Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2761/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta~Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta m. st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1770/14 w sprawie ze skargi A. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1770/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę A. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2014 r. A. K. wystąpiła do Zarządu Dzielnicy Bemowo w Warszawie o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Przedstawiła w nim swoją trudną sytuację mieszkaniową, rodzinną i finansową. Podała, że mieszka w pokoju o powierzchni 11,20 m z mężem i dwójką dzieci, drugi pokój o powierzchni 19,80 m² zamieszkuje teściowa. Teściowa jest chora po wylewie ma udar mózgu, jest agresywna. W opiece nad dziećmi pomaga im jej matka, która przyjeżdża z innego miasta.

Zarząd Dzielnicy Bemowo w wyniku rozpoznania powyższego wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. między innymi na podstawie § 4 pkt 1 i § 24 ust. 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu A. K. zamieszkałej w W. przy ul. C. [...] m. [...].

W uzasadnieniu uchwały organ podał, że A. K. ubiega się o przydział lokalu mieszkalnego z mężem oraz dwójką dzieci. Rodzina mieszka w lokalu nr [...] przy ul. Czumy [...] w W., do którego prawo odrębnej własności do lokalu posiada E. K. - teściowa wnioskodawczyni. Lokal znajduje się w dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej "G." Administracji Osiedla Nr [...], która potwierdziła, że w lokalu zamieszkuje pięć osób. Mieszkanie składa się z dwóch pokoi o powierzchni użytkowej 50,20 m², w tym powierzchni mieszkalnej 31,00 m², na osobę przypada 6,20 m² powierzchni mieszkalnej. Łączny dochód gospodarstwa domowego za okres 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynosi - 29111,61 zł, co daje miesięcznie na osobę po 1212,98 zł. Teściowa wnioskodawczyni jest po udarze, ma afazję mieszaną (nie mówi, nie pamięta, jest agresywna). Wymaga całodobowej opieki. Wnioskodawczyni pracuje na zmiany, opiekuje się teściową, dlatego też w opiece nad teściową przez pięć dni w tygodniu pomaga matka wnioskodawczyni M. S., która na stałe mieszka w M. M. w swoim domu rodzinnym.

Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy Bemowo na podstawie zgromadzonych dokumentów zaopiniowała pozytywnie wniosek o najem lokalu mieszkalnego w sprawie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących.

Organ uznał, że z uwagi na fakt, że powierzchnia mieszkalna na osobę wynosi 6,20 m² na podstawie § 4 pkt 1 Uchwały Nr LYIII/l751/2009 Rady Miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, wnioskodawczyni nie może być zakwalifikowana i umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego.

Powyższą uchwałę skarżąca zakwestionowała w piśmie z [...] czerwca 2014 r. i podała, że mieszkają we czwórkę w pokoju o metrażu 11,20 m² w którym jest sypialnia, pokój do zabaw, nauki, suszarnie. Matka męża zajmuje pokój o większym metrażu 19,80 m² do którego nie ma wstępu, jest on zamykany na klucz, nie ma dostępu nawet do balkonu. W rzeczywistości i tak nie przypada jej i dzieciom oraz mężowi te 6,20 m² na osobę, na które się powołuje organ, ponieważ metraż który zamieszkują to w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 2,80 m². "Zrozumiałym jest odwołanie się do Uchwały Miasta Warszawy, aczkolwiek oparcie się tylko na argumencie metrażu w przypadku naszej skomplikowanej sytuacji rodzinnej, jest daleko krzywdzące. Od każdej Ustawy są odstępstwa, a dobro dziecka w naszym kraju, i nie tylko, jest najważniejsze, 20 cm² (słownie: dwadzieścia centymetrów kwadratowych!) za dużo na osobę, brzmi jak tekst z komedii z czasów dobrze nam znanych". Podkreśliła, że jej starania o mieszkanie podyktowane są zapewnieniem dzieciom odpowiednich warunków do rozwoju i nauki.

