Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1466/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156, art 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant spec. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. ze skarg Z. D., M. K. i M. P. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 15 września 2021 r. nr DO-IV.7613.326.2019.AD w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 15 września 2021 r., znak: DO-IV.7613.326.2019.AD Minister Rozwoju i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] czerwca 1956 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. na [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. [...] o pow. 12408 m2, zapisanej w księdze wieczystej pod nazwą "O. Nr [...] rep. Hip. Nr [...]", stanowiącej własność A. i M. K..

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem z [...] lipca 1955 r. na [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. [...] o pow. 12408 m2, zapisanej w księdze wieczystej pod nazwą "O. Nr [...] rep. Hip. Nr [...]", stanowiącej własność A. i M. K. Orzeczeniem z [...] czerwca 1956 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] (dalej: OKW) utrzymała w mocy ww. orzeczenie.

Orzeczeniem z [...] października 1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] orzekło o przejściu ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa w zamian za nieruchomość położoną w [...] przy ul. A. [...], oznaczoną na planie Nr [...], uregulowaną w księdze nieruchomości w [...], ozn. hip. Nr [...], repertorium hip. Nr [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa oraz uchyliło (w uzasadnieniu) ww. orzeczenie z [...] lipca 1955 r.

Pismem z 10 maja 1995 r. A. K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. nr [...].

Decyzją z [...] sierpnia 2002 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że orzeczenie z [...] października 1961 r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa.

Decyzją z [...] października 2002 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy ww. decyzję z [...] sierpnia 2002 r.

Wyrokiem z 13 lipca 2004 r. sygn. akt I SA 3093/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję z [...] października 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2002 r.

Dalej organ wskazał, że z pism Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] z 8 września 2005 r. nr [...] oraz z 26 października 2005 r. nr [...] wynika, że wywłaszczonej nieruchomość odpowiadają obecnie działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] jednostka ewidencyjna [...], Obręb [...].

Decyzją z 15 września 2021 r., znak: DO-IV.7613.326.2019.AD Minister Rozwoju i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowa przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] czerwca 1956 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. na [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości.

Minister wskazał, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, ze zm.). W zakresie nieuregulowanym dekretem stosowano przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. z 1934 r. Nr 86, poz. 776, ze zm.). Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej (lit. f) w okresie wojny 1939-1945 i 16 kwietnia 1948 r. była nadal w tym celu wykorzystywana oraz została zagospodarowana ze środków publicznych.

Wywłaszczona nieruchomość została zajęta w 1940 r. przez władze okupacyjne, które włączyły ją do [...]. Po wyzwoleniu [...], władze miejskie przeznaczyły nieruchomości położone przy Z. na rozbudowę kąpieliska dla mieszkańców miasta. Zajęcie przedmiotowej nieruchomości potwierdził również A. K. - poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości.

W ocenie organu zajęcie nieruchomości na cele budowy (względnie rozbudowy) kompleksu rekreacyjnego obejmującego park i kąpielisko miejskie, a więc obiekty dostępne dla ogółu mieszkańców, spełniało definicję celu użyteczności publicznej. Cel mógł zostać zakwalifikowany jako cel z art. 2 ust. 1 lit. d) dekretu, tj. zajęcie pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze. Przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki wywłaszczenia określone w art. 1 i 2 dekretu.

Zgodnie z art 3 ust. 1 ubiegający się o wywłaszczenie winien zgłosić wniosek do właściwego wojewody do 31 grudnia 1950 r. Wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra, zaś wnioski związków samorządu terytorialnego - przez prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Wnioski wojewódzkich związków samorządu terytorialnego winny być zatwierdzone przez Radę Państwa (ust. 2). Wniosek wywłaszczeniowy został złożony do Prezydenta m. [...] przez Zarząd Miasta [...] 2 kwietnia 1949 r. i był oznaczony nr [...]. Wniosek Zarządu Miasta [...] jako wniosek związku samorządu terytorialnego wymagał zatwierdzenia przez Radę Państwa. W aktach sprawy nie zachowała się sama Uchwała Rady Państwa zatwierdzająca wniosek wywłaszczeniowy. Jak jednak wynika z treści pism Zarządu Miasta [...] z 17 lutego 1950 r. [...] uchwała taka została niewątpliwie wydana.

Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 2 do wniosku powinien być załączony ogólny plan sytuacyjny. W aktach archiwalnych zachował się plan sytuacyjny nieruchomości położonej przy ul. Z. (dawnej B. nr [...]) z 14 lipca 1948 r. Tym samym w ocenie organu nie doszło do rażącego naruszenia art. 3 i 4 ust. 1 pkt 1.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu zawiadomienia i doręczenia do rąk właściciela nieruchomości zastępowały ogłoszenia w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym oraz przez wywieszenie odpisów tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Ogłoszeniem bez daty i nr Zarząd Miasta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy urzędowej od 15 kwietnia 1950 r. do 30 kwietnia 1950 r. Ponadto ww. obwieszczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym m. [...] (z 1950 r. Nr [...], poz. [...], ust. [...]).

Obwieszczeniem z [...] stycznia 1952 r. Prezydium Rady Narodowej m. [...] zawiadomiło o terminie rozprawy wywłaszczeniowej która miała odbyć się [...] lutego 1952 r. Przedmiotowe obwieszczenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m. [...] (z 1952 r. Nr [...] poz. [...] ust. [...]). W aktach archiwalnych zachował się protokół z rozprawy wywłaszczeniowej, która odbyła się [...] lutego 1952 r. Na przedmiotowej rozprawie stawił się A. K., który zgłosił zarzuty i zażądał odszkodowania za zajęte mienie. Kolejne rozprawy odbyły się [...] czerwca 1952 r. oraz [...] marca 1954 r.

Stosownie do art. 22 § 1 i 2 prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, który należało stosować odpowiednio do kontrolowanego postępowania wywłaszczeniowego (art. 4 ust. 1 dekretu), wojewoda [a po wejściu w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. 1950 nr 14 poz. 130) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej] wydawał albo odmawiał wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości. Wydanie orzeczenia poprzedzała rozprawa. Orzeczenie wywłaszczeniowe powinno zawierać określenie przedmiotu, rozmiaru oraz celu wywłaszczenia. W uzasadnieniu należało wskazać przyjęte albo odrzucone wnioski i sprzeciwy, o ile takowe zostały zgłoszone. W przedmiotowej sprawie wyznaczono 3 rozprawy wywłaszczeniowe (odpowiednio [...] lutego 1952 r., [...] czerwca 1952 r. oraz [...] marca 1954 r.) z których zachowały się 2 protokoły (tj. z [...] lutego 1952 r. oraz z [...] marca 1954 r.). Tym samym w ocenie organu nie można uznać, że zaniechano przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem przedmiotowego orzeczenia.

Minister wskazał także, że orzeczenie z [...] lipca 1955 r. w ocenianym zakresie zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 22 § 2 rozporządzenia z 24 września 1934 r., gdyż wskazano przedmiot, rozmiar oraz cel wywłaszczenia. Tym samym, nie doszło do rażącego naruszenia art. 22 § 1 i 2 rozporządzenia z 24 września 1934 r.

Dalej organ wyjaśnił, że orzeczeniem z [...] czerwca 1956 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] utrzymała w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. na [...]. Decyzja została wydana w tym samym stanie faktycznym i prawnym co ww. orzeczenie z [...] lipca 1955 r. Z akt sprawy nie wynika, aby odpadły w międzyczasie przesłanki uzasadniające wywłaszczenie nieruchomości. Tym samym nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z [...] czerwca 1956 r.

