Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 758/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 7, art. 8 § 1 i art. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15 zzzzzn2
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 stycznia 2023 r. nr SKO.4120/172/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1103/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 587 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 4 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/172/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "Organ I instancji") z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1103/2022 nakładającą na P. K. (dalej: "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 1.000 zł z tytułu niewykonania obowiązku polegającego na zawiadomieniu o zbyciu pojazdu.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.; dalej: "p.r.d.") i art. 31i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie przez P. K. obowiązku zawiadomienia o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...].

W trakcie postępowania Organ I instancji ustalił, że w dniu 3 czerwca 2022 r. Skarżący zawiadomił o zbyciu zarejestrowanego pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...]. Do zawiadomienia została dołączona faktura z [...] maja 2020 r., z której wynika, że zbycie pojazdu nastąpiło w dniu 29 maja 2020 r.

Decyzją z 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1103/2022 Organ I instancji nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000 zł, jako byłego właściciela pojazdu marki: [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...] z tytułu niewykonania obowiązku, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., polegającego na zawiadomieniu w terminie 30 dni Prezydenta Miasta [...] o zbyciu ww. pojazdu.

W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że zbycie przedmiotowego pojazdu nastąpiło w dniu 29 maja 2020 r., zatem strona zobowiązana była zawiadomić Organ o jego zbyciu w ciągu 180 dni, czyli do dnia 25 listopada 2020 r., jednak nie dopełniła tego obowiązku w ustawowym terminie i o zbyciu pojazdu zawiadomiła Organ dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 555 dniach po upływie ustawowego terminu.

Organ I instancji wyjaśnił, że przekroczenie terminu było znaczne, a naruszenie obowiązku było dziewiętnastym, którego dopuścił się Skarżący w tym okresie. Wobec powyższego uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł, tj. wynikającej z powtarzalności i ilości dni opóźnienia jaką przepis art. 140 mb pkt. 2 p.r.d. przewiduje za niezawiadomienie Organu w ustawowym terminie 30 dni o zbyciu pojazdu, zwłaszcza, że nie jest mu znana korzyść finansowa jaką strona mogła uzyskać z tytułu naruszenia ustawy, a zawiadomienie o zbyciu jest nieodpłatną czynnością urzędową.

Prezydent Miasta wyjaśnił, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i zgodnie z wpisem do CEIDG jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek (PKD 45.11). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności administracyjnej.

Od powyższej decyzji Skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania i prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia kary ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że Organ I instancji przed nałożeniem na niego kary nie zawiadomił go o uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 78 ust. 2 p.r.d. i nie wyznaczył mu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie, a zatem nie zastosował się do obowiązku wynikającego z ww. przepisu.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 4 stycznia 2023 r., nr SKO.4120/172/2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Skarżący nie dokonał w ustawowym terminie zawiadomienia Prezydenta Miasta [...] o zbyciu pojazdu marki [...] o nr VIN [...] i nr rejestracyjnym [...]. Skarżący był zobowiązany do zawiadomienia Prezydenta o zbyciu pojazdu w ciągu 180 dni, tj. do dnia 25 listopada 2020 r., natomiast zgłoszenie o zbyciu pojazdu nastąpiło dopiero w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po 555 dniach po upływie ustawowego terminu.

W ocenie Kolegium, Prezydent słusznie przyjął, że w realiach niniejszej sprawy zasadne jest nałożenie na Skarżącego kary w maksymalnej ustawowej wysokości, tj. w kwocie 1.000 zł, za czym przemawia znaczny czas opóźnienia w zgłoszeniu pojazdu (555 dni), naruszenie prawa w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz powtarzalność naruszeń (kilkanaście naruszeń ustawowego terminu na zgłoszenie zbycia pojazdów należących do Skarżącego).

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium uznało, że nie zasługują one na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności SKO wyjaśniło, że termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie jest terminem, o jakim mowa w art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095; dalej: "ustawa o COVID-19"). Przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminu naruszonego przez stronę. Należy zwrócić uwagę, że zgłoszenie dokonane przez zbywcę po upływie ustawowego terminu jest skuteczne, stąd brak jest podstaw do przywracania przedmiotowego terminu.

W dalszej kolejności Organ odwoławczy podzielił argumentację Prezydenta, że w realiach niniejszej sprawy brak jest przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ustalenia w tym zakresie Organ odwoławczy podzielił w pełni i uznał je za własne.

