Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 336/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113 ust. 1 pkt 3, art. 122, art. 127
journal: Dz.U. 1994 nr 27 poz 96
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi M.P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późno zm.), w związku z art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późno zrn.), po rozpoznaniu odwołania M.P. z dnia [...]r. od decyzji Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych z dnia [...] r., znak: [...], zakazującej Panu M.P. wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny przez okres dwóch lat, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych z dnia [...] r., znak: [...], w części dotyczącej okresu, na jaki zakazano M.P. wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny oraz orzekł okres zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, na jeden rok, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. Powyższa decyzja została wydana w związku z postępowaniem wyjaśniającym przyczyny zdarzenia z dnia [...] r. W wyniku tego postępowania Dyrektor Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późno zm.), dalej w skrócie: "P.g.g.", zakazał M.P. wykonywania czynności osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny przez okres dwóch lat, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r., w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez niego dyscypliny i porządku pracy, a w szczególności obowiązków określonych w § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.), w związku z pkt 4.12 instrukcji nr [...] - "A" S.A. KWK .B" "Obsługa rozdzielni 6 kV R-2" oraz pkt 4.6 i pkt 7.3.3 instrukcji nr [...] - "A" S.A. KWK .B" "Organizacja bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale [...] KWK .B'" z dnia [...] r. Naruszenie dyscypliny i porządku pracy i powołanych przepisów przez M.P. polegało na tym, że w dniu [...]r. w zakładzie górniczym "A" S.A. KWK .B" w Katowicach na zmianie "A", nadzorując prace w polu nr [...], wykonywane na pisemne polecenie nr [...]z dnia [...]r. przez zespół elektromonterów, zaakceptował, by prace te były kontynuowane niezgodnie z pisemnym poleceniem wykonania pracy (rozszerzony został zakres prac poza określony w poleceniu i zwiększono liczbę pracowników w zespole z dwóch do trzech osób), bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu, i polecił zespołowi elektromonterów, w skład którego wchodzili T.F. i J.M., wykonanie pracy w polu nr[...] tej rozdzielni bez uprzedniego zakończenia prac w polu nr [...] (pozostawiona przegroda izolacyjna wstawiona między otwarte styki odłącznika systemowego systemu II, użyta jako techniczny środek zabezpieczający, oraz otwarte drzwi od strony aparaturowej tego pola), zaś na zmianie "B" nakazał wykonywanie prac polegających na usunięciu zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, traktowanych, zgodnie z instrukcją nr [...], jako prace w warunkach szczególnego zagrożenia, bez wymaganego pisemnego polecenia wykonania prac, a w szczególności polecił kierującemu zespołem T.F. założenie osłony napędu wyłącznika mocy typu [...] w polu nr [...] bez zastosowania odpowiednich środków zabezpieczających (przy wyłączonych spod napięcia, lecz nieuziemionych urządzeniach). Nieprawidłowości te organ I instancji stwierdził, badając przyczyny i okoliczności wypadku śmiertelnego, zaistniałego w dniu [...] r., w "A" S.A. Kopalni Węgla Kamiennego "B" w K.

