Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 402/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1270
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
article: art. 15zzb ust. 17-19
journal: Dz.U. 2023 poz 1327
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.)

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinasowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 13 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Starosty [...] z 30 listopada 2023 r. odmawiającej [...]. spółce umorzenia w całości należności z tytułu zwrotu dofinansowania w kwocie 37.571,45 zł wraz z naliczonymi odsetkami do 30 listopada 2023 r. w kwocie 943,15 zł, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowiły przepisy art. 15zzb ust. 17 i 19 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) i art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, dalej: u.f.p.).

Decyzję wydano w następującym stanie sprawy.

[...] sp. z o.o. z s. w P. zwróciła się do Starosty [...] o umorzenie w całości należności z tytułu zwrot dofinansowania w kw. 37.571,45 zł podając, że istnieją podstawy do tego podstawy ze względu na interes indywidualny i publiczny. Spółka wystąpiła o dofinansowanie z powodu nadzwyczajnej sytuacji gospodarczej i społecznej związanej z pandemią Covid-19, której nikt nie mógł przewidzieć. Powodem zaś, dla którego dofinansowanie podlega zwrotowi jest błędna interpretacja przepisów przez spółkę, które dopiero co weszły w życie i w doktrynie oraz orzecznictwie nie wykształcił się pogląd jak przepisy te należy stosować. Na skutek tego spółka pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że uprawniona jest do uzyskania dodatkowego wsparcia w przypadku niezalegania z zobowiązaniami publicznoprawnymi za III kwartał 2019 r. Zważywszy, że zadłużenie co do należności publicznoprawnych wystąpiło wcześniej to otrzymanie dofinansowania pozwoliło spółce utrzymać prowadzoną działalność w niezwykle trudnych warunkach pandemii. Środki z tego tytułu przeznaczono zgodnie z ich celem na wynagrodzenia i składki. Podkreślono, że sytuacja związana z pandemią Covid-19 była niemożliwa do przewidzenia i całkowicie niezależna od wnioskodawcy.

Starosta P. w wyniku przeprowadzenia postępowania decyzją z 30 listopada 2023 r. odmówił umorzenia przedmiotowych należności. Wyjaśnił, że na podstawie analizy sytuacji finansowo-majątkowej spółki nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Spółka posiada bowiem środki na pokrycie bieżących wydatków oraz jest w stanie regulować pozostałe zobowiązania, w tym spłacać kredyty. Prowadzi działalność gospodarczą, nie odnotowuje strat, obroty jej nie mają, a działalność generuje zysk. Całość sytuacji finansowej spółki nie uzasadnia umorzenia należności.

W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła Staroście naruszenie art. 15zzb ust. 17 ustawy Covid-19 poprzez jego niezastosowanie oraz art. 57 i art. 64 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię i ustalenie, że umorzenie zobowiązania wobec spółki nie jest uzasadnione ważnym interesem dłużnika, jak i nierozpoznanie sprawy pod kątem interesu publicznego, pomimo, że argumentację w tym zakresie zawierał wniosek. Strona podniosła, że udzielone jej wsparcie przeznaczyła zgodnie z jego celem na wynagrodzenie pracowników, utrzymała też kadrę pracowniczą na niezmienionym poziomie. Starosta dokonał zaś analizy wniosku przez pryzmat jedynie przepisów u.f.p. i zawartej tam instytucji umorzenia zobowiązania publicznoprawnego. Powinien był uwzględnić podstawy do umorzenia pod kątem ustawy Covid-19, na mocy której przyznano dofinansowanie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie należności w całości.

