Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1683/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Anna Wesołowska Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2013 r. odmawiającą stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] lutego 1965 r. nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o obszarze [...] ha, położonego we wsiach K. i P., stanowiącego własność spadkobierców J. M.

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że gospodarstwo rolne objęte decyzją z [...]lutego 1965 r. zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Organ nadzoru wskazał, że właściciel gospodarstwa J. M. zmarł w 1944 r. i pozostawił po sobie jako spadkobierców małoletnie dzieci: J. M., K. M. i E. M. Jak wynika z protokołu przejęcia gospodarstwa sporządzonego [...]grudnia 1964 r. grunty rolne klasy V i VI oraz pastwiska znajdujące się na terenie wsi Przechody leżą ugorem, zaś łąki we wsi K. są bardzo słabej jakości i z braku uprawy porosłe zarośliskiem. Z protokołu wynika ponadto, że na terenie gospodarstwa nie ma zabudowań a właściciel zmieniając miejsce zamieszkania nie pozostawił na gospodarstwie użytkownika i nie wykazywał zainteresowania gospodarstwem. W dniu wydawania kontrolowanej decyzji wszyscy spadkobiercy byli już pełnoletni, mieli zatem możliwość podjęcia pracy w tym gospodarstwie bądź też oddanie go w użytkowanie czy dzierżawę aby zapobiec jego przejęciu na rzecz Państwa. Podając w decyzji powierzchnię przejętego gospodarstwa organ przyjął dane z ewidencji gruntów. Ponieważ właściciele gospodarstwa nie byli znani z miejsca pobytu zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i przedmiotowa decyzja zostały wywieszone w lokalu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w R. na okres przewidziany przepisami na, co wskazują adnotacje widniejące w aktach sprawy. Organ nadzoru uznał więc, że zarówno zawiadomienie jak i decyzje zostały skutecznie doręczone. W ocenie organu nadzoru zostały spełnione wszystkie przesłanki kwalifikujące przedmiotowe gospodarstwo rolne do przejęcia na rzecz Państwa. Brak jest zatem przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1965 r.

W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi R. M. zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym – DZ. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161, § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych – DZ. U. Nr 39, poz. 198 oraz przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] lutego 1965 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Kontrolowana w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] lutego 1965 r. została wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem gospodarstwo rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r., jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie zostanie uznane za niezbędne. Natomiast definicję gospodarstwa rolnego opuszczonego zawarto w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Zgodnie z tą definicją za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane ani poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Objęte kontrolowaną decyzją z [...] lutego 1965 r. gospodarstwo rolne w pełni odpowiada określeniu gospodarstwa rolnego opuszczonego wskazanemu w powołanych wyżej przepisach prawa na co wskazują stanowiska samych zainteresowanych spadkobierców dawnego właściciela, reprezentowane w korespondencji z organami, która zgromadzona jest w aktach sprawy jak i w skardze, a także materiał dokumentacyjny, który stanowił podstawę faktyczną wydania decyzji z [...] lutego 1965 r. Bezsporne bowiem w sprawie jest to, że dawny właściciel przedmiotowego gospodarstwa rolnego J. M. zmarł [...] maja 1944 r. w P. a spadek po nim nabyły jego dzieci J. M., K. M. i E. M. Po śmierci J. M. jego spadkobiercy – wówczas małoletnie dzieci, wyprowadziły się wraz z matką w 1944 r. do E. i żadnego zainteresowania spadkowym gospodarstwem rolnym nie wykazywały do jego przejęcia na własność Państwa kwestionowaną decyzją z [...] lutego 1965 r. Wprawdzie w chwili wyprowadzania się z tego gospodarstwa byli oni małoletni to należy mieć na uwadze to, że do wydania kwestionowanej obecnie przez spadkobierców decyzji z [...] lutego 1965 r. od daty wyprowadzenia się z gospodarstwa upłynęło ponad dwadzieścia lat i dzieci dawnego właściciela stały się pełnoletnie, mogły zatem podjąć pracę w tym gospodarstwie bądź też oddać je w użytkowanie lub dzierżawę osobom trzecim. Przepisy bowiem ustawy w oparciu, o którą nastąpiło przejęcie gospodarstwa na własność Państwa nie wymagały by właściciel osobiście je uprawiał oraz osobiście poddawał je właściwym zabiegom agrotechnicznym. Wystarczyło by te czynności wykonywał właściciel za pośrednictwem osób trzecich oddając gospodarstwo w użytkowanie albo dzierżawę. Takich jednak działań nie podjęli co potwierdzają, gdyż nie powołują się ani na to, że osobiście w tym gospodarstwie spadkobiercy dawnego właściciela pracowali po wyprowadzeniu się z niego ani na to by je oddawali w dzierżawę lub użytkowanie innym osobom. Okoliczności te potwierdza także treść protokołu Nr [...] sporządzonego w dniu [...] grudnia 1964 r. na potrzeby postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. W protokole stwierdzono, że grunty orne i pastwiska we wsi Przechody leżą ugorem a łąki we wsi Kapice z braku uprawy porosły "zarośliskiem", zabudowań w gospodarstwie nie ma a właściciele zmieniając miejsce zamieszkania nie pozostawili na gospodarstwie użytkownika i nie wykazywali zainteresowania tym gospodarstwem. Stwierdzono także, że gospodarstwo jest faktycznie opuszczone. Jest w sprawie bezsporne, że zabudowania w tym gospodarstwie zostały zniszczone w wyniku działań wojennych.

