Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 747/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skąłdzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Marta Laskowska Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odszkodowania za nieruchomość warszawską. oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].

Decyzja Wojewody [...] została oparta na następującym stanie faktycznym sprawy:

Nieruchomość przy ul. [...] w W. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Tytułem własności do powyższej nieruchomości legitymowała się S. J., której spadkobiercami są dzieci J. J. T. K.

W dniu [...] maja 1996 r. spadkobierca byłej właścicielki – J. J. wystąpił o odszkodowanie, podnosząc że nieruchomość będąca własnością jego matki S. J. została zabrana bez odszkodowania w 1949 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w aktach własnościowych znajduje się karta rejestracji nieruchomości z dnia [...] listopada 1948 r. zawierająca opis 5-kondygnacyjnego budynku z oficynami zniszczonego w bardzo dużym stopniu. Obecnie przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest budynkiem pięciokondygnacyjnym z poddaszem użytkowym. Zgodnie z oświadczeniem J. J. z dnia [...] sierpnia 2004 r. zniszczony w czasie wojny dom odbudowany został przez władze W. w latach 1949-1950. Organ pierwszej instancji wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem warszawskim reguluje art.215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie może być przyznane za : 1/gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciel lub następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r., 2/ dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958r., 3/ działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ponadto organ podniósł, że w dacie wejścia w życie dekretu z 1945 r. obowiązywał "Ogólny plan zabudowania m.st. Warszawy" zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Na podstawie kolorowej kopii tego planu, uzyskanej z Archiwum Państwowego W. ustalono, że nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się w strefie VI, oznaczonej kolorem granatowym i zgodnie z planem przeznaczona była pod zabudowę zwartą o sześciu kondygnacjach i 70 % zabudowy. Skoro plan z 1931 r. nie wskazuje jaka, przy danych parametrach budynku, mogła być ilość izb bądź mieszkań i nie daje wyraźnej dyspozycji, czy na danej działce mógł być wybudowany dom jednorodzinny i o jakich minimalnych i maksymalnych parametrach, to należy –zdaniem organu – posłużyć się zapisem znajdującym się w tym planie odnoszącym się do rodzaju zabudowy (luźna lub grupowa i zwarta). Dane dotyczące budynków mieszkalnych zawarte w ogólnym planie zabudowania W. z 1931 r. obejmują jedynie ilość kondygnacji, sposób zabudowy oraz wyrażoną w procentach dopuszczalną powierzchnię zabudowania. Pierwsze cztery strefy : I, II, II a, III charakteryzuje luźny lub grupowy sposób zabudowy, zaś dla stref od III a do VI plan przewiduje zabudowę zwartą. Z powyższego wynika zatem, co podkreślił organ wydający decyzję w pierwszej instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, gdyż znajdowała się w najwyższej szóstej strefie zabudowy a ponadto przed 1945 r. stał na niej budynek pięciokondygnacyjny, co przedstawia zdjęcie budynku z 1941 r. W tej sytuacji organ uznał, że jedna z przesłanek art.215 powołanej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie została spełniona, albowiem działka nie mogła być przeznaczona przed wejściem w życie dekretu warszawskiego pod budownictwo jednorodzinne. Skoro zachodzi konieczność kumulatywnego spełnienia obu przesłanek tego przepisu, to przy niespełnieniu jednej z nich organ uznał za zbędne badanie drugiej przesłanki.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że podstawowe znaczenie w prowadzonym, w trybie art.215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowaniu odwoławczym ma ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości charakteru działki przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. tj. przed dniem 21 listopada 1945 r. O przeznaczeniu nieruchomości przy ul. [...] w W. pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowił " ogólny plan zabudowania m.st. Warszawy ", który został opracowany i zatwierdzony zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. Nr 23, poz.202). Zakładał on m.in. podział miejscowości na strefy według sposobu zabudowania jedno lub wielopiętrowego, zwartego, grupowego, luźnego lub mieszanego, nie wyszczególniając dla zabudowy mieszkalnej charakteru budynków / jednorodzinnego czy wielorodzinnego/. Parametry te pozwalają określić ściśle charakter zabudowy, a w konsekwencji także przeznaczenie nieruchomości. Tabela zawierająca podział zabudowy miejskiej na dziesięć stref została opracowana systemem narastającym od zabudowy luźnej niskiej dwukondygnacyjnej z terenem przydomowym, stanowiącym 90 % powierzchni działki aż do zabudowy zwartej sześciokondygnacyjnej z terenem przydomowym stanowiącym 30 % nieruchomości. Ten narastający układ tabeli pozwolił przyjąć, iż dolnym wskaźnikiem dla kolejnych stref jest zabudowa przewidziana dla strefy poprzedzającej. Wojewoda podkreślił, że jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o sześciu kondygnacjach do 70 % powierzchni zabudowania. Z parametrów tego planu, określonych dla danej strefy zabudowy terenu, takich jak liczba kondygnacji (6), powierzchnia zabudowy (70%), rodzaj zabudowy (zwarty) wynika więc, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przed 1945 rokiem przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Jak wynika też z akt sprawy nieruchomość ta przed wojną zabudowana była pięciokondygnacyjną kamienicą o charakterze wielorodzinnym. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle, którego "zabudowa zwarta trzykondygnacyjna z 50% powierzchni zabudowania nie może być utożsamiana z budownictwem jednorodzinnym". A skoro tak, to tym bardziej zabudowa zawarta o sześciu kondygnacjach i 70 % powierzchni zabudowania nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Z tych względów Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji odmawiające przyznania odszkodowania.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. J., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Skarżący wskazał, że obie decyzje są dla niego krzywdzące i rodzą ujemne skutki, rozstrzygnięcia pozostają w rażącej sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony prawa własności. W skardze podniesiono, że niezrozumiałe jest oparcie decyzji odmawiających przyznania odszkodowania na przepisie niżej rangi niż Konstytucja, która określa, że prawo własności jest podstawowym prawem w państwie. Zdaniem skarżącego interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przez organy wydające decyzję w sprawie jest wadliwa , gdyż z konstytucyjnej ochrony prawa własności nie może być wyłączona grupa właścicieli domów wielorodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, dodatkowo stwierdzając, że w skardze nie wskazano żadnych nowych okoliczności sprawy wpływających na sposób jej rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Należy podkreślić, że zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę decyzji, postanowień i innych aktów czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd nie mógł rozważać tych zarzutów skargi, które odwołują się do poczucia krzywdy z powodu nie uwzględnienia żądania strony. Sąd nie jest również umocowany do oceny aktów prawnych, co do ich zgodności z ustawą zasadniczą.

