Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 70/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 3, art. 92, art. 93 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 1, 3, 4
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 8 maja 2009 r. o godzinie 22.10 na drodze [...] w C. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...], nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 26000 kg, należącego do A. G., prowadzącego działalność pod nazwą "A". Stwierdzono przewóz mięsa drobiowego chłodzonego w plastikowych pojemnikach. Dokonano odczytu temperatury, urządzenie pomiarowe samochodu wskazywało -1st.C. Na podstawie listów przewozowych [...] i [...] z 8 maja 2009 r. ustalono, że towar został nadany przez "B" Sp. z o.o. G., [...] (Polska) i przeznaczony dla odbiorcy "C" w C. (Czechy). Takie przeznaczenie wskazano także w handlowych dokumentach identyfikacyjnych nr [...] i [...]. Kierowca oświadczył, że z towarem udaje się do Czech. W wyniku kontroli ustalono, że kierowca nie posiada świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportowych przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Wobec powyższego przyjęto, że ma miejsce wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy bez wymaganego przez tę umowę świadectwa (pkt.8.1 załącznika do ustawy). Kierowca okazał natomiast wystawione przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. świadectwo dopuszczenia samochodu chłodni o nr [...] do transportu środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. zawiadomieniem z 13 grudnia 2010 r. powiadomił stronę o wszczęciu postępowania w związku z wynikami przeprowadzonej kontroli i pouczył o możliwości złożenia świadectwa ATP.

Pismem z 20 grudnia 2010 r. przedsiębiorca powiadomił organ, że w dniu kontroli pojazd spełniał wymagania umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (Dz. U. z 1984 r., nr 49, poz. 254), co potwierdza świadectwo [...], wydane przez Centralny Ośrodek Chłodnictwa w K. Do pisma dołączył opisane wyżej świadectwo, wydane w dniu 22 maja 2009 r. Wyjaśniono także, że pojazd został rozładowany w C., bez przekraczania granicy. Dołączono kopie obu listów przewozowych CMR, z naniesioną odręcznie adnotacją o rozładunku w C., Polska.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. nałożył na A. G. karę pieniężną w kwocie 2000 zł, podając w podstawie prawnej art. 93 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.) i pkt 8.1 załącznika do tej ustawy. W uzasadnieniu opisał wyniki kontroli i podał, że w jej trakcie nie zostało okazane świadectwo ATP. Przedsiębiorca w toku postępowania przedłożył takie świadectwo wystawione w dniu 22 maja 2009 r. Wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3c ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu winien mieć przy sobie i okazywać świadectwo wymagane zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Przepis art. 3 tej umowy, do której Polska przystąpiła w 1984 r. (Dz. U. nr 49, poz. 254) przewiduje, że pojazdy wykorzystywane do przewozu szybko psujących się art. żywnościowych w tym chłodnie, musza spełniać określone normy. Postanowienia tej umowy stosuje się do każdego przewozu artykułów głęboko zamrożonych lub zamrożonych a także artykułów wymieniony w załączniku nr 3 nawet gdy nie są zamrożone, jeżeli miejsce załadowania i wyładowania znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania znajduje się na terytorium jednej z umawiających się stron. Czechy są stroną umowy, a przewożone było chłodzone mięso drobiowe z Polski do Czech. Samochód winien zatem posiadać świadectwo w dacie wykonywania przewozu. Świadectwo złożone przez stronę zostało wystawione po terminie kontroli, nie sanuje zatem stwierdzonego naruszenia. Organ nie uznał także twierdzenia strony, że towar nie został przewieziony przez granicę, lecz samochód rozładowano na terenie Polski. Wskazał, że wystawione zostały międzynarodowe listy przewozowe, z których wynika miejsce dostarczenia towaru. Pola nr 24 tych dokumentów poświadczają dostarczenie towaru. Miejsce załadunku i wyładunku znajdowało się zatem w dwóch różnych państwach. Odręczna adnotacja uczyniona na listach przewozowych nie stanowi dostatecznego dowodu, że zmianie uległ charakter wykonywanego przewozu. W konsekwencji organ przyjął spełnienie przesłanek z art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym, uzasadniające wymierzenie kary w wysokości określonej w pkt 8.1 załącznika do ustawy. Stwierdzono, że decyzja ma rygor natychmiastowej wykonalności a karę należy uiścić w terminie 21 dnia jej nałożenia i niezwłocznie dowód uiszczenia przedłożyć organowi (art. 93 ust. 4 ustawy).

