Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1109/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151 i art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi K.N. na decyzję Wojewody z dnia 7 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia 15 listopada 2000 r., znak: [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz H. B. nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej jako parcela gruntowa l. kat. [...] o powierzchni 977 m2.

W uzasadnieniu tej decyzji organ l instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta od H. B. umową z dnia [...] grudnia 1974 r., Rep. A [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z.. Mimo podejmowanych prób, organ l instancji nie był w stanie bardziej precyzyjnie określić celu wywłaszczenia. Przeprowadzone przez organ l instancji oględziny nieruchomości oraz przedstawione przez Komendę Wojewódzką informacje wskazują, że przedmiotowa nieruchomość była od jej nabycia w 1974 r. wykorzystywana na cele związane z działalnością Milicji Obywatelskiej, a obecnie Policji, bowiem w mieszkaniach znajdujących się w budynku położonym na działce zamieszkują pracownicy Komendy Policji w Z. (wcześniej zamieszkiwali pracownicy Milicji Obywatelskiej). W tych okolicznościach organ l instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość była i jest nadal wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem żądanie jej zwrotu nie może zostać uwzględnione.

Decyzją z dnia 20 marca 2001 r., znak: [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania H. B. - utrzymał w mocy decyzję organu l instancji, podzielając zarówno ustalenia faktyczne, jak i uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji.

H. B. zaskarżyła decyzję Wojewody [...] do sądu administracyjnego.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Kr 1211/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu l instancji.

Następnie decyzją z dnia 27 lutego 2008 r., znak [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz H. B. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...], odpowiadającej dawnej p. bud. l. kat. [...] położonej w Z..

Uzasadniając to rozstrzygnięcie Starosta wskazał, że zgodnie z mapą do celów prawnych (KERG 4634/887/2004) operatem wywłaszczeniowych pod poszerzenie ul. [...] w Z. parcela gruntowa l. kat. [...] podzieliła się na parcele: nr [...] (przeznaczoną pod poszerzenie ul. [...]) oraz nr [...], która zmieniła oznaczenie na [...]. Działka nr [...] o pow. 959 m2 odpowiada parceli nr [...]. Wnioskodawczyni sprecyzowała, iż domaga się zwrotu działki nr [...], obecnie oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] w Z.. Ponadto w uzasadnieniu decyzji powołano się na decyzję Starosty [...] z 12 maja 2004 r. o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu przysługującego Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji do nieruchomości zabudowanej położonej w Z. ul. [...] - działka ewidencyjna nr [...] obr. [...] o pow. 0,959 ha. Wskazano także na pięć umów najmu lokali mieszkalnych, znajdujących się w przedmiotowym budynku, zawartych w lipcu i sierpniu 2005 r. przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...], przy czym najemcą jednego z lokali była K. N..

Organ l instancji ocenił, że działka nr [...] obr. [...] w Z. została wykorzystana zgodnie z celem określonym w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 1974 r. Natomiast biorąc pod uwagę stanowisko WSA w Krakowie wyrażone w wyroku sygn. II SA/Kr 1211/01, iż przeznaczenie nieruchomości na mieszkania dla pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji nie może być uznane za realizację niezbędnych celów użyteczności publicznej wskazano, że nie zachodzą podstawy formalne do zwrotu nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a właściwe byłoby postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu notarialnego - umowy z [...] grudnia 1974 r.

