Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1040/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a, art. 31
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] r. 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego M. D. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia M.D. należności z tytułu składek.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 3 kwietnia 2019 r. M.D. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformował, że prowadził działalność gospodarczą w latach 1980 – 2013, a w latach 2009 - 2012 był także prezesem zarządu spółki. Oświadczył, że zobowiązania z tytułu zaległych składek wobec ZUS powstały w czasie ostatniego okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Jako przyczynę zadłużenia wskazał problemy rodzinne oraz konieczność sprawowania opieki nad chorą matką mieszkającą w S.. Oświadczył, że w 2012 r. wspólnicy sprzedali swoje udziały wraz z zadłużeniem. Nowi nabywcy przejęli majątek spółki i notarialnie zobowiązali się do uregulowania wszelkich należności spółki wobec urzędu skarbowego i ZUS, jednak do dnia dzisiejszego zobowiązania wobec ww. organów nie zostały uregulowane i nie zostały wyegzekwowane pomimo działań urzędu skarbowego i sądu. Zaznaczył, że sam uregulował zadłużenie wobec pracowników. Wskazał, że problemy finansowe spółki spowodowały problemy zdrowotne i konieczność specjalistycznegoleczenia. Oznajmił, że od kilku lat pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy i osiąga wynagrodzenie w wysokości około 700,00 zł netto miesięcznie. Ponosi koszty związane z leczeniem. Okazjonalnie uzyskuje pomoc ze strony dorosłych córek. Poinformował, że nie widzi możliwości chociażby częściowej spłaty należności. Wskazał, że ma 64 lata, a zobowiązania powstały w dużej części na skutek niewłaściwego postępowania organów Państwa. Podkreślił, że nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomości, nie osiąga innych dochodów, nie posiada oszczędności oraz rachunku bankowego.

Do wniosku załączył dokumenty potwierdzające sytuację rodzinną i majątkową oraz dokumentację medyczną.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pkt 1 odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 285 303,48 zł, a w pkt 2 odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 131 610,44 zł.

Zakład ustalił, że wnioskodawca wyrejestrował działalność gospodarczą w dniu 27 września 2013 r. a zadłużenie powstało z powodu nieopłacania w terminie należnych składek wobec ZUS.

W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone.

Zgodnie z zapisami ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek, w tym odsetek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W stosunku do należności wnioskodawcy zostały podjęte czynności, które skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Okoliczności te zostały przedstawione w tabeli umieszczonej na str. 7-9 uzasadnienia decyzji I instancji.

Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że aktualnie wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. 1 000 zł brutto, tj. ok. 730,00 zł miesięcznie. Okazjonalnie uzyskuje pomoc ze strony dorosłych córek, nie korzysta z pomocy MOPS ani innych form pomocy. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 150 zł oraz koszty leczenia w wysokości 170 zł. Wskazał, że posiada zobowiązania w łącznej wysokości ok. 200 000 zł, które nie są spłacane. Nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego.

Odwołując się do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że z przyczyn oczywistych, nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.. W stosunku do wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z powyższym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b nie zaistniały. Zakład stwierdził, że zobowiązanie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania.

Zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zaległości figurujące na koncie zobowiązanego zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Ł. W ramach egzekucji dokonano zajęcia rachunków bankowych, a w związku z bezskutecznością postępowanie egzekucyjne zostało przekierowane do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. Komornik sądowy umorzył postępowanie z uwagi na bezskuteczność egzekucji, co nie jest jednak jednoznaczne z brakiem majątku. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W dniu 30 listopada 2018 r. wierzyciel przekazał Naczelnikowi l Urzędu Skarbowego Ł.- G. wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału. Zakład nie wyczerpał jeszcze okresu dochodzenia należności. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a więc nie można uznać, że należności są nieściągalne. W związku z powyższym nie można uznać, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. zaistniały w rozpatrywanym przypadku..

W związku z powyższym, zdaniem Zakładu, brak jest podstaw do uznania należności jako całkowicie nieściągalnych i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Następnie Zakład wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, póz. 1365) zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie. W ich świetle Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ ustalił, że z akt sprawy wynika, iż M.D. osiąga dochód z tytułu umowy zlecenia i nawet jeżeli dochody nie są wysokie, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z oświadczeniem ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie oraz leczenie w łącznej wysokości 320 zł. Zdaniem organu nie można uznać, że opłaty takie jak np. czynsz i energia są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. W aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających, że wnioskodawca nie może skorzystać z koniecznych badań lekarskich bądź zabiegów rehabilitacyjnych z powodu braku środków. Tymczasem Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz leczeniem.

Zakład podkreślił, że strona posiada liczne zobowiązania pieniężne, które nie są spłacane. Każdy zatem z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa i nawet gdyby ZUS umorzył należności, to inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności.

Zakład prowadząc postępowanie o umorzenie składek obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste, czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Konieczne jest dokonanie zestawienia wysokości dochodu uzyskiwanego przez zobowiązanego z niezbędnymi kosztami utrzymania jego i najbliższych w celu określenia, czy jest on w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania. Zakład ustalił, że po opłaceniu wydatków w kwocie 320 zł wnioskodawcy pozostaje kwota ok. 410 zł, z której strona zaspokaja pozostałe potrzeby życiowe. W ocenie Zakładu zadeklarowany przez stronę stan materialny może uniemożliwiać zaspokojenie potrzeb życiowych (tj. zakup żywności, czy środków czystości itp.), jednakże w aktach sprawy brak jest informacji, aby wnioskodawca miał problemy w regulowaniu miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem. Nie korzysta z pomocy społecznej i nie udowodnił, że w związku z trudną sytuacją, na którą obecnie się powołuje, zostały podjęte działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego jakim dysponują powołane do tego instytucje socjalne. W związku z brakiem takiego wsparcia można przypuszczać, że wskazywane trudności finansowe nie mają charakteru trwałego, gdyby bowiem, wnioskodawca, zdaniem Zakładu, znajdował się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i życiowej, to powinien zwrócić się do odpowiednich instytucji zajmujących się udzielaniem pomocy społecznej. Przepisy prawa i zasady doświadczenia życiowego przemawiają za tym, że jeżeli dana osoba prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów lub dochody te nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, to kwalifikuje się do objęcia najszerszym z możliwych spektrum form pomocy społecznej.

Następnie Zakład podniósł, że trudna sytuacja materialna nie jest przesłanką do umorzenia należności. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa.

Zdaniem ZUS aktualna sytuacja finansowa skarżącego stwarza pewne ograniczenia, ale nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w dalszej perspektywie. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukanie możliwości odzyskania zaległych należności, dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy w ramach obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to umorzenie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Ponadto organ zauważył, że od marca 2020 r. w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego skarżący może ubiegać się o przyznanie świadczenia emerytalnego co oznacza, że istnieje pozytywna prognoza co do sytuacji finansowej.

Niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku. Umorzenie należności w omawianej sprawie byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego.

W ocenie Zakładu nie wystąpiły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego Zakład uznał, że z przedstawionych informacji nie wynika aby aktualnie posiadał trwałą niezdolność do pracy z uwagi na stan zdrowia. Niezrozumiałym jest również fakt dlaczego, pomimo problemów zdrowotnych skarżący nie podjął starań zmierzających do uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dzięki formalnemu potwierdzeniu, że jest osobą niepełnosprawną mógłby starać się o różne świadczenia, ulgi lub uprawnienia np. uzyskać świadczenie opiekuńcze, uzyskać odpowiednie zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej albo zakładzie pracy chronionej itp. Jest natomiast osobą aktywną zawodowo.

Wnioskodawca wskazał również, że sprawował opiekę nad chorą matką jednakże nie przedstawił dokumentacji potwierdzających powyższą okoliczność. Choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Oznacza to, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia również nie ma tym przypadku zastosowania.

Również przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w omawianym przypadku zastosowania, ponieważ skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej.

W ocenie Zakładu zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk ten rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Tak więc fakt, iż płatnik ma obecnie kłopoty finansowe nie może zwalniać dłużnika z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.

Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą płatnik jest zobowiązany do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący tę działalność.

Organ zwrócił również uwagę, że na koncie skarżącego pozostają nieopłacone bieżące składki finansowane przez ubezpieczonych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa.

W piśmie, które wpłynęło do ZUS w dniu 16 lipiec 2019 r. M.D. wystąpił z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że zgodnie z art. 28 ust 3 u.s.u.s. spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności. Nadmienił, że zaprzestał prowadzenia działalności 6 lat temu i nie posiada żadnego majątku, który podlegałby egzekucji. W skutek prowadzonych egzekucji Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz wielu Komorników Sądowych stwierdzili brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wskazał, że jest przekonany, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wskazał, że egzekucja prowadzona jest przez 15 lat i żadna sprawa nie została zamknięta. Zaznaczył również, że informacja o zajęciu rachunku bankowego jest nieprawdą, gdyż na ten dzień nie posiadał żadnych rachunków bankowych. Jednocześnie stwierdził, że spełnia przesłanki określone w art. 28 ust 3a u.s.u.s., a mianowicie opłacenie składek uniemożliwi zaspokojenie jakichkolwiek potrzeb życiowych. Natomiast odnosząc się do sytuacji zdrowotnej wskazał, że posiadane choroby (tj. przepuklina jądra miażdżystego oraz nadciśnienie) mają charakter przewlekły, a leki muszą być przyjmowane do końca życia. Wyjaśnił, że korzysta z darmowych badań i rehabilitacji z NFZ, na które czeka się od 3 miesięcy do 3 lat. Nie korzysta z badań wymagających wkładu własnego, ponieważ nie posiada środków finansowych. Poinformował, że jego trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się. Wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ dopóki niewysokie środki wystarczają mu by nie umrzeć z głodu, nie będzie korzystał z pomocy MOPS-u. Wyjaśnił, że od 1976 r. ciężko pracował i zawsze liczył tylko na siebie. Wyjaśnił, że do śmierci w 2013 r. jego matka mieszkała w S. Była inwalidą l grupy bez możliwości funkcjonowania samodzielnie i nie wie w jaki sposób ma ten fakt udowodnić. Wskazał, że znajduje się w sytuacji nadzwyczajnej, wyjątkowej i krytycznej, ze względu na wiek, stan zdrowia oraz względy społeczne nie może uregulować zaległości.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do treści art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W dniu 1 października 2013 r. nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej polegającej na produkcji pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych. Skarżący nie posiada majątku, natomiast posiada dochód z umowy zlecenia wykonywanej w firmie żony, a średnia podstawa wymiaru składek w okresie od czerwca do sierpnia 2019 r. wyniosła 833 zł. Zakład wskazał, że w 2020 zobowiązany osiągnie wiek emerytalne i może ubiegać się o przyznanie świadczenie emerytalnego, które może stanowić źródło skutecznej egzekucji. W stosunku do wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-G. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jeszcze o całkowitej ich nieściągalności, a stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby na obecnym etapie przedwczesne. ZUS może zająć wynagrodzenie z umowy zlecenia i w ten sposób skutecznie dochodzić należności z tytułu składek.

W ocenie Zakładu możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. Dopóki zatem istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Odnosząc się z kolei do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia ZUS stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę.

Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął zatem na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli.

Zakład wskazał, że wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący ma problemy zdrowotne, tj. cierpi na przepuklinę jądra miażdżystego i nadciśnienie i przyjmuje stałe leki, które będzie musiał zażywać do końca życia. Wskazana okoliczność bezsprzecznie utrudnia uzyskanie dochodu lecz nie uniemożliwia go całkowicie. Jednocześnie wnioskodawca nie przedstawił dokumentacji, że opieka nad chorą matką była sprawowana tylko przez skarżącego. W sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, które wykluczałyby całkowicie i trwale skarżącego z możliwości aktywności zarobkowej w pełnym wymiarze czasu pracy co pozwoliłoby poprawić sytuację materialną rodziny i tym samym umożliwiłoby spłatę zadłużeń.

W ocenie organu zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego skarżącego nie potwierdza, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza pod nazwą Ax. (produkcja wyrobów z tworzyw sztucznych) została wykreślona w dniu 1 października 2013 r. W chwili obecnej skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w firmie żony i osiąga wynagrodzenie w wysokości około 1 000 zł brutto, tj. 730 zł netto miesięcznie. Działalność gospodarcza żony widnieje pod taką samą nazwą i a jej przedmiotem jest ten sam rodzaj działalności, którą uprzednio zajmował się skarżący. Jednocześnie na stronie internetowej firmy Ax. skarżący widnieje jako właściciel. Sytuacja dotycząca zatrudnienia i osiąganych dochodów jest zatem niejasna i sprzeczna. Skarżący wykazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z żoną jest w nieoficjalnej separacji (na co nie zostały przedstawione żadne dowody). Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 320 zł, w tym: 150 zł czynsz, 170 zł koszty związane z leczeniem. Jednak wspomniane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem, a podniesione przez skarżącego okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi.

Jak podkreślił Zakład wnioskodawca posiada także zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 120 000 zł oraz inne zobowiązania w kwocie 80 000 zł, które nie są spłacane. Posiadane zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być jednak argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Przepisy na podstawie których Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

Skarżący oświadczył także, że nie posiada majątku ruchomego, nieruchomego, wierzytelności oraz praw majakowych. Organ dokonując analizy księgi wieczystej nr [...] oraz nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ł. ustalił jednak, że skarżący posiadał nieruchomości, których wyzbył się w roku 2005, 2008, 2013. Ponadto na koncie skarżącego widnieje zadłużenie względem ZUS za okres od lutego 2001 r. do września 2013 r. co oznacza, że w chwili dokonania zbycia swojej części nieruchomości był już dłużnikiem wobec ZUS.

Ponadto ZUS wskazał, że mimo, że zaległości dotyczą składek za okres od lutego 2001 r. do września 2013 r. to skarżący nie skorzystał wcześniej z możliwości spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, co pozwala na stwierdzenie, że motywem jego działania nie jest chęć spłaty zadłużenia, lecz przerzucenie na Skarb Państwa kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje na niełatwą sytuację materialną skarżącego, jednakże brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ogranicza się zatem wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej dłużnika w oparciu o zgromadzoną dokumentację, pod uwagę bierze się również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach.

ZUS nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową skarżącego ale jest to niewystarczające do umorzenia należności. Umorzenie należności przez ZUS zostało stworzone dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Płatnik składek odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

Decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na skarżącym do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Umorzenie zaległości oznaczałoby natomiast uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek.

W niniejszej sprawie Zakład zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. polegające na błędnym jego zastosowaniu. Ponadto zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 527 i nast. k.c.

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie zasad ogólnych wyrażonych art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W oparciu o sformułowane powyżej zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji organ słusznie zauważył, że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-G. W świetle art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi wtedy, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji organ błędnie powołał się na ww. przepis twierdząc, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, podczas gdy sytuacja finansowa wyraźnie wskazuje na bardzo wysokie prawdopodobieństwo, że art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że posiada bardzo wysokie zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 120 000 zł oraz inne zobowiązania w kwocie 80 000 zł, a jego skromne zarobki wynikające z umowy zlecenia wynoszą jedynie 730 zł netto miesięcznie, w ramach których ponosi również comiesięczne koszty związane z leczeniem. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego nie budzi wątpliwości, że nie istnieje możliwość odzyskania należności w toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Podobnie sytuacja będzie miała miejsce po nabyciu przez skarżącego prawa do świadczenia emerytalnego, w szczególności biorąc pod uwagę jej wysokość, jak również wysokość maksymalnego zajęcia.

Ponadto wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej pod nazwą Ax. działalność jest prowadzona przez żonę, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, a powyższą informację można zweryfikować w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Odnosząc się z kolei do kwestii własności nieruchomości, które zostały zbyte w 2005, 2008 oraz 2013 r. skarżący wskazał, że przepisy k.c. dotyczące ochrony wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika nie mają zastosowania w sprawie. Dokonując zbycia nieruchomości, jak podkreślił nie było jego zamiarem działanie na szkodę ZUS lecz chęć zdobycia środków na pokrycie należności z tytułu zaległych podatków.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w sprawie niniejszej decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję własną, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 285 303,48 zł, a w pkt 2 odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 131 610,44 zł.

Analiza procesu decyzyjnego organów wskazuje, że narusza on przepisy postępowania - art. 7, art. 77 art. 80 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wyłącznie wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić. Umorzenie może bowiem dotyczyć tylko należności istniejących. Stosownie do przepisu art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej przyczyną skutkującą wygaśnięciem zobowiązania z tytułu należności składkowych jest przedawnienie. Przedawnienie należności z tytułu należności składkowych uniemożliwia zatem prowadzenie postępowania o ich umorzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania z powodu bezprzedmiotowości. Z powyższego wynika, że ocena, czy doszło do przedawnienia należności jest istotną okolicznością, która powinna w pierwszej kolejności podlegać badaniu przez organ w trakcie postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości czy innych ulg dotyczących należności z tytułu składek na ubezpieczenia, gdyż stwierdzenie przedawnienia powoduje bezprzedmiotowość merytorycznego postępowania (por. wyrok II GSK 4359/16 z 12 stycznia 2017r. i powołane w nim orzecznictwo NSA, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ustalenia, co do istnienia należności składkowych, powinny być poczynione w pierwszej kolejności i wyprzedzać analizę przesłanek dopuszczających umorzenie zaległości z tytułu składek w rozumieniu art. 28 u.s.u.s. Merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jako załatwienie sprawy co do istoty może być wydane tylko wobec faktycznie istniejących należności.

Przystępując do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności organ zobowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Zdaniem sądu ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w zakresie przedawnienia należności składkowych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład podał, że w oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s. Zakład ustalił, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone.

Wskazał, że zgodnie z zapisami ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek, w tym odsetek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W stosunku do należności wnioskodawcy zostały podjęte czynności, które skutkowały zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Okoliczności te zostały przedstawione w tabeli umieszczonej na str. 7-9 uzasadnienia decyzji I instancji.

Argumentacja dotycząca kwestii przedawnienia spornych należności jest jednak niewystarczająca by uznać, że w ten sposób Zakład wykazał ich istnienie.

Treści zawarte w uzasadnieniu decyzji nie znajdują bowiem odzwierciedlenia w aktach sprawy. Akta te nie zawierają dokumentów na które organ powołuje się w decyzji.

W aktach sprawy nie ma dowodów doręczenia wskazanych upomnień z lat 2005-2007 zaś postanowienie Komornika sądowego z dnia 30 czerwca 2016 r. (jak wynika z jego treści) dotyczy tytułów wykonawczych z 7 marca 2008 r. Brak jest również dowodów potwierdzających skuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych w kontekście ich wpływu na bieg terminu przedawnienia.

Powyższe dowodzi, że organ nie udokumentował faktów świadczących o istnieniu objętych wnioskiem należności z tytułu składek, w tym faktów skutkujących w świetle art. 24 u.s.u.s. zawieszeniem/przerwaniem biegu terminu ich przedawnienia.

ZUS miał natomiast obowiązek zgromadzić w aktach sprawy dowody na powyższe okoliczności i na ich podstawie dokonywać koniecznych do właściwego rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Obowiązkowi temu organ niewątpliwie uchybił.

Tym samym stwierdzić należy, że organ nie udokumentował okoliczności, na których opierał wniosek o istnieniu objętych żądaniem o umorzenie zaległości.

Organ będzie miał również na uwadze, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji (por. wyrok I SA/Po 691/19 z dnia 16 stycznia 2020 r.). W tym kontekście w powyższym zakresie dotyczącym przedawnienia należności obejmujących wskazane przez organ miesiące w latach 2001,2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010,.2011,2012,2013 konieczne jest ustalenie i wskazanie stanu prawnego ( który na przestrzeni tych lat zmieniał się wielokrotnie), wskazanie tytułów egzekucyjnych, rozpisanie okresów ewentualnego zawieszenia lub przerwania terminu biegu przedawnienia ze wskazanie konkretnych dokumentów mających wpływ na te okresy, celem wykazania istnienia i wymagalności spornych należności.

