Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 3/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
659
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 202 § 1, art. 205 § 2, art. 206, art. 188, art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 1 Rozporządzenia (We) Nr 261/2004 Parlamentu
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 22/19 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zakresie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zasądzić od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. po 220 (dwieście dwadzieścia) złotych oraz solidarnie na rzecz M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. 17 (siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie objętym zażaleniem postanowieniem z 13 października 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 22/19 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w zakresie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego, zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz M.R., S.R., T.R. i T.R. po 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie na rzecz M.R., S.R., T.R. i T.R. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji przypomniał, że wyrokiem z 12 czerwca 2019 r. o sygn. akt VII SAB/Wa 22/19 WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M.R., S.R., T.R. i małoletniego T.R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, w pkt I umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu; w pkt II stwierdził, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpoznania wniosku skarżących z 10 sierpnia 2017 r.; w pkt III stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt IV zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz M.R., S.R., T.R. i T.R. (dalej: skarżący) po 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie na rzecz skarżących 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że o kosztach orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie kosztów sądowych zawarte w pkt IV wyroku WSA w Warszawie złożyli działający przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji zaniżył przysługujące im koszty procesu i błędnie orzekł o ich solidarnym charakterze. W odpowiedzi na zażalenie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jego oddalenie. Postanowieniem z 12 marca 2020 r., sygn. akt I OZ 197/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 16 stycznia 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisów sądowych od zażalenia na zawarte w pkt IV wyroku WSA w Warszawie z 12 czerwca 2019 r. postanowienie w zakresie kosztów sądowych. Postanowieniem z 23 września 2020 r., sygn. akt I OZ 575/20 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia skarżących na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w pkt IV wyroku WSA w Warszawie z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 22/19, uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że sąd nie umotywował ani zasady zasądzenia kosztów, ani nie wskazał co składa się na zasądzoną solidarnie kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, nie wyjaśnił również czy zasądzając te koszty stosował regulację zawartą w art. 202 § 1 lub § 2 p.p.s.a., a więc czy w jego ocenie zaszło pomiędzy skarżącymi tzw. współuczestnictwo formalne czy materialne, o których mowa w tym przepisie.

Wobec powyższego, opisanym na wstępie postanowieniem z 13 października 2020 r. WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżących po 100 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu od skargi oraz solidarnie na rzecz skarżących 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uiszczonej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1546). Uzasadniając wysokość zasądzonych kosztów WSA wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący są współuczestnikami formalnymi sporu, a zatem do zwrotu kosztów na ich rzecz powinien znaleźć zastosowanie art. 202 § 1 p.p.s.a., nakazujący zwrot kosztów odpowiednio do udziału w sprawie. Sąd stwierdził, że każdy ze skarżących posiadał odrębny i indywidualny interes prawny w złożeniu swojej skargi, dlatego zasądzono na rzecz skarżących po 100 zł dla każdego z nich, tytułem zwrotu wpisu sądowego od wniesionej skargi. Jednocześnie sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 206 p.p.s.a., który pozwala na miarkowanie (stosunkowe rozdzielenie) kosztów, z uwagi na niewielki wkład pracy pełnomocnika skarżących sprowadzający się do napisania jednej skargi i uzupełnienia braków formalnych tej skargi. W ocenie WSA powyższe uzasadniało zatem przyznanie od organu solidarnie na rzecz skarżących 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. WSA podkreślił, że wprawdzie pełnomocnik przedłożył dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 68 zł, jednak w sprawie złożony został jeden dokument pełnomocnictwa, który podlegał wyłącznie jednej opłacie skarbowej w kwocie 17 zł, co uzasadniało zasądzenie wyłącznie tej kwoty jako kosztu niezbędnego postępowania sądowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie złożyli w dniu 2 października 2020 r. działający przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji zaniżył przysługujące im koszty procesu i błędnie orzekł o ich solidarnym charakterze. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 202 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie rozliczenia kosztów procesu, na mocy którego zasądzono na rzecz skarżących koszty zastępstwa procesowego w sposób solidarny, w sytuacji gdy koszty zastępstwa adwokackiego winny zostać rozliczone odrębnie, w odniesieniu do skargi każdego ze współuczestników formalnych sporu; (analogicznie do sposobu rozliczenia kosztu wpisu sądowego) oraz poprzez nieuwzględnienie przy rozliczeniu kosztów procesu poniesionej i udokumentowanej opłaty skarbowej, w kwocie po 17,00 zł na rzecz każdego ze skarżących oraz po 100,00 zł na rzecz każdego ze skarżących;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej w zw. z jej art. 4 oraz treścią załącznika do ustawy "Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia" (część IV) poprzez błędne ustalenie, iż opłacie skarbowej podlega dokument pełnomocnictwa, w sytuacji w której ustawodawca nałożył obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od każdego stosunku pełnomocnictwa, bez względu na formę sporządzenia tegoż dokumentu;

