Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 157/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 2, 3, 3a,
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, 3, art. 80, art. 15,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...][..] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [..] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą B. M. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za marzec 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że B. M. prowadziła działalność gospodarczą od 15 października 1999 r. Od 9 stycznia 2014 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Następnie od 13 marca 2014 r. wznowiła prowadzenie działalności gospodarczej, a z dniem 24 marca 2014 r. zgłosiła zaprzestanie prowadzenia tej działalności. W związku z dokonanym zgłoszeniem do ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej strona zobowiązana była do opłacania składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP na ubezpieczenia własne. Obowiązku tego nie dopełniła, w związku z tym powstało zadłużenie. Wnioskiem z 7 lipca 2014 r. zobowiązana zwróciła się o umorzenie zadłużenia. Decyzją z dnia 9 września 2014 r. nr UM-63/2014 Zakład odmówił umorzenia zadłużenia. W piśmie z dnia 6 września 2014 r. zobowiązana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego oraz że nie mogła stawić się do ZUS, aby opowiedzieć o swojej sytuacji materialno-bytowej. Podniosła ponadto, że mąż posiada dochód w postaci świadczenia okresowego rentowego oraz że sprawa dotycząca ubezpieczenia w KRUS nie została jeszcze zakończona.

Zakład wskazał, że zasady umarzania należności zostały uregulowane w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442), dalej zwana "u.s.u.s." Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy, podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, która zachodzi w okolicznościach określonych w tym przepisie. Jednocześnie, stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), dalej "rozporządzenie". Ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym.

Zakład stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanki nieściągalności ponieważ wobec wnioskodawczyni nie prowadzono postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek, a tym samym żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku. Postępowanie zatem prowadzone było z uwzględnieniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia.

Organ wyjaśnił, że każda z osób wnosząca o umorzenie należności z tytułu składek ma prawo brać czynny udział w tym postępowaniu, ma również prawo wglądu w akta sprawy oraz prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, a także prawo zgłoszenia żądań w zakreślonym terminie. O tych uprawnieniach wnioskodawczyni została poinformowana pismem z dnia 20 sierpnia 2014 r., w którym został wyznaczony 7-dniowy termin na możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesyłka została odebrana przez stronę 26 sierpnia 2014 r. Ostatnim dniem, w którym wnioskodawczyni mogła skorzystać z ww. prawa był 2 wrzesień 2014 r. W dniu 29 sierpnia 2014 r. wnioskodawczyni przeprowadziła rozmowę telefoniczną z pracownikiem ZUS, w której to rozmowie została poinformowana, że wglądu w akta sprawy można dokonać do 2 września 2014 r. Na prośbę strony termin ten ustalono na 3 września 2014r. Organ ustalił, że wnioskodawczyni od 2 września 2014 r. przebywała w szpitalu w Sandomierzu, a jakiekolwiek działania podjęła dopiero 29 sierpnia 2014 r. Organ wskazał, że w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązana również mogła wypowiedzieć się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, o czym została poinformowana pismem z 16 października 2014 r. Przesyłka nie została odebrana.

Zakład wskazał, że według zobowiązanej powstanie zadłużenia z tytułu składek związane było z niskimi obrotami z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz "nieporozumieniem" związanym z ubezpieczeniem w KRUS. Organ ustalił, że wnioskodawczyni nie jest zgłoszona do ubezpieczenia i jako osoba bezrobotna. Zamieszkuje w domu należącym do męża T. M., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i który pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 17 sierpnia 1999 r. Świadczenie przyznane jest na okres do 3 października 2017 r. Zakład wskazał, że istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa od 15 kwietnia 2014 r. ma znaczenie m.in. w zakresie zniesienia odpowiedzialności małżonków względem siebie za długi, ale tylko te, które powstały po zawarciu umowy. Wobec tego mąż wnioskodawczyni odpowiada za długi względem ZUS na równi ze zobowiązaną. Ustalono ponadto, że wnioskodawczyni ma problemy zdrowotne, tj. poważne schorzenia narządu wzroku. Do wniosku przedłożyła także orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sandomierzu z dnia 11 czerwca 2014 r. o ustaleniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydane zostało do 30 czerwca 2015 r. Zobowiązana zgłaszała również inne schorzenia i przedłożyła zaświadczenia lekarskie, skierowania do poradni specjalistycznych oraz kartę informacyjną ze szpitala. Zakład ustalił, że wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości ani wartościowych ruchomości.

