Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2067/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi [...] [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., którą wymierzono R. R. karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie, poza kasynem gry.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] wymierzył R. R. karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na trzech automatach, poza kasynem gry, w lokalu przy ul. [...] w [...].

Opis decyzji został doręczony skarżącemu na wskazany przez niego adres zamieszkania i odbiór tej przesyłki w dniu 20 grudnia 2013 r. potwierdziła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru matka skarżącego.

Skarżący nie złożył w terminie odwołania od decyzji z [...] grudnia 2013 r.

23 stycznia 2014 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] grudnia 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z [...] lutego 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

1 kwietnia 2014 r. skarżący złożył skargę na ww. postanowienie i jednocześnie złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r., zarzucając, że decyzja została wydana wobec osoby, która nie powinna być stroną postępowania.

Po rozpoznaniu skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3842/14 oddalił skargę.

Decyzją z [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r.

Po rozpoznaniu odwołania strony od własnej decyzji z [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej nie stwierdził zaistnienia przesłanki określonej w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jak również wykluczył zaistnienie innych, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej - przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Organ wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady ogólnej trwałości decyzji, na co wskazuje treść art. 128 o.p. i tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest możliwe wówczas, gdy decyzja taka zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności) określoną w art. 247 ustawy. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie jest ponownym rozpoznaniem sprawy podatkowej co do jej istoty, nie zastępuje ono bowiem zwyczajnego postępowania odwoławczego i nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Organ powołał się też na orzecznictwo sądów administracyjnych prezentujące pogląd, że organ podatkowy prowadząc postępowanie na podstawie art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej jest obowiązany badać czy w sprawie nie wystąpiła którakolwiek ze wskazanych tam przesłanek stwierdzenia nieważności i nie może ograniczać się tylko do badania czy decyzja ostateczna nie jest obarczona wadą wskazana we wniosku przez stronę. Organ wskazał, że w decyzji z [...] stycznia 2016 r., wydanej w wyniku prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie poddał badaniu wszystkie przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Działając w pierwszej instancji Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na temat wszystkich tych przesłanek stanowiących o legalności wydanego aktu, nie stwierdzając istnienia którejkolwiek z wymienionych wad kwalifikowanych. Rozpatrując, w związku ze złożonym odwołaniem, kwestię stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., Dyrektor Izby Celnej w Warszawie dokonał ponownej analizy przesłanek wskazanych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie w dniu 17 listopada 2010 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] w [...] przeprowadzili kontrolę urządzania gier na automatach w lokalu "[...]", mieszczącym się w [...] przy ul. [...] i ujawnili włączone do sieci elektrycznej i gotowe do eksploatacji automaty o nazwach: HOT SPOT, nr [...], CASH REELS, nr [...] oraz CASH REELS, nr [...]. Z uwagi na fakt, że lokal nie figuruje w urzędowej bazie danych jako legalny ośrodek gier, a automaty nie posiadają numerów identyfikacyjnych i rejestracyjnych, funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] w [...] przeprowadzili w miejscu ujawnienia oględziny urządzeń (opisane w protokole oględzin zewnętrznych z dnia [...] listopada 2010 r.). Na podstawie przeprowadzonych oględzin oraz przesłuchania świadków stwierdzono, że na przedmiotowych automatach urządzane są gry losowe wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych. W celu potwierdzenia czy gry na ujawnionych urządzeniach mają charakter gier losowych powołano biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w [...] mgr inż. R. R. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę fakt, iż urządzanie gier na skontrolowanych urządzeniach odbywało się w lokalu "[...]", mieszczącym się w [...] przy ul. [...], Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] prawidłowo odczytał swoją właściwość rzeczową i miejscową, oraz wszczął z urzędu postępowanie i następnie wymierzył karę pieniężną w formie decyzji. Natomiast, w związku ze złożeniem przez Stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w myśl art. 248 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organem właściwym do jego rozpoznania był Dyrektor Izby Celnej w Warszawie. W konkluzji organ stwierdził, że decyzja ostateczna Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nie narusza przepisów o właściwości, zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności z przesłanki wskazanej w art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Analizując decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. pod kątem istnienia podstawy prawnej do jej