3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 206 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż:

a) 1/4 wartości minimalnej stawki zastępstwa procesowego, określonej treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, to jest 120,00 zł brutto, 97,56 zł netto, 79,02 zł na rękę (przy założeniu ponoszenia zerowych kosztów stałych przez pełnomocnika) jest stawką odpowiednio wynagradzającą adwokata za czynność procesową przed Sądem Administracyjnym, w sytuacji gdy mocodawca nie ma możliwości znalezienia pełnomocnika, który obsłuży sprawę związaną z odpowiedzialnością oscylującą wokół 1700,00 złotych za ww. wynagrodzeniem – co w efekcie prowadzi do pozbawienia strony postępowania prawa do sądu;

b) łączna kwota 1920,00 zł brutto, 1560,98 zł netto, 1264,39 zł (przy założeniu ponoszenia zerowych kosztów stałych przez pełnomocnika) jest kwotą nadmierną, jako wynagrodzenie pełnomocnika obsługującego sprawę o łącznej wartości przedmiotu sporu 6800,00 złotych;

c) nakład pracy pełnomocnika sprowadza się do jedynie do "napisania jednej skargi" w sytuacji, w której pełnomocnik:

i) ma obowiązek informowania swoich mocodawców o przebiegu postępowania, możliwych scenariuszach rozwoju sprawy oraz wynikach prowadzonego postępowania;

ii) ponosi odpowiedzialność majątkową za prawidłowy przebieg postępowania (wraz ze wzrostem liczby współuczestników formalnych rośnie odpowiedzialność pełnomocnika);

iii) ponosi koszty stałe związane z archiwizacją dokumentów (sprzęt biurowy, pracownicy, pomieszania biurowe, serwer itp.);

iv) ponosi koszty stałe związane z prowadzeniem działalności (składki ZUS , siedziba, ubezpieczenie, media itp.);

v) musiał reprezentować mocodawców w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym;

co w efekcie doprowadziło do przerzucenia ciężaru finansowego prowadzonego postępowania na stronę wygrywającą postępowanie.

W związku z powyższym, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zastąpienie jego dotychczasowego brzmienia treścią "zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących S.S., T.R., M.R. oraz mał. T.R. kwoty po 697,00 tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym po: a) 480,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; b) 100,00 zł tytułem kosztu opłaty od skargi; c) 100,00 złotych tytułem kosztu opłaty od zażalenia; d) 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.".

Ponadto skarżący, na podstawie art. 187 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wnieśli o przedstawienie następujących pytań prawnych powiększonemu składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego: 1) "Czy współuczestnikom formalnym, o jakich mowa w art 202 § 1 p.p.s.a. w zw. z treścią art 205 § 1 i 2 p.p.s.a., reprezentowanym przez tego samego pełnomocnika procesowego, będącego adwokatem przysługuje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej pojedynczej stawce kosztów zastępstwa adwokackiego, określonej przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie czy też w wysokości odpowiadającej iloczynowi stawki zastępstwa procesowego, o której wyżej mowa oraz ilości współuczestników formalnych?"; 2) "Czy na gruncie przepisów Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym w szczególności art. 206 p.p.s.a., możliwe jest w przypadkach współuczestnictwa formalnego rozliczenie kosztów należnych współuczestnikowi przez obniżenie wynagrodzenia pełnomocnika procesowego – poniżej stawki minimalnej przewidzianej w przepisach wykonawczych?".