SKO w P. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) powołało przepisy art. 15zzb ust. 1, 14, 15 i 17 ustawy Covid-19, podkreślając, że do tego rodzaju spraw stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 u.f.p., który to przepis określa, że na wniosek zobowiązanego organ może umarzać należności w całości – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Użyte w tym przepisie sformułowanie "może" przesądza o tym, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy i wydawana jest w granicach uznania administracyjnego. Nie oznacza to dowolności. Przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. obliguje organ do ustalenia, czy w sprawie wystąpił interes publiczny lub ważny interes strony w umorzeniu należności. Przepisy nie zawierają definicji tych pojęć. W orzecznictwie przez ważny interes zobowiązanego rozumie się ważne względy, mające charakter nadzwyczajnych, losowych przypadków, które nie pozwalają na spłatę należności bez nadmiernego obciążenia i mogłyby zachwiać podstawami egzystencji zobowiązanego. Ważny interes zobowiązanego odnosi się do jego indywidualnego bytu i z tejże przyczyny przy rozpatrywaniu wniosku w kontekście tej przesłanki zasadnym jest wzięcie pod uwagę przede wszystkim sytuacji osobistej, rodzinnej, zdrowotnej i finansowej zobowiązanego, a także uwzględnienie związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a przyczynami powodującymi i uzasadniającymi niemożność zapłaty. Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.

Organ zaznaczył, że udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych nie może być regułą, a jedynie wyjątkiem stosowanym w uzasadnionych przypadkach. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postacie umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Na podstawie przedłożonych przez spółkę dokumentów, w tym z informacji przedstawionych przy ubieganiu o pomoc de minimis wynika, że podmiot nie odnotowuje rosnących strat, obroty nie maleją, zapasy nie ulegają zwiększeniu lub niewykorzystany potencjał do świadczenia usług, nie ma nadwyżki produkcji, nie zmniejsza się przepływ środków finansowych, nie zwiększa się suma zadłużenia spółki oraz nie rosną kwoty odsetek od zobowiązań spółki, jak i wartość aktywów netto spółki nie zmniejsza się lub jest zerowa oraz nie zaistniały inne okoliczności wskazujące na trudności w zakresie płynności finansowej. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu i należnego podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 wynika, że 2020 r. przychód spółki wyniósł 2.569.649,99 zł, koszty uzyskania przychody 1.935.032,76 zł, a dochód – 634.614,23 zł. W 2021 r. przychód wyniósł 2.467.641,29 zł, koszty uzyskania przychody 2.125.688,27 zł, a dochód – 341.953,02 zł. Z kolei w 2022 r. przychód wyniósł 2.320.286,11 zł (omyłkowo podano: 2.32.286,11 zł), koszty uzyskania przychody 2.035.679,66 zł, a dochód – 284.606,45 zł. Z rachunku zysku i strat za 2022r. wynika, że przychody netto ze sprzedaży wynoszą 2.296.957,00 zł, zysk netto wynosi 247.406,17 zł. Z oświadczenia dot. spółek kapitałowych wynika, że spółka wg stanu na dzień 31.08.2023 r. posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów lub pożyczek w łącznej wys. 94.936,92 zł (kapitał – 86.203,95 zł, a odsetki – 8.732,97 zł), a miesięczne obciążenie z tytułu spłaty zobowiązań wynosi 5.537,03 zł plus odsetki. Z oświadczenia tego wynika, że spółka posiada zasoby pieniężne w wys. 1.631,87 zł oraz 20,83€. Zapasy towarów są na poziomie kwoty 356.350,44 zł. W okresie od 1.01 do 31.08.2023 r. spółka osiągnęła przychody w wys. 1.730.639,29 zł, z czego koszty uzyskania przychodów wyniosły 1.440.133,87 zł. Z analizy zebranych dokumentów, w tym bilansu zysków i strat za l. 2020-2022 wynika, że sytuacja finansowa i materialna spółki jest stabilna. Posiada ona środki finansowe na pokrycie bieżących wydatków i jest w stanie regulować zobowiązania i spłacać kredyty.

Zdaniem Kolegium brak jest podstaw do udzielenia stronie umorzenia należności. Jej sytuacja finansowa umożliwia kontynuowanie działalności, pokrycie wydatków i regulowanie zobowiązań. Obowiązek spółki zwrotu należności publicznoprawnych jest równorzędny w stosunku do jej pozostałych zobowiązań. Spółka w l. 2020-2022 mimo panującej pandemii odnotowała przychody. Nie ziściła się więc przesłanka ważnego interesu zobowiązanego lub interesu społecznego. Spółka nie wykazała bowiem, aby w odniesieniu do niej poza pandemią Covid-19 wystąpiły nadzwyczajne względy lub nagłe zdarzenia losowe. Sytuacja finansowa strony nie jest na tyle trudna, że konieczność zwrotu należności zachwieje jej działalnością.

