Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 6/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2018r. sprawy ze skargi B. M. na przewlekłość P. Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego nakazu rozbiórki budynku I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu; II. stwierdza, że postepowanie prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość nie miała cech rażącego naruszenia prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od P. Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B.M., reprezentowana przez pełnomocnika – powołując się na przepisy: art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – pismem z dnia 18 stycznia 2018 r., które wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.G. w dniu [...] r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.G. postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] r. (znak: [...]) nakazującą rozbiórkę budynku nr [...] położonego w D., na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...].

W petitum skargi pełnomocnik B. M. zarzucając naruszenie przez organ przepisów art. 8, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy wniósł o:

1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa;

2) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie czternastu dni;

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;

4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 powołanej powyżej ustawy w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy;

5) zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając żądania skargi pełnomocnik B. M. wyjaśnił, że skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie i uchylenie wydanej w sprawie decyzji nr [...] nakazującej rozbiórkę budynku nr [...] położonego w D., na działce nr [...] według ewidencji gruntów. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.G. (dalej jako PINB) odmówił wznowienia postępowania w sprawie.

Wskutek zażalenia złożonego przez wnioskodawczynię postanowienie to zostało uchylone postanowieniem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia DWINB wskazał, że PINB błędnie nie wezwał wnioskodawców do uzupełnienia podania dotkniętego brakami formalnymi.

Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczając się rażącego błędu, PINB wezwał wnioskodawców do uzupełnienia braków zażalenia z dnia [...] r., podczas gdy z uzasadnienia postanowienia DWINB z dnia [...] r. jednoznacznie wynikało, że PINB winien wezwać wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych podania o wznowienie z dnia [...] r. Do prawidłowego wezwania wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych podania o wznowienie doszło dopiero w 2015 r., a więc po 3 latach od złożenia podania. Podjęcie czynności w sprawie było wynikiem zwrócenia uwagi na nieprawidłowości w działaniu PINB przez Prokuraturę Okręgową w J. G.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. PINB ponownie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie złego stanu technicznego budynku nr [...] położonego w D., na działce [...] według ewidencji gruntów. W wyniku zażalenia złożonego przez wnioskodawczynię postanowienie z dnia [...] r. zostało uchylone przez DWINB (postanowienie z dnia [...] r. znak [...]). W uzasadnieniu DWINB wskazał, że PINB błędnie odmówił wznowienia po dokonaniu oceny, czy przyczyna wznowienia faktycznie wystąpiła, co powinno mieć miejsce dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, postanowieniem z dnia [...] r. PINB ponownie odmówił wznowienia postępowania, co nastąpiło z przyczyn oczywiście bezzasadnych. Organ uznał bowiem, że podanie o wznowienie zostało wniesione z naruszeniem terminu a nadto nie zawiera wskazania podstawy prawnej wznowienia. Tymczasem w podaniu o wznowienie postępowania z dnia [...] r. wnioskodawczyni wprost wskazała podstawę prawną wznowienia, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz wyjaśniła, że chodzi o wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania należało zatem liczyć od momentu wyjścia na jaw nowej, istotnej okoliczności, a nie od momentu odbioru decyzji przez stronę, jak bezzasadnie uczynił to PINB powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który nie był podstawą żądania wznowienia postępowania. Wskutek zażalenia złożonego przez wnioskodawczynię postanowienie PINB z dnia [...] r. zostało uchylone a sprawa kolejny raz przekazana do ponownego rozpoznania (postanowienie DWINB z dnia [...] r. znak [...]). Dopiero postanowieniem, z dnia [...] r. PINB wznowił postępowanie w sprawie.

W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik skarżącej wskazał, że zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§2). W niniejszej sprawie upłynął natomiast rażąco długi okres od dnia złożenia podania do wznowienia postępowania (ponad 5 lat), a termin załatwienia sprawy określony w art. 35 k.p.a. bezsprzecznie nie został zachowany. W szczególności rażąco długi okres upłynął pomiędzy pierwszym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez DWINB (2012 r.) a prawidłowym wezwaniem wnioskodawców do uzupełnienia braków formalnych podania o wznowienie (2015 r.). Zastrzeżenia budzi także kolejna odmowa wznowienia (postanowienie z dnia [...] r.), która nastąpiła z przyczyn oczywiście bezzasadnych, co doprowadziło do kolejnego przedłużenia postępowania (upłynął ponad rok zanim wydane zostało kolejne postanowienie w przedmiocie wznowienia, po ponownym przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez DWINB).