Z kolei odnosząc się do kwestii braku odstąpienia od nałożenia kary, Kolegium wyjaśniło, że dla zastosowania odstąpienia od nałożenia kary w świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest wystąpienie dwóch przestanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. W niniejszej sprawie o znikomym charakterze naruszenia nie świadczy okres zwłoki w dokonaniu zawiadomienia (555 dni) oraz powtarzalność naruszeń. O znikomości w tym zakresie może być mowa co najwyżej w przypadku opóźnienia jednodniowego lub kilkudniowego. Nie tylko jednak sam znaczy okres zwłoki, lecz także występujące równolegle inne okoliczności nie pozwalają na to aby naruszeniu nadać cechę znikomości. W tym zakresie należy mieć bowiem na względzie fakt, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów. W stosunku do podmiotów profesjonalnych wyższe wymagania związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą skutki jakie powoduje nieterminowe zgłaszanie faktu zbycia pojazdu i które sprowadzają się do braku aktualności danych dotyczących przedmiotowego pojazdu. W ocenie Kolegium również ta okoliczność przemawia przeciwko uznaniu znikomości naruszenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł P. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego A. K., zaskarżając ww. decyzję w całości.

Pełnomocnik Skarżącego zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta [...] z 31 października 2022 r., w sytuacji gdy decyzja Organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wskutek niezawiadomienia Skarżącego przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb p.r.d. o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczenia mu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w sytuacji gdy ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowodowałoby, że Skarżącemu nie można byłoby przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w konsekwencji nie byłoby podstaw do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej, które to naruszenie uzasadniało uchylenie stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Organowi z uwagi na wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez Organ I instancji, że naruszenie prawa nie miało znikomej wagi, mimo że Organ I instancji oceniając wagę naruszenia w ogóle nie zweryfikował, czy wobec dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. doszło w ogóle do naruszenia chronionych przepisami prawa interesów publicznych, w szczególności Organ I instancji w ogóle nie zweryfikował, w jakiej dacie faktycznie zaktualizowane zostały dane odnośnie osoby właściciela pojazdu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców a to zachowanie referencyjności danych w CEPiK podnoszone było przez Organ I instancji jako ratio legis wprowadzenia sankcji za niezawiadomienie o zbyciu pojazdu w terminie przewidzianym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a nadto Organ I instancji nie wziął pod uwagę, że ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym ustawy p.r.d. (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego, w związku z czym kary pieniężne ujęte w art. 140mb p.r.d. nie mieszczą się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianego przez ww. ustawę osoba, która zbyła pojazd nie jest uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a nadto osoba ta nie podlega kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym;

3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną przez Skarżącego decyzję Prezydenta Miasta [...], w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Organ I instancji przy wymierzaniu Skarżącemu kary pieniężnej, o której mowa w art. 140mb p.r.d., jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art 189d k.p.a. i ograniczenia się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d., mimo że wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 140mb p.r.d. oraz oceniając, czy naruszenie prawa było znikome, czy też nie Organ I instancji zobowiązany był zastosować także regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym art. 189d k.p.a.;

4. art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez Organ lI instancji, że termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie jest terminem, o jakim mowa w art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 oraz, że przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminu naruszonego przez stronę, w sytuacji, gdy termin z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., zaś art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 objęte zostały wszystkie wymienione w tym przepisie a przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy, których uchybienie przez stronę stwierdzono, co oznacza, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest min. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ w okresie epidemii winien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia o przekroczeniu terminu i wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, z którego to obowiązku nie zwalnia - wbrew stanowisku prezentowanemu przez Organ Il instancji fakt wykonania obowiązku przez stronę przed zawiadomieniem strony przez organ administracji publicznej o uchybieniu terminu;

5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez Organ Il instancji, że oceniając wagę naruszenia prawa, tj. czy jest ono znikome, czy nieznikome, należy brać pod uwagę wyłącznie takie okoliczności jak okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia, powtarzalność naruszeń oraz to, czy strona jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego, czy też nie, w sytuacji gdy rozstrzygając, czy naruszenie obowiązku ciążącego na stronie można na podstawie okoliczności faktycznych sprawy uznać za czyn stanowiący naruszenie prawa w stopniu znikomym, czy nieznikomym należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa winny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k. uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Organ Il instancji, że o znikomym charakterze naruszenia w niniejszej sprawie nie świadczy okres zwłoki w dokonaniu zgłoszenia (555 dni), powtarzalność naruszeń oraz fakt, że strona jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego;

6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie uznania przez Organ Il instancji, że oceniając wagę naruszenia prawa, nie ma znaczenia okoliczność, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę), w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu, choćby na skutek zgłoszenia dokonanego przez nabywcę pojazdu a nie jego zbywcę, dane zawarte w CEPiK są aktualne w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy, do którego odwołuje się Organ Il instancji, tj. zapewnienie ogółowi społeczeństwa dostępu do aktualnych danych dotyczących wszystkich pojazdów;

