Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1402/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.115
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art.9  ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 40/21 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 13 listopada 2020 r. Nr 7/2020 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 40/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. S. (dalej jako strona lub skarżący) na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu (dalej jako Komendant, organ odwoławczy lub organ skarżący kasacyjnie) z dnia 13 listopada 2020 r., Nr 7/2020, w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. (dalej jako organ pierwszej instancji) z dnia 19 października 2020 r., nr 141.

Skargę kasacyjną złożył organ odwoławczy, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie u.P.p.s.a.), zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 161, zwanej dalej ustawą o Policji lub w skrócie u.oP.) poprzez jego zastosowanie z pominięciem dyspozycji art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610, zwanej dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach lub w skrócie u.s.r.), a tym samym błędne przyjęcie, że wypłata rzeczonego ekwiwalentu za okres przypadający przed dniem 6 listopada 2018 r. winna nastąpić w oparciu o zasady wytyczone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15,

2) art. 188 pkt 1 Konstytucji RP przez jego zastosowanie, tj. w stanie faktycznym dopuszczenie się przez WSA w Warszawie zbadania, orzeczenia o zgodności art. 9 ust. 1 u.s.r. z Konstytucją RP, podczas gdy prerogatywa ta pozostaje zastrzeżona do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego,

3) art. 190 ust. 1 Konstytucji RP przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że uzasadnienie wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, ma moc powszechnie obowiązującą, podczas gdy orzeczenie mające moc powszechnie obowiązującą w rozumieniu przywołanego powyżej art. 190 ust. 1 Konstytucji RP należy rozumieć elementy sentencji orzeczenia sądu konstytucyjnego, nie zaś także uzasadnienie wyroku,

4) art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 30 listopada 2016r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2393, dalej w skrócie u.o.t.p.) w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 u.P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że Sąd I instancji rozważał zgodność art. 9 ust. 1 u.s.r. z Konstytucją, a więc winien był w stanie faktycznym w oparciu o ww. przepisy zwrócić się do TK z pytaniem prawnym co do zgodności rzeczonego art. 9 ust. 1 z Konstytucją i zawiesić postępowanie co najmniej do dnia udzielania odpowiedzi na postawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie przez WSA w Białymstoku w sprawie zarejestrowanej w Trybunale o sygn. P 7/21.

Ponadto Komendant, na podstawie art. 174 pkt 2 u.P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.P.p.s.a. w zw. z art. 151 i art. 135 u.P.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu I i II instancji, podczas gdy uwzględniwszy dyspozycję art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. zasadnym pozostawało oddalenie skargi z uwagi na prawidłowe zastosowanie przez organ art. 9 ust. 1 u.s.r.,

2) art. 141 § 4 i art. 153 u.P.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez wskazanie przez Sąd I instancji w wyroku oceny prawnej i dalszego postępowania sprzecznego z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, tj. zasadą legalizmu, podczas gdy organy obu instancji zastosowały prawo – przepis prawa, którego domniemanie zgodności z Konstytucją RP nie zostało obalone,

3) art. 128 § 1 pkt 4 u.P.p.s.a. poprzez podjęcie zawieszonego postępowania pomimo braku ustania przyczyn jego wcześniejszego zawieszenia,

4) art. 134 § 1 u.P.p.s.a. w zw. z art. 107 ust. 1 i 3 pkt 1 i 2 u.oP. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Komendant wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego, aby ten orzekł o zgodności art. 9 ust. 1 u.s.r. z Konstytucją w zakresie, w jakim wyłączył on stosowanie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. W tym też zakresie organ wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do chwili wydania rzeczonego rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny ewentualnie do dnia udzielenia odpowiedzi na postawione Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie przez WSA w Białymstoku w sprawie zarejestrowanej w Trybunale pod sygn. akt P 7/21.

Organ skarżący kasacyjnie oświadczył ponadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej u.P.p.s.a.), gdyż pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine u.P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 183 § 1 u.P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 u.P.p.s.a., jak też nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 189 u.P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania wskazać należy, iż jest on w chwili obecnej bezprzedmiotowy, gdyż Trybunał Konstytucyjny, w sprawie zainicjowanej wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021r., sygn. akt II SA/Bk 866/20, z pytaniem prawnym: "Czy art. 9 ust. 1 u.s.r. w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a u.oP. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP?", postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt P 7/21, umorzył postępowanie stwierdzając, że sąd pytający skutecznie wycofał wniesione pytanie prawne z zachowaniem wynikających z ustawy warunków.

Kierując się zatem własnymi kompetencjami orzeczniczymi i jednocześnie obowiązkiem stosowania prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega przeszkód prawnych uniemożliwiających rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, iż podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, sprowadza się w głównej mierze do negowania interpretacji skutków prawnych wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, szczególnie w kontekście znaczenia treści nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzonej ustawą o szczegółowych rozwiązaniach.

