Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 551/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 12, ar. 187 par. 1, art. 188, art. 191
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant: Starszy asystent sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 maja 2022 r., nr 2201-IOA.4246.17.2022.8 w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego R. S. kwotę 7.400 (siedem tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 maja 2022 r. (nr 2201-IOA.4246.17.2022.8) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej jako: "o.p") oraz art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 3-5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 pkt 1, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm. - dalej jako: "u.g.h.") – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 11 lutego 2022 r. (znak 328000-COP.4246.197.2021.11.AD), którą nałożono na R. S. (dalej zwanego także "stroną" lub "skarżącym") karę pieniężną w wysokości 200.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach: ULTIMATE nr ([...]) i KAJOT nr ([...]) bez koncesji w lokalu [...] zlokalizowanym w K. przy ul. [...].

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu 2 października 2017 r. Funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni przeprowadzili w lokalu [...] zlokalizowanym w K. przy ul. [...] kontrolę przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, a także zgodność tej działalności ze zgłoszeniem, udzieloną koncesją lub zezwoleniem zatwierdzonym regulaminem.

Kontrolujący ustalili, że w przedmiotowym lokalu urządzane są gry hazardowe na automatach: ULTIMATE (nr [...],[...]), KAJOT (nr [...],[...]), które są urządzeniami elektronicznymi (na wskazanych automatach gry były prowadzone o wygrane rzeczowe oraz zawierały element losowości). W trakcie kontroli ustalono, że wyżej wskazane automaty nie posiadały oznaczeń związanych z wydaniem dla nich poświadczeń rejestracji oraz stosownych zezwoleń na urządzanie gier. Kontrolujący podczas eksperymentu odtworzenia gry stwierdzili, że gry na urządzeniach organizowane były o wygrane rzeczowe w postaci uzyskanych na automatach punktów. Ponadto gry zawierały element losowości (za losowość gier odpowiada ich oprogramowanie, które pełni m.in. funkcję generatora pseudolosowego o zadanych prawdopodobieństwach wygranej, a wygrana w postaci punktów kredytowych zależy wyłącznie od rachunku prawdopodobieństwa). Zasilona kwota pieniędzy zamieniana była na odpowiednią ilość punktów. Efektywność grającego na automatach ograniczała się jedynie do wyboru gry, ustawienia stawki, a następnie do uruchomienia danej gry poprzez naciśnięcie przycisku startującego. Dalszy przebieg gier był już całkowicie niezależny od grającego, bębny zatrzymywały się samoczynnie w przypadkowej konfiguracji. W trakcie kontroli stwierdzono, że automaty wyposażone były m.in. w akceptory banknotów, wrzutniki monet, rynnę na monety.

Organ I instancji uznał, że gry na kontrolowanych automatach są grami określonymi w art. 2 ust. 3-4 u.g.h., natomiast nieokazanie koncesji lub zezwolenia na urządzanie gier oraz regulaminu gry naruszyło art. 6 ust. 1 u.g.h.

Następnie organ I instancji wskazał, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega m.in. urządzający gry hazardowe, w tym gry na automatach, bez koncesji. Pojęcie "urządzanie gier" czy "urządzający gry", które występują w u.g.h. nie posiadają definicji ustawowej, co oznacza konieczność ich wykładni z uwzględnieniem ich językowego rozumienia. Pojęcie "urządzanie" stanowi synonim takich pojęć jak "utworzyć, uporządkować, zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście zwrot "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności zmierzających do zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w znaczeniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Urządzanie gier na automatach będzie więc oznaczało zespół czynności podjętych w celu umożliwienia potencjalnym graczom rozegranie gry na automacie. W praktyce działalność taka obejmuje w szczególności aktywne zachowania polegające na:

1. zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń;

2. przystosowaniu tego miejsca do danego rodzaju działalności;

3. umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy;

4. utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie;

5. wypłacaniu wygranych (w stosunku do automatów o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.);

6. zatrudnieniu odpowiedniego przeszkolonego personelu (ewentualnie jego przeszkolenie).

Podmiot podejmujący takie działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.

Organ stwierdził, że R. S. podczas przesłuchania w dniu kontroli (2 października 2017 r.) zeznał, że jest właścicielem lokalu w K. przy ul. [...] oraz że jedną część lokalu wynajmuje Spółce R., która w swojej części prowadzi działalność lombardową. Drugą część lokalu wynajmuje firmie z L., której nazwy nie pamięta. Wskazał, że dane te oraz dane właściciela automatów znajdują się na umowie oraz, że nie wie kto obsługuje te automaty i do kogo należą. Następnie zeznał, że lokal ten został kupiony przez firmę PHU M. S. i został wynajęty dwóm firmom, które wcześniej świadek wymienił. R. S. zeznał, że umowy najmu podpisał jako kierownik zakładu PHU S. M.

