Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1113/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na 2014 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] listopada 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] maja 2014 r. (data nadania) M. P. (dalej: skarżąca, beneficjent, strona) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej także: płatność OB) na 2014 rok. We wniosku strona zadeklarowała powierzchnię gruntów rolnych wynoszących 168,81 ha do przyznania jednolitej płatności obszarowej (dalej: płatność JPO) oraz powierzchnię 103, 81 ha specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (zwana dalej: płatność ST). Następnie [...] czerwca 2014 r. (data nadania) strona złożyła do wniosku zmianę, w której dodała działki ewidencyjne i działki rolne, do których wnioskowała o przyznanie płatności. Łączna powierzchnia działek rolnych wnioskowanych do płatności JPO wynosiła 179,02 ha, a do płatności ST wynosiła 103,81 ha.

Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 7 ust. 1 i 2b, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, zwana dalej: ustawą OB), art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316 z 2.12.2009, str. 65, zwane dalej: rozporządzeniem 1122/2009) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania płatności bezpośrednich na 2014 r., tj. płatności JPO i ST, nakładając jednocześnie sankcje w wysokości odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Podstawę negatywnego dla strony rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że nie został spełniony warunek określony w art. 7 ust. 1 ustawy OB, bowiem zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 grunty rolne, położone na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), [...] ([...]), nie były w tym roku w posiadaniu beneficjenta, a deklaracja tych gruntów rolnych jest niezgodna ze stanem faktycznym.

Jak wynika bowiem z dokumentów otrzymanych z Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR), działka nr [...] była bezumownie zajęta przez innego rolnika i po wyroku sądowym o wydanie nieruchomości w dniu [...] listopada 2014 r. została jednostronnie przejęta przez Oddział Terenowy ANR od osoby trzeciej, a z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] listopada 2014 r. wynika, że nie była ona użytkowana, tylko zachwaszczona, porośnięta roślinnością trawiastą. Ta okoliczność świadczy o tym, że nie była ona użytkowana rolnie i utrzymywana zgodnie z normami. Tak samo działki ewidencyjne o numerach: [...],[...] i [...] w okresie od [...] lutego 2013 r. do [...] sierpnia 2014 r. były objęte umową dzierżawy z inną osobą – A. M., co podważa fakt posiadania ich przez stronę. W przypadku działki nr [...] ANR wyjaśniła, że działka ta "była wolna", dlatego od [...] stycznia 2015 r. została objęta umową dzierżawy z R. G.. W trakcie lustracji tej działki przeprowadzonej w dniu [...] września 2014 r. stwierdzono, że jest ona odłogowana, zatem grunt ten nie był rolniczo użytkowany w roku 2014 zgodnie z wymaganymi normami. Odnośnie działki nr [...] ANR wyjaśniła, że od [...] maja 2014 r. była objęta umową dzierżawy z osobą trzecią, A. M., a podczas wizji terenowej w dniu [...] marca 2014 r. ustalono, że nieruchomość ta jest odłogowana.

W konsekwencji stwierdzono, że działki rolne [...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...] oraz [...] i [...] o łącznej powierzchni 103,81 ha nie były w posiadaniu skarżącej w roku 2014 i nie były utrzymywane zgodnie z normami. Nie zostały więc spełnione warunki określone w art. 7 ust. 1 ustawy OB, dlatego na tej podstawie nie uwzględniono ich w powierzchni stwierdzonej do objęcia płatnością JPO i ST, co stanowi podstawę do naliczenia sankcji. Organ I instancji ustalił, że skarżąca była jedynie w posiadaniu działek o łącznej powierzchni 75,21 ha, a więc przedeklarowała powierzchnię.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej wydanie z naruszeniem prawa.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy wskazał, że nie został spełniony warunek przyznania płatności za dany rok, wynikający z art. 7 ustawy OB. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji dokonane w oparciu o informacje uzyskane z ANR dotyczące posiadania w 2014 r. działek o numerach: [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. W ocenie Dyrektora ARiMR, zadeklarowane przez beneficjenta we wniosku ww. działki rolne nie były w jego posiadaniu w roku 2014 i nie były utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Skarżąca nie prowadziła działalności rolniczej na spornych gruntach, zadeklarowanych we wniosku na rok 2014, a w konsekwencji nie spełniła ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie pomocy finansowej – płatności OB na 2014 rok.

