Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2276/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie: Asesor WSA Małgorzata Grzelak Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia patentu na wynalazek nr PL 156698 1. uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 1.615,- zł (tysiąc sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 10 i art. 68 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2005 r. wniosku skarżącej spółki S. P. D. S.A., obecnie – S. P. sp. z o.o. z siedzibą w G. o unieważnienie w części określonej zastrzeżeniem 1 patentu na wynalazek nr [...] pt. "Sposób pomiaru wymiarów i parametrów charakteryzujących kształt surowca tartacznego dla celów sterowania sortowaniem lub/i przetarciem", udzielonego na rzecz K. T. – oddalił wniosek, przyznając K. T. od skarżącej firmy kwotę 1.200,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z akt sprawy wynika, iż Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] października 1991 r. nr [...] udzielono K. T. patent nr [...] na wynalazek pn. "Sposób pomiaru wymiarów i parametrów charakteryzujących kształt surowca tartacznego dla celów sterowania sortowaniem lub/i przetarciem", zgłoszony do ochrony w dniu 8 kwietnia 1988 r. Stosownie do zastrzeżeń patentowych: Sposób pomiaru wymiarów i parametrów charakteryzujących kształt surowca tartacznego dla celów sterowania sortowaniem i/lub przetarciem, w którym surowiec obmierzany przemieszcza się na transporterze do obszaru kontrolno-pomiarowego z polem obserwacji z wyróżnioną poprzeczną do surowca płaszczyzną pomiarową, znamienny tym, że w czasie przemieszczania się surowca obmierzanego w polu obserwacji (4) w określonych dowolnie odstępach, wzdłuż wyróżnionej osi odniesienia (6), korzystnie stanowiącej linię środkową transportera (1), w przybliżeniu prostopadłej do wyróżnionej płaszczyzny pomiarowej (5), za pomocą środka optycznego, korzystnie kamery telewizyjnej (3) usytuowanej nad polem obserwacji (4), zdejmuje się w dowolny sposób i zmienia się na postać cyfrową w sprzężonym z kamerą telewizyjną (3) przetworniku (7) liniowy obraz (8) przekroju surowca obmierzanego (2) zawierający co najmniej współrzędne punktów skrajnych danego przekroju w płaszczyźnie pola obserwacji (4), jednocześnie zaś postać cyfrową kolejnych liniowych obrazów (8) poszczególnych przekrojów obmierzanego surowca tartacznego (2) przedmiotu odwzorowywanego zestawia się kolejno w pamięci sprzężonego z przetwornikiem (7) liniowego obrazu (8) elektronicznego analizatora (10) w macierz wielowymiarową, w której poszczególne elementy tej macierzy odwzorowują rzeczywiste punkty liniowych obrazów kolejnych przekrojów surowca obmierzanego, a następnie tak uzyskaną macierz wielowymiarową analizuje się obliczając na drodze elektronicznej poszczególne wymiary i parametry charakterystyczne konieczne do sterowania sortowaniem i przetarciem, przy czym przed tą analizą dokonuje się skalowania uzyskanej macierzy w dowolny sposób. Sposób pomiaru wymiarów i parametrów charakteryzujących kształt surowca tartacznego dla celów sterowania i/lub przetarciem, w którym surowiec obmierzany przemieszcza się na transporterze do obszaru kontrolno-pomiarowego z przestrzenią obserwacji znamienny tym, że w przestrzeni obserwacji, w której wyróżnia się dwie płaszczyzny obserwacji (41) i (42) usytuowane względem siebie prostopadle z linią ich przecięcia stanowiącą wyróżnioną oś odniesienia (66), leżącą korzystnie w linii środkowej transportera (11) względem której wyróżnia się płaszczyznę pomiarową (55) poprzeczną do przedmiotu i w przybliżeniu prostopadłą do wyróżnionej osi odniesienia (66) w czasie przemieszczania się surowca obmierzanego - kłody (22), w dowolnie określonych odstępach wzdłuż wyróżnionej osi odniesienia (66) za pomocą środków optycznych, korzystnie dwóch kamer telewizyjnych (33) umieszczonych nad przestrzenią obserwacji tak, że ich osie kątów widzenia tworzą między sobą kąt 90° na wyróżnionej płaszczyźnie pomiarowej (33) poprzecznej do kłody (22) i prostopadłej do wyróżnionej osi odniesienia (66.), zdejmuje się i zamienia się na postać cyfrową w sprzężonych z kamerami telewizyjnymi (33) przetwornikach (77) liniowe obrazy (81) i (82) rzutów przekrojów surowca - kłody (22) na płaszczyzny obserwacji w płaszczyźnie pomiarowej, zawierające co najmniej współrzędne skrajne danego rzutu na danej płaszczyźnie obserwacji, przy czym jednocześnie postacie cyfrowe kolejnych liniowych obrazów (81) i (82) rzutów poszczególnych przekrojów surowca-kłody (22) z każdej z płaszczyzn obserwacji zestawia się kolejno w pamięci sprzężonego z przetwornikami (77) elektronicznego analizatora (99) w wielowymiarową macierz, w której poszczególne elementy tej macierzy odwzorowują rzeczywiste punkty liniowych obrazów (81) i (82) rzutów przekrojów surowca-kłody (22) na płaszczyznach obserwacji (41) i (42) w płaszczyźnie pomiarowej (55), a następnie tak uzyskaną macierz wielowymiarową analizuje się obliczając na drodze elektronicznej poszczególne wymiary i parametry charakterystyczne konieczne do sterowania sortowaniem i przetarciem przy czym przed tą analizą dokonuje się skalowania uzyskanej macierzy w dowolny sposób.

