Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 854/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 200 i 205
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 352 poz 9 art. 3 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej  do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant: Referent Dagmara Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Spółki G na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 26 października 2022 r., nr 0027/8110/9011/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie z dnia 16 września 2022 r., nr BP217.8110.3490.2022.DR/DM; 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni na rzecz skarżącej Spółki G kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 27 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie wpłynął wniosek G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej jako "strona", "wnioskodawca" lub "skarżąca spółka") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

Decyzją z dnia 16 września 2022 r., nr BP217.8110.3490.2022.DR/DM Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wejherowie, działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a." i § 13zp ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że strona wnioskowała o udzielenie pomocy finansowej do powierzchni 806,85 ha upraw rolnych, na których szkody spowodowane wystąpieniem w 2021 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich spowodowały utratę co najmniej 5% i mniej niż 60% plonu.

Organ zauważył, że wnioskodawca ubiegający się o pomoc de minimis w rolnictwie zobowiązany jest do przedstawienia oświadczenia albo zaświadczenia na temat wszelkiej pomocy de minimis w rolnictwie oraz pomocy otrzymanej z tytułu innych rozporządzeń o pomocy de minimis, otrzymanej w czasie dwóch poprzednich lat podatkowych oraz bieżącego roku podatkowego (art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej; tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 743 ze zm.).

Całkowita kwota pomocy de minimis przyznana jednemu producentowi rolnemu nie może przekroczyć 20.000 euro w okresie trzech lat podatkowych, przy czym jeśli producent rolny jest powiązany osobowo lub kapitałowo z innym podmiotem/innymi podmiotami, to limit 20.000 euro należy odnieść do "jednego przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013.

Organ ustalił, że na podstawie złożonych dokumentów, w tym wniosku o przyznanie pomocy finansowej oraz kalkulacji z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym strony spowodowanych suszą w roku 2021, przy uwzględnieniu zadeklarowanych upraw we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w roku 2021, zakwalifikowano do płatności powierzchnię 805,83 ha. Uprawy rolne nie były ubezpieczone. Wyliczona kwota pomocy 201.457,50 zł, co stanowi 42.714,25 euro (wg kursu euro z dnia 15 września 2022 r. - 4,7164 zł), przekroczyła dostępny limit finansowania w sektorze rolnictwa 20.000 euro.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE. L z 24 grudnia 2013 r., nr 352, s. 9, ze. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1408/2013", w przypadku ustalenia, że limit pomocy zostałby przekroczony nowej pomocy nie udziela się a przepisy nie przewidują możliwości redukcji wsparcia do wysokości nieprzekraczającej przysługującego producentowi rolnemu limitu.

Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że skoro pomoc w zakresie de minimis w rolnictwie nie może przekraczać 20 000 euro w ciągu ostatnich trzech lat, a szkoda powstała w wyniku suszy przekracza 20 000 euro to jest ona uprawniona do uzyskania pomocy do kwoty tego limitu. Okoliczność że szkoda przekracza 20.000 euro nie jest i nie może być podstawą do całkowitej odmowy pomocy. W kwestii tej należy w szczególności podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2022 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1141/21.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni decyzją z dnia 26 października 2022 r., nr 0027/8110/9011/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 13zp rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, w odniesieniu do twierdzeń odwołania i powołanego wyroku NSA wskazał, że zgodnie z pkt 90-96 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 marca 2020 r. w sprawie C-586/18 sądy krajowe mogą rozpatrywać spory z zakresu pomocy państwa, w ramach których będą zobowiązane do dokonywania wykładni i do stosowania pojęcia pomocy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 TFUE, w szczególności w celu ustalenia, czy środek państwowy wprowadzono z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE. Niemniej jednak sądy krajowe nie są właściwe, by orzekać w przedmiocie zgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym. Ocena zgodności środków pomocy lub systemu pomocy z rynkiem wewnętrznym należy bowiem do wyłącznych kompetencji Komisji działającej pod kontrolą sądu Unii. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w pkt 91 wyroku wskazał, że sądy krajowe powinny powstrzymać się w szczególności od wydawania orzeczeń sprzecznych z decyzją Komisji. W sytuacji gdy sąd krajowy wydał orzeczenie dotyczące środka państwowego przed wydaniem decyzji przez Komisję, okoliczność ta nie może stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Komisję wyłącznej kompetencji powierzonej jej przez traktat FUE w zakresie oceny zgodności środków pomocowych z rynkiem wewnętrznym (pkt 92). Wykonanie takiej kompetencji oznacza zaś, że Komisja może zbadać na podstawie art. 108 TFUE, czy środek stanowi pomoc państwa, którą powinno się jej zgłosić zgodnie z ust. 3 tego artykułu, w sytuacji gdy władze państwa członkowskiego uznały, że środek ten nie spełnia przesłanek określonych w art. 107 ust. 1 TFUE, także wówczas, gdy władze te zastosowały się w tym względzie do oceny sądu krajowego (pkt 93). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał w pkt 94 wyroku, że zasada wyłącznej kompetencji Komisji obowiązuje w krajowym porządku prawnym w związku z zasadą pierwszeństwa prawa Unii. Ponadto, opierając się na wyłącznej kompetencji Komisji, prawo Unii stoi na przeszkodzie temu, aby stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej uniemożliwiało odzyskanie pomocy państwa przyznanej z naruszeniem tego prawa, a której niezgodność z rynkiem wewnętrznym stwierdzono w ostatecznej decyzji Komisji (pkt 95). Tym samym stosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej nie może uniemożliwić Komisji stwierdzenia istnienia bezprawnie przyznanej pomocy państwa, nawet jeśli sąd krajowy orzekający w ostatniej instancji odrzucił wcześniej tę kwalifikację (pkt 96).

Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że Komisja Europejska w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r., ref. ares(2020)6510246 wskazała, że zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. W ocenie Komisji Europejskiej ww. artykuł, jak również odpowiednie przepisy wcześniej obowiązujących rozporządzeń w sprawie pomocy de minimis należy interpretować w sposób zawężający, tzn. gdy udzielona pomoc de minimis przekroczyłaby pułapy określone w rozporządzeniu w sprawie pomocy de minimis, wyklucza to możliwość objęcia przepisami tego rozporządzenia wszelkich kwot tej pomocy, a nie tylko kwoty nadwyżki ponad pułap wskazany w rozporządzeniu. W związku z tym art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 w sprawie pomocy de minimis wyraźnie wyklucza możliwość uznawania za pomoc de minimis nowej pomocy, jeżeli jej łączna kwota przekracza dopuszczalne pułapy określone w art. 3 rozporządzenia 1408/2013 w sprawie pomocy de minimis, zmienionego rozporządzeniem 2019/316 (Dz. Urz. L 52 z 22.02.2019), w tym część kwoty pomocy. Komisja Europejska potwierdziła tę zasadę w pkt 101 tiret pierwsze zawiadomienia Komisji w sprawie odzyskiwania pomocy państwa niezgodnej z prawem i z rynkiem wewnętrznym (Dz. Urz. C 247 z 23.07.2019), zgodnie z którym Komisja może zgodzić się na zastosowanie z mocą wsteczną zasady de minimis względem beneficjenta pomocy, pod warunkiem, że cała kwota pomocy jest niższa niż pułap de minimis.

Ponadto, według art. 6 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego odnośne pułapy, górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w art. 3 ust. 2, 3 i 3a, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu są przestrzegane.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 euro w okresie trzech lat podatkowych. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymywania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu. W myśl art. 3 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim.

Przekroczenie przez stronę limitu pomocy de minimis, a więc przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, będzie możliwe jedynie wówczas, gdy cała kwota przyznanej pomocy nie będzie mieściła się w limicie pomocy de minimis. Należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 odnoszą się wprost do całej kwoty pomocy, a nie do jej części. Treść tych przepisów wskazuje, że jeżeli udzielenie pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie limitów określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, wówczas zakaz udzielenia pomocy de minimis dotyczy całej kwoty pomocy, a nie tylko nadwyżki ponad limit określony w rozporządzeniu. Ponadto, ustawodawca unijny nie określił w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013, że pomoc de minimis może być zredukowana do kwoty 20.000 euro. Należy zatem stwierdzić, że pomoc de minimis może być wyłącznie w całości objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, czyli jej wartość nie może przekroczyć 20.000 euro.