Kolegium nie zakwestionowało, iż pandemia Covid-19 i ograniczenia z niej wynikające wpłynęły na prowadzenie działalności gospodarczej, często ją utrudniając, a w konsekwencji miała wpływ na szeroko rozumianą sytuację finansową spółki. Uznało jednak, że nie można pomijać, iż środki finansowe, których umorzenia spółka się domaga, stanowią środki publiczne, których celem było właśnie wsparcie przedsiębiorcy w związku z pandemią Covid-19 w celu sfinansowania części kosztów wynagrodzenia pracowników i składek na ubezpieczenie społeczne. Środki te podlegają szczególnym rygorom wydatkowania i rozliczania. W sytuacji, gdy środki te pobrano nienależnie zasadny jest ich zwrot. Utrzymanie działalności i kadry pracowniczej na niezmienionym poziomie nie jest nadzwyczajną okolicznością, która uzasadniałaby umorzenie należności. Udzielenie takiej ulgi stanowiłoby uprzywilejowanie strony względem innym podmiotów, co nie leży w interesie publicznym.

Spółka w skardze na powyższą decyzję zarzuciła SKO w P. naruszenie:

- art. 15 zzb ust. 17 ustawy Covid-19 poprzez jego niezastosowanie,

- atr. 15zzb ust. 19 ustawy Covid-19 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w kwestii umorzenia dofinansowania znajduje wprost zastosowanie art. 64 u.f.p., podczas gdy regulacje te stosuje się odpowiednio,

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na ustaleniu, że sytuacja ekonomiczna spółki nie stanowi ważnego interesu uzasadniającego umorzenie należności, jak i że przyczyna zwrotu dofinansowania wynika z zawinionego zachowania spółki,

- art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i art. 81 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez organ odwoławczy i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., tj. uchylenia decyzji organu I instancji i wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W związku z postawionymi zarzutami spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Sąd postanowieniem z 10 września 2024 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej 6 grudnia 2024 r. nie stawił się nikt, mimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: P.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.). Wymaga przy tym podkreślenia, że jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach tak zakreślonej kognaci Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w P. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] odmawiającą stronie skarżącej umorzenia w całości należności z tytułu zwrotu dofinansowania części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 37.571,45 wraz z naliczonymi odsetkami do dnia 30 listopada 2023 r. w kwocie 943,15 zł.

Wymaga na wstępie wyjaśnienia, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest zagadnienie, czy strona wykorzystała przyznane jej na podstawie umowy środki niezgodnie z przeznaczeniem, pobrała je nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Przedmiotem kontroli sądu jest bowiem decyzja o odmowie umorzenia należności. Istota sporu sprowadza się wyłącznie do oceny, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze przepisy prawa oraz zgromadzony materiał dowodowy, prawidłowo organ odmówił skarżącej spółce umorzenia ww. należności, czy też, rozważając tę kwestię, naruszył prawo.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 15zzb ust. 17-19 ustawy Covid-19.

Zgodnie z art. 15zzb ust. 17 ustawy Covid-19 w przypadkach, o których mowa w ust. 9 lub 15, starosta z urzędu albo na wniosek przedsiębiorcy może:

1) umorzyć w całości albo w części należności z tytułu zwrotu części dofinansowania;

2) odroczyć terminy spłaty należności z tytułu zwrotu części dofinansowania;

3) rozłożyć na raty spłatę należności z tytułu zwrotu części dofinansowania.