Co się tyczy istoty sprawy, której dotyczy skarga, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art.215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U.2004r., Nr 261, poz.2603 z późń. zm.), według którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania właściciel lub jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

W niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny czy nieruchomość położona w W. przy ul. [...] spełnia wymogi powołanego powyżej przepisu. Według karty rejestracji nieruchomości z dnia [...] listopada 1947 r. przedwojenny budynek znajdujący się na nieruchomości przy ul. [...] w W. ( hip.nr [...]) w czasie działań wojennych uległ bardzo dużemu zniszczeniu, został wypalony bez stropów z pozostałością sterczących ruin od frontu. W sprawie niesporne jest również, że nieruchomość ta podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowych ustaleń, że dla oceny czy nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne miarodajny jest stan wynikający z Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r., zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Zgodnie z zapisami planu nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajdowała się w strefie VI, oznaczonej kolorem granatowym, dla której plan przewidywał zabudowę zwartą o sześciu kondygnacjach i 70 % zabudowy. Obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr23, poz.202 z późń. zm.) nie posługiwały się pojęciem "domu jednorodzinnego". Mimo to, nie można przyjąć, że przedmiotowa nieruchomość mogłaby być zabudowana domem jednorodzinnym, gdyż budynek, jaki na tym gruncie przewidywał Plan Zabudowania z 1931 r. miał posiadać sześć kondygnacji i zajmować 70 % powierzchni działki, stanowiąc fragment zabudowy zwartej. Taka budowla nie mieściła się i nie mieści w pojęciu domu jednorodzinnego. Nie można zgodzić się z poglądem, że skoro budynek o dowolnej kubaturze można przystosować do potrzeb jednej rodziny, to tym samym każda dopuszczalna zabudowa mieszkaniowa ma charakter zabudowy jednorodzinnej. Wymogi wspomnianego planu, jako aktu administracyjnego o charakterze władczym, muszą być odczytywane, jako bezwzględnie obowiązujące i taki też pogląd został utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 16 listopada 1992 r., sygn. akt IV SA 523/92 ; wyrok NSA z dnia 23 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 2193/96). Należy też podkreślić, że w niniejszej sprawie, z zapisów Planu z 1931 r. wynikało, że dopuszczona zabudowa ma mieć charakter zabudowy miejskiej, zwartej, a nie luźnej lub grupowej, przedmiotowa działka przylegała bezpośrednio do ulicy [...], miała więc tworzyć element zwartej zabudowy pierzei tej ulicy, co dodatkowo przemawia za tym, że nie mogła to być nieruchomość przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Nadto z akt sprawy wynika, że sąsiednie działki przed 1945 rokiem zabudowane były kamienicami wielorodzinnymi. W tej sytuacji o braku podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania przesądza okoliczność, że przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] w W., zgodnie z zapisami Planu Zabudowania Miasta Stołecznego Warszawy z 1931 r. nie mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną.

Skoro zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późń. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.