Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 113/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 181, art. 240 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: § 3, § 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 74 poz 674
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych zharmonizowanych

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej, po wznowieniu postępowania o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], , na podstawie art. 207, art. 52 § 1 pkt 2, art. 53 § 1, § 2, § 3, § 5 pkt 1, art. 245 § pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej: Op.), art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257, ze zm.) oraz § 2 - § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych zharmonizowanych (Dz. U. nr 74, poz. 674, zwanego dalej Rozporządzeniem), po wznowieniu postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r., dotyczącego wniosku Spółki A z siedzibą w P. z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej piwa dokonanej według dokumentu UDT z [...] lutego 2009 r., wypełnionego na podstawie faktury VAT WDT nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r.:

- uchylił w całości powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. orzekającą zwrot podatku akcyzowego zapłaconego na terytorium kraju w łącznej kwocie [...] zł,

- odmówił zwrotu tego podatku w kwocie [...] zł,

- orzekł kwotę podatku akcyzowego nienależnie otrzymanego, podlegającą zwrotowi w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi od dnia zwrotu podatku akcyzowego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] lutego 2009 r., uzupełnionym w dniu 15 kwietnia 2009 r., strona zwróciła się o zwrot podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej piwa, dokonanej według dokumentu UDT z [...] lutego 2009 r., wypełnionego na podstawie faktury VAT WDT nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Do wniosku załączono m. in. kartę nr 3 UDT, fakturę VAT WDT wraz z wykazem faktur od których został zapłacony podatek akcyzowy, wyliczenie akcyzy do faktury WDT, faktury VAT, kartę dokumentu CMR, kserokopię zaświadczenia Urzędu Celnego w O. "o rejestracji podatku od piwa" przez podatnika J.A. wraz z tłumaczeniem z języka czeskiego, potwierdzenie dokonania płatności dokonanej przez J.A. wraz z tłumaczeniem z języka czeskiego oraz karty produktów.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] organ I instancji orzekł o zwrocie podatku akcyzowego w kwocie [...] zł.

W dniu [...] maja 2011 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Wydziału d/z Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Zarządu w P. CBŚ KGP z dnia [...] maja 2011 r., skorygowane pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., z informacją o nieprawidłowościach w zakresie dostaw wewnątrzwspólnotowych dokonywanych przez stronę do Czech. Z dokumentu CMR wynika, że [...] palety z piwem dostarczył do Czech przedsiębiorca działający pod firmą B, tymczasem zeznania T. K., jego kierowców oraz zabezpieczona dokumentacja nie potwierdzały wykonania transportu na rzecz firmy J.A..

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w P., działając na podstawie art. 243 § 1 i § 2 w związku z art. 240 §1 pkt 5 oraz art. 241 §1 Op., wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. W toku postępowania czeskie władze celne nie potwierdziły (w ramach Systemu Weryfikacji Przemieszczania Towarów MVS) ujęcia wyrobów w rejestrze odbiorcy, otrzymanej ilości wyrobów akcyzowych oraz zapłaty akcyzy od towarów wymienionych w przedmiotowym dokumencie UDT z [...] lutego 2009 r., a tym samym nie potwierdziły dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa do wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. Organ I instancji stwierdził wobec tego, że nie nastąpiło rzeczywiste przemieszczenie wyrobów z Polski do Czech i nie została uiszczona akcyza w państwie członkowskim przeznaczenia wyrobów akcyzowych. Przedłożone przez stronę dokumenty nie potwierdzały stanu faktycznego i nie dawały podstaw do dokonania zwrotu podatku akcyzowego. Strona nie wykazała w toku prowadzonego postępowania, że dochowała należytej staranności, by dostawa wewnątrzwspólnotowa odbyła się zgodnie z przepisami prawa. Złożyła natomiast podpis w polu nr 22 dokumentu CMR potwierdzając prawidłowość danych, których prawdziwość została podważona w trakcie śledztwa prowadzonego przez Wydział do zadań Zorganizowanej Przestępczości Ekonomicznej Zarządu w P. CBŚ KGP. Strona nie wykazała też, że zwrot podatku nastąpił nie z jej winy.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Op. poprzez sprzeczność ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i bezpodstawną odmowę dania wiary dokumentom przedstawionym przez stronę – w szczególności odpisowi potwierdzenia wykonania płatności w Czechach przez J.A. oraz dokumentowi UDT z dnia [...] lutego 2009 r. (dokumenty te potwierdzają dokonanie dostawy i uiszczenie akcyzy w Czechach),