W odwołaniu od decyzji przedsiębiorca wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podtrzymano twierdzenie, że rozładunek pojazdu nastąpił w C. po polskiej stronie granicy. W związku z tym, przewóz nie miał charakteru międzynarodowego i nie miały w sprawie zastosowania postanowienia umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów. Świadectwo ATP nie było wymagane. Strona podniosła także, że w trakcie kontroli stwierdzono utrzymywanie w chłodni temperatury -1 st. C. Zgodnie z art. 4 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów, do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych wymienionych w załączniku 2 i 3, powinny być stosowane środki transportu wymienione w art. 1 umowy, z wyjątkiem przypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okaże się całkowicie zbędny do utrzymania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3. Kontrola potwierdziła, że przewóz odbywał się z zachowaniem temperatury. W tej sytuacji kara przewidziana ustawą jest sprzeczna z umową międzynarodową, która na podstawie art. 91 pkt 2 Konstytucji ma pierwszeństwo. Zarzucono, że organ I instancji wadliwie pominął art. 4 umowy. Wniesiono także o wstrzymanie wykonalności decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Wskazał, że ustawa o transporcie drogowym zawiera autonomiczną regulację dotyczącą wykonalności decyzji. Zgodnie z art. 94 ust. 5 ustawy, w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, kara pieniężna podlega zwrotowi w terminie 14 dni. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje zatem wykonalności decyzji. Natomiast warunkiem zastosowania art. 135 k.p.a. jest wykazanie zagrożenia nieodwracalnymi skutkami prawnymi lub zmiany okoliczności uzasadniających nadanie rygoru. Oceniono, że brak podstaw do wstrzymania wykonalności decyzji na tej podstawie.

Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I Instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg dotychczasowego postępowania, wyniki kontroli i argumentację podaną przez organ I instancji oraz zawartą w odwołaniu. Wskazano, iż bezsporne w sprawie jest, że przedmiotem przewozu były szybko psujące się artykuły żywnościowe. Rodzaj towaru określają przedstawione handlowe dokumenty identyfikacyjne z 9 maja o nr [...] i [...], zawierające dane o dacie produkcji (8 maja 2009) i terminie przydatności do spożycia (17 maja 2009). Dokumenty te wystawiła spółka "B" w K., wysyłając towar do czeskiego odbiorcy "C", za pośrednictwem przewoźnika, będącego stroną postępowania. W dokumentach tych określono temperaturę transportu. Jakkolwiek nie podano w dokumentach handlowych numeru rejestracyjnego pojazdu, to w wystawionych międzynarodowych listach przewozowych określono, jakim pojazdem przewóz będzie się odbywał. Z dokumentów handlowych wynika, że mięso nie było mrożone, zatem stanowiło artykuł wymieniony w załączniku nr 3 do umowy o międzynarodowych przewozach (...). W konsekwencji dla chłodni zamontowanej na środku transportowym winno być wydane świadectwo ATP. Świadectwa takiego w czasie kontroli kierowca nie okazał, nie stwierdzono także tabliczki znamionowej na chłodni. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3c ustawy o transporcie drogowym, kierowca winien posiadać w czasie przewozu świadectwo ATP. Bezsporne jest, że świadectwo przedsiębiorca uzyskał, nastąpiło to jednak już po kontroli. W dacie kontroli pojazd takiego świadectwa nie posiadał, zatem nałożenie kary jest zasadne. Dla zastosowania kar przewidzianych ustawą ważny jest stan faktyczny istniejący w dacie kontroli. Uzyskane świadectwo rodzi skutki na przyszłość. Nie ma także znaczenia fakt, że chłodnia faktycznie utrzymywała wymaganą temperaturę. Kontroli w zakres przestrzegania przepisów o transporcie drogowym nie podlega stan techniczny pojazdu, w tym utrzymywana temperatura. Jako naruszenie ustawa kwalifikuje jedynie brak świadectwa, nie stan techniczny pojazdu czy chłodni.