Organ I instancji stwierdził, że nie daje wiary powyższym zeznaniom R. S., gdyż są sprzeczne w zakresie właściciela lokalu.

W ocenie organu fakt, że R. S. w dniu 5 października 2017 r. wniósł o sporządzenie i doręczenie jemu postanowienia Sądu lub Prokuratora o zatwierdzeniu zatrzymanych w dniu 2 października 2017 r. automatów: ULTIMATE, BLACK HORSE, KAJOT - świadczy o tym że jest on dysponentem kontrolowanych automatów. Ponadto organ podkreślił, że D. W. - pracownik lokalu - dwukrotnie przesłuchany w charakterze świadka, tj. 2 października 2017 r. i 13 marca 2019 r. zeznał, że zatrudnił go R. S. Świadek zeznał też: "(...) w razie czego mam do niego dzwonić. Mam do niego dzwonić w przypadku wygranych. (...)". Podczas kontroli w dniu 2 października 2017 r. D. W. telefonicznie poinformował R. S. o kontroli w lokalu, w rezultacie czego R. S. przyjechał do lokalu i uczestniczył w czynnościach kontrolnych.

Zdaniem organu I instancji R. S. aktywnie uczestniczył w realizacji przedsięwzięcia polegającego na urządzaniu gier na automatach znajdujących się w lokalu w K. przy ul. [...], gdyż eksploatował automaty do gier, umożliwił dostęp do automatów graczom, umożliwiał ich sprawne funkcjonowanie oraz zatrudnił pracownika, który je nadzorował.

Odnosząc się do zarzutów strony odnoszących się do zgromadzonego materiału dowodowego, naruszenia prawa strony do udział w przeprowadzonych dowodach z zeznań świadków, możliwości zadawania pytań przesłuchiwanym świadkom i składnia wyjaśnień, organ wskazał, że świadek D. W. przesłuchiwany był w postępowaniu karnoskarbowym i z tego powodu strona nie miała prawa zadawania pytań świadkowi, natomiast mogła złożyć wyjaśnienia podczas przesłuchania w trakcie kontroli w dniu 2 października 2017 r.

W ocenie organu twierdzenie, że w dniu kontroli strona nie była posiadaczem zależnym lokalu położonego w K. przy ul. [...], nie ma znaczenia w sprawie, bowiem zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż R. S. w dniu 2 października 2017 r. w lokalu tym urządzał gry bez koncesji na automatach: ULTIMATE i KAJOT.

Odnośnie zarzutu wyłączenia postanowienie z dnia 10 stycznia 2022 r. o jawności protokołów z przesłuchania świadka D. W. organ wskazał, że dokumenty te zostały wyłączone w części, gdyż ujawnienie wyłączonych danych mogłoby narazić na szkodę interesy świadka. Dane te wykraczają poza stan sprawy strony, nie pozostają z nią w ścisłym związku. Ponadto w interesie publicznym w rozumieniu art. 179 o.p. jest ochrona danych podmiotu innego niż strona w trakcie prowadzonego postępowania wobec określonego podmiotu. Strona na każdym etapie prowadzonego postępowania miała zapewnioną możliwość czynnego udziału. Pełnomocnik strony w dniu 1 lutego 2022 r. nie stawił się w urzędzie, by zapoznać się z aktami przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze w ocenie organu I instancji nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że R. S. urządzał gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. w kontrolowanym lokalu na automatach: ULTIMATE nr ([...],[...]), KAJOT nr ([...],[...]) i na podstawie art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a/ u.g.h. w związku z art. 91 o.p. podlega karze pieniężnej w wysokości 200.000 zł (dwa automaty x 100.000 zł za automat).

R. S. odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc zarzuty naruszenia:

1) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, w tym brak działania organu podatkowego na podstawie przepisów prawa, w sposób niebudzący zaufania do organów państwa oraz nie mający na celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto powierzchowną, wybiórczą analizę zebranego materiału dowodowego, w tym wyłącznie dowodów, które służyły udowodnieniu przyjętej przez organy podatkowe tezie;

2) art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 o.p. poprzez uniemożliwienie podatnikowi czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

3) art. 187 § 1 w zw. z art. 122, art. 191, art. 193 § 1 i art. 180 § 1 o.p. poprzez brak zebrania materiału dowodowego w całości, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, analizy stanu faktycznego i prawnego, co skutkowało powierzchowną i wybiórczą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wyłącznie dowodów, które służyły udowodnieniu przyjętej przez organ podatkowy tezie, że R. S. był posiadaczem zależnym lokalu przy ul. [...],[...] K., w którym w dniu 2 października 2017 r. znajdowały się dwa niezarejestrowane automaty do gier;

4) art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. poprzez błędne założenie i błędne przyjęcie, że R. S. był posiadaczem zależnym lokalu przy ul. [...] w K., w którym w dniu 2 października 2017 r. znajdowały się dwa niezarejestrowane automaty do gier.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał w pierwszej kolejności, że nieuprawnione są zarzuty strony dotyczące naruszenia procedury postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. W sprawie tej - wbrew poglądom strony - zaistniały uzasadnione okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania w celu wymierzenia kary, czego dowodzą ustalenia kontroli. Natomiast wydanie decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania, w ramach którego zebrano wystarczający materiał dowodowy dla dokonania oceny prawnej na gruncie art. 191, art. 180, art. 187 § 1, art. 188 o.p. oraz obowiązujących przepisów prawa materialnego.

