Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 365/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 147
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 19 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1152
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy [...] stwierdza nieważność § 3 ust. 2, § 4 ust. 1 pkt 3, § 8, § 9, § 10 zdanie drugie, § 11 ust. 4 zdanie drugie, § 11 ust. 6 zdanie pierwsze, § 14, § 15, § 16, § 18, § 21, § 28 ust. 1- 3, § 30 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1 i 2, § 41 zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. Prokurator Rejonowy w [...] zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ze skargą na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 29 czerwca 2018 r. Nr XXXV/261/18 w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na terenie Gminy, w części obejmującej: § 3 ust. 2 uchwały; § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały; § 8 uchwały; § 9 uchwały; § 14 -16 uchwały; §18 uchwały; § 21 uchwały; § 11 ust. 4 zdanie dru

e uchwały; §10 zdanie drugie uchwały; § 11 ust. 6 zdanie pierwsze uchwały; § 28 ust. 1 — 3 uchwały; § 30 ust. 1—3 pkt 1—2 uchwały; § 41 uchwały.

Uchwale tej skarżący zarzucił istotne naruszenie prawa dotyczące: wskazanych powyżej przepisów zaskarżonej uchwały, które naruszają zapisy art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej zakwestionowane przepisy uchwały.

W uzasadnieniu skargi Prokurator podał, iż analiza zaskarżonej uchwały wskazuje na szereg uchybień, kolejno je opisując.

W § 3 ust. 2 i § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały rada nie dokonała określenia minimalnego poziomu usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, takich jak minimalne ciśnienie, jakość i ilość dostarczonej wody. W zakresie minimalnego ciśnienia odesłała w § 3 ust. 2 pkt 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinno odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019.1065 t.j.) Odesłanie naruszało treść przepisu art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy, z którego wynika, że minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo (...) w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest obowiązkiem przedsiębiorstwa określonym w regulaminie. Wymagania dotyczące jakości wody regulowane są odrębnym rozporządzeniem, wydanym na podstawie art. 13 ustawy, zaś ilość i jakość oraz warunki świadczonych usług określa umowa (art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy), to jednak żaden z tych przepisów nie zwalnia z wyrażonego konkretnymi danymi określenia w regulaminie obowiązków przedsiębiorstwa w zakresie zapewnienia minimalnego poziomu świadczonych usług.

Zdaniem skarżącego z przekroczeniem delegacji ustawowej poczyniono zapisy § 8, § 9, § 14-16, § 18, § 21, uchwały, które zawierają szereg szczegółowych kwestii, które winny zostać uregulowane w umowie pomiędzy przedsiębiorcą, a odbiorcą usług.

Prokurator zakwestionował także przepis § 11 ust. 4 zd. drugie uchwały przyznający przedsiębiorstwu prawo do odmowy zawarcia umowy z osobą, która nie uprawdopodobniła prawa do korzystania z nieruchomości. Z treści art. 6 ust. 2 ustawy wynika, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Z przepisu art. 6 ust. 4 ustawy nie wynikają jakiekolwiek podstawy do różnicowania w tej kwestii osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Tym samym odmienna regulacja zawarta w regulaminie jest sprzeczna z prawem.

Skarżący stwierdził, iż poza upoważnienie ustawowe wykraczają także przepisy § 10 zd. drugie oraz § 11 ust 6 zd. pierwsze regulaminu nakładające na odbiorcę obowiązek pisemnego powiadamiania przedsiębiorstwa o zmianach własnościowych nieruchomości lub zmianach użytkowania lokalu, z którym zawarta była umowa. Na odbiorcę nałożono obowiązek, który nie ma oparcia w treści art. 19 ust. 2 ustawy. Taki obowiązek może być jednak nałożony ale na podstawie art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy w stosownej umowie.

