Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2359/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującemu się zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie się.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2015 r. P.S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie mu szeregu świadczeń z pomocy społecznej w tym m.in. zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie się. Wniosek ów wpłynął do organu [...] sierpnia 2015 r.

Wyżej wymieniony jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, aktywną zawodowo. Zatrudniony jest w firmie [...], a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku – do [...] lipca 2015 r. – zatrudniony był w firmie [...], gdzie w miesiącu lipcu 2015 r. uzyskał wynagrodzenie w kwocie [...] netto. Za pracę w [...], za miesiąc lipiec 2015 r. uzyskał natomiast wynagrodzenie w wysokości [...] netto, które wypłacone mu zostało [...] sierpnia 2015 r. Zamieszkuje w wynajętym lokalu mieszkalnym (wynajmuje pokój), za który płaci kwotę [...] miesięcznie. W toku wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] sierpnia 2015 r., określał swoją sytuację zdrowotną jako dobrą.

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent [...] decyzją z [...] września 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku i pożyczki ekonomicznej na usamodzielnienie się, z uwagi na niespełnienie przesłanek ustawowych odnoszących się do warunku nieprzekraczania kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) dalej: "u.p.s.", uprawniającego do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej - wynoszącego wówczas 542 złote, a ponadto niezaistnienie w przypadku wnioskodawcy żadnego z ryzyk socjalnych wymienionych w art. 7 pkt 2 do 15 powołanej ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, które muszą wystąpić łącznie z ryzykiem ubóstwa, a także – jak podnosiło Kolegium - niezaistnienia stanu braku samodzielności ekonomicznej wnioskodawcy. W związku zaś ze zgłoszeniem w odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] wniosku o wyłączenie 88 członków Kolegium od rozpoznania sprawy motywowanego tym, że wymienione osoby w latach 2013-2015 często orzekały w jego sprawach, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że orzekanie przez członków Kolegium w innych sprawach P.S. nie stanowi okoliczności, która może wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Samo zaś subiektywne przeświadczenie skarżącego, iż nie są oni w pełni bezstronni nie może, w ocenie organu, stanowić przesłanki ich wyłączenia.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] P.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi podnosił zarzut, że do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, mimo zgłoszenia wniosku o wyłączenie poszczególnych pracowników organu, Kolegium nie wydało w tym przedmiocie żadnego orzeczenia, a przez to zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 24 w zw. z art. 27 k.p.a. Przy czym w kontekście złożonego wniosku o wyłączenie pracowników zwracał uwagę, że nie został on prawidłowo podpisany i organ odwoławczy winien wezwać go o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku. Zarzucał także organowi niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu załatwienia sprawy, w związku z czym, żądał wymierzenia Kolegium z tego tytułu grzywny. Podniósł również zarzut skierowania podjętej przez Kolegium decyzji do podmiotu, który nie jest stroną postępowania, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej [...], zamiast Prezydenta [...].

W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji wnioskując jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. W przedmiocie zawartego w skardze żądania rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, nie zgłosiło sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.); przywoływana dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. w art. 43 ust. 1 możliwość udzielanie osobie albo rodzinie przez gminę przyznania pomoc w formie pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia. Pomoc w formie pieniężnej może być przyznana w formie jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocentowanej pożyczki (ust. 2 art. 43). Do ustalenia wysokości przedmiotowego zasiłku na usamodzielnienie się ustawodawca w ust. 10 art. 43 u.p.s. upoważnił radę gminy, która w stosownej uchwale określa jego wysokość, szczegółowe warunki przyznawania i zwrotu. Takiej jednak uchwały Rada m.st. Warszawy na rok 2015 nie uchwaliła. Nie ma to jednak w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy istotnego znaczenia, gdyż wspomniany ust. 10 art. 43, nie uprawniał rada gminy do ustalania kryteriów odmowy przyznania ww. formy pomocy. Przesłanki te zawiera bowiem ustawa o pomocy społecznej. W myśl zaś tej ustawy przyznanie pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego (wyjąwszy świadczenia o których mowa jest w art. 40 i 41 tej ustawy) – a więc także świadczenia o którym mowa w art. 43 u.p.s .- uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., które to kryterium w dacie składania wniosku stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej -Dz.U. z 2012 r. poz. 823), ustalone było na poziomie 542 złotych.

W rozpoznawanej sprawie jak ustaliły organy skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - a ten okres jest miarodajny przy ustalaniu prawa do świadczeń, co wynika z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uzyskał dochód w wymiarze przekraczającym to kryterium. Powyższe ustalenia potwierdza znajdujące się w aktach zaświadczenie o wynagrodzeniu z [...] sierpnia 2015 r., zgodnie z którym uzyskał on w firmie [...] w lipcu 2015 r. wynagrodzenie w wysokości [...] brutto, co po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne, dało kwotę netto w wymiarze [...]. Już tylko ta okoliczność wykluczała możliwość przyznania mu żądanego świadczenia.