Odnosząc się do kwestii naliczenia sankcji organ odwoławczy podał, że łączna powierzchnia zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych do płatności JPO wynosiła 179,02 ha. Po wykluczeniu działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych, które nie były w posiadaniu strony, powierzchnia stwierdzona wyniosła 75,21 ha. Ustalono, iż w posiadaniu skarżącej w 2014 r. pozostawały jedynie: działka [...] o powierzchni 50 ha, działka [...] o powierzchni 15 ha, działka [...] o powierzchni 1,97 ha, działka [...] o powierzchni 0,83 ha i działka [...] o powierzchni 7,41 ha.

Biorąc pod uwagę stawkę JPO do 1 ha uprawy w 2014 r., która wynosi [...] zł, sankcje wieloletnie zostały naliczone na podstawie art. 58 akapit trzeci rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie odliczana od wszystkich płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Zatem, kwota sankcji wieloletnich dla JPO wynosi [...] zł. W przypadku płatności ST powierzchnia deklarowana wynosiła 103,81 ha, zaś stwierdzona wyniosła 0,00 ha. Stawka płatności uzupełniającej do 1 ha uprawy w 2014 r. wynosiła [...] zł, zatem kwota sankcji wyniosła [...] zł.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania – art. 7, art. 8, art. 75, art. 76, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 86 k.p.a. oraz przepisy prawa materialnego – art. 3, art. 7 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 5a ustawy OB.

Zdaniem strony, organy naruszyły normy prawne dotyczące postępowania dowodowego, przez co błędnie, niezgodnie ze stanem rzeczywistym, przyjęły stan faktyczny będący przedmiotem subsumpcji przepisów prawa. Przede wszystkim organy obu instancji błędnie przyjęły, iż korespondencja z ANR ma walor dokumentu urzędowego i bezkrytycznie przyjęły ją za dowód nieużytkowania gruntów zgłoszonych przez stronę. Stan faktyczny był odmienny. Tam gdzie organ zbiera dowody z własnej inicjatywy winien jest dopełnić wszelkich czynności, aby zadośćuczynić zasadzie dociekania do prawdy materialnej. Organ nie może w takim przypadku zasłaniać się ciężarem dowodu, który spoczywać ma na stronie. Nie może przyjąć a priori, że dzierżawca gruntu jest rzeczywistym jego użytkownikiem, bez weryfikacji informacji właściciela gruntów u dzierżawcy właśnie. Szczególnie w przypadku, gdy dzierżawca nie zgłasza gruntu do dopłat, a zgłasza go jego użytkownik, dysponujący tytułem użyczenia od dzierżawcy. Organ winien, podejmując z własnej inicjatywy czynności dowodowe, ustalić, czy pomiędzy niezgłaszającym do dopłat działek ich dzierżawcą a zgłaszającym je rolnikiem występuje stosunek prawny. Właściciel nie musi bowiem wiedzieć o czynnościach podejmowanych przez dzierżawcę, a obejmujących rzeczywiste władanie i posiadanie przedmiotowego gruntu. Organ I instancji naruszył prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i wydał pośpiesznie - [...] czerwca 2015 r. decyzję, nie oczekując (zgodnie z jej żądaniem z dnia [...] czerwca 2015 r.) na złożenie zastrzeżeń i dowodów. Ponadto, naruszono zasadę dwuinstancyjności, co w przypadku przewlekłej choroby strony i niezdolności do samodzielnej egzystencji

w trakcie całego postępowania odwoławczego przyniosło jej szkodę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

W dniu 23 sierpnia 2016 r. (w przededniu rozprawy) skarżąca złożyła osobiście na biurze podawczym Sądu pisemny wniosek o odroczenie rozprawy, w której nie będzie mogła uczestniczyć z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia (atak zaburzeń błędnika). Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2016 r. wskazujące na niezdolność do stawiennictwa w sądzie z powodu schorzeń układu równowagi w okresie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] września 2016 r. (k. 65-66 akt sądowych).