Oznacza to, że nie jest aktualnie możliwe dokonanie przez Sąd weryfikacji ustaleń i wniosków wyprowadzonych przez ZUS o wymagalności spornych należności. Zaskarżona decyzja uchyla się zatem spod kontroli Sądu w powyższym zakresie.

Przechodząc dalej należy zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie podstawą prawna zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. W okolicznościach przedmiotowej sprawy i wbec treści wniosku skarżącegoj, zastosowanie w sprawie miał zastosowanie także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 w przywołanym już powyżej rozporządzeniu MGPiPS w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 K.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd doszedł do przekonania, że również w tym aspekcie narusza ona przepisy w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

W niniejszej sprawie organ wypowiadając się w tej kwestii stwierdził, że przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Ponadto skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 1 października 2013 r., jednakże skarżący jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenie i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 730 zł miesięcznie. Nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.. Wobec zadłużenia powstałego na koncie skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne

Zdaniem Zakładu postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

W ocenie Sądu dla przyjęcia zaistnienia całkowitej nieściągalności nie może być przesądzającym fakt, że w dacie wydania skarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne było w toku. Z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Jest do tego zobowiązany również w sytuacji, gdy w stosunku do wnioskodawcy prowadzone było lub jest postępowanie egzekucyjne.

Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego (jeżeli w ogóle występuje) nadaje się do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14).

Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie podjął próby dokonania powyższego rzetelnego szacunku, gdyż jego zdaniem, skoro toczy się postępowanie egzekucyjne, to po stronie skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność, a możliwość egzekucji organ widzi z wynagrodzenia uzyskanego przez skarżącego z tytułu umowy zlecenie i ewentualnej przyszłej emerytury, bowiem sam organ stwierdził, że jedynym majątkiem skarżącego jest aktualnie dochód w wysokości 730 zł (przy łącznym zadłużeniu w wysokości 416 913,92 zł).

Organ winien zatem ocenić, czego nie uczynił, czy w sytuacji materialnej skarżącego istnieją realne możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek. Organy miał także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Ta zaś, rozpatrywana w kontekście możliwości finansowych skarżącego, w ocenie Sądu stanowi wysokość znaczną.

Oceniając natomiast wystąpienie przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 cyt. powyżej rozporządzenia, ZUS wyjaśnił, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było natomiast wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązana do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżąca powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Organ stwierdził, że opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Zakładu, nie wystąpiła także przesłanka przewlekłej choroby lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która pozbawiałyby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego, jednakże okoliczność podlegania stałemu leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności.

Zakład podkreślił, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne oraz brak możliwości uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Umorzenie stanowi bowiem wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu z możliwości egzekwowania należności. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umorzenia.

Z przedstawionym powyżej stanowiskiem ZUS na tle okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie nie sposób się zgodzić.

Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zadaniem tej regulacji jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09).

W rozpoznawanej sprawie organ nie przeanalizował ogólnego warunku wynikającego z powyższego rozporządzenia, a mianowicie nie wykazał, że skarżący jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego. Ustalenie powyższych okoliczności wymaga natomiast odniesienia się do wyników postępowania dowodowego i nie może być oparte na ogólnikowych sformułowaniach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie, że w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przy wykazanych dochodach i wydatkach, których wiarygodności organ nie zakwestionował.

Organ nie porównał sytuacji materialnej przedstawionej przez skarżącego z wysokością należności z tytułu zaległych składek wobec ZUS. Dokonując powyższej oceny organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę (lub jego brak) z niezbędnymi kosztami utrzymania jej, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2017r., sygn. akt II GSK 1234/15).

Nie ulega wątpliwości, że świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to osoba ubiegająca się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Niemniej jednak ocena wskazanych przez zobowiązanego faktów i jednoczesne stwierdzenie, czy zastosować ulgę wobec zobowiązanego, należą już do organu administracyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było natomiast wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

W tym miejscu należy podkreślić, że w sytuacji wykazania przez stronę skarżącą ustawowej przesłanki umorzenia uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej, gdyby żądaniu strony organ przeciwstawił i należycie uzasadnił zaistnienie ważnego interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4401/16). Bez rzetelnego wykazania przez organ ważnego interesu, powoływanie się wyłącznie na uznaniowy charakter decyzji, jako podstawę odmowy umorzenia należności, należy uznać za obarczone dowolnością. Innymi słowy, w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw umorzenia należności składkowych, stosownie do § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu publicznego, przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 203/11).

Takiej analizy w rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził. Zestawiając interes skarżącego z interesem publicznym, nie rozważył, na czym ów interes publiczny miałby polegać i dlaczego oraz w jakim stopniu motywował organ do wydania decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Nie do zaakceptowania, także z punktu widzenia interesu społecznego jest sytuacja, w której spłata zobowiązań wobec ZUS zmuszałaby dłużnika do korzystania ze środków pomocy społecznej.

Należy podkreślić, że ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1979/15). Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., oraz dokonując wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt II GSK 1807/14). Natomiast wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane z uwagi na stan finansów ZUS, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015r., sygn. akt II GSK 2757/14). Wysokość zadłużenia jest zatem istotnym elementem, który ZUS powinien zestawić z sytuacją materialną i życiową zobowiązanego oraz ocenić, czy wyegzekwowanie właśnie takiej wysokości zadłużenia, w sytuacji w jakiej znajduje się zobowiązany - nie pociągnie dla niego zbyt ciężkich skutków.

W tym kontekście oczywiście zasadne jest twierdzenie organu, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – tyle tylko, że są to ogólniki w ogóle nie skonfrontowane z indywidualna sytuacją skarżącego.

ZUS nie przeprowadził koniecznej - jak powyżej to już podkreślono - analizy sytuacji majątkowej skarżącego w relacji do treści przesłanki umorzenia należności składkowych, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 przywołanego rozporządzenia, co ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości zastosowania przez organ administracji przywołanego przepisu prawa w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Punktem natomiast odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji skarżącego, powinna być szczegółowa analiza określonego na dzień złożenia wniosku minimum socjalnego oraz minimum egzystencji.

Należy również zwrócić uwagę na stwierdzenie Zakładu, że zobowiązany odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym, dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. W tym kontekście organ nie przedstawił żadnej analizy dostrzeganych przez organ możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej z ewentualnej emerytury skarżącego w relacji do wysokości ciążącego na zobowiązanym długu jego wieku, stanu zdrowia i możliwości zarobkowania. Brak konkretnych argumentów powoduje, że tak sformułowane stanowisko uchyla się spod kontroli Sądu.

Na zakończenie należy podkreślić, że powoływanie instytucji z art. 527 Kodeksu cywilnego w kontekście sprzedaży przez skarżącego majątku w latach 2005, 2008 oraz w 2013 r., na obecnym etapie postepowania jest co najmniej spóźnione, tym bardziej, że jak twierdzi organ w tym czasie prowadzone już było postępowanie egzekucyjne.

Reasumując, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Należy jednocześnie podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza umorzenia zaległości składkowych. Nie można zapominać, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. W orzecznictwie ugruntowany jest natomiast pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zadaniem organu będzie wszelako w trakcie ponownego rozpoznania sprawy: uwzględnienie dokonanej przez Sąd powyższej oceny, dokonanie analizy przesłanek przedawnienia z uwzględnieniem stanu prawnego, okresów jego przerwania i przedawnienia i szczegółowe wykazanie istnienia spornych należności składkowych i odsetek w konkretnej wysokości, przeprowadzenie samodzielnej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności, ustalenie jak najbardziej aktualnego stanu zdrowotnego, rodzinnego i majątkowego skarżącego, w szczególności w odniesieniu do osiąganych dochodów. Ustalenie majątku i dochodów w relacji do wysokości zadłużenia oraz wysokość obowiązującego minimum socjalnego i minimum egzystencji powinny dać podstawę do rozważań co do realności spłaty zadłużenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

D.Cz.