Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1100/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2019 r. znak [...] w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżący) jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: Minister) z [...] marca 2019 r., znak [...], wydana w sprawie wpisu do rejestru zabytków.

Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] maja 2018 r. Towarzystwo Przyjaciół S. złożyło do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. wniosek o wpisanie do rejestru zabytków magazynu – kaszarni, znajdującego się w S. przy ul. S. [...]. Wobec ustalenia, że organizacja ta nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: [...]WKZ) postanowieniem z [...] sieprnia 2018 r., znak [...] wszczął postępowanie w sprawie z urzędu.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego [...]WKZ decyzją nr [...] z [...] października 2018 r., wydaną na podstawie art. 3 pkt. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. c, e, art. 9 ust. art. 89 pkt 2 i art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r., poz. 2187 ze zm., dalej: u.o.z.) wpisał do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod numerem rejestru [...] zabytek nieruchomy: dawny budynek magazynu zbożowego – kaszarni, ob. nieużytkowany, znajdujący się przy ul. S. [...] w mieście S., gm. S., pow. S., wraz z gruntem pod budynkiem, położony na działce nr [...] obręb [...] miasta S. gm. S., pow. S. Integralną częścią decyzji jest załącznik – mapa, na której zaznaczono kolorem czerwonym granice wpisu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 3 pkt. 1 i 2 u.o.z. precyzuje pojęcie zabytku nieruchomego jako nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, definiowaną w literaturze jako znaczenie określonego przedmiotu jako dokumentu znaczącego dla weryfikacji prawd historycznych lub upamiętniających konkretne zdarzenia lub osobistości, artystyczną, odwołującą się w istocie do indywidualnego odczuwania piękna i jego odbioru lub naukową, tj. przydatność określonego przedmiotu dla badań naukowych. Wpisem do rejestru zabytków może być objęta nieruchomość spełniająca bez żadnych wątpliwości wymogi wyżej cytowanego przepisu.

Natomiast art. 9 ust. 1 u.o.z. stanowi, iż do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy. Zgodnie z tak określoną przesłanką materialną, do rejestru wpisany może być tylko zabytek, a więc obiekt odpowiadający cechom wskazanym w jego definicji legalnej. Mając na uwadze, że wpisanie obiektu do rejestru zabytków powoduje ograniczenie prawa własności, taka ingerencja może nastąpić wyłącznie na podstawie ocen jednoznacznych i niebudzących wątpliwości. Organ wskazał, że w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ma on obowiązek stwierdzić, czy dany obiekt odpowiada cechom wskazanym w definicji legalnej zabytku nieruchomego. Stanowi to podstawową, a zarazem jedyną przesłankę wpisu, jaka musi być spełniona, aby zabytek został objęty wskazaną formą ochrony.

Podstawowym pojęciem wyznaczającym ramy systemu ochronnego jest "zabytek", definiowany w ww. art. 3 pkt 1. Dookreślenie przedmiotu ochrony następuje w art. 6 ust. 1 pkt. 1 przez wskazanie katalogu, który przewiduje, że zabytkiem nieruchomym może być w szczególności: krajobraz kulturowy, układ urbanistyczny, ruralistyczny i zespół budowlany, dzieła architektury i budownictwa, dzieł budownictwa obronnego, obiekty techniki, cmentarze, parki, ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni, miejsca upamiętniające wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobowości lub instytucji. W myśl tego przepisu zabytkiem jest każdy obiekt mający wskazane cechy, niezależnie od istnienia władczego rozstrzygnięcia administracji w tym względzie, ale niektóre jedynie zostają objęte wzmożonym reżimem ochrony przez wpis do rejestru zabytków.