Nadto w dniu rozprawy, tj. 24 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła osobiście na biurze podawczym Sądu pismo zawierające jej wniosek o zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron (k.67 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podjętego przez orzekające w sprawie organy stanowił art. 7 ust. 1 ustawy OB, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, tj. 1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy OB, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1. roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 2. innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy OB, wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2 i 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni - po uwzględnieniu art. 133a ust. 3 rozporządzenia nr 73/2009, zmniejszeń płatności wynikających z dostosowania zgodnie z art. 10a rozporządzenia nr 73/2009 oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wskazać należy, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczącym przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia 1122/2009 oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz. Urz. L 316 z dnia 02.12.2009 r. str. 27).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy OB, płatności są przyznawane na wniosek rolnika składany w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Płatności są przyznawane w drodze decyzji, w której określa się również zmniejszenia płatności obszarowych, w tym także w kolejnych latach, jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 (art. 19 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy). Właściwym w sprawach przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest kierownik biura powiatowego ARiMR właściwy ze względu na adres zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy).

Do postępowań w sprawach dotyczących płatności OB stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy OB stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 tej ustawy). W tego rodzaju sprawach organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy OB). Poza tym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy OB).

Przenosząc powyższe unormowania prawne na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca w zakreślonym przez art. 18 ust. 2 ustawy OB terminie (19 maja 2014 r. – data stempla pocztowego) złożyła wniosek o przyznanie płatności OB w Biurze Powiatowym ARiMR w B., ponieważ zamieszkuje we właściwości tego organu (B., ul. P.). Do płatności zgłosiła 6 działek położonych w województwie [...] i [...] w [...]. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji wystąpił do ANR o udzielenie informacji, czy zadeklarowane przez beneficjenta we wniosku o przyznanie płatności OB na 2014 rok działki były oddane przez ANR w posiadanie zależne.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z kolei z treści art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Zdaniem Sądu, ww. informacja ANR, obejmująca dane co do działek będących przedmiotem wniosku o przyznanie dla skarżącej płatności OB, może stanowić dowód w przedmiotowej sprawie, poddany ocenie organu, który zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy OB w tego rodzaju sprawach przede wszystkim stoi na straży praworządności. ANR jest organem administracji państwowej władnym do wystawiania dokumentów urzędowych w zakresie jego działania. Takim też dokumentem potwierdzającym okoliczności w nim stwierdzone jest pismo ANR z dnia [...] marca 2015 r., sporządzone przez zastępcę dyrektora Oddziału Terenowego Agencji (k. 50-51 akt administracyjnych).

Z powyższej informacji wynika, że zadeklarowana we wniosku działka ewidencyjna nr [...] (działka rolna [...] i [...]), położona w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...], o powierzchni 20,18 ha była bezumownie zajęta przez innego rolnika (Ł. D.). ANR przejęła tę działkę w dniu [...] listopada 2014 r. Wówczas stwierdzono, że nie jest ona użytkowana, tylko porośnięta roślinnością trawiastą, zachwaszczona, co potwierdzono dokumentacją fotograficzną i protokołem zdawczo-odbiorczym (dokumenty w aktach administracyjnych k. 44-48). Stoi to w sprzeczności z deklaracją skarżącej, że działka była użytkowana rolniczo przez uprawę koniczyny białej.