W dniu 18 czerwca 1999 r. wpłynął do Urzędu Patentowego RP wniosek S. P. D. S.A. w S. (obecnie: S. P. sp. z o.o.) o unieważnienie wyżej wymienionego patentu nr [...]. Interes prawny w złożeniu tego wniosku wnioskodawca uzasadnił wytoczeniem mu przez K. T. powództwa o naruszenie praw z patentu nr [...]. Skarżący zaprzecza, aby naruszył ten patent, gdyż nabył od szwedzkiej firmy S. I. linię technologiczną do cięcia desek typ [...][...] z pełnym oprzyrządowaniem, identyczną z europejskim patentem nr [...] zgłoszonym do ochrony dnia 22 lutego 1986 r. Według zarzutów wnioskodawcy wynalazek objęty patentem nr [...] jest rozwiązaniem oczywistym w świetle zastrzeżeń europejskiego zgłoszenia patentowego nr [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...], Urząd Patentowy RP, działającego w trybie postępowania spornego, w oparciu o przepis art. 10 ustawy o wynalazczości - unieważnił w całości patent nr [...]. Zdaniem organu wynalazek określony w opisie, zilustrowany na fig. 1 i chroniony zastrzeżeniem 1 patentu nr [...], wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki ujawnionego w patencie europejskim nr [...]. Ponadto Urząd stwierdził, iż jeśli chodzi o rozwiązanie objęte z zastrzeżeniem 2 spornego patentu nr [...], odnoszącego się do pomiaru w dwóch płaszczyznach, również stanowi ono proste powielenie rozwiązania z zastrzeżenia 1. Zdaniem organu ujawniony sposób realizacji wynalazku w tym zakresie wynika ze wcześniejszego stanu techniki, a w szczególności europejskiego patentu nr [...]. Urząd zauważył na marginesie, iż zgłoszone do opatentowania rozwiązanie stanowiące przedmiot patentu nr [...], co nie stanowiło rozwiązania ani w kategorii sposobu, ani w kategorii urządzenia, ponieważ metoda odwzorowania kształtów przedmiotów ruchomych, a więc jakichkolwiek, o postaci cyfrowej przy użyciu ciągu urządzeń: przetwornik elektronooptyczny, przetwornik A/C, komputer z pamięcią - była znana. Skarżący zaś nie wykazał jakie problemy techniczne należało pokonać, aby tę znaną metodę zastosować do odwzorowania kształtu tarcicy. W rezultacie uzyskał on ochronę na ogólną zasadę odwzorowania kształtu (w odniesieniu do drewna), nie zaś na konkretne techniczne rozwiązanie problemu.

Od powyższej decyzji Urzędu Patentowego RP skargę wniósł K. T..