7. art. 140n ust. 4 p.r.d. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie przyjęcia przez Organ Il instancji, że ustalając wysokość kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. należy brać pod uwagę, czy do naruszenia prawa doszło w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, czy też nie, w sytuacji gdy ustawodawca określając dyrektywy wymiaru kary, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. nie dokonał rozróżniania na podmioty, które naruszenia prawa dopuściły się w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i podmioty, które naruszenia prawa dopuściły się bez związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa;

8. art 140n ust. 4 p.r.d., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej jednej z dyrektyw wymiaru kary, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości wymierzanej kary pieniężnej, że z tytułu naruszenia obowiązku przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Skarżący nie osiągnął jakiekolwiek korzyści finansowej;

9. art. 189d k.p.a., do którego to naruszenia doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Organ Il instancji, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy stosować także regulacje przewidziane dziale IVa k.p.a., w tym uwzględniać dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidziane w art. 189d k.p.a., a nie ograniczać się wyłącznie do prowadzenia ustaleń odnośnie okoliczności wskazanych w dyrektywach wymiaru kary przewidzianych w art. 140n ust. 4 p.r.d.;

10. art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, do którego to naruszenia doszło wskutek uchybienia przez Organ Il instancji obowiązkowi należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania administracyjnego, naruszenia przez Organ Il instancji obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, oraz wskutek prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady przekonywania stron o zasadności przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności w następstwie:

a) uznania, że prawidłowym jest działanie Organu I instancji polegające na zaniechaniu poinformowania Skarżącego o uchybieniu terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i niewyznaczeniu mu 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, mimo że w razie ewentualnego przywrócenia terminu Skarżącemu nie można byłoby skutecznie przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a w konsekwencji nałożyć kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d.;

b) niewyjaśnienia, czy i jakie dobra prawnie chronione zostały faktycznie naruszone wskutek uchybienia przez Skarżącego terminowi z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., a ograniczenie się przez Organ Il instancji wyłącznie do ogólnego stwierdzenia, że zgłoszenie zbycia pojazdu po terminie przewidzianym w ww. przepisie rodzi negatywne skutki dla ogółu społeczeństwa, gdyż celem ustawodawcy było zapewnienie społeczeństwu dostępu do aktualnych danych dotyczących wszystkich pojazdów, w tym pojazdu zbytego przez Skarżącego, mimo że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Skarżący podnosił, że przy ocenie czy doszło w ogóle do naruszenia dóbr prawnie chronionych i czy naruszenie faktycznie wywołało negatywne skutki niezbędnym było zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK (w tym w związku ze zgłoszeniem dokonanym przez nabywcę pojazdu), gdyż od tej daty zawarte w CEPiK dane odnośnie osoby właściciela zbywanego pojazdu były aktualne i nie było zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa;

c) niezestawienia opóźnienia Skarżącego w zgłoszeniu zbycia pojazdu i ewentualnych negatywnych skutków uchybienia obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. z czasem reakcji Organu I instancji na naruszenie przez Skarżącego obowiązku z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że postępowanie w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. wszczęte zostało dopiero w dniu 26 września 2022 r., a więc po blisko czterech miesiącach od otrzymania przez Organ zawiadomienia o zbyciu pojazdu (3 czerwca 2022 r.) i po blisko dwudziestu ośmiu miesiącach od zbycia pojazdu (29 maja 2020 r.), co w ocenie Skarżącego powinno prowadzić do rozważenia przez Organ sensu zaniechania nakładania kary po tak długim czasie od samodzielnego dokonania zgłoszenia;

11. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w skutek nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 p.r.d. okoliczności przemawiające za dalej idącym miarkowaniem kary, w szczególności nieuwzględnienie przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", jak również przy wymierzaniu kary pieniężnej dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej przewidzianych w art. 189d k.p.a.;

12. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., do którego to naruszenia doszło w wyniku naruszenia przez Organ Il instancji bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, w szczególności zarzutu naruszenia art. 189d k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji; o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego oraz 17,00 zł tytułem zwrotu uiszczonej przez Skarżącego opłaty skarbowej za złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd na wstępie wyjaśnia, że z uwagi na wniosek Skarżącego i przy braku sprzeciwu Organu sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym. Przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.: dalej: "p.p.s.a."), stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wówczas, zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że Organy naruszyły przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.

Przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin został wydłużony w związku z panującą od 2020 r. pandemią. Ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej: "ustawa COVID-19"), która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:

1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Z kolei na podstawie art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., zmieniającej wspomnianą ustawę z dnia 2 marca 2020 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1192) - z dniem 1 lipca 2021 r., dodany został art. 31ia, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:

1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

W myśl art. 31i ust. 2 ustawy COVID-19, ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.

W związku z tym, że w sprawie zbycie pojazdu nastąpiło 29 maja 2020 r. tj. już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, przed wydłużonym kolejną zmianą terminem 60 dni, termin na zawiadomienie upływał w dniu 25 listopada 2020 r. Tymczasem zawiadomienie o zbyciu nastąpiło w dniu 3 czerwca 2022 r., tj. po upływie 555 dni od upływu ustawowego terminu.