Materiał dowodowy istotny dla sprawy gromadzony był od momentu przeprowadzenia kontroli. Akta sprawy zawierają zarówno dokumentację zgromadzoną w toku kontroli, jak i w toku postępowania karno-skarbowego w postaci m.in. eksperymentów, oględzin automatów, jak i zeznań świadków. Treść tej dokumentacji rozstrzyga o istocie tej sprawy. Wynikająca z art. 180 o.p. zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy potwierdza zasadność dopuszczenia jako dowodu w tej sprawie eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celno-skarbowych.

Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 181 o.p materiał dowodowy w sprawie zebrany w toku postępowań podatkowych i karnych został wykorzystany na podstawie prawa i w granicach prawa. Wbrew przekonaniu strony miała ona umożliwiony czynny udział w postępowaniu. Pismami z dnia 10 stycznia 2022 r. oraz z dnia 29 kwietnia 2022 r. umożliwiono stronie prawo do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, zatem strona miała możliwość wypowiedzenia się w zakresie dowodów uzyskanych w postępowaniu bez jej udziału Pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. strona wypowiedziała się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Organ odwoławczy zaznaczył także, że zgłoszenie wniosków dowodowych, w tym z przesłuchania świadków, nie oznacza konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia przez organ podatkowy. Dla uwzględnienia takiego wniosku konieczne jest, aby ustalenia dokonane na jego podstawie mogły mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Uzyskany w tej sprawie materiał dowodowy wykazywał, że R. S. swoim działaniem wyczerpał dyspozycję art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.g.h. w brzmieniu obowiązującym po 1 kwietnia 2017 r., co ma istotne znaczenie dla wysokości kary przewidzianej ustawowo za tenże czyn. Organ wskazał przy tym na "zakaz orzekania o karze nieprzewidywanej w ustawie w dacie popełnienia czynu wynikający z art. 2 Konstytucji RP" i uznał za zasadne zastosowanie przepisów u.g.h. obowiązujących w dacie przeprowadzenia kontroli (tj. 2 października 2017 r.) oraz przytoczył stosowne regulacje prawne w tym zakresie.

Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podniesiony w odwołaniu, jak i w piśmie z dnia 11 maja 2022 r., zarzut dotyczący uznania R. S. za posiadacza zależnego lokalu zlokalizowanego w K. przy ul. [...], gdy kara pieniężna została nałożona z tytułu urządzania gier hazardowych na 2 automatach w lokalu [...] przy ul. [...] w K., jest nieuprawniony i świadczy o braku znajomości stanu faktycznego sprawy. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy zasadnie - w świetle wykładni przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. - wymierzono R. S. karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych.

W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 2 października 2017 r. kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, funkcjonariusze Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w lokalu [...] w K. przy ul. [...] ujawnili m.in. 3 automaty do gry, które były włączone i gotowe do gry. Jeden z automatów nie przyjmował pieniędzy i nie przeprowadzono na nim odtworzenia gry. Opisane w protokole z dnia 2 października 2017 r. oględziny zewnętrzne wskazywały na uzasadnione podejrzenie, że mogą to być automaty do gier w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h. Kontrolującym nie okazano koncesji ani zezwolenia na urządzanie gier.

W wyniku przeprowadzonego na automatach eksperymentu ustalono, że: 1/ aby rozegrać grę, automaty należy zasilić środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptora monet lub banknotów, co oznacza, że gry na nich urządzane mają charakter komercyjny; 2/ urządzenia nie posiadały oznaczeń związanych z wydaniem dla nich poświadczeń rejestracji ani księgi eksploatacji urządzeń; 3/ przebieg gry miał charakter losowy (za losowość odpowiada oprogramowanie), uzyskiwane wyniki gry były nieprzewidywalne, niezależne od woli i zręczności grającego, a wygrana zależała wyłącznie od rachunku prawdopodobieństwa; 4/ gry na urządzeniach prowadzone były o wygrane rzeczowe.

