Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1191/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.73 ust.5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: par.4 plt 1, par.2 pkt 10 lit b, par. 4 pkt 1, par.5 pkt 2, 3 i 5 , par. 8 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 34 poz 200
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Sz. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2005 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatu P. i Miasta Sz. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Sz. z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Sz. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [..] r. nr [..] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej: "kpa") w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm., zwanej dalej "ustawa o ARiMR") Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu P. i Miasta S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. w dniu [...] r. ustalającą P. Spółce z o.o. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za [..] rok.

Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, co następuje.

P. Spółka z o.o. z siedzibą w S. złożyła w dniu [..]r., zmieniany w dniach [..] r. i [...]r., wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na [..] rok w ramach PROW [..].

W dniu [..] r. w gospodarstwie Spółki została przeprowadzona kontrola w zakresie realizacji zamierzeń rolnośrodowiskowych.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r. nr [...] przyznano Spółce płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] rok do areału zatwierdzonego w następujących wariantach:

-[..] ha,

-[..] ha,

-[..] ha,

na łączną kwotę [...] zł, która została przekazana Spółce w dniu [..] r.

Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie, a organ odwoławczy utrzymał ją w mocy.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu P. ARiMR w S. odmówił Spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowych na [..] rok ze względu na brak planu rolnośrodowiskowego opracowanego zgodnie z wymogami prawa. Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., utrzymał tę decyzję w mocy. Na skutek zaskarżenia jej do WSA w S., sąd wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 551/09 oddalił skargę i stwierdził, że "w świetle ustaleń faktycznych prawidłowo został zastosowany przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2., skoro Spółka P. takim planem rolnośrodowiskowym nie dysponowała." Skarga kasacyjna Spółki od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 186/10.

Powołując się na powyższe ustalenia Kierownik Biura Powiatowego poinformował Spółkę pismem z dnia 31 października 2012 r. (doręczonym 5 listopada 2012 r.) o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] rok w wysokości [...] zł.

Kierownik Biura P. ARiMR w S. zawiadomił Spółkę w dniu

1 marca 2013 r. (data doręczenia) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatu P. ARiMR w S. ustalił Spółce kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł, uzyskanych na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Powołując się na § 17 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 34, poz. 200 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzenie rolnośrodkowiskowe"), organ stwierdził, że istnieją podstawy do zwrotu płatności, ponieważ Spółka nie miała opracowanego planu rolnośrodowiskowego spełniającego wymogi określone w odpowiednich przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego ( § 4 pkt 1, §2 pkt 10 lit b, §4 pkt 1, §5 pkt 2, 3 i 5, §8 pkt 2 i 3). Powołując się na przepis art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zaistniały w sprawie okoliczności skutkujące odstąpieniem od dochodzenia kwot nienależnie wypłaconych. Organ wyjaśnił, że wypłata Spółce w dniu [..] r. środków nie została dokonana na skutek niemożliwej do wykrycia przez rolnika pomyłki właściwego organu (art. 74 ust. 3 ww. rozporządzenia), a od daty wypłaty do dnia pierwszego powiadomienia rolnika o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (zawiadomienie z dnia [...] r.) nie minęło jeszcze 10 lat. Organ stwierdził, że od dnia wypłaty minęły 4 lata, jednak okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że Spółka działała w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia). Organ ten wskazał, że Spółka miała świadomość naruszenia warunku zobowiązania, jakie na siebie przyjęła. Nawet błędne przekonanie Spółki nie usprawiedliwia błędu Spółki.

Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności faktycznych, zwalniających Spółkę z obowiązku zwrotu pobranych płatności.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w zakresie zwrotu nienależnie pobranej płatności, zarzuciła:

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że Spółka nie miała opracowanego, zgodnie z warunkami określonymi w §4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, planu działalności rolnośrodowiskowej i w konsekwencji nieusprawiedliwione zastosowanie §17 ust. 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia rolnośrodowiskowego,

-brak uzasadnienia w zakresie stanu faktycznego,

-naruszenie przepisu 28 ust. 1 i 3 ustawy o płatnościach rolnośrodowiskowych 2007-2013, poprzez jego zastosowanie mimo nieobowiązywania tej ustawy w zakresie przedmiotowej płatności,

- z ostrożności procesowej zarzuciła także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że beneficjent działał w złej wierze i, w konsekwencji zarzuciła nie zastosowanie przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku.

Organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brzmienie przepisu §17 ust. 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia rolnośrodowiskowego i powołał się na swoją ostateczną decyzję z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na [...] rok, w której wykazano, że Spółka od [...] roku, a także w okresie objętym wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową nie posiadała planu działalności rolnośrodowiskowej. Organ odwoławczy wskazał, że skarga na tę decyzję została oddalona. Skargę kasacyjną Spółki Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 186/10. Zdaniem organu, sporne kwestie dotyczące sporządzenia i posiadania przez Spółkę prawidłowego planu działalności rolnośrodowiskowej od roku [...] na kolejne lata jej udziału w Programie rolnośrodowiskowym zostały ostatecznie rozstrzygnięte przez NSA w orzeczeniu z dnia 9 marca 2011 r.

Organ ten stwierdził, że Spółka nie miała sporządzonego zgodnie z przepisami prawa planu działalności rolnośrodowiskowej na lata [...] i dlatego, stosownie do §17 ust. 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi.

Organ podzielił zarzut odwołania co do niewłaściwego zastosowania przez organ I instancji przepisu art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o płatnościach rolnośrodowiskowych na lata 2007-2013.

Pozostałe zarzuty odwołania organ uznał za bezzasadne.

Organ drugiej instancji przedstawił następnie regulacje prawne przewidujące przypadki, w których odstępuje się od dochodzenia zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności, tj. art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przewidziane w ww. przepisach okoliczności.

Wyjaśnił, że jak wynika z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Organ ten stwierdził, że płatności rolnośrodowiskowe na rok [...] przekazane Spółce w dniu [..] r. nie wynikały z pomyłki ARiMR, gdyż dopiero w innym postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na [...] rok "wyszło na jaw", że Spółka nie miała planu działalności rolnośrodowiskowej opracowanego zgodnie z przepisami prawa na lata [...]. W ocenie tego organu, w sprawie nie została spełniona przesłanka wykluczająca obowiązek zwrotu przez Spółkę kwoty nienależnie pobranych płatności, określona w art. 74 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zaistniała również przesłanka wykluczenia zwrotu określona w art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia. Organ ten stwierdził, że o konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności Spółka została powiadomiona w piśmie z dnia [...] r., zatem przed upływem 10 lat od wypłaty ww. płatności.

Organ ten nie uznał też, powołując się na nieposiadanie planu opracowanego zgodnie z wymogami prawa, że Spółka w związku z pobraniem płatności działała

w dobrej wierze i stwierdził, że pomimo upływu 4 lat od wypłaty należności nie istnieje podstawa do jej zwrotu.

Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że jeżeli dobra wiara beneficjenta nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta.

W kierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję, Spółka, reprezentowana przez adwokata, zarzuciła naruszenie:

- art. 77 §1 kpa, art. 80 i art. 136 w związku z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ustalenie stanu faktycznego , a w konsekwencji przyjęcie, że materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający dla ustalenia złej wiary skarżącej i orzeczenia na podstawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. o zwrocie pobranych przez skarżącą płatności,

- § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że przygotowywany przez skarżącą plan rolnośrodowiskowy opracowany został bez udziału podmiotu prowadzącego działalność w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Spółka złożyła wniosek o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji,

- zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi, powołując się na obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 §1 kpa) oraz do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa), strona skarżąca podniosła, że z regulacji tych wynika jednoznacznie, że to na organach administracji spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy w sensie materialnym, w tym ustalenie czy skarżąca działała w dobrej wierze wnioskując o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i czy upłynął czteroletni termin przedawnienia zwrotu płatności.

Zdaniem skarżącej, organ nie przeprowadził żadnego postępowania w celu ustalenia dobrej lub złej wiary skarżącej.

Za uznaniem, że Spółka działała w dobrej wierze, przemawiają, jej zdaniem, następujące okoliczności, na które skarżąca zwracała również uwagę w postępowaniu odwoławczym. Przeprowadzona przez ARiMR w lipcu [...] r. kontrola nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości w zakresie planu rolnośrodowiskowego. Decyzja z dnia [...] r. przyznająca płatności została wydana dopiero po złożeniu wyjaśnień przez reprezentanta skarżącej, w efekcie których poprawiono wszystkie błędy wniosku rolnośrodowiskowego (co potwierdza treść uzasadnienia decyzji z [...]r.). Strona nie uchylała się od wyjaśniania okoliczności przedmiotowej sprawy.

Skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia § 17 ust. 1 pkt 1 lit b. w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zwróciła uwagę, że ustawodawca nie określił sposobu udziału podmiotu prowadzącego działalność w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zastrzegając jedynie, by dowodem potwierdzającym fakt opracowania planu rolnośrodowiskowego przy udziale takiego podmiotu były podpisy złożone przez ten podmiot na każdej stronie opracowanego planu.

