Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1372/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi A K na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi A S od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

| A K złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenia |

|społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. |

|Zakład przeprowadził postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] 2013 r. decyzji odmawiającej umorzenia należności z |

|tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. |

|W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 2 i 3 |

|ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 11 z 2007 r., poz. 74 ze zm. ), oznaczonej dalej jako o s.u.s. to |

|jest nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności składek. W szczególności podkreślono, że nie jest wobec strony prowadzone postępowanie|

|egzekucyjne i nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zakład rozważył także możliwość umorzenia należności na |

|podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy o s.u.s. zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących |

|równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej |

|nieściągalności i przeanalizował w tym zakresie, czy nie zachodzą przypadki wymienione w § 3 ust. 1 rozp. Ministra Gospodarki, Pracy i |

|Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne |

|( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ), to jest |

|- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych |

|- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie składek mogłoby |

|pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności |

|- przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego |

|możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. |

|Organ ustalił, że zobowiązany jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Nie uzyskuje dochodów, ma przyznany zasiłek celowy na zakup żywności i |

|zasiłek okresowy. Mieszka w jednym pokoju w mieszkaniu utrzymywanym przez jego siostry. Nie ponosi wydatków na leczenie z powodu braku |

|środków finansowych, chociaż ma problemy zdrowotne z kręgosłupem. Posiada zobowiązanie kredytowe w baku z ratą [...] zł miesięcznie i kartę |

|kredytową zadłużoną na [...] zł. Ma ustalone alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie – zaległości alimentacyjne wynoszą[...] zł plus odsetki. |

|Jest właścicielem pojazdu R z 1997 r. |

|Organ wyjaśnił ponadto, że umorzenie na podstawie ww. przepisów ustawy i rozporządzenia ma charakter uznania administracyjnego co pozwala |

|organowi po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy odmówić umorzenia nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek przez zobowiązanego. |

|Powołane wyżej okoliczności uzasadniają odmowę. |

|Strona złożyła do ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc brak możliwości podjęcia pracy i spłacenia przedmiotowych |

|zaległości. |

|Decyzją z dnia [...] 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję. |

|Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym odnośnie braku podstaw |

|do umorzenia spornych należności. Wskazał, iż zobowiązany jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Otrzymał z MOPR zasiłek|

|celowy na zakup żywności oraz zasiłek okresowy. Mieszka w pokoju, ale nie ponosi kosztów jego wynajmu. Nie płaci aktualnie zobowiązań |

|finansowych, ani alimentów na córkę. Organ uznał, że sytuacja zobowiązanego jest trudna, ale jest on osobą poszukującą pracy i w dalszej |

|perspektywie będzie mógł uiścić sporne zadłużenie. |

|W skardze do WSA strona powtórzyła argumenty dotyczące jej ciężkiej sytuacji finansowej i życiowej ( status bezrobotnego bez prawa do |

|zasiłku, zasiłek okresowy z MOPR w wysokości [...] zł miesięcznie ). Wskazała na problemy związane ze znalezieniem zatrudnienia ze względu|

|na swój wiek – w PUP nie otrzymała żadnej propozycji pracy. |

|W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. |

|Na rozprawie w dniu 6.08.2014 r. skarżący stwierdził, że pracuje na umowę zlecenia, otrzymując ostatecznie [...] zł netto. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : |

| |

|Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. |

|Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał bowiem, iż nie zachodzą w niej przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy |

|z 13 października 1983 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm. ). |

|Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem |

|ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem |

|ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: |

|- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo |

|pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego |

|wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; |

|- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361|

|pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; |

|- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, |

|następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - |

|Ordynacja podatkowa; |

|- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; |

|- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; |

|- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; |

|- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. |

|Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być|

|przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności |

|( ust. 3 a ). |

|Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie |

|szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) ZUS może umorzyć |

|należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych |

|należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: |

|1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb |

|życiowych; |

|2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z |

|tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; |

|3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej |

|zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. |

|Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter |

|uznaniowy a to oznacza, ż nie może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli|

|jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. |

|Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ |

|w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o |

|udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V S.A./Wa |

|1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I S.A./Gd 874/08, lex nr 483118 ). |

|Organ działa przy tym na zasadzie art. 7 kpa i zobowiązany jest do dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie, jednakże nie |

|zwalnia to samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych działających na |

|jej korzyść ( mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości ). |

|W omawianej sprawie dokonując kontroli legalności decyzji Sąd stwierdził, że organ zadziałał prawidłowo i przy wydawaniu decyzji nie |

|przekroczył granicy uznania administracyjnego. |

|W toku postępowania ustalono, iż zobowiązany jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Otrzymał z MOPR zasiłek celowy na |

|zakup żywności oraz otrzymuje zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. Mieszka w pokoju, ale nie ponosi kosztów jego wynajmu ( koszt ten ponoszą |

|jego siostry ). Nie przedstawił w toku postępowania żadnych dowodów dotyczących ewentualnych kosztów utrzymania (żywność, odzież, środki |

|higieny itd. ). Skarżący nie przedłożył ostatecznie żadnych konkretnych dokumentów dotyczących wydatków ponoszonych na utrzymanie, co |

|uniemożliwiło całościową ocenę jego sytuacji materialnej. |

|Na rozprawie w dniu 6.08.2014 r. skarżący stwierdził, że pracuje na umowę zlecenia, otrzymując ostatecznie [...] zł netto. Umożliwia mu to |

|dokonanie spłaty przedmiotowego długu w dłuższej perspektywie czasowej ( m. in. w formie układu ratalnego ). |

|Organ zasadnie więc uznał w ocenie Sądu, że skarżący ma perspektywę na zatrudnienie w przyszłości i możliwości zarobkowania, skoro nie |

|powoływał się na czynniki zdrowotne. Tak więc organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego twierdząc, iż skarżący nie wykazał |

|przesłanek całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 2 ustawy z 13.10.1983 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( posiada aktualnie stały |

|dochód ). Skarżący nie wykazał ponadto, iż w sprawie zachodzą przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki |

|Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. |

|Nr 141, poz. 1365 ), w szczególności dotyczące złej sytuacji majątkowej czy zdrowotnej zobowiązanego, gdyż – jak wskazano powyżej – nie |

|udokumentował on kwestii kosztów dotyczących jego utrzymania. |

|Należy pamiętać, iż ZUS dokonując oceny w konkretnej sprawie musi dokonywać tego w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie|

|akceptowaną hierarchią wartości . Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia |

|społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami, w tym przed zobowiązaniami |

|cywilnoprawnymi. Organy zasadnie uznały, że skarżący może spłacać zadłużenie w dłuższym okresie czasu w formie układu ratalnego. |

|Należy brać pod uwagę i to, że organy administracyjne zasadnie przyjmują, ze istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu |

|składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek zakładu do działania uwzględniającego interesy |

|funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą |

|jest ich uregulowanie ( zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 05.11.2007 r., V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23.10.2007 r., V S.A./Wa |

|1368/07, lex nr 492274 ). |

|Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał skutecznie w toku prowadzonego postępowania, iż jego sytuacja rodzinna, zdrowotna i majątkowa wyczerpuje |

|przesłanki do umorzenia należności. Organ dokonał wobec tego prawidłowych ustaleń faktycznych i ich trafnej oceny pod kątem braku |

|możliwości umorzenia przedmiotowych należności publicznoprawnych. |

|Z tego względu skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu |

|przed sądami administracyjnymi ( t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ). |

|O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu postanowiono na podstawie art. 250 p.p.s.a |