Działki rolne: [...] i [...] (nr ewidencyjny [...] o powierzchni 16,08 ha), [...] i [...] (nr ewidencyjny [...] o powierzchni 12,07 ha), [...] i [...] (nr ewidencyjny [...] o powierzchni 13,12 ha), położone w obrębie K., gmina T., powiat [...], woj. [...], były objęte umową dzierżawy z osobą trzecią – A. M. w terminie od [...] lutego 2013 r. do [...] sierpnia 2014 r. Tak samo co do działki rolnej [...] i [...], zadeklarowanej na działce numer ewidencyjny [...], położonej w obrębie M., gmina L., powiat [...], woj. [...], o powierzchni 30,79 ha, ANR poinformowała, że od [...] maja 2014 r. jest ona objęta umową dzierżawy zawartą z A. M., natomiast ANR nie posiadała informacji o innych użytkownikach ww. działek, które skarżąca zgłosiła do płatności bezpośrednich również z uwagi na zadeklarowaną uprawę koniczyny białej.

Strona nie złożyła w toku postępowania o przyznanie płatności OB dowodów potwierdzających posiadanie i użytkowanie tych działek w 2014 r. Dopiero do wniosku o wznowienie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją ostateczną dołączyła umowę użyczenia z dnia [...] kwietnia 2014 r. zawartą z A. M., obejmującą ww. 4 działki (z umowy tej wynika, że działkę nr [...] dzierżawca przekazał w użyczenie skarżącej w dniu [...] kwietnia 2014 r., a więc zanim zawarł umowę dzierżawy z ANR – [...] maja 2014 r.)

Działka rolna [...] i [...] zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr [...], położona w obrębie W., gmina Ś., powiat [...], woj. [...] w 2014 r. "była wolna"; ANR nie posiadała wiedzy o innym użytkowaniu działki. Od [...] stycznia 2015 r. działka ta jest objęta umową dzierżawy, zawartą z R. G.. W trakcie lustracji działki na etapie przygotowywania do przetargu na dzierżawę w dniu [...] września 2014 r. stwierdzono, że nie jest ona uprawiana, tylko odłogowana (raport z oględzin nieruchomości k. 40 – 41 akt administracyjnych). Ustalenia te są sprzeczne z deklaracją skarżącej, która tę działkę zgłosiła do płatności OB z uwagi na jej obsianie [...].

W świetle ww. danych za niewątpliwy należy uznać fakt, iż zadeklarowane we wniosku działki rolne [...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...] i [...] i [...] nie były w 2014 r. w posiadaniu beneficjenta, który nie prowadził na nich działalności rolniczej oraz nie były one utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Skarżąca w postępowaniu przed organami nie udowodniła okoliczności przeciwnej, z której wywodzi skutki prawne, iż to ona w 2014 r. była w posiadaniu ww. 6 działek, a w szczególności nie złożyła umowy użyczenia zawartej z A. M., w której posiadaniu jest od dnia [...] kwietnia 2014 r. (jeszcze przed złożeniem wniosku o przedmiotowe płatności). W toku całego postępowania administracyjnego skarżąca miała możliwość przedstawienia dowodów świadczących o innym stanie faktycznym, aniżeli ustalony przez organy obu instancji.

W kontekście powyższych ustaleń za nieuprawnione uznać należy argumenty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podnosi, iż organ nie może przyjąć z góry, że dzierżawca gruntu jest rzeczywistym jego użytkownikiem, bez weryfikacji informacji właściciela gruntów właśnie u dzierżawcy. Powinien ustalać z dzierżawcą, czy faktycznie prowadzi działalność na dzierżawionych gruntach, czy też przekazał je w posiadanie jeszcze innego podmiotu, który prowadzi nań działalność rolniczą. Takie stanowisko strony nie jest właściwe, bowiem z danych uzyskanych z ANR nie wynikało, iż znajdujące się w posiadaniu dzierżawców działki: [...] i [...],[...] i [...],[...] i [...] i [...] i [...] były w posiadaniu zależnym skarżącej. Ona sama nie podnosiła również takiej okoliczności po osobistym zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy, które miało miejsce w dniach: [...] marca 2015 r. i [...] czerwca 2015 r. W toku postępowania skarżąca udzieliła również pełnomocnictwa do przeglądu akt oraz zgłaszania zastrzeżeń i uwag profesjonalnemu pełnomocnikowi, który zapoznawał się z aktami w dniu [...] marca 2015 r. Poza tym, działki [...] i [...] oraz [...] i [...] w 2014 r. nie były użytkowane rolniczo, były zachwaszczone i odłogowane, co potwierdzają przedstawione protokoły zdawczo-odbiorcze i materiał zdjęciowy dołączone do akt administracyjnych.