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie wskazując, iż w dniu [...]r. w KWK .B" na zmianie "A" nie nadzorował prac w polu nr [...] rozdzielni [...] kV. O godzinie 12.00 został telefonicznie poproszony o przybycie na szyb (...), by "służyć radą" przy usuwaniu awarii zasilania maszyny wyciągowej. Zatrudnieni przy usuwaniu awarii pracownicy zbyt słabo znali się na wyłącznikach zainstalowanych w rozdzielni. Dlatego też przy usuwaniu awarii sprawował jedynie rolę doradczą, polecenie pisemne natomiast nie dotyczyło jego. Decyzję o rozszerzeniu zakresu prac i zespołu pracowników podjął sztygar oddziałowy zmiany "A"; za zakończenie prac wykonywanych na polecenie pisemne odpowiedzialny jest kierujący zespołem, natomiast zmiany w poleceniu pisemnym może dokonać tylko poleceniodawca. Pozostawiona przegroda izolacyjna nie świadczy o niezakończeniu prac, lecz o ewentualnym niezlikwidowaniu miejsca pracy. Miejsce pracy w polu nr [...] zostało zlikwidowane, a przegrodę izolacyjną pozostawił dopuszczający w porozumieniu z odwołującym się. Miała ona zabezpieczyć niesprawne urządzenie przed załączeniem pod napięcie. Przepisy ogólne oraz instrukcja nr [...]precyzują warunki szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, natomiast nie precyzują warunków szczególnego zagrożenia. Dlatego też odwołujący się uznał, że na wykonywanie prac w polu nr [...] wystarczy polecenie ustne.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r., znak: [...]. W ocenie organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do uznania, że odwołujący, jako osoba średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej, w dniu [...]r. w KWK .B" na zmianie "A" i "B" nadzorował wykonywanie prac w sposób wyżej opisany, czym naruszył przepisy powołane w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych.

Na decyzję organu II instancji Pan M.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2008 r., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. W uzasadnieniu stwierdził, iż w odniesieniu do pierwszego zarzutu nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności, w jakim charakterze skarżący pełnił obowiązki na zmianie "A", czy był osobą nadzorującą naprawę w polu nr [...] rozdzielni, czy sztygar zmianowy W.L. był kompetentny do wyznaczenia skarżącego nadzorującym opisane w zarzucie prace, czy mógł to uczynić w formie ustnej, czy też powinien dokonać stosownego zapisu w poleceniu i z którym momentem można było uznać skarżącego za formalnie pełniącego funkcje nadzorującego; w kontekście powyższego i w odniesieniu do wymierzonej skarżącemu kary zakazania wykonywania czynności osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej, nie uzasadniono orzeczonego, maksymalnego wymiaru tej kary. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż prace w polu [...] powinny być wykonywane na polecenie pisemne.

Decyzją z dnia [...] r. organ II instancji, ponownie rozpoznając sprawę orzekł zakaz wykonywania przez M.P. czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na czas jednego roku, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Rozpoznając ponownie skargę M.P. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...]r. stwierdził nieważność tej decyzji, bowiem wydał ją w imieniu własnym Wiceprezes Wyższego Urzędu Górniczego, a nie Prezes tego Urzędu.

Organ II instancji, ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], orzekł zakaz wykonywania przez M.P. czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny od dnia [...] r. do dnia [...]r.

Na decyzję tę M.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., stwierdzając, iż: już w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Sąd uznał, że organy nadzoru górniczego wykazały naruszenie przez Pana M.P. obowiązków na zmianie "B"; w zakresie ustalenia naruszenia przez skarżącego określonych obowiązków na zmianie "A", organy nadzoru górniczego nie naruszyły ani prawa materialnego, ani procesowego; organy nadzoru górniczego, wydając decyzje w sprawie zakazu wykonywania określonych czynności przez skarżącego, zasadnie przyjęły, że strona dnia [...] r., wykonując pracę w czasie części zmiany "A" i na zmianie "B", naruszyła obowiązki wynikające z § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, w związku z pkt 4.12 instrukcji nr [...]- "A" S.A. KWK .B" "Obsługa rozdzielni 6 kV R-2" oraz pkt 4.6 instrukcji nr [...] - "A" S.A. KWK .B" "Organizacja bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale MED KWK "B'" z dnia [...] r., organ odwoławczy nie uzasadnił w sposób wyczerpujący wymiaru sankcji, a ponadto naruszył w tym zakresie zasadę dotyczącą zakazu reformationis in peius.

