Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1683/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  pkt 4  w zw. z art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 6, 7, 8, 9, 77 par. 1, 80 , 138  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 września 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/868/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez R. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 14 września 2023 r., znak: SKO.SR/411/868/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 28 czerwca 2023 r. nr SO-04.8252.231.2023-1/23 o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnieni lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. S.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. nr SO-04.8252.231.2023-1/23 Prezydent Miasta Krakowa orzekł o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Ustalono, że ze względu na zaawansowany wiek oraz stan zdrowia, matka skarżącego wymaga stałej opieki i wsparcia w czynnościach pielęgnacyjnych i gospodarczych, a skarżący jest jedyną osobą, która może opiekować się matką, zapewniając jej wszystkie potrzeby życiowe. Skarżący nie pracuje zawodowo od około 5 lat, jednakże nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt, a - jak podał - przyczyną rezygnacji z zatrudnienia był pogarszający się stan zdrowia matki skarżącego, która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 31 stycznia 2023 r. ustalającym, że jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2024 r., data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to: 9 listopada 2022 r. Brak jest podstaw do wydania orzeczenia, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 maja 2022 r.

Zdaniem organu powyższy fakt stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy między zaprzestaniem zatrudnienia, a opieką nad osobą niepełnosprawną.

Jednocześnie organ nadmienił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. orzekł o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże nie oznacza to usunięcia tego kryterium z ustawy. Trybunał nałożył na ustawodawcę obowiązek podjęcia niezbędnych oraz niezwłocznych działań ustawodawczych prowadzących do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, ale ustawodawca do dnia dzisiejszego nie zmienił treści ustawy o świadczeniach rodzinnych w tym zakresie. Z tych względów wniosek skarżącego został rozpatrzony odmownie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium powołało treść przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i niepodejmowanie z tego powodu pracy.

Kolegium wskazało, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, wobec którego obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W niniejszej sprawie ustalono, że matka skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w Krakowie ustalającym niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2024 r., przy czym data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to - 9 listopada 2022 r.

Kolegium podniosło, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, (wszedł on w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r.) orzeczono, że w zakresie, w jakim przepis art.17 ust. 1b różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej -- wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki — organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną..

Ponadto Kolegium wskazało, że matka skarżącego legitymuje się aktualnym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2024 r., z tym że stwierdzono brak podstaw do orzeczenia, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 maja 2022 r.

Natomiast z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 maja 2023 r. wynika, że jest ona osobą w wieku poprodukcyjnym i osobą niepełnosprawną (zwyrodnienie stawów kolanowych i biodrowych), ma problemy w poruszaniu się i nie wychodzi z mieszkania oraz wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Skarżący pomaga matce w czynnościach dnia codziennego (toaleta, gotowanie, pranie robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich oraz załatwianie spraw urzędowych). Jak twierdzi skarżący, nie pracuje on zawodowo od około 5 lat, gdyż zrezygnował z pracy ze względu na pogarszający stan zdrowia matki.

Zdaniem Kolegium czynności, które wykonuje skarżący są to czynności w zasadzie związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a ich wykonywanie nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia. Nadto ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało w 2018 r., podczas gdy jego matka jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia 9 listopada 2022 r. i brak jest podstaw do przyjęcia, że niezdolność ta istniała w dniu 1 maja 2022 r. W konsekwencji brak jest związku przyczynowego między koniecznością sprawowania opieki nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalanie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a które to miało istotny wpływ na wynik postępowania;

- art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania skarżącemu świadczenia zgodnie z treścią złożonego przez niego wniosku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała jednakże na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem w niniejszej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w niej decyzji nie wykazała, by tkwiły w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania.

Sąd nie dopatrzył się też takich naruszeń przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, które skutkowałyby uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie

lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – syn (skarżący), a opieka sprawowana jest nad jego matką, legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 31 stycznia 2023 r. ustalającym, że jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2024 r., data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to: 9 listopada 2022 r. Brak jest podstaw do wydania orzeczenia, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 maja 2022 r. Matka skarżącego, jak ustalono, legitymuje się też aktualnym orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2024 r., z tym że stwierdzono brak podstaw do orzeczenia, że niezdolność do samodzielnej egzystencji istniała w dniu 1 maja 2022 r.

Wobec powyższego trafne i zasadne były uwagi Kolegium co do wykładni i niewłaściwego zastosowania przez organ pierwszej instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r, poz. 1443), zgodnie z którym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro zatem nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu w stosunku, do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to doszło do naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1614/16).W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku.

Pomimo tego, zdaniem Sądu w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie mogło skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwaną dalej w skrócie - k.p.a.) i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Trafna i przekonywująca jest bowiem dokonana przez Kolegium ocena zebranego materiału dowodowego, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, w tym w szczególności z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 maja 2023 r., że matka skarżącego jest osobą w wieku poprodukcyjnym i osobą niepełnosprawną (zwyrodnienie stawów kolanowych i biodrowych), ma problemy w poruszaniu się, nie wychodzi z mieszkania oraz wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Skarżący pomaga matce w czynnościach dnia codziennego (toaleta, gotowanie, pranie robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich oraz załatwianie spraw urzędowych). Jak twierdzi skarżący, nie pracuje on zawodowo od około 5 lat, gdyż zrezygnował z pracy ze względu na pogarszający stan zdrowia matki.