Po rozpoznaniu odwołania H. B. od powyższej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia 8 października 2008 r., znak [...] uchylił decyzję l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Staroście [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że kwestia celu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, a co za tym idzie zbędności dla realizacji celu wywłaszczenia została przez Starostę oceniona błędnie. Wojewoda podzielił pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 czerwca 2005 r. sygn. akt. II SA/Kr 1211/01. Wskazał, że faktyczne wykorzystanie nieruchomości w kontekście dopuszczalnego celu wywłaszczenia, określonego na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości - jakim w tym przypadku było nabycie na cele użyteczności publicznej - nie może zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia. Jeżeli rzeczywiste wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości po dacie wywłaszczenia jest różne od celu wywłaszczenia określonego orzeczeniu administracyjnym (akcie notarialnym), na podstawie którego nieruchomość została wywłaszczona (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa, doprecyzowanego poprzez porównanie z ogólnymi celami, na które nieruchomość mogła zostać wywłaszczona, zachodzi przesłanka zbędności w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym nie można przyznać racji wnioskom zawartym w decyzji Starosty [...] z 27 lutego 2008 r. nr [...], iż w sytuacji faktycznej i prawnej przedmiotowej sprawy nie zachodzi zbędność nieruchomości będącej przedmiotem sprawy na cel wywłaszczania. Nie jest bowiem możliwe przyznanie, aby cel wywłaszczenia ("wywłaszczenie na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z.") jako cel użyteczności publicznej w rozumieniu ustawy z 12 marca 1958 r. został zrealizowany poprzez wykorzystanie wywłaszczonych budynków na cele mieszkalne pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji.

Starosta [...] decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r. orzekł o zwrocie na rzecz H. B. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] odpowiadającej dawnej parceli budowlanej l. kat. [...] oraz o obowiązku zwrotu przez H. B. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości w kwocie 61.307 zł, określając termin i sposób zapłaty tej kwoty.

W uzasadnieniu decyzji Starosta opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż po nabyciu przez Skarbu Państwa od H. B. przedmiotowej nieruchomości, usytuowany na niej budynek mieszkalny, był w rzeczywistości wykorzystywany na mieszkania najpierw dla funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji. Stosownie do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt. II SA/Kr 1211/01: "...nabycie nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i przeznaczenie jej na mieszkania dla pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji nie może być uznane za realizację niezbędnych celów użyteczności publicznej...". Zdaniem organu l instancji nieruchomość oznaczona jako działka ewid. [...] obr [...] Z. odpowiadająca dawnej p. bud. l. kat [...], nie została w ustawowym terminie wykorzystana na cel wywłaszczenia, określony w akcie notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. oraz doprecyzowany przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości tj. na cele użyteczności publicznej. Starosta [...] wskazał również sposób ustalenia wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi, a także obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od decyzji tej odwołanie wniosła K. N. - najemca jednego z lokali znajdujących się w budynku położonym na nieruchomości podlegającej zwrotowi. Podniosła, że zwrot nieruchomości spowoduje wygaśnięcie jej praw do lokalu w tym domu i w konsekwencji jej eksmisję, a nie stać ją na kupno ani wynajęcie innego lokalu.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 7 stycznia 2011 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu l instancji należało utrzymać w mocy jako prawidłowe, mimo pewnych niedoskonałości w treści jego uzasadnienia. Powołał się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w tej sprawie. Zdaniem Wojewody WSA "dokonując wykładni prawa jak i oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy przedstawił ocenę przesłanek zbędności tej nieruchomości".

Wojewoda [...] podkreślił, że cel nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 1974 r. Rep. A l nr [...] nie został określony w sposób precyzyjny, ale jak ustalono rzeczywiste wykorzystanie nieruchomości po dacie wywłaszczenia (tj. przeznaczenie lokali znajdujących się w budynku mieszkalnym usytuowanym na wywłaszczonej nieruchomości na mieszkania najpierw funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji) nie pozostawało w zgodzie z ogólnymi celami, na które nieruchomość mogła zostać wywłaszczona na podstawie ustawy obowiązującej w czasie, w czasie kiedy została ona nabyta, a więc na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Jak bowiem wskazał w wyroku zapadłym w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wywłaszczenie na cele "użyteczności publicznej" jest rozumiane jako " wywłaszczenie, które z natury jest przeznaczone do oddania równocześnie wszystkim i każdemu z osobna pewnych korzyści w teraźniejszości." W przypadku, kiedy rzeczywiste wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości po dacie wywłaszczenia jest różne od celu wywłaszczenia określonego orzeczeniu administracyjnym (akcie notarialnym) na podstawie którego nieruchomość została wywłaszczona (nabyta) na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego doprecyzowanego poprzez porównanie z ogólnymi celami, na które nieruchomość mogła zostać wywłaszczona na podstawie ustawy obowiązującej w czasie, kiedy została ona nabyta, zachodzi przesłanka zbędności w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniająca zwrot nieruchomości na rzecz podmiotów uprawnionych.