Organ odwoławczy zaznaczył, że nie jest kwestionowane w sprawie, że R. S. w dniu kontroli nie posiadał koncesji na działalność w zakresie gier, wymaganej stosowanie do art. 3 w zw. z art. 6 ust u.g.h. Niesporna jest również kwestia, czy w niniejszej sprawie urządzenia nie były certyfikowane i prawidłowo zostały zakwalifikowane przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni jako oferujące gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust.3 i 5 u.g.h. oraz czy organ prawidłowo w tym względzie uznał ich losowy charakter.

Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na zeznania pracownika lokalu D. W., przesłuchanego w dniu 2 października 2017 r. oraz w dniu 13 marca 2019 r., jak i na zeznania R. S. przesłuchanego w dniu kontroli - 2 października 2017 r. D. W. zeznał, że do pracy zatrudnił go R. S., oraz że: "(...) w razie czego mam do niego dzwonić. Mam do niego dzwonić w przypadkach wygranych (...) Automaty są ciągle włączone (...). Dodatkowo zeznał, iż posiadał klucze do lokalu (lokal osobiście otwierał i zamykał) oraz że w dniu 2 października 2017 r. telefonicznie poinformował R. S. o kontroli przeprowadzonej w przedmiotowym lokalu.

Natomiast przesłuchany R. S. zeznał, że jest właścicielem lokalu w K. przy ul. [...]. Lokal ten wynajął dwóm firmom: R. oraz firmie z L., której nazwy nie pamięta. Wskazał, że nie wie kto obsługuje automaty i do kogo one należą oraz że lokal ten został kupiony przez firmę PHU M. S. i został wynajęty dwóm firmom, które wcześniej wymienił, a umowy te podpisał jako kierownik zakładu PHU S. M.

Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom R. S. o tym że nie wie kto obsługuje automaty i do kogo one należą, gdyż przeczy temu jego pismo z dnia 5 października 2017 r. skierowane do Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni, w którym - w związku z wydaniem w dniu 2 października 2017 r. trzech automatów do gier: ULTIMATE, BLACK HORSE i KAJOT - wnosił o sporządzenie i doręczenie postanowienia Sądu lub Prokuratora o zatwierdzeniu zatrzymania. Zdaniem organu odwoławczego takie działanie strony potwierdza, iż był on dysponentem wskazanych automatów do gry.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego fakt, że pracownik D. W. zatrudniony przez stronę w lokalu w K. przy ul. [...] został poinstruowany, aby dzwonić do R. S. w przypadku wygranych na automatach, świadczy o tym że strona aktywnie uczestniczyła w organizowaniu gier hazardowych, wobec czego należy uznać właśnie R. S. za urządzającego nielegalne gry hazardowe w przedmiotowym lokalu w myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że w zadaniach Służby Celno-Skarbowej mieści się wykonywanie całościowej kontroli w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiegła w myśl przepisów działu V ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, a w jej ramach funkcjonariusze byli uprawnieni do podjęcia określonych czynności. Przeprowadzone w trakcie kontroli oględziny zewnętrzne przedmiotowych automatów doprowadziły do jednoznacznego wniosku, że były one urządzeniami elektronicznymi (komputerowymi). Przeprowadzone na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS czynności kontrolne dały jednoznaczne podstawy do stwierdzenia, że gry urządzane na automatach znajdujących się w lokalu [...] przy ul. [...] w K., były grami o charakterze losowym o wygrane rzeczowe i urządzane były w myśl definicji art. 2 ust 3 i 4 u.g.h., a powyższe stanowisko potwierdza protokół kontroli.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że R. S.:

1) był urządzającym gry na automatach w kontrolowanej lokalizacji, nieposiadającym koncesji na prowadzenie kasyna gry wymaganego na podstawie art. 6 ust. 1 u.g.h.;

2) był dysponentem przedmiotowych urządzeń, które umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust.3-5 u.g.h.;

3) zorganizował odpowiednie miejsce, w którym utrzymywał automaty w stanie stałej gotowości, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie poprzez ich podłączenie do sieci elektrycznej;

4) zatrudnił odpowiedni personel tj. D. W., który kontaktował się z nim w razie wygranych na spornych automatach.

Mając powyższe na uwadze - w ocenie organu odwoławczego - organ I instancji zasadnie uznał R. S. za urządzającego gry na automatach bez koncesji, w lokalu [...] przy ul. [...] w K., za co prawidłowo wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 200.000 zł.

R. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, to jest:

1) art. 89 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący był "urządzającym gry" na automatach poza kasynem gry, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący podnajął cały lokal osobom trzecim i nigdy nie brał aktywnego udziału w zakresie eksploatacji automatów, jak również nie zawierał z właścicielem automatów lub innym podmiotem porozumienia gospodarczego, dotyczącego urządzania gier na automatach, co wyklucza uznanie skarżącego za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt. 1, 3 i 4 u.g.h.;

2) art. 2 ust. 3-5 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt. 1, 3, 4 i ust. 2 pkt. 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że zatrzymane w niniejszej sprawie urządzenia spełniają przesłanki umożliwiające zastosowanie przepisów ww. ustawy;

- naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść decyzji, to jest:

1) art. 197 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego i stwierdzenie wymagających wiadomości specjalnych, okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. okoliczności dotyczących charakteru urządzeń ULTIMATE nr ([...]) i KAJOT nr ([...]), jedynie w oparciu o spostrzeżenia funkcjonariuszy celno-skarbowych w sytuacji, gdy stwierdzenie ww. okoliczności mogło nastąpić wyłącznie w oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego powołanego w ramach toczącego się postępowania;

2) art. 121 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 181, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 91 u.g.h., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu i ich wybiórczą ocenę, zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący wykonywał czynności urządzania gier, które zgodnie z art. 89 u.g.h. mogą prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej;

3) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący R. S. był urządzającym gry hazardowe w lokalu położonym przy ul. [...], gdy tymczasem z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżący nie był właścicielem automatów znajdujących w lokalu, nie wiedział do kogo należą przedmiotowe automaty, a lokal przy ul. [...] został wynajęty dwóm innym podmiotom: R. oraz firmie z L., co skutkowało błędnym nałożeniem dla skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy R. S. nie był urządzającym gry hazardowe, nie zawierał także porozumienia gospodarczego z właścicielem automatów;

4) art. 181, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 91 u.g.h., poprzez bezpodstawne uznanie za wiarygodne zeznań świadka D. W., pomimo tego, że treść zeznań świadka była sprzeczna z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym i nie zasługiwała na uwzględnienie;

5) art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 o.p. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności niepowiadomienie skarżącego o przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków, a co za tym idzie uniemożliwienia skarżącemu zadawania pytań i czynnego udziału w postępowaniu;

7) art. 233 § 1 pkt 1 lit. a/ o.p. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania lub umorzenia postępowania.

Skarżący zwrócił uwagę, że nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności administracyjnej, gdyż cały lokal został przez niego podnajęty osobom trzecim, w tym część lokalu, w której znajdowały się automaty. W myśl art. 89 ust. 1 pkt. 4 u.g.h. karze pieniężnej podlega posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że lokal został wynajęty dwóm podmiotom: R. oraz firmie z L. Wadliwie zatem organy prowadzące sprawy pominęły tą okoliczność i przypisały status urządzającego skarżącemu, w sytuacji gdy podnajął on część lokalu, w którym znajdowały się automaty osobie trzeciej. A zatem wyodrębnioną częścią lokalu, w której zlokalizowane były urządzenia, skarżący nie władał jako posiadacz samoistny ani zależny. Wprawdzie przepisy u.g.h. nie definiują pojęcia "lokalu", jednak niewątpliwie poprzez odwołanie się tu do uregulowań prawa cywilnego, lokal jest "rzeczą", a zatem budynkiem lub wyodrębnioną fizycznie (przegrodami budowlanym) jego częścią. Podnajęcie zatem lokalu, w którym znajdowały się urządzenia do gier, oznacza, że skarżący nie był jego posiadaczem zależnym. Zdaniem skarżącego taki stan rzeczy w zakresie podnajęcia lokalu eliminuje odpowiedzialność z art. 89 u.g.h., gdyż lokal, w którym znajdowały się urządzenia nie był w posiadaniu samoistnym ani zależnym skarżącego lecz był oddany w posiadanie zależne na rzecz właściciela automatów. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w toku prowadzonego postępowania organy nie wykazały aby pomiędzy skarżącym, a podmiotem posiadającym automaty (zarządzającym częścią lokalu, w którym znajdowały się urządzenia do gier) istniała jakakolwiek umowa o współpracy gospodarczej. Ponadto, skarżący nie miał możliwości dostępu do urządzeń.

Z zeznań R. S. wynika, że nie wie kto obsługuje automaty znajdujące się w lokalu. Lokal w całości został podnajęty osobom trzecim, których danych nie pamiętał, ale znajdowały się one na zawartych umowach najmu. Sprzeczne natomiast z tymi zeznaniami są zeznania świadka D. W. (pracownika lokalu), który rzekomo miał być zatrudniony przez skarżącego. R. S. nie mógł zatrudniać świadka, gdyż - jak to zostało już wskazane - w tym czasie oddał lokal w posiadanie zależne innym podmiotom. W ocenie skarżącego organy wadliwie uznały, że ww. zeznania są wiarygodne, w sytuacji gdy stoją one w sprzeczności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pomiędzy skarżącym a właścicielem automatów zawiązało się jakakolwiek porozumienie biznesowe polegające na czerpaniu korzyści z eksploatacji urządzeń do gier. Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 4538/16). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby pomiędzy skarżącym i jakimkolwiek innym podmiotem zostało zawarte formalne lub nieformalne porozumienie gospodarcze, co wyklucza możliwość - także w oparciu o tą przesłankę - przypisania skarżącemu statusu urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W sprawie organy naruszyły zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 o.p.), gdyż nie uniemożliwiły skarżącemu udziału w przesłuchaniu świadka D. W. Nie można zatem zgodzić się z stanowiskiem organu odwoławczego, zgodnie z którym czynny udział skarżącego w postępowaniu zapewniony został poprzez możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem brak powtórnego przesłuchania w toczącym się postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skutkuje tym, że prawo skarżącego do wypowiedzenia się staje się instytucją iluzoryczną, a nie realną (por. wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r., C-189/18).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonych decyzji, Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu.