Zarząd Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy w dniu [...] lipca 2014 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. A. K., w ustawowym terminie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na Uchwałę Zarządu Dzielnicy Bemowo m.st Warszawy Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, iż spełnia wymogi prawne kwalifikujące ją do zawarcia umowy najmu lokalu. Uprawnienie swoje wywodziła z § 5 pkt 1 Uchwały nr LVII/1751/2009, który w sytuacjach tam wskazanych wprowadza wyjątek od stosowania § 4 tej uchwały określającego maksymalny metraż lokalu przypadającego na osobę - 6 m². Stwierdziła, że organ w decyzji nie odniósł się do postanowień § 5 pkt 1 wspomnianej uchwały. Uzyskała za to ustne wyjaśnienie Pani Naczelnik, iż choroba i niepełnosprawność nie dotyczy jej, ani jej najbliższej rodziny (męża i dzieci), a teściowej i te postanowienia nie regulują ich sytuacji w tym przypadku. Skarżąca zwróciła uwagę, że nie przysłano żadnej komisji sprawdzającej stan faktyczny zamieszkania ani sytuacji rodzinnej. Dalej wskazała, że teściowa jest osobą uprawnioną do zamieszkiwania obecnego lokalu. Jest przewlekle chora, częściowo niepełnosprawna. Afazja powstaje w wyniku uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Jest objawem ogniskowym, a więc jednoznacznie potwierdza zaburzenie neurologiczne i teoretycznie pozwala na wnioskowanie o lokalizacji uszkodzenia w mózgu. Wskazała, że brak zrozumienia osoby chorej może wywoływać lęk u osób najbliższych i dodatkowo pogłębiać izolację osoby chorej. Problem stresu po udarze dotyczy zarówno osoby chorej, jak i jej najbliższych. Udar ma długotrwały negatywny wpływ na chorego i jego rodzinę – obawa o życie, pogorszenie zdrowia, niepełnosprawność, a także towarzyszące temu problemy emocjonalne, zmiany trybu życia, problemy finansowe są bardzo silnym źródłem stresu. Długotrwały stres pozbawiony okresów odpoczynku może powodować problemy fizyczne i emocjonalne u chorego i jego rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1770/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Na wstępie Sąd w oparciu o art. 3 § 2 pkt 6, art. 52 § 4 i art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) stwierdził, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna a zatem możliwie jest jej merytoryczne rozpatrzenie.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) osobami uprawnionymi do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu są osoby nie mające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Natomiast art. 21 ww. ustawy upoważnił radę gminy do określenia zasad oraz trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposobu postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosku o najem lokali.

Sąd zaznaczył, że powyższe upoważnienie w rozpatrywanej sprawie realizuje uchwała nr VIII/1751/2009 Rady miasta st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., która w § 4 określa warunki, jakie muszą spełniać osoby ubiegające się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego.

Zgodnie z § 4 tej uchwały lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto, w których gospodarstwie domowym średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

Stosownie do § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a uchwały postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania.

Mając na uwadze tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej Sąd I instancji przywołał treść § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały zgodnie, z którym przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących m.in. o zawarcie umowy najmu lokalu należy poddać wnikliwej analizie zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Natomiast stosownie do pkt 5 ww. przepisu w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31 wnikliwej analizie należy poddać warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych mieszkaniach.

Zdaniem Sądu I instancji, przyjęte za podstawę odmowy umieszczenia skarżącej na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu ustalenia faktyczne nie obejmowały wszystkich okoliczności istotnych dla podjęcia uchwały zgodnie z powołanymi przepisami.

Sąd uznał, że nie wyjaśniono i nie oceniono wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącą. Organ w ogóle nie odniósł się do okoliczności, że w przedmiotowym mieszkaniu, mieszka ciężko chora teściowa skarżącej, która jest po udarze. Jest niepełnosprawna. Kobieta wymaga stałej opieki drugiej osoby. Opiekę tę świadczy A. K., oraz jej matka przyjeżdżająca z innej miejscowości, wówczas w mieszkaniu znajduje się jeszcze jedna dorosła osoba. W mieszkaniu, zamieszkuje dwójka małoletnich dzieci, które powinny mieć warunki do nauki, zabawy, rozwoju i spokojnego odpoczynku. Organ nie wykazał w uzasadnieniu uchwały, że jego stanowisko jest uprawnione, iż lokal ten zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe rodziny A. K..