Z kolei w § 28 ust. 1-3 uchwały organ z przekroczeniem delegacji ustawowej nałożył na odbiorcę przed przystąpieniem do realizacji budowy przyłącza i sieci obowiązek pisemnego uzgodnienia z dostawcą dokumentacji technicznej w tym projektu. W przepisach kompetencyjnych brak jest upoważnienia do wiążącego określenia trybu wydawania przez przedsiębiorstwo uzgodnień dokumentacji technicznej. Budowa przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego w chwili podejmowania uchwały mogła zostać wykonana bez pozwolenia na budowę, w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zatem nałożenie na odbiorcę we wskazanym regulaminie obowiązku uzgadniania dokumentacji technicznej narusza wskazane powyżej przepisy.

W § 30 ust. 1-3 pkt 1 i 2 regulaminu postanowiono, że przedsiębiorstwo ma prawo odmówić przyłączenia odbiorcy do sieci, jeżeli w wyniku przyłączenia warunki techniczne pogorszą się tak, że nie zostanie zachowany minimalny poziom usług, a w szczególności, jeżeli zabraknie wymaganych zdolności produkcyjnych ujęć, stacji uzdatniania i oczyszczalni ścieków oraz istniejących układów dystrybucji wody i odprowadzania ścieków, nadto jeżeli przyłączenie do sieci spowoduje obniżenie poziomu usług w stopniu takim, że nie będą spełnione wymagania określające minimalny poziom usług, oraz jeżeli nie posiada technicznych możliwości świadczenia usług, przyłącze zostało wykonane bez uzyskania zgody przedsiębiorstwa, bądź niezgodnie z wydanymi warunkami lub sztuką budowlaną. Tymczasem przepis art. 15 ust. 4 ustawy stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Zatem w świetle regulacji ustawowych przedsiębiorstwo ma wyłącznie uprawnienie do wydawania warunków technicznych przyłączenia do sieci, do dokonania odbioru wykonanego przyłącza, co ma służyć sprawdzeniu zgodności stanu faktycznego z wydanymi warunkami.

Prokurator zakwestionował też § 41 regulaminu, w którym rada postanowiła, że "przedsiębiorstwo ma prawo ograniczyć lub wstrzymać świadczenie usług wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, środowiska naturalnego, potrzebami przeciwpożarowymi". Uchwała rady w sposób nieuprawniony poszerzyła wskazany enumeratywnie w art. 8 ust. 1 ustawy katalog sytuacji, w jakich przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Organ podał, iż w dniu 29 czerwca 2021 r. Rada Miejska podjęła uchwałę Nr XXII/197/21 w sprawie uchwalenia ,,Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy", w związku z czym zaskarżona uchwała została uchylona i wyeliminowana z obrotu prawnego z dniem 19 lipca 2021 r., czyniąc skargę bezprzedmiotową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej z dnia 29 czerwca 2018 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy.

Powyższą kontrolę zainicjował Prokurator Rejonowy w [...], którego legitymacja skargowa wynika z art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 390), stanowiącego, że jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego jest niezgodna z prawem, prokurator - oprócz możliwości zwrócenia się o zmianę lub uchylenie wadliwej uchwały - może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 8 § 1 p.p.s.a., prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. Z przytoczonego przepisu wynika, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym - ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Zadaniem Prokuratury jest w szczególności strzeżenie praworządności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności, uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a. i korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie. W orzecznictwie wskazuje się, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma więc w tym przypadku konieczności wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki lub interesu społecznego (wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., I OSK 978/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 maja 2018 r., III SA/Lu 79/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Przepis art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze nie wprowadza obligatoryjnej kolejności co do możliwości korzystania z prokuratora z przewidzianych w nim środków prawnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 marca 2023 r., I SA/Bk 79/23, CBOSA).