Następnie organ wskazał, że po analizie akt sprawy, oględzinach oraz w oparciu o materiały źródłowe (karta ewidencyjna zabytku nieruchomego, magazynu zbożowego - kaszarni w zespole "[...]" zlokalizowanego w S. przy ul. S. [...] autorstwa A.H. z 2018 r.) ustalił, że w 1889 r. G.K. kupił od rodziny von G. młyn wodny na Inie, przy C. (ob. ul. O.), usytuowany nieopodal Bramy [...] (M.), zw. W., w miejscu historycznie związanym z młynarstwem. Tak zwany [...] wyposażony został w turbiny V. (1902 r.), Od około 1907 r. stopniowo wznoszono nowe budynki towarzyszące – np. magazyny - elewatory. W I. 1921-1922, po pożarze, na fundamentach starego młyna zbudowano tzw. [...], wyposażony (dodatkowo) w napęd parowy, zastąpiony w I. 30. XX w. elektrycznym. W 1934 r. na miejscu wcześniejszego obiektu wybudowano silos zbożowy o pojemności 7 tys. ton. Zespół młyński nosił nazwę [...]. Po G. kierownictwo zakładem przejął syn E.K. W latach 1924-1941 syn E., G. W latach 30. XX w. nabył tzw. [...] w S. Członkowie rodziny K. byli lokalnym filantropami, G. zajmował się opieką nad biednymi, wspierał szpitale i fundacje. W 1911 r. E. ufundował witraż do prezbiterium kościoła [...]. Zespół [...] zajmował powierzchnię 65,986 m2. Układ przestrzenny składał się z części rezydencjonalnej rodziny właściciela, położonej tuż za murami miasta i części gospodarczej, położonej dalej na północ. Willa wraz z ogrodem i parkiem zajmowała obszar dawnej fosy zespołu fortyfikacyjnego miasta, położony na zachód od Bramy [...]. Część gospodarczą tworzył kompleks główny, z budynkami rozmieszczonymi wokół wielkiego podwórza, m.in.: młyn, silos, elewator, spichlerze, magazyny wyrobów gotowych, obiekty gospodarcze i budynek biurowo-administracyjny oraz oddalony przedmiotowy magazyn zbożowy – kaszarnia. Działka z budynkiem magazynu zbożowego – kaszarni znajduje się w oddaleniu ok. 150 m od kompleksu głównego, w sąsiednim kwartale zabudowy oddzielonym ulicą K., co może świadczyć o późniejszym dołączeniu tej nieruchomości do zespołu. Główne obiekty młyńskie rozlokowane były wzdłuż Iny (jej zachodniego ramienia "miejskiego"), skanalizowanego i przeniesionego pod ziemię w obrębie zespołu przed 1945 r. Między budynkami młyńskimi a rzeką poprowadzona została bocznica kolei wąskotorowej. [...] w S. był określany jako największy na [...] i najlepiej wyposażony w nowoczesne urządzenia.

Magazyn zbożowy – kaszarnia to obiekt powstały na początku XX w., prawdopodobnie w tym samym czasie co budowa elewatora przy młynie, określanego jako obecnie najstarszy zachowany obiekt, datowany na 1907 r. Oba budynki uwidocznione są na mapie S. z 1907 r. Brak informacji o budowniczych magazynu – kaszarni. Analiza dostępnych źródeł i układu wnętrza sugeruje, że pierwotnie był to spichlerz /magazyn zbożowy/ podłogowy kopcowy, prawdopodobnie z systemem transportowym ziarna w części południowej bez otworów okiennych (być może także silosami). Pierwotnie służył do tymczasowego przechowywania zboża na potrzeby przemiału we młynie, prawdopodobnie z możliwością wstępnej obróbki – np. ważenia, suszenia. Do czasu pełnienia funkcji użytkowych utrzymywany był w dobrym stanie. Został zmodernizowany we wnętrzu dla dostosowania do zmienionej funkcji z magazynowej na produkcyjną (prawdopodobnie lata 30. I XX w.), poddawany bieżącym remontom. Obecnie budynek jest nieużytkowany. Produkcja została zaprzestana w 2006 r. Aktualny stan techniczny poszczególnych elementów budynku zróżnicowany, mury ścian obwodowych i wewnętrznych w stanie dobrym, częściowo przemurowane uszkodzone przy otworach w parterze, stropy – konstrukcja stalowa pełna, w stanie dobrym, konstrukcja drewniana miejscami zalana, przegniła, z licznymi otworami technologicznymi po zdemontowanych urządzeniach, więźba dachowa w części wyższej, kalenicowej – miejscami zarwana, pokrycie dachowe niepełne, nieszczelne, okna częściowo pozbawione skrzydeł i szklenia, część otworów drzwiowych zamknięta na stałe, zabezpieczona deskami i płytami. Budynek zachował pierwotny kształt bryły. Obecnie użytkownikiem wieczystym obiektu jest A. spółka z o.o. z siedzibą w W.