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe okoliczności faktyczne dowodzą, że organ, przed podjęciem skarżonej uchwały, nie poddał wnikliwej analizie warunków zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ulicy C. [...]. Procedując w przedmiotowej sprawie organ nie rozważył też w dostatecznym stopniu sytuacji rodzinnej skarżącej w tym znaczeniu, że nie poczynił ustaleń co do stanu zdrowia teściowej A. K., gdyż okoliczność ta determinuje – stosownie do przywołanego powyżej § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały – możliwość odstąpienia od wymogów określonych w § 4 pkt 1 uchwały.

Sąd I instancji stwierdził, że choć Zarząd Dzielnicy, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, był obowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w powołanej uchwale z 9 lipca 2009 r., to jednak jako organ władzy publicznej, nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i 7 K.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, tych zasad w niniejszej sprawie nie respektowano.

Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ obowiązany będzie jeszcze raz przeanalizować sytuację rodzinną i mieszkaniową skarżącej. Powinien wziąć pod uwagę że przedmiotowy lokal mieszkalny składa się z dwóch pokoi i kuchni. Jeden pokój zajmuje chora, niepełnosprawna, agresywna kobieta, która wymaga opieki drugiej osoby. Wobec powyższego zamieszkiwanie w przedmiotowym mieszkaniu może być utrudnione. Nadto w takiej sytuacji organ powinien przeanalizować, czy stosownie do treści § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały w przedmiotowej sytuacji będą miały zastosowanie normy metrażowe z § 4 ust. 1 uchwały.

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym i na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent m.st. Warszawy, zaskarżając go w całości. W jego ocenie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: naruszenia § 5 ust. 2 pkt 3 lit. B) i § 4 pkt 1) uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (dalej zwana uchwałą nr 1751/2009 Rady m. st. Warszawy) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2014 roku.

Mając na uwadze tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie organ uznał, że Sąd błędnie ustalił stan faktyczny poprzez przyjęcie, iż wspólnie zamieszkująca ze skarżącą teściowa powinna być traktowana jako "osoba uprawniona do wspólnego zamieszkiwania" i tym samym w ocenie Sądu organ powinien ocenić i zbadać zarówno sytuację rodzinną, mieszkaniową jak i dochodową z uwzględnieniem właśnie teściowej skarżącej.

Organ zakwestionował taką interpretację Sądu i zarzucił naruszenie przepisów uchwały tj. § 5 ust. 2 pkt 3 lit. B) i § 4 pkt 1). Wskazał, iż teściowa skarżącej nie jest osobą uprawnioną do wspólnego zamieszkiwania w myśl powołanej powyżej uchwały. Jak wynika z akt sprawy, teściowa Skarżącej - Pani E. K. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. Czumy [...], do którego przysługuje jej prawo odrębnej własności, a zatem potrzeby mieszkaniowe teściowej skarżącej - Pani E. K. są w pełni zaspokojone. Co więcej mieszkanie w którym skarżąca wraz z mężem, dziećmi i teściową zamieszkuje składa się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, o łącznej powierzchni użytkowej 50,20 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 31 m2, a na osobę przypada 6,20 m2, czyli więcej niż minimalna powierzchnia na osobę określona w § 4 pkt 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009.

Ponadto organ dowodzi, że choroba i niepełnosprawność nie dotyczy ani Skarżącej, ani jej dzieci czy też męża a właśnie teściowej, której sytuacja jak zostało wspomniane powyżej nie powinna być w ogóle w niniejszym postępowaniu rozpatrywana właśnie z uwagi na przysługujące prawo własności lokalu mieszkalnego.