W wyniku rozpoznania skargi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt II SA 90/02, uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia NSA podniósł, iż ustalenia Urzędu Patentowego RP nie zostały bliżej uzasadnione, przynajmniej w stopniu pozwalającym na skontrolowanie poprawności stanowiska tego organu. W ocenie NSA odnosi się to w szczególności do zarzutu braku jakiegokolwiek poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Pomimo, że oba przeciwstawione rozwiązania pełnią odmienne funkcje pomiarowe i nie są też w pełni adekwatne co do możliwości ich zastosowania w praktyce (metoda zastosowania w spornym patencie stwarza zresztą szersze możliwości pomiarowe, gdyż można ją stosować do surowca tartacznego o różnym kształcie, podczas gdy sposób według zgłoszenia europejskiego znajduje zastosowanie tylko w odniesieniu do tarcicy znormalizowanej), w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy, bez bliższego w tym względzie uzasadnienia, pozbawił sporny wynalazek jakiegokolwiek poziomu wynalazczego. Wzbudziło przy tym zastrzeżenia NSA w Warszawie porównywanie przeciwstawionych rozwiązań technicznych przez pryzmat usuwania w jednym z nich zastosowanych środków technicznych. Sąd uznał, iż rację ma skarżący, że z punktu widzenia badania poziomu wynalazczego późniejszego wynalazku w odniesieniu do wcześniejszego rozwiązania, przedmiotem porównania może być tylko układ opisany w przeciwstawionym materiale, a nie układ hipotetyczny, który powstałby po usunięciu zeń tych elementów, które mają dowodzić braku poziomu wynalazczego późniejszego wynalazku, tym bardziej w sytuacji, gdy oba rozwiązania opierają się na innych założeniach metodologicznych i nie są też w pełni adekwatne co do możliwości wykorzystania w praktyce. Zdaniem NSA w zaskarżonej decyzji, czyniąc zarzut skarżącemu zastosowania w spornym wynalazku rozwiązań stosowanych wcześniej w innych dziedzinach techniki, nie zbadano jednakże, czy i na ile bliskie są te dziedziny techniki. W konsekwencji NSA uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 ( 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził jednocześnie, iż zważywszy na istotę sprawy, która dotyka wysoce ocennej kwestii poziomu wynalazczego spornego wynalazku, Urząd Patentowy powinien w toku ponownego postępowania rozważyć celowość dopuszczenia na tę okoliczność dowód z opinii biegłego.

W wyniku ponownie przeprowadzonego badania oraz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu w trybie spornym, na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2005 r., wydał decyzję Nr [...], na podstawie której – działając w oparciu o przepisy art. 10 i art. 68 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej - oddalił wniosek skarżącej spółki o unieważnienie w części określonej zastrzeżeniem 1 patentu na wynalazek nr [...] pt. "Sposób pomiaru wymiarów i parametrów charakteryzujących kształt surowca tartacznego dla celów sterowania sortowaniem lub/i przetarciem", udzielonego na rzecz K. T., przyznając jednocześnie uprawnionemu z patentu K. T. od strony skarżącej kwotę 1.200,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP – dokonując porównania obu przeciwstawionych rozwiązań – stwierdził, że opis patentu [...] przedstawia rozwiązanie o szerszych celach i zrealizowanych możliwościach niż rozwiązanie z opisu przeciwstawionego patentu europejskiego EP nr 0233970A. Zdaniem organu rozwiązanie z opisu patentu polskiego można ograniczyć tak, że będzie odpowiadać rozwiązaniu z patentu europejskiego, a nie odwrotnie. Urząd Patentowy RP stwierdził, iż nie ma przesłanek by uznać, że informacje zawarte w opisie patentu europejskiego są wystarczające do uznania rozwiązania [...] za oczywiste. Wprost przeciwnie – jak przyjął Urząd – sporne rozwiązanie z patentu polskiego stanowi rozwinięcie rozwiązania z przeciwstawionego patentu europejskiego poprzez zastosowanie odmiennych, aczkolwiek podobnych, środków technicznych. Organ podniósł, iż być może w faktycznym stanie techniki znane jest użycie tych środków w okolicznościach wskazujących, że ich zestaw określający zakres ochrony z zastrzeżenia 1 patentu polskiego jest oczywisty, lecz – jak podkreślono – w trakcie postępowania spornego wnoszący o jego unieważnienie – nie dowiódł tego. Reasumując Urząd Patentowy RP stwierdził, iż wynalazek opatentowany za nr [...] w świetle zebranego w sprawie materiału nie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki w związku z czym wniosek o jego unieważnienie jest niezasadny.