Jak stanowi ust. 18 twego artykułu w przypadku gdy wysokość kwoty dofinansowania wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości jest równa lub wyższa niż 1500 zł, starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 17, po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwego wojewody. Przepisu art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Przepis art. 15zzb ust. 19 ustawy Covid-19 stanowi, że do spraw, o których mowa w ust. 17, stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Na gruncie powyższych przepisów należy przede wszystkim wskazać, że w przypadku wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania dofinansowania nienależnie lub w nadmiernej wysokości przedsiębiorca umorzenie należności odbywa się na wniosek strony zobowiązanej do ich zwrotu. To zatem na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wykazania stosownymi dowodami istnienia podstaw do ewentualnego zastosowania instytucji umorzenia w całości albo w części należności z tytułu zwrotu części dofinansowania. Ponadto, co równie istotne, jak stanowi przepis art. 15zzb ust. 17 pkt 1 ustawy Covid-19 starosta może umorzyć należności, co oznacza, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Organ administracji publicznej zachowuje - w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego oraz ratio legis upoważnienia ustawowego do takiego działania - swobodę w zakresie wyboru kierunku podejmowanego rozstrzygnięcia, które nie powinno mieć cech dowolności. Z kolei sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający działał na podstawie stosownych przepisów, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. Podkreślenia wymaga, że kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje celowości wyboru przez organ takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Innym słowy, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

Wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno ono dokładnie odzwierciedlać ustalenia organu poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, wyjaśnienie zastosowanych przepisów prawa i wyczerpująco uzasadniać okoliczności, które przemawiają za przyjęciem określonego załatwienia sprawy.

Należy również podkreślić, że ustawodawca uregulował przesłanki umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania poprzez odesłanie odpowiednio do przepisu art. 64 u.f.p. (art. 15zzb ust. 19 ustawy Covid-19). Ów przepis stanowi zaś w ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p., że należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Stosownie do ogólnie przyjętego w orzecznictwie i w doktrynie pojmowania zasad "odpowiedniego" stosowania przepisów, niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt I GSK 1663/22, powołane tam postanowienie SN z 19 kwietnia 2012 r., IV CZ 153/11, dostępne na: www.sn.pl/orzecznictwo oraz powołane w nim orzeczenia).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że SKO w P. przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie przekroczyło granic uznania administracyjnego, a oceny przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego" dokonało w sposób wszechstronny, i rzetelny, nie uchybiając zasadom postępowania administracyjnego, w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.).

Sąd w pierwszej kolejności pragnie zwrócić uwagę, że spółka składając wniosek o umorzenie przedmiotowych należności (pismo z 10.08.2024 r.) ograniczyło się do powołania na nadzwyczajną sytuację gospodarczą i społeczną związaną z pandemią Covid-19 oraz wątpliwości interpretacyjnych co do stosowanych przy dofinansowaniu wynagrodzeń za pracowników przepisów. Spółka podała równocześnie, że dofinansowanie pozwoliło jej utrzymać się w niezwykle trudnych warunkach pandemii, bowiem uzyskane z tego tytułu środki spółka wykorzystała zgodnie z przeznaczeniem.

Dopiero organ I instancji chcąc rzetelnie zbadać aktualną sytuację finansową i majątkową spółki wezwał ją do przedłożenia sprawozdania finansowego za l. 2020-2022 (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej, zestawienia zmian w kapitale własnym oraz rachunku przepływów pieniężnych), a także CIT-8 za l. 2020-2022 wraz z potwierdzeniem złożenia deklaracji, ewidencji środków trwałych, oświadczenia i formularza otrzymanej pomocy de minimis, oświadczenia dot. spółek kapitałowych oraz oświadczenia o uznaniu roszczenia. Spółka z zobowiązania tego wywiązała się przedkładając żądane dokumenty.

