Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 455/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: art. 7, 10, 77 par. 1 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

TEZY

Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. sprawy ze skargi T. P., Cz. P., Z. B., A. B., B. D., K. D., D. H., M. H. L., H. M., R. M., H. F. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 6 ust. 1 i 3, art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i art. 104 kpa oraz na podstawie projektu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, obszarów gospodarstw przez nich posiadanych, wielkości przysługujących im udziałów, ustalił wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej "Ł." oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów, przedstawiony w załączniku do decyzji.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją z dnia [...] maja 1979 roku nr [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił, że nieruchomość o pow. [...] ha położona w Ł. jest wspólnotą gruntową w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.).Ten sam organ decyzją z dnia [...] marca 1980 roku nr [...] ustalił wykaz osób uprawnionych do udziału a także wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej Ł. Wojewoda Ł decyzją z dnia [...] stycznia 1981 roku wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołań 11 zainteresowanych rolników zmienił w/w decyzję i ustalił nowy wykaz osób uprawnionych oraz przysługujących im udziałów w omawianej wspólnocie.

Na skutek skarg kilkunastu rolników Minister Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] lutego 1990 roku stwierdził nieważność obu w/w decyzji ustalających wykazy osób uprawnionych i ich udziały we wspólnocie gruntowej Ł. W konsekwencji tej decyzji grunty wspólnoty Ł. formalnie pozostawały bez uprawnionych do niej udziałowców. Kolejne wnioski zainteresowanych w tej sprawie załatwione zostały odmową ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie: decyzja z dnia [...] czerwca 1994 roku Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł., utrzymana w mocy przez Wojewodę Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 1994 roku.

Obie te decyzje uchylił Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. wyrokiem z dnia [...] lutego 1995 roku sygn. akt SA/Bk 169/94. Sąd uznał, że skoro istnieje ustalona ostateczna decyzja wspólnota gruntowa /decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 1979 roku/ należy ustalić wykaz uprawnionych do wspólnoty przy uwzględnieniu wszystkich dostępnych okoliczności, a w szczególności tabel likwidacyjnych z 1867 roku, jak i okoliczności szczególnych określonych w art. 6 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Następnie Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej rozpatrując wniosek przedstawiciela Zarządu Wspólnoty Gruntowej Ł. decyzją z dnia [...] marca 1995 roku odmówił stwierdzenia nieważności własnej w/w decyzji z dnia [...] lutego 1990 roku. Decyzję tę uchylił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] czerwca 1996 roku sygn. akt S.A. [...]. Kierując się oceną wyrażoną w tym wyroku Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] października 1996 roku stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] lutego 1990 roku. Decyzja ta została również zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] września 1997 roku sygn. akt. II S.A. [...] wniesioną skargę oddalił uzasadniając, że rozstrzygnięcie to pozwoli na ponowne rozpatrzenie sprawy ze skargi na decyzje Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 1980 roku i Wojewody Łomżyńskiego z dnia [...] stycznia 1981 roku ustalające wykazy osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. W tej sytuacji aktualne stały się wnioski i skargi kilkunastu rolników o stwierdzenie nieważności tych decyzji.

W wyniku ich rozpatrzenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2000 roku nr [...] stwierdził nieważność obu wymienionych wyżej decyzji ustalających wykazy osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, posiadanych przez nich gruntów i wielkości przysługujących im udziałów w tej wspólnocie. W uzasadnieniu tej decyzji organ naczelny stwierdził, że obie decyzje: zarówno organu stopnia podstawowego z dnia [...] marca 1980 roku, jak i organu stopnia wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 1981 roku "zostały wydane bez właściwego zbadania stanu faktycznego sprawy, a w szczególności bez uwzględnienia tabel likwidacyjnych z 1867 roku oraz innych okoliczności, o których jest mowa w powołanym art. 6 ust. 3 ustawy". W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Zarządu Wspólnoty Gruntowej Ł. - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że brak jest przesłanek do zmiany stanowiska i decyzją z dnia [...] września 2000 roku nr [...] utrzymał swoją wcześniejszą decyzję.

Decyzja ta została przez Zarząd Wspólnoty Gruntowej Ł. zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W., który w wyroku z dnia [...] czerwca 2001 roku sygn. akt II S.A. [...] skargę oddalił. Sąd w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko Ministra zawarte w zaskarżonej decyzji, że ustalenie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Ł. zostało w obu decyzjach, których stwierdzono nieważność, dokonane z rażącym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa.