Zaznaczono, że nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, iż sytuacja rodzinna skarżącej jest trudna, aczkolwiek Organ nie jest obowiązany dokonywać szerszej interpretacji przepisów obowiązujących go uchwał, gdyż w podobnych sytuacjach znajduje się wielu mieszkańców Warszawy. Zasób mieszkaniowy Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy jest niewielki, co zmusza organ do bardzo rygorystycznego przestrzegania obowiązujących norm. Co więcej przyjąć należy, że krąg osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania z wnioskodawcą obejmuje jego osoby najbliższe - małżonek, dzieci. Zdaniem organu dokonana przez niego interpretacja przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 była właściwa a zaskarżona uchwała podjęta została w sposób zgodny z prawem.

W dalszej części skargi kasacyjnej organ poczynił uwagi co do zasad i zakresu prowadzonej przez sąd administracyjny kontroli legalności działalności administracji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zwrócił uwagę na trudne warunki mieszkaniowe skarżącej, która zamieszkuje w jednym pokoju o powierzchni 11,20 m2 z mężem oraz dwójką dzieci, a zatem na każdego członka jej najbliższej czteroosobowej rodziny przypada 2,8 m2. Wobec tego spełnia przesłanki zawarte w § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009. Organ powinien ten stan rzeczy potwierdzić przeprowadzając oględziny. Rozważania prowadzone przez organ, czy teściową można uznać za osobę uprawnioną do wspólnego zamieszkania w rozumieniu uchwały, w sytuacji mieszkaniowej skarżącej są niezrozumiałe. Zdaniem pełnomocnika, patrzenie na sprawę tylko z perspektywy metrażu przypadającego na osoby zamieszkujące w lokalu jest zbyt wąskie i nieuprawnione. Na co zwrócił uwagę Sąd w zaskarżonym wyroku, stwierdzając, że zamieszkiwanie w przedmiotowym mieszkaniu może być utrudnione. Zwrócono także uwagę na nieprawidłowości w formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Mając na uwadze zasady rozpatrywania wniosków o najem lokalu z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy, a także przesłanki zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu zawarte w uchwale Rady m. st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm., dalej zwana uchwałą nr 1751/2009 Rady m. st. Warszawy) przyjąć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji postąpił prawidłowo uchylając zaskarżoną uchwałę Zarządu Dzielnicy Bemowo w Warszawie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., którą na podstawie § 4 pkt 1 i § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 rozstrzygnięto o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu A. K. zamieszkałej w Warszawie przy ul. C. [...] m. [...]. NSA nie podziela jednak argumentacji, która stanęła u podstaw zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z § 4 uchwały Nr LVIII/1751/2009 lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:

1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto

2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.

W § 5 ust. 2 tej uchwały wprowadzono odstępstwa od stosowania wymogu z § 4 pkt 1 (w zakresie powierzchni przypadającej na osobę w zajmowanym dotychczas lokalu). W myśl § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009 postanowień z § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej:

a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania,

b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania,

c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela.

W tym miejscu należy wyjaśnić co uchwałodawca rozumie pod pojęciem osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Definicji takiej osoby nie zawiera cytowana uchwała ani ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Uznać należy, że osobą taką jest osoba, która została wskazana przez wnioskodawcę we wniosku o najem lokalu jako uprawniona do wspólnego z nim zamieszkiwania w takim lokalu i jednocześnie spełnia wymogi do przyznania jej lokalu, w szczególności jest bezdomna albo pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych, a także spełnia kryterium dochodowe liczone dla gospodarstwa domowego, które współtworzy. Zgodnie z § 1 pkt 23 uchwały przez gospodarstwo domowe należy rozumieć wnioskodawcę oraz osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu.