Wskutek działań PINB dopiero w dniu [...] r. a więc po niemalże 5 latach doszło do wznowienia postępowania. Taki czas trwania postępowania należy uznać za sprzeczny z zasadą szybkości postępowania określoną w art. 12 k.p.a. a także ustawowymi terminami załatwienia spraw określonymi w art. 35 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że PINB przez 5 lat przewlekał postępowanie uniemożliwiając uchylenie w trybie wznowienia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu z uwagi na regulację art. 146 § 1 k.p.a., czym doprowadził do wyrządzenia wnioskodawczyni szkody. Nie ulega wątpliwości, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

W uzupełnieniu przedstawionej argumentacji pełnomocnik B.M. podał, że dnia [...] r. skarżąca złożyła zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB do DWINB (na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 935). Zażalenie to pozostaje dotychczas bez odpowiedzi, co jednak nie pozbawia skarżącej prawa złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W doręczonej Sądowi w dniu [...] r. odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.G. wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadniając wniosek organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku nr [...] położonego w D., na działce nr [...](według ewidencji gruntów), a w dniu [...] roku decyzją o znaku [...] nakazano B.M. oraz D.M. rozbiórkę w/w budynku.

Decyzja o nakazie rozbiórki wydana została w oparciu o właściwą podstawę prawną tj. art. 67 Prawa budowlanego, na podstawie wnikliwie zgromadzonego materiału dowodowego przedstawionego przez stronę postępowania tj. ekspertyzę techniczną z kwietnia 2011 roku sporządzoną przez mgr inż. H. D., a sam nakaz rozbiórki podyktowany był złym stanem technicznym obiektu, a także wolą i chęcią rozbiórki ówczesnych współwłaścicieli obiektu, wyrażoną w trakcie rozprawy administracyjnej z dnia 15 czerwca 2011 roku, co stanowiło wypełnienie delegacji ustawowej zawartej w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach zbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (tj. Dz.U.2004.198.2043).

Okres trwania postępowania od daty wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu a wnioskami składanymi przez B. M. m. in. o wznowienie i uchylenie decyzji dotychczasowej wynikał z weryfikacji składanych wniosków w trybach nadzwyczajnych przez organy wyższego stopnia.

W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. G. w niniejszej sprawie brak jest przewlekłości prowadzonego postępowania, albowiem postępowanie to zakończone zostało w dniu [...] roku decyzją nakazująca rozbiórkę, która to decyzja stała się ostateczna i podlega wykonaniu.

Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. G. w uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi podał, że wnioski dotyczące trybów nadzwyczajnych zostały rozstrzygnięte postanowieniem o znaku [...] z dnia [...] roku, którym odmówiono wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji z dnia [...] roku nakazującej rozbiórkę obiektu, utrzymanym w mocy postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., a także decyzją o znaku [...] z dnia [...] roku , którą odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.G. z dnia [...] roku o znaku [...] nakazującej B.M. oraz D.M. rozbiórkę budynku nr [...] położonego w D., na działce nr [...] (według ewidencji gruntów).

Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 12 kwietnia 2018 r. sprawa została wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wcześniej powoływanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako: "u.p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a.).

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 u.p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto z urzędu albo na wniosek strony może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 u.p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 u.p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie jest przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.G. postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] r. (znak: [...]) nakazującą rozbiórkę budynku nr [...] położonego w D. na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Sprawy te rozpatrywane w nadzwyczajnym trybie weryfikacyjnym orzeczeń administracyjnych, załatwiane są – jak wynika z kodeksu postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej wydawanej po przeprowadzeniu postępowania uregulowanego przepisami tej ustawy.

Przepisy procesowe określają także terminy załatwiania spraw. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 § 1 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2 art. 12 k.p.a.). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5).

Artykuł 36 § 1 k.p.a. stanowi zaś o tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 wskazanej wcześniej ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na niedochowaniu należytej staranności w organizowaniu postępowania administracyjnego w przypadkach określonych w art. 3 pkt 1 - 4 ustawy procesowej tzn. w sytuacjach, w których wydaje się: decyzje administracyjne; postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty i postanowienia wydane w postepowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z poźn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2002r. poz. 749 z poźn. zm.) i postępowań, do których mają zastosowania przepisy powołanych ustaw, a także w sytuacjach, w których wydaje się pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidulanych sprawach.

Przewlekłość postępowania administracyjnego którą skarżąca zarzuca organowi w opisanej na wstępie sprawie, nie została zdefiniowana ani w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ani w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pojęcie to interpretuje się na podstawie ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w przepisie art. 35 kpa oraz prowadzenie sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić także należy, że zgodnie z art. 12 kpa organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podejmował czynności w sprawie. Zgodnie z poglądami judykatury o przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując, przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego przewlekłość postępowania oznacza też stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 kpa termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2011/6/30). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy.

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Uwzględniając przedstawione powyżej rozumienie pojęcia przewlekłości postępowania, Sąd stwierdził, że Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. G. należy zarzucić prowadzenie kontrolowanego postępowania w sposób przewlekły.

Z przekazanych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w opisanej wcześniej sprawie, wskazując jako podstawę żądania weryfikacyjnego przepis art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K.G. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie wskazanej we wniosku weryfikacyjnym ale postanowienie to zostało uchylone w toku kontroli instancyjnej, postanowieniem D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a następna czynność w tym postępowaniu podjęta została przez organ w dniu 30 czerwca 2015 r.