W przedmiotowym orzeczeniu z [...] czerwca 1956 r. nr [...] oraz w utrzymanym nim w mocy orzeczeniu z [...] lipca 1955 r. na [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. - nie stwierdzono również wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 K.p.a., albowiem orzeczenie nie zostało wydane przez organ niewłaściwy, brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem), orzeczenie nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, - wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości, brakuje podstaw do twierdzenia, iż ww. orzeczenie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 września 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Z. K. oraz M. K., zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii, zarzuciły naruszenie:

1. art. 104 § 1 i 2 K.p.a., poprzez bezpodstawne nierozstrzygnięcie o całości żądania strony i wydanie decyzji częściowej bez przewidzianych ku temu podstaw, w sytuacji, gdy żądanie strony nie było podzielne i cały wniosek winien podlegać całościowemu rozstrzygnięciu, co wynika z nierozpoznania wniosku w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] października 1961r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...], jak również braku jednoznacznych ustaleń w zakresie tego, czy to orzeczenie uchyliło skutecznie orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] lipca 1955 r.

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy polegające na nieustaleniu, czy nieruchomość położona w [...] przy ul. Z. [...], o pow. 12408 m2, zapisanej w księdze wieczystej pod nazwą "O." Nr [...] rep. Hip. nr [...], stanowiąca własność A. i M. K. (dalej także jako "przedmiotowa nieruchomość"), po jej wywłaszczeniu została w rzeczywistości zagospodarowana i wykorzystana na cel wskazany w decyzjach wywłaszczeniowych,

3. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na bezzasadnej odmowie stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia z [...] lipca 1955r. na [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...], Orzeczenia z [...] czerwca 1956 r. nr [...] Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] oraz orzeczenia z [...] października 1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...]) w sytuacji, gdy prawidłowe było stwierdzenie nieważności tych orzeczeń, gdyż z analizy materiału dowodowego sprawy wynika, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie:

a. orzeczenie z [...] lipca 1955 r. Prezydium Rady Narodowej m. [...] i utrzymujące je w mocy orzeczenie z [...] czerwca 1956r. nr Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] - zostały wydane w stosunku do strony nieżyjącej w dacie ich wydania i wszczęcia postępowania, bowiem M. K. nie żyła już od 1941 r.

b. orzeczenie z [...] lipca 1955 r. Prezydium Rady Narodowej m. [...] i utrzymujące je w mocy orzeczenie z [...] czerwca 1956 r. Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. [...], jak również orzeczenie z [...] października 1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] - zapadły z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 2 Dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. z 7 kwietnia 1948 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 138), z uwagi na wskazanie w decyzjach że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej (art. 2 ust. 1 lit. f Dekretu) w sytuacji, gdy ewentualnie jedynie niewielka część nieruchomości była w planach niezbędna do realizacji tego celu, a w rzeczywistości żadna część nieruchomości nie została zagospodarowana na ten cel,

c. orzeczenie z [...] lipca 1955 r. Prezydium Rady Narodowej m. [...] i Orzeczenie z [...] czerwca 1956 r. Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 3 Dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. z 7 kwietnia 1948 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 138), z uwagi na brak zatwierdzenia przez Radę Państwa wniosku wywłaszczeniowego na podstawie którego wydano decyzję wywłaszczeniową.

4. naruszenie art 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na niestwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] października 1961r., chociaż dotyczyło ono sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Pismem z 29 października 2021 r. skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 września 2021 r. wniosła M. P., wnosząc o jej uchylenie w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając:

1/ naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w zw. z art. 2 pkt. 1 i 2 Dekretu z 7 kwietnia 1948 r., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez uznanie, że mimo braku spełnienia przesłanek wywłaszczeniowych orzeczenia wywłaszczeniowe oraz II instancji nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym ich nieważność, co wynikło z niewyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i skutkowało w szczególności:

1) błędnym przyjęciem, że nieruchomość spełniała przesłankę do wywłaszczenia z art. 2 pkt. 1 Dekretu, tj. że w latach 1939-1945 była zajęta na cele użyteczności publicznej, tj. pod "budowę (względnie rozbudowę) kompleksu rekreacyjnego obejmującego park i kąpielisko miejskie" (str. 7 Decyzji),

2) niewłaściwym uznaniem, że nieruchomość spełniała przesłankę do wywłaszczenia z art. 2 pkt. 2 Dekretu, tj. że 16 kwietnia 1948 r. - w dacie wejścia w życie Dekretu oraz w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego, nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa i była przez niego użytkowana, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które przeczą tezie o władztwie Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych nad nieruchomością oraz przeczą aby nieruchomość była nadal użytkowana na cele użyteczności publicznej,

