Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1027/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 października 2022 r., nr SKO Gd/2954/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 października 2022 r., nr [...], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 16 marca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem – J. S., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie na okres od dnia 10 sierpnia 2021 r. do dnia 30 września 2022 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od 48 roku życia a także, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wójt Gminy Karsin decyzją z dnia 6 maja 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17 ust. 1, 1a, 1b, art. 17b, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23, art. 24 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Uzasadniając wydaną decyzję, Wójt wskazał, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika bowiem, że niepełnosprawność męża skarżącej istnieje od jego 48. roku życia.

Dalej, Wójt wskazał, że w przypadku rolników, małżonków rolnika lub domowników świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania w nim pracy. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego z dnia 25 lutego 2022 r., załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w gospodarstwie rolnym w dniu 24 stycznia 2022 r. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz załączonego do niego oświadczenia z dnia 6 kwietnia 2022 r. wynika z kolei, że skarżąca zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym od 30 marca 2022 r. a wcześniej wskazana data – 24 stycznia 2022 r. wynikała z pomyłki spowodowanej złą interpretacją pojęć zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym a przepisaniem tego gospodarstwa na córkę. W dniu 24 stycznia 2022 r. mąż skarżącej darował bowiem gospodarstwo rolne córce - Annie S..

Nadto, w ocenie Wójta, zakres sprawowanej przez skarżącą nad mężem opieki nie wymusza na skarżącej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i tym samym zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania w nim pracy albowiem czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki sprawowanej nad mężem nie można uznać za sprawowanie stałej opieki a raczej za wspomaganie osoby niepełnosprawnej w codziennym funkcjonowaniu a zaprzestanie przez skarżącą prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim nie ma związku z opieką nad mężem.

Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Mąż skarżącej jest po przebytym zawale serca i udarze mózgu, cierpi na połowicze porażenie, dodatkowo choruje na nadciśnienie i padaczkę. Z oświadczenia skarżącej wynika, że w dniu 30 września 2021 r. jej mąż opuścił szpital rehabilitacyjny i od tego czasu skarżąca sprawuje nad nim opiekę. Mąż skarżącej w zakresie wielu czynności jest samodzielny. Porusza się po mieszkaniu przy pomocy kuli. Samodzielnie przygotowuje śniadania i kolacje, spożywa posiłki, korzysta z toalety, dba o podstawową higienę. W ramach sprawowanej opieki skarżąca wykonuje następujące czynności: pomoc przy myciu (codziennie 30 minut), pomoc przy schodzeniu ze schodów lub wstawaniu z łóżka (1 - 2 razy dziennie), zawożenie męża na wizyty lekarskie i rehabilitacje (w zależności od potrzeby), podawanie leków (3 razy dziennie), przygotowywanie ubrań (2 razy dziennie), codzienne smarowanie kremami natłuszczającymi, wychodzenie na spacery (2-3 razy w tygodniu po około 2 godziny). Ponadto, skarżąca zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, tj. przygotowywaniem obiadów (codziennie 2 godziny), robieniem zakupów (codziennie 1 godzinę), przynoszeniem i przygotowywaniem opału, sprzątaniem, praniem, prasowaniem. Skarżącej w opiece nad mężem pomaga córka, która do marca 2022 r. pracowała a obecnie jest bierna zawodowo. Skarżąca do dnia 30 marca 2022 r. wykonywała czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, pomimo że od dnia 24 stycznia 2022 r. stało się ono własnością córki. Obecnie córka wraz z partnerem zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Tym samym, przed 30 marca 2022 r. skarżąca godziła obowiązki związane z opieką i pracą w gospodarstwie rolnym.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 5 października 2022 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że zaprzestanie przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 30 marca 2022 r. nie mogło mieć bezpośredniego związku z koniecznością zapewnienia mężowi wymaganej stałej opieki. Skarżąca w oświadczeniu z dnia 28 kwietnia 2022 r. wskazała bowiem, że zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 30 marca 2022 r. ze względu na zły stan zdrowia małżonka, który jest osobą siedząco – leżącą, poruszającą się o lasce przy jej asyście związku z czym wymaga pomocy osoby drugiej w wykonywaniu wszelkich czynności higienicznych oraz dnia codziennego. Tym samym, w ocenie Kolegium, moment podjęcia przez córkę skarżącej decyzji o pracy i prowadzeniu gospodarstwa rolnego (gospodarstwa, które mąż skarżącej na mocy zawartej w dniu 24 stycznia 2022 r. umowy darowizny przekazał córce) nie wyklucza jednoznacznie tego, że skarżąca rezygnując w tym samym czasie z pracy na gospodarstwie nie zaprzestała aktywności zawodowej z uwagi na zły stan zdrowia swojego męża i związanej z tym faktem konieczności zapewnienia mu opieki. Powyższe, nie zmienia jednak faktu, że ubiegając się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca była osobą aktywną zawodowo.

Kolegium podzieliło natomiast stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zawodowej a koniecznością zapewnienia mężowi stałej opieki.