- art. 82 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009r., nr 3, poz. 11, zwanej dalej: u.p.a.) poprzez uzależnienie zwrotu akcyzy od potwierdzenia danych przez czeski urząd celny w ramach Systemu Weryfikacji Przemieszczania Towarów MVS w zakresie dostawy wewnątrzwspólnotowej – bez uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 210 § 4 w zw. z art. 191 Op. poprzez niewykazanie przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności odpisowi potwierdzenia wykonania płatności w Czechach przez J.A. oraz dokumentowi UDT z dnia [...] lutego 2009 r.,

- art. 122, art. 187 i art. 190 Op. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ własnego postępowania dowodowego w kwestii prawdziwości danych objętych treścią faktury WDT nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. i oparcie się jedynie na pismach organów ścigania, nie stanowiących dowodu bezpośredniego.

Strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op., w związku z art. 10 ust. 1 i art. 20 ust. 1 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. WE L 76 z dnia 23 marca 1992 r.) oraz art. 82 ust. 1 pkt 3 u.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zachodziła okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania, wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 Op., albowiem doszło do ujawnienia nowych istotnych okoliczności, istniejących w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji, a nieznanych organowi podatkowemu. Okoliczności te zostały ujawnione w toku prowadzonego postępowania karnego, a zdaniem organu odwoławczego zgodnie z art. 181 Op. organ podatkowy mógł wykorzystać materiały dowodowe (w tym zeznania świadków) gromadzone w toku innego postępowania. Organy ścigania dokonały przesłuchań członków grupy przestępczej (P.R., D.W., P.B., właścicieli i kierowców firm transportowych oraz hurtowni organizujących dostawy, w tym Spółki A).

Spółka A pozorowała dokonywanie dostaw piwa do odbiorców w Czechach w latach 2008 – 2009 (do firmy J.A. zorganizowanej wspólnie z D.W.). Dostawy realizowano jedynie poprzez przepływ dokumentów, natomiast piwo było przewożone do Wielkiej Brytanii. Potwierdzili to pracownicy odpowiednich przedsiębiorców transportowych (C, D i E). Przedstawione przez stronę dokumenty CMR były wobec tego fałszowane i nie odzwierciedlały one rzeczywistego przemieszczenia wyrobów akcyzowych do Czech. Stwierdzono, że również dokumenty UDT były potwierdzane sfałszowanymi pieczęciami czeskiego urzędu celnego. Czeskie organy celne nie potwierdziły ponadto uiszczenia podatku akcyzowego w Czechach.

Organ II instancji wskazał ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji, iż Spółka A nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, ponieważ nie sprawdzała ona dokumentów zabezpieczających płatność akcyzy w kraju dostawy ani nie skorzystała z możliwości rozliczenia podatku VAT (ze stawką 0 %), co stanowiło działanie nieekonomiczne. Strona nie weryfikowała również dostarczanych dokumentów pod kątem ich prawdziwości. Strona nie dochowała ostatecznie warunków do otrzymania zwrotu akcyzy w trybie art. 82 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym.