W ocenie ZUS okoliczności przedstawione we wniosku oraz w trakcie postępowania nie stanowią wystarczających argumentów przemawiających za umorzeniem przedmiotowych należności w całości lub w części. Wobec zobowiązanej nie można stwierdzić wystąpienia przesłanek, które dają możliwość umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3. Brak jest również przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Nie wystąpiły bowiem sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia mającego wpływ na możliwości płatnicze i możliwości pozyskiwania dochodów. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, które zawsze ponosi osoba ją prowadząca i na której spoczywają obowiązki względem różnych instytucji i urzędów związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Zatem sytuacja określona w pkt 2 § 3 ust. 1 rozporządzenia nie wystąpiła. Nie wystąpiła również sytuacja określona w pkt 3 § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podnoszone przez zobowiązaną problemy zdrowotne nie wykluczają możliwości zarobkowania. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie nieumożliwia, a jedynie wskazuje na ograniczenia w możliwości zarobkowania.

Zakład stwierdził natomiast, że warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek określany w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia został spełniony. Zakład jednak może (nie musi) skorzystać z przysługującego mu uprawnienia. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze uznania, co oznacza, że decyzja o umorzeniu należy do organu orzekającego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności indywidualnego przypadku. Argument w postaci trudnej sytuacji finansowej nie może automatycznie stanowić przesłanki do umorzenia należności. Zakład nie jest instytucją wspierającą osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Wprawdzie obecna sytuacja finansowa zobowiązanej jest w istocie trudna, lecz mąż wnioskodawczyni posiada dochód z tytułu renty okresowej wypłacanej przez ZUS, który zapewne pokrywa wszelkie opłaty za media.

Na powyższą decyzję ZUS B. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie składek na ubezpieczenie za marzec 2014 r. Zarzuciła naruszenie:

- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez uznanie, że zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych oraz zaćma pourazowa oka prawego z opadaniem powieki prawej i ślepotą prawego oka nie stanowią choroby przewlekłej, pozwalającej umorzyć nieopłacone składki i tym samym stwierdzenie przez organ braku podstaw do ich umorzenia;

- przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 poprzez nie wyjaśnienie w sposób wszechstronny okoliczności dotyczących ustalenia ciężkiej sytuacji zdrowotnej skarżącej oraz pozbawienia jej ubezpieczenia w KRUS, która to sprawa nie została jeszcze zakończona oraz pominięcia okoliczności informowania przez skarżącą organu o braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy wskutek przebywania w tym czasie w szpitalu, jak również nie odebrania korespondencji ZUS z tej przyczyny.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Zakładu, że jej sytuacja zdrowotna, rodzinna i bytowa nie dają podstaw do umorzenia składek. Wnioskodawczyni została bowiem pozbawiona ubezpieczenia w KRUS za 11 lat wstecz i od tej decyzji odwołała się, a sprawa jeszcze się nie zakończyła. W tym czasie została objęta ubezpieczeniem ZUS i zażądano od niej zapłaty składek na ubezpieczenie za okres od kiedy została wznowiona działalność gospodarcza, tj. za ww. okres, mimo że za ten okres zostały zapłacone składki do KRUS. Starała się ponadto w wyjaśnieniach kierowanych do ZUS wykazać swoją sytuację zdrowotną, rodzinną i bytową niczego nie ukrywając. Przedkładała przy tym stosowne dokumenty np.: karty informacyjne leczenia szpitalnego, zaświadczenie z gabinetu lekarskiego lekarza specjalisty psychiatry z 30 lipca 2014 r. Skarżąca nadal przebywa na zwolnieniu poszpitalnym do dnia 16 stycznia 2015 r. Zobowiązana tylko dzięki wsparciu męża jest w stanie ponosić koszty leków. Te środki pozwalają na zapewnienie podstawowej egzystencji. W ocenie skarżącej uznaniowość organu została przekroczona skoro jest przewlekle chora, a co daje podstawę do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie. Wskazała, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie zapłacić żądanej od niej należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Organ prawidłowo wskazał na podstawę materialnoprawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, tj. art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Powołany przepis stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje gdy:

1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W celu ustalenia istnienia ww. przesłanek konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Z treści zacytowanych przepisów wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - j. t. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071, dalej zwana "K.p.a."), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności, z uwzględnieniem znaczenia i wartości dowodów.

Wymaga przy tym wyjaśnienia, że omówione wyżej ustalenia powinny być dokonane zarówno przez organ pierwszej instancji jak i w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do instytucji ponownego rozpatrzenia sprawy odnosi się bowiem określona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z tą zasadą sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zasada dwuinstancyjności tworzy zatem obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ustalenia stanu faktycznego i wykładni przepisów prawa. Stan faktyczny organ odwoławczy ustala w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w I instancji, uzupełniając o nowe okoliczności, które zaszły lub ujawnione zostały po wydaniu decyzji pierwszo-instancyjnej, ewentualnie uległy zmianie.

Z powołanych wyżej przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym wynika, że kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Zakład stwierdził, że w niniejszej sprawie przesłanka ta nie występuje ponieważ wobec skarżącej nie prowadzono postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek, a tym samym żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku. W ocenie Sądu stwierdzenie organu sugeruje posiadanie przez skarżącą majątku. Zdaniem Sądu takie uzasadnienie braku występowania przesłanki nieściągalności jest jednak wadliwe. Po pierwsze w katalogu enumeratywnie wyliczonych w art. 28 ust. 2, 3 u.s.u.s. brak jest wskazanej przez organ przesłanki. Po drugie ustalenia w zakresie posiadania majątku przez osobę zobowiązaną ZUS może prowadzić samodzielnie w toku postępowania o umorzenie zaległości, których zresztą w niniejszej sprawie dokonał wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie posiada nieruchomości i wartościowych ruchomości. W konsekwencji należy stwierdzić, że proces decyzyjny organu został przeprowadzony nieprawidłowo, wnioski płynące z dokonanych ustaleń są sprzeczne i nielogiczne. Jednoczenie Zakład pominął istotną dla oceny przesłanki nieściągalności kwestią uzyskiwania przez męża skarżącej świadczenia emerytalnego, którą z resztą eksponuje oceniając możliwości płatnicze zobowiązanej.

Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności, ZUS przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia. W tym celu podjął się ustalenia sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącej. Sąd stwierdził, że postępowanie organu również w tym zakresie jest wadliwe.