Z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2024 r. , poz. 1465 ze zm., dalej jako u.s.g.) wynika, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Analiza całości przepisu art. 91 u.s.g., w szczególności treść ust. 4, stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa, prowadzi do wniosku, że stwierdzenie nieważności uzasadnione jest wystąpieniem istotnego naruszenia prawa. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii należy odwołać się do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Nie jest jednak konieczne, aby było to rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze, że objęta skargą uchwała została uchylona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z dnia 29 czerwca 2021 r. XXII/197/21 w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy, należy na wstępie wskazać na kwestię dopuszczalności poddania kontroli sądowadministracyjnej takiej uchwały. Mianowicie mimo takiego uchylenia uchwały i faktu, że zaskarżona uchwała nie obowiązuje w dniu wydania wyroku, pozostaje to bez wpływu na poddanie przez Sąd zaskarżonej uchwały kontroli sądowoadministracyjnej. Powyższe wynika z tego, że odmienne są skutki uchylenia obowiązującej uchwały i utraty przez nią w ten sposób mocy obowiązującej, a odmienne są skutki stwierdzenia nieważności takiej uchwały. Jeżeli uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego utratę mocy obowiązującej, to jej zaskarżenie do sądu jest dopuszczalne, a prowadzone postępowanie nie jest bezprzedmiotowe (por. wyroki NSA z 27 września 2007 r., II OSK 1046/07, z 1 września 2010 r., I OSK 368/10, z 4 listopada 2010 r., II OSK 1783/10, postanowienie NSA z 12 lutego 2013 r., II OSK 228/13). Przy czym według Sądu nie jest konieczne w tym zakresie wykazywanie lub uprawdopodobnienie przez skarżącego Prokuratora, że zaskarżona uchwała będzie wpływała na sytuację prawną określonych podmiotów, gdyż wystarczy sama hipotetyczna możliwość w tym względzie. Biorąc zaś pod uwagę treść zaskarżonej uchwały zdaniem Sądu zachodzi potencjalna możliwość wpływu zaskarżonej uchwały na sytuację prawną do których była ona skierowana, co przemawia za dopuszczalnością objęcia zaskarżonej uchwały kontrolą tutejszego sądu z punktu widzenia zgodności z prawem.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił art. 19 ust. 3, 4 i 5 u.z.z.w., w brzmieniu obowiązującym w chwili jej podejmowania. Stosownie do ust. 1 tego artykułu rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków (...). Regulamin jest aktem prawa miejscowego. Natomiast ust. 5 powołanego artykułu statuuje obligatoryjne elementy treści regulaminu, wskazując, że powinien on określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Powyższy przepis stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Przyjęta enumeracja pozytywna kwestii przekazanych do określenia regulaminem sprzeciwia się umieszczaniu zapisów, których przedmiot wykracza poza katalog spraw poddanych kompetencji prawodawczej rady gminy. Tym samym odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2009 r., II OSK 1077/09).

Kontrola zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem wykazała, iż podniesione w skardze zarzuty są w pełni uzasadnione. W tym za uzasadniony uznał Sąd podniesiony przez Prokuratora w skardze zarzut naruszenia w treści § 3 ust. 2 i § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. poprzez brak określenia minimalnego poziomu usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, takich jak minimalne ciśnienie, jakość i ilość dostarczonej wody. W uchwale nie określono wskazanych parametrów. W § 3 ust. 2 wskazano, że przedsiębiorstwo zapewnia następujący minimalny poziom usług w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia ludzi: 1) dostawę wody przez sieć wodociągową o minimalnym ciśnieniu w przyłączu wodociągowym przy wodomierzu głównym określonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinno odpowiadać budynki i ich usytuowanie, 2) okresową legalizację lub wymianę wodomierzy głównych, 3) niezwłoczne likwidowanie awarii urządzeń wodociągowych, 4) w przypadku przerw w dostawie wody uruchamianie zastępczych punktów poboru wody. Z kolei w § 4 ust. 1 pkt 3 uchwały przyjęto, iż przedsiębiorstwo ma obowiązek zapewnić dostawę wody o jakości przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W tym zakresie zastosowane przez organ uchwałodawczy odesłanie w cyt. przepisie naruszało treść przepisu art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy, według którego minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest obowiązkiem przedsiębiorstwa określonym w regulaminie. Pomimo, że kwestie jakości wody regulowane są odrębnym rozporządzeniem, wydanym na podstawie art. 13 ustawy, a ilość i jakość oraz warunki świadczonych usług określone zostają w umowie, to jednak obowiązkiem organu jest określenie w regulaminie minimalnego poziomu świadczonych usług (por. wyrok NSA z dn. 12.02.2008 r. sygn. II OSK 2033/06, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Go 264/23, z 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 108/24).