W skardze na powyższą decyzję Strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:

- art. 20 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. UE L z dnia 23 marca 1992 r.) poprzez jego błędną interpretację i nieprzyjęcie, że przestępstwo zostało popełnione w Czechach i w tym kraju należało wymierzyć podatek akcyzowy,

- art. 82 ust. 2a-2g ustawy akcyzowej poprzez błędne przyjęcie, że nieprawidłowości dotyczące przemieszczania towarów powstały lub też zostały stwierdzone na terenie Polski,

- art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 1 Op. poprzez sprzeczność ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i bezpodstawną odmowę dania wiary dokumentom przedstawionym przez stronę – w szczególności niewyjaśnienie, czy towar został rzeczywiście dostarczony do odbiorcy J.A., co ma istotne znaczenie dla ustalenia, w którym państwie będzie pobierany podatek akcyzowy,

- art. 210 § 4 w zw. z art. 191 Op. poprzez niewykazanie przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności potwierdzeniu wykonania płatności akcyzy w państwie członkowskim oraz dokumentowi CMR i dokumentowi UDT z dnia [...] lutego 2009 r.,

- art. 122, art. 187 i art. 190 Op. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ podatkowy uzupełniającego postępowania dowodowego w kwestii prawdziwości danych objętych treścią faktury z dnia [...] lutego 2009 r. i oparcie się w tym względzie jedynie na informacyjnych danych Systemu Weryfikacji Przemieszczenia Towarów.

Strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że materiał dowodowy jest wystarczający do przyjęcia, że sporny towar w postaci palet piwa opuścił terytorium Polski i został wywieziony na teren Republiki Czeskiej, odebrany przez kontrahenta strony skarżącej J.A., który również uiścił kwotę [...] CZK jako całościowe zabezpieczenie przesyłki z Polski. W wypadku uznania prawidłowego działania po stronie skarżącego podatek akcyzowy winien być wymierzony w Czechach, a nie w Polsce – zgodnie z art. 20 ust. 1 dyrektywy 92/12/EWG. W sytuacji prawidłowego rozliczenia akcyzy zgodnie z przepisami państwa przeznaczenia, nieprawidłowości dotyczące przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, jakie wystąpiły na terenie tego kraju, nie mogą skutkować negatywnymi konsekwencjami w Polsce. Fakt przemieszczenia towaru do Czech wynikać ma z okazanego dokumentu UDT i dokumentu CMR. Organ nie wykazał, że nieprawidłowości wystąpiły na terenie Polski, co oznaczałoby konieczność obciążenia skarżącego negatywnymi konsekwencjami podatkowymi. Ponadto zdaniem strony skarżącej minął okres 3 lat dający organom możliwość żądania zwrotu niesłusznie zwróconego podatku akcyzowego w przypadku, gdy ujawnione zostały nieprawidłowości podczas dokonywania dostawy wewnątrzwspólnotowej.

Brak potwierdzenia przez organy czeskie ilości wyrobów akcyzowych otrzymanych przez odbiorcę winien być oceniany na tle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego organy podatkowe winny dokonać we własnym zakresie przesłuchania w charakterze świadków kierowców dokonujących dostawy piwa do miejscowości O. w Czechach na mocy faktury z dnia [...] lutego 2009 r. w obecności skarżącego i jego pełnomocnika w celu umożliwienia im zadawania pytań dotyczących wykonanego transportu. Według strony organy zastąpiły dowody bezpośrednie (przesłuchania kierowców) dowodami pośrednimi – informacją z Systemu Weryfikacji Przemieszczania Towarów. Przy ocenie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącego organ celny nie wskazał podstawy prawnej, w oparciu o którą miał on obowiązek zgłosić się do agencji celnych wystawiających dokument zabezpieczający płatność akcyzy w kraju dostawy z zapytaniem o jego autentyczność i dopiero po jego potwierdzeniu wydać piwo. Takie tezy organu wynikają jedynie z przesłuchania P.R. z dnia [...] października 2011 r., którego zeznania jako osoby podejrzanej o działanie w zorganizowanej grupie przestępczej nie są wiarygodne. Skarżący powołał się nadto na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości dotyczące zachowania przez przedsiębiorcę należytej staranności w celu upewnienia się, że określone transakcje gospodarcze nie są związane z przestępstwem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Podniósł także, że zarzut przedawnienia terminu do egzekwowania niesłusznie zwróconego podatku jest niezasadny. Państwem, w którym należny był podatek akcyzowy była Polska, a nie Czechy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzję orzekającą zwrot skarżącemu zapłaconego na terenie kraju podatku akcyzowego w łącznej kwocie [...] zł, uwzględniając w całości wniosek złożony przez podatnika.