W oparciu o te ustalenia, jak również fakt, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione także pozostałe warunki, niezbędne do tego, by można było zwrócić wywłaszczoną nieruchomość, tzn. ze stosownym wnioskiem wystąpiła uprawniona do tego osoba (były właściciel), zaś działka nr [...] obr. [...], odpowiadająca dawnej p. bud. l. kat. [...], położonej w Z. (powstałej z podziału wywłaszczonej parceli l. kat. [...]), posiada status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, należy - zdaniem Wojewody - uznać, iż brak jest podstaw do kwestionowania zasadności orzeczonego przez organ l instancji zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez K. N. w odwołaniu, iż decyzja Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2009 r. nr [...] "narusza moje uprawnienia jako lokatora lokalu zakładowego przydzielonego mnie i mojemu nieżyjącemu mężowi przez Komendę Policji w Z.", organ II instancji zauważył, iż art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprost wskazuje, że "najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna." Nie ulega zatem wątpliwości, iż przy takiej konstrukcji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości pozostaje w pewnym sensie w kolizji z uprawnieniami najemcy. Zwrócono uwagę, iż Starosta [...] prawidłowo postępując winien w decyzji z dnia 30 czerwca 2009 r. nr [...] zawiadomić strony postępowania o skutkach decyzji orzekającej o zwrocie w/w nieruchomości tj. wskazać, iż umowy najmu w zakresie tej nieruchomości zwracanej wygasną, wskazując równocześnie termin w którym to nastąpi, czego jednak nie poczynił. Jednakże z uwagi na fakt, że wygaśnięcie owych praw obligacyjnych następuje z mocy samego prawa, takie wadliwe działanie organu l instancji nie będzie miało wpływu na skuteczność tego wygaśnięcia.

Decyzję Wojewody [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. N., zarzucając jej w szczególności naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zarówno organ l jak również II instancji stwierdziły, iż określenie celu wywłaszczenia nieruchomości nie zostało wskazane w sposób precyzyjny - "na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z.". Nawet uznając taką argumentację, mimo że jest ona dyskusyjna - wskazana została bowiem konkretna instytucja o określonych prawem kompetencjach i celach -skarżąca zwróciła uwagę, że orzecznictwo jednoznacznie wskazuje możliwość modyfikacji celu wywłaszczenia o ile nie pociąga ona za sobą zmiany samego celu wywłaszczenia. Jest to możliwe w wypadku zmiany jakościowej inwestycji określonej decyzji (umowie) konkretyzującej cel wywłaszczenia. Przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z., a poprzez dopuszczalną prawem modyfikację na mieszkania dla pracowników Milicji, mieści się w ramach określonego w akcie notarialnym celu. Jest ona bowiem realizacją prawa do mieszkania dla funkcjonariuszy Policji określonego w rozdziale 8 ustawy o Policji z 6 kwietnia 1990 roku (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, póz. 277 z późn. zm.) a zgodne z zasadami ciągłości pracy i uprawnień w stosunku do funkcjonariuszy Milicji określonych w art. 150 oraz 151 niniejszej ustawy. Z samego już faktu zamieszkiwania skarżącej w mieszkaniu zakładowym przydzielonym w związku z zatrudnieniem jej męża - Milicjanta, a potem Policjanta, można wywieść realizację celu określonego w umowie sprzedaży z [...] grudnia 1974 roku Rep. A l nr [...] jako zapewnienie odpowiednich środków przysługujących funkcjonariuszom na mocy ustawy o Policji a koniecznych do realizacji statutowych celów tej organizacji.

