Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 36/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt II SA/Go 503/23 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt II SA/Go 503/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I), a także zasądził od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego B. W. kwotę 680 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. B. W. (dalej: "skarżący") wystąpił do Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] (dalej: "KSSU[...]") o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. KSSU[...] - działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2-3, art. 87 ust. 1 i 2, art. 88, art. 92 ust. 1 i 3, art. 93 ust. 1-3, art. 94, art. 95, art. 409 ust. 1 pkt 1, art. 414 ust. 1 i 3, art. 447 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2020 r. poz. 85 ze zm., zwana dalej: "p.s.w.n.") w zw. z § 1 ust. 5, 6, § 2 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1, 2 i 6, § 4, § 5 ust. 1-3, 6, 7, § 6, § 7 ust. 1-3, 5, 6, § 10, § 11, § 12 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 24 września 2020 r. (dalej: "regulamin") - nie przyznała B. W. stypendium socjalnego.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Jednak Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...] (dalej: "OKSSU[...]") decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Po wniesieniu przez B. W. na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Go 249/21, Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję OKSSU[...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021.

W ocenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim stanowisko organu odwoławczego było następstwem błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. Sposób skonstruowania tego przepisu bezspornie wskazuje, iż świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej p.s.w.n. przysługują przez okres nie dłuższy niż 6 lat. Pojęcie "przysługuje", którym ustawodawca posłużył się w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wobec braku jego definicji ustawowej, należało odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii.

Pomimo wniesienia od powyższego wyroku przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Studentów Uniwersytetu [...] skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego wyroku sądu I instancji obejmowała ocenę stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji w dniu [...] grudnia 2020 r. Ma to znaczenie, ponieważ podstawą wydania decyzji był art. 93 p.s.w.n., który został w istotnym zakresie znowelizowany z dniem 18 grudnia 2021 r. na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232). Nowelizacja ta nie była podstawą do rozstrzygania przez organy i nie jest podstawą do przeprowadzenia w niniejszej sprawie kontroli przez sąd administracyjny. Zdaniem NSA sąd I instancji trafnie wskazał, że w/w okres 6-letni odnosi się do okresu otrzymywania stypendium (świadczeń z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n.), a nie do okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta. Tym samym sformułowanie "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy rozumieć jako świadczenie, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wymaganych kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu 6 lat, o którym mowa w omawianym przepisie ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobierał. Okoliczność, że dana osoba jest studentem, nie oznacza uzyskania świadczenia (stypendium). Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o świadczenie, ale sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do jego uzyskania. Okres 6-letni, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w tej ustawie (np. stypendium socjalne) i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można przy tym zrównywać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym stanowi art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się oświadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta, jak przyjął skarżący kasacyjnie organ w niniejszej sprawie.

Zdaniem NSA w stanie faktycznym tej sprawy nie można było powiązać początku okresu 6-letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Skoro z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania stypendium, to nie można uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n.

Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...], na podstawie art. 104, art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 86 ust. 1 i 2 p.s.w.n. oraz § 5 ust. 1 pkt 3) Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] (załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 8 lutego 2023 r.), uchyliła w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2020 r. i umorzyła w całości postępowanie I instancji w sprawie przyznania stronie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021.

Na powyższą decyzję B. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało przez OKSSU[...] błędnie, z naruszeniem przepisów prawa, gdyż organ odwoławczy w sposób nieuprawniony uznał, że postępowanie administracyjne dotyczące wniosku skarżącego o przyznanie stypendium socjalnego za rok akademicki 2020/2021 stało się bezprzedmiotowe. Wbrew stanowisku organu odwoławczego okoliczność ukończenia przez skarżącego studiów na Uniwersytecie [...] w dniu 14 lipca 2021 r. i to, że aktualnie nie przysługuje mu statusu studenta, nie stanowi na gruncie przedmiotowej sprawy zmiany stanu faktycznego wpływającej na rozstrzygnięcie w sprawie i skutkującej bezprzedmiotowością postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu skarżony organ błędnie nie uwzględnił charakteru przedmiotowego postępowania administracyjnego, związanego z tym, że dotyczy ono świadczenia (stypendium socjalnego) za ściśle określony okres tj. rok akademicki 2020/2021. To determinuje ramy tego postępowania, ma wpływ na sposób ustalania stanu faktycznego i jego ocenę na tle przepisów prawa. W takim przypadku bowiem organ rozpoznając wniosek jest zobowiązany do weryfikacji wniosku strony w oparciu o kryteria (przesłanki) dotyczące przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021. Ocena spełnienia przesłanek dotyczących stypendium socjalnego na rok 2020/2021 musi być dokonywana w takiej sytuacji w oparciu o przepisy Regulaminu świadczeń studentów Uniwersytetu [...] obowiązującego w roku akademickim, którego dotyczy złożony przez stronę wniosek o przyznanie stypendium. W rozpoznawanej sprawie był to Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiący załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 24 września 2020 r., podjęty na podstawie art. 95 p.s.w.n. Nie ulega wątpliwości, iż podstawą prawną do rozpoznania wniosku dotyczącego przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 20202/2021 nie może natomiast stanowić Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 8 lutego 2023 r., który wszedł w życie z dniem 1 października 2022 r. i dotyczy świadczeń przyznawanych w roku akademickim 2022/2023. Zatem błędnie organ przywołał w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 28 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 8 lutego 2023 r., gdyż nie mógł mieć on zastosowania w przedmiotowej sprawie i określone w nim kryteria i przesłanki nie mają zastosowania w odniesieniu do wniosku skarżącego z dnia [...] października 2020 r. Miałyby one zastosowanie gdyby skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie stypendium na rok akademicki 2022/2023.

Zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim istotne jest zatem, czy skarżący składając wniosek [...] października 2020 r. spełniał kryteria przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2020/2021, określone przepisami Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiący załącznik do zarządzenia nr 129 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 24 września 2020 r. Odnośnie statusu studenta wskazać należy, iż według § 2 pkt 1 cyt. Regulaminu o pomoc w formie stypendium socjalnego może ubiegać się student. Powyższe oznacza więc, iż wniosek o stypendium może złożyć osoba posiadająca status studenta. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości, iż w dacie złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz do 14 lipca 2021 r., czyli w roku akademickim 2020/2021 skarżącemu przysługiwał status studenta. Z kolei według § 10 ust. 1 Regulaminu stypendium socjalne może otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, przy czym wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta, uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne podlega ustaleniu zgodnie z ust. 2 i ust. 3 § 10 Regulaminu. Przepis ten wskazuje na obowiązek spełnienia określonych wymogów odnosząc je do także określonego okresu (roku akademickiego 2020/2021). W świetle zaś § 5 Regulaminu student traci prawo do ubiegania się – jak zaznaczono – w danym roku akademickim o świadczenie lub do otrzymywania przyznanych świadczeń jeśli m.in. ukończył studia. Jak wskazuje treść przytoczonego przepisu, odnosi się on wyraźnie do spełnienia przesłanki posiadanego statusu studenta w określonym czasie, związanym ściśle z rokiem akademickim, którego dotyczy pomoc w postaci stypendium socjalnego. Poza tym, jak wskazał pełnomocnik skarżącego, treść wyroków WSA w Gorzowie z dnia 7 października 2021 r. i NSA z dnia 23 maja 2023 r. nie wskazują, aby sporny był fakt przysługującego skarżącemu statusu studenta w ramach postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] października 2020 r.

Sąd I Instancji wskazał, że z kolei wskazany przez organ § 2 Regulaminu studiów na Uniwersytecie [...] (załącznik do uchwały nr 478 z dnia 27 kwietnia 2022 r.) wskazujący, że z dniem ukończenia studiów wygasają prawa i obowiązku studenta, wywiera skutki do momentu ukończenia studiów w określonym roku akademickim. Zatem zdarzenie to wywołuje skutki prawne na przyszłość, natomiast nie może ono wywoływać takich skutków wstecz, czyli w okresie kiedy skarżący był studentem i przysługiwały mu prawa i obowiązki właściwe studentowi. W rozumieniu § 2 Regulaminu studiów skarżący utracił z chwilą ukończenia studiów prawo do ubiegania się o stypendium, ale za okres, od kiedy już nie jest studentem. Natomiast jego prawo do ubiegania się o stypendium socjalne za rok akademicki 2020/2021, kiedy przysługiwał mu status studenta, nie wygasło i jest on uprawniony do żądania rozpoznania pod względem merytorycznym jego wniosku z dnia [...] października 2020 r.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż brak było podstaw do stwierdzenia przez skarżony organ, że przedmiotowa sprawa stała się bezprzedmiotowa z przyczyn podmiotowych z uwagi na utratę przez skarżącego statusu studenta w dniu 14 lipca 2021 r. Utrata w tej dacie przez skarżącego statusu studenta nie miała wpływu na rozpoznanie jego wniosku o przyznanie stypendium socjalnego za rok akademicki 2020/2021, gdyż w roku tym omawiany status mu przysługiwał. Zatem nie można stwierdzić na gruncie przedmiotowej sprawy braku strony (bezprzedmiotowości o charakterze podmiotowym), skoro strona istnieje i może skutecznie domagać się rozpoznania jej wniosku z [...] października 2020 r.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna Studentów Uniwersytetu [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w łączności z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w zakresie, w jakim WSA krytycznie ocenił uchylenie się przez organ stypendialny od orzeczenia co do istoty sprawy o przyznanie stypendium socjalnego, obejmującego zastosowanie oceny prawnej i wskazań zawartych w wyrokach wydanych w sprawie: przez WSA z dnia 7 października 2021 r. oraz przez NSA z dnia 23 maja 2023 r., podczas gdy konieczność zastosowania przez organ stypendialny określonej w ww. wyrokach wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. i orzekania co do istoty sprawy została wyłączona wskutek istotnej zmiany okoliczności faktycznych sprawy po wydaniu wyroków;