Organ pierwszej instancji w październiku 2001 roku podjął działania zmierzające do ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Ł. Efektem tych działań była wydana przez Prezydenta Miasta Ł. decyzja nr [...] z dnia [...] października 2002 roku. Od ustaleń zawartych w tej decyzji odwołała się grupa rolników którzy nie zostali uznani jako uprawnieni do udziału we wspólnocie. Rozpatrując wniesione odwołanie i postawione zarzuty Wojewoda P. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku nr [...] uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, ze organ pierwszej instancji nie dokonał analizy stanu faktycznego sprawy, nie ocenił wnikliwie przedłożonych przez strony dokumentów, nie uzasadnił w sposób przejrzysty przyczyn braku uprawnień do udziału we wspólnocie osób skarżących, a przez to naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa.

Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 roku ustalił wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Ł.. Decyzja ta została zakwestionowana przez Pana T. P. działającego jako pełnomocnika grupy rolników Ł. Wojewoda P. rozpatrując to odwołanie decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2004 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność zastosowania się do wcześniejszych wskazań organu odwoławczego, a w szczególności dokonania analizy wszystkich dostępnych dokumentów i dowodów mających znaczenie dla ustalenia wykazu uprawnionych we wspólnocie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i zebraniu stosownych dokumentów decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku Prezydent Miasta Ł. ustalił wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej "Ł." oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pan T. P. działający jako "pełnomocnik grupy mieszkańców byłej Ł.".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego stanowiska i po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy Kolegium wskazało, iż rozpatrując po raz kolejny sprawę ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Ł. organ I instancji pismem z dnia [...] września 2004 roku wystąpił do zainteresowanych stron o przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających posiadanie przez nich gruntów na obszarze m. Ł. i graniczącej z nią gminy wg stanu na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przy czym jako podstawowy dokument, mający decydujące znaczenie przy ustalaniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, organ pierwszej instancji przyjął tabelę likwidacyjną osady Ł. wchodzącej do Guberni A., powiatu ł. i okręgu w gminie K. właściciela ziemskiego księcia Sz., z dnia [...] kwietnia 1867 roku. W tabeli tej wymienionych jest 35 zagród objętych ustawą z 19.IV-2.III.1864r. oraz zagrody i ziemie wspólne: poz. 35 - zagroda kowala i poz. 37 - ogólne pastwisko.

Dodatkowo Kolegium podniosło, że w pozycjach 1-35 tabeli wymienione są nazwiska rolników, dla których przeznaczono na własność poszczególne zagrody oraz ilość ziemi w każdej działce. Ogólna powierzchnia gruntów do oddania "na własność chłopom osady Ł." wynosiła 1086 mórg 212 prętów /w tym 94 morgi 57 prętów nieużytków/. W wyniku zmiany dokonanej w 1881 roku przez etatowego geodetę S. wielkość całej osady Ł. /majorackiej/ ustalono na 1083 morgi 255 prętów. Kolejna zmiana powierzchni osady Ł. /majorackiej/ -1076 mórg 152 pręty - przedstawiona w karcie KN 428 jako kopia indosowania - nastąpiła po uprawomocnieniu decyzji Komisarza Ł. z [...] listopada 1904 roku Nr 51 dotyczącej wywłaszczenia w 1887 r. dla celów wojskowych ziemi...". W karcie tej zawarte są również dane liczbowe określające wielkość wywłaszczonych gruntów z gospodarstw: nr 11, nr 12, nr 13 i nr 14. Natomiast w postanowieniu Komisarza do Spraw Chłopskich Powiatu Ł. Guberni Ł. z dnia [...] sierpnia 1884 roku dotyczącym 3-ch części osady Ł. /kopia 799/ stwierdzono, że "dla określenia ilości ziemi chłopskiej były przyjęte, sporządzone w przeszłości plany, w których zostały uwzględnione propozycje Urzędu Gubernialnego do Spraw Chłopskich, istniejącego od 17 listopada 1875 roku, pod Nr 2654, w następstwie czego nadania chłopskie dla trzech osad były wykazane w tabelach likwidacyjnych nadań, a mianowicie: Ł. /ziemi prywatnej - 5 mórg 72 pręty/, Ł. /mąjoratna - 1086 mórg 212 prętów/, Ł. /poduchowna - 155 mórg 146 prętów/. Powyższe postanowienie zawierało też informację odnośnie powtórnego "obmiaru w 1881 roku, w wyniku którego zmieniły się nieznacznie powierzchnie poszczególnych osad.