Podniesiono również, że przyjęcie przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Kr 1211/01 zanegowania szczegółowości określenia użytego w umowie sprzedaży z [...] grudnia 1974 roku i oparcie argumentacji na określeniu zdecydowanie mniej szczegółowym czyli "celu użyteczności publicznej" wydaje się być nieuzasadnionym, tym bardziej w świetle art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i zgodnie z aktualnymi uregulowaniami zawartymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącej przy dysponowaniu przez organ konkretnym wskazaniem instytucji i odesłaniu do jej celów, nieuzasadniony jest powrót do ogólnego sformułowania "cel użyteczności publicznej" nastręczającego znacznie większych trudności interpretacyjnych przez swój szeroki zakres niż użyte i negowane zarówno przez Starostę jak i Wojewodę sformułowanie- "na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z." -które to cele o wiele łatwiejsze są do precyzyjnego określenia. Co więcej znajdują swe dookreślenie w przepisach czy to rangi ustawowej czy też pod ustawowej.

W dalszej części skargi zwrócono uwagę na spełnienie przesłanek art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W decyzji przyjęto bowiem błędnie cel - formułując go w sposób ogólny i bez uwzględnienia celu określonego w treści umowy. Wychodząc z błędnie sformułowanego celu Wojewoda przychylił się do stanowiska Starosty, nie rozważając przesłanek dotyczących zbędności nieruchomości w odniesieniu do właściwego celu wynikającego z umowy i możliwego do zmodyfikowania w granicach tego celu.

W ocenie skarżącej rozpoznając sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jednakże błędnie zastosował przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko określone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu l instancji wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651) - dalej określana jako u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Na podstawie art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Przesłanki uznania nieruchomości wywłaszczonej za zbędną na cel wywłaszczenia zostały określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

pomimo upływu 7 łat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

2) Nie budzą wątpliwości, ani też nie są kwestionowane przez żadną ze stron ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu, iż po dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...], lokale znajdujące się w tym budynku zostały przeznaczone na mieszkania dla pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji i były wykorzystywane w ten sposób aż do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości.

W postępowaniu dotyczącym zwrotu wskazanej nieruchomości należało więc ocenić, czy taki sposób wykorzystania nieruchomości może zostać uznany za realizację celu wywłaszczenia.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wcześniejsze decyzje wydane w niniejszej sprawie były już przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Kr 1211/01 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia 20 marca 2001 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Obie te decyzji odmawiały zwrotu nieruchomości na rzecz H. B. ze względu na fakt, że cel wywłaszczenia (wywłaszczenie "na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z.") został zrealizowany poprzez przeznaczenie lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku do zamieszkania przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a później Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zakwestionował taką ocenę ustalonego stanu faktycznego. W pierwszej kolejności Sąd wypowiedział się na temat ustalenia jaki był cel wywłaszczenia. W uzasadnieniu powołanego wyroku wskazano: "w świetle dokumentów i innych środków dowodowych przeprowadzonych przez Starostę Powiatu [...] ocenić należy, że podejmowane było przez ten organ wszechstronne postępowanie dowodowe w celu ustalenia, dla jakich celów Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z. przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Postępowanie to nie przyniosło ustalenia tego szczegółowego celu i oceniając całokształt kroków podjętych przez organ l instancji nie można zarzucić temu organowi, że nie dołożył on należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego celu nabycia nieruchomości, co czyni skarżąca w swojej skardze."

W dalszej części uzasadnienia Sąd ocenił kwestię realizacji tak określonego celu wywłaszczenia, stwierdzając: "w tej sytuacji (...) postępowanie organów l i II instancji winno odwołać się do oceny, czy rzeczywiste wykorzystanie nieruchomości (przeznaczenie lokali znajdujących się w budynku mieszkalnym usytuowanym na wywłaszczonej nieruchomości na mieszkania najpierw dla funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji) pozostawało w zgodzie z ogólnymi celami, na które nieruchomość mogła zostać wywłaszczona na podstawie ustawy obowiązującej w czasie, kiedy została ona nabyta, a więc na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (...) Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa właśnie na "cele użyteczności publicznej", o których mowa media in parte tego przepisu. (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekający w niniejszej sprawie (...) ocenił, że nabycie nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i przeznaczenie jej na mieszkania dla pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji nie może być uznane za realizację niezbędnych celów użyteczności publicznej w wyżej wskazanym rozumieniu tego pojęcia".