Organ II instancji rozpoznając sprawę po raz kolejny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że odwołujący się w dniu [...] r., w "A" S.A. KWK .B", na zmianie "A", około godziny 12.45, na wezwanie W.L. - sztygara zmianowego, pełniącego w tym dniu obowiązki sztygara oddziałowego - przejął nadzór nad pracami, wykonywanymi w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, na polecenie pisemne nr [...], wydane przez sztygara zmianowego oddziału [...]. W dniu [...]r. odwołujący się miał być zatrudniony na zmianie "B", rozpoczynającej się dla niego o godzinie 14.00. Po przekazaniu odwołującemu się prac przez sztygara L., do końca zmiany "A" w rozdzielni 6 kV R-2 zespół elektromonterów pod jego nadzorem wykonywał szereg czynności w celu naprawy wyłącznika mocy w polu nr [...]. Rozłączono m.in. cięgno pomiędzy stykiem ruchomym fazy L-3 a dźwignią napędu wyłącznika. Następnie zdemontowano szynę łączącą zejście szynowe z mostu szynowego łączącego odłączniki systemowe i przyłącze styku ruchomego fazy L-1, wobec faktu stwierdzenia uszkodzenia tej szyny. Wymienione prace wykonywano na polecenie ustne odwołującego się, przy braku sprzeciwu kierującego zespołem J.P., niezgodnie z pisemnym poleceniem nr [...]wykonywania pracy w polu nr [...], również bez dokonania odpowiednich zmian w pisemnym poleceniu.

Wobec braku możliwości naprawy wyłącznika mocy w polu nr [...], odwołujący się podjął decyzję o zakończeniu prac w tym polu i przystąpieniu do naprawy wyłącznika mocy w polu nr [...]. Prace w polu nr [...] zakończono, zdejmując dwa uziemiacze przenośne, pozostawiając przegrodę izolacyjną wstawioną między otwarte styki odłącznika systemowego systemu II oraz otwarte drzwi od strony aparaturowej tego pola. Po zdjęciu uziemiaczy przenośnych w polu nr [...] zamknięto drzwi od strony wyłącznika mocy tego pola.

Odwołujący się w dniu [...]r. przesłuchiwany w charakterze świadka zeznał, iż polecił: "wyjąć sworzeń mocowania styku ruchomego fazy L3 i fizycznie sprawdzić, czy napęd jest w stanie prawidłowo zamknąć styki wyłącznika oraz polecił F., żeby zdemontował uszkodzoną szynę". Zeznania te odwołujący się odwołał w trakcie rozprawy w dniu [...] r. w Wyższym Urzędzie Górniczym. W ocenie organu wykonywanie tych czynności w sposób opisany wyżej znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w materiale dowodowym. Z zeznań elektromontera T.F. z dnia [...]r. wynika, iż przed zakończeniem prac w polu nr [...] sztygar P. polecił zdemontować ułamaną szynę w fazie L-1. Taki przebieg zdarzeń potwierdzają zeznania elektromontera J.P. z dnia [...] r., który stwierdził, iż przybyły sztygar P. polecił elektromonterowi T.F. wymontować uszkodzoną szynę L-1. Z kolei słuchany w charakterze świadka w dniu [...] r. W.L. stwierdził, że sztygar P., w związku z posiadanym doświadczeniem, miał być doradcą technicznym przy prowadzonych pracach i prowadzić nad nimi nadzór.

W dniu [...] r. na zmianie "A" odwołujący się był osobą nadzorującą prace w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2. Odwołujący się nie pełnił funkcji nadzorującego w myśl pisemnego polecenia zgodnie rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 912) oraz instrukcją nr [...], ale na mocy ustnego polecenia służbowego sztygara zmianowego W.L., w oparciu o zasady wynikające z pkt 1.1 i 11.1 "Zakresu uprawnień obowiązków i odpowiedzialności" z dnia [...] r. Z przywołanych zeznań świadków oraz wskazanych przepisów prawa w ocenie organu wynika, że M. P. w dniu [...]r. na zmianie "A" w KWK .B" nadzorował prace w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, jako osoba dozoru ruchu. Art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. nie ogranicza naruszenia dyscypliny i porządku pracy do regulacji wymienionych w tej ustawie i przepisów wydanych na jej podstawie. Inne normy takie jak "Zakres uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności", mogą nakładać również obowiązki związane z organizacją i prowadzeniem pracy, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego lub środowiska, co wynika z § 10 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych. W ocenie organu przedstawiony odwołującemu zarzut, że w dniu [...] r. w zakładzie górniczym "A" S.A. KWK "B" w K., na zmianie "A", nadzorując prace w polu nr [...] wykonywane na pisemne polecenie nr [...]z dnia [...]r. przez zespół elektromonterów, zaakceptował, by prace te były kontynuowane niezgodnie z pisemnym poleceniem wykonania pracy (rozszerzony został zakres prac poza określony w poleceniu i zwiększono liczbę pracowników w zespole z dwóch do trzech osób), bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu, został postawiony słusznie. Takiej oceny tego zarzutu dokonał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 30 kwietnia 2010 r.