Po wydaniu powyższej decyzji organ I instancji wznowił z urzędu postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej postępowanie w niniejszej sprawie. Podstawą wznowienia postępowania było pismo CBŚ w P. z dnia [...] maja 2011 r. informujące o nieprawidłowościach występujących w zakresie dokonywanych przez stronę dostaw wewnątrzwspólnotowych do Czech. Odnośnie dokumentu UDT [...] z [...] lutego 2009 r. organ wskazał, że z dokumentu CMR wynika dokonanie dostawy [...] palet z piwem do miejscowości O. przez firmę B. Tymczasem dostawy tej nie potwierdziły zeznania T.K., jego kierowców oraz zabezpieczona w jego firmie dokumentacja.

W myśl dyspozycji art. 240 § 1 pkt 5 Op. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).

Z akt administracyjnych wynika, że organy obu instancji zasadnie uznały, że w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania wskazane w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz do orzeczenia o odmowie zwrotu podatku akcyzowego i do orzeczenia o kwocie podatku akcyzowego nienależnie otrzymanego, podlegającej zwrotowi w wysokości [...] zł.

W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14.04.2004 r. w sprawie zwrotu akcyzy od wyrobów akcyzowych zharmonizowanych (Dz. U. Nr 74, poz. 674) zwrot akcyzy następuje na pisemny wniosek podatnika, złożony do właściwego naczelnika urzędu celnego przed dokonaniem dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów zharmonizowanych. Do wniosku dołącza się:

- dokumenty potwierdzające zapłatę na terytorium kraju akcyzy za wyroby akcyzowe zharmonizowane,

- dokumenty dotyczące dostawy wewnątrzwspólnotowej, w szczególności kopię pierwszej karty uproszczonego dokumentu towarzyszącego bądź kopię dokumentu handlowego, który zawiera takie same dane, jakie są wymagane dla uproszczonego dokumentu towarzyszącego.

Zgodnie z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia właściwy naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję o wysokości uznanej kwoty zwrotu akcyzy i dokonuje zwrotu tej kwoty po przedstawieniu dokumentów:

- potwierdzających zapłatę akcyzy lub jej zabezpieczenia w państwie członkowskim przeznaczenia wyrobów akcyzowych zharmonizowanych,

- potwierdzenia na trzeciej stronie uproszczonego dokumentu towarzyszącego otrzymania przez odbiorcę z państwa członkowskiego wyrobów akcyzowych zharmonizowanych,

- faktur i innych dokumentów potwierdzających dokonanie dostawy.

Organ I instancji po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. orzekającej o zwrocie podatku akcyzowego otrzymał informację oraz uzyskał materiał dowodowy, z którego wynika, że zwrot podatku był niezasadny, gdyż w niniejszej sprawie nie doszło do fizycznego przemieszczenia wyrobów akcyzowych z Polski na teren Czech. Nie zaistniała zatem przesłanka zwrotu podatku, bowiem nie miała miejsca dostawa wewnątrzwspólnotowa na podstawie przedłożonego przez stronę skarżącą dokumentu UDT [...] z dnia [...] lutego 2009 r.