W uzasadnieniu skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazali m.in., że w odniesieniu do spraw o tożsamej podstawie faktycznej i prawnej, to jest do postępowań, w których to jeden pełnomocnik reprezentował wielu skarżących, będących współuczestnikami formalnymi, którzy to dochodzili praw o charakterze indywidualnym Naczelny Sąd Administracyjny stosuje wiele modeli rozliczania kosztów procesu, a istniejące rozbieżności orzecznicze, w odniesieniu do rozpoznania analogicznych postępowań sądowych są sytuacją niepożądaną w wymiarze sprawiedliwości, niezrozumiałą z punktu widzenia odbioru społecznego, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za koniecznością przedłożenia stosownego pytania prawnego powiększonemu składowi orzekającemu, celem ustanowienia właściwej zasady prawnej.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie zajął stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie podniesione zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.

Uzasadniony jest podniesiony w pkt 1 petitum zażalenia zarzut naruszenia art. 202 § 1 p.p.s.a. przez wydanie postanowienia w przedmiocie rozliczenia kosztów procesu, na mocy którego zasądzono na rzecz skarżących koszty zastępstwa procesowego solidarnie w sytuacji, gdy koszty te powinny zostać rozliczone odrębnie, w odniesieniu do skargi każdego ze współuczestników formalnych sporu.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z kolei przepis art. 202 p.p.s.a. reguluje kwestię zasad ponoszenia kosztów postępowania w sprawach, w których po stronie skarżącej występują współuczestnicy w sporze. Zgodnie z § 1 cyt. przepisu, jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie, jeżeli zaś uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1, związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie (§ 2).

W orzecznictwie podkreśla się, że wspólność uprawnień lub obowiązków skarżących, w wyniku której zwrot kosztów następuje solidarnie dotyczy sytuacji współuczestnictwa materialnego, zaś zasada rozdzielnego zwrotu kosztów ma zastosowanie w przypadku współuczestnictwa formalnego (por. np. postanowienia NSA: z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 385/10, z 5 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 177/19; z 23 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 419/18; z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 438/20; te i kolejne cytowane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący są współuczestnikami formalnymi sporu, zatem do zwrotu kosztów na ich rzecz znajdzie zastosowanie art. 202 § 1 p.p.s.a. nakazujący zwrot kosztów odpowiednio do udziału w sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne. Każdemu z nich przysługują bowiem odrębne uprawnienia na podstawie przepisów Rozporządzenia (We) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE.L. 2004.46.1 z dnia 17 lutego 2004 r.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c) przywołanego rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają (poza ściśle określonymi w rozporządzeniu przypadkami) prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia. Z kolei w art. 7 ust. 1 rozporządzenia przewidziano, że w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250, 400 lub 600 EUR w zależności od kierunku i długości lotu określonej w kilometrach. Z powyższego jasno zatem wynika, że każdy ze skarżących w tej sprawie posiada swój indywidualny interes prawny w zaskarżeniu przewlekłości prowadzenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika przepisów powołanego wyżej rozporządzenia (w tym w zakresie obowiązku wypłaty na rzecz każdego ze skarżących jako pasażera odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia). Nie ma przy tym istotnego znaczenia to, że cel, który chcą osiągnąć skarżący, skarżąc przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jest wspólny (por. np. postanowienia NSA: z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 161/19, z 4 grudnia 2018 r. o sygn. akt I OZ 1170/18 i I OZ 1171/18).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że wprawdzie prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący są współuczestnikami formalnymi sporu, to jednak błędnie zasądził na ich rzecz solidarnie koszty z tytułu zastępstwa procesowego. Nie można bowiem uznać za dopuszczalne połączenia współuczestnictwa formalnego z solidarnym zwrotem kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I OZ 962/19 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 247/19). Stwierdzenie to wspiera również przywołane przez WSA stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z 10 lipca 2015 r., sygn. akt III CZP 29/15 (OSNC 2016/6/69), zgodnie z którym w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. A zatem nie sposób podzielić stanowiska sądu pierwszej instancji, że skarżącym przysługiwać powinien solidarnie zwrot 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

W konsekwencji powyższego w rozpoznawanej sprawie doszło też do wadliwego zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. (pkt 3 petitum zażalenia). Przepis ten wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Ponieważ zasądzenie kosztów nie mogło nastąpić solidarnie, w konsekwencji miarkowanie także powinno było nastąpić oddzielnie w stosunku do kosztów należnych każdemu ze skarżących.