3) błędnym przyjęciem, że nieruchomość podlegała wywłaszczeniu na cele użyteczności publicznej tj. "na cele budowy (względnie rozbudowy) kompleksu rekreacyjnego obejmującego park i kąpielisko miejskie dostępne dla ogółu mieszkańców" (str. 7 decyzji), podczas gdy cele użyteczności publicznej wskazane w art. 2 pkt 1 lit. f muszą być interpretowane wąsko i zawężająco i muszą być to oczywiste cele, które to cele nie zostały wskazane w orzeczeniu wywłaszczeniowym,

2/ naruszeniem art. 157 § 2 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie z żądaniem wnioskodawcy, tj. poprzez rozstrzygnięcie wyłącznie o żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych z pominięciem żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] października 1961 r., nr [...] o zamianie nieruchomości (dalej: "Orzeczenie o zamianie),

3/ naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez brak uzasadnienia w decyzji dlaczego nieruchomość spełniała przesłanki wywłaszczenia określone w art. 2 pkt. 1 i 2 Dekretu.

W odpowiedzi na skargi organ administracji publicznej wniósł o ich oddalenie. Odnosząc się do zarzutów Minister wskazał, iż są one bezzasadne i nie wskazują nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w prowadzonym postępowaniu, a dotyczą jedynie kwestii, które zostały wyjaśnione i ocenione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniami z 25 stycznia 2022 r. skargi Z. K. i M. K. oraz M. P.zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zawiera ona wad, powodujących konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowa przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] czerwca 1956 r. nr [...] oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. na [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. [...] o pow. 12408 m2, zapisanej w księdze wieczystej pod nazwą "O. Nr [...] rep. Hip. Nr [...]", stanowiącej własność A. i M. K.

Postępowanie prowadzone przed Ministrem miało na celu zweryfikowanie pod kątem wad z art. 156 § 1 K.p.a. orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowa przy Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] czerwca 1956 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1955 r. Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe.

Podkreślić trzeba, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa art. 156 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Stosownie zaś do treści art. 156 § 2 K.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Wśród przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie - ustawodawca wskazał "rażące naruszenie prawa" (art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybieniem jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew ustanowionemu nakazowi lub zakazowi. Przy czym, co należy podkreślić, nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny.

Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. f) wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które zajęte zostały na cele użyteczności publicznej.

W kontekście powyższych uregulowań Skarżące kwestionują zaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanek wywłaszczeniowych w odniesieniu do spornej nieruchomości, wynikających według nich z faktów, że powyższa nieruchomość nie była nie była zajęta na cele przewidziane w dekrecie.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyżej podniesione zarzuty skargi, nie mogą zostać uwzględnione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 104 oraz 157 § 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia dotyczącego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] października 1961 r. nr [...] orzekającego o przejściu nieruchomości położonej w [...] przy ul. Z. [...] o pow. 12408 m2, wskazać trzeba, że w ocenie Sądu słusznie organ administracji publicznej zauważył, że ww. zagadnienie stanowiło odrębną sprawę administracyjną. W przedmiotowych sprawach nie następuje tożsamość przedmiotowa. Postępowanie nadzorcze zakończone decyzją z [...] września 2021 r. dotyczyło oceny legalności orzeczeń o charakterze wywłaszczeniowym, zaś orzeczenie z [...] października 1961 r. o zamianie nieruchomości zostało objęte odrębnym postępowaniem.

W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomości została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej. Z akt sprawy (tj. wniosku wywłaszczeniowego z 2 kwietnia 1949 r. nr [...])

wynika, że wywłaszczona nieruchomość została zajęta w 1940 r. przez władze okupacyjne, które włączyły ją do [...]. W okresie wojny 1939-1945 i w dniu 16 kwietnia 1948 r. była nadal w tym celu wykorzystywana oraz została zagospodarowana ze środków publicznych. Po wyzwoleniu [...], które miało miejsce [...] stycznia 1945 r., władze miejskie przeznaczyły nieruchomości położone przy Z. na rozbudowę kąpieliska dla mieszkańców miasta. Wykorzystując fundusze publiczne władze magistrackie zajęły się uporządkowaniem terenu oraz powiększeniem stawu i plaży. Zajęcie przedmiotowej nieruchomości potwierdził również A. K. - poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości.