Z akt administracyjnych wynika nadto, że organy dokonały w sprawie wyczerpujących i prawidłowych ustaleń faktycznych, opierając się na analizie dokumentacji przedłożonej przez stronę, informacjach od czeskich organów celnych i czeskich organów ścigania oraz na materiałach zebranych w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko członkom grupy starającej się uzyskiwać od organów podatkowych bezzasadny zwrot podatku akcyzowego.

Z ustaleń tych wynika, że organ I instancji wystąpił w ramach Systemu Weryfikacji Przemieszczania Towarów (MVS) z zapłaconą akcyzą o zweryfikowanie danych wynikających z dokumentu UDT [...] z dnia [...] lutego 2009 r. (w zakresie potwierdzenia otrzymanej ilości wyrobów akcyzowych i potwierdzenia uiszczenia podatku akcyzowego w Czechach). W odpowiedzi czeskie władze celne nie potwierdziły danych wynikających z powyższego dokumentu, a tym samym nie potwierdziły dokonania procedury dostawy wewnątrzwspólnotowej. Wbrew stanowisku strony skarżącej odpowiedź organu czeskiego była istotnym dowodem w sprawie wskazującym bezpośrednio na brak przesłanki do zwrotu podatku akcyzowego.

Polskie organy podatkowe dokonywały jednak dalszych ustaleń faktycznych, mających wskazać precyzyjnie mechanizmy procederu zmierzającego do bezpodstawnego uzyskania zwrotu podatku. W tym zakresie organy podatkowe wzięły pod uwagę materiał dowodowy zebrany w ramach prowadzonego śledztwa CBŚ. W ramach tych postępowań organy dokonały m. in. przesłuchań organizatorów grupy przestępczej – P.R., D.W., P.B., właścicieli i kierowców firm transportowych oraz właścicieli hurtowni organizujących dostawy. Możliwość skorzystania z takiego środka dowodowego wynika wprost z art. 181 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być również materiały zgromadzone w toku postępowania karnego lub karnoskarbowego. Przepis ten daje zatem możliwość odejścia od zasady bezpośredniości postępowania dowodowego i oparcia rozstrzygnięcia jedynie na dowodach przeprowadzonych przez organ rozstrzygający sprawę (zob. P. Pietrasz, komentarz do art. 181 Ordynacji podatkowej, lex 2013). Zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie nie istnieje prawny nakaz powtarzania w postępowaniu podatkowym przesłuchania świadka zeznającego uprzednio w postępowaniu karnym. Korzystanie z tak uzyskanych zeznań nie może wobec tego naruszać zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Przyjmuje się natomiast możliwość żądania powtórzenia takiego przesłuchania, ale tylko wówczas, gdy zainteresowana strona wskaże na konkretne istotne okoliczności faktyczne niezbędne do wyjaśnienia lub sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu z dotychczasowym zebranym materiałem dowodowym (P. Pietrasz, komentarz do art. 181 Ordynacji podatkowej, lex 2013; wyrok NSA z 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 110/07, lex nr 377583).

W niniejszej sprawie na podstawie materiałów z postępowania karnego ustalono, że skarżący dokonywał fikcyjnych dostaw wewnątrzwspólnotowych towarów akcyzowych w postaci piwa z zapłaconym w Polsce podatkiem akcyzowym do odbiorcy w Czechach. Firmę zorganizował w Czechach J.A. współpracujący z D.W., organizującym działanie grupy na terenie Polski. W rzeczywistości dostawy do Czech odbywały się jedynie poprzez obrót dokumentów, a piwo było wywożone do Wielkiej Brytanii. Wskazywane w dokumentach firmy transportowe dokonywały przewozów towarowych do Anglii lub wyłącznie na terenie Polski. Potwierdzili to właściciele firm transportowych oraz kierowcy i inni ich pracownicy – A. K. (właściciel firmy C), D.P. z firmy D oraz K.P. i M.P. (właściciele firmy E). Kierowcy firm B., E, F potwierdzili natomiast wykonywanie transportu towarów na terenie kraju, mimo tego, że na dokumentach transportowych widniały pieczątki dokumentujące wykonywanie usługi transportowej do Czech. Z materiału dowodowego zgromadzonego w powyższych postępowaniach przygotowawczych wynika jednoznacznie fikcyjny charakter dostaw piwa dokonywanych do Czech.