wydania organ stwierdził, że w dacie wydania rozstrzygnięcia istniały stosowne normy prawne stanowiące podstawę prawną, w oparciu o którą organ taką decyzję mógł i obowiązany był wydać. Organ powołał się na wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I FSK 115/07 , w którym sąd ten podkreślił, że "rdzeń znaczenia pojęcia decyzja wydana bez podstawy prawnej jest jednoznaczny, bo albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegających na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne". Stosownie do art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, zatem w postępowaniu dotyczącym wymiaru kary pieniężnej obowiązują zasady ogólne postępowania podatkowego. Uregulowane w powołanej ustawie zasady ogólne obejmują normy proceduralne, które obowiązują w całym toku postępowania i wyznaczają główne cechy postępowania przyjęte przez ustawodawcę. Zgodnie z zasadą praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa - zarówno materialnego jak i procesowego. Kształtowanie praw i obowiązków w drodze decyzji administracyjnej może być dokonywane jedynie w oparciu o źródła prawa powszechnie obowiązującego, stąd decyzja w sprawie kary pieniężnej nie może być oparta o akty wewnętrzne (np. zarządzenia, okólniki, wytyczne, instrukcje) - por. art. 93 Konstytucji RP. Zasada praworządności zobowiązuje zatem, aby w toku całego postępowania, począwszy od wszczęcia postępowania, poprzez postępowanie wyjaśniające oraz w fazie rozstrzygnięcia postępowania, wszelkie czynności organu prowadzącego postępowanie miały oparcie w obowiązujących regulacjach prawnych. W świetle powyższego, w sytuacji urządzania przez skarżącego gier na automatach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...], w oparciu o powołane w decyzji normy prawne, miał obowiązek orzeczenia w kwestii wymiaru kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Organ wskazał, że analiza przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - ustawy Ordynacja podatkowa oraz powołanej w decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] podstawy prawnej, tj.: art. 2 ust. 5, art. 4 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, wskazuje na istnienie podstaw prawnych do wydania, decyzji przez ten organ, nie została zatem spełniona przesłanka z art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej. Badając z kolei przesłankę wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa organ uznał ,ze z analizy akt sprawy nie wynika by podjęte przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] rozstrzygnięcie było sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" jest pojęciem nieostrym. Przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Natomiast jeżeli istnieje możliwość rozbieżności interpretacji konkretnej normy, czyli można podjąć na jej tle rozstrzygnięcia o różnej treści, a dla każdego z takich rozstrzygnięć można znaleźć oparte na prawidłowej wykładni argumenty, to w tej sytuacji żadnego z takich rozstrzygnięć nie można kwalifikować jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa musi być związane z konkretnym przepisem, którego treść nie budzi wątpliwości, a interpretacja w zasadzie nie wymaga sięgania po inne metody wykładni poza językową. Przeprowadzona przez Dyrektora Izby Ceinej w Warszawie analiza rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] pod kątem przesłanki rażącego naruszenia prawa nie potwierdziła zaistnienia kwalifikowanej wady tej decyzji. W decyzji, której dotyczy żądanie stwierdzenia nieważności, stwierdzono, że automaty: CASH REELS, nr urządzenia [...], CASH REELS, nr urządzenia [...] oraz HOT SPOT, nr urządzenia [...], które ujawniono w lokalu "[...]", mieszczącym się w [...] przy ul. [...], są urządzeniami elektronicznymi (komputerowymi), a gry dostępne na nich wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. są grami na urządzeniu elektronicznym, (komputerowym), organizowanymi w celach komercyjnych, w których nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale mającymi charakter losowy. Strona, mimo posługiwania się urządzeniami umożliwiającym gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących Jej działania, a więc koncesją na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1), zezwoleniem na prowadzenie salonu gry bingo pieniężnej (art. 6 ust. 2), zezwoleniem na urządzanie zakładów wzajemnych (art. 6 ust. 3), zezwoleniem na urządzanie loterii fantowych, gry bingo fantowe i loterii promocyjnych (art. 7 ust. 1), zgłoszeniem o zamiarze urządzenia loterii fantowych lub gry bingo fantowe, w których wartość puli wygranych nie przekracza kwoty bazowej, o której mowa w art. 70 (art. 7 ust. la), zezwoleniem na urządzanie loterii audiotekstowych (art. 7 ust. 2). Strona eksploatująca urządzenia umożliwiające grę na automatach, w rozumieniu art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, nie wykazała również, że przed udostępnieniem tych urządzeń grającym zadośćuczyniła obowiązkowi ich rejestracji stosownie do unormowań zawartych w art. 23a ustawy o grach hazardowych. Tym samym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] uznał, że takie działanie Strony wypełniło znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 2 wymierzył Stronie karę pieniężną w łącznej wysokości 36.000,00 zł z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem gry na trzech automatach. Organ wskazał na treść art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wskazującego kto podlega karze pieniężnej oraz art. 3 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Podał