Sąd uznał także, iż trafnie zakwestionowane zostały § 8, § 9, § 14-16, § 18, § 21, uchwały, jako podjęte przez organ z przekroczeniem kompetencji określonej w delegacji ustawowej. Mianowicie w przepisach tych wprowadzono regulacje odnoszące się do czasu na jaki zawierana jest umowa z odbiorcami usług, zmiany warunków tej umowy, możliwości rozwiązania i przesłanek wygaśnięcia umowy, obowiązku odbiorcy do zawiadomienia o zmianie danych z umowy i skutków dla umowy wejścia w życie nowych taryf. Powyższe regulacje stanowić powinny element objęty umową przedsiębiorstwa z odbiorcą usług. Ponadto w art. 6 ust. 3 u.z.z.w. wskazano na postanowienia jakie musi zawierać umowa a są to w szczególności: 1) ilość i jakość świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; 2) sposób i terminy wzajemnych rozliczeń; 3) prawa i obowiązki stron umowy; 3a) warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4) procedury i warunki kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 5) ustalenia zawarte w zezwoleniu, o których mowa w art. 18; 6) okres obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. W tej sytuacji brak zatem podstawy prawnej do regulowania powyższych zagadnień w drodze aktu prawa miejscowego i tym samym nie mieści się to w ramach kompetencji wynikających z art. 19 ust. 5 u.z.z.w. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2018 r., IV SA/Po 1110/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2013 r., II SA/Gl 150/13). Określenie bowiem opisanych elementów przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny, jakim jest rada gminy uchwalająca regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, nie ma podstaw prawnych, aby na zapisy tej umowy wpływać (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 stycznia 2018 r., II SA/Go 1113/17).

Zasadne było także zakwestionowanie przez Prokuratora przepisu § 11 ust. 4 zd. drugie uchwały, w którym przyznano przedsiębiorstwu prawo do odmowy zawarcia umowy z osobą, która nie uprawdopodobniła prawa do korzystania z nieruchomości. Skarżący słusznie zauważył, iż w myśl art. 6 ust. 2 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Z kolei z treści art. 6 ust. 4 u.z.z.w. nie wynikają jakiekolwiek podstawy do różnicowania w tej kwestii osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Norma kompetencyjna zawarta w art. 19 ust. 5 u.z.z.w nie upoważniła zaś rady gminy do modyfikowania regulacji określonych w ustawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2018 r., IV SA/Po 1110/17 i z 9 września 2013 r., IV SA/Po 425/13).

Ponadto z naruszeniem przepisu upoważniającego do wydania uchwały podjęte zostały również przepisy § 10 zd. drugie oraz § 11 ust 6 zd. pierwsze regulaminu dotyczące nałożenia na odbiorcę usług obowiązek pisemnego powiadamiania przedsiębiorstwa o zmianach własnościowych nieruchomości lub zmianach użytkowania lokalu, z którym zawarta była umowa. Obowiązek w tym zakresie, na co wskazuje treść art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. może zostać przewidziany w umowie, ale do określenia takiego obowiązku nie ma w tym zakresie kompetencji rada gminy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dn. 12.09.2018 r. sygn. II SA/Go 538/18, z dn. 05.06.2018 r. sygn. II SA/Go 235/18, WSA w Białymstoku z dn. 24.04.2018 r. sygn. II SA/Bk 879/17).