Mając to na uwadze udzielenie przez organ pierwszej instancji pomocy de minimis w kwocie 42.714,25 euro spowodowałoby naruszenie art. 3 ust. 7 w zw. z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, ponieważ zostałby przekroczony pułap de minimis.

G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013, powtarzając, że skoro pomoc w zakresie de minimis w rolnictwie nie może przekraczać 20.000 euro w ciągu ostatnich trzech lat, a szkoda powstała w wyniku suszy przekracza 20.000 euro to mając na uwadze, że producent rolny w ciągu trzech ostatnich lat nie korzystał w pomocy de minimis to jest on uprawniony do uzyskania pomocy do kwoty tego limitu. Okoliczność że szkoda przekracza 20.000 euro nie jest i nie może być podstawą do całkowitej odmowy pomocy. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca spółka przytoczyła fragmenty uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1141/21.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. ; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca spółka uczyniła decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 26 października 2022 r. (nr 00027/8110/9011/2022), którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wejherowie z dnia 16 września 2022 r. (nr PB.217.8110.3490.2022.DR/DM w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanej przez nią pomocy finansowej.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej spółki z dnia 24 czerwca 2022 r. Przedmiotowy wniosek dotyczył udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2021 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (suszy).

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano między innymi przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.); zwanego dalej w skrócie - "rozporządzeniem z 2015 r.".

Zgodnie § 13zp. ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014;

3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2021 r.:

a) gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i które spowodowały na danej powierzchni upraw rolnych utratę co najmniej 20% plonu,

lub

b) suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały obliczone za pośrednictwem publicznej aplikacji i które spowodowały na danej powierzchni upraw rolnych utratę co najmniej 5% plonu.

2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana:

1) na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz przepisach o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 3:

a) lit. a, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji albo

b) lit. b, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo

2) zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 3:

a) lit. a, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1 lit. a, lub

b) lit. b, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1 lit. b.

3. Średnia roczna produkcja rolna, o której mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a, jest ustalana na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym, a w przypadku braku takich danych lub dokumentów - na podstawie danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego o średniej wielkości produkcji rolnej, udostępnianych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra.

4. Średnia roczna produkcja rolna, o której mowa w ust. 2 pkt 1 lit. b, jest ustalana na podstawie danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego o średniej wielkości produkcji rolnej, udostępnianych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra.

5. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 30 czerwca 2022 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Przepis ten w ust. 7 w punktach od 1) do 6), wskazuje jakie dane zawiera wniosek, którym mowa w ust. 5.

I tak, punkt 5) stanowi, że informacje o powierzchni upraw rolnych na, której szkody spowodowane wystąpieniem w 2021 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich spowodowały utratę co najmniej 5% plonu.

Natomiast ust. 8 tego przepisu określa wymagane do wniosku załączniki.

Jak już zaznaczono postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej spółki z dnia 24 czerwca 2022 r. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu 27 czerwca 2022 r. Okoliczności faktyczne sprawy pozostawały poza sporem. Także prawidłowość złożonego przez skarżącą spółkę wniosku pod względem formalnym nie budziła wątpliwości organów. Nie było również kwestionowane, że wnioskodawca nie jest powiązany osobowo lub kapitałowo z innymi podmiotami, a także że nie otrzymał pomocy w roku bieżącym, ani w ciągu dwóch lat podatkowych go poprzedzających. Organy obu instancji jednak odmówiły udzielenia wnioskowanej pomocy przywołując się na brzmienie przepisów rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013, uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu i dlatego są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu (ust.1).

2. Całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych.

3. Łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I.

3a. Na zasadzie odstępstwa od ust. 2 i 3 państwo członkowskie może zdecydować, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 25.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych, a całkowita łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku II, z zastrzeżeniem następujących warunków:

a) w przypadku środków pomocy, które przynoszą korzyści tylko jednemu sektorowi produktów, całkowita łączna kwota przyznana w okresie trzech lat podatkowych nie może przekroczyć górnego limitu sektorowego określonego w art. 2 ust. 4;

b) państwo członkowskie posiada krajowy rejestr centralny zgodnie z art. 6 ust. 2.

4. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym przedsiębiorstwo uzyskuje prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu.