Niezależnie od powyższego – jak trafnie zauważały organy obydwu instancji – w jego przypadku nie wystąpiło także żadne z ryzyk socjalnych wskazanych w art. 7 tej ustawy. Przeciwnie, z materiału dowodowego zgormadzonego w aktach wynika, że jest on osobą młodą ([...]), zdrową i czynną zawodowo, a tym samym ma możliwość dzięki własnej zapobiegliwości zabezpieczania swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Powyższe wskazuje przy tym - na co słusznie z kolei zawracało uwagę Kolegium że jest on osobą samodzielną ekonomicznie, co w sposób oczywisty wyłącza go z kręgu adresatów pomocy przewidzianej w art. 43 u.p.s. Bez znaczenia dla tej konstatacji jest przy tym fakt, że uzyskiwane z pracy dochody ze względu na ich wysokość (według umowy z [...] lipca 2015 r. miesięczne uposażenie zasadnicze skarżącego wynosi [...] brutto) mogą być dla niego niesatysfakcjonujące, czy niewystarczające dla zabezpieczenia wszystkich potrzeb. Godzi się również zwrócić uwagę - co zdaje się umykać uwadze skarżącego - że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie je wyręczać. Stąd przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla takiej osoby, nawet jeśli jest ona związana z okolicznością mieszczącą się w katalogu ryzyk opisanych w art. 7 u.p.s., nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Wynika to jednoznacznie z treści art. 2 ust. 1 u.p.s. ustanawiającego podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Dopiero gdy środki te są niewystarczające, zachodzi przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych. Nie jest zwłaszcza celem pomocy społecznej zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej, w szczególności wówczas, gdy – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy.

Skoro zatem skarżący pozostaje osobą samodzielną ekonomicznie i uzyskującą dochody na poziomie przekraczającym kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy finansowej na ekonomiczne usamodzielnienie, to decyzji Prezydenta [...] odmawiającej już tylko z tych względów owej pomocy nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego. W konsekwencji nie narusza ich także, utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Bez wpływu natomiast na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia braku podjęcia przez Kolegium przed wydaniem decyzji postanowienia wpadkowego w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego w odwołaniu żądania wyłączenie kilkudziesięciu członków Kolegium od rozpoznawania jego sprawy. Nie zachodziły bowiem w niej opisane w art. 24 § 1 k.p.a. sytuacje obligatoryjnego ich wyłączenia. Nie jest nią zwłaszcza podnoszony w żądaniu fakt udziału członków Kolegium przy wydawaniu decyzji administracyjnych w odrębnych postępowaniach inicjowanych przez skarżącego. Na tę okoliczność także wskazywało Kolegium w treści podjętej decyzji. Uprawniona jest przy tym ocena, że w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie wyłączenia członków organu kolegialnego było li tylko ukierunkowane na doprowadzenie do paraliżu decyzyjnego organu, a nie ochronę praw jednostki przed ryzykiem stronniczości przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy. Świadczy o tym choćby fakt wymienienia wszystkich ujawnionych w Biuletynie Informacji Publicznej członków tego organu, bez doprecyzowania w jakich konkretnych sprawach i którzy z nich brali udział. Tego zaś rodzaju działania strony, stanowiące swoiste nadużycie praw, nie mogą zyskać aprobaty Sądu. Z kolei podnoszony argument o rzekomym niepodpisaniu wniosku o wyłączenie pracowników jest o tyle niezrozumiały, że wniosek ów zawarty był w odwołaniu. To natomiast wniesione zostało za pośrednictwem platformy ePUAP i opatrzone było podpisem elektronicznym. W związku z czym, z mocy art. 20b ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114) jest równoważne pod względem skutków prawnych dokumentowi opatrzonemu podpisem własnoręcznym.

Z kolei podnoszona w skardze ewentualna przewlekłość rozpoznawania odwołania i związane z tym żądanie wymierzenia Kolegium grzywny wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy wyznaczonej zaskarżonym aktem i nie może być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Zwalczanie stanu bezczynności, czy też przewlekłości prowadzonego postępowania służy bowiem odrębna skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Nie ma racji również skarżący, zarzucając Kolegium skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a to poprzez jej doręczenie (poza jej adresatem) także Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...] zamiast Prezydentowi [...]. Skarżący błędnie bowiem utożsamia organ administracji publicznej kształtujący w pierwszej instancji na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej jego sytuację prawną (Prezydenta [...]) ze stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a więc osobą, której praw i obowiązków dotyczy władcze rozstrzygnięcie owego organu. Samo natomiast doręczania decyzji administracyjnej także innym niż strona podmiotom (w niniejszej sprawie jednostce organizacyjnej gminy wykonującej zadania pomocy społecznej), nie może być kwalifikowane jako jej skierowanie jej do osoby niebędącej stroną.

Z tych względów skarga P.S. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.