Zdaniem Spółki doradca rolnośrodowiskowy składał podpisy na planie jako podmiot uczestniczący w jego opracowaniu (na każdej stronie planu oraz w części końcowej), a nie, jak stwierdził następnie w toku postępowania, jako podmiot opiniujący.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Dyrektora [..] Oddziału Regionalnego ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepis prawa materialnego oraz, że przy jej wydawaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r., po przeprowadzeniu kontroli, przyznano Spółce płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [..] rok na łączną kwotę [...] zł. Okolicznością bezsporną jest fakt uprzedniej kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w dniu [...] r., potwierdzonej protokołem z czynności kontrolnych nr [...] – wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

Uzasadniając przyznaną płatność, organ pierwszej instancji wyjaśnił w decyzji z dnia [...] r., że do naliczenia płatności przyjęto powierzchnię zgłoszoną przez wnioskodawcę na formularzu "zmiany do wniosku" z dnia [...] r. zweryfikowaną w oparciu o wyniki przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli na miejscu, a w odniesieniu do pakietu [...] – Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) również o dane przekazane z Jednostki Certyfikującej-Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR rozpoznający następnie sprawę przyznania Spółce płatności na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania od decyzji z [...] r. (Spółka kwestionowała przyjęty przez organ I instancji obszar gruntów związanych z przyznanymi płatnościami, tj. nieuwzględnienie zmiany z dnia [...] r.), stwierdził, m.in., że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o dokumenty zebrane w sprawie, przede wszystkim złożone przez stronę, w tym dostarczony plan działalności rolnośrodowiskowej.

Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się sporządzony przez Spółkę w dniu [...] r., podpisany przez osobę reprezentującą Spółkę oraz doradcę rolnośrodowiskowego, plan rolnośrodowiskowy na lata [..], z podpisaną dodatkowo każdą stroną przez doradcę rolnośrodowiskowego.

Uzasadniając decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności organy obu instancji stwierdziły, że Spółka od początku zobowiązania nie miała opracowanego planu rolnośrodowiskowego spełniającego wymogi określone w § 4 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.3, t.44, str.243 ze zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, określała ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2.

Organy obu instancji stwierdziły w sprawie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 186/10, że Spółka sporządziła plan niezgodnie z warunkami określonymi w §4. Przepis ten wymaga, aby plan był opracowany przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, co potwierdza podpis złożony przez ten podmiot na każdej stronie opracowanego planu.

Zdaniem organu odwoławczego, fakt nieposiadania przez Spółkę ww. planu opracowanego zgodnie z przepisami został potwierdzony w wyroku NSA z dnia 9 marca 2011 r. o sygn. akt II GSK 186/10 dotyczącego płatności rolnośrodowiskowych za lata [...] i ustalenie to jest dla organu wiążące.

Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zm.), dalej "Ppsa", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Wskazać należy, że kwestia związana z brakiem planu rolnośrodowiskowego została już prawomocnie przesądzona w ww. wyroku. NSA przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia twierdzenie, że skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem, ani później obowiązkowego planu rolnośrodowiskowego, zgodnego z wymogami prawa. NSA podał, że spółka nie miała opracowanego planu rolnośrodowiskowego zgodnie z przepisami, gdyż nie brał udziału w jego tworzeniu doradca rolnośrodowiskowy. NSA wyjaśnił, że branie udziału w przedsięwzięciu to czynne współuczestnictwo uprawnionego, wpisanego na listę właściwego organu doradcy rolnośrodowiskowego, partycypacja w tworzeniu planu działalności rolnośrodowiskowej, natomiast opiniowanie jest jedynie recenzją, zdaniem, poglądem, które w sposób oczywisty nie spełnia wymogu § 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i nie pociąga za sobą współodpowiedzialności za efekt końcowy.

Związanie prawomocnym wyrokiem sądu polega na tym, że inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny ciążący na nich obowiązek jego uwzględnienia w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 170, LEX 2011) Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98 i z dnia 9 czerwca 2006 r., I OSK 1268/05 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zatem element stanu faktycznego istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (brak planu rolnośrodowiskowego), został w sposób wiążący oceniony przez sąd administracyjny, to niedopuszczalna jest jego odmienna ocena w niniejszym postępowaniu. Zdaniem Sądu, w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranej płatności za [...] r., organ administracyjny był zobowiązany uwzględnić wynik postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za [..] rok.

Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Z treści ww. przepisów wynika, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, gdy o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia). Organ stwierdził jednoznacznie, że taka okoliczność nie zaistniała w sprawie.