Na tej podstawie organ wskazał, iż opisane wyżej dokumenty archiwalne wskazują na istnienie trzech oddzielnych, niezależnych obszarów własnościowych, posiadających odrębne tabele likwidacyjne, a tym samym odrębne grupy zagród objęte uwłaszczeniem w różnym czasie. W ocenie organu niezaprzeczalny jest również fakt, że to w części Ł. majoratnej znajdują się: zagroda kowala i ogólne pastwisko zapisane pod poz. 36 i 37. Grunty te określone w tabeli jako "zagrody i ziemie wspólne" wraz z poprzedzającymi je w tabeli zagrodami od 1 do 35 to grunty nadane rolnikom z posiadłości właściciela ziemskiego księcia Sz.

Kolegium podniosło także, iż w celu ustalenia położenia gruntów w/w trzech osad Ł organ oparł się na opisanych materiałach archiwalnych, a także na przedłożonych przez strony dowodach dających informację o istnieniu powiązań poszczególnych gospodarstw z tabelą likwidacyjną części majorackiej z dnia 9 kwietnia 1867 roku oraz informacjach z przesłuchań właścicieli gospodarstw.

W ocenie organu odwoławczego na uwagę zasługuje również fakt, iż w uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...] maja 1979 roku ustalającej wspólnotę gruntowa Ł. o ogólnym obszarze [...] ha za podstawowy dowód w sprawie uznano tabele likwidacyjną z dnia 9 kwietnia 1867 roku. Zawarto również informacje, że wymieniona w sentencji tej decyzji działka nr [...] o pow. [...] ha została wydzierżawiona w 1952 roku Zakładom Roszarniczym, zaś część nieruchomości "nie jest użytkowana z powodu bardzo słabej jakości gruntów."

Mając na uwadze przedstawione okoliczności oraz treść przepisu art. 6 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych /Dz.U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm./ organ uznał, iż w zaistniałej sytuacji, gdy ponad 85 % gruntów była od 1952 roku w użytkowaniu Ł. Przedsiębiorstwa Skupu Surowców Włókienniczych i Skórzanych, a część gruntów z uwagi na słabą ich jakość nie była użytkowana, nie można rozważać kwestii faktycznego korzystania ze wspólnoty, o czym mówi art. 6 ust. 1 tej ustawy. Dlatego też organ pierwszej instancji ustalając wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Ł. wziął pod uwagę osoby posiadające gospodarstwa rolne w obrębie gruntów uwłaszczenia majoratnego z podaniem udokumentowanej powierzchni gospodarstw wg stanu na dzień wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy, odnosząc te ustalenia do zapisów tabeli likwidacyjnej z 9 kwietnia 1867 roku. Odwołujący się bowiem nie wykazali, że na dzień wejścia w życie w/w ustawy z 1963 roku posiadali grunty w granicach uwłaszczenia majoratnego.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu pana T. P. organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego nie zasługują one na uwzględnienie i ostatecznie wskazał, iż z przedłożonych przez odwołujące się dokumentów wynika jednoznacznie, że są oni następcami prawnymi osób posiadających grunty z uwłaszczenia na mocy tabeli likwidacyjnej zatwierdzonej 28 lutego 1868 roku dla osady Ł. poduchowna, które to grunty do uwłaszczenia stanowiły własność Księży Mansyonarzy. Dlatego też nie należą się im prawa do wspólnych gruntów zapisanych jako "ogólne pastwisko" i nadanych tabelą likwidacyjną osady Ł. wchodzącej do Guberni A., powiatu ł. i okręgu w gminie K. właściciela ziemskiego księcia Sz. z dnia 9 kwietnia 1867 roku.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w B. pan T. P., działający we własnym imieniu a także jako pełnomocnik grupy mieszkańców b. Ł. zarzucił przede wszystkim zaskarżonej decyzji brak jednakowych kryteriów w staranności w rozpatrywaniu dokumentów oraz nie stosownie indywidualnego prawa do wspólnoty gruntowej. Na tej podstawie skarżący zasygnalizował, iż konieczne jest ponowne szczegółowe zbadanie akt sprawy i słuszności decyzji organ stopnia podstawowego oraz odwoławczego ze względu na ich wadliwe rozstrzygnięcie prawne i merytoryczne.