W świetle zebranego materiału dowodowego jako niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące nieprzeprowadzenia własnego postępowania dowodowego i oparcia się jedynie na danych uzyskanych od organów czeskich i polskich organów ścigania. W odwołaniu i we wniesionej skardze strona zarzucała organom podatkowym naruszenie zasady czynnego udziału podatnika w postępowaniu, polegające na odmowie powtórzenia w postępowaniu podatkowym zeznań świadków – pracowników przedsiębiorcy działającego pod firmą B, którzy mieli dostarczyć wyrób akcyzowy do miejscowości O. w Czechach. Zarówno jednak w odwołaniu, jak i skardze strona nie wykazała w żaden sposób zasadności powtórzenia zeznań tych świadków złożonych uprzednio w postępowaniu karnym. Nie wskazano w szczególności konkretnych okoliczności faktycznych niezbędnych do wyjaśnienia lub sprzeczności tych zeznań z innym zebranym materiałem dowodowym. W toku prowadzonego postępowania strona skarżąca nie uzasadniła merytorycznie konieczności uzupełnienia materiału dowodowego z postępowania karnego, w szczególności nie uczyniła tego po wezwaniu jej przez organ I i II instancji do zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej (k. 69 i 89 akt adm.). Z tego względu brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do uznania, że oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków złożonych w postępowaniu karnym prowadziło do ograniczenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Niezasadny okazał się także zarzut bezpodstawnej odmowy dania wiary dokumentom przedstawionym przez stronę (dokument CMR, UDT z [...] lutego 2009 r. i potwierdzenie wykonania płatności w Czechach przez J.A.). Organ podatkowy uzasadnił bowiem swoje stanowisko w wyczerpujący i przekonujący sposób. W kwestii dokumentu CMR wskazano, że został on podbity pieczątką firmową przez M.S., co potwierdzać miało wykonywanie transportu do Czech. Na praktykę tego rodzaju wskazał w swoich zeznaniach z dnia [...] czerwca 2012 r. D.W.. Dyrekcja Celna w O. stwierdziła w piśmie z dnia [...] października 2011 r., że pieczątka przystawiona na dokumencie UDT z [...] lutego 2009 r. nie jest pieczęcią zarejestrowaną w tym Urzędzie i potwierdzającą dokonanie dostawy wyrobów akcyzowych, a tego typu pieczęcie są przybijane jedynie jako potwierdzenie wpływu dokumentów. Organ podatkowy miał również podstawy do podważenia wiarygodności dokumentu mającego wskazywać na dokonanie zapłaty podatku akcyzowego przez J.A., albowiem nie potwierdził tego Urząd Celny w O.. Wskazać należy ponadto, że w ramach pomocy prawnej Prokuratura Czeska udzieliła też odpowiedzi o nieistnieniu w banku G rachunku J.A., z którego miał on dokonywać zapłaty podatku akcyzowego w Czechach.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, opierając się na dokumentacji uzyskanej przez czeskie organy celne oraz polskie organy ścigania. Uzasadnione było zakwestionowanie wiarygodności dokumentów przedłożonych przez stronę (dokument UDT, CMR i potwierdzenie zapłaty podatku akcyzowego w Czechach). Organy szczegółowo wskazały w uzasadnieniach swoich decyzji, że zakwestionowane dokumenty nie odzwierciedlały rzeczywistych dostaw wyrobów akcyzowych, a ustalenia w tym zakresie były oparte również na zeznaniach osób organizujących proceder wymuszania od Skarbu Państwa zwrotu nienależnego podatku akcyzowego. Podkreślić przy tym należy, że zeznania D.W., P.R. i P.B. były zgodne i spójne. Ich wyjaśnienia dotyczące organizowania fikcyjnych przewozów towarów do Czech zostały przy tym potwierdzone przez właścicieli lub kierowców firm transportowych, które miały dokonywać zakwestionowanych przewozów.