Okoliczność uchybienia terminu nie budzi zatem wątpliwości.

W rachubę wchodzi natomiast kwestia ewentualnego usprawiedliwienia uchybienia tego terminu.

Skarżący w swojej skardze zarzucił Organom niezastosowanie art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 poprzez niezawiadomienie o uchybieniu obowiązkowi przewidzianemu w art 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczeniu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Ten zarzut okazał się uzasadniony.

Nie ma racji Organ II instancji, twierdząc, że powołany przepis, nie ma zastosowania do terminu prawa materialnego, jakim jest termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

O ile należy zgodzić się, że jest to termin prawa materialnego, o tyle nie jest prawdą, że art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 nie znajdzie do niego zastosowania.

Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

W powołanym przepisie jest mowa o uchybieniu przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów. Brak jest zatem podstaw do tego by objąć nim wyłącznie terminów określonych przepisami prawa procesowego, pomimo tego, że co do zasady w polskim systemie prawnym obowiązuje zasada, że terminy prawa materialnego mają charakter terminów zawitych, a co za tym idzie nieprzywracalnych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 821/22 wyjątkowość wskazanej regulacji wynikała z szczególnej sytuacji faktycznej. Celem jej było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Zamiarem ustawodawcy było stworzenie w okresie trwania stanu epidemii dodatkowej, szerokiej ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym dla stron, które nie dochowały terminom przewidzianym prawem administracyjnym. W związku z powyższym NSA kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną przyjął, że przepis art. 15zzzzzn²ustawy COVID - 19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, powinien mieć zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy p.r.d. Podkreślił, że intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn² ustawy COVID – 19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków.

Analiza treści tego przepisu wskazuje, zdaniem NSA, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, które zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej.

Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID – 19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu, w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID -19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn² ustawy COVID -19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu.

Tak również inne sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., V SA/Wa 3550/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 15 marca 2022 r., II SA/Op 13/22, z dnia 7 czerwca 2022 r., II SA/Op 127/22 i z dnia 7 czerwca 2022 r., II SA/Op 123/22).

Podsumowując stwierdzić należy, że przewidziany w tym przepisie termin stanowi termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez Skarżącego tego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 3 czerwca 2022 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W ocenie Sądu powyższej okoliczności nie zmienia fakt, że zawiadomienie o zbyciu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, ponieważ uchybienie terminu miało miejsce w czasie jej obowiązywania.

Powyższa regulacja obejmuje bowiem zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491 z późn. zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).

Z uwagi na odwołanie stanu epidemii zmianie uległo jedynie jego stosowanie. W tym zakresie zdaniem Sądu interpretacja ust. 1 cyt. przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii. Zatem istotne dla zastosowania ww. przepisu jest, aby stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania przez stronę m.in. czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niedochowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidziane w regulacjach prawnych, miało miejsce jeszcze w okresie kiedy obowiązywał stan epidemii. Przy czym zdaniem Sądu interpretując treść tego przepisu uznać należy, iż nie odnosi się to do stwierdzenia uchybienia terminu w ujęciu formalnoprawnym tj. stwierdzenia tego przez Organ. Taka interpretacja stałaby w sprzeczności z celem, dla którego analizowany przepis został powołany, a była nim ochrona praw stron, które dopuściły się uchybienia terminu w czasie trwania stanu epidemii. Zdaniem Sądu dla zastosowania tego przepisu decydujące powinno być czy dopuszczenie się uchybienia terminu przez stronę nastąpiło w czasie trwania stanu epidemii, nie zaś moment wydania przez organ orzeczenia w tym zakresie. Przy ocenie zastosowania przepisu art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 w związku z odwołaniem stanu epidemii brane powinno być pod uwagę czy jeszcze w czasie stanu epidemii organ mógł stwierdzić dopuszczenie się przez stronę takiego uchybienia (patrz Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 października 2022 r. II SA/Go 361/22 ).

Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, iż do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez Skarżącego zawiadomienia doszło jeszcze w czasie obowiązywania stanu epidemii. W świetle powyższych rozważań zdaniem Sądu przepis art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19 znajdował zastosowanie.

Skoro w rozpoznawanej sprawie Organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu art. 15zzzzzn² i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a SKO zignorowało ten obowiązek Organu, to za zasadny uznać należy zarzut, że doszło do pozbawienia Skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że Skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Doszło w ten sposób do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na Organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 k.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).

W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które - choć wskazują na naruszenie przez Organy orzekające przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 p.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f k.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie Skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że Skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 p.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.

Ponownie rozpoznając sprawę Organ I instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.

Sąd w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ).