Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1710/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, opłatę energii elektrycznej i opłatę części czynszu ze środków pomocy społecznej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 8 kwietnia 2015 r. do Prezydenta [...] - Ośrodka Pomocy Społecznej [...] wpłynęło pismo A. K., zawierające wniosek m. in. o przyznanie zasiłku celowego w formie świadczenia pieniężnego w miesiącu maju i czerwcu 2015 r. na zakup żywności, środków czystości, opłatę energii elektrycznej i opłatę części czynszu za użytkowanie lokalu.

Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. A. K. rozszerzył zakres swojego wniosku o przyznanie pomocy wskazując na przyznanie zasiłku na powyższe cele w miesiącach lipiec i sierpień 2015 r.

Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, opłatę energii elektrycznej i opłatę części czynszu ze środków pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) – zwanej dalej "ups". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ups pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 ust. 4 ups potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione tyko wówczas, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek celowy, o którym mowa w art. 36 pkt 1 lit. c. ups. Zasiłek ten, stosownie do przepisu art. 39 ups, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego.

Kolegium wskazało, że A. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Odwołujący się jest kawalerem i nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, jak również nie może liczyć na niczyją pomoc. Jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można ustalić stanu zdrowia odwołującego się, z kwestionariusza przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2015 r. wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że odmówił w tym zakresie udzielenia jakichkolwiek informacji. Analiza sytuacji A. K. prowadzi do wniosku, iż jedyną dysfunkcją, w rozumieniu art. 7 ups, jest długotrwałe bezrobocie i wynikające z tego powodu ubóstwo. Wnioskujący o udzielenie wsparcia z pomocy społecznej jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy [...] od dnia [...] lutego 2007 r. i nie posiada prawa do zasiłku. Ma [...] lata, a wiec znajduje się w wieku produkcyjnym, zaś z akt sprawy nie wynika, aby istniały jakiekolwiek przeszkody zdrowotne w podjęciu przez niego określonego rodzaju zatrudnienia.

W ocenie SKO [...] A. K. nie podejmuje odpowiednich działań w celu podjęcia pracy i uzyskiwania stałego dochodu, który pozwoliłby mu przezwyciężyć niewątpliwie ciężką sytuację materialną w jakiej się znalazł. Z kwestionariusza przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2015 r. wywiadu środowiskowego wynika, iż nie posiada żadnego wykształcenia zawodowego i nie ma zamiaru tego zmienić. W kierowanej do organu pierwszej i drugiej instancji korespondencji odwołujący się podkreślił, że jest osobą pokrzywdzoną przestępstwem, nie precyzując jednak w tym zakresie żadnych konkretów, w szczególności nie wskazując w jaki sposób okoliczność ta przekłada się na jego sytuację osobistą, np. poprzez wyrządzenie szkody na jego osobie, co jeszcze bardziej utrudnia znalezienie zatrudnienia.

Organ odwoławczy podkreślił, że u A. K. widoczny jest brak woli współdziałania z pracownikiem socjalnym w przełamaniu niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazł. Podkreślenia wymaga trudność, z jaką przyszło pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Pierwszą próbę przeprowadzenia wywiadu podjęto w dniu [...] kwietnia 2015 r., o czym świadczy notatka urzędowa opatrzona tą samą datą. Tego dnia nie udało się zastać strony w jego miejscu zamieszkania. Następnie do A. K. skierowano pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r., wzywające do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w tej sprawie, które odwołujący się odebrał w dniu [...] maja 2015 r., o czym świadczy data i własnoręczny podpis strony, zamieszczony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tego pisma. Wywiad środowiskowy został przeprowadzony dopiero w dniu [...] czerwca 2015 r. A. K. w swojej korespondencji, kierowanej do organu pierwszej instancji nie wskazał żadnych racjonalnych powodów, dla których umożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego dopiero niemal 2 miesiące po podjęciu w tym zakresie pierwszej próby. Z treści kwestionariusza przeprowadzonego w tym dniu wywiadu, jak również z treści notatek urzędowych z dnia [...] kwietnia oraz [...] lipca 2015 r. wynika natomiast, iż odwołujący się wykazuje postawę roszczeniową, nie jest zainteresowany pomocą inną, niż w postaci pieniężnej, nie deklaruje woli współdziałania z pracownikiem socjalnym, z góry odrzucając proponowane przez niego sposoby przezwyciężenia trudnej sytuacji, przy czym wykazuje wrogą postawę wobec pracowników OPS, zachowując się w ich obecności w sposób arogancki i wręcz agresywny. Jakkolwiek postawa ta nie wskazuje bezpośrednio na brak chęci współpracy z pracownikiem socjalnym, tak brak woli podpisania kontraktu socjalnego nosi wyraźne oznaki braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Kolegium zauważyło, że zgodnie z przepisem art. 11 ust. 2 ups brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Zgodnie z przepisem art. 39a ust. 1 ups zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego. Do podpisania kontraktu socjalnego A. K. był wzywany m. in. pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r., które zostało przez niego odebrane w dniu [...] maja 2015 r., pismem z dnia [...] maja 2015 r., odebranym w dniu [...] maja 2015 r. oraz pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., odebranym w dniu [...] czerwca 2015 r. Podpisanie kontraktu socjalnego proponowano odwołującemu się także w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. [...] czerwca 2015 r. w kierowanej do odwołującego się korespondencji, gdzie wyjaśniono czym jest kontrakt socjalny i jakie są konsekwencje braku jego podpisania oraz niedotrzymania jego postanowień.

Wobec tego Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, który wydanie zaskarżonej decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zgłoszone przez A. K. potrzeby upatruje w tym, że nie wykazuje on współdziałania z pracownikami socjalnymi w rozwiązaniu własnej sytuacji życiowej, a zwłaszcza odmawia podpisania kontraktu socjalnego, co wypełnia dyspozycję art. 11 ust. 2 ups. W związku z tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ups.

Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego, A. K., poza przysługującym mu spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, jest także właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej o pow. [...]m2. Posiada więc możliwości poprawy swojej sytuacji życiowej nie tylko poprzez sprzedaż części zasobów majątkowych, na co wskazywał już pracownik socjalny (notatka urzędowa z dnia [...] lipca 2015 r.), ale chociażby poprzez wynajęcie jednego z pokoi w zajmowanym przez siebie mieszkaniu, bowiem z informacji zawartych w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego wynika, że A. K. mieszka samotnie, lokal zaś składa się z [...] izb.

Wobec tego organ odwoławczy uznał, że przyznanie A. K. pomocy ﬁnansowej na zakup żywności, środków czystości, opłatę energii elektrycznej i opłatę części czynszu oznaczałoby w istocie, że pomoc zostałaby udzielona osobie, która może zgłoszone potrzeby zrealizować z posiadanych zasobów, z jednoczesnym pokrzywdzeniem innych, bardziej potrzebujących osób.

SKO [...] zauważyło, że Prezydent [...] nie pozostawił A.K. całkowicie bez pomocy, przyznał bowiem decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] pomoc w formie posiłku - obiadu w stołówce przy ul. [...] w okresie od dnia [...] lipca do [...] grudnia 2015 r.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jest osobą długotrwale bezrobotną, bez prawa do zasiłku zarejestrowaną w Urzędzie [...] od [...] lutego 2007 r. Jest osobą pokrzywdzoną przestępstwem. Wskazał, że w jego rodzinie ze strony ojca, do chwili obecnej , [...], o czym był informowany Ośrodek Pomocy Społecznej [...]. Skarżący podał, że jest w trakcie przygotowywania powództwa do sądu powszechnego w tej sprawie. Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2100/14 ze skargi A. K. uchylił zaskarżoną decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia. Skarżący zaznaczył, że decyzje wydane przez organy obu instancji są dla niego krzywdzące, naruszają prawa i wolności obywatela Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej. Skarżący wskazał, że przez prawie [...] miesięcy otrzymuje wyłącznie pomoc rzeczową w formie zakupu gorącego posiłku – obiadu, od poniedziałku do piątku. Uważa, że naruszana jest jego godność osobista.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Obecny na rozprawie radca prawny W. G. - pełnomocnik skarżącego z urzędu poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi odwoławczemu naruszenia art. 7, art. 70, art. 80 i art. 136 Kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w jej całokształcie, brak wyjaśnienia okoliczności związanych z pokrzywdzeniem przestępstwem w aspekcie art. 40 ups, tj. zdarzenia losowego uzasadniającego przyznanie pomocy skarżącemu. Organ nie wyjaśnił też zakresu potrzeb skarżącego w kontekście art. 3 ust. 3 i 4 ups w zakresie rodzaju, formy i odpowiedniości tej pomocy, zgłaszanych przez skarżącego potrzeb. Nie wyjaśnił też możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Pełnomocnik wskazał, że skarżący nie ma faktycznej możliwości wynajęcia lokalu, ponieważ w lokalu nie ma elektryczności. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżącemu nie przedstawiono projektu kontraktu socjalnego.

Obecny na rozprawie skarżący wskazał, że jest pokrzywdzony przestępstwem z art. 270 Kodeksu karnego z 1997 r. Oświadczył, że przestępstwo było popełnione w 1983 r. i że złożył o tym fakcie zawiadomienia do Prokuratury w 2008 r. Prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania w tej sprawie. Skarżący zarzuca organowi działanie niezgodne z art. 30 i art. 31 Konstytucji RP. Na pytanie Sądu, czy skarżący zamierza wziąć udział w negocjacjach mających doprowadzić do zawarcia kontraktu socjalnego – skarżący nie udzielił odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] odmawiająca przyznania A. K. zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, opłatę energii elektrycznej, opłatę części czynszu nie naruszają prawa. Organy obu instancji wydając decyzje w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i w sposób dostateczny uzasadniły stanowisko przemawiające za negatywnym załatwieniem wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na wyżej wymienione cele, a ustalenia poczynione przez organy znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], że decyzja wydawana w oparciu o przepis art. 39 ups ma charakter uznaniowy, a skoro tak to nieuwzględnienie wniosku o tego rodzaju pomoc musi znajdować oparcie w ważkich argumentach. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że – mając na uwadze zadania i cele pomocy społecznej wynikające z przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ups, w szczególności uzupełniający i wspomagający charakter pomocy społecznej - skarżący ma możliwości i zasoby pozwalające przezwyciężyć swą trudną sytuację życiową. Biorąc pod uwagę okoliczności o charakterze obiektywnym trzeba wskazać, że skarżący jest w wieku produkcyjnym, ma [...] lata. Posiada wykształcenie wyższe. Ukończył studia [...], co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 45/13. Jak sam wskazał skarżący w skardze w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem ukończył najlepszą uczelnię techniczną w Polsce. Skarżący nie jest osobą niepełnosprawną w jakimkolwiek stopniu, nie ma orzeczonej przez lekarza orzecznika ZUS częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Zamieszkuje [...], a więc na terenie gdzie jest duży rynek pracy i ruch kadrowy. Skarżący jest kawalerem nie ma żadnych osób na utrzymaniu, czy też pod opieką, którymi musiałby się zająć i przez to niepodejmować zatrudnienia. A. K. jest właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. [...] m2 (oświadczenie majątkowe z dnia [...] czerwca 2015 r.), a więc ma majątek, który mógłby spieniężyć celem poprawy swej sytuacji życiowej.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że A. K. jest osobą, która potrafi zadbać o swoje sprawy. Skarżący starał się o przyjęcie na pierwszy rok studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku: "Bezpieczeństwo wewnętrzne – dla osób cywilnych", na rok akademicki 2012/2013, organizowanych w Wyższej Szkole Policji w [...], co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II SA/OI 45/13 oraz na pierwszy rok studiów stacjonarnych II stopnia na Wydziale Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji, kierunek: "Kryminologia" na rok akademicki 2014/2015, organizowanych przez Uniwersytet [...], co wynika z uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2100/14 oraz (fakty znane Sądowi z urzędu na podstawie danych wynikających z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). A. K. od niekorzystnych dla niego decyzji składał odwołania i skargi sądowe. W drugiej z tych spraw sądowych ze skutkiem korzystnym dla siebie. Także w sprawie z zakresu pomocy społecznej skarżący składał środki odwoławcze z pozytywnym skutkiem, co wynika z treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2162/14. Z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu [...] czerwca 2015 r. wynika, że A. K. jest osobą aktywną, ponieważ w okolicy miesiąca maja 2015 r. uczestniczył w wykładach, seminariach i konferencjach naukowych.

Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], że A. K. nie podejmuje żadnej aktywności w kierunku znalezienia jakiegokolwiek zatrudnienia umożliwiającego uzyskanie dochodów i pokrycie swych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że A. K. poprzestał na zarejestrowaniu się w Urzędzie Pracy [...] w dniu [...] lutego 2007 r. jako osoba bezrobotna (zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2014 r., oświadczenie z dnia [...] stycznia 2014 r.). Jak wynika z treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego (k. 1455, 1452, 1448, 1447), A. K. nie szuka pracy, nie przyjmuje propozycji współpracy z Klubem Aktywizacji Zawodowej, pracownikiem socjalnym ds. bezrobocia, czy konsultacji z doradcą zawodowym i pośrednikiem pracy w Urzędzie Pracy. Jak wskazał pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy, z pisma Urzędu Pracy [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] wynika, że skarżący szukał jedynie pracy umysłowej, odrzucał oferty pracy przedstawione przez pośrednika pracy, domagał się natomiast sfinansowania studiów nt. "[...]". Z treści kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego - Aktualizacji Wywiadu (k. 1157) wynika, że A.K. konsekwentnie odmawia uczestnictwa w Klubie Pracy, spotkania ze specjalistą ds. bezrobocia. Z notatki służbowej z dnia [...] lipca 2015 r. wynika, że pracownik socjalny wskazał skarżącemu projekt kierunku pracy socjalnej, tj. pomoc w przezwyciężeniu bezrobocia, wizytę klienta w Klubie Aktywizacji Zawodowej OPS, pomoc pracownika socjalnego ds. bezrobocia, a także pomoc psychologiczną, co spotkało się z odmową. Jednocześnie skarżący odrzucił zaproponowaną możliwość spieniężenia posiadanych zasobów majątkowych.

A. K. uważa, iż powinien otrzymać pomoc pieniężną z pomocy społecznej na pokrycie swych potrzeb i to bez potrzeby uprzedniego zaangażowania w to przedsięwzięcie swojej osoby, czy też wykorzystania własnych możliwości znalezienia pracy i zasobów majątkowych poprzez zbycie nieruchomości gruntowej, aby zdobyć środki na swoje utrzymanie. Sąd zauważa, że taka postawa skarżącego jest sprzeczna z zadaniami i celami pomocy społecznej. Z przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ups wynika bowiem, że pomoc społeczna wkracza dopiero tam, gdzie osoba nie jest w stanie własnym działaniem wyjść z sytuacji kryzysowej i zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb albo stać się samodzielna życiowo. Skarżący pomija to, że działalność pomocy społecznej oparta jest na wspieraniu aktywności samej osoby fizycznej i to przez pewien niezbędny czas (jeżeli chodzi o osoby pełnosprawne, zdolne do pracy), a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń i zapewnieniu świadczeniobiorcy dożywotniego źródła utrzymania. Zdaniem Sądu, w sytuacji skarżącego, która wynika z akt sprawy, cele pomocy społecznej można realizować poprzez wykorzystanie takich sfer działalności organu pomocy społecznej jak np. praca socjalna (art. 6 pkt 12 ups), przyznanie zasiłku celowego w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a ups), zapewnienie skarżącemu świadczeń niepieniężnych o charakterze rzeczowym, np. w postaci poradnictwa specjalistycznego (np. psychologicznego – jeżeli u skarżącego brak motywacji do poszukiwania pracy w ogóle lub pracy określonego rodzaju), czy też pomocy w uzyskaniu zatrudnienia (jeżeli skarżący chce znaleźć pracę, ale nie ma rozeznania na rynku pracy), nie wykluczając takich form pomocy jak zapewnienie posiłku, niezbędnego ubrania (art. 36 pkt 2 lit. g, q, j, k ups). W niniejszej sprawie chodzi bowiem o to, aby rezultatem otrzymanej pomocy społecznej było to, że skarżący jako osoba w sile wieku, dobrze wykształcona, podjął jak najszybciej aktywność zawodową i w ten sposób zarobił na swoje utrzymanie. Osiągnięcie wyżej wymienionych celów pomocy społecznej nie będzie jednak realne, bez osobistego zaangażowania się skarżącego.

Jeżeli chodzi o podnoszony w sprawie problem braku współdziałania A. K. w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie uwidocznił się konflikt skarżącego i pracowników pomocy społecznej. Skarżący oczekuje bowiem pomocy finansowej, bez jakiegokolwiek zaangażowania ze swej strony. Uważa, że skoro złożył wniosek o pomoc i jest osobą długotrwale bezrobotną, to winien otrzymać świadczenia pieniężne. Tymczasem skarżący musi zrozumieć, że skoro ubiega się o pomoc od organu pomocy społecznej, to musi liczyć się z tym, że będzie wzywany do ośrodka pomocy społecznej, że pracownicy socjalni muszą ustalić jego sytuację osobistą, rodzinną, dochodową, majątkową i w tym celu przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy lub aktualizację wywiadu w jego miejscu zamieszkania, co wynika z przepisów art. 107 ups i § 2 ust. 3-5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712). Z drugiej strony pracownicy pomocy społecznej muszą mieć na uwadze to, że osoba ubiegająca się o pomoc społeczną z reguły niechętnie ujawnia informacje o charakterze osobistym i bywa, że wykazuje zdenerwowanie w kontakcie z pracownikami socjalnymi.

Odnosząc się do zarzutów skargi i tych podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie Sąd zauważa, że pomoc finansowa wynikająca z ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21), na którą powołuje się skarżący w skardze, może być udzielona dopiero wtedy, gdy właściwy komendant Policji wyda na wniosek pokrzywdzonego zarządzenie w przedmiocie udzielenia środka pomocy w postaci zmiany miejsca pobytu pokrzywdzonego, który nie ma źródeł utrzymania lub nie może podjąć pracy z powodu zagrożenia dla życia lub zdrowia pokrzywdzonego, które ujawniło się przed, w toku lub po zakończeniu postępowania karnego (art. 1 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy). Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby właściwy komendant Policji wydał w stosunku do skarżącego zarządzenie o udzieleniu środka pomocy w postaci zmiany miejsca pobytu. Okoliczności tego rodzaju nie wskazywał obecny na rozprawie A. K. i jego pełnomocnik. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że poddanie się procedurze weryfikacyjnej w celu uzyskania świadczeń z pomocy społecznej narusza lub ogranicza jego wolność i godność osobistą (art. 31 ust. 1 i 3, art. 30 Konstytucji RP). Jak wskazano wyżej osoba ubiegająca się o pomoc ze środków publicznych musi znosić to, że pracownicy socjalni podejmą czynności mające na celu ustalenie sytuacji osobistej wnioskodawcy. Jednym z głównych dowodów stanowiącym podstawę wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zasiłku celowego jest kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego lub aktualizacji wywiadu, który sporządza pracownik socjalny w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby i formułuje wnioski z niej wynikające. Strona musi liczyć się z tym, że pracownik socjalny zażąda od wnioskodawcy złożenia pewnych oświadczeń, przedstawienia dokumentów, będzie dążył do podjęcia przez stronę pewnych zobowiązań (np. poprzez zawarcie kontraktu socjalnego) w ramach współdziałania w rozwiązaniu problemów osoby, jej aktywizacji życiowej, zawodowej. Nowoczesny model pomocy społecznej opiera się na współpracy obu stron, tj. osoby potrzebującej i pracownika socjalnego i dążeniu do przywrócenia osoby ubiegającej się o pomoc do pożądanej roli jaką pełni jednostka w społeczeństwie, a nie na zapewnieniu utrzymania osobie, która twierdzi, że nie może zarobić na swoje utrzymanie.

Jeżeli chodzi o kwestię pokrzywdzenia skarżącego przestępstwem, Sąd zauważa, że – jak wskazał sam skarżący na rozprawie - organ ścigania odmówił wszczęcia postępowania karnego, a zatem okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy o przyznanie zasiłku celowego, w szczególności w aspekcie podniesionego na rozprawie zarzutu niewyjaśnienia sprawy w aspekcie zdarzenia losowego jako przesłanki wynikającej z przepisu art. 40 ups.

Sąd nie podziela stanowiska pełnomocnika skarżącego, co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wyjaśniło w sposób dokładny i wszechstronny stanu faktycznego sprawy w jego całokształcie przez co naruszone zostały przepisy art. 7, art. 70, art. 80 i art. 136 Kpa. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, mając na uwadze zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy, wyjaśnił i trafnie ocenił istotne dla sprawy okoliczności przesądzające za odmową udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego. Organ wskazał, że skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym, że nie istnieją jakiekolwiek przeszkody zdrowotne w podjęciu przez niego zatrudnienia, że ma możliwość sprzedaży części swoich zasobów majątkowych, aby poprawić swą sytuację materialną. Dodatkowo organ wskazał na niepodejmowanie współpracy celem zawarcia kontraktu socjalnego. Argumenty i motywy jakie legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Zakres potrzeb skarżącego dotyczących pokrycia zaległości czynszowych i za pobór energii elektrycznej wynika z dołączonych do akt sprawy dokumentów – wymiaru opłat za używanie lokalu, wezwania do zapłaty i faktur zaległości z tytułu sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej. W zakresie zakupu żywności i środków czystości skarżący nie sprecyzował kwoty pieniężnej, jakiej się domaga. Zdaniem Sądu, kwestia ta miałaby istotne znaczenie, gdyby organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu zasiłek celowy z przeznaczeniem na wszystkie zgłaszane potrzeby, ale w wysokości niższej, niż żądana przez wnioskodawcę lub w wysokości żądanej przez wnioskodawcę, ale tylko na część zgłaszanych potrzeb. Także wówczas wyjaśnienie możliwości finansowych organu pomocy społecznej mogłoby mieć istotne znaczenie dla sprawy. W sytuacji, gdy organ wydał decyzję odmowną w zakresie zgłaszanych potrzeb, motywując to możliwością przezwyciężenia przez skarżącego trudnej sytuacji poprzez wykorzystanie własnych możliwości i zasobów oraz brakiem współpracy w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji osobistej, kwestia właściwego rozpoznania potrzeb skarżącego i możliwości finansowych pomocy społecznej nie miała istotnego znaczenia dla sprawy.

Zarzut nieprzedstawienia skarżącemu do podpisania projektu kontraktu socjalnego nie był zasadny. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący odmawia zawarcia kontraktu socjalnego (Kwestionariusz Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego, k. 1455, 1452, notatki służbowe z dnia: [...]stycznia 2014 r., [...] lutego 2014 r., [...] maja 2015 r., [...] lipca 2015 r., Kwestionariusz Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego - Aktualizacji Wywiadu, k. 1157). Sąd zwraca uwagę, że kontrakt socjalny oznacza pisemną umowę zawartą przy aktywnym udziale obu stron, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby (art. 6 pkt 6 ups). Tymczasem A. K. zapytany przez Sąd na rozprawie, czy zamierza wziąć udział w negocjacjach mających doprowadzić do zawarcia kontraktu socjalnego – nie udzielił odpowiedzi. Z tego wynika, że w niniejszej sprawie skarżący nie tyle odmawia podpisania kontraktu socjalnego, ale w ogóle nie ma zamiaru uczestniczyć w procedurze uzgadniania istotnych postanowień tej umowy. Skoro skarżący nie ma zamiaru uczestniczyć w ustalaniu warunków kontraktu socjalnego (o tym świadczy jego postawa na rozprawie, gdzie skarżący nie udzielił Sądowi odpowiedzi w tym zakresie), nie można przyjąć, że możliwe jest ustalenie istotnych postanowień tej umowy w wyniku porozumienia stron, a następnie sporządzenie projektu tego kontraktu i podpisanie zawartej umowy. Taka postawa skarżącego mogła być potraktowana przez organy jako odmowa współdziałania w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 4 w zw. z art. 11 ust. 2 ups.

Sąd podziela natomiast stanowisko skarżącego, że wątpliwy jest argument SKO w [...] dotyczący możliwości wynajęcia jednego pokoju w lokalu mieszkalnym, skoro lokal ten pozbawiony jest energii elektrycznej. Wadliwe są także ustalenia organu odwoławczego, że skarżący nie posiada żadnego wykształcenia zawodowego. Jak wskazano wyżej skarżący ukończył studia magisterskie na Wydziale [...]. Uchybienia te nie mają jednak żadnego wpływu na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).