Kolegium wskazało, że skarżąca w wykazie czynności dotyczących opieki nad mężem podała, że: w godzinach od 7:00 do 9:00 - przygotowuje mężowi śniadanie, pomaga mu w ubiorze i przygotowuje męża na rehabilitację; w godzinach od 9:00 do 11:00 - zawozi męża na rehabilitację która trwa do 1,5 godziny; w godzinach od 11:00 do 13:00 - wracają do domu i mąż odpoczywa; od 13:00 do 15:00 – skarżąca przygotowuje obiad i pomaga mężowi przy spożyciu posiłku, potem jest odpoczynek; od 15:00 do 17:00 - skarżąca pomaga mężowi się ubrać i udają się razem na spacer który trwa około 1 godziny, potem mąż odpoczywa; od 17:00 do 19:00 - skarżąca robi mężowi kolację i zanosi do pokoju, w którym mąż ogląda TV; od 19:00 do 21:00 - skarżąca przygotowuje męża do kąpieli, pomaga mu się rozebrać, umyć i ubrać; między 21:00 a 23:00 - idą spać. Skarżąca podaje mężowi leki 3 x dziennie. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że sprawowana opieka obejmuje: codzienne mycie nóg, pomoc przy schodzeniu ze schodów, czy w razie potrzeby wstawaniu z łóżka (1-2 razy dziennie przez 20 min), przygotowanie obiadów (codziennie 2 godziny), robienie zakupów (codziennie 1 godzina), od czasu do czasu zawożenie męża na wizyty lekarskie lub rehabilitacje, dbanie o dom. Mąż skarżącej porusza się o kuli, samodzielnie chodzi po mieszkaniu, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie dba o podstawową higienę i pielęgnację, samodzielnie przyjmuje leki i posiłki, samodzielnie przygotowuje śniadania i kolacje. Nie jest osobą leżącą ani pampersowaną. Skarżącej w opiece nad mężem pomaga córka (lat 23), która jest bierna zawodowo, mieszka z rodzicami.

Zdaniem Kolegium, zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w trakcie opieki nad mężem nie jest na tyle obszerny i absorbujący czasowo by krytycznie można było odrzucić możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasowym. Czynności podejmowane w trakcie opieki nad mężem nie zajmują skarżącej takiej ilości czasu by przy należytej organizacji tej opieki skarżąca nie mogłaby podjąć zatrudnienia. Poza tym, większość wskazanych przez skarżącą czynności opiekuńczych podejmowanych w trakcie opieki nad mężem nie stanowi o sprawowaniu opieki osobistej związanej bezpośrednio z mężem. Z oświadczeń skarżącej wynika, że sprawowana przez nią bezpośrednio nad mężem opieka polega na: pomocy w czynnościach związanych z zapewnieniem higieny osobistej, przygotowaniu ubrań i ich ubiorze, pomiarem ciśnienia 2 x dziennie, 3 – 5 razy dziennie przygotowanie i podanie posiłków, 3 x dziennie podanie leków, smarowanie kremami natłuszczającymi codziennie. Co więcej, z przeprowadzonego wywiadu wynika, że mąż skarżącej jest w miarę samodzielny – korzystając z kuli sam porusza się po mieszkaniu, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie przyjmuje przygotowane posiłki i leki a nawet samodzielnie przygotowuje śniadanie i kolację, nie jest pampersowany ani leżący. Mąż skarżącej jest w stanie pozostać w domu podczas nieobecności opiekuna co najmniej przez kilka godzin. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżąca w opiece nad mężem może liczyć na wsparcie córki.

We wniesionej do Sądu skardze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji, a także uznając podniesione przez skarżącą zarzuty za niezasadne.

Rozpoznając wniesiona skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 października 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Karsin z dnia 6 maja 2022 r. jest zgodna z prawem.

Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615) - zwanej dalej u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy tym, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, wbrew stanowisku organu I instancji, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie ubiegać się może jedynie osoba określona w punktach od 1 do 4 tego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że skarżąca, jako żona, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Nadto, w sprawie niesporne jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Kościerzynie na okres od dnia 10 sierpnia 2021 r. do dnia 30 września 2022 r., ze wskazaniem, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki i pomocy osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednakże, w ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad mężem uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Przede wszystkim wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowego pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia z zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika przy tym, że w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1045/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy tym, co należy podkreślić, zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Jednakże, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidulanej sprawie.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika zaś, aby zaangażowanie skarżącej w konieczną i niezbędną opiekę nad jej mężem mogło być przeszkodą w podjęciu przez skarżącą jakiejkowiek aktywności zawodowej.

Jak wynika niewątpliwie z akt sprawy, mąż skarżącej po przebytym zawale serca i udarze mózgu, cierpi na połowicze porażenie, dodatkowo choruje na nadciśnienie i padaczkę. Mimo to, jak ustalono podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego mąż skarżącej jest w miarę samodzielny – korzystając z kuli sam porusza się po mieszkaniu, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie przyjmuje przygotowane posiłki i leki a nawet samodzielnie przygotowuje śniadanie i kolację. Co więcej, mąż skarżącej jest nawet w stanie pozostać w domu podczas nieobecności opiekuna co najmniej przez kilka godzin.

Jednocześnie z akt sprawy niewątpliwie wynika, że skarżąca wykonuje pomocnicze czynności: przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga w czynnościach higienicznych, w razie potrzeby wstawaniu z łóżka, robi zakupy, od czasu do czasu zawozi na wizyty lekarskie lub rehabilitacje oraz dba o dom.

W ocenie Sądu, zakres i charakter wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad mężem czynności nie uniemożliwia skarżącej wykonywania pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca nie wykonuje przy mężu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy nim w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że mąż skarżącej wykazuje dużą samodzielność w niezbędnych czynnościach życia codziennego.

W świetle tych okoliczności, zdaniem Sądu, orzekające organy prawidłowo stwierdziły, że nie zachodzi związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej mężowi w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności.

Z uwagi na powyższe, nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej mężowi przez skarżącą, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że jej zakres nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącej.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i brak sprzeciwu organu.