Prawidłowa jest wobec tego ocena zakresu i charakteru wskazanych co dopiero czynności opiekuńczych w odniesieniu do stanu zdrowia i możliwości samodzielnego funkcjonowania matki skarżącego w życiu codziennym, że brak było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zgodzić się należy z oceną Kolegium, że czynności wykonywane przez skarżącego, ustalone w toku postępowania wyjaśniającego, nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące z członkami rodziny.

Ani organ ani też Sąd nie negują sprawowania opieki i pomocy skarżącego w codziennym funkcjonowaniu chorej matki. Czynności jednak takie jak: podawanie leków, pomoc przy ubieraniu się, przygotowanie i podawanie posiłków, pranie ubrań, mycie naczyń, sprzątanie, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności. Ponadto są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Skarżący nie przedstawił zatem takich okoliczności, które by świadczyły o tym, że stan zdrowia wymagającej opieki matki, jej funkcjonowanie w życiu codziennym w sposób samodzielny, nie jest możliwe bez pomocy skarżącego w sposób ciągły i nieprzerwany, a więc taki, który wymuszał podjęcie przez niego decyzji o rezygnacji, czy też niepodejmowaniu aktywności zawodowej.

Rolą organów w tego rodzaju sprawach nie jest podważenie rozpoznania dolegliwości zdrowotnych, czy orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, lecz ustalenie istnienia, bądź nieistnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy też niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreślić bowiem należy, że różna jest sytuacja osób, w tym zdrowotna, które legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności z adnotacją o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zatem musi to być taki stan dysfunkcji fizycznej lub psychicznej osoby opiekowanej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji, że czynności opiekuńcze niezbędne dla jej funkcjonowania w życiu codziennym są tego rodzaju, iż z uwagi na jej stan, wykluczają jakąkolwiek pracę zawodową opiekuna. Są one zatem tak absorbujące lub wymagają permanentnej jego dyspozycyjności, że nie jest możliwa aktywność zawodowa.

Przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia nie jest więc "za sprawowanie opieki". Podkreślić należy, że świadczenie to jest przyznawane wówczas, gdy wyczerpane zostały wszelkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. odpowiednio: współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ewentualne. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) - istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność tej opieki. Czynności takie jak: sprzątanie, gotowanie są tymi, które związane są prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Konieczność natomiast pomocy w czynnościach utrzymywania higieny, przygotowywaniu posiłków, czy innych czynności, wymaga poświęcenia czasu, ale nie w takim rozmiarze, że niweczy to całkowicie jakąkolwiek pracę skarżącego, nawet tą w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Prawo do przedmiotowego świadczenia może być przyznane tylko wówczas, gdy zaistniały wszystkie przewidziane ku temu przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozytywne przesłanki, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wykluczających przyznanie prawa do tego świadczenia.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przecież częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Czynności opiekuńcze wykonywane przez opiekuna musza być zatem tego rodzaju i obejmować taki zakres, że absorbują opiekuna w takim wymiarze, że nie jest on w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Takiego stanu rzeczy skarżący nie przedstawił organom, by mogły one w drodze określonych środków dowodowych ustalić, że stan faktyczny przedstawia się w niniejszej sprawie właśnie w taki sposób.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie można więc skutecznie postawić Kolegium (jak i organowi pierwszej instancji) zarzutu ani naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Nie można też Kolegium zarzucić naruszenia przepisów postępowania: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i sprzeniewierzenie się innym naczelny zasadom postępowania administracyjnego, które by skutkowały uchyleniem kontrolowanych decyzji.

Ratio legis pomocy społecznej, powtórnie podkreślić to należy, polega na jej subsydiarnym jej charakterze. To rodzina w pierwszym rzędzie zobowiązana jest do zapewnienia opieki najbliższym. Pomoc państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Tego aspektu w procesie wykładni, a co za tym idzie i stosowania przepisów, będącą tego konsekwencją, nie sposób pominąć. Z takim stanem rzeczy jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

Kolegium mogło więc, skorzystać z przyznanych mu kompetencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymać w mocy trafne i odpowiadające prawu rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. Również pełnomocnik z urzędu nie zdołał wykazać, w ocenie Sądu, takich uchybień w działaniu organów, podnosząc okoliczności, które mogłyby dać podstawę do stwierdzenia błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności dotyczącego oceny zakresu i charakteru czynności opiekuńczych w odniesieniu do stanu zdrowia matki skarżącej i jej samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym, które skutkowałyby koniecznością uchylenia kontrolowanych decyzji. Sąd nie uwzględnił więc argumentacji podniesionej w piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2024 r.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł, jak w sentencji wyroku.