W tym miejscu wskazać należy, że przytoczony art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. obligował organ do ustalenia, czy w sprawie wystąpił interes publiczny lub ważny interes strony w umorzeniu należności. Przy ustalaniu przesłanki ważnego interesu strony konieczne jest ustalenie sytuacji materialnej strony, w tym ewentualnie szczególnych okoliczności wpływających na tę sytuację. Zarazem jednak interes ten musi być na tyle istotny, że jego pominięcie skutkowałoby wyraźne dostrzegalnymi, negatywnymi konsekwencjami dla strony (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 września 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 332/22, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Zdaniem Sądu ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego dokonana przez Kolegium pozwala na uznanie, że nie nosi ona cech dowolności. Organ odwoławczy po pierwsze wyjaśnił, jak rozumie przesłanki "uzasadnionego interesu zobowiązanego i interesu publicznego", a następnie dokonał w ich kontekście oceny aktualnej sytuacji ekonomicznej spółki. Prawidłowym było odwołanie się przez organ odwoławczy do rozumienia powyższych pojęć "uzasadnionego interesu zobowiązanego i interesu publicznego", niezdefiniowanych legalnie, do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych. Rację miało Kolegium twierdząc, że przez ważny interes zobowiązanego rozumie się ważne względy, mające charakter nadzwyczajnych, losowych przypadków, które nie pozwalają na spłatę należności bez nadmiernego obciążenia i które mogłyby zachwiać podstawami egzystencjalnymi zobowiązanego. Należy przy tym brać pod uwagę sytuację osobistą, rodzinną, zdrowotną i finansową zobowiązanego, a także uwzględnić związek pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczych zobowiązanego a przyczynami powodującymi i uzasadniającymi niemożność zapłaty. Jak wskazuje się w orzecznictwie zła sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także, aby sytuacja strony - w okolicznościach konkretnego przypadku - nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków (por. wyrok WSA w Opolu z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 28/23, publ.: jak wyżej). Przesłankę "ważnego interesu publicznego" ujmuje się zaś jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 630/18, publ.: j.w.). Zasadą pozostać musi płacenie należności w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły. Do oceny występowania powyższych przesłanek niezbędna jest zatem rzetelna zarówno analiza sytuacji finansowej wnioskodawcy oraz okoliczności wskazanych w toku postępowania administracyjnego, wpływających na możliwości finansowe zobowiązanego.

Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy wymogom tym sprostał.

Kolegium badając, czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego ustaliło na podstawie zebranego materiału dowodowego sytuację majątkowo-finansową spółki. Stwierdzono, czego skarżąca nie kwestionuje, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej spółka nie odnotowuje strat, jej obroty nie maleją, działalność przynosi zysk, zapasy nie ulegają zwiększeniu, czy brak jest nadwyżki produkcji, jak i nie zmniejsza się przepływ środków finansowych, czy nie zwiększa się suma zadłużenia spółki. Nie rosną również kwoty odsetek zobowiązań spółki, nie zmniejsza się jej wartość aktywów, ani nie zaistniały inne okoliczności wskazujące na trudności w płynności finansowej. Odzwierciedleniem stabilnej sytuacji ekonomicznej spółki jest również analiza dokonana przez Kolegium na podstawie zeznań w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT-8). Organ wyjaśnił, że w 2020 r. dochód spółki wyniósł 634.614,23 zł, przy przychodach 2.569.649,99 zł i kosztach jego uzyskania 1.935.032,76 zł. Odpowiednio w roku 2021 dochód wyniósł 341.953,02 zł (przychód 2.467.641,29 zł, a koszty uzyskania przychodu 2.125.688,27 zł), a w 2022 r. spółka uzyskała dochód na poziomie 284.606,45 zł (przychód - 2.320.286,11 zł, a koszty - 2.035.679,66 zł). Odnotowano również, że w okresie od 1.01 do 31.08.2023 r. spółka osiągnęła przychody w wys. 1.730.639,29 zł, z czego koszty uzyskania przychodów wyniosły 1.440.133,87 zł (co daje dochód za ten okres na poziomie ok. 290 tys. zł). Ponadto spółka według stanu na 31.08.2023 r. posiadała zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów lub pożyczek w łącznej wys. 94.936,92 zł (kapitał – 86.203,95 zł, a odsetki – 8.732,97 zł), przy miesięcznym obciążeniu 5.537,03 zł + odsetki. Spółka posiada też niewielkie zasoby pieniężne (1.631,87 zł i 20,83€). Jej zapasy towarów były zaś warte 356.350,44 zł. Wobec powyższego uzasadnione było twierdzeniem Kolegium, że z analizy zebranych dokumentów, w tym bilansu zysków i strat za l. 2020-2022 wynika, że sytuacja finansowa i materialna spółki jest stabilna. Bez wątpienia skarżąca dysponuje środkami finansowymi na pokrycie bieżących wydatków, jest w stanie regulować zobowiązania i spłacać kredyty, co wskazuje również, że jest w stanie zwrócić przedmiotowe dofinansowanie w kwocie 37.571,45 zł z odsetkami na kwotę 943,15 zł.