W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, nie było przesłanek do oceny, iż skarżąca posiadała zakwestionowane przez organy działki zgłoszone do płatności oraz że na tych gruntach prowadziła w 2014 r. działalność rolniczą.

W dacie złożenia przez skarżącą wniosku o płatność OB na 2014 r. obowiązywała ustawa o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z dnia [...] stycznia 2007 r. Sąd podziela dokonaną przez organy w przedmiotowej sprawie wykładnię art. 7 ust. 1 tego aktu, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa zgodnie z normami powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Takie stanowisko na gruncie ww. ustawy jest aktualnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 4 grudnia 2013 r., II GSK 1298/12, Lex nr 1530273 i z 31 lipca 2013 r., II GSK 2186/11, Lex nr 1558638, wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2010 r., V SA/Wa 11/10, Lex nr 643966, wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2010 r., III SA/Po 353/10, Lex nr 757184, wyrok WSA w Rzeszowie z 7 marca 2016 r., I SA/Rz 1100/15, publ. cbosa).

Ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od postaci posiadania. Celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Warunkiem koniecznym uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowania o innym przeznaczeniu.

Bezsporne jest w sprawie, że skarżąca w 2014 r. nie posiadała działek – [...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...],[...] i [...] oraz [...] i [...], nie prowadziła na nich działalności rolniczej, tj. nie wykonywała prac rolniczych, zabiegów agrotechnicznych, nie dokonała zbioru plonów. Skoro beneficjent nie posiadał ww. działek, tak w posiadaniu samoistnym jak i zależnym, i nie prowadził nań działalności rolniczej, to tym samym nie mógł utrzymywać przedmiotowych gruntów zgodnie z normami i przestrzegać wymogów zasad dobrej kultury rolnej przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Mając na uwadze art. 3 ust. 3 ustawy OB, ciężar wykazania przesłanek z art. 7 ust. 1 ustawy OB spoczywa na rolniku. Dlatego skarżąca powinna wykazać, przedstawiając wiarygodne dowody, że trwale użytkowała rolniczo sporne grunty, przy czym stan ten powinien obejmować cały rok 2014. Okoliczności takie nie zostały przez stronę wykazane, stąd zasadnie organy odmówiły skarżącej przyznania płatności OB i dodatkowo prawidłowo nałożyły sankcje i ustaliły ich wysokość.

Analizując przedmiotową skargę pod kątem legalności kontrolowanych decyzji Sąd uznał, że organy w wyczerpujący sposób oceniły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie, zgodnie z art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy OB, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy OB.

Jednocześnie Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi o naruszeniu zasady dwuinstancyjności oraz zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu. Kierownik BP zawiadomieniem z dnia 27 maja 2015 r. zawiadomił skarżącą na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. o zakończeniu postępowania w sprawie o przyznanie płatności OB, umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenie wyjaśnień w terminie 7 dni. Zawiadomienie to skarżąca otrzymała w dniu 2 czerwca 2015 r. i w zakreślonym terminie w dniu 9 czerwca 2015 r. zapoznała się z aktami sprawy, sporządziła stosowne fotografie, ale nie zajęła stanowiska co do zebranych dowodów, informując organ, iż uczyni to w terminie 7 dni.

Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie świadczą o naruszeniu przez organy art. 10 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Skarżąca miała możliwość w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia złożyć dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Zakreślenie skarżącej kolejnego terminu nie miało żadnego uzasadnienia, tym bardziej, że organ I instancji postanowieniem Dyrektora ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], wydanym na skutek zażalenia skarżącej na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie tegoż postępowania, był zobowiązany do załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2015 r. Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżąca po wydaniu decyzji przez organ I instancji mogła w postępowaniu odwoławczym odnieść się do zebranych w sprawie dowodów i przedstawić swoją argumentację. Tymczasem w dniu [...] czerwca 2015 r. złożyła odwołanie bez szczegółowego uzasadnienia wskazując, że uzupełni jego argumentację, gdy tylko pozwoli na to jej stan zdrowia. W aktach sprawy znajdują się 3 zaświadczenia lekarskie złożone w dniu [...] grudnia 2015 r., pochodzące z dnia [...] czerwca 2015 r. (przewidywany okres niezdolności do samodzielnej egzystencji około 30 dni), z dnia [...] lipca 2015 r. (niezdolna do samodzielnej egzystencji przez 30 dni) i z dnia [...] sierpnia 2015 r. (niezdolna do samodzielnej egzystencji od [...] sierpnia 2015 r. do [...] października 2015 r.). Analizując powyższą dokumentację lekarską należy zauważyć, że skarżąca po [...] października 2015 r., kiedy już jej stan zdrowia unormował się (brak zaświadczeń o niezdolności do samodzielnej egzystencji) mogła uzupełnić odwołanie o szczegółową argumentację, w której zaprzeczyłaby ustaleniom organu I instancji, tym bardziej, że organ odwoławczy wydał swoją decyzję dopiero w dniu [...] listopada 2015 r.

Sąd orzekający nie uwzględnił wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r. o odroczenie rozprawy, mając na uwadze art. 109 p.p.s.a. Z jego treści wynika, że rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Skarżąca o terminie rozprawy została prawidłowo zawiadomiona w dniu 19 lipca 2016 r. (k. 68 akt sądowych), a więc miała wystarczająco długi czas na chociażby pisemne zajęcie stanowiska w sprawie, jeśli wiedziała, że jej stan zdrowia może się pogorszyć. W ocenie Sądu, jej nieobecność na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. nie jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, ponieważ - jak sama wskazała we wniosku o odroczenie rozprawy – na zaburzenia błędnika cierpi od kilku lat. Poza tym, z akt sprawy wynika, że skarżąca zarówno w przededniu jak i w dniu rozprawy osobiście stawiła się w sądzie w celu złożenia na biurze podawczym pisemnych wniosków, pomimo wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych zaświadczenia o niezdolności do stawiennictwa w sądzie. Należy przy tym mieć na uwadze, że na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego obowiązuje zasada z art. 107 p.p.s.a., że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Sąd nie uwzględnił również wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2016 r.

o zawieszenie postępowania sądowego na zgodny wniosek stron, ponieważ brak

w sprawie takiego zgodnego wniosku pochodzącego od obu stron. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił wprawdzie o zawieszenie postępowania, ale na innej podstawie prawnej (art. 56 p.p.s.a.). W ocenie organu, postępowanie sądowe powinno być zawieszone z uwagi na wniesienie skargi do Sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wznowienia postępowania w sprawie przedmiotowej decyzji ostatecznej. Jednak wniosek organu o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 56 p.p.s.a. został rozpoznany i skonsumowany postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. o odmowie zawieszenia postępowania (k. 50-52 akt sądowych). W tej sprawie skarżąca złożyła skargę do Sądu za pośrednictwem poczty w dniu 7 grudnia 2015 r. (a nie jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę w dniu 9 grudnia 2015 r.), natomiast Kierownik BP postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją, zaskarżoną skargą, wydał w dniu 8 grudnia 2015 r., a więc nie zachodzi podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a.

Dyrektor ARiMR na żadnym etapie postępowania sądowego nie składał wniosku o zawieszenie postępowania na podstawie art. 126 p.p.s.a. (na zgodny wniosek stron). Stąd brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej na tej podstawie prawnej, tym bardziej, że z treści ww. przepisu wynika, że sąd może (nie ma takiego obowiązku) zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron. Określenie "sąd może zawiesić postępowanie" oznacza, że postanowienie o zawieszeniu postępowania sąd wydaje w przypadkach, gdy uzna to za celowe i stwierdzi, że czynność stron polegająca na złożeniu wniosku nie zmierza do obejścia prawa.

Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak również przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji.

Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.