Od powyższej decyzji Urzędu Patentowego RP skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka S. P. sp. z o.o. z siedzibą w G.. Skarżąca – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji - zarzuciła organowi naruszenie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości – poprzez jego błędną interpretację wyrażającą się przyjęciem, iż sporny patent nr [...] w dniu jego udzielenia spełniał przesłanki ustawowe przewidziane w dyspozycji tego przepisu. Strona zarzuciła ponadto mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. – polegające na przyjęciu przez Urząd Patentowy RP, iż skarżący w toku postępowania nie wykazał przesłanek prowadzących do unieważnienia spornego patentu. Skarżąca spółka stwierdziła, iż organ nie wyjaśnił ponadto w sposób dostateczny stanu faktycznego i prawnego sprawy. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż pomimo wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., zaskarżona decyzja nie wyjaśnia w sposób dostateczny kwestii oczywistości rozwiązania wynalazku opatentowanego za nr [...]. Zdaniem skarżącej wynalazek ma tylko wówczas przymiot "nieoczywistości", jeżeli różni się istotnie od rozwiązań przeciwstawionych, tzn. gdy różni się pod względem stawianych celów oraz zastosowanych środków technicznych i uzyskiwanych rezultatów, a zwłaszcza, gdy porównywane rozwiązania oparte są na różnych zasadach. W ocenie strony skarżącej zarówno czynności, jak i środki techniczne, wymienione w zastrzeżeniach patentowych polskiego opisu patentowego są przedstawione w przeciwstawionym zgłoszeniu europejskim. Oznacza to zatem, iż już samo uznanie przez Urząd Patentowy RP, że rozwiązanie zastosowane w patencie polskim stanowi rozwinięcie rozwiązania europejskiego – pozwala na wniosek, iż brak jest istotnych różnic pomiędzy tymi rozwiązaniami. Zdaniem skarżącej spółki – wbrew zasadzie ciężaru udowodnienia faktów – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie przedstawił jakichkolwiek ustaleń oraz rozważań w zakresie badania wcześniejszego stanu techniki. Brak ten powoduje, iż nie wyjaśniono istoty sporu. W ocenie strony skarżącej w decyzji Urzędu Patentowego RP brak jest nie tylko szczegółowej analizy rozwiązań zastosowanych w obu zastrzeżeniach patentowych pod kątem nowości rozwiązań zastosowanych w polskim patencie, ale również brak jest odniesienia do analizy przedstawionej przez skarżącego we wniosku z dnia 18 czerwca 1999 r. oraz tej przeprowadzonej w uchylonej przez NSA decyzji z dnia [...] stycznia 2000 r. Według skarżącej spółki Urząd Patentowy RP nie tylko nie podał, z jakich powodów odmówił im wiarygodności, ale wręcz w ogóle nie odniósł się do tych analiz, pomimo iż dotyczą one istoty sporu. Zdaniem strony ustalenia organu są w konsekwencji niepełne i dowolne.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Urząd odnosząc się do zarzutów skarżącej spółki podniósł, iż dążąc do obiektywizacji wysoce ocennej kwestii poziomu wynalazczego organ rozpatrywał sprawę w rozszerzonym składzie kolegium orzekającego. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko stwierdzając, iż nie ma przesłanek, by uznać, że informacje zawarte w opisie patentu europejskiego są wystarczające do uznania rozwiązania [...] za oczywiste. Wprost przeciwnie – jak przyjął Urząd – sporne rozwiązanie z patentu polskiego stanowi rozwinięcie rozwiązania z przeciwstawionego patentu europejskiego poprzez zastosowanie odmiennych, aczkolwiek podobnych, środków technicznych. Organ podniósł, iż co do każdej z 7 cech stanowiących o innowacyjności rozwiązania z opisu spornego patentu polskiego dokonano porównania z rozwiązaniem z opisu patentu europejskiego. Tylko w przypadkach 2 cech technicznych można – zdaniem Urzędu – mówić o ekwiwalentności. W przypadku pozostałych 5 cech napisano, dlaczego występuje różnica i że korespondująca cecha z rozwiązania europejskiego zawarta w cesze z patentu polskiego, a nie odwrotnie. Zdaniem organu w trakcie postępowania strona skarżąca nie przedłożyła ani dostatecznych argumentów mogących podważyć oceny 5 cech, przy których występują znaczące różnice, ani innych niż patent europejski dokumentów zawierających dodatkowe informacje podważające poziom wynalazczy rozwiązania zawartego w spornym patencie nr [...]. Ponadto organ stwierdził, iż przywołana przez skarżącą spółkę kwestia braku istotnych różnic co do wykorzystania środków technicznych dotyczy spełniania wymogu nowości. Natomiast w przypadku posługiwania się kryterium oczywistości nie wprowadza się rozróżnienia na cechy istotne i mniej istotne. Organ wskazał, iż rozwiązanie nie spełnia wymogu nieoczywistości, jeżeli żądany zakres ochrony przedstawia wariant konstrukcyjny, z którego specjalista znający stan techniki skorzystałby rutynowo w zależności od okoliczności, bez przekraczania progu twórczego działania. Zdaniem Urzędu Patentowego RP zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów procedury administracyjnej. Według organu w trakcie postępowania w trybie spornym nie jest zadaniem Urzędu Patentowego RP samodzielne poszukiwanie informacji i argumentów, które byłyby korzystne dla strony skarżącej.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 5 maja 2006 r. pełnomocnik skarżącej spółki – popierając zarzuty skargi – podniósł, iż z uwagi na wiedzę specjalistyczną potrzebną do rozstrzygnięcia kwestii oczywistości spornego wynalazku, Urząd powinien zastosować się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 8 września 2003 r.