W orzeczeniu z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w sprawie wypadku śmiertelnego porażenia prądem elektrycznym, zaistniałego w "A" S.A. - Kopalnia Węgla Kamiennego "B" w dniu [...]r., stwierdził, że o godz. 14.00 odwołujący, pomimo że nie zakończono prac w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, wydał elektromonterom polecenie ustne przygotowania miejsca pracy i usunięcia zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr [...] . O niezakończeniu prac w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, a świadczyło o tym pozostawienie otwartych drzwi od strony aparaturowej pola nr [...] oraz nieusunięcie technicznych środków zabezpieczających, użytych do przygotowania miejsca pracy w tym polu, i brak udokumentowania w pisemnym poleceniu zakończenia pracy. Zgodnie z instrukcją nr [...]"Obsługa rozdzielni 6 kV R-2", na wykonywanie wskazanych prac, wymagane było pisemne polecenie, bowiem polegały one na wykonywaniu czynności w warunkach szczególnego zagrożenia. Prace te prowadzono do godz. 15.20 w obecności odwołującego się, a w ich trakcie odwołujący się m.in. wydał polecenie kierującemu zespołem założenia osłony napędu wyłącznika mocy bez nałożonych uziemiaczy przenośnych, a ich wykonywanie wymagało pisemnego polecenia. Zdaniem organu zarzut wykonywania w dniu [...]r., na zmianie ,,B", prac polegających na usunięciu zakłóceń pracy wyłącznika mocy w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2 na polecenie ustne odwołującego się znajduje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Organ odnośnie wskazanych kwestii powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Jako podstawę prawną dokonanej oceny stanu faktycznego wskazano § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, z którego wynika, że osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska. Zgodnie natomiast z § 13 ust. 5 rozporządzenia pracownicy powinni zapoznać się z treścią instrukcji, o których mowa w ust. 1 tj. instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla szczególnie niebezpiecznych stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zakładu górniczego], oraz wykonywać pracę zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie się z treścią instrukcji pracownicy potwierdzają na piśmie. Mająca zastosowanie w niniejszej sprawie Instrukcja nr [...]- "A" S.A. KWK "B" "Obsługa rozdzielni 6 kV R-2" z [...] r., w pkt 4.12 stanowi, że wszelkie prace, polegające na usuwaniu skutków awarii lub zakłóceń w pracy rozdzielni, należy wykonywać na polecenie osoby dozoru ruchu elektrycznego odpowiedzialnego za ruch urządzenia na danej zmianie, z zachowaniem zasad "Organizacji bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych w dziale MED KWK "B" w warunkach szczególnego zagrożenia." Przy czym chodzi tu o zasady organizacji bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych, określone w instrukcji nr [...]. Nie istniała odrębna dla działu MED KWK "B" instrukcja poza instrukcją nr [...]. Instrukcja nr [...]- "A" S.A. KWK "B" "Organizacja bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale MED KWK .B'" z dnia [...]r., w pkt 4.6 stanowi natomiast, że prace w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego powinny być wykonywane, przez co najmniej dwie osoby, na polecenie pisemne.