Zgodnie z ar. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) - dalej określana jako p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Z przepisu tego wynika, że ani organy administracji orzekające w tej sprawie po uprawomocnieniu się cytowanego wyroku, ani sąd administracyjny dokonujący kontroli wydanych w dalszym toku postępowania decyzji, nie są władne dokonywać odmiennej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku przesądził dwie kwestie;

a) że w niniejszej sprawie nie jest możliwe bardziej szczegółowe określenie celu wywłaszczenia, niż określenie zawarte w umowie z [...] grudnia 1974 r.

b) że nabycie nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i przeznaczenie jej na mieszkania dla pracowników Milicji Obywatelskiej, a następnie Policji nie może być uznane za realizację niezbędnych celów użyteczności publicznej w rozumieniu ustawy z 1958 r.

Zarzuty skargi obejmujące te kwestie nie mogą odnieść skutku w świetle art. 153 p.p.s.a. Sąd w sposób wiążący rozstrzygnął, że przeznaczenie nieruchomości "na cele Komendy Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Z." musi być rozpatrywane w kontekście ogólnych zasad dopuszczalności wywłaszczenia nieruchomości, wynikających z ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona "na cele użyteczności publicznej", które to określenie również było przedmiotem analizy w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Kr 1211/01. W świetle ustawy z 1958 r. dopuszczalne było dokonanie wywłaszczenia na cele komendy milicji, jednakże do uznania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany konieczne byłoby stwierdzenie, że po wywłaszczeniu nieruchomość wykorzystywana jest w taki sposób, który realizuje "cele użyteczności publicznej". W omawianym wyroku przesądzono natomiast, że przeznaczenie lokali mieszczących się w budynku przy ul. [...] w Z. na mieszkania dla milicjantów (a później policjantów) warunku tego nie spełnia.

Nie oznacza to, że umowa nabycia nieruchomości była wadliwa i niezgodna z obowiązującą w czasie jej zawierania ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jak wskazał Starosta w decyzji z dnia 27 lutego 2008 r., znak [...], w której odmówił zwrotu nieruchomości sugerując byłej właścicielce kwestionowanie ważności umowy przed sądem powszechnym). To późniejszy sposób zadysponowania wywłaszczoną nieruchomością nie pozwala na przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości na mieszkania dla milicjantów nie jest zdaniem Sadu zgodne z celem wywłaszczenia określonym w umowie i nie może ono zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Do spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie konieczne jest bowiem, by faktyczny sposób korzystania z nieruchomości wywłaszczonej służył użyteczności publicznej, a nie wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych pracowników milicji.

Argumenty przytoczone w skardze opierają się na zakwestionowaniu stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjętego w omawianym wyroku. Skarżąca wywodzi, że sposób wykorzystania przedmiotowej nieruchomości był zgodny z celem wywłaszczenia, wskutek czego nie zostały spełnione przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Powołuje się przy tym na prawo policjanta do mieszkania (rozdział 8 ustawy o Policji) i kwestionuje oparcie się w omawianym wyroku na określeniu "cele użyteczności publicznej". Jednakże związanie organów rozstrzygających niniejszą sprawę oraz Sądu poglądem wyrażonym w omawianym wyroku powoduje, że nie jest możliwe odstąpienie od wskazań zawartych w tym wyroku. Argumenty podnoszone w skardze są takie same jak argumenty znajdujące się w uzasadnieniu pierwszych decyzji wydanych w sprawie. Skoro decyzje te zostały uchylone przez sąd administracyjne prawomocnym wyrokiem, a przy tym w uzasadnieniu tego wyroku zawarto wiążące w dalszym postępowaniu wskazania, to na obecnym etapie postępowania nie jest możliwy powrót do pierwotnej oceny żądania strony.

Jak wynika z powyższego Wojewoda [...] prawidłowo ocenił ustalony w sprawie stan faktyczny i właściwie zastosował przepisy prawa materialnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł również uchybień w zastosowaniu przepisów postępowania.

W tej sytuacji skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.