Sąd nie podziela zarzutu skarżącej jakoby organ dokonał wykładni przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. na niekorzyść strony, a więc sprzecznie z normą wynikającą z art. 7a § 1 K.p.a. Przepis art. 7a § 1 K.p.a. stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W judykaturze przyjmuje się, że w art. 7a § 1 K.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1347/21, publ.: j.w.).

W niniejszej zaś sprawie przepis art. 15zzb ust. 19 ustawy Covid-19 nakazuje do spraw, o których mowa w ust. 17, stosować odpowiednio przepisy art. 64 u.f.p., co nie oznacza, że w tym zakresie istnieją wątpliwości interpretacyjne. Sąd nie zgadza się również, by organ odwoławczy zastosował przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. "ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego" wyłącznie przez pryzmat przepisów tej ustawy, bez uwzględnienia specyfiki przepisów, w oparciu o które udzielono stronie dofinansowania (ustawa Covid-19).

W tym miejscu wskazać należy, że Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po analizie sytuacji finansowej spółki, skonstatowało, że spółka w l. 2020-2022 - pomimo panującej w tym czasie pandemii - odnotowała przychody, a jej zobowiązania publicznoprawne są równorzędne w stosunku do pozostałych zobowiązań. Ponadto – jak wskazano – spółka w trakcie postępowania administracyjnego nie wykazała, aby w odniesieniu do niej poza pandemią Covid-19, wystąpiły nadzwyczajne względy lub zdarzenia losowe, które uzasadniałyby umorzenie należności. Zwrócono przy tym uwagę na możliwość wystąpienia o rozłożenia na raty należności, względnie odroczenia terminu jej płatności (art. 15zzb ust. 17 pkt 2 i 3 ustawy Covid-19). Kolegium podkreśliło również, że ma świadomość, iż pandemia Covid-19 i ograniczenia z niej wynikające wpłynęły na prowadzenie działalności gospodarczej, często ją utrudniając, a w konsekwencji miała wpływ na szeroko rozumianą sytuacje finansową spółki. Niemniej organ wziął pod uwagę, że środki finansowe, których umorzenia spółka się domaga, stanowią środki publiczne, których celem było właśnie wsparcie przedsiębiorcy w związku z pandemią Covid-19 w celu sfinansowania części kosztów wynagrodzenia pracowników i składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazano, iż środki te podlegają szczególnym rygorom wydatkowania i rozliczania. W sytuacji zaś, gdy pobrano je nienależnie zasadny jest ich zwrot. Odnosząc się zaś do podnoszonej przez stronę okoliczności utrzymania działalności i kadry pracowniczej na niezmienionym poziomie Kolegium uznało, że nie jest to nadzwyczajną okolicznością, która uzasadniałaby umorzenie należności. Udzielenie takiej ulgi stanowiłoby uprzywilejowanie strony względem innym podmiotów, co nie leży w interesie publicznym.

Wobec powyższych wyjaśnień organu II instancji nie sposób uznać, by ten kierował się wykładnią przesłanek ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego, abstrahując od okoliczności, w jakim stanie faktycznym (pandemia Covid-19) i prawnym (ustawa Covid-19) wsparcia w postaci dofinansowania części kosztów wynagrodzenia pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia Covid-19, udzielono.

Kolegium nie tylko oceny w tym zakresie dokonało, ale i uczyniło to w sposób rzetelny i wyczerpujący, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W tym zakresie nie sposób zatem zarzucić organowi, by dopuścił się wskazanych w skardze naruszeń przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 K.p.a.). Sąd raz jeszcze pragnie zwrócić uwagę, że to organ I instancji wykazał się inicjatywą dowodową, zmierzając – stosownie do treści art. 7 K.p.a. – do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ponadto należy zważyć, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by brak zawiadomienia jej, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań (art. 10 § 1 K.p.a.) mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona nie wykazała, by jakiekolwiek przedstawione przez nią dowody nie zostały uwzględnione, czy zbadane. Fakt zaś, że skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu nie powoduje, że ma ono przymiot dowolności.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.