Wskazano, że wyjątek z art. 4 umowy nie ma zastosowania. Po pierwsze, w maju temperatury znacznie odbiegają od poziomu wskazanego przez producenta mięsa. Po drugie, przewóz odbywał się właśnie z zastosowaniem środka transportu wskazanego w art. 1 umowy, zatem zwolnienie od jego zastosowania nie miało miejsca. Oceniono, że regulacja ustawy nie pozostaje w sprzeczności z przepisami umowy międzynarodowej. Stwierdzono, że twierdzenie strony o rozładunku towaru w Polsce nie znajduje potwierdzenia w dokumentach. W polu nr 24 listów przewozowych potwierdzono odbiór transportu przez adresata. Poza odręczną adnotacją uczynioną na listach przewozowych, brak jest dowodów potwierdzających rozładunek przed przekroczeniem granicy. Organ nie dał wiary twierdzeniom odwołania, wskazując, że z założenia transport miał charakter międzynarodowy, co potwierdza charakter wystawionych listów przewozowych.

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i wstrzymanie jej wykonalności. Podtrzymał argumenty podane uprzednio w odwołaniu. Podkreślił, że pojazd został rozładowany przed przekroczeniem granicy, co potwierdzają adnotacje na listach przewozowych. Podał, że w sprawie nie uwzględniono także wyjątku przewidzianego w art. 4 umowy międzynarodowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonalności decyzji został oddalony prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 5 września 2011 r., sygn. IV SA/Gl 1163/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzemieniu obowiązującym w dacie wykonywania przewozu (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874), podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca winien mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu, oprócz innych dokumentów wymienionych w art. 87, także świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254). Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca (art. 87 ust. 3 ustawy).

Towar wieziony przez pojazd Skarżącego jest wymieniony w załączniku nr 3 do powołanej umowy (drób). Okoliczność ta nie jest kwestionowana. Skarżący neguje natomiast zasadność nałożenia kary poprzez wskazywanie, że rygory przewidziane umową międzynarodową nie mają w sprawie zastosowania ze względu na rozładowanie towaru przed granicą. Powoływana umowa międzynarodowa w art. 3 przewiduje, że w stosunku do artykułów żywnościowych wymienionych w załączniku 3 do umowy, nawet gdy nie są głęboko zamrożone lub zamrożone, znajdują zastosowanie postanowienia art. 4 umowy, jeśli miejsce załadowania ładunku na drogowy środek transportu, i miejsce wyładowania ładunku z drogowego środka transportu znajduje się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium jednej ze stron umowy. Istotną przesłanką warunkująca stosownie standardów przewidzianych umową jest zatem miejsce załadunku i wyładunku towaru. Organy przyjęły, że załadunek miał miejsce w Polsce, zaś rozładunek w Czechach. Kierowały się przy tym danymi wynikającymi z dokumentów handlowych i listów przewozowych, w których oznaczono odbiorcę. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniu strony, że rozładunku dokonano w C. przed granicą, co dokumentuje adnotacja na liście przewozowym. W ocenie Sądu, stanowisko to jest uprawnione i nie świadczy o przekroczeniu granic oceny dowodów. Handlowe dokumenty identyfikacyjne określają miejsce przeznaczenia towaru, wskazując firmę zlokalizowaną w Czechach. Listy przewozowe są międzynarodowymi samochodowymi listami przewozowymi. Skarżący był wyłącznie przewoźnikiem. Listy przewozowe dokumentują dostarczenie towaru i jego odbiór przez adresata. Jedynym argumentem mającym uwiarygodniać twierdzenie skarżącego jest odręczna adnotacja, sporządzona w języku polskim, o rozładunku w C. (Poland). Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób w konsekwencji towar został odbiorcy doręczony i pokwitowany na liście przewozowym, kto dokonał przewozu międzynarodowego rzeczy z Polski do Czech i na jakiej podstawie. Odmowa uznania wiarygodności adnotacji uczynionej na listach przewozowych jest w tej sytuacji uzasadniona. Można dopuścić sytuację, gdy z jakichś przyczyn, kontynuowanie przewozu przez określonego przewoźnika lub też określonym pojazdem nie będzie możliwe i zajdzie konieczność przeładowania towaru na inny pojazd. Przewoźnik winien jednak wówczas uzyskać dokumenty, potwierdzające tę okoliczność i przekazanie towaru innemu przewoźnikowi. W odniesieniu do międzynarodowego przewozu towarów obowiązuje konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokół podpisania, sporządzona w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1964 r., nr 49, poz. 238). Jej art. 9 stanowi, że w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W przypadku wykonywania przewozu na podstawie jednej umowy przez kilku kolejnych przewoźników drogowych, każdy z nich przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wykonanie całego przewozu, przy czym drugi przewoźnik i każdy z następnych przewoźników staje się przez przyjęcie towaru i listu przewozowego stroną umowy na warunkach określonych w liście przewozowym (art. 34 konwencji). Przewoźnik, który przyjmuje towar od poprzedniego przewoźnika, wręcza mu datowane i podpisane przez siebie potwierdzenie odbioru. Powinien on napisać swoje nazwisko i adres na drugim egzemplarzu listu przewozowego (Art. 35 konwencji). Skarżący nie wyjaśnia, w jaki sposób towar dotarł do odbiorcy i poza wystawionym na siebie listem przewozowym, nie dysponuje dowodem przekazania go innemu przewoźnikowi. W warunkach wykonywania profesjonalnego przewozu międzynarodowego rzeczy taka sytuacja musi budzić wątpliwości, mało prawdopodobne jest, aby zawodowy przewoźnik, mając przeszkody w wykonaniu umowy, rozporządzał towarem i wydawał go nie w miejscu dostawy bez dostatecznie miarodajnych dokumentów. Niewątpliwie bowiem nie dostarczenie towaru do miejsca przeznaczenia jest niewykonaniem umowy zgodnie z jej warunkami, może rodzić odpowiedzialność i wymaga udokumentowania, mogącego usprawiedliwiać powstałą sytuację. Odmowa uznania odręcznej adnotacji na listach przewozowych o rozładunku przed miejscem dostawy za dostatecznie przekonujący dowód nie jest przejawem arbitralności organów, lecz dopuszczalną weryfikacją stanowiska strony, znajdującą uzasadnienie zarówno w stanie prawnym, jak i w zasadach doświadczenia.