Opisany wyżej stan faktyczny, w związku z przywołanymi przepisami, w ocenie organu II instancji dawał podstawę do uznania, że zarzuty postawione odwołującemu się są słuszne i uzasadnione. M. P. w dniu [...]r. w "A" S.A. KWK "B" organizował i prowadził prace przy urządzeniach elektrycznych, prowadzonych w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego gdyż zaakceptował rozszerzony zakres prac i zwiększoną liczbę pracowników w zespole wykonującym prace na polecenie pisemne w polu nr[...] rozdzielni 6 kV R-2 bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu, czym naruszył § 10 pkt 1 i 13 ust. 5 cyt. rozporządzenia w zw. z pkt 4.12 cyt. instrukcji nr [...], oraz prowadził prace polegające na usunięciu zakłóceń w pracy wyłącznika mocy w polu nr [...] rozdzielni, traktowane zgodnie z instrukcją nr [...]jako prace w warunkach szczególnego zagrożenia, bez wymaganego pisemnego polecenia, czym naruszył § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 cyt. rozporządzenia w zw. z pkt 4.12 cyt. instrukcji nr [...]i pkt 4.6 instrukcji nr [...].

Dyscyplinę i porządek pracy w zakładzie górniczym w szczególności określają -cytowane wyżej § 10 pkt 1 i § 13 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych. Zarzuty postawione odwołującemu się znajdują pełne potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Prawidłowość ustaleń w tym zakresie, w odniesieniu do nieprawidłowości dotyczących wykonywania pracy przez odwołującego się w czasie części zmiany "A" i na zmianie ,,B", potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 30 czerwca 2008 r. oraz z dnia 30 kwietnia 2010 r. Za opisane wyżej naruszenie zasad art. 113 ust. 1 pkt 3 P.g.g. przewiduje 2 lata, jako maksymalny okres zakazu wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego. Orzekając w tym zakresie, organ II instancji miał na względzie, określoną wart. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.) w zw. z art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zasadę dotyczącą zakazu reformationis in peius oraz okoliczność, iż określony w decyzji z dnia [...]r. okres jednego roku zakazu wykonywania przez odwołującego określonych czynności stanowi górną granicę orzekania w tym zakresie.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Górniczego do Badań Kontrolnych Urządzeń Energomechanicznych w części dotyczącej okresu, na jaki zakazano odwołującemu się wykonywania określonych czynności, i uznał, że zakaz wykonywania czynności osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na okres jednego roku jest wystarczający i odpowiedni do stopnia naruszonych przez odwołującego się przepisów, dyscypliny i porządku pracy i rodzaju wykazanych nieprawidłowości. Organ II instancji kierował się dotychczasową niekaralnością skarżącego i jego dotychczasowym stosunkiem do pracy. Od dnia [...]r. do dnia [...]r. wobec odwołującego nie zastosowano kar porządkowych przewidzianych w Kodeksie pracy, zaś odwołujący się podnosił kwalifikacje zawodowe, uzyskując tytuły technika elektryka i inżyniera elektryka, awansował na stanowisko zastępcy sztygara oddziałowego oddziału [...]. Odwołujący cieszył się nieposzlakowaną opinią, jako osoba dozoru ruchu o wysokim poziomie etycznym. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego miał w szczególności na uwadze okoliczność, iż odwołujący się będąc pracownikiem podziemnego zakładu górniczego z ponad 20-letnim stażem, w dniu [...] r. organizował i prowadził prace przy urządzeniach elektrycznych, prowadzone w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, w sposób niezapewniający bezpieczeństwa pracowników i zakładu górniczego. Przy tego rodzaju pracach należy zwracać szczególną uwagę na przestrzeganie przepisów (także wewnątrzzakładowych, dla których podstawę opracowania stanowią przepisy powszechnie obowiązujące), mających na celu zapewnienie ich bezpiecznego wykonywania, wobec czego należy uznać zachowanie odwołującego się za wysoce naganne. Organ II instancji uwzględnił również stan świadomości i wolę odwołującego się, który był przekonany, że na prace, wykonywane w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2, wystarczające jest polecenie ustne, a tym samym błędnie sądził, iż nie narusza obowiązującej dyscypliny i porządku pracy, a w konsekwencji nie można postawić mu zarzutu winy umyślnej.