W § 28 ust. 1-3 uchwały określono warunki przystąpienia do prac zmierzających do przyłączenia nieruchomości do sieci związane z pisemnym uzgodnieniem z przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej i sposobu prowadzenia tych prac oraz warunków i sposobu dokonania przez przedsiębiorstwo kontroli robót. Pisemne uzgodnienie wydawane jest w terminie 14 dni od daty złożenia kompletu dokumentów i informacji wskazanych w wykazie, który to wykaz przedsiębiorstwo doręcza nieodpłatnie każdej osobie ubiegającej się o podłączenie nieruchomości wraz z wydanymi warunkami przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Skarżący słusznie zwrócił uwagę na istotne naruszenie prawa wynikające z przekroczenia delegacji ustawowej przez organ przy wydawaniu cytowanego § 28 ust. 1-3. Z treści przepisu upoważniającego nie wynika, aby rada gminy upoważniona została do wiążącego określenia trybu wydawania przez przedsiębiorstwo uzgodnień dokumentacji technicznej. Należy przy tym zauważyć, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkto 20 Prawa budowlanego budowa przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego mogła zostać wykonana bez pozwolenia na budowę, co oznacza, że nałożenie na odbiorcę we wskazanym regulaminie obowiązku uzgadniania dokumentacji technicznej narusza wskazane powyżej przepisy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dn. 15.03.2007 r o r. sygn. II SA/Wr 745/06, WSA w Łodzi z dn. 26.04.2016 r. sygn. II SA/Łd 212/16, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dn. 06.03.2019 r. sygn. II SA/Go 69/19, WSA w Poznaniu z dn. 8.03.2018 r. sygn. IV SA/Po 1110/17). Ponadto brak w przepisach kompetencyjnych – art. 19 ust. 5 u.z.z.w. upoważnienia dla organu uchwałodawczego do wiążącego określania trybu wydawania przez przedsiębiorstwo uzgodnień dokumentacji technicznej.

Z kolei w § 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 regulaminu przyjęto, że przedsiębiorstwo ma prawo odmówić przyłączenia odbiorcy do sieci, jeżeli w wyniku przyłączenia warunki techniczne pogorszą się tak, że nie zostanie zachowany minimalny poziom usług, a w szczególności, jeżeli zabraknie wymaganych zdolności produkcyjnych ujęć, stacji uzdatniania i oczyszczalni ścieków oraz istniejących układów dystrybucji wody i odprowadzania ścieków, nadto jeżeli przyłączenie do sieci spowoduje obniżenie poziomu usług w stopniu takim, że nie będą spełnione wymagania określające minimalny poziom usług, oraz jeżeli nie posiada technicznych możliwości świadczenia usług, przyłącze zostało wykonane bez uzyskania zgody przedsiębiorstwa, bądź niezgodnie z wydanymi warunkami lub sztuką budowlaną. Wskazać w tym miejscu należy, iż treść art. 15 ust. 4 u.z.z.w. wskazuje, iż przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Rada gminy nie została zatem upoważniona do uchwalenia w regulaminie negatywnych przesłanek w zakresie przyłączenia nieruchomości do sieci. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, iż w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. brak jest ustawowego upoważnienia do wskazywania przez radę gminy sytuacji, w których możliwa jest odmowa przyłączenia do sieci, a uprawniony jest jedynie do określenia warunków które należy spełnić aby nieruchomość została do sieci przyłączona, co wskazuje na zasadność zarzutu skargi w w/w zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r., VIII SA/Wa 399/16, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp.: z dnia 21 lutego 2018 r., I SA/Go1134/17, z dnia 31 stycznia 2018 r., II SA/Go 1149/17, z dnia 24 stycznia 2018 r., II SA/Go 1113/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2018 r., IV SA/Po 1125/17, wyrok WSA w Opolu z dnia 4 października 2007 r., II SA/Op 344/07).

Zasadny był także zarzut skargi odnoszący się do § 41 regulaminu, w którym rada postanowiła, że przedsiębiorstwo ma prawo ograniczyć lub wstrzymać świadczenie usług wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, środowiska naturalnego, potrzebami przeciwpożarowym. Przepis art. 8 ust. 1 u.z.z.w określa sytuacje, kiedy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne. Katalog tych przypadków jest określony enumeratywnie: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Powyższe oznacza, iż rada uchwalając § 41 regulaminu doprowadziła do nieuprawnionego przez radę gminy poszerzenia określonego w sposób enumeratywny w art. 8 ust. 1 u.z.z.w. katalogu sytuacji, w jakich przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, co stanowi istotne naruszenie prawa.

Wskazane naruszenia mają niewątpliwie charakter istotnych. Z uwagi na powyższe Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały w części zakwestionowanej przez stronę skarżącą, a określonej w sentencji wyroku.