13, publ. CBOSA). Niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadnienia decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji nie spełniają powyższych norm.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji wydając decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów, powołał w jej podstawie prawnej § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów w Uniwersytecie Wrocławskim, zgodnie z którym dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Zauważyć należy, że cyt. wyżej przepis Regulaminu, identycznie, jak art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy używa sformułowania "może", co stanowi jedynie o możliwości, a nie obowiązku skreślenia studenta w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Istotne jest przy tym również to, że cyt. przepis § 43 Regulaminu nie zawiera definicji "braku postępów w nauce". Jak należy rozumieć "brak postępów w nauce" precyzuje § 38 ust. 2 Regulaminu, zgodnie z którym rada wydziału określa minimalną liczbę punktów kredytowych oraz dopuszczalny sumaryczny deficyt punktów ECTS, jaki student musi uzyskać, aby otrzymać zgodę na powtórny wpis na semestr (rok). Niespełnienie tego warunku traktowane będzie jako brak postępów w nauce i może być podstawą skreślenia z listy studentów.

Należy również zauważyć, że w § 43 ust. 2 pkt 2 Regulaminu przewidziano, że dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w terminie. Sytuacje określone w obu powyższych postanowieniach Regulaminu - § 43 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, stanowią niezależne od siebie (odrębne) podstawy do ewentualnego podjęcia decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów.

Pomimo że organy uczelni obu instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji przywołały treść § 38 ust. 2 Regulaminu studiów, z którego wynika, że warunkiem powtórnego wpisu na semestr (rok) jest zdobycie minimalnej liczby punktów ECTS oraz nieprzekroczenie dopuszczalnego sumarycznego deficytu punktów ECTS, to jednak nie wyjaśniły, jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miało powyższe uregulowanie. Organy nie wskazały, ile wynosi minimalna liczba punktów ECTS oraz ile wynosi dopuszczalny deficyt punktów ECTS, a także ile tych punktów zdobył skarżący i w jaki sposób ilość zdobytych punktów przekładała się na brak postępów skarżącego w nauce.

Organy wskazały jedynie ogólnie, że skarżący był pięciokrotnie wpisany na V rok studiów, co świadczy o braku postępów w nauce, nie wyjaśniając jednakże bliżej, dlaczego organy uznały obecnie, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania ponownego wpisu na semestr i uzyskania możliwości zaliczenia egzaminu z Prawa ochrony środowiska. Nie przekonujące jest również stwierdzenie organów, że niezaliczenie po raz piąty V roku studiów "nie rokuje terminowego ukończenia studiów", skoro skarżący już uprzednio powtarzając V rok nie miał możliwości terminowego ukończeniu studiów. Organy nie wykazały również (mając na względzie, że jest to decyzja uznaniowa), że dokonały analizy (oceny) istotnych okoliczności niniejszej sprawy, wyważając przy tym z jednej strony interes społeczny, z drugiej zaś strony interes skarżącego (art.7 k.p.a.). Pozwala to na stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie został ustalony stan faktyczny sprawy, który dawałby podstawę do wydania przedmiotowych decyzji. Oznacza to tym samym, że nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia stanowią niewątpliwie naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., a także przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że to organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu

orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Powyższym regułom zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej nie sprostały w rozpatrywanej sprawie organy uczelni. W treści uzasadnień decyzji organy nie wskazały bowiem, jaki stan faktyczny przyjęły jako podstawę orzekania oraz nie wskazały dowodów, na podstawie których ustaliły stan faktyczny. Organy jedynie zdawkowo powołały okoliczność, że skarżący pięciokrotnie powtarzał V rok studiów.

Uchybienie to ma o tyle istotne znaczenie, że uzasadnienie decyzji uznaniowej, szczególnie o negatywnych dla strony konsekwencjach - a co ma miejsce w niniejszej sprawie - powinno szczegółowo wskazywać argumenty, na których oparł się organ rozstrzygający sprawę, jak i powody dla których organ zastosował tę instytucję. Brak zaś prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji, nie wyjaśnienia stronie zasadności zastosowania takiego rozstrzygnięcia, uniemożliwia nadto właściwą kontrolę ze strony Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę.

Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego zastępowanie organów uczelni, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie materiałów sprawy (aktach osobowych studenta) motywów, jakimi kierowały się organy przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z uzasadnienia decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organów.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w doktrynie, jak i w orzecznictwie, gdzie przyjęte zostało, że z decyzjami uznaniowymi wiąże się ukierunkowana kontrola sądowa. Kontrolę tę zaś musi umożliwiać szczegółowe uzasadnianie takich decyzji. Stąd nie tylko nie są one zwolnione z takiego obowiązku, ale ich uzasadnienie musi wskazywać w sposób jasny i czytelny na motywy, jakimi kierowano się, podejmując określone rozstrzygnięcie (por. M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6/2010, str.174 - 175).

Spóźnione jest także przedstawianie przez organ motywów podjętego rozstrzygnięcia w odpowiedzi na skargę, która nie stanowi przedmiotu kontroli sądu administracyjnego.

Należy również zaznaczyć, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą uprawnionym podmiotom możliwość zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Uprawniony jest także, zgodnie z art. 136 k.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. W orzecznictwie przyjęte zostało, że dwuinstancyjność postępowania oznacza, iż złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08). Powyższe pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją.

W rozpatrywanej sprawie oparcie się organu odwoławczego jedynie na stwierdzeniach zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i powtórzenie ich w uzasadnieniu decyzji odwoławczej nie spełnia powyższych wymogów. W szczególności Rektor nie odniósł się do argumentów przedstawionych przez stronę w odwołaniu, całkowicie je pomijając. Organ odwoławczy nie wyjaśnił, z jakich względów uznał, że "wskazane w odwołaniu przyczyny (twierdzenia) nie uzasadniają uchylenia decyzji

Dziekana". Stanowi to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.).

Ponadto, wskazać należy na naruszenie przez organy w toku postępowania przepisu art. 10 k.p.a., w myśl którego organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.

Z lektury akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do materiałów sprawy przed wydaniem decyzji tak przez organ I instancji, jak i decyzji wydanej przez organ II instancji. Zważyć przy tym należy, że w orzecznictwie powszechnie zostało przyjęte, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach niniejszej sprawy końcowego oświadczenia skarżącego oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym mu prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył nie tylko obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a., lecz także przepis art. 81 k.p.a., w myśl którego, okoliczność faktyczna może być uznana zza udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, że z uwagi na przedstawione wyżej przyczyny uchylenia wydanych w sprawie decyzji, przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przepisu prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wpis od skargi).