Organ wskazał, że przyznanie przedmiotowej płatności nie nastąpiło w wyniku jego błędu, jako że to działania spółki polegające na przedłożeniu nieprawidłowego planu rolnośrodowiskowego doprowadziły do przyznania nienależnej płatności. Nie wdając się w szerszą analiz, czy w przepisie tym chodzi o bezpośredni błąd organu, czy też o błąd pośredni, spowodowany przez inny podmiot – w rozpoznawanym przypadku przez producenta, wskazać należy, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu (na podstawie art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia), jeżeli okres między datą pomocy a datą pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności jest dłuższy niż 10 lat. Okres ten ogranicza się do 4 lat, jeśli jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Wypłata środków na rzecz Spółki została dokonana w dniu [...] r., zatem dziesięcioletni okres upłynie dopiero [...] r. Zdaniem Sądu, uznać należy, że powiadomienie o niezasadnym charakterze płatności (art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia) nastąpiło w dniu [...] r. (informacja o możliwości dokonania zwrotu należności), tj. podczas biegu dziesięcioletniego terminu.

Należy jednak zwrócić uwagę, że powiadomienie to ([...] r.) nastąpiło niewątpliwie już po upływie czterech lat od dokonanej wypłaty środków ([...] r.), zatem ustalenie, czy Spółka działała w dobrej czy złej wierze ma istotne znaczenie dla dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie otrzymanych przez Spółkę płatności rolnośrodowiskowych na [...] rok, w świetle przywołanej wyżej regulacji art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że Strona nie będąc w posiadaniu planu działalności rolnośrodowiskowej opracowanego zgodnie z wymogami prawa przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, nie działała w dobrej wierze.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że nie można przyjąć, że skarżąca działała w dobrej wierze, ponieważ znając zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zasady 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie miała opracowanej zgodnie z wymogami prawa dokumentacji rolnośrodowiskowej, a co za tym idzie zdawała sobie sprawę, że w myśl §17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność będzie podlegała zwrotowi.

Organ ten wskazał też, że jeżeli dobra wiara beneficjenta nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta.

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzający przebieg czynności w sprawie przyznania Spółce płatności rolnośrodowiskowej na [..] r. pozwala stwierdzić, że Spółka nie działała w złej wierze do dnia [...] r., tj. do dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II GSK 186/10 dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za [..]r., w której po raz pierwszy wskazano o braku posiadania przez Spółkę planu rolnośrodowiskowego na [..] rok.

W szczególności Sąd zwraca uwagę na okoliczność sporządzenia przez Spółkę w dniu [...] r. planu rolnośrodowiskowego na lata [..], który został parafowany na każdej stronie i podpisany na stronie ostatniej przez doradcę rolnośrodowiskowego, przyznania Spółce płatności rolnośrodowiskowej na [..] r., (decyzją organu z dnia [...] r.) po uprzednim przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie Spółki ([..] r.) oraz po złożeniu wyjaśnień pełnomocnika Spółki w sprawie (wezwanie organu z dnia [...] r., wyjaśnienia z dnia [..] r.). Wszystkie powyższe okoliczności uzasadniają przekonanie Spółki, że otrzymując przyznaną jej płatność, otrzymuje ją należnie i zasadnie. Nie można bowiem od producenta nawet, jeśli jest on podmiotem profesjonalnym wymagać większej wiedzy odnośnie oceny prawidłowości przedłożonego planu rolnośrodowiskowego aniżeli od organu administracji.

Wobec powyższego uznać należy, że zaistniała przewidziana w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 okoliczność wyłączająca obowiązek zwrotu przez Spółkę nienależnej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] rok, uzasadniająca stwierdzenie bezprzedmiotowości prowadzonego postepowania.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Organ pierwszej instancji uwzględni przedstawione wyżej stanowisko sądu i podejmie właściwe rozstrzygnięcie w sprawie.

Podstawę rozstrzygnięcia o niewykonalności zaskarżonej decyzji (pkt 2) uzasadnia art. 152 P.p.s.a. Kierując się natomiast dyspozycją art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. oraz §6 pkt 7w związku z §18 ust.1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461) w punkcie 3 sentencji omyłkowo zasądzono na rzecz strony skarżącej od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] zł. Dostrzeżona wadliwość rozstrzygnięcia w tym zakresie może zostać konwalidowana w drodze zaskarżenia zażaleniem rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania na podstawie art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że prawidłowo zasądzone koszty sądowe na rzecz strony skarżącej winny wynosić [...] zł, odpowiadającą wysokości uiszczonego wpisu sądowego od skargi ([...] zł), kosztów zastępstwa procesowego ([...] zł) oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa ([...] zł).