Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 839/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 24 ust. 2a, Art. 23 ust. 1 pkt 1-4,
journal: Dz.U. 2023 poz 1752
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2024 r. nr GK-II.7221.17.2024 w przedmiocie odmowy dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokat M. Ż. wynagrodzenie w kwocie 590 zł 40/100 /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 110 zł 40/100 /słownie: sto dziesięć złotych czterdzieści groszy/.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 maja 2024 r. nr GK-II.7221.17.2024, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "organ odwoławczy" lub PWINGiK") utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] (dalej: "organ I instancji" lub "Starosta") z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...], w przedmiocie odmowy dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Pismem z dnia 27 września 2021 r. A. D. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się z wnioskiem o "przywrócenie ewidencji gruntów i budynków stanu sprzed scalenia gruntów we wsi [...] to jest numerów działek, ich granic, powierzchni". Zainteresowana zaznaczyła, że sprawa dotyczy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 572/20, który uchylił decyzję scaleniową Starosty Powiatu [...] z dnia 26 kwietnia 2016 r. nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...]. Jednocześnie zaznaczyła, że "wobec powyższego Ustawodawca wprost zobowiązuje organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków do jej aktualizacji".

Starosta Powiatu [...] po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] objętych wnioskiem z dnia 27 września 2021 r.

Odwołanie od ww. decyzji pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. złożyła Skarżąca, wnosząc o przywrócenie starych numerów działek sprzed scalenia gruntów. W opinii zainteresowanej zaskarżona decyzja Starosty Powiatu [...] jest niezgodna z prawem i stanem rzeczywistym. Ponadto w jej opinii, należy: "oddać bezprawnie zabrane działki podczas scalenia przez Starostwo 31 sierpnia 2007 r. i 26 kwietnia 2016 r".

Po rozpatrzenia odwołania Skarżącej, opisaną na wstępie decyzją z dnia 9 maja 2024 r. nr GK-II.7221.17.2024, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm. – dalej: "p.g.i.k."), PWINGiK utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stan poscaleniowy w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] został wprowadzony w oparciu o decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [...] zatwierdzającą scalenie gruntów wsi [...], posiadającą rygor natychmiastowej wykonywalności zgodnie z art. 108 k.p.a., która stała się wykonalna z dniem 1 czerwca 2016 r.

Z "wykazu zmian z operatu scaleniowego [...]" wynika, że scalenie gruntów obrębu [...] obejmowało m.in. działki nr [...] należące do A. D. W wyniku scalenia gruntów Skarżącej wydzielono działki nr [...]. Ponadto z treści ww. decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia 26 kwietnia 2016 r. nr [...] oraz aktualnego wypisu z rejestru wynika, iż działka nr [...] - na zgodny wniosek stron zainteresowanych - została przydzielona na rzecz K. C. i E. H.

Organ odwoławczy nakreślił, że nieostateczna decyzja, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności wywołuje takie same skutki jak ostateczna decyzja administracyjna, co za tym idzie zmiany wynikające z takiej decyzji winny być wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków z urzędu niezwłocznie, co zostało wykonane. Ze względu na zakres decyzji zatwierdzającej scalenie gruntów wsi [...] obejmujący obszar całej wsi, nie jest możliwe wprowadzenie indywidualnych zmian dla poszczególnych podmiotów ewidencyjnych, polegających na przywróceniu co do kilku działek stanu ewidencyjnego sprzed decyzji scaleniowej.

Starosta w celu potwierdzenia aktualności nowych danych dla obszaru scalenia we wsi [...], działając z urzędu, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów (Dz.U. z 2022 r. poz. 2417 - zwanej dalej: "ustawą o szczególnych rozwiązaniach"), wydał w dniu 7 marca 2023 r. zaświadczenie potwierdzające aktualność nowych danych ujawnionych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...], na podstawie operatów scaleniowych przyjętych do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...].