Materialnoprawną podstawą orzeczenia przez organy w zaskarżonych decyzjach o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej był - obowiązujący w dniu przeprowadzonej kontroli, tj. 2 października 2017 r. - przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm. - dalej w skrócie "u.g.h."), zgodnie z którym karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

Zgodnie z art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - powoływanej dalej jako "o.p."), chyba że ustawa stanowi inaczej. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że odesłanie w powyższym przepisie do regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że w postępowaniach dotyczących nakładania kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych zastosowanie mają zasady określone w przepisach o.p. i przepisy tej ustawy w zakresie w niej uregulowanym.

Zdaniem Sądu w rozpoznającym sprawę składzie zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że do zidentyfikowania charakteru ujawnionych w wyniku kontroli automatów do gier wystarczające było oparcie się na tych dowodach, które zostały zgromadzone w sprawie. Z oględzin i doświadczeń, z których wnioski znalazły swoje odzwierciedlenie w sporządzonym protokole kontroli wynika, że gra na automatach, których legalność została przez organ zakwestionowana, miała charakter komercyjny (udział w grze był odpłatny). W wyniku gier przeprowadzonych na tym urządzeniu uzyskano wygrane rzeczowe w postaci dodatkowych punktów, za które następnie rozegrano kolejne gry bez konieczności wnoszenia opłat za grę. Z dokonanych ustaleń wynika również, że przebieg gry miał charakter losowy, gdyż uzyskiwane wyniki gry były nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego. Mając powyższe na względzie należy zgodzić się z organami, że gry urządzane na spornych automatach (tj. ULTIMATE nr [...] i KAJOT nr [...]), zlokalizowanych w lokalu [...] znajdującym się w K. przy ul. [...], wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h., tj. były grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane rzeczowe, zawierającymi element losowości.

Do stwierdzenia powyższych okoliczności nie było przy tym konieczne posiłkowanie się dowodem z opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu wymagane jest bowiem w sytuacji, gdy zachodzi konieczność skorzystania z wiedzy specjalistycznej, która wykracza poza wiedzę dostępną pracownikom organu prowadzącego postępowanie. W ocenie Sądu do stwierdzenia czy znajdujące się w lokalu urządzenia umożliwiały prowadzenie gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. wystarczające było doświadczenie przeprowadzenia gry, które pozwoliło na poznanie jej zasad i dokonanie oceny, czy zawiera ona element losowości. Ta okoliczność została stwierdzona w trakcie eksperymentu, a ustalenie jej możliwe było już w oparciu o obserwację zasad gry, z których wynikało, że po naciśnięciu przycisku startującego grę dochodziło do wprawienia w ruch wirtualnych bębnów losujących, na których zatrzymanie gracz nie miał żadnego wpływu, podobnie jak nie miał wpływu na układ symboli graficznych na bębnach. W związku z tym podniesiony przez stronę w tym zakresie zarzut oparcia wydanej decyzji na niewystarczającym materiale dowodowym należy uznać za nieskuteczny.

Sąd podziela także stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1020/21), co do tego, że uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), warunkującym uprawnienie do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie jest samo stwierdzenie przez funkcjonariuszy celno-skarbowych organizowania gier na automatach w lokalu, który nie spełnia ustawowych wymogów niezbędnych dla urządzania gier hazardowych. Taki zatem uzasadniony przypadek wystąpił w rozpatrywanej sprawie.

Skarga zasługiwała jednak na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o.p., dotyczących postępowania dowodowego prowadzonego przez organy administracji.

Zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 187 § 1 o.p. stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 188 o.p. żądanie strony, dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że na skarżącego nałożono wysoką karę pieniężną, opierając się w istotnym zakresie na zeznaniach świadka, złożonych w postępowaniu karnoskarbowym. Oczywiście przeprowadzenie takich dowodów jest w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów o.p. dopuszczalne, jednakże dokonując swobodnej oceny tego rodzaju dowodów, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 191 o.p., organy winny uwzględniać brak ich waloru bezpośredniości. Prowadzi to do wniosku, że jeśli nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia oraz dla oceny dowodów z punktu widzenia ich wiarygodności mogą być jednoznacznie wyprowadzone z zeznań złożonych przez świadków w postępowaniu karnoskarbowym, dowód taki powinien zostać przeprowadzony ponownie w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 352/22).