Z akt sprawy wynika, że o najem lokalu wnioskowała A. K., która jako osoby wspólnie z nią ubiegające się o najem wskazała męża D. K., syna B. K. (ur. [...] r.) oraz córkę M. K. (ur. [...] r.). Z materiałów sprawy bezsprzecznie wynika, że to właśnie sytuacja mieszkaniowa tej rodziny była powodem wystąpienia z wnioskiem o najem. Tym samym wskazywanie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku na okoliczność ciężkiej choroby lub niepełnosprawności teściowej wnioskodawcy Pani E. K. (przebyty udar, afazja mieszana), która wymaga całodobowej opieki innej osoby a nadto ma zapewnione warunki mieszkaniowe, bowiem jest właścicielem mieszkania, w którym zamieszkuje i upatrywanie w tej okoliczności spełnienia przesłanek do wpisania wnioskodawczyni na listę osób ubiegających się o zawarcie umowy najmu, było nieuzasadnione. Rację ma zatem strona skarżąca kasacyjnie, że sytuacja wskazana w § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009, umożliwiająca w warunkach tam wskazanych na odstąpienie od kryterium powierzchni lokalu określonej w § 4 pkt 1 (6 m2 na jedną osobę) nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Choroba E. K. nie uzasadnia wyłączenia wymogów z § 4 pkt 1 uchwały.

Słusznie też zauważył organ we wniesionej skardze kasacyjnej, że dla określenia aktualnych warunków mieszkaniowych wnioskodawcy oraz osób wskazanych jako współuprawnionych do zamieszkiwania stosownie do § 4 uchwały bierze się pod uwagę powierzchnię całego aktualnie zamieszkiwanego lokalu, a nie jak przedstawia to wnioskodawczyni w skardze oraz odpowiedzi na skargę, tylko powierzchnię faktycznie zajmowaną przez wskazane we wniosku osoby. Rzeczywisty podział zamieszkiwanego lokalu pomiędzy lokatorów nie ma znaczenia dla obliczenia przypadającej na osobę maksymalnej powierzchni lokalu wskazanej w § 4 pkt 1 uchwały.

Rację ma jednak Sąd I instancji, że Zarząd Dzielnicy Bemowo nie dochował należytej staranności w dokonywaniu ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia zaskarżonej uchwały.

W myśl § 22 ust. 2 uchwały przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 należy poddać wnikliwej analizie:

1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy;

2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela;

3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1;

4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo

5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31:

a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania,

b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.

Analizując materiał dowodowy niniejszej sprawy zawarty w aktach administracyjnych stwierdzić należy, że podejmując uchwałę Zarząd Dzielnicy Bemowo nie wziął pod uwagę okoliczności wskazywanej przez wnioskodawczynię, że zarówno jej małoletni syn B. K. jak i młodsza od niego córka M. K. są dziećmi chorymi. Syn, jak wynika z dokumentacji medycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] w W. (k. 69 akt administracyjnych) ma trudności w przetwarzaniu bodźców w obrębie układów p., p. ([...]) oraz t. Stwierdzono, że ze względu na duży wpływ integracji sensorycznej na nabywanie umiejętności szkolnych wskazane jest wykonywanie aktywności mających na celu poprawę funkcjonowania w zakresie systemów d., p. oraz p. Zalecono określone ćwiczenia do wykonywania w warunkach domowych. Ponadto przewlekle choruje na a. (k. 71 akt administracyjnych) i jest a. Córka z kolei choruje na Zespół S. ([...]). Z ogólnodostępnych informacji ze stron internetowych wynika, że schorzenie to jest chorobą, w której [...].

Zdaniem NSA, trudne warunki mieszkaniowe rodziny wnioskodawczyni mogą mieć wpływ na obecny i przyszły stan zdrowia, rozwój jej małoletnich dzieci dlatego organ w ramach wnikliwej analizy warunków mieszkaniowych wnioskodawcy powinien rozważyć, czy schorzenia te należy potraktować jako ciężkie choroby, choroby przewlekłe i w związku z tym odstąpić na zasadzie § 5 ust. 2 pkt 3 lit b uchwały od wymogów z § 4 pkt 1. Takich ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zabrakło zatem organ nie poczynił ustaleń faktycznych, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na to, zdaniem NSA, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały. Zatem Sąd I instancji postąpił właściwie lecz zasadność tego rozstrzygnięcia powinien upatrywać w chorobach dzieci zasygnalizowanych przez wnioskodawczynię a nie w chorobie jej teściowej, która nie jest osobą współuprawnioną do najmu lokalu.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.