Nie ma natomiast racji autor zażalenia, że przepis art. 206 p.p.s.a. nie może mieć zastosowania w tej sprawie. Wbrew stanowisku autora zażalenia, art. 206 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w przypadku występowania w sprawie współuczestników formalnych reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, jak w niniejszej sprawie, a jego zastosowanie nie stanowi pozbawienia strony postępowania prawa do sądu. Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego (skarżących) od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, a ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej "uzasadniony przypadek". W razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11). Ponieważ art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 tej ustawy, to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika (M. Niezgódka -Medek [w:]. B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; art. 206, LEX/el).

Odnosząc się zatem do wniosku o przedstawienie powiększonemu składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego pytań prawnych sformułowanych w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Nie budzi bowiem wątpliwości współuczestnictwo formalne skarżących w niniejszej sprawie i konieczność zastosowania regulacji zawartej w art. 202 § 1 p.p.s.a. Nie budzi też wątpliwości NSA rozpoznającego niniejsze zażalenie możliwość zastosowania w okolicznościach tej sprawy art. 206 p.p.s.a. dotyczącego miarkowania kosztów postępowania.

Ponieważ zatem w rozpoznawanej sprawie M.R., S.R., T.R. i małoletni T.R. są współuczestnikami formalnymi sporu, a złożona przez nich skarga została uwzględniona, to na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 1 p.p.s.a. każdemu z nich przysługuje od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Nie było zatem podstaw do zasądzenia ich solidarnie. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uznając – na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał sprawę.

Minimalne wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie wynosi w tej sprawie po 480 zł dla każdego ze skarżących. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że w tej sprawie sporządzona została przez pełnomocnika jedna wspólna skarga dla czterech współuczestników (pismo z 17 grudnia 2018 r.), a także fakt, że skarga ta dotyczyła jednego postępowania administracyjnego dotyczącego przewlekłości działania organu w rozpoznaniu skargi skarżących z 10 sierpnia 2017 r. na naruszenie praw pasażera linii lotniczych [A.] S.A. w W., w sprawie ograniczonej w toku postępowania do jednego tylko lotu (lotu z dnia [...] sierpnia 2014r. na trasie K. – T.), Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., uzasadniający miarkowanie wysokości kosztów wynagrodzenia pełnomocnika do kwoty po 120 zł dla każdego skarżącego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, z uwagi na podane powyżej okoliczności, jest adekwatna do jego nakładu pracy, czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia tej sprawy i sporządzenia skargi oraz liczby stawiennictw w sądzie (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II OZ 519/19 oraz wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 208/20). Przy określaniu wysokości wynagrodzenia uwzględniono zatem fakt, że pełnomocnik sporządził jedną wspólną skargę, dotyczącą przewlekłości tego samego postępowania administracyjnego, związanego ze wspólnym zdarzeniem faktycznym – ten sam lot wszystkich czterech współuczestników. Naczelny Sąd Administracyjny obniżył zatem wynagrodzenie, biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, podjęte przez niego czynności oraz charakter sprawy (por. uchwałę SN z 10 lipca 2015r., sygn. akt III CZP 29/15, OSNC 2016, nr 6, poz. 69). Z tych powodów NSA uznał, że w tej sprawie zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów, na podstawie art. 206 p.p.s.a.

Wobec niezgłoszenia przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących w terminie przewidzianym w art. 210 § 1 p.p.s.a wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, w tym w szczególności o zwrot opłaty od zażalenia z dnia 12 września 2019 r., strony utraciły uprawnienie do żądania zwrotu tych kosztów, stosownie do treści art. 210 § 1 i § 2 p.p.s.a. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w rozpoznawanym w niniejszej sprawie zażaleniu wniosku o zasądzenie kwoty 100 zł tytułem zwrotu opłaty od zażalenia z 12 września 2019r.

Na kwotę zasądzonych przez NSA w niniejszym postanowieniu kosztów składa się zatem zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości po 120 zł dla każdego ze skarżących, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 206 p.p.s.a. oraz zwrot uiszczonego przez każdego ze skarżących wpisu od skargi w kwocie po 100 zł, stosownie do art. 200 p.p.s.a. Skarżącym przysługuje także zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Trafnie wskazał sąd pierwszej instancji, że z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej wynika, że opłacie skarbowej podlega "złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa", w rozpoznawanej zaś sprawie złożono tylko jeden dokument pełnomocnictwa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.