dalej, że art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych definiuje co jest grą na automatach wskazując, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W ocenie organu zestawienie powyższych przepisów, których treść nie budzi wątpliwości, z rozstrzygnięciem, zawartym w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], nie pozwala stwierdzić jakiejkolwiek sprzeczności, tym bardziej wyraźnej i oczywistej. Badając czwartą z przesłanek, tj. czy decyzja ostateczna Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie stwierdził aby było to kolejne rozstrzygnięcie co do istoty tej samej sprawy. Skoro zatem wskazana decyzja była pierwszym orzeczeniem w sprawie w danej instancji, sytuacja ta nie wypełnia przesłanki z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Tylko wtedy bowiem powyżej wymieniona przesłanka stwierdzenia nieważności będzie spełniona, gdy organ dwa razy rozpatrzy tożsamą sprawę i dwa razy kolejno po sobie będą wydane decyzje ostateczne. Kolejna z wad kwalifikowanych określona w art. 247 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa, na którą powołuje się strona żądając stwierdzenia nieważności, wskazuje, że decyzja może być skierowana i doręczona jedynie podmiotowi będącemu stroną w postępowaniu podatkowym, natomiast rozstrzygnięcie skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie skutkuje jej unieważnieniem. W przedmiotowej sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. została skierowana do Pana R. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], który w momencie kontroli był dysponentem lokalu [...] przy ul. [...] w [...]. Organ stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że strona [...] września 2010 r. zawarła umowę najmu lokalu użytkowego z I. M., współwłaścicielką lokalu. Umowa została zawarta na czas nieokreślony, natomiast jej rozwiązanie mogło nastąpić w drodze miesięcznego wypowiedzenia (punkt 2 umowy). Zgodnie z kolei z "Informacją", podpisaną zarówno przez najemcę jak i wynajmującego, z dniem 20 października 2010 r. rozwiązana została umowa najmu lokalu użytkowego przy ul. [...] w [...], przy czym jako termin zwrotu lokalu wskazano dzień 20 listopada 2010 r. Informacja taka została złożona w Urzędzie Skarbowym [...] w dniu [...] grudnia 2010 r. Z przesłuchań właścicieli lokalu: I. M. oraz B. M. wynika, że czynsz za wynajem lokalu został zapłacony przez R. R. za trzy miesiące, tj. za wrzesień, październik i listopad 2010 r. Powyższe zatem jednoznacznie wskazuje, że w dniu 17 listopada 2010 r., tj. w dniu kontroli lokalu przez funkcjonariuszy Służby Celnej, w trakcie której ujawnione zostały urządzenia do gier, to strona była dysponentem lokalu użytkowego przy ul. [...] w [...], w którym prowadziła działalność gospodarczą i prawidłowo została uznana za urządzającego gry na automatach. Odwołując się do internetowej wersji Słownika Języka Polskiego PWN organ wskazał, ze zwrot "urządzić- urządzać" znaczy tyle co: 1. wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty 2. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp. 3. zapewnić komuś dobre warunki materialne (http://www.sjp.pwn.pl). Według organu urządzać gry znaczy więc tyle, co zorganizować tego typu działalność, stworzyć warunki do prowadzenia gier, tj. czynności bezpośrednio podejmowanych przy grach hazardowych. Urządzanie gry jest więc zrealizowaniem przygotowań umożliwiających następnie jej prowadzenie, jest warunkiem koniecznym prowadzenia gry. Będą to zatem wszelkie działania polegające, np. na zapewnieniu warunków lokalowych i personelu, jak również dostarczeniu odpowiednich urządzeń do prowadzenia gier oraz zapewnieniu możliwości ich działania, np. poprzez udostępnienie dostępu do sieci elektrycznej (szeroko pojęta organizacja tych gier). W ocenie organu skoro ustalono, że R. R. był dysponentem lokalu w trakcie jego kontroli i urządzał w nim gry hazardowe na ujawnionych urządzeniach, to decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] wymierzająca stronie karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry została wydana prawidłowo. Organ uznał ponadto, że decyzja, której strona żąda stwierdzenia nieważności, nie jest obarczona wadą niewykonalności. Wskazał, że w art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej chodzi o niewykonalność zarówno ze względów prawnych (np. decyzja wydana z zastrzeżeniem niemożliwego do spełnienia warunku), jak też ze względów faktycznych (np. ustanawiająca obowiązek nie do spełnienia). Sam fakt, że ze względów ekonomicznych lub finansowych są trudności w jej wykonaniu, czy też adresat decyzji ma negatywne nastawienie do jej wykonania, nie świadczy o nieważności z powodu niewykonalności. W punkcie 7 § 1 art. 247 Ordynacji podatkowej wymieniono wadę powodującą nieważność decyzji na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa. Oznacza to, że sankcja nieważności musi być ustanowiona w przepisach odrębnych, a polski system prawa podatkowego nie zawiera takich przepisów. W ocenie organu nie ma podstaw również do stwierdzenia aby wykonanie ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. wiązało się z popełnieniem czynu zabronionego karą. Istota tej wady tkwi w takiej treści rozstrzygnięcia, która powodować może w razie wykonania w całości lub w części wypełnienie znamion czynu karalnego, a nie ma podstaw do twierdzenia, że dobrowolne uiszczenie bądź egzekucja wymierzonej decyzją organu I instancji kary pieniężnej stwarzało zagrożenie popełnieniem czynu karalnego.

