Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1229/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 15 maja 2023 r. znak SKO-NP-4115-46/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 maja 2023 r., znak SKO-NP-4115-46/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza N. z dnia 5 stycznia 2023 r. odmawiającej H. C. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K. C. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 7 października 2022 r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzją z dnia 7 lipca 2022 r. skarżącej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy do dnia 31 października 2023 r. Matka skarżącej jest wdową, ma jedenaścioro dzieci, wszystkie dzieci poza skarżącą pracują. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 stycznia 2021 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, a niezdolność istniała w dniu 1 marca 2020 r. Skarżąca po raz ostatni pozostawała w zatrudnieniu w czerwcu 2022 r. Opieka nad matką, zgodnie z oświadczeniem skarżącej – obejmuje: przygotowanie i podanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukrów, smarowanie maściami przeciwbólowymi, ubieranie, przygotowanie do spaceru, wymianę pieluchomajtek, wyjście na spacer koło domu, podawanie napojów, przygotowanie do drzemki, włączanie telewizji, podanie leków, zrobienie zakupów, pranie, sprzątanie, prasowanie, przygotowanie podwieczorku, podawanie leków w przypadku wysokiego cukru, pomoc w utrzymaniu higieny, wietrzenie pokoju, przygotowanie łóżka, ścielenie, kąpiel, czuwanie w nocy. Ze świadectwa pracy wynika, że skarżąca od 1 września 2019 r. do 31 maja 2022 r. była zatrudniona na ½ etatu, a umowa została rozwiązana za porozumieniem stron. W aktach znajduje się również akt zgonu J. C., męża osoby wymagającej opieki.

Z zakresu opieki wynika, że skarżąca wykonuje następujące czynności: pobudka, utrzymanie higieny, prowadzenie do toalety, podmywanie, smarowanie kremami, przygotowanie ubrań, ubieranie, przewracanie na bok, przeciwdziałanie odleżynom, mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, podanie insuliny, podawanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, przygotowanie i przynoszenie opału, odśnieżanie, czytanie książek, układanie do snu, oklepywanie, masaże, czuwanie podczas snu, opieka jest całodobowa, uniemożliwiająca zatrudnienie, pozostali zobowiązani do alimentacji pomagają finansowo, siostry skarżącej są w USA.

Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z matką, prowadzą razem gospodarstwo domowe. Matka skarżącej jest osobą w podeszłym wieku, a jej stan zdrowia się pogorszył, jest osobą leżącą, skarżąca zapewnia całodobową opiekę matce. Z dołączonego oświadczenia skarżącej wynika, że opieka nad matką obejmuje następujące czynności: mycie, gotowanie, załatwianie spraw urzędowych, zajmowanie się higieną mamy, umawianie konsultacji lekarskich, wizyty odbywają się w domu, podawanie leków, opłacanie rachunków, opieka ma charakter całodobowy.

Z oświadczenia skarżącej wynika, że brat W. nie może zajmować się matką, pracuje i sam ma dużą rodzinę; A. I. nie jest w stanie opiekować się matką ponieważ pracuje; E. J. mieszka w USA; W. K. nie może opiekować się matką, ponieważ ma własne problemy ze zdrowiem i często wyjeżdża za granicę; M. W. - przebywa za granicą; A. C. nie może zajmować się matką ponieważ sam jest poważnie chory; J. C. nie może pomagać, ponieważ pracuje poza terenem N.; J. C. nie może pomóc w opiece, ponieważ pracuje, ma dwie nieletnie córki; B. P. mieszka w USA, B. C. mieszka w USA.

Do akt dołączono oświadczenia rodzeństwa skarżącej wskazujące na okoliczności uniemożliwiające opiekę nad matką.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r. Burmistrz N. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że do alimentacji matki skarżącej jest zobowiązanych łącznie jedenaścioro dzieci, w stosunku do których nie zachodzą przeszkody w realizacji obowiązku alimentacyjnego względem matki. Z tego względu w ocenie organu brak jest podstaw do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła wadliwe zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ istnieje rodzeństwo, które nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 15 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza N. Organ wskazał, że niezdolność matki skarżącej do samodzielnej egzystencji powstała w 2020 r., kiedy również miało miejsce pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej, a wówczas skarżąca była w stanie pogodzić zatrudnienie na pół etatu z opieką nad matką. Organ wskazał, że zakres opieki nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, zwłaszcza że jest jeszcze dziesięcioro rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji niepełnosprawnej. Organ zwrócił uwagę, że po stronie rodzeństwa nie zachodzą okoliczności obiektywnie zwalniające z alimentacji matki, rodzeństwo może tak się podzielić opieką poprzez osobiste starania lub partycypowanie w jej kosztach, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo może partycypować w opiece nad niepełnosprawną, podczas gdy funkcjonalna wykładnia przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że nie zawiera ona naruszeń dających podstawę jej uchylenia.