Budynek usytuowany jest w przedniej części działki, odsunięty ok. 4 m od linii rozgraniczającej z ulicą, rozplanowany na wydłużonym prostokątnym rzucie. Wzdłuż ścian długich – przy fasadzie i ścianie tylnej – zlokalizowane rampy. Teren wokół budynku pierwotnie utwardzony, obecnie porośnięty dziką roślinnością. Budynek zbudowany w konstrukcji murowej z cegły ceramicznej na zaprawie cementowo-wapiennej. Lico elewacji wymurowane z cegły klinkierowej, nietynkowane. Nadproża pierwotne w ścianach łukowe, murowane. W ścianach (np. klatki schodowej) widoczne metalowe zakończenia ankrów (kotew) w formie kolistych tarcz. Rozplanowany na prostokątnym rzucie, zorientowany w przybliżeniu na osi północ – południe. Zasadniczy rozkład pomieszczeń odpowiada pierwotnemu, poza częścią zaplecza gospodarczo-technicznego w części południowej parteru. Do północnej ściany przylega dobudowany, współczesny budynek, powiązany funkcjonalnie z budynkiem magazynu zbożowego – kaszarni. Budynek o formie prostopadłościanu, pięciokondygnacyjny, na cokole, z poddaszem, zwieńczony dachem dwuspadowym symetrycznym, o bardzo niskim kącie nachylenia połaci dachowych, z wyniesioną częścią środkową – wzdłuż kalenicy – i niższymi dwoma połaciami pulpitowymi. Okapy połaci dachowych wydatnie wysunięte poza lico ścian. Elewacje o regularnych podziałach, licowane cegłą klinkierową, spoinowaną. Kompozycja elewacji spójna, z wyraźnie wyodrębnioną partią parteru, oddzieloną uskokowym gzymsem. W przyziemiu przemurowania i zamurowania części otworów. Górne partie ścian akcentowane rytmem lizen wydzielających osiem pól w ścianach długich i trzy w ścianach szczytowych. Na poziomie stropów w elewacji południowej, na lizenach widoczne stalowe tarcze kotew. Ponad parterem, elewacje długie, wschodnia i zachodnia, pięcioosiowe – pozostałe trzy pola przy ścianie szczytowej południowej, bezotworowe, ściana szczytowa południowa – także bez otworów okiennych, z wyjątkiem kondygnacji poddasza. Otwory okienne od poziomu 2 do 5 kondygnacji opracowane analogicznie, na poziomie poddasza – otwory okienne mniejsze w stosunku do pozostałych kondygnacji. Partia zwieńczenia murów, w tym ścian szczytowych wyniesionych ponad połacie dachowe, zaakcentowana gzymsem w formie pasa wysuniętego muru. Elewacje wschodnia i zachodnia osłonięte okapami, końcówki krokwi dekoracyjnie opracowane i wycięte. Do elewacji wschodniej i zachodniej przylegają rampy załadowcze. W fasadzie (elewacja zachodnia) zlokalizowane wejścia główne dla dostaw – wrota gospodarcze, poprzedzone rampą. W przeciwległej elewacji wschodniej – analogiczne wrota w kierunku bocznicy kolejowej. Wejście główne dla obsługi – wspólne dla obu budynków – zlokalizowane w fasadzie dobudowanego budynku. Komunikacja wewnętrzna zorganizowana przez korytarz w dobudowanym budynku, doprowadzający do przejścia do magazynu zbożowego. Wewnętrzna klatka schodowa zlokalizowana przy długiej ścianie wschodniej, w miejscu ok. 2/3 jej długości, wydzielając dwa główne wnętrza, z dwoma rzędami stalowych słupów. W parterze w obszernej hali głównej znajdują się cztery pary słupów (4 x 2) rozstawionych co ok. 3,7 m, w drugiej części trzy pary (3 x 2). W części przyszczytowej południowej wydzielone są niewielkie pomieszczenia gospodarczo-techniczne, m.in. rozdzielnia elektryczna. Układ wyższych kondygnacji, w tym rozkład słupów, powtarza rozkład parteru. Wnętrze na wszystkich kondygnacjach podzielone na trzy "nawy" dwoma szeregami słupów stalowych, o średnicy ok. 30 cm, z głowicami żebrowymi wykonanymi z blachy stalowej. Na pobocznicy dwóch słupów zachowany znak producenta: C. Powierzchnie wewnętrzne ścian parteru tynkowane tynkiem gładkim cementowo-wapiennym, malowane na biało. Na wyższych kondygnacjach – mury ceglane bielone. Na klatce schodowej – wtórne lamperie olejne.