W zakresie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni organ ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem. Utraciła źródło utrzymania, natomiast jej mąż uzyskuje świadczenie okresowe rentowe, z którego jak stwierdził organ "zapewne pokrywa wszelkie opłaty za media". Organ nie tylko nie ustalił relacji pomiędzy dochodami rodziny skarżącej, a ponoszonymi wydatkami, ale nawet nie ustalił i nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej wysokości świadczenia uzyskiwanego przez męża skarżącej – jedynego źródła dochodu skarżącej. Zakład pominął ponadto kwestię podstawowych wydatków związanych z codzienną egzystencją skarżącej i jej męża w tym wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy wydatków na żywność. Błędów tych nie usprawiedliwia fakt niewykazania przez wnioskodawczynię tych wydatków. Fakt, że skarżąca koszów tych nie określiła ani we wniosku o umorzenie, ani później w toku postępowania nie oznacza, że takowych nie ponosi. W ocenie Sądu zasady doświadczenia życiowego nakazują uznać, że są one niezbędne dla normalnego funkcjonowania rodziny. Okolicznością powszechnie znaną jest bowiem konieczność ponoszenia podstawowych wydatków związanych z zaspakajaniem niezbędnych potrzeb życiowych, w tym przede wszystkim wydatków na żywność. Ponadto jakkolwiek postępowanie w sprawie umorzenia należności jest inicjowane wnioskiem zobowiązanego i w jego interesie leży podanie do wiadomości organów rozpatrujących wniosek wszystkich okoliczności sprawy przemawiających za zrezygnowaniem z należności, to organy nie są zwolnione, w sytuacji, kiedy dane przedstawione przez wnioskującego o ich umorzenie są niekompletne od podjęcia działań zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ ograniczył się tylko do wysłania do wnioskodawczyni pisma z dnia 16 października 2014 r. informującego o możliwości dokonania zmian w oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym oraz sytuacji materialnej oraz prawie do zapoznania się z całością zebranych dowodów i wypowiedzenia się co do nich. W konsekwencji jego nie odebrania przez skarżącą organ przedłużył 5 grudnia 2014 r. termin rozpatrzenia wniosku do 19 grudnia 2014 r. jednak w tym okresie nie podjął żadnych dodatkowych czynności mających na celu ustalenie sytuacji materialnej wnioskodawczyni, a przede wszystkim zdrowotnej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie sytuacji zdrowotnej ogranicza się do powołania orzeczenia z 11 czerwca 2014 r., z którego wynika umiarkowany stopień niepełnosprawności i zdolność do pracy w warunkach pracy chronionej. Uwadze Zakładu umknął natomiast fakt, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 6 września 2014 r. skarżąca załączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego za okres od 2 sierpnia 2014 r. do 23 września 2014 r. w oddziale neurologicznym (zapalenie opon mózgowo rdzeniowych, zaćma pourazowa oka prawego z opadaniem powieki prawej i ślepotą prawego oka), z których wynika, że sytuacja zdrowotna skarżącej mogła ulec zmianie. Zakład nie odniósł się jednak do tej kwestii, pomimo że, co już wyżej podkreślano, ustalając istnienie przesłanek powinien wziąć pod uwagę aktualną sytuację życiową, majątkową i zdrowotną osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

W związku z powyższym należało stwierdzić, że organ nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy przez co naruszył art. 7 i art. 77 K.p.a.

Konsekwencją nieprawidłowości przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy jest brak możliwości oceny wystąpienia przesłanek umorzenia należności składkowych. Pomimo tego organ dokonał takiej oceny. W związku z tym należy stwierdzić, że jest ona dowolna i narusza art. 80 K.p.a. Dodatkowo w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ewidentne sprzeczności. Raz bowiem organ stwierdza "że wobec Pani nie można stwierdzić wystąpienia przesłanek, które dają organowi rozpatrującemu sprawę prawną możliwość umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3. Brak jest również przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r." Z kolei końcowo wskazuje, że "Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy należało uznać, że warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek określany w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia został spełniony". Z tych względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności, w sprawie niewłaściwie skorzystano z uznania administracyjnego, przekroczono jego granice.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona ustaleń w zakresie rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącej oraz uzyskiwanych dochodów, a także relacji pomiędzy tymi wydatkami a uzyskiwanymi dochodami. Zakład przeanalizuje także aktualną sytuacje zdrowotną skarżącej i jej wpływ na możliwości zarobkowania. Dodatkowo organ wyjaśni kwestionowaną przez skarżącą kwestię objęcia jej ubezpieczeniem społecznym w ZUS. Dokonane ustalenia przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 1 K.p.a.

Ustosunkowując się do wniosku skargi o umorzenie należności należy wskazać, że sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.