W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością był fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad matką, zakres czynności opiekuńczych – ustalony w oparciu o treść wywiadu środowiskowego oraz oświadczeń skarżącej, a także okoliczność, że matka skarżącej ma jedenaścioro dzieci –część z nich zamieszkuje poza granicami kraju, część w tej samej miejscowości co matka. Niesporne jest, że niezdolność do samodzielnej egzystencji matki została orzeczona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 27 stycznia 2021 r., a istniała w dniu 1 marca 2020 r. Niesporne jest również, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu od 1 września 2019 r. do 31 maja 2022 r, wymiarze ½ etatu, a umowa została rozwiązana za porozumieniem stron. Sporną okolicznością w sprawie było istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad matką oraz okoliczność, czy istnienie jedenastu dzieci zobowiązanych do alimentacji wymagającej opieki K. C. ma wpływ na ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, w świetle których brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad matką. W pierwszej kolejności należy wskazać, że brak jest związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą zatrudnienia a powstaniem konieczności opieki nad matką, co więcej określony przez skarżącą zakres czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia (w znacznej mierze obejmuje on czynności związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego), a ponadto matka skarżącej ma jedenaścioro dzieci zobowiązanych do alimentacji, w stosunku do których nie zachodzą okoliczności obiektywnie zwalniające z tego obowiązku, co również ma wpływ na ocenę spełnienia przesłanki konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r., pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13).

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., III SA/Kr 979/23), że celem regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Przy czym, należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 u.ś.r. (por. K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015). Przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest spełniona, jeżeli zostanie ustalone, że wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Konieczne jest ponadto ustalenie, że osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia ma obiektywną możliwość ze względu na swój wiek, stan zdrowia i doświadczenie, podjęcia zatrudnienia, jednakże nie podejmuje go ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia.

Sąd podziela stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje taki związek czasowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a opieką nad matką. Niezdolność do samodzielnej egzystencji matki skarżącej istnieje od 2020 r., tymczasem skarżąca pracowała do 2022 r., a zatem przez ten okres czasu łączyła zatrudnienie z opieką nad matką. Równocześnie, z akt sprawy nie wynika, aby w 2022 r. doszło do takiego pogorszenia stanu zdrowia matki, który wymagał od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia, skarżąca (reprezentowana w toku całego postępowania przez zawodowego pełnomocnika) nie podnosiła żadnych okoliczności wskazujących na konieczność rezygnacji z zatrudnienia w 2022 r. z uwagi na nagłe pogorszenie stanu zdrowia matki, skutkujące brakiem możliwości połączenia zatrudnienia z opieką. W rezultacie, nie sposób znaleźć uzasadnienie dla twierdzeń skarżącej, że wyłączną przyczyną rezygnacji, czy też niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia jest opieka nad matką.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2024 r. (I OSK 229/23), że przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie są bowiem typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) i jako takie nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie zawierające się w pojęciu "sprawowanie opieki" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, opubl. w CBOSA). Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczące się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby bowiem do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2024 r., I OSK 229/23). Tymczasem, z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że opieka skarżącej nad matką obejmuje: przygotowanie i podanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukrów, smarowanie maściami przeciwbólowymi, ubieranie, przygotowanie do spaceru, wymianę pieluchomajtek, wyjście na spacer koło domu, podawanie napojów, przygotowanie do drzemki, włączanie telewizji, podanie leków, zrobienie zakupów, pranie, sprzątanie, prasowanie, przygotowanie podwieczorku, leków w przypadku wysokiego cukru, pomoc w utrzymaniu higieny, wietrzenie pokoju, przygotowanie łóżka, ścielenie, kąpiel, czuwanie w nocy. W rezultacie, w ocenie Sądu zakres opieki skarżącej nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał całkowicie podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez skarżącą czynności w znacznej mierze mogą być wykonywane przed lub po pracy. W ocenie Sądu, skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie choćby w częściowym wymiarze czasu pracy bez szkody dla opieki, której wymaga matka skarżącej.

Ocena konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, powinna uwzględniać okoliczność, że do alimentacji osoby niepełnosprawnej zobowiązana jest jedenaścioro dzieci, w stosunku do których istnieją okoliczności utrudniające opiekę, takie jak pozostawanie w zatrudnieniu, problemy zdrowotne, czy potrzeba utrzymania rodziny, ale nie zachodzą okoliczności obiektywnie zwalniające z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Nie bez znaczenia dla możliwości zapewnienia opieki matce pozostaje również fakt, że część z nich zamieszkuje w tej samej miejscowości, co wymagająca opieki matka.

Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt S 1/10) o przedstawieniu Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwag dotyczących niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, jest ono wyrazem realizacji zasady pomocniczości. Jak podkreślił Trybunał, rekonstrukcja normy określonej w art. 17 u.ś.r. wymaga uwzględnienia zarówno przepisów tej samej ustawy, jak i innych ustaw m. in. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Równocześnie, podkreślić należy, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad matką.

Skarżąca na podstawie decyzji z dnia 25 listopada 2022 r. pobierała do 31 października 2023 r. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką, jednakże okoliczność ta nie potwierdza automatycznie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które są samodzielnie ustalane przez organ, w odniesieniu do aktualnej sytuacji wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowanymi normami prawa materialnego i procesowego, w tym w szczególności nie naruszono zarzuconych w skardze przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 2 pkt 4 u.ś.r.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.