Zachowano też zasadę czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu, gdyż skarżący mógł wypowiadać się co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, czego nie uczynił z własnej woli zarówno w postępowaniu przez organem I, jak i organem II instancji.

Ostatecznie organy podatkowe trafnie stwierdziły brak podstaw do orzeczenia o zwrocie podatku akcyzowego, albowiem nie doszło do fizycznego przemieszczenia wyrobów akcyzowych (piwa) do Czech i nie uiszczono w tym kraju podatku akcyzowego. Były to istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o zwrocie podatku, nieznane organowi I instancji w tej dacie.

Wskazać należy ponadto, że niezasadny był również zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. (poprzez jego błędną interpretację i nieprzyjęcie, że przestępstwo zostało popełnione w Czechach i w tym kraju należało wymierzyć podatek akcyzowy) oraz art. 82 ust. 2a-2g ustawy o podatku akcyzowym (przez przyjęcie, że nieprawidłowości dotyczące przemieszczania towarów zostały stwierdzone na terenie Polski ).

Przepis art. 20 ww. dyrektywy dotyczy stwierdzenia nieprawidłowości lub przestępstwa w związku z ustawą w trakcie przemieszczenia wymagającego nałożenia podatku akcyzowego i stanowi on, że podatek jest należny w państwie UE, w którym stwierdzono przestępstwo lub nieprawidłowość – od osoby fizycznej lub prawnej gwarantującej uiszczenie podatku. Przepis ten odnosi się do przemieszczeń wyrobów akcyzowych w ramach systemu zawieszenia poboru akcyzy, a nałożenie podatku jest związane z wystąpieniem nieprawidłowości lub przestępstwa w trakcie przemieszczenia. Zdaniem skarżącego zastosowanie przepisu wynikać miało z faktu uiszczenia podatku akcyzowego w Czechach.

Zasada powyższa została implementowana do krajowego porządku prawnego w dodanych od dnia 1 września 2010 r. przepisach art. 82 ust. 2 a – 2 g ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Ustawodawca polski określił kompetencje organów polskich do pobrania akcyzy na terytorium kraju w stosunku do wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą przemieszczanych przez terytorium Unii Europejskiej. Mają one obowiązek powiadomienia właściwych władz podatkowych państwa członkowskiego UE, z którego dokonano wysyłki. Zasada powyższa ma zapobiegać zagrożeniu wystąpienia podwójnego opodatkowania.

Zasadnie jednak organ II instancji stwierdził w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie takiego zagrożenia być nie mogło z powodu jednoznacznego stwierdzenia, że od przedmiotowych wyrobów akcyzowych nie uiszczono podatku akcyzowego na terenie Czech. Organ wskazał na treść art. 20 dyrektywy, z którego wynika, że nawet gdyby podatek został uiszczony w Czechach, to akcyza byłaby należna w Polsce, gdyż wykluczono możliwość dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej na teren Czech. Trzyletni termin do dokonania korekty miejsca poboru akcyzy wskazany w art. 20 ust. 4 dyrektywy nie miał zastosowania w sprawie, gdyż podatek akcyzowy nie został pobrany w innym państwie członkowskim UE niż Polska. Organ podatkowy zasadnie stwierdził przy tym, że 3-letni termin wskazany w art. 20 ust. 4 dyrektywy nie jest terminem przedawnienia dochodzenia należności podatkowych, a jedynie terminem do dokonania korekty miejsca poboru akcyzy.

W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało w 2009 roku, wobec czego nie upłynął skutecznie termin przedawnienia zobowiązania wskazany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).