Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 307/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2017 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], którą, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M W (dalej: wnioskodawca/Skarżący), utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2017.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2017 roku do organu I instancji wpłynął wniosek M W o przyznanie płatności na rok 2017 w tym m. in. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). We wniosku w/w zadeklarował w piątym roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, a w ramach tego pakietu realizację wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 49,09 ha oraz realizację Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 - a w ramach tego pakietu realizację wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 47,52 ha.

W dniu [...] maja 2018 wnioskodawcę wezwano do złożenia wyjaśnień w związku z wystąpieniem nieścisłości dotyczących deklaracji we wniosku działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości C, gmina P, powiat [...] i, województwo [...], oraz działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M, gmina P, powiat [...], województwo [...]. Nieścisłości te polegały na tym, że oprócz wnioskodawcy działki te zostały zadeklarowane przez innego producenta rolnego - Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa [...] w S – W W (dalej: Syndyk) i powstania tzw. błędu kontroli krzyżowej.

W odpowiedzi, wnioskodawca, w siedzibie organu I instancji złożył oświadczenie, że: "spór o moją ochronę posiadania trwa nadal, ale jego zakończenie ostateczne jest wyznaczone na dzień [...] lipca 2018. Nadal uważam, że jestem prawomocnym dzierżawcą działek nr 289/8 oraz 108/4 (...). Nadal nie miałem możliwości wykonywania zabiegów agrotechnicznych na ww. działkach z powodu braku rozstrzygnięcia sądowego". Do oświadczenia dołączył zawiadomienie o terminie posiedzenia sądu ([...] lipca 2018 r.) w sprawie przeciwko Syndykowi o ochronę posiadania w sprawie o sygn. I C 1345/14.

W związku z powyższymi ustaleniami Kierownik BP Agencji wykluczył z płatności działki rolne A1, B1, C1, D1 i EE1 (wariant 2.1) o łącznej powierzchni 49,09 ha oraz działki rolne E1 i F1 (wariant 4.1) o łącznej powierzchni położone 47,52 ha, położone na działkach ewidencyjnych o nr 289/8 i 108/4 i w dniu [...] maja 2018 r. wydał decyzję nr [...], mocą której odmówił wnioskodawcy przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok i nałożył sankcję w wysokości 57 024 zł.

W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji wnioskodawca działając przez pełnomocnika zarzucił nie przesłuchanie Syndyka na okoliczność braku winy skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych oraz nie uwzględnienie faktu, że przed Sądem Rejonowym w G toczy się postępowanie sądowe o ochronę posiadania w sprawie z jego powództwa przeciwko Syndykowi. Ponadto odwołujący wniósł o zawieszenie postępowania podnosząc, że wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ochronę posiadania, zawisłej przed Sądem Okręgowym II Wydział Cywilny Odwoławczy o sygn. akt. II Ca 25/18.

Dyrektor POR Agencji postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. zawiesił postepowanie, które następnie podjął na wniosek pełnomocnika wnioskodawcy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ podkreślił, że w niniejszej sprawie będzie miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.), w związku z tym, że w zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało podjęte w dniu [...] marca 2013 r.

Następnie organ odwoławczy przytoczył i omówił przesłanki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej wynikające z 2 ust 1 i 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r..

Organ podkreślił, że gdy kontrola administracyjna krzyżowa wniosku wykryje błąd, np. dwóch wnioskodawców złożyło wniosek na tę samą działkę ewidencyjną, do wnioskodawców wysyłane jest wezwanie do złożenia wyjaśnień. Agencja jest zobowiązana do wyjaśnienia w postępowaniu, kto użytkował jako posiadacz sporną działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków i tym samym, któremu z wnioskodawców należy się na nią płatność. Wnioskodawcy powinni udokumentować, kto użytkuje sporne działki rolne i tym samym, który z nich jest uprawniony do płatności. Zaznaczył organ, że istotą płatności jest pomoc dla producentów rolnych, a więc osób, które jako posiadacz władają gruntem rolnym, natomiast ich stan prawny nie jest przedmiotem postępowania w sprawie płatności. Postępowanie mające wyjaśnić, kto jest w posiadaniu działki na którą złożono dwa wnioski, nie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu przez Agencję, lecz stanowi element postępowań wszczętych na wniosek producentów rolnych. Zadaniem Agencji nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy wnioskodawcami, a jedynie ustalenie, która ze stron spełniła wszystkie warunki świadczące o kwalifikowalności deklarowanej działki do płatności.

Organ odwoławczy w celu wyjaśnienia pojęcia "posiadanie" odwołał się do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz.U.2019 r., poz. 1145, dalej: k.c.). Według zawartej tam definicji posiadanie oznacza stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem. Posiadaczem gospodarstwa rolnego może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.

Dyrektor POR Agencji przywołał zalegające w aktach sprawy administracyjnej oświadczenie wnioskodawcy, w którym wskazuje, że w 2017 roku nie miał możliwości przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach, pomimo, iż jest pełnoprawnym posiadaczem w/w działek. Organ zauważył, że wnioskodawca nie użytkował rolniczo działek wskazanych we wniosku, a spór z Syndykiem dotyczący m. in. użytkowania tych gruntów, został rozpatrzony na niekorzyść wnioskodawcy, co potwierdza załączona kserokopia wyroku sądowego dołączona do akt sprawy o sygn. akt II Ca 25/18.

Zdaniem organu odwoławczego z oświadczenia z dnia [...] maja 2018 r., wynika, że wnioskodawca nie mógł wykonywać żadnych czynności, na działkach ewidencyjnych o nr [...] i [...], co wyklucza możliwość uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zatem z płatności wykluczono powierzchnię działek rolnych A1, B1, C1, D1, EE1 o łącznej powierzchni 49,09 ha zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do wariantów 2.1 i 4.1.

W konsekwencji w sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 19 ust 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn. zm., dalej: rozporządzenie (UE) nr 640/2014) zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W niniejszej sprawie wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantów 2.1 i 4.1 a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wyniosła 100,00%, w związku z czym, przy uwzględnieniu stawki płatności do danego wariantu, kwota kary pieniężnej wyniosła odpowiednio 38 781,10 zł i 57 024 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się m.in. rolnikowi, który spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu a łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych wynosi co najmniej 1 ha. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie powierzchnia kwalifikująca się do deklarowanych wariantów wyniosła 0 ha, a więc producent rolny nie spełnił podstawowego warunku posiadania działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, w związku z czym płatność rolnośrodowiskowa została mu odmówiona. Z wyżej powołanych przepisów wynika według organu, że osobie, która nie prowadzi działalności rolniczej, płatności rolnośrodowiskowe nie należą się. Do uzyskania dopłat rolnośrodowiskowych istotne jest posiadanie, utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z wymogami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Tymczasem w niniejszej sprawie brak wymaganego użytkowania gruntów i prowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] potwierdził sam wnioskodawca składając oświadczenie w dniu [...] maja 2018 roku, że nadal nie miał możliwości wykonania zabiegów agrotechnicznych na w/w działkach z powodu braku rozstrzygnięcia sądowego.

Ustosunkowując się do twierdzeń odwołującego się, że według przepisów prawa upadłościowego nie wchodzi do masy upadłościowej mienie, które jest wyłączone z egzekucji według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, a według tego aktu nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków publicznych, organ zwrócił uwagę, że mienie, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje odwołujący są nieruchomości a nie środki publiczne.

Wyjaśnił także organ, w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego z ustawy, że Agencja działa w oparciu o ustawę z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) , a zgodnie z art. 10a. pkt. 1 w/w ustawy jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81.

Podkreślił organ, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miały ustalenia czy i w jaki sposób użytkowane były działki ewidencyjne zadeklarowane przez wnioskodawcę w złożonym wniosku o przyznanie płatności na 2017 r. Zauważył, że brak użytkowania gruntów oraz prowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] potwierdził sam wnioskodawca w protokole z przesłuchania strony w dniu [...] maja 2018 r. Do niniejszej sprawy została również dołączona kserokopia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego wydział I Cywilny z dnia 27 października 2017 roku sygn. akt I C 1354/14 wraz z uzasadnieniem, którego analiza świadczy o tym, że założona przez wnioskodawcę sprawa przeciwko Syndykowi o ochronę posiadania została oddalona.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji rozpatrzył materiał dowodowy z wniosku oraz inne dokumenty dołączone przez wnioskodawcę. Za bezcelowy uznał wniosek odwołującego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroków sądowych o ochronę posiadania organ odwoławczy uznał za bezcelowe, a wyroki te zostały opisane w decyzji. Ponadto za bezcelowy i nie mający znaczenia w sprawie uznał wniosek o dopuszczenie akt sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 prowadzonej przez Agencję w Rzeszowie, bowiem z oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] maja 2018 r., jednoznacznie wynika iż na spornych działkach ewidencyjnych w roku 2017 nie wykonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych.

W skardze do tut. sądu administracyjnego, M W działający przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. 2019, poz. 498 z późn. zm. Dalej: P.u.), art. 831 § 1 pkt 2a) ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1460,dalej: k.p.c.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 z późn. zm., dalej: u.f.p.) poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy ich zastosowanie doprowadziłoby do wniosku, iż płatność rolnośrodowiskowa stanowi płatność, która pochodzi z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu UE, a tym samym nie wchodzi do masy upadłości, gdyż stanowi mienie które jest wyłączone od egzekucji według przepisów k.p.c;

b) ewentualnie - w razie nie podzielenia przez Sąd zarzutu zawartego w pkt a) - naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 P.u., art. 831 § 1 pkt 2a) K.p.c. oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że "mienie, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje odwołujący są nieruchomości a nie środki publiczne" (str. 18 zaskarżonej decyzji);

c) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1936 ze zm., dalej: u.w.r.o.w.), poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, przejawiające się w nieuwzględnieniu przez organ II instancji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. kodeksu cywilnego oraz prawa upadłościowego, o których mowa w pkt a) i b) skargi;

d) § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez Syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez Syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem przez skarżącego, podczas gdy:

- skarżący nadal jest posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka,

- dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. poprzez:

- nie przesłuchanie Syndyka masy upadłości W.W. na okoliczność braku winy skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych,

- nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego z akt sprawy dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, nr [...], prowadzonej przez Agencję, a w szczególności z zalegających w niej pism przedstawicieli "Przedsiębiorstwa [...]" w upadłości likwidacyjnej, datowanych na dzień [...] maja 2014 roku oraz na dzień [...] maja 2014 roku (str. 22 decyzji Organu II instancji),

- nie uwzględnienie faktu, że w prawomocnym wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt: II Ca 25/18, w sprawie jaka toczyła się o ochronę posiadania w sprawie z powództwa M W przeciwko W W - syndykowi masy upadłości, "Przedsiębiorstwa [...]" w upadłości likwidacyjnej uznał, że: "w sprawie o naruszenie posiadania sąd bada fakt posiadania rzeczy i jego samowolnego naruszenia, a w realiach rozpatrywanej sprawy niewątpliwym jest, że obydwie te przesłanki zostały spełnione" (str. 3 uzasadnienia wyroku);

- nie ustalenie, czy w oparciu o w prawomocny wyrok z dnia 13 lutego 2019 r. Sądu Okręgowego II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt: II Ca 25/18, posiadanie wnioskodawcy zostało przywrócone, czy też nie.

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzenie, że w/w decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że nie jest ona uzasadniona bowiem została wydana w postępowaniu wolnym od istotnych naruszeń prawa procesowego oraz w oparciu o prawidłowo interpretowane i zastosowane przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem sporu jest spełnienie przez skarżącego w odniesieniu do deklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej na 2019 r. działek rolnych warunków przyznania tej płatności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. Zdaniem organów skarżący w 2017 r. nie by posiadaniu spornych gruntów rolnych, co wynika wprost z jego własnych oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego, a co potwierdzone zostało zapadłymi wyrokami sądów powszechnych w sprawie wytoczonej przez skarżącego o ochronę posiadania. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że nadal jest posiadaczem tych gruntów, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez Syndyka.

Przywołane w skarżonej decyzji przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. regulujące warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określają, iż jednym z podstawowych warunków skutecznego ubiegania się o przyznanie płatności przez producenta rolnego jest posiadanie gruntów rolnych, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zatem zgodnie z § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu działki rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha.

Na temat posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych jako warunku ich przyznania istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, bowiem pojęcie to nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach. Przy jego rozumieniu także na gruncie niniejszej sprawy, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352), co słusznie uwzględniły orzekające w sprawie organy.

W obowiązującym stanie prawnym pojęcie posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście, rzecz jednak w tym by dokonywane były one w jego imieniu. W zależności od okoliczności władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m.in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. (zob. np. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11).

Przywołane na wstępie regulacje dot. przedmiotowej płatności nie różnicują, jaki charakter ma mieć owo posiadanie. Może to być więc posiadanie samoistne, które cechuje to, że ten kto włada rzeczą czyni to jak właściciel, jak i posiadanie zależne, gdzie ten, kto rzeczą faktycznie włada czyni to jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Niemniej jednak w każdym przypadku wymagane jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 k.c.). Z drugiej strony warto też zauważyć, że przepisy nie uzależniają uprawnień do płatności wyłącznie od władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy, szczególnie jej nazwa, ale jej treść, a przede wszystkim skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli w tej sprawie gruntem. Posiadanie działek rolnych, w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie.

Przenosząc te uwagi w realia przedmiotowej sprawy stwierdzić przychodzi, że Sąd podziela konstatacje organów w niniejszej sprawie, że skarżący nie posiadał spornych gruntów, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności oraz, że nie można uznać, że prowadził na nich działalności gospodarczej. Słusznie wskazują organy obu instancji, że skarżący sam przyznał, że nie wykonywał zabiegów agrotechnicznych, a więc nie prowadził działalności rolnej na spornych gruntach. Skarżący utracił władanie nad spornymi gruntami na rzecz Syndyka, czego widomym znakiem jest wytoczenie przeciwko syndykowi powództwa posesoryjnego. Tak więc skarżący utracił posiadanie gruntów rolnych i nie ma znaczenia, czy został pozbawiony posiadania przez samowolnie (bezprawnie) działającego w tym zakresie syndyka oraz to czy pozbawienie go faktycznego władztwa nad nieruchomościami nie zostało przez niego zawinione.

Posiadanie, a więc władanie określonym gruntem, kwalifikującym się do ubiegania się o przyznanie poszczególnych płatności, może mieć charakter zgodny z prawem, bądź też bezprawny, niemniej jednak okoliczności te nie mogą być badane (poza pewnymi wyjątkami) w ramach spraw dotyczących przyznania płatności, jako że wykraczają poza ich zakres przedmiotowy, albowiem legalność władztwa nad gruntem, co do zasady (wyjątek stanowią grunty będące własnością podmiotów publicznych), nie jest warunkiem uzyskania płatności. Wszelkie spory w zakresie prawa do posiadania nieruchomości strony winny rozstrzygać na gruncie przepisów prawa cywilnego, w ramach innego rodzaju postępowań, nieleżących w zakresie właściwości rzeczowej organów Agencji.

W niniejszej sprawie okolicznością wykluczającą przyjęcie posiadania przez skarżącego zgłoszonych do dopłat gruntów w 2017 r. był fakt braku fizycznego władztwa nad nimi z jego strony. Okoliczności tego rodzaju skarżący w sposób jednoznaczny i kategoryczny przyznał, wobec czego organy nie mogły zignorować tego faktu i uwzględnić jego wniosków.

Bez znaczenia w tym wypadku jest natomiast to czy brak władztwa nad nieruchomościami był przez niego zawiniony, czy też nie, albowiem warunkiem przyznania płatności jest stwierdzenie posiadania w przedstawionym wyżej ujęciu, jako okoliczności obiektywnej, niezależnej w jakikolwiek sposób od kwestii zawinienia. Tak sformułowane tezy dowodowe przesłuchania w postępowaniu administracyjnym Syndyka w oczywisty sposób nie mogły wnieść nic istotnego do sprawy.

Skarżący dążąc do wykazania niezasadności nieprzyznania mu przedmiotowej płatności podnosi, że na gruncie przepisów regulujących tę materię bez znaczenia jest to, kto wykonywał na działkach rolnych zabiegi agrotechniczne, jako że liczy się jedynie to, kto władał gruntem. Odnosząc się do tej argumentacji raz jeszcze podkreślić należy, że oczywiście nie ma wymogu, aby sam producent rolny osobiście wykonywał wszystkie wymagane zabiegi agrotechniczne, niemniej jednak niezwykle istotnym jest, oprócz tego, w czyim imieniu zabiegi te były realizowane. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, czemu skarżący również nie zaprzecza, że zabiegi te wykonywał Syndyk (bądź też były one realizowane na jego zlecenie), który sam wystąpił o przyznanie mu płatności do uprawianych gruntów. Trudno więc zakładać, że czynił to w imieniu i na rzecz skarżącego. W tej więc sytuacji zarzuty skargi w tym zakresie uznać należy, za bezpodstawne.

Zmierzając do podważenia legalności i zasadności stanowiska organów skarżący próbuje przenieść toczony z nimi spór na grunt prawny, ukierunkowując go w stronę objętą materią postępowania upadłościowego oraz jego cywilnoprawnymi uwarunkowaniami. Jak to już jednak wyżej zauważono, kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skargi. Przedmiotem rozważań organów nie było bowiem przeznaczenie i charakter samych płatności, w kontekście określenia składników masy upadłości, lecz warunki ich przyznania.

Nie sposób przychylić się także do zarzutów skarżącego, dotyczących uchybienia przez rozstrzygające sprawy organy zasadzie praworządności, wywodzonej także z zapisów Konstytucji RP, gdyż oparły one swoje rozstrzygnięcie na właściwych podstawach prawnych, dokonały ich prawidłowej wykładni i zastosowały do ustalonego w sposób nie budzący wątpliwości, stanu faktycznego. Tak więc nie można im czynić zasadnie tego rodzaju zarzutów, jedynie w oparciu o okoliczności i zagadnienia o charakterze cywilnoprawnym, których rozstrzyganie nie jest objęte zakresem ich właściwości.

Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć jedynie należy, że skarżący powołuje się w zakresie podnoszonych przez siebie zarzutów zarówno na wyroki sądów powszechnych obu instancji, jak i na fakty bezpośrednio dotyczące aspektów posiadania nieruchomości w 2014 r. Zauważyć jednak należy, że przedmiotowymi wyrokami oddalono jego powództwo o ochronę posiadania spornych gruntów, wobec czego nie można mówić o przywróceniu posiadania, a kwestie związane z władztwem nad nimi w 2014 r., nie mogą mieć wpływu na ocenę istnienia tego władztwa w 2017 r. Zresztą podjęcie przez skarżącego działań w zakresie ochrony posesoryjnej w kontekście podnoszonej okoliczności uniemożliwienia mu wykonywania władztwa w odniesieniu do spornych gruntów stanowi niejako potwierdzenie utraty posiadania, a więc fundamentalnej przesłanki do przyznania płatności.

Przypomnieć też wypada, co zostało omówione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że specyfiką niniejszego postępowania przed organami Agencji jest modyfikacja w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego. Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. postępowanie przed organami Agencji zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Mianowicie na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia strony do otrzymania płatności, w/w ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek wykazać fakty, jak również udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. To więc skarżący winien dostarczyć dowodów, które podważałyby tezę organu, wywiedzioną z wyczerpującej analizy zebranych już dowodów, że nie spełnia on przesłanek przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.