Obecny na rozprawie pełnomocnik uczestnika postępowania K. T. – wnosząc o oddalenie skargi – stwierdził, iż zasada prawdy obiektywnej nie ma zastosowania w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP. W ocenie uczestnika postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jedynie na celowość rozważenia możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność oczywistości. Zdaniem uczestnika rozpoznanie sprawy przez Urząd Patentowy RP w składzie poszerzonym spełnia ten postulat NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.

Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:

- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,

- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania),

- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.

Istota sprawy sprowadza się rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zakwestionowany przez skarżącą spółkę wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Według Urzędu Patentowego RP sporny wynalazek spełnia wspomniane kryterium, co jest przeszkodą dla jego unieważnienia.

Z uwagi na ograniczenie powszechnej swobody korzystania z ujawnionego rozwiązania technicznego, co jest istotą przyznanego patentem prawa wyłącznego podmiotowego, patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

O ile kwestię nowości rozwiązania technicznego, czy też jego stosowalności można – zdaniem Sądu - stosunkowo łatwo sprawdzić na podstawie dowodów bezpośrednich, o tyle w odniesieniu do poziomu wynalazczego wynalazku (nieoczywistości rozwiązania) brak jest w tej mierze obiektywnych, a w szczególności ustawowych kryteriów. Stwarza to konieczność dokonywania ustaleń na okoliczność poziomu wynalazczego wynalazku w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne.

Rutynową metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w razie zaistniałego sporu w przedmiocie kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, lub też pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy odmawiając udzielenia patentu (bądź odmawiając unieważnienia patentu) zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do spełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2004 r., sygn. akt 6 II SA 1209/02; z dnia 1 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2631/02; z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2467/02, czy też z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt GSK 899/04).

Zgodnie z przepisem art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Użyte w art. 84 § 1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy (tak również: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 418-419).

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika uczestnika postępowania, iż w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP nie ma zastosowania wspomniana zasada prawdy obiektywnej. Należy zauważyć, iż postępowanie sporne, pomimo tego, iż charakteryzuje się niewątpliwie pewną specyfiką, w tym m.in. znacznie podwyższonym poziomem kontradyktoryjności – pozostaje jednak postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ administracji publicznej, do którego mają zastosowanie normy i zasady wyrażone w kodeksie postępowania administracyjnego (vide: art. 256 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej).

Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego, w zakresie o którym wyżej mowa, co nie pozwala na ocenę poziomu wynalazczego spornego wynalazku, mankament ten nie może być usunięty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeszkodą jest tutaj zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu (vide: art. 106 § 3 p.p.s.a.). W szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzi w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

Należy zwrócić uwagę, że orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt II SA 90/02, z uwagi na wysoce ocenną kwestię poziomu wynalazczego spornego wynalazku, zasugerował, aby Urząd Patentowy w toku ponownego postępowania rozważył celowość dopuszczenia na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego. Ponadto w toku ponownie przeprowadzanego przez organ postępowania spornego, na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r., także jedna ze stron postępowania złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny sterowania i inżynierii systemów.

Pomimo powyższych wskazań i wniosków Urząd Patentowy RP nie dopuścił tego dowodu, zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. w żaden sposób nie wyjaśnił (nie rozważył), dlaczego nie widzi potrzeby (celowości) powołania dowodu z opinii biegłego, czym dopuścił się niewątpliwie obrazy przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego należy uznać, iż Urząd Patentowy RP, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 tego aktu normatywnego, dopuścił się w toku postępowania administracyjnego istotnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylona decyzja Urzędu Patentowego RP nie podlega wykonaniu.

Zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz poniesionych przez stronę kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).