Ponadto po trzykrotnym uchyleniu w trybie zażaleniowym postanowień powiatowego organu nadzoru budowlanego o odmowie wznowienia postępowania w sprawie objętej wnioskiem z dnia [...] r., organ ten dopiero postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie w tej sprawie, a decyzję kończącą postępowanie wydał w dniu [...] r. po wyznaczeniu przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego – w związku z zażaleniem B. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.G. – trzydziestodniowego terminu do załatwienia sprawy.

Wskazać w tym miejscu należy, że instytucja skargi na przewlekłość ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Z przepisu art. 149 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie zainicjowanym żądaniem strony.

W tak określonych warunkach prawnych Sąd był zobowiązany do uwzględnienia w toku dokonywanej w sprawie oceny, że w dniu [...] r., zatem już po wniesieniu przedmiotowej skargi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł decyzją (znak: [...]) o odmowie uchylenia decyzji kwestionowanej wnioskiem wznowieniowym. Oznacza to, że cel skargi został osiągnięty, a Sąd nie może w tym zakresie jej uwzględnić i jest zobowiązany – na podstawie art. 161 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w judykaturze administracyjnej zaaprobowane zostało stanowisko, zgodnie z którym przy ocenie zasadności skargi na przewlekłość decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wynikająca z akt administracyjnych kolejność zdarzań zaistniałych w niniejszej sprawie, uprawnia do stwierdzenia, że w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych. Pozwala to uznać, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasadę ekonomiki procesowej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu, taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Przyjmując powyższą ocenę Sąd uwzględnił także stanowisko prezentowane w wyroku z dnia 26 października 2012 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie ...". (sygn. akt II OSK 1956/12, Lex nr 12337/17).

Konsekwencją uznania w niniejszej sprawie przewlekłości postępowania, jest orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przy ocenie czy do przewlekłości w załatwieniu niniejszej sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa, należało uwzględnić, że: "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, w literaturze przedmiotu akceptowanej przez judykaturę wskazuje się, że przy ocenie czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Przy czym stan faktyczny i prawny winien być niewątpliwy (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013r., I OSK 1204/13). Podzielając stanowisko wyrażone w powołanym wyroku, należy wskazać, że rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. W konsekwencji nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną.

W ocenie składu orzekającego, zaistniałej w niniejszym przypadku przewlekłości ocenianej w kontekście okoliczności i specyfiki sprawy, nie można przypisać postaci kwalifikowanej, obejmując żądanie w tym zakresie rozstrzygnięciem oddalającym skargę. W doktrynie wskazuje się bowiem, że celem poddania kognicji sądów administracyjnych kwestii przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej, było wymuszenie nadania ich czynnościom sprawnego biegu, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej obywatela - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego (por. P. Kornacki "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej", ZNSA 2011, z. 5).

Przyjmując taką ocenę w odniesieniu do charakteru stwierdzonej przewlekłości Sąd uwzględnił fakt inicjowania (nieskutecznie) przez skarżącą postępowań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. G. z dnia [...] r. orzekającej o rozbiórce przedmiotowego budynku, wskazanej we wniosku wznowieniowym, w innych trybach nadzwyczajnych, uregulowanych w przepisach art. 161 § 1 i art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego i wzajemną relację tych postępowań.

Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku odnosi się również do żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej kwoty pieniężnej w wysokości stanowiącej połowę kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz żądania wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w powołanym powyżej przepisie.

Wskazać należy, że opisana wcześniej w uzasadnieniu możliwość przyznania skarżącemu określonej sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w przypadku uwzględnienia skargi.

Wybór środka należy do Sądu i powinien być uwarunkowany celem skargi, którym jest zwalczenie bezczynności i przewlekłości postępowania i doprowadzenie do jego zakończenia, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze administracyjnej, które Sąd orzekający w tej sprawie podziela to, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie przeczy temu, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla zwalczania bezczynności oraz zdyscyplinowania organu. W uznaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie – wobec podjęcia orzeczenia załatwiającego sprawę – nie zaistniały warunki, wskazane powyżej do uwzględnienia wniosku w tym zakresie wyprowadzonego z treści art. 149 § 2 (in fine) powoływanej wcześniej ustawy procesowej (np. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, Lex nr 2273053; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 25/17, Lex nr 2298868).

Dodatkowo w tym kontekście należy zwrócić uwagę, że zasądzenie sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. W tej sprawie ze względu na wykonanie przez organ obowiązku orzeczniczego, chociaż z niewątpliwym przekroczeniem terminów ustawowych, Sąd uznał za zbędne stosowanie dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych i w tym zakresie skargę oddalił.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a oraz art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I, II i III wyroku.

Zawarte w pkt. IV wyroku orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi oraz koszty związane z udziałem w sprawie pełnomocnika, taryfowo określone.