Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 157/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.119 pkt 3, art. 145§1 pkt 1 lit c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.59§1 pkt 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca K.B. – dalej zwana Stroną, Skarżącą – złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – dalej zwanego DIAS - z dnia [...] lutego 2022 r. Zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Strony.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z [...] lutego 2006 r. oraz nr [...] z [...] marca 2007 r., w celu wyegzekwowania z majątku Strony skarżącej zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005 i 2006 rok. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącej odpowiednio 7 marca 2006 r. oraz 4 kwietnia 2007 r.

Pismem z [...] lutego 2021 r., wniesionym za pośrednictwem skrzynki ePUAP, doradca podatkowy S.C., w oparciu o załączone pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą, wystąpił do organu egzekucyjnego o udostępnienie akt spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego dotyczących Strony skarżącej. Następnie podaniem z [...] marca 2021 r., wniesionym za pośrednictwem skrzynki ePUAP pełnomocnik Strony, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego podatku od towarów i usług za 2004 r., 2005 r., 2006 r., 2007 r. oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005 r. i 2006 r. Jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazano przedawnienie zaległości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] lutego 2006 r. oraz nr [...] z [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu zostały zastosowane skuteczne środki egzekucyjne, w tym [...] grudnia 2009 r. nastąpiło zajęcie rachunku bankowego w [...] ; [...] października 2010 r. pobrano należności u zobowiązanej. Następnie zawiadomieniem z [...] października 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości Skarżącej. Wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji do ksiąg wieczystych dokonano [...] października 2015 r. Korespondencja zawierająca zajęcia została wysłana za pośrednictwem [...] na adres zamieszkania Skarżącej. Powyższe dokumenty zostały uznane za doręczone w dniu 26 października 2015 r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolejnym zastosowanym środkiem przez organ egzekucyjny było [...] października 2020 r. dokonanie zajęcia środka transportu - samochodu osobowego [...], rok produkcji 2005. Przedmiotowe zajęcie zostało doręczone kuratorowi Skarżącej w dniu 6 października 2020 r.

Organ wskazał, że z uwagi na zastosowanie środków egzekucyjnych, zaległości objęte tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne. Ponadto organ wskazał, że zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych są zabezpieczone wpisami hipotek przymusowych na nieruchomościach Strony.

Organ przytoczył treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. i wskazał, że żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie zaistniała w sprawie.

Od przedmiotowego postanowienia Strona złożyła zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem organ w dniu [...] lutego 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Strona w złożonej skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych:

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo, że zobowiązanie podatkowe wygasło poprzez przedawnienie,

- art. 60 § 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia pomimo ze stan prawny wyczerpuje wskazaną normę prawną,

- art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. poprzez brak zastosowanie, pomimo że w sprawie nastąpił skutek z mocy prawa umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji i tym samym uchylenia skutków prawnych zastosowanych środków egzekucyjnych, w tym ich materialnoprawnego skutku jakim jest przerwanie biegu przedawnienia, co prowadzi do wniosku, iż wszystkie materialnoprawne skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego na wspomnianej podstawie zostają unicestwione, w tym skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia zobowiązań publicznoprawnych;

- art. 70 § 4 O.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zobowiązania publicznoprawne przedawniły się z uwagi na unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowanego środka egzekucyjnego w związku z umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 upea, co powinno skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej i swobodnej oceny dowodów, w szczególności pominięciu dokumentów w postaci zawieszenia postanowienia postępowania egzekucyjnego podczas gdy postanowienia te wskazują na podstawę umorzenia tj. art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., która to ma istotne znaczenie dla oceny uchylenia skutków zastosowanych środków egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie i obliczenia biegu przedawnienia należności podatkowych;

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik Strony w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2022 r. powołał się na postanowienie z [...] maja 2016 r. wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym organ zawiesił postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela. Strona wskazała, że postanowienie o zawieszeniu postepowania na wniosek wierzyciela dotyczyło tytułów wykonawczych dotyczących zarówno podatku od towarów i usług jak i podatku dochodowego. W sprawie nie podjęto przedmiotowego postępowania w terminie 12 miesięcy.

Organ na wezwanie Sądu przesłał pismo procesowe z dnia [...] lipca 2022 r. wraz z kopią postanowienia z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz postanowienia z dnia [...] września 2017 r.

o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było właśnie postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

Strona w pierwszej kolejności powołuje się na przesłankę umorzenia postepowania egzekucyjnego określoną w art. 58 §1 pkt 2 u.p.e.a. – tj. z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania poprzez przedawnienie.

W sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku. Organ egzekucyjny skutecznie zastosował bowiem środki egzekucyjne przerywające bieg terminu przedawnienia zaległości, przed jego upływem. Bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się z końcem 2006 r. w odniesieniu do zaległości za 2005 r. oraz z końcem 2007 r. w odniesieniu do zaległości za 2006 r. Pierwszym skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...], doręczone 14 grudnia 2009 r. zarówno do Banku, jak i Skarżącej. Bank potwierdził, że prowadzi rachunek dla Strony skarżącej, jednak wskutek dokonanego zajęcia nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową. Wobec przerwania biegu terminu przedawnienia w wyniku zastosowania ww. środka egzekucyjnego przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia, w myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej rozpoczął się on na nowo od następnego dnia po zastosowaniu środka egzekucyjnego, czyli od [...] grudnia 2009 r. i upływał 15 grudnia 2014 r. Kolejnym środkiem egzekucyjnym przerywającym bieg terminu przedawnienia było pobranie należności przez poborcę skarbowego ([...] października 2010 r. Pobrana kwota została, zgodnie z art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozliczona proporcjonalnie na wszystkie tytuły wykonawcze. Wskutek zastosowania ww. środka egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od [...] października 2010 r. i tym samym upływał 26 października 2015 r. (art. 70 §4 w zw. z art. 12 § 4 Ordynacji podatkowej).