Dodatkowo skarżący wskazał, iż należy ponownie ustalić zasięg terenu poszczególnych części Ł.: majoratnej, poduchownej i prywatnej albowiem organ przy ocenie dokumentów rolników nie wziął pod uwagę aktów własności ziemi wydanych przez uprawnione organy, a za główne dowody w sprawie uznał zapisy w rejestrach gruntów z 1964r. Ponadto skarżący zakwestionował wartość dowodową tabeli likwidacyjnych oraz wskazał, iż nie uwzględniono oświadczenia trzech osób o sprzedaży wspólnoty na poligon wojskowy jako dowodu świadczącego o przynależnych prawach skarżących do wspólnoty. Podniósł również, iż organ I instancji nie zwołał zebrania mieszkańców Ł. aby wyjaśnić sporne kwestie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie spornej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie podzieliło zarzutów skarżącego, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej. Podkreśliło jednocześnie, iż zarzuty zawarte w skardze zostały już omówione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne polega przede wszystkim na zbadaniu, czy określony akt lub czynność organu administracji publicznej są zgodne z prawem tzn. czy zostały podjęte z poszanowaniem norm proceduralnych i materialnoprawnych obowiązujących przy jego wydawaniu (tzw. legalność aktu administracyjnego). Stanowią o tym przepisy art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W świetle przytoczonych przepisów rozpoznanie skargi wymagało dokonania oceny zgodności zaskarżonej decyzji z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącym podstawę prawną wydania tej decyzji.

Zauważyć należy, iż decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki:

1. jest zgodna z normami materialnego prawa,

2. została wydana zgodnie z normami prawa procesowego.

Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa).

Zaskarżoną decyzję należy jednak uznać za prawidłową. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. - a wbrew twierdzeniom strony skarżącej - zarówno bowiem ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu I i II instancji są słuszne i jako takie zasługują na aprobatę.

W przedmiotowej sprawie podnieść należy, iż postępowanie zostało zainicjowane decyzją z dnia [...] maja 1979 roku nr [...] Prezydenta Miasta Ł. w której ustalono, że nieruchomość o pow. [...] ha położona w Ł. jest wspólnotą gruntową w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.).Ten sam organ decyzją z dnia [...] marca 1980 roku nr [...] ustalił wykaz osób uprawnionych do udziału a także wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej Ł. W dalszym ciągu natomiast na skutek odwołań wniesionych przez grupę zainteresowanych rolników decyzje w przedmiocie ustalenia wykazu osób uprawnionych oraz przysługujących im udziałów we wspólnocie były początkowo uznane za nieważne, a następnie kilkakrotnie uchylane i zmieniane zarówno przez organy administracji publicznej jak i Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając na uwadze liczne zapadłe rozstrzygnięcia w tej sprawie i wskazane w nich wytyczne – zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie - organy administracji publicznej w chwili obecnej dokonały wyczerpującej analizy stanu faktycznego sprawy, oceniając wnikliwie przedłożone przez strony dokumenty oraz uzasadniając przejrzyście przyczyny braku uprawnień do udziału we wspólnocie poszczególnych osób skarżących.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, iż w zasadzie znajdują one odzwierciedlenie w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w przeważającej mierze organ II instancji ustosunkował się do nich w zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, iż organ I instancji szczegółowo wymienił jakie dowody i dokumenty zostały zgromadzone w postępowaniu administracyjnym. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że w wykazie należy uwzględnić osoby posiadające gospodarstwo rolne w obrębie gruntów uwłaszczenia majoratnego z podaniem powierzchni tych gospodarstw według stanu na datę wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.). Ustalenia organów obu instancji w ocenie Sądu są prawidłowe, a ponowne ich przytaczanie i powielanie należy uznać za zbyteczne.

Oceniając poszczególne zarzuty skargi wskazać należy, iż rzeczywiście położenie gruntów w trzech osadach Ł. zostało ustalone na podstawie informacji ujętych w materiałach archiwalnych i przedłożonych przez strony dowodach świadczących o powiązaniu poszczególnych gospodarstw z ich właścicielami oraz na podstawie zapisów z tabeli likwidacyjnej części majorackiej z dnia 9 kwietnia 1867 roku, które stanowiły niejako podstawę do ustalenia wykazu osób uprawnionych do wspólnoty gruntowej. Niemniej jednak orzecznictwo sądowe dotyczące tej kwestii wskazuje, iż dokumentami stwierdzającym prawo własności nieruchomości są wyciągi z tabel likwidacyjnych. Również Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie (wyrok z dnia [...]06.2001 roku, sygn. akt [...]), którym to wytycznymi organy orzekające w tej sprawie były związane wskazał, iż decydujące znaczenie będzie tu miała przede wszystkim tabela likwidacyjna z 1867 roku, ale być może i inne tabele likwidacyjne, które mogą dotyczyć gruntów wspólnoty Ł]. Sąd wskazał ponadto, iż osoby twierdzące, że są obecnie uprawnione do udziału we wspólnocie muszą bowiem wywieść swoje prawa z tego, że są następcami prawnymi osób wymienionych w tabeli likwidacyjnej.