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie, w jakim Sąd I instancji:

a) uznał za nieistotną zmianę okoliczności faktycznych sprawy fakt, że skarżący ukończył w dniu 14 lipca 2021 r. studia uzyskując tytuł magistra w połączeniu z faktem, że skarżącemu aktualnie nie przysługuje statusu studenta.

b) uznał, że utrata statusu studenta nie stanowi na gruncie przedmiotowej sprawy zmiany stanu faktycznego wpływającej na rozstrzygnięcie w sprawie i skutkującej bezprzedmiotowością całego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.,

podczas gdy postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem stypendialnym z dnia 15 października 2020 r. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na formalny brak możliwości dalszego prowadzenia postępowania, wobec ukończenia przez skarżącego studiów w dniu 14 lipca 2021 r., choćby postępowanie o przyznanie stypendium rektora dotyczyło roku akademickiego 2020/2021.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie Komisja wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie - w razie uznania przez NSA, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy przed Naczelny Sądem Administracyjnym.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 u.p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero gdy postawiony zarzut natury procesowej zostanie uznany za nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny może przystąpić do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny.

W kontekście przedmiotowej sprawy jako istotna, dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia jawi się kwestia związana z faktem, iż skarżący B. W. zakończył studia na Uniwersytecie [...] w dniu 14 lipca 2021 r. uzyskując tytuł magistra i w dniu wydania decyzji (tj. [...] lipca 2023 r.) przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Studentów Uniwersytetu [...] nie przysługiwał mu już status studenta.

Jak już uprzednio wskazywał NSA w swoim wyroku z 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2/22 kontrola zaskarżonego wyroku sądu I instancji obejmuje ocenę stanu prawnego i faktycznego na datę wydania zaskarżonej decyzji. W przypadku niniejszej sprawy jest to decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Studentów Uniwersytetu [...] z [...] lipca 2023 r. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów nie budzi wątpliwości, że w dniu tym B. W. nie był już studentem Uniwersytetu [...]. Zatem zgodzić się należy ze stroną skarżącą kasacyjnie, że konkluzja Sądu I instancji, iż okoliczność ta jest nieistotna a utrata statusu studenta nie stanowi na gruncie przedmiotowej sprawy zmiany stanu faktycznego wpływającej na rozstrzygnięcie, jest nieprawidłowa. W chwili orzekania (tj. w dniu [...] lica 2023 r.) przez organ - Odwoławczą Komisję Stypendialną Studentów Uniwersytetu [...] nie było już destynatariusza zakładu administracyjnego (jakim jest uniwersytet) – studenta B. W..

Jak jednoznacznie wynika z art. 86 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym tylko student może ubiegać się o pomoc materialną m.in. w formie stypendium socjalnego. Stypendium jest więc pomocą finansową w postaci okresowego bądź jednorazowego świadczenia (najczęściej) pieniężnego spełnianego na rzecz określonej osoby (charakteryzującej się określaną prawnie relewantną cechą np. studenta, doktoranta), które ma na celu wspomagać ją w działaniach zmierzających do osiągnięcia określonego celu (np. zdobycia wyższego wykształcenia – tytułu magistra). Co istotne, zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 1 cyt. ustawy stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Nadto, jak wynika z art. 93 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Natomiast nie przysługują one studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny (art. 93 ust. 3 powołanej ustawy). Co więcej na samym studencie ubiegającym się o takie świadczenie albo otrzymującym takie stypendium ciąży obowiązek niezwłocznego powiadomienia uczelni o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczenia (np. uzyskanie tytułu zawodowego magistra – art. 94 ust. 1 cyt. ustawy).

Status studenta traci się m.in. z chwilą ukończenia studiów (czyli w dniu złożenia egzaminu dyplomowego i uzyskania np. tytułu magistra, a w przypadku kierunków: lekarskiego, stomatologicznego i weterynarii – będzie to data złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu). Osoba ubiegająca się o stypendium socjalne musi więc posiadać status studenta w chwili przyznawania tego stypendium przez organ.

Niewątpliwie celem przyznania stypendium jest pomoc materialna państwa dla studenta, w jego rozwoju, nauce, umożliwieniu ukończenia studiów i osiągnięciu tytułu magistra lub mu równoważnych. Nie można zatem utożsamiać stypendium ze swoistym świadczeniem społecznym przynależnym wnioskodawcy w oderwaniu od celu i funkcji jaką ma ono realizować (pomoc materialna dla studenta). Nie jest ono świadczone byłemu studentowi po zrealizowaniu celu jakim jest ukończenie studiów i osiągnięcie tytułu magistra. Tym samym zasadnie organ stwierdził bezprzedmiotowość postępowania ze względów podmiotowych.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.