Uporządkowując kierunek wywodów wskazać należy, że w Naczelnym Sądzie Administracyjnym ukształtowało się jednolite stanowisko o braku podstaw do przyjęcia poglądu o wtórnej niekonstytucyjności części przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, przyjęte m.in. w wyrokach: z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 5129/21, z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt III OSK 5308/21, z dnia 14 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 5347/21, z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 6920/21, z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 7286/21 (dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Niemniej jednak zaznaczyć należy, że wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo błędnego w tym zakresie uzasadnienia, odpowiada prawu, co ostatecznie przesądziło o konieczności oddalenia skargi kasacyjnej (art. 184 u.P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji oparł się bowiem wyłącznie na językowej wykładni zdania pierwszego art. 9 ust. 1 u.s.r., nie dokonując analizy tego przepisu w kontekście całej regulacji art. 9 ust. 1 tej ustawy, w tym treści jego zdania drugiego.

Na wstępie przypomnieć trzeba, że od dnia opublikowania wyroku Trybunału z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2832/21). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż z art. 9 ust. 1 u.s.r. wynika, że art. 115a u.oP. w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. W procesie wykładni art. 9 ust. 1 u.s.r. zasadnicze znaczenie ma treść zdania drugiego tego przepisu, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Regulacja zdania drugiego art. 9 ust. 1 u.s.r. odwołuje się do zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przywołując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, wskazać należy, że posłużenie się przez ustawodawcę słowem "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodzi o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest niczym innym niż "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Można zatem także powiedzieć, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne określane mianem "ekwiwalentu". Obowiązek wypłaty tego świadczenia obciąża pracodawcę funkcjonariusza Policji, ponieważ w czasie służby w tej formacji nabył on powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze.

Odwołanie się zatem przez ustawodawcę w zdaniu drugim art. 9 ust. 1 u.s.r. do "zasad", a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego funkcjonariuszowi Policji na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego, i nakazanie stosowania, do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) uregulowań, które utraciły moc w następstwie wydania wskazanego wyroku. Przyjęcie zaś jako prawidłowej, zastosowanej przez organ, wykładni przepisów przejściowych unicestwiałoby definitywnie doniosłość skutków wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Innymi słowy, akceptacja tego sposobu rozumienia wskazanych regulacji oznaczałaby dopuszczenie możliwości ograniczenia - za pomocą regulacji o charakterze intertemporalnym - zakresu zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 5129/21). Bez wątpienia tego typu interpretacja narusza wyrażoną w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które wiążą również ustawodawcę.

Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 zdanie drugie u.s.r., wymagają zatem uwzględnienia przy wykładni art. 115a u.oP. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę sądy administracyjne obu instancji, a także projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wskazując, iż przedstawiony projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Jeżeli zatem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a u.oP. w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 zdanie drugie u.s.r. sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować właśnie art. 115a u.oP. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednakże z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej zakwestionowanego współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku wydanego przez Trybunał Konstytucyjny. Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a u.oP. w zw. z art. 9 ust. 1 u.s.r. zgodnie z ustawą zasadniczą.

Przyznać trzeba, iż przeciwne rozumienie omawianego przepisu ustawy o szczególnych rozwiązaniach prowadziłoby do stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie na przyszłość (tj. od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co niewątpliwie narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wprawdzie przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez funkcjonariusza Policji urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a., to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas trudno byłoby mówić o ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop, o czym wyraźnie rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 7/15, a tym samym o zrealizowaniu zagwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa do urlopu.

Przedstawiona wyżej wykładnia art. 9 ust. 1 u.s.r. nie daje zatem podstaw do przyjęcia wtórnej niekonstytucyjności norm wskazanych przez Sąd pierwszej instancji, a zatem i do odmowy ich stosowania z tego powodu. Wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji z treści art. 9 ust. 1 u.s.r. nie wynika wniosek, że ustawodawca postanowił, że wobec policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., którzy nie wykorzystali urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem ogłoszenia wyroku TK, czyli przed dniem 6 listopada 2018 r., zastosowanie ma art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu uznanym przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją.

Jednakże nie do zaakceptowania jest również dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 u.s.r., która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów Policji obydwu instancji.

Tym samym jako niezasadny należało uznać zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 115a u.oP. i art. 9 ust. 1 u.s.r.

W świetle powyższych wywodów nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia art. 188 pkt 1, art. 190 ust. 1 i art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.o.t.p. w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 u.P.p.s.a., sprowadzające się do zarzucenia Sądowi dokonania kontroli zgodności konstytucyjności art. 9 ust. 1 u.s.r., skoro o zgodności przepisu ustawy z Konstytucją RP orzeka Trybunał Konstytucyjny. Zwrócić należy uwagę na różnicę pomiędzy kompetencją do kontroli konstytucyjności przepisu prawa, a kompetencją do stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu prawa. Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom, przy czym Konstytucję zobowiązani są w myśl art. 8 ust. 2 Konstytucji RP stosować bezpośrednio. Podległość Konstytucji oraz obowiązek jej bezpośredniego stosowania, w wymiarze praktycznym, zobowiązuje sądy do strzeżenia konstytucyjności prawa, co sprowadza się do stosowania przepisów Konstytucji wprost, bądź współstosowania ich z przepisami aktów niższej rangi w ramach tzw. prokonstytucyjnej wykładni prawa.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie zarzuty procesowe zostały postawione wyłącznie jako konsekwencja naruszeń materialnoprawnych, to wobec niezasadności tych ostatnich, nie mogły być skuteczne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 i art. 135 u.P.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. oraz art. 141 § 4 i art. 153 u.P.p.s.a. w zw. art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.

Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 u.P.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. należy wskazać, że abstrahując od tego, iż treść art. 141 § 4 u.P.p.s.a. i ugruntowane na tle jego wykładni poglądy orzecznictwa wskazują, że w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, bowiem przepis ten jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia, a w ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej, to sformułowane wskazania co do dalszego postępowania są bezpośrednią logiczną konsekwencją rezultatu wykładni art. 9 ust. 1 u.s.r. w zw. z art. 115a u.oP., którego to rezultatu strona skarżąca kasacyjnie skutecznie nie podważyła zarzutami naruszenia prawa materialnego.

Reasumując, wskazać należy, iż żądanie strony powinno zatem zostać uwzględnione z zastosowaniem poprzednio obowiązującego art. 115a u.oP. w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. oraz treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP. Innymi słowy, wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego stronie za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego jej za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, ponieważ przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 u.s.r., została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego stronie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą, a już wypłaconą.

Odnosząc się finalnie do oceny wydanego przez Sąd Wojewódzki w dniu 9 stycznia 2023 r. postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania podnieść należy, że skuteczność zgłoszonego w tym zakresie zarzutu, który jak wynika ze skargi kasacyjnej ukierunkowany jest na wykazanie braku podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania, zależy od wykazania, że wydane postanowienie miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęcie postępowania zawieszonego na podstawie fakultatywnej przesłanki określonej w art. 125 § 1 pkt 1 u.P.p.s.a. nie stanowiło uchybienia, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście zasadnym jest wskazanie, że w art. 128 § 1 u.P.p.s.a. ustawodawca wyliczył przykładowo sytuacje obligujące sąd do podjęcia zawieszonego postępowania. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż w art. 128 § 1 pkt 4 in fine u.P.p.s.a. uregulowano, że w przypadku postępowania zawieszonego z powodu tzw. kwestii prejudycjalnej (gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania) sąd może przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć zawieszone postępowanie przed uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie. Sposób konstrukcji wskazanej regulacji determinuje uznanie, że w realiach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji miał podstawy aby podjąć zawieszone postępowanie i w jego następstwie wydać orzeczenie w sprawie bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie dotyczącej oceny zgodności art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP. Motywy, którymi w tej kwestii kierował się Sąd pierwszej instancji, a które Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za w pełni uzasadnione, zostały w sposób szczegółowy opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dla oceny zasadności tego stanowiska nie bez znaczenia jest okoliczność wzmiankowanego na wstępie umorzenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym postanowieniem z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt P 7/21, z uwagi na skuteczne wycofanie przez sąd pytający wniesionego pytania prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw, aby w oparciu o art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3 u.o.t.p. przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności art. 9 ust. 1 u.s.r. z Konstytucją RP. Przesłanką do wystąpienia z pytaniem opartym na art. 193 Konstytucji RP jest powzięcie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie taka potrzeba nie zaistniała, skoro w drodze dopuszczalnych metod wykładni możliwe było odczytanie treści normy zakodowanej w art. 9 ust. 1 u.s.r.

Na zakończenie rozważań wskazać trzeba, iż chybiony jest też zarzut naruszenia art. 134 § 1 u.P.p.s.a. w zw. z art. 107 ust. 1 i 3 pkt 1 i 2 u.oP., przez nieuwzględnienie okoliczności, że roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przedstawionej wykładni przez organ art. 107 ust. 1 u.oP., że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, w tym prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, tj. zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, z dniem rozwiązania stosunku prawnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględnieniu żądaniu policjanta nie stoi na przeszkodzie przepis art. 107 ust. 1 u.oP. przewidujący, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny i jego ogłoszeniem skarżący nie mógł wystąpić z żądaniem wypłacenia wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Dopiero z chwilą wejścia w życie wyroku Trybunału w sprawie o sygn. akt K 7/15, a więc od dnia 6 listopada 2018 r., powstało po stronie byłego funkcjonariusza Policji zwolnionego ze służby po 19 października 2001 r. roszczenie o wypłatę wyrównania należnego ekwiwalentu. Innymi słowy, z chwilą wejścia w życie ww. orzeczenia Trybunału rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających z tego wyroku. Należy ponadto zauważyć, że przedawnienie żądania wyrównania ekwiwalentu nie stanowiło podstawy oddalenia tego żądania. Zatem nierozpoznanie tej kwestii przez Sąd I instancji nie stanowiło naruszenia art. 134 § 1 u.P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, dlatego na podstawie art. 184 u.P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.