Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 4641/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144, art. art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 124 § 1 i § 2,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18, art. 54 § 1 § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3, art. 32 a, art. 54 § 1 § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6, art. 32 a
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 13
journal: Dz.U. 2019 poz 2070
law: Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Piotr Stępień, , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 305/21 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2021 r., nr 2201-IEE.711.2.474.2020.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 305/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA"), oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "spółka", "skarżąca"), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor") z 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, spółka żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżyła go w całości wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania a także zasądzenie od Dyrektora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") i art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA w sytuacji gdy spółka wykazała, że Dyrektor postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r. bezzasadnie utrzymał w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2206- SEE.711.2982.2020.7.0D z dnia 26 listopada 2020r. i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez:

- uwzględnienie skargi na ww. czynności egzekucyjne,

- uchylenie wyżej wymienionego środka egzekucyjnego;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przedwczesnym i bezzasadnym oddaleniu przez WSA skargi na postanowienie Dyrektora z dnia 29 stycznia 2021 r., gdyż brak prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-IOA.4105.49.2018.50, UPN: 2201-19-121672 z dnia 25 września 2019 r., która utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku nr 2205-SPA.4105.79.2018.5.PL z dnia 24 sierpnia 2018 r., która określa spółce zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2016 r. w wysokości 15.301 zł z tytułu dokonania pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego marki [...] nr V1N: [...],

3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 i art. 32 a u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez WSA, w sytuacji gdy spółka wykazała, iż skarga na czynności egzekucyjne zasługiwała na uwzględnienie, zaskarżony środek egzekucyjny powinien być uchylony, a postępowanie egzekucyjne wstrzymane, gdyż:

- zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego jest nieprawidłowe pod względem formalnym,

- zajęcie nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, które powinno być umorzone, ponieważ tytuł wykonawczy stanowiący podstawę postępowania egzekucyjnego jest nieprawidłowe,

- tytuł wykonawczy, na podstawie którego został zastosowany środek egzekucyjny, wystawiono na podstawie wadliwej i nieprawomocnej decyzji.

4. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 i art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy spółka wykazała, że organy I i II instancji nieprawidłowo ustosunkowały się do treści skargi na czynności egzekucyjne i sporządziły wadliwe uzasadnienia faktyczne i prawne swoich postanowień,

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku z dnia 26 maja 2021 r., w którym WSA błędnie ocenił, iż organy administracji obydwu instancji zasadnie oddaliły skargę na czynność egzekucyjną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Odnosząc się w tym kontekście do zarzutu kwestionującego poprawność uzasadnienia zaskarżonego wyroku podnieść należy, że wyrok WSA zawiera czytelne i wyraźnie sformułowane przesłanki rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom skarżącej WSA nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., natomiast skarżąca jedynie ogólnikowo podniosła w uzasadnieniu, że zarzucane naruszenia miało istotny wpływ na wynik sprawy, nie precyzując tego stwierdzenia w realiach niniejszej sprawy. Zauważyć także należy, że sposób uzasadnienia zarzutu w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżąca poprzez odwołanie się do art. 141 § 4 p.p.s.a., zmierza w istocie do podważenia merytorycznej oceny sprawy, zawartej w zaskarżonym wyroku. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., nie może zostać uznany za zasadny.

Istota stanowiska skarżącej sprowadza się do twierdzenia o przedwczesnym wydaniu zaskarżonego postanowienia z uwagi na brak prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi wniesionej do WSA na decyzję Dyrektora z dnia 25.09.2019 r. (stanowiącej podstawę prawną prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 05.12.2019 r.). W tym przedmiocie WSA wyrokiem z dnia z 21.07.2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1852/19 oddalił skargę, natomiast orzeczenie nie jest prawomocne.

Powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostaje bez wpływu na postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, zważywszy, że wskazana decyzja pozostaje w obrocie prawnym. Także liczenie szeregu innych postępowań oraz zapadające tam rozstrzygnięcia, nie mają związku z przedmiotem niniejszego postępowania.

Odnosząc się do powyższych okoliczności podkreślić także należy, wbrew twierdzeniu skarżącej, że trwające postępowania kasacyjne nie stanowią przesłanek do zastosowania dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. II GSK 292/12, że w postępowaniu egzekucyjnym brak jest możliwości zastosowania przesłanki zawieszenia o postępowania w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Organ, byłby uprawniony do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jedynie wtedy, gdy wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane by było uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku jest bowiem organem właściwym w kwestii rozstrzygnięcia zażaleń na postanowienia organu egzekucyjnego. Organ ten działa przy tym samodzielnie, w ramach własnych ustawowych kompetencji. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, iż musi w tym zakresie korzystać i opierać się na rozstrzygnięciach innych organów czy sądów.

W niniejszej sprawie Dyrektor postanowieniem z dnia 16.10.2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 18.08.2020 r., którym organ egzekucyjny uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z dnia 05.12.2019r. Jak już wyżej wskazano orzeczenie nie jest prawomocne. Wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparte na naruszeniu art. 33 § 1, 2, 3, 6, 7, 8, i 10 u.p.e.a. w znacznym stopniu odpowiadały treści zarzutów zawartych w skardze na czynność zajęcia. Ponadto, Spółka zarzuciła naruszenie art. 80 § 1-3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, wadliwość formalną zawiadomienia o zastosowaniu ww. środka egzekucyjnego, który został zastosowany w postępowaniach egzekucyjnych podlegających umorzeniu na skutek wniesionych przez nią w odrębnych pismach zarzutów i wniosku. Jednakże, jak słusznie podkreślił WSA w zaskarżonym wyroku z dnia 26.05.2021 r., sygn. akt 305/21, rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Ponadto WSA zauważył, że zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, ponieważ zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć (zob. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt lI FSK 712/17, z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt Il OSK 622/17, z dnia 4 grudnia 2028 r., sygn. akt I FSK 122/17).

W zaskarżonym wyroku WSA objął kontrolą prawidłowość rozstrzygnięć organów obu instancji zapadłych w przedmiocie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną z dnia 10.02.2020 r., jako instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. Skarga składana w trybie tego przepisu dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, w niniejszej sprawie polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. na podstawie zawiadomienia z dnia 22.01.2020 r. w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 05.12.2019 r. wystawiony przez wierzyciela, tj. Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.

Słusznie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy obu instancji dokonały oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych do majątku spółki, przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku w wykonaniu zastosowanego ww. środka egzekucyjnego. W konsekwencji powyższego, poza przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie pozostają wszelkie inne rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie zarzutów, jak i postępowaniach podatkowych.

Za niezasadny także należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszeń art. 124 k.p.a. w związku z nieprawidłowym rozstrzygnięciem i uzasadnieniem postanowienia z dnia 29.01.2021 r. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenił zaskarżone rozstrzygnięcie organu i potwierdził prawidłowość wszystkich jego elementów, które zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w niniejszej sprawie przepisami prawa i zawiera wyczerpujące uzasadnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącej, brak było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Słusznie podnosił WSA, że Dyrektor zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 26.11.2020 r., uznając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a. Jednocześnie WSA zasadnie stwierdził, że zawiadomienie o zajęciu z dnia 22 stycznia 2020 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej, kwotę odsetek i rodzaj ich stopy oraz okres, za który należność została określona. Sporządzone zostało na druku, który odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804). Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 5 grudnia 2019 r. doręczono skarżącej w dniu 6 lutego 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Tym samym kwestionowana czynność egzekucyjna była prawidłowa.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

s. Mirella Łent s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Paweł Borszowski