Przyjęcie, w oparciu o dokumenty, że towar został dostarczony w Czechach, skutkuje uznaniem, że do przewozu miały zastosowanie rygory wynikające z umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Do przewozu takich towarów, zgodnie z art. 4 umowy, powinny być stosowane środki transportu wymienione w art. 1 umowy, dla których wystawiane są odpowiednie świadectwa. Skarżący dodatkowo zarzuca, że przepis art. 4 umowy przewiduje wyjątek, który w sprawie winien zostać uwzględniony. Stanowi on, że wymóg stosowania odpowiednich środków transportu nie ma zastosowania, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do umowy. Skarżący wadliwie interpretuje ten przepis jako odnoszący się do sytuacji, gdy temperatury faktycznie zostały zachowane, niezależnie od zastosowanego środka transportu. Wyjątek przewidziany w art. 4 umowy ma związek z warunkami atmosferycznymi, które gwarantują odpowiednio niską temperaturę. Fakt, że towar był w istocie przewożony w odpowiedniej temperaturze, nie ma znaczenia dla sprawy. Zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przedmiotem kontroli nie jest stan faktyczny i temperatury przewozu, ale stan prawny. Sankcjonowaniu podlega nie stan techniczny pojazdu, ale brak odpowiedniego zaświadczenia, wykonywanie przewozu pojazdem, który nie posiada weryfikacji stosownego organu, potwierdzonej zaświadczeniem.

Prawidłowo zatem organy przyjęły, że zaświadczenie ATP było w przedmiotowym przypadku wymagane. Nie jest też sporne, że w dacie kontroli przedsiębiorca nim nie dysponował, uzyskał je później. Ponieważ sankcjonowany jest brak wymaganych dokumentów w pojeździe w dacie wykonywania przewozu, fakt późniejszego uzyskania świadectwa nie ma znaczenia dla oceny sprawy. W konsekwencji zastosowane znajduje przepis art. 92 ustawy, będący podstawą nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów. Jej wysokość w sytuacji mającej miejsce w sprawie określa pkt 8.1 załącznika do ustawy na kwotę 2.000 zł. Kara została zatem nałożona w prawidłowej wysokości. Zgodzić się także należy z wyjaśnieniami udzielonymi przez organ odwoławczy, dotyczącymi wykonalności decyzji i terminu do uiszczenia kary. W tym zakresie szczególną regulację zawiera art. 93 ust. 3 i 4 ustawy, zgodnie z którym decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności obligatoryjnie, zaś przedsiębiorca krajowy uiszcza karę w terminie 21 dni, z obowiązkiem niezwłocznego przekazania dowodu jej uiszczenia organowi. Regulacja ta stanowi odstępstwo od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a.

Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.