Prawidłowo więc organ uznał, że przedmiotowe gospodarstwo należy uważać za opuszczone, gdyż od 1944 r. do dnia wydania decyzji w dniu [...] lutego 1965 r. nie zamieszkiwał w nim właściciel ani jego bliscy a przy tym nie było ono w żadnej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Nie jest zasadne stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skargi, iż przejęcie dotyczyło nieruchomości rolnej, a nie gospodarstwa rolnego gdyż objęta kwestionowaną decyzją nieruchomość rolna nie odpowiadała definicji gospodarstwa rolnego zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności gospodarstw rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Faktycznie w dacie wydania kwestionowanej decyzji w objętym nią gospodarstwie rolnym nie było ani budynków, ani urządzeń, ani inwentarza żywego i martwego, które by stanowiły zorganizowaną całość gospodarczą z nieruchomościami rolnymi, ale ten brak wynikał właśnie z tego, że było to gospodarstwo opuszczone. Nie sposób bowiem wymagać by przez dwadzieścia lat od wyprowadzenia się z niego właścicieli i braku jakiegokolwiek ich zainteresowania tym gospodarstwem pozostawał w nim inwentarz żywy i martwy oraz urządzenia, gdyż byłoby to nierealne. Brak zaś budynków wynikał z tego faktu, że właściciele opuścili to gospodarstwo i nie odbudowali budynków, które zostały zniszczone w wyniku działań wojennych.

Co zaś dotyczy powierzchni przejętego decyzją gospodarstwa rolnego, która została określona na [...]ha, na co składało się [...] ha we wsi K. i [...] ha we wsi P., została określona na podstawie danych z ewidencji gruntów. Natomiast Skarżący wskazuje, że J. M. w chwili śmierci był właścicielem gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Ta niewielka rozbieżność w powierzchni nie ma żadnego znaczenia dla oceny czy decyzja z [...] lutego 1965 r. dotknięta jest którąkolwiek z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W sytuacji gdy przedmiotowe gospodarstwo w ogóle nie było uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym w żadnej części szczegółowe ustalenie powierzchni tego gospodarstwa jest zbędne. Natomiast w żadnym razie nie można uznać, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji objęte nią gospodarstwo miało powierzchnię [...] ha. Taka powierzchnia gospodarstwa wynika ze złożonych w toku postępowania nieważnościowego dokumentów scaleniowych ze scalenia gruntów wsi P. z lat 1929-1933. Wynika z nich, że przed scaleniem J. M. posiadał gospodarstwo rolne o pow. [...] ha natomiast po scaleniu powierzchnia gruntów stanowiących własność J. M. była inna i sam Skarżący wskazuje w skardze, że to było [...] ha (k. 8 akt sądowych).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organ nadzoru właściwie ocenił, iż kontrolowana w tym postępowaniu decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...] lutego 1965 r. nie jest dotknięta żadną wadą nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 kpa co uzasadnia odmowę stwierdzenia jej nieważności. Zgodna z prawem decyzja skutkuje oddaleniem skargi jako nieuzasadnionej.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.