Starosta Powiatu [...] wydał również zaświadczenie z 25 października 2023 r. nr [...] stwierdzające, że postępowanie scaleniowe gruntów wsi [...], gmina [...] zostało umorzone z mocy samego prawa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Nowe dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków wsi [...], gmina [...] są danymi aktualnymi.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Podniesione przez Skarżącą okoliczności i argumenty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, odnoszą się one bowiem do kwestii dotyczących niesprawiedliwych, zdaniem Skarżącej, działań podejmowanych na jej niekorzyść podczas scalenia gruntów wsi [...], oraz rozstrzygnięcia jej żądań, aby przywrócić stan własności jej gruntów do stanu sprzed scalenia. Rozstrzyganie powyższych kwestii wykracza poza kompetencje organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków - kwestie te nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Skarżąca A. D. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

a. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dowolnej i wybiórczej ocenie dowodów oraz niepodjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy tj.:

- ustalenie braku możliwości zaktualizowania danych w ewidencji gruntów poprzez ich przywrócenie z okresu sprzed scalania gruntów wsi [...] z uwagi na funkcjonowanie w obiegu prawnym zaświadczenia Starosty Powiatu [...] z dnia 7 marca 2023r. potwierdzającego aktualność nowych danych po scaleniu oraz zaświadczenia Starosty Powiatu [...] z dnia 25 października 2023r. stwierdzającego, że postępowanie scaleniowe gruntów wsi [...] zostało umorzone z mocy samego prawa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w sytuacji gdy ww. zaświadczenia nie rozstrzygają o aktualności zapisów w ewidencji gruntów i budynków, a ponadto art.6 ww. ustawy nie ma w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowania, a samo postępowanie scaleniowe nie zostało umorzone decyzją administracyjną, co przemawia za obowiązkiem aktualizacji danych ewidencyjnych z okresu sprzed scalenia w ramach wyeliminowanych z obiegu prawnego uprzedniej decyzji scaleniowej wyrokami WSA w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2017r. sygn. akt. II SA/RZ 1760/16, a następnie wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021r. sygn. akt. II SA/Rz 572/20,

- dowolnej oceny, iż aktualny stan poscaleniowy wprowadzony do ewidencji gruntów i budynków był aktualny i jest zasadny do utrzymania w rejestrze w oparciu o rygor natychmiastowej wykonalności jaki posiadała decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia 26 kwietnia 2016r. w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 29 grudnia 2017r. sygn. akt. II SA/Rz 1760/16, a następnie wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021r. sygn. akt. II SA/Rz 572/20, co ma również odniesienie w przedmiocie nieistnienia rygoru natychmiastowej wykonalności nieistniejącej w obiegu prawnym decyzji scaleniowej,

b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2024r., znak: GK — 11.7221.17.2024 pomimo naruszenia przez ten organ art. 7,77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

a. art. 24 ust. 2c p.g.i.k., poprzez jego zastosowanie i odmowę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego wszystkich decyzji scaleniowych stanowiących uprzednią podstawę wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków,

b. art. 24 ust. 2b pkt 1c i d p.g.i.k poprzez jego niezastosowanie i niezaktualizowanie informacji w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 572/20 usuwający z obrotu prawnego wszelkie decyzje scaleniowe oraz ostateczną decyzję SKO w Tarnobrzegu z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr [...];

c. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uchylenie ostatecznej decyzji scaleniowej przed wejściem w życie ustawy, a następnie niezakończenie postępowania scaleniowego po wejściu ustawy w życie powoduje umorzenie postępowania scaleniowego z mocy samego prawa na podstawie zaświadczenia organu, a w konsekwencji przyjęcie aktualności uprzednich danych ewidencyjnych po scaleniu w sytuacji gdy ww. przepis nie odnosi się do uchylenia przez Sąd administracyjny ostatecznych decyzji po wejściu w życie ustawy, ale do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie i dotychczas niezakończonych na podstawie decyzji administracyjnej, co w perspektywie wyeliminowania uprzednich decyzji scaleniowych wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2021r. sygn. akt. II SA/Rz 572/20 oraz funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji SKO w Tarnobrzegu z dnia 7 sierpnia 2012r. znak [...] wyklucza jakąkolwiek możliwość aktualnego umorzenia postępowania scaleniowego i przyjęcia dotychczasowych danych ewidencyjnych, poscaleniowych za aktualne;

d. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów poprzez jego zastosowanie w sytuacji nie zaistnienia kumulatywnej przesłanki zastosowania przepisu w postaci braku niemożności ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, zważywszy na związanie i obowiązek realizacji przez organ dotychczasowych wytycznych sądów administracyjnych w przedmiocie postępowania scaleniowego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdza, że decyzja odpowiada prawu, choć nie zgadza się z treścią jej uzasadnienia.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...].

Jak ustalił Organ Skarżąca przed scaleniem figurowała jako właścicielka działek nr [...].

Jako podstawę dokonania aktualizacji Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Rzeszowie z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 572/20 uchylający decyzję Starosty Powiatu [...]z 26 kwietnia 2016 r., Nr [...].