Takich też ustaleń organy obu instancji dokonały mając na uwadze wytyczne Sądu. Zgodnie zaś z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania (vide: wyrok NSA z 22 marca 1999r., IV S.A. 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna o której mowa w w/w przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Dodatkowo podnieść należy, iż analizując zgromadzony materiał dowodowy nie można przychylić się do stanowiska pełnomocnika skarżących, iż kryteria oceny dokumentów były różne dla uczestników postępowania. Osoby bowiem twierdzące, że są obecnie uprawnione do udziału we wspólnocie musiały wywieść swoje prawa z tego, że są następcami prawnymi osób wymienionych w tabeli likwidacyjnej, czego nie uczyniły. Osoby odwołujące się nie wykazały, że ich grunty położone są w części majoratnej Ł. objętej tabelą.

Pełnomocnik skarżących sam zresztą w skardze kilkakrotnie podkreślał, iż organ nie posiada stosownych dokumentów geodezyjnych z okresu uwłaszczenia, jak również z lat przed i powojennych. Ponadto wskazał, iż nie twierdzi z całą pewnością, że osoby skarżące posiadają ziemię na terenach majoratnych – brak jest w tym zakresie bezspornych dokumentów. Nie można zatem w tych okolicznościach oczekiwać od organów administracji, aby wydawały rozstrzygnięcia na subiektywnych opiniach osób zainteresowanych. Znamiennym jest przy tym to, iż wnioski niektórych osób, które wpłynęły po tym jak na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w Łomży, został wywieszony projekt wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, zostały przez organ I instancji uwzględnione (np. wnioski pani W. G., pani I. T.). Niemniej jednak osoby te przedstawiły na poparcie swoich tez stosowne dokumenty. Natomiast pozostałe osoby których wniosków nie uwzględniono takich dokumentów nie przedstawiły. Jak wynika z uzasadnienia decyzji I instancji poszczególne sporne gruntu albo figurują jako własność innych osób, które nie są następcami prawnymi osób posiadających grunty z uwłaszczenia albo też nie leżą w granicach uwłaszczenia "majoratnego".

W tak określonym stanie faktycznym organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie mogły zatem się oprzeć jedynie na dostępnych mu środkach dowodowych i choć w chwili obecnej z uwagi na znaczny upływ czasu mogą one zawierać pewne braki, inne ustalenia są niemożliwie.

Podkreślić należy, iż regułą obowiązującą w procedurze administracyjnej, różną od obowiązującej w sprawach cywilnych (art. 6 k.c.), jest to, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie spoczywa na organie administracyjnym. Wiąże się to z istotą postępowania administracyjnego, na etapie którego organ administracyjny nie jest stroną, lecz organem władczym. Reguła ta jednak nie może obowiązywać bez ograniczenia. Z treści art. 77 kpa wynika bowiem, iż obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych (tak też wskazał NSA w wyroku z 16.02.1999 roku, III SA 2322/98, LEX nr 38142).

Podobnie stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20 maja 1998 roku (sygn. akt I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414) podnosząc, iż nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach.

Mając na uwadze cytowane orzeczenia podnieść należy, iż organy orzekające w sprawie przez okres trzech lat gromadziły materiał dowodowy i na podstawie tak zgromadzonego materiału odpowiednio do reguł określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa ustaliły wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej "Ł." oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów. Inne ustalenia stanu faktycznego nie są zaś w chwili obecnej możliwe.

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżących podkreślić ponadto należy, iż wprawdzie organ I instancji powinien rzeczywiście był przesłuchać trzech świadków na okoliczność sprzedaży wspólnoty na poligon wojskowy i złożonego przez nich w tej mierze oświadczenia, co być może przyczyniłoby się do jeszcze bardziej dokładne wyjaśnienia stanu sprawy. Niemniej jednak w chwili obecnej świadkowie ci już nie żyją i powyższego uchybienia nie da się usunąć. Tym samym naruszenie to nie może mieć istotnego wpływu na wynik postępowania.

Na marginesie ponadto wskazać, iż fakt nie zwoływania zebrania mieszkańców Ł. w celu omówienia podstawowych problemów wspólnoty gruntowej również nie stanowi naruszenia przepisów postępowania (żaden przepis kpa takiego wymogu nie nakłada), które to mogło mieć wpływ na wynik postępowania albowiem organy administracji w toku całego postępowania zgodnie z art. 10 kpa zapewniły stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym wypowiadania się co do zebranych dowodów, a także umożliwiły składanie dokumentów przez strony.

Mając powyższe na względzie zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.