Taka sytuacja, zdaniem sądu, wystąpiła w postępowaniu w rozpoznawanej sprawie.

Zaznaczenia wymaga, że materiał dowodowy, w oparciu o który organy dokonały ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, tj. nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej jako na osobę urządzającą w dniu 2 października 2017 r. w lokalu znajdującym się w K. przy ul. [...] gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - to dowody uzyskane (przeprowadzone) podczas kontroli i w toku postępowania karnoskarbowego, dopuszczone przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni postanowieniem z dnia 10 stycznia 2022 r. (nr [...]), a mianowicie: protokół z kontroli urządzania gier na automatach z dnia 2 października 2017 r., protokół oględzin urządzenia z dnia 2 października 2017 r., protokół z przesłuchania świadka – R. S. w dniu 2 października 2017 r. oraz przesłuchania świadka D. W. w dniu 2 października 2017 r. oraz 13 marca 2019 r., a także wniosek R. S. z dnia 5 października 2017 r. o sporządzenie i doręczenie postanowienia o zatwierdzeniu zatrzymania wskazanych automatów do gry.

W oparciu zatem o ww. dowody, a w szczególności na podstawie zeznań D. W. oraz wniosku R. S. o sporządzenie i doręczenie mu postanowienia o zatwierdzeniu zatrzymania wskazanych automatów do gry – odmawiając zupełnie wiary dowodowej zeznaniom skarżącego ("gdyż są sprzeczne w zakresie właściciela lokalu") – organy celno-skarbowe doszły w niniejszej sprawie do wniosku, że to skarżący we wskazanym miejscu był podmiotem urządzającym gry na wskazanych automatach i orzekły o nałożeniu na niego kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł.

W ocenie Sądu konstatacja taka jest przedwczesna. Przede wszystkim w ocenie Sądu nie sposób pominąć wyjaśnień R. S. złożonych w ramach przesłuchania go w dniu 2 października 2017 r. z uwagi tylko na sygnalizowaną przez organy sprzeczność tych zeznań w zakresie właściciela lokalu położonego w K. przy ul. [...]. Jak już zostało to zaakcentowane powyżej, to na organach prowadzących postępowanie w sprawie wymierzenia kary określonej w art. 89 u.g.h. ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, co przekłada się na konieczność wyczerpującego zebrania a następnie rozpatrzenia całego istotnego z punktu widzenia rozstrzyganej sprawy materiału dowodowego (art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p.). Jeżeli zatem organy celno-skarbowe – co zresztą jest słuszne – zwróciły uwagę na sprzeczność zeznań skarżącego złożonych podczas kontroli w dniu 2 października 2017 r. (skarżący na wstępie zeznań stwierdza: "Właścicielem lokalu przy ul. [...] jestem ja", a następnie wskazuje: "Jak już wcześniej powiedziałem lokal ten został kupiony przez firmę PHU M. S., a następnie został wynajęty tym dwóm firmom, o których wcześniej wspominałem, a ja jako kierownik zakładu PHU S. M. podpisywałem te umowy z dwoma firmami, w tym z firmą z L. Mam upoważnienie od firmy PHU S. M. na zawieranie umów"), to ich rolą w niniejszym postępowaniu winno być podjęcie kroków mających na celu wyjaśnienie tych sprzeczności poprzez wezwanie skarżącego do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Całkowita dyskwalifikacja złożonych przez skarżącego zeznań w dniu 2 października 2017 r. z opisanego powodu, a w konsekwencji zignorowanie kwestii przeprowadzenia ustaleń faktycznych, z jednej strony odnoszących się ustalenia podmiotu będącego właścicielem przedmiotowego lokalu w dniu przeprowadzonej kontroli (R. S. czy PHU S. M.), a z drugiej co do sygnalizowanych przez skarżącego zawartych umów najmu tego lokalu osobom trzecim (firmie R. i "firmie z L."), nie znajduje uzasadnienia w przywołanych powyżej przepisach postępowania. Organ wszechstronnie winien wyjaśnić w prowadzonym postępowaniu wskazane kwestie, tym bardziej, że – jak wynika z treści protokołu oględzin urządzeń do gier – na przedmiotowych automatach w ich górnej części znajdował się napis "R.", a zatem nazwa firmy, która – jak wynika z zeznań skarżącego - była najemcą części lokalu położonego w K. przy ul. [...]. Umowy najmu przedmiotowego lokalu, o których skarżący wspominał w treści złożonych w dniu 2 października 2017 r. zeznań z niewyjaśnionych powodów nie zostały włączone do materiału dowodowego niniejszego postępowania i poddane ocenie. Z treści protokołu wynika, że R. S. w trakcie kontroli wskazał, że "wszelkie dokumenty, o których wspominałem na każde pisemne żądanie UKS w Gdyni dostarczę". Z ustaleń organów w niniejszym postępowaniu nie wynika czy dokumenty te nie zostały przedłożone w postępowaniu karnoskarbowym, czy też skarżący nie został w tym postępowaniu wezwany o ich przedstawienie czy też pomimo ich znajdowania się w aktach postępowania karnoskarbowego nie postanowiono o włączeniu tych dokumentów do materiału dowodowego niniejszego postępowania. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy, a w szczególności w kontekście ustalenia podmiotu urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., rola podmiotów najmujących przedmiotowy lokal winna także zostać poddana wyjaśnieniu i ocenie.