Powyższe okoliczności pozwalają uznać za niezasadny zarzut niewyjaśnienia okoliczności sprawy polegający na nieustaleniu, czy nieruchomość, po jej wywłaszczeniu została w rzeczywistości zagospodarowana i wykorzystana na cel wskazany w decyzjach wywłaszczeniowych). Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd zgodnie, z którym "prawidłowa interpretacja art. 1 ust. 1, w zw. z art. 2 pkt 1 dekretu prowadzi do wniosku, że spełnienie przesłanki "zajęcia" nieruchomości w okresie wojny przez okupanta (...) nie musiało trwać przez cały okres okupacji (...) zajęcie przez okupanta różnych terenów II RP odbywało się w różnym czasie. Poza tym w czasie wojny sytuacja w terenie była dynamiczna, część terenów przechodziła "z rąk do rąk" w zależności od ruchu wojsk. Wobec tego sztywne trzymanie się poglądu o konieczności zajęcia przez okupanta spornych gruntów przez cały okres II wojny światowej nie uwzględnia specyfiki dekretu wiążącego przesłanki wywłaszczenia z okresem wojennym." (wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2018 r., I SA/Wa 1832/17, LEX nr 3100843).

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy w sposób wystarczający udowadnia spełnienie przesłanek wywłaszczeniowych w odniesieniu do ww. nieruchomości w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 lit. f) dekretu z 1948 r. Sąd nie podziela tym samym zarzutu naruszenia art. 7, art, 77 § 1, art. 80 K.p.a., we wskazanym przez strony zakresie. Skarżące nie przedstawiły żadnych dowodów na potwierdzenie twierdzeń, jakoby nieruchomość po wywłaszczeniu została w rzeczywistości zagospodarowana i wykorzystana na cel wskazany w decyzjach

wywłaszczeniowych.

Sąd nie podziela także zarzutów dotyczących braku zatwierdzenia przez Radę Państwa wniosku wywłaszczeniowego na podstawie, którego wydano decyzję wywłaszczeniową. Tymczasem - jak same Skarżące wskazują (str. 9 skargi Z. K. i M. K.) - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że niewątpliwie wniosek został zatwierdzony, gdyż ma to wynikać z treści innych dokumentów. Podkreślić trzeba za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że w sytuacji gdy ocenie podlega decyzja sprzed 50 lat i to w dodatku gdy brak jest stosownych dokumentów oryginalnych, organ administracji publicznej jest zobligowany brać pod uwagę wszystkie dowody, nawet pośrednie, celem pełnego wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim zaś takie dowody, które pochodzą z okresu wydania orzeczenia. Pomocne w tym zakresie mogą być m.in. dowody pośrednie (por. wyrok NSA z 18 lipca 2006 r., I OSK 1082/05, LEX nr 275913).

W orzeczeniach NSA wielokrotnie bowiem wskazywano na brak możliwości odnalezienia po tak długim czasie określonych dokumentów nie można identyfikować z sytuacją niepowstania tych dokumentów w czasie trwania postępowania, a co za tym idzie braki w dokumentacji archiwalnej, w świetle zasady domniemania legalności decyzji administracyjnej nie mogą być oceniane jako rażące naruszenie prawa i stanowić wprost podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji (por. np. wyroki NSA z 3 września 2010, I OSK 1534/09, 13 września 2010, I OSK 1427/09, 9 stycznia 2014, I OSK 1489/12, 8 czerwca 2016, I OSK 962/14, 29 września 2017 r., I OSK 2942/15, CBOSA). W wyroku z 19 września 2018 r., I OSK 2011/15 NSA stwierdził, że: "W utrwalonym w orzecznictwie NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych jest pogląd, że upływ czasu winien być brany pod uwagę przy ocenie kompletności akt sprawy (wyrok NSA z: 14 lutego 2014 r. I OSK 1720/12; 17 września 2008 r. I OSK 912/07; 24 sierpnia 2010 r. I OSK 1415/09; wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2010 r. IV SA/Wa 1071/10, CBOSA)". NSA uznał w przywołanej sprawie, że po upływie 59 lat od dnia wydania orzeczenia, brak było podstaw do dalszego poszukiwania - poza dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z 1953 r. i poza dowodami zgromadzonymi w postępowaniu nadzorczym - dokumentu zawierającego upoważnienie do podpisywania orzeczeń w sprawach o wywłaszczenie.