Odmawiając dokonania wnioskowanej aktualizacji Organ wskazał, że na skutek uchylenie przez Sąd decyzji scaleniowej i jednocześnie braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego postępowanie scaleniowe zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzeniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, a dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków wsi [...] są danymi aktualnymi, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu wydanym przez Starostę Powiatu [...] z 7 marca 2023 r.

Skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem. Zarzuca organom brak wydania decyzji o umorzeniu postępowania scaleniowego, co uniemożliwiało jej zdaniem, powoływanie się na art. 6 ustawy i wydawanie zaświadczenia o aktualności wpisów ewidencyjnych ze stanem poscaleniowym.

Choć częściowo argumentacja Skarżącej okazała się uzasadniona, to jednak nie mogła ona odnieść skutku w aktualnym postępowaniu ewidencyjnym.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na odtworzeniowy charakter ewidencji gruntów. Pamiętać bowiem należy, że ewidencja gruntów to zbiór danych zebranych na podstawie dokumentów wydanych przez właściwe organy we właściwym trybie.

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno - rejestracyjny. W ewidencji podlegają ujawnieniu dane wynikające z dokumentów urzędowych takich jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń sądów czy odpisy aktów notarialnych (art. 23 p.g.ik.). Z treści art. 20, 22 i 24 p.g.ik. wynika, że ewidencja jest zbiorem informacji o gruntach, stanowiących wyłącznie odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Ewidencja ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan zaistniały wcześniej. Dlatego dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących osoby właściciela czy wpisania na jego rzecz określonej działki (jej numeru, powierzchni) ma charakter wtórny do zmian natury prawnej, które muszą najpierw nastąpić i wynikać z konkretnych dokumentów, niż dokonywany wpis. Organ ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem ma być wprowadzenie nowych danych ewidencyjnych.

W odniesieniu do tak zakreślonego charakteru i zakresu postępowania ewidencyjnego w konfrontacji z wnioskiem Skarżącej stwierdzić należy brak podstaw do dokonania wnioskowanych zmian.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.i.k.:

Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1)z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji.

2b.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a)przepisów prawa,

b)wpisów w księgach wieczystych,

c)prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d)ostatecznych decyzji administracyjnych,

e)aktów notarialnych,

ea)aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f)zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g)wpisów w innych rejestrach publicznych,

h)dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2)

w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Art. 23 ust. 1 pkt 1-4 p.g.ik. wymienia katalog dokumentów na podstawie których są dokonywane zmiany ewidencyjne. Wśród wymienionych dokumentów znajdują się prawomocne orzeczenia sadów wydawane m.in. w sprawach o własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących:

– stwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie,

– nabycia praw do spadku,

– działu spadku,

– zniesienia współwłasności,

– podziału majątku wspólnego,

– potwierdzenia nabycia prawa własności w wyniku uwłaszczenia,

b) wydanie nieruchomości lub jej części,

c) rozgraniczenie nieruchomości ( art. 23 ust. 1 p.gi.k.)

Kolejna grupę dokumentów na podstawie których dokonuje się tych zmian są ostateczne decyzje administracyjne ( art. 23 ust. 3 p.g.i.k).

a) nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego także o nabyciu, zmianie lub utracie prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania tą nieruchomością,

b) podziale nieruchomości,

c) scaleniu i podziale nieruchomości,

d) scaleniu gruntów,

e) wymianie gruntów,

f) rozgraniczeniu nieruchomości,

g) zatwierdzeniu gleboznawczej klasyfikacji gruntu,

h) ustaleniu linii brzegu

j) pozwoleniu na użytkowanie budynku, drogi lub linii kolejowej,

k) rozbiórce budynku,

l) zmianie sposobu użytkowania gruntu.

W sprawie Skarżąca jako podstawę dokonania zmian powołała wyrok WSA z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 572/20 uchylający decyzję Starosty Powiatu [...] z 26 kwietnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów wsi [...].