W konsekwencji, zdaniem Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, a w szczególności dowód z zeznań D. W. oraz dowód z wniosku R. S. o sporządzenie i doręczenie mu postanowienia o zatwierdzeniu zatrzymania wskazanych automatów, jest – w obliczu niepodjęcia przez organy innych kroków mających na celu wyjaśnienie sprawy - niewystarczający do jednoznacznego przyjęcia, że to skarżący był osobą urządzającą w przedmiotowym lokalu gry na automatach.

Skarżący konsekwentnie, tak przed organem I jak i II instancji, wnioskował o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka D. W. w obecności skarżącego i z możliwością zadawania pytań, jednakże Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni - uznając, że "zgromadzony materiał dowodowy umożliwia ustalenie stanu faktycznego sprawy", a opisane powyżej dowody "świadczą, że R. S. urządzał gry na ww. automatach w lokalu: [...] zlokalizowanym w K. przy ul. [...]" – odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu (vide: postanowienie z dnia 11 lutego 2022 r., nr [...]). W ocenie Sądu nie wolno jednak tracić z pola widzenia realizacji zasady bezpośredniości materiału dowodowego, szczególnie w takich sytuacjach, gdy - tak jak w niniejszej sprawie – postępowanie wyjaśniające prowadzone jest w oparciu o dowody odległe w czasie i uzyskane w ramach toczącego się innego postępowania (karnoskarbowego). W niniejszej sprawie należało zatem umożliwić przesłuchanie świadka D. W. w obecności strony (skarżącego), tak by umożliwić skarżącemu czynny udział w postępowaniu dowodowym. Organ nie może prowadzić postępowania jednostronnie, to jest z ukierunkowaniem na z góry założony cel i gromadzić tylko te dowody, które cel ten przybliżają (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 września 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 309/07), a z uzasadnienia ww. postanowienia o odmowie przeprowadzenia na wniosek skarżącego dowodu z zeznań świadka D. W., w istocie wynika taka konkluzja. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, w której przedmiotem jest nałożenie na stronę dolegliwej kary pieniężnej, w ramach wszczętego po ponad 4 latach od ujawnienia penalizowanego zdarzenia postępowania administracyjnego, nie można było – w sytuacji, gdy de facto organy istotne ustalenia dla rozstrzygnięcia sprawy oparły na zeznaniach D. W. - pominąć wniosku skarżącego o możliwość ponownego przesłuchania tego świadka z jednoczesnym umożliwieniem poddania tych zeznań konfrontacji ze strony skarżącego.

Reasumując, organy administracji nie wykorzystały przysługujących im możliwości, by przeprowadzić dowody mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Trudno wyjaśnić, dlaczego odstąpiono od przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka D. W. przy zachowaniu wymogów wynikających z zasady bezpośredniości - na okoliczności dotyczące stosunków między nim i skarżącym, a także dowodu z przesłuchania samego skarżącego w charakterze strony na te same okoliczności, jak też na pozostałe powyżej sygnalizowane kwestie, tj. te dotyczące właściciela lokalu przy ul. [...] w K. w dniu kontroli (R. S. czy PHU S. M., co może mieć istotny wpływ na prawidłowe określenie podmiotu urządzającego gry) oraz te wiążące się z wynajmem przedmiotowego lokalu (umowami najmu), zważywszy w szczególności na fakt, że stwierdzone podczas kontroli napisy na automatach pokrywały się ze wskazywaną przez skarżącego nazwą firmy, która była najemcą części lokalu położonego w K. przy ul. [...]. Wskazane okoliczności winny zostać w sposób wszechstronny wyjaśnione w kontekście stwierdzenia podmiotu urządzającego we wskazanym miejscu i czasie gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.

W konsekwencji należy stwierdzić, że całokształt przedstawionych wyżej rozważań wskazuje na to, iż postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzono z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 188 o.p., które mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C/ p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a., z uwagi na uwzględnienie skargi w całości. Wysokość należnych kosztów zastępstwa procesowego wynika z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).