Z elementów pierwotnego wyposażenia magazynu zbożowego trwale związanego z bryłą budynku jako jego elementy składowe, zachowały się: drewniana konstrukcja więźby dachowej: typu krokwiowo-płatwiowego z dwoma ścianami stolcowymi, oparta na drewnianych ścianach kolankowych, słupy z mieczami umieszczonymi w dwóch płaszczyznach, wiązary główne spięte kleszczami, środkowa część podwyższona dla celów technologicznych, krokwie wysunięte poza lico ścian, snycersko opracowane, tworzące głębokie okapy; stropy: nad parterem o konstrukcji mieszanej – belkowy drewniany na belkach stalowych, wspartych na murowanych ścianach i podciągach z belek stalowych dwuteowych. Drewniane belki miejscami wzmocnione zastrzałami, adekwatnie do wymogów urządzeń technologicznych (np. umiejscowienia lejów zasypowych), stropy pozostałych kondygnacji drewniane belkowe nagie na belkach stalowych dwuteowych wys. ok. 30 cm., wspartych na murach i stalowych słupach; na wyższych kondygnacjach podłogi deskowe białe, stanowiące powałę stropu (w drewnianym poszyciu podłóg wycięte liczne otwory technologiczne); stolarka okienna: w obrębie parteru stolarka okienna zróżnicowana -drewniana i metalowa, na wyższych kondygnacjach metalowa, typu przemysłowego, wielokwaterowa, typologicznie jednorodna, na poziomie parteru fasady, stolarka okienna drewniana: wysokie okna podwójne dzielone ślemieniem, w dolnej i górnej części trójskrzydłowe; Okna metalowe - pojedyncze, dwupodziałowe - w dolnej części dwuskrzydłowe rozwierane z krzyżem okiennym, w górnej jednoskrzydłowe uchylne. Skrzydła dzielone pionowymi i poziomymi szczeblinami na 6 i 8 (górne) pól, zamykane na zakrętki. W elewacji tylnej, w osi skrajnej okna o funkcji ewakuacyjnej, wychodzą na małe balkony połączone drabinami; schody: główne wewnętrzne dwubiegowe z podestami, umieszczone w klatce schodowej o konstrukcji betonowej, zaopatrzone w metalową balustradę z rurowym pochwytem, na najwyższą kondygnację poddasza, drewniane, policzkowe, dwubiegowe zabiegowe, otwarte, z deskową balustradą.