Jeśli chodzi natomiast o zaakceptowanie rozszerzonego zakresu prac i zwiększonej liczby pracowników w zespole wykonującym prace na polecenie pisemne w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2 bez wprowadzenia odpowiednich zmian w tym poleceniu, odwołujący przyznał, iż widział pisemne polecenie i wiedział, iż prace w polu nr [...] powinny być wykonywane przez dwie, a nie trzy osoby. Rozszerzenie zakresu prac i zwiększenie liczby pracowników tłumaczył podjęciem takiej decyzji przez przełożonego, sztygara W.L. na własną odpowiedzialność, co jednak świadczy, że miał świadomość, iż zwiększona liczba pracowników w zespole wykonującym prace w polu nr [...] rozdzielni 6 kV R-2 jest niezgodna z pisemnym poleceniem, a pomimo to, taką sytuację akceptował, również pod nieobecność przełożonego.

Mając na uwadze powyższe, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego doszedł do przekonania, że roczny zakaz wykonywania czynności osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny stanowi adekwatną sankcję i jest wystarczający dla wdrożenia u odwołującego poszanowania przepisów i ich przestrzegania w przyszłości.

W skardze z dnia [...]r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał na treść postanowienia z dnia w przedmiocie wszczęcia postępowania. W ocenie Skarżącego wskazanie w tym postanowieniu art. 122 dyskwalifikuje dalsze postępowanie organu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, a nadto odnośnie zarzutu powołania w postanowieniu z dnia treści art. 122 wskazał, iż nie ma on znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skargę należało oddalić jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).

Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż kwestie objęte niniejszym postępowaniem były już przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Sąd ten rozpoznając skargę w sprawie III SA/Gl 424/08 odniósł się obu zarzutów przedstawionych w zaskarżonej decyzji z dnia 30 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia prac w polu nr [...] rozdzielnika na polecenie pisemne, a obowiązek taki wynika wprost z pkt 4.6 instrukcji nr [...]Organizacji bezpiecznej pracy przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w dziale MED KWK "B". Instrukcja ta odnosi się do wszystkich urządzeń elektroenergetycznych, w tym do rozdzielni 6 kV R-2. Przepis ten wskazuje na obowiązek wykonywania, przez co najmniej dwie osoby na pisemne polecenie prac w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Rodzaj tej kategorii prac przykładowo wymieniono w pkt 4.7 instrukcji. Natomiast w instrukcji nr [...] Obsługi rozdzielni 6 kV R-2, w punkcie 4.1 wymienione zostały zagrożenia występujące podczas jej obsługi. W ocenie Sądu ocena dokonana przez organ odwoławczy jest zasadna, a prace w polu [...] powinny być wykonywane na pisemne polecenie. Odnośnie natomiast zarzutu zaakceptowania przez Skarżącego rozszerzenia zakresu prac i zwiększonej ilości pracowników wykonującej prace w polu [...]bez wprowadzenia odpowiednich zmian w poleceniu pisemnym Sąd przyjął, iż poczynione ustalenia nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej oceny charakteru podjętych przez niego obowiązków, a w szczególności czy był osoba nadzorującą naprawę w polu [...] i jakie uprawnienia w tym zakresie posiadł W.L. Celem wyjaśnienia tych kwestii Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Kwestie powyższe zostały objęte postępowaniem administracyjnym w wyniku, którego organ odwoławczy wydał decyzję z dnia [...]r. Z kolei ta decyzja była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie III SA/Gl 1569/09. W wyroku tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia natomiast wskazał, iż Sąd rozpoznając poprzednio sprawę uznał, iż organy wykazały naruszenie obowiązków na zmianie B, a ocenie w postępowaniu podlegały jedynie kwestie dotyczące naruszenia przepisów bezpieczeństwa pracy na zmianie A i to tylko w zakresie jaki został uprzednio przez Sąd określony. Dokonując tej oceny Sąd uznał, iż organy nadzoru dokonały prawidłowych ustaleń, że strona pełniła funkcję nadzoru w oparciu o zasady wynikające z pkt I.1 i II.1 "Zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności" z dnia 1 września 2003 r. Strona dokonywała, bowiem czynności na polecenie sztygara W.L., który pełnił obowiązku sztygara oddziałowego i mógł wydać takie polecenie zgodnie z jego "Zakresem uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności".