5. Pułapy de minimis oraz górny limit krajowy i górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim.

6. Do celów stosowania pułapów de minimis oraz górnego limitu krajowego i górnego limitu sektorowego, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, pomoc wyraża się jako dotację pieniężną. Wszystkie podane wartości są wartościami brutto, czyli nie uwzględniają potrąceń z tytułu podatków ani innych opłat. W przypadku gdy pomoc przyznawana jest w formie innej niż dotacja, kwotę pomocy stanowi ekwiwalent dotacji brutto pomocy. Pomoc wypłacana w kilku ratach jest dyskontowana do wartości w momencie przyznania pomocy. Stopą procentową stosowaną do dyskontowania jest stopa dyskontowa mająca zastosowanie w momencie przyznania pomocy.

7. Jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.

W aspekcie przywołanej powyżej regulacji rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 należy podnieść, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła kwestii czy może zostać udzielona pomoc producentowi rolnemu w sytuacji, gdy wyliczona kwota pomocy w wysokości 201.457,50 zł (co stanowiło 42.714,25 euro), przekroczyła dostępny limit finansowania w sektorze rolnictwa, to jest kwotę 20.000 euro. Zdaniem organów obu instancji w zaistniałej sytuacji przyznanie pomocy finansowej jest wykluczone, zaś w ocenie skarżącej spółki jest ona uprawniona do jej otrzymania w wysokości nie przekraczającej górnego limitu.

Tym samym prawidłowe rozpoznanie przedmiotowej sprawy wymaga udzielenia odpowiedzi na pytanie czy w wypadku ubiegania się przez producenta rolnego o pomoc finansową, która przekracza górny limit pomocy de minimis z art. 3 ust. 2 rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 (20.000 euro), możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu, czy też, tak jak uznały organy, brak jest możliwości uzyskania pomocy, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. W ocenie Sądu orzekającego na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi i przyznać rację skarżącej spółce.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem interpretacja przepisów rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013, w tym zwłaszcza art. 3 ust. 2 i ust. 7.

Niewątpliwie wykładnia językowa, systemowa oraz celowościowa przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 prowadzi do wniosku, że górny pułap pomocy de minimis przyznanej jednemu podmiotowi nie może przekraczać 20.000 euro, a tym samym nie jest możliwe udzielenie pomocy de minimis w wysokości przekraczającej wskazaną kwotę. Prawodawca unijny używa bowiem sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty.

Z kolei przy interpretacji zamieszczonego w art. 3 ust. 7 rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 sformułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy posłużyć się treścią pkt 8 preambuły przedmiotowego rozporządzenia, gdzie jednoznacznie potwierdzono, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych" oraz treścią pkt 13 tej preambuły, w której wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity.

Tak więc wielkość przyznanej pomocy niewątpliwie nie może doprowadzić do przekroczenia przysługującego trzyletniego limitu kwotowego 20.000 euro. Tym samym dopuszczalne będzie przyznanie stronie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną stronie w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uzyskaniu pomocy de minimis.

Jednak co ważne, za przedstawioną wykładnią omawianych przepisów, przemawia również jak podniesiono w wyroku z dnia 19 stycznia 2022 r., I GSK 1141/21 Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołanym w odwołaniu i w skardze przez skarżącą spółkę, wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio bowiem obowiązującym rozporządzeniu komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.Urz.UE.L Nr 337, str. 35 z późn. zm.), wyraźnie wskazano, że "jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu" (art. 3 ust. 2).

Natomiast obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 warunku takiego nie wprowadza. Stanowi to zasadniczą różnicę pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwej pomocy przekracza wartości określone w rozporządzeniu komisji (UE) nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu komisji (WE) nr 1535/2007.

W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zasadniczym warunkiem udzielenia pomocy de minimis jednemu podmiotowi jest nieprzekroczenie maksymalnego pułapu tej pomocy określonego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013. Nie można natomiast twierdzić, że rozporządzenie komisji (UE) nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy. Wymaga ono jedynie, aby pomoc ta nie przekraczała określonej wartości.

W tym względzie należy podzielić w całości stanowisko wyrażone w powyższym wyroku sądu drugiej instancji oraz w przywołanych przez ten sąd innych wyrokach Naczelnego Sąd Administracyjnego: z