W skardze na powyższą decyzję R. R. wniósł o jej uchylenie w całości i stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 247 § 1 pkt 5 o.p., ewentualnie w razie nieuwzględnienia powyższego, o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 o.p. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie

2. naruszenie art. 121 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 o.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędną ocenę dowodów.

W uzasadnieniu skarżący podnosił, że przed wszczęciem kontroli w dniu 17 listopada 2010 r. nie był już najemcą lokalu, w którym stwierdzono działające automaty do gier, gdyż rozwiązał umowę najmu i fizycznie opuścił lokal 20 października 2010 r., i tego samego dnia lokal został przekazany nowemu właścicielowi. Skarżący zarzucił również, że organy nie skierowały stosownego zapytania do producenta sprzętu, celem ustalenia kto był wynajmujący czy dzierżawcą tych urządzeń, co w przedmiotowej sprawie ma istotne znaczenie, gdyż fakt ten mógłby jednoznacznie przesądzić kto w dniu kontroli tj. 17 listopada 2010 r. był właścicielem owych urządzeń, a więc do kogo winna być kierowana decyzja o nałożeniu kary za urządzenie w lokalu użytkowym gir na automatach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte z w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, które jest postępowaniem nadzwyczajnym i odrębnym od postępowania, w którym weryfikowana decyzja została wydana. Spór w niniejszej sprawie dotyczy w istocie legalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w kwocie 36.0000 zł za urządzanie gry hazardowej na automacie do gry w najmowanym przez skarżącego lokalu [...] przy ul. [...] w [...].

Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, które to ustalenia uznał za prawidłowe (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Zgodnie z art. 247 § 1 o.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) została wydana bez podstawy prawnej;

3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;

8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Sąd podziela stanowisko organu podatkowego, że w sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 247 § 1 o.p. sytuacji. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji ostatecznych i przedmiotem takiego postępowania nie może być ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Postępowanie to nie może się przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony. Taka praktyka stanowiłaby naruszenie zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 127 o.p. Fakt, iż w przedmiotowej sprawie skarżący nie wniósł odwołania w trybie art. 223 o.p. nie uzasadnia rozpoznawania merytorycznych zarzutów w postepowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponadto niedopuszczalne jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z tej tylko przyczyny, że ocena zebranego materiału przez stronę jest inna niż organu. Trafność takiej oceny nie może być weryfikowana w ramach nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które jak już podniesiono, nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy, co do jej istoty. Takie działanie byłoby w istocie powtórnym orzekaniem w sprawie, co naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych i powołaną już wcześniej zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W trybie stwierdzenia nieważności decyzji bada się wyłącznie istnienie lub nieistnienie jednej z wad wymienionych w art. 247 § 1 o.p.