Nadto Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy w części nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. a dodatkowo naruszył zasadę reformationis in peius zwiększając wymiar kary ponad wcześniej orzeczony. Organ nie uzasadnił w sposób wyczerpujący, dlaczego orzeczono zakaz w wymiarze roku i dziewięciu miesięcy, dlaczego taki wymiar był adekwatny do rodzaju naruszenia porządku i dyscypliny pracy oraz stopnia zawinienia strony. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy wskazać na art. 153 P.p.s.a. i wynikające z tego przepisu związanie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oceną prawną wyrażoną w wydanych w tej sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2008r. i z dnia 30 kwietnia 2010 r. W judykaturze przyjmuje się, że ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji o określonej treści. W zakresie oceny prawnej mieści się wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie przepisów prawa zostało w konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu powołanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (wyrok NSA z dn.8.05.2008r. II FSK 297/07, orzeczenia.nsa). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd rozpoznając przedmiotową skargę jest związany oceną zarówno faktyczną jak i prawną przedstawioną w powołanych wyżej orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W szczególności należy wskazać na ustalenia faktyczne i prawne dotyczące przedstawionych Skarżącemu zarzutów i na aprobatę stanowiska organu odwoławczego ustalającego co do zasady odpowiedzialność Skarżącego w zakresie przedstawionych mu zarzutów oraz kwestie naruszenia zasad postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu podlega kwestia stopnia zawinienia pracownika mająca wpływ na rozmiar zakazu wykonywania czynności służbowych. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekł zakaz wykonywania przez Skarżącego czynności na stanowisku osoby średniego dozoru ruchu w specjalności elektrycznej w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na jeden rok, od dnia [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu przedstawiono rozważania co do stopnia zawinienia Skarżącego, jego dotychczasową niekaralność, stosunek do pracy, nieposzlakowaną opinię, podnoszenie kwalifikacji. Organ wskazał również rodzaj nieprawidłowości, których dopuścił się pracownik, stopień jego świadomości, co do sposobu wykonywania prac i przekonanie pracownika, że nie narusza obowiązującej dyscypliny i porządku pracy. Orzeczenie takie w ocenie Sądu nie narusza zasady reformationis in peius zawartą w art. 134 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. a sytuacja Skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do pierwotnie ustalonej w decyzji z dnia [...]r. stanowiącej górną granicę orzeczenia.

W skardze Skarżący wskazał na fakt powołania w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji z art. 113 ust 1 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze zakazującej wykonywania czynności osoby średniego dozoru ruchu specjalności elektrycznej w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 122 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy oraz w związku z § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2008 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz.U. z 2006r. nr 124,poz.863), wskazując, iż stoi ono w sprzeczności z podstawą prawną wskazaną w zaskarżonej decyzji. Zawiadomienie to zostało sporządzone na podstawie art. 61 § 1 i 4 K.p.a. Przepis ten w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego zarówno z urzędu lub na żądanie jednej ze stron nakazuje organowi wszczynającemu to postępowanie zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W niniejszej sprawie oznacza to tylko tyle, iż organ miał obowiązek wskazać Skarżącemu, że wszczął postępowanie oraz wyjaśnił jaki jest jego zakres. Samo sporządzenie i doręczenie zawiadomienia nie przesądza o odpowiedzialności zawodowej pracownika oraz o rozmiarze zakazu wykonywania czynności. O kwestia tych bowiem przesądza dopiero wydana w trybie art. 104 K.p.a. decyzja. W decyzji organ ja wydający zobowiązany jest do szczegółowego określenia przesłanek w oparciu, o które ją wydano oraz ich uzasadnienia co bezpośrednio wynika z dyspozycji art. 107 § 1 i 3 K.p.a.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów zawartych w skardze i oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).