Następnym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który przerwał bieg terminu przedawnienia, było zajęcie nieruchomości, dokonane na podstawie wezwania z [...] października 2015 r., nr [...] i wezwania z [...] października 2015 r., nr [...]. Korespondencja zawierająca zajęcia została wysłana na adres zamieszkania Skarżącej. Pomimo dwukrotnego awizowania (pierwsze awizo 12 października 2015 r., kolejne - 20 października 2015 r.), Skarżąca nie odebrała przesyłki, która została zwrócona do nadawcy 27 października 2015 r. Wobec prawidłowo zrealizowanego trybu doręczenia, korespondencji na podstawie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, skutek doręczenia w myśl art. 44 § 4 ww. ustawy, nastąpił w dniu 26 października 2015 r., czyli z upływem 14- dniowego pozostawania przesyłki listowej do odbioru w placówce pocztowej. Natomiast Sąd Rejonowy w księgach wieczystych nr [...], prowadzonych dla zajętych nieruchomości, [...] października 2015 r. dokonał wpisów ostrzeżeń o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Stosownie do przepisów art. 110 c § 2, § 3 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skutek zajęcia ww. nieruchomości nastąpił w dniu [...] października 2015 r. Zajęcie następuje bowiem przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem wezwania, zgodnie z § 2-2b, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów wraz z odpisem tego wezwania (§ 3). Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania zgodnie z § 2-2b, z tym że odpowiednio dla zobowiązanego, małżonka zobowiązanego i innego podmiotu, na który przeniesiono prawo własności nieruchomości, którym nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów wraz z odpisem wezwania (§ 4). Spełniony został wymóg doręczenia Skarżącej zawiadomienia o zajęciu przed upływem terminu przedawnienia, bowiem skutek doręczenia nastąpił 26 października 2015 r., a termin przedawnienia upływał z dniem 26 października 2015 r. Ostatnim skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym było zajęcie pojazdu Skarżącej - samochodu osobowego marki [...], dokonane na podstawie art. 98 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Protokół zajęcia podpisany został 6 października 2020 r. Ponieważ miejsce zamieszkania Strony nie było znane, Sąd Rejonowy postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. ustanowił. Wobec czego zajęcie ruchomości doręczono kuratorowi w dniu jego sporządzenia. Dokonana czynność przerwała bieg terminu przedawnienia 6 października 2020 r., a tym samym rozpoczął on na nowo bieg od [...] października 2020 r. Wobec powyższego zaległości objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz [...] z [...] marca 2007 r., były wymagalne.

Rację ma natomiast Strona wskazując, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na jego niepodjęcie przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania zawieszenia przez wierzyciela.

Zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania.

W tej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem) wydał w dniu [...] maja 2016 r. m.in. na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego m.in. na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005 r. i 2006 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o interpretację art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Z tego też względu organ (będąc jednocześnie wierzycielem) postanowił zawiesić postępowanie do czasu uzyskania odpowiedzi od DIAS. W uzasadnieniu postanowienia również wskazał, że postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ulega zawieszeniu na wniosek wierzyciela. Postanowienie stało się ostateczne. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. podjął z zawieszenia postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.

W badanym stanie faktycznym z uwagi, że postępowanie nie zostało podjęte z zawieszenia przed upływem 12 miesięcy od jego zawieszenia (co oznacza, że wierzyciel nie zgłosił odpowiedniego żądania) ziściła się przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. W konsekwencji organ zobligowany był do wydania postanowienia o umorzeniu tego postępowania egzekucyjnego. Na marginesie wskazać należy, że w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności z podatku od towarów i usług postępowanie egzekucyjne - które zostało zawieszone również postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. - zostało przez organ umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.- postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r.

Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel, wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są w znacznej części następstwem pojawienia się przyczyn niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (na podstawie przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a.) lub fakultatywne (na podstawie przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Sąd wskazuje, że organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W tym przypadku bez wątpienia postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od daty jego zawieszenia. Wystąpienie tej przesłanki zawsze obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy została ona stwierdzona z urzędu, czy też wyszła na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób została zakomunikowana organowi egzekucyjnemu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 193/13 - przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. jest bowiem przepisem bezwzględnie obowiązującym i ma charakter związany.

Mając powyższe na uwadze zupełnie niezasadne jest twierdzenie organu, że nie zaistniała żadna przesłanka określona w art. 59 § 1 u.p.e.a. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na "dzień złożenia przez Panią wniosku postępowanie nie było zawieszone". Natomiast w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] lutego 2022 r., wbrew okolicznością wynikającym z dokumentów będących w posiadaniu organu - organ stwierdził, że w "sprawie nie wystąpiły również okoliczności powodujące konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 i pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czyli sytuacja, gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia takiego żądania (...)".

W zaistniałym stanie faktycznym, organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie i to nawet w sytuacji gdy strona we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. wskazała na inną podstawę umorzenia. W toku trwającego postępowania, zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. został przez Stronę podniesiony, pomimo to organ wprost wskazał, że nie zaistniała żadna przesłanka określona w art. 59 § 1 u.p.e.a. Tym samym zasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania art. 7 , 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.pa. oraz zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka dotycząca umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Brak uwzględnienia zaistnienia powyższej okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania, a naruszenie to ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić okoliczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego w dniu 24 maja 2016 r. na wniosek wierzyciela i niepodjęcia tego postępowania z zawieszenia w terminie 12 miesięcy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 4 p.p.s.a.