Taki wyrok nie może stanowić podstawy do dokonania zmian. Nie został on wymieniony w wyżej powołanym katalogu dokumentów stanowiących podstawę do dokonania zmian. Zwrócić bowiem należy uwagę, że ustawodawca taki skutek wiąże z wyrokami sadów powszechnych mających charakter prawotwórczy jak nabycie własności, zniesienie współwłasności, a więc takich z których wydaniem wiąże się zmiana prawa podmiotowego. Takiego skutku nie ma wyrok WSA uchylający decyzję wydaną w przedmiocie scalenia. Skutkiem tego wyroku jest bowiem skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrok ten samoczynnie nie uchyla skutków wywołanych decyzją, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, by móc żądać, jak chce tego Skarżąca, przywrócenia zapisów ewidencji sprzed wydania decyzji scaleniowej. Takie skutki ustawodawca przewidział w odniesieniu do wydanych w następstwie takiego wyroku decyzji, które z chwilą ustatecznienia stanowią podstawę dokonania zmian w zapisach ewidencyjnych.

Wyrok sądu administracyjnego niezależnie od tego, czy skargę uwzględnia, czy też ją oddala, w zakresie tego rozstrzygnięcia nie nadaje się do wykonania w postępowaniu egzekucyjnym, zarówno sądowym, jak i administracyjnym, nie zasądza bowiem żadnego konkretnego świadczenia ani nie kształtuje nowego stosunku materialnoprawnego. Wykonaniu podlegają jedynie te rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniach sądu administracyjnego (wyrokach – niezależnie od tego, czy uwzględniają skargę, czy też ją oddalają, postanowieniach, zarządzeniach), które nakładają na strony postępowania obowiązek uiszczenia opłaty sądowej, zwrotu kosztów sądowych, czy wreszcie – stosownie do postanowień art. 228 – grzywny orzeczone w postępowaniu przed tym sądem.

Zatem należy zgodzić się z rozstrzygnięciem Organu odmawiającym dokonania aktualizacji ewidencji gruntów, z tego właśnie powodu, że powołany przez Skarżącą wyrok Sądu Administracyjnego nie może stanowić podstawy do dokonania tych zmian. Natomiast Sąd nie zgadza się z argumentacją Organu, że żądanie stało się nieuzasadnione na skutek umorzenia postępowania scaleniowego i wydania przez Organ zaświadczenia o aktualności w zakresie nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, co ma wynikać z treści przepisów powołanej ustawy.

Jak stanowi art. 6 ustawy:

1. W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, postępowania scaleniowe wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją, umarza się z mocy prawa.

2. W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, starosta wydaje zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W świetle powyższego zdaniem Sądu prawidłowy przebieg postępowania w sytuacji jak opisana w wyżej cytowanym przepisie powinien przebiegać w ten sposób, że w przypadku uchylenia przez Sąd decyzji i stwierdzenia, że postępowania scaleniowego nie da się przeprowadzić powinna zostać wydana decyzja umarzająca postępowanie. Nie zmienia powyższego użycie przez ustawodawcę zwrotu, że postępowanie umarza się z mocy prawa. Na gruncie analogicznego rozwiązania prawnego przyjętego w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy K.p.a. ( Dz.U. z 2021 r., poz. 1491) orzecznictwo przyjęło jednolity pogląd, że w takiej sytuacji istnieje konieczność wydania decyzji umarzającej postępowanie. ( patrz np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2024 r., I OSK 1641/23 ): postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie musi formalnie "zamknąć" wydaniem "orzeczenia" (...), czyli musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną.

Sąd stwierdza, że również w niniejszej sprawie taki wymóg istnieje. Wymóg ten jest tym bardziej uzasadniony, że w omawianej ustawie ustawodawca jako dodatkową konieczną przesłankę umorzenia postępowania ustanowił brak możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego. W takiej sytuacji poza oczywistym faktem wydania wyroku uchylającego, istnieje konieczność stwierdzenia drugiej przesłanki, której nie da się inaczej ocenić jak właśnie w drodze uzasadnienia do decyzji. Przesłanka ta jest również konieczna dla wydania zaświadczenia potwierdzającego aktualność w zakresie nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów.

Dopiero taka sytuacja prawna daje organowi ewidencyjnemu możliwość odmowy zmian ewidencyjnych według stanu sprzed scalenia.

Pomimo błędnej argumentacji Organów, rozstrzygnięcie odpowiada prawu ponieważ, jak wskazano Skarżąca nie przedstawiła na chwilę obecną żadnego dokumentu potwierdzającego żądanie. Jeszcze raz podkreślić należy, że wyrok Sądu uchylający decyzję scaleniową nie tworzy prawa, i nie może stanowić samodzielnej podstawy do dokonania zmian w zapisach ewidencyjnych.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że pomimo błędnego uzasadniania decyzja odpowiada prawu, co mając na uwadze oddalił skargę działając przy tym na podstawie art. 151 p.p.s.a.