W przypadku uzasadnionych braków z uwagi na upływ czasu możliwe jest wzięcie pod uwagę domniemań. W wyroku z 2 czerwca 2022 r., I OSK 1817/21 NSA opowiedział się za dopuszczalnością stosowania domniemania faktycznego w postępowaniu administracyjnym, powołując się na dorobek doktryny i orzecznictwa (art. 231 kpc; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 223, uw. 5b; E. Iserzon w: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, W. Pr. 1970, s. 158, uw. 9). Domniemanie faktyczne jest trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów ułatwiającym ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, mieszczącego się w sferze postępowania dowodowego. Jest ono formułowane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a jego punktem wyjścia jest fakt pośredni. Podstawą domniemania faktycznego są zasady doświadczenia życiowego. Sąd zmuszony byłby stosować tę metodę, nawet gdyby nie było [przepisu art. 241 dawnego kpc] w ustawie. Domniemanie faktyczne sprowadza się w swej istocie do wnioskowania, rozumowania. Jest ono trybem dowodzenia w ramach swobodnej oceny dowodów. Ułatwia organowi orzekającemu realizację zadania w zakresie ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (K. Piasecki, System dowodów i postępowanie dowodowe w sprawach cywilnych, LexisNexis 2012, s. 110-113). U jego podstaw spoczywa przy tym niemożność udowodnienia określonych okoliczności faktycznych na podstawie środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy brak jest środków dowodowych albo przeprowadzenie określonego dowodu jest niemożliwe lub szczególnie utrudnione (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, s. 515, uw. 15 do Rozdziału 4 dowody). Mimo że przepisy K.p.a. nie przewidują wprost możliwości ustalenia określonej okoliczności faktycznej na podstawie domniemania faktycznego, to zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie dostrzega się konieczność ich stosowania w postępowaniu administracyjnym (wyroki NSA z: 14 lipca 2009 r. II GSK 1078/08; 22 marca 2013 r. II OSK 2267/11, Administracyjne postępowanie dowodowe, [...] 2013, s. 38-41). Taka właśnie sytuacja zaistniała w kontrolowanym postępowaniu, w związku z tym nie sposób zaaprobować poglądów Skarżących.

W związany z powyższym w analizowanej sprawie należy zatem wziąć pod uwagę m. in. treść wniosku wywłaszczeniowego z 2 kwietnia 1949 r. nr [...] ("wymienione nieruchomości w chwili obecnej jak również i w dniu wejścia dekretu z 7 kwietnia1948 r. /Dz.U.R.P Nr 20/ znajdowały się w użytkowaniu Gminy"), pisma A. K. z 10 lutego 1952 r. ("(...) a 28 marca 1945 r. złożyłem podanie do magistratu m. [...] o zwrot mej własności. Otrzymałem odpowiedź odmowną z obietnicą, że dostanę coś innego") oraz odwołania od ww. orzeczenia z [...] lipca 1955 r. "Mimo posiadania tytułu wykonawczego faktyczne przywrócenie posiadania nie nastąpiło i wszystkie moje starania o przywrócenie mi własności nieruchomości nie dały wyniku.".