Wyżej przedstawiony i opisany obiekt stanowi zabudowę, która posiada cechy obiektu zabytkowego. Posiada zachowaną oryginalną bryłę, materiał budowlany i konstrukcyjny, dekoracyjny detal architektoniczny elewacji, który stanowi znaczący element dla odbioru estetycznego przedmiotowego obiektu, elementy pierwotnego wyposażenia. Jest materialnym świadkiem dawnej zabudowy przemysłowej o zachowanej oryginalnej substancji. Dlatego też ochronie konserwatorskiej winna podlegać zarówno historyczna bryła, forma dachu, kompozycja elewacji z detalem architektonicznym, wykrój otworów okiennych i drzwiowych oraz kształt, konstrukcja, materiał budowlany, z jakiego został wykonany budynek, jak i wewnętrzne elementy konstrukcyjne.

Podsumowując, w ocenie organu przedmiotowy budynek posiada walory zabytkowe. W całości ma zachowaną oryginalną substancję zabytkową oraz spełnia wymogi definicji legalnej zabytku zgodnie z art. 3 pkt. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, e u.o.z. Posiada wszystkie wyżej cytowane wartości – historyczne, artystyczne oraz naukowe, które predysponują przedmiotowy obiekt do objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Jest świadkiem historii, zachowanym przykładem architektury przemysłowej, miejscem przedstawiającym i upamiętniającym działalność przemysłową, młynarską i życie G.K., właściciela "[...]" i zespołu zabudowy przemysłowej związanej z działalnością młynarską (wartość historyczna). Z architektonicznego punktu widzenia przedmiotowy obiekt prezentuje interesującą realizację architektoniczną i jest zachowanym w pierwotnej formie obiektem z zespołu zabudowy "[...]" miasta S. Oryginalna bryła z dekoracyjnym detalem architektonicznym, zachowane wyżej wymienione historyczne elementy konstrukcyjne i pierwotnego wyposażenia: drewniana konstrukcja więźby dachowej: typu krokwiowo - płatwiowego z dwoma ścianami stolcowymi, oparta na drewnianych ścianach kolankowych, stropy: o konstrukcji mieszanej - belkowy drewniany na belkach stalowych; podłogi deskowe białe, stanowiące powałę stropu, stolarka okienna metalowa, drewniana, schody, wykrój otworów okiennych i drzwiowych, materiał budowlany i konstrukcyjny, oryginalna kompozycja elewacji z detalem architektonicznym, potwierdza, iż obiekt ten posiada wartość artystyczną. Przedmiotowy budynek stanowi równocześnie doskonały przykład przemian, jakie dokonywały się w kształtowaniu przestrzeni na początku XX w. oraz jest cennym źródłem naukowym, pod względem genezy formy, rozwiązań artystycznych i technologicznych (przedmiotowy obiekt stanowi przykład architektury przemysłowej o wystroju architektonicznym, kompleksowym zachowaniu konstrukcji i materiału budowlanego z jakiego zabudowa pierwotnie została wykonana). Budynek magazynu zbożowego – kaszarni posiada wartość naukową, gdyż jest również cennym przykładem historii i rozwoju majątku G.K. i jego rodziny, w kontekście rozwoju gospodarki na terenach dawnego [...]. Może stanowić znaczące źródło do prowadzenia naukowych i dydaktycznych badań w tym temacie. Może również być cennym źródłem rozwoju kulturalnego, atrakcją turystyczną regionu i miejscowości podnoszącą rangę terenu, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt. Środowisko kulturowe to ważny czynnik życia i działalności człowieka. Zabytki są nie tylko materialnym świadectwem przeszłości, lecz także cennym elementem kultury, przyczyniającym się do kształtowania przyjaznego otoczenia. Bogactwo i różnorodność dziedzictwa kultury może w istotny sposób przyczynić się do rozwoju społeczno-gospodarczego miasta, a tym samym do poprawy jakości życia jej mieszkańców. Z uwagi na fakt, że kultura jest jedną z głównych sił napędowych rozwoju, jego przejawy kulturowe są równie istotne jak aspekty ekonomiczne. Przedmiotowy obiekt jest ściśle związany z historią rozwoju miasta S., dokumentując jego dawną strukturę i krajobraz kulturowy.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał [...] marca 2019 r., decyzję znak [...], którą utrzymał w mocy opisane powyżej rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu Minister opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że podziela ocenę dokonaną przez [...]WKZ, albowiem dawny budynek magazynu zbożowego – kaszarnia stanowi przykład realizacji obiektu o funkcji przemysłowej, reprezentujący typ architektury utylitarnej. Budynek ten stanowi jeden z najstarszych obiektów wchodzących w skład zespołu młyńskiego tzw. "[...]", należącego do G.K., jednocześnie będąc cennym świadectwem funkcjonowania przemysłu młynarskiego w S., którego zachowanie w obecnej formie ma istotny wpływ na tożsamość i charakter miejscowości. Bryła ww. budynku zachowała się bez znaczących zmian i stanowi dopełnienie ww. zespołu w otaczającym krajobrazie.