Sytuacja wskazana jako przesłanka nieważności w art. 247 § 1 pkt 5 o.p. występuje wówczas, gdy decyzja podatkowa dotyczy podmiotu niebędącego stroną stosunku prawnego, który był przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ podatkowy prawidłowo przypisał skarżącemu obowiązek zapłaty kary pieniężnej w konsekwencji ustalenia, że urządzał on gry na automacie, poza kasynem gry. Okoliczności stanu faktycznego sprawy rozpoznawanej przez sąd zostały ustalone przez organ celny pierwszej instancji prawidłowo i strona nie przedstawiła przekonujących dowodów, które pozwoliłby na podważenie ustaleń zawartych w decyzji ostatecznej. Z uzasadnienia objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r., wynika jasno i bez wątpliwości, że skarżący był dysponentem lokalu, w którym funkcjonariusze celni w trakcie kontroli przeprowadzonej 17 listopada 2010 r. stwierdzili trzy włączone i gotowe do eksploatacji automaty do gier hazardowych oraz zeszyt, w którym zapisywano kwoty wygranych na poszczególnych maszynach. Na podstawie znajdującej się a w aktach administracyjnych umowy najmu lokalu z 21 września 2010 r. oraz oświadczenia o jej rozwiązaniu zatytułowanym "Informacja" jak również zeznań świadka – właściciela lokalu Naczelnik UC ustalił w decyzji, że w dacie przeprowadzenia kontroli skarżący był najemcą lokalu, do którego klucze zwrócił właścicielowi dopiero 20 listopada 2010 r. Wobec podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że w dacie przeprowadzenia kontroli nie był on już dysponentem lokalu, gdyż zwrócił go właścicielowi 20 października 2010 r., tj. w dacie rozwiązania umowy najmu, Naczelnik UC przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające w toku którego przesłuchał właściciela lokalu, jak też skarżącego, a następnie w oparciu o zgromadzone dowody ustalił, że skarżący urządzał gry ba automatach poza kasynem gry i zastosował wobec niego sankcję przewidzianą w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.h.g. Naczelnik UC wydając decyzję z [...] grudnia 2013 r. dysponował wszystkimi dowodami, na które skarżący powoływał się w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji i które w ocenie skarżącego mają wykazywać że opuścił on lokal jeszcze przed datą przeprowadzenia kontroli przez funkcjonariuszy celnych. Niewątpliwie zachodzi sprzeczność pomiędzy oświadczeniem pisemnym B. M. z 7 marca 2011 r., w którym stwierdził on, że skarżący opuścił lokal 20 października 2010 r., a jego zeznaniami, że skarżący zwrócił mu klucze do lokalu po 20 listopada 2010 r. jednak ta sprzeczność była przedmiotem postępowania wyjaśniającego gdyż przesłuchiwany jako świadek B. M. po pouczeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, wyjaśnił przyczyny podpisania przez niego oświadczenia z 7 marca 2011 r. Skoro ostatecznie Naczelnik UC w uzasadnieniu decyzji ustalił, że skarżący w dacie przeprowadzenia kontroli przez funkcjonariuszy celnych był najemcą lokalu przy ul. [...] w [...], oznacza to iż uznał on za bardziej wiarygodne zeznania właściciela lokalu i oświadczenia o rozwiązaniu umowy najmu lokalu ("Informacja"), z których że skarżący opuścił lokal 20 listopada 2010 r., a nie oświadczenie pisemne właściciela lokalu z 7 marca 2011 r., w którym stwierdził on, że skarżący opuścił lokal 20 października 2010 r. Samo zaś przyjęcie przez organ odmiennego od zapatrywania skarżącego stanowiska w kwestii ustaleń faktycznych na podstawie zgromadzonego w postępowaniu poprzedzającym decyzję materiału dowodowego nie może być traktowane jako uchybienie uprawniające do zastosowania sankcji nieważności.

Konkludując, bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 o.p. gdyż nie zachodziły wskazane w tym przepisie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Podniesione przez skarżącego zarzuty nie stanowią podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ nie wskazują na wystąpienie przesłanek określonych w art. 247 § 1 o.p., które z kolei stanowiłyby podstawę do wzruszenia w tym trybie rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] grudnia 2013 r., które nie zostało przez skarżącego zaskarżone w trybie odwoławczym.

W związku z powyższym sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.