W ocenie Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Pamiętać przy tym należy o specyfice postępowania dowodowego prowadzonego w ramach trybów nadzwyczajnych, w tym zwłaszcza trybu stwierdzenia nieważności decyzji. Zasadniczo organ winien ustalić, czy w świetle zebranego materiału dowodowego, kwestionowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Minister ten obowiązek wykonał – w ocenie Sądu – należycie. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wbrew zarzutom skarg Sąd stwierdza, że organ nadzoru zbadał wszystkie przesłanki wskazane w art. 1 i art. 2 dekretu, od których uzależniona była możliwość wywłaszczenia nieruchomości na podstawie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. Ponadto kontrolując sprawę z zakresie ewentualnych uchybień i wad, w odniesieniu do których Sąd zobowiązany jest podejmować czynności kontrolne z urzędu, należy stwierdzić, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a ocena zebranego materiału dowodowego nie naruszała art. 80 K.p.a. Oznacza to, że organ nie uchybił zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Minister odniósł się także do wszystkich aspektów niniejszej sprawy i dokonał ich dogłębnej merytorycznej oceny, jak też przedstawił wynik wyjaśnienia zmierzającego do tego ustalenia w sposób spełniający wymogi pełnego uzasadnienia decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Odmienna do organu ocena prawna dokonana przez Skarżące, sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji wyżej wskazanych przepisów. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie postępowanie nie zastępuje postępowania zwykłego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty lub wnioski strony.

W przedmiotowej sprawie znaczenie ma ponadto wejście w życie 16 września 2021 r., przepisów ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej "nowelizacja K.p.a.").

Treść art. 1 ww. ustawy wprowadziła nowe brzmienie art. 156 § 2 K.p.a., zaś do art. 158 K.p.a. dodano § 3 w brzmieniu: "§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".

Jednocześnie w art. 2 ust. 1 nowelizacji przewidziano, że w postępowaniach w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 11 sierpnia 2021 r.

Podkreślić należy, że dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, w którym uznano, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z rozważeniem, wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad: pewności prawa oraz zaufania obywatela do państwa. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wskazano także, że TK przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie TK ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. "Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 K.c.).

W związku z powyższym w ocenie Sądu pierwszeństwo znajduje reguła trwałości decyzji, która służy realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim − ochrona praw nabytych. Ma duże znaczenie dla stabilizacji skutków prawnych wynikających z decyzji i realizuje potrzebę zagwarantowania bezpieczeństwa sytuacji prawnej obywateli. W doktrynie podkreśla się, że ustawodawca wychodzi z uzasadnionego praktycznie założenia, że pomijanie w sferze normatywnej wszelkich skutków prawnych wadliwej decyzji może prowadzić do niekorzystnych następstw społeczno-ekonomicznych i dlatego przewidział możliwość następczej akceptacji niektórych skutków wadliwej decyzji. Regułę trwałości decyzji uzasadniają konstytucyjne zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraził stanowisko, że zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia prawa przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. W sytuacji, w której występuje nagromadzenie powyższych okoliczności, zasada praworządności nie służyłaby realizacji zasady pewności prawa.

Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ustalenia, że doszło do uchybienia kwalifikowanego, w uproszczeniu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, oczywistego (czyli takiego, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia. Przy czym chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy i nierodzący rozbieżności w wykładni). NSA w wyroku z 25 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1710/07 CBOSA skonstatował, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Można zatem powiedzieć, że w przypadku badania tej przesłanki nieważności decyzji ocena poprawności zastosowania przepisu prawa jest łagodniejsza, niż w przypadku oceny dokonywanej w toku instancji, która zresztą to ocena nie jest oceną sensu stricte, bo organ odwoławczy rozpatruje każdą sprawę merytorycznie w jej całokształcie, a nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Judykatura wskazuje, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu "rzuca się w oczy" (zob. H. Poleszak: Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA, Nowe Prawo 1984 r. z. 1, s.25).

Z dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej w będących w toku postępowaniach o stwierdzenie nieważności organ administracyjny stosuje przepisy K.p.a., z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą, natomiast postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia z mocy prawa podlegają umorzeniu.

Powyższe argumenty dodatkowo przemawiają za odmową stwierdzenia nieważności.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.