Przedmiotowy obiekt, zdaniem Ministra, posiada wysokie wartości zabytkowe – artystyczne, historyczne i naukowe, przemawiające za objęciem go indywidualną ochroną prawną. Organ podkreślił, że podstawową wartością obiektów zabytkowych jest ich autentyzm, przejawiający się nie tylko w oryginalnym wyrazie artystycznym widocznym w sposobie kształtowania elewacji, ale także w pierwotnej substancji budowlanej, na którą składają się również elementy konstrukcyjne (w tym ściany i stropy) oraz pierwotna forma obiektu widoczna w nieprzekształconej bryle. W ocenie Ministra nie ulegało wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku (art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.), literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e u.o.z. jako dzieło architektury i budownictwa oraz obiekt techniki.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego w odwołaniu kwestii posiadania istotnych wartości zabytkowych przez zespół [...], położony przy ul. O. [...] w S., organ wskazał, że jest ona niezmiernie istotna z punktu widzenia zasobu obiektów zabytkowych w S., jednakże nie jest decydujące w toku postępowania w sprawie wpisania dawnego budynku magazyny zbożowego - kaszarni do rejestru zabytków. Organ wyjaśnił, że organ konserwatorski prowadzi postępowanie w odniesieniu do konkretnego przedmiotu i w trakcie tego postępowania ocenia samoistne wartości danego obiektu. Istnienie w sąsiedztwie zabytku innego obiektu o, być może, większych wartościach zabytkowych, nie może decydować o wpisaniu do rejestru zabytków zabytku, którego dotyczy postępowanie, w przypadku, gdy zabytek o stosunkowo mniejszej wartości także wypełnia przesłanki do objęcia go prawną ochroną konserwatorską. Podsumowując, wartość zabytkowa zespołu [...] nie może być brana pod uwagę w postępowaniu mającym na celu ustalenie czy budynek dawnego magazynu zbożowego – kaszarni posiada samoistne walory predestynujące go do wpisania do rejestru zabytków.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, że zachowanie obiektu dawnego budynku magazynu zbożowego – kaszarni przy ul. S. [...] w mieście S. leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową, organ zauważył, że w przypadku niniejszego postępowania interes społeczny przejawia się w zachowaniu dla przyszłych pokoleń świadectwa istnienia w S. przemysłu młynarskiego, a także zachowania obiektu będącego jednym z najstarszych budynków zespołu młyńskiego [...]. Przedmiotowy budynek jest ważnym dokumentem historii rozwoju miasta i działalności G.K., zaś organy konserwatorskie kierują się przede wszystkim interesem społecznym, który polega na zachowaniu dla przyszłych pokoleń obiektów cennych, będących świadectwami historii kultury i rozwoju danej miejscowości, regionu, czy kraju. W związku z powyższym wojewódzki konserwator zabytków wydając decyzję o wpisie nieruchomości do rejestru zabytków przedkłada opisany wyżej interes społeczny nad interes stron wynikający z realizowania prawa własności. Natomiast kwestie utrzymania oraz ewentualne trudności i kosztowność prac remontowych, koniecznych do wykonania przy zabytkowym budynku, są niezmiernie istotne, a nawet podstawowe przy planowaniu jakichkolwiek działań inwestycyjnych. Jednakże nie są decydujące w toku postępowania w sprawie wpisania takiego obiektu do rejestru zabytków. Obiekt dawny ma wartość zabytkową, o ile odpowiada definicji zabytku zawartej w art. 3 pkt 1 u.o.z., a jednocześnie stanowi element ważny dla historii danego regionu, będąc jednym z nośników ww. wartości jako dokument historii lub świadectwo historii.

Wreszcie, Minister podkreślił, że organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Organy te w przedmiotowej sprawie działają zgodnie z dyspozycją art. 4 pkt. 1, 2 i 3 u.o.z., wedle którego organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3).

Podsumowując, Minister uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną przedmiotowego zabytku nieruchomego położonego w S. przy ul. S. [...], bowiem zachował on wyżej wskazane wartości zabytkowe.

Skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie wniósł "A." sp. z o.o. z siedzibą w W., zarzucając naruszenie art. 9 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e u.o.z. z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i dowolne ustalenie, że spełnione zostały przesłanki ustawowe uzasadniające wpis dawnego budynku magazynu zbożowego – kaszarni przy ul. S. [...] w mieście S. wraz z gruntem pod budynkiem, do rejestru zabytków.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że przedmiotowy budynek jest poważnie zrujnowany, ponadto zaś znajduje się w otoczeniu nowej zabudowy, która całkowicie zatarła ślady dawnej przynależności do pozostałych obiektów Zespołu [...]. Wskazał także, że wystarczającym z punktu widzenia interesu społecznego świadectwem istnienia w S. przemysłu młynarskiego oraz dowodem działalności G.K. są zachowane w dobrym stanie i tworzące do dziś zorganizowaną całość obiekty kompleksu głównego [...] oraz części rezydencjonalnej, należącej historycznie do rodziny K.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Decyzja administracyjna podejmowana na podstawie wskazanego przepisu ma charakter uznaniowy tzn. należy do sfery uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takiej decyzji jest ograniczona do zbadania, czy nie nosi ona cech dowolności, natomiast sąd nie kontroluje celowości bądź też słuszności takiego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny wyjaśnił przesłanki , którymi kierował się dokonując wpisu budynku kaszarni do rejestru zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny uzasadnił dlaczego budynek kaszarni spełnia wymogi definicji legalnej zabytku, które predysponują przedmiotowy obiekt do objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków.

Organ konserwatorski obszernie opisał walory zabytkowe budynku podkreślając zachowaną w całości oryginalną substancję zabytkową, a jego stanowisko znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Z wyjaśnień organu konserwatorskiego wynika, że budynek posiada zachowaną oryginalną bryłę, materiał budowlany i konstrukcyjny, dekoracyjny detal architektoniczny elewacji, który stanowi znaczący element dla odbioru estetycznego przedmiotowego obiektu. Jest materialnym świadkiem dawnej zabudowy przemysłowej o zachowanej oryginalnej substancji. Dlatego też ochronie konserwatorskiej winna podlegać zarówno historyczna bryła, forma dachu, kompozycja elewacji z detalem architektonicznym, wykrój otworów okiennych i drzwiowych oraz kształt, konstrukcja, materiał budowlany, z jakiego został wykonany budynek, jak i wewnętrzne elementy konstrukcyjne.

Powyższych ustaleń organ konserwatorski dokonał na podstawie materiału dowodowego, na który składają się:

- karta gminnej ewidencji zabytków sporządzona dla magazynu – kaszarni (zespół młyna), opracowana we wrześniu 2009 r.,

- karta ewidencyjna sporządzona dla magazynu – kaszarni w zespole " [...]" tzw .karta biała , opracowana w lipcu 2018 r.,

- protokół oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną sporządzony w dniu [...] września 2018r.

Wbrew zarzutom skarżącego w treści decyzji wskazano, jakie wartości zabytkowe, a tym samym cechy zabytku posiada przedmiotowy budynek oraz wyjaśniono przesłanki, którymi kierował się organ konserwatorski dokonując wpisu budynku do rejestru zabytków.

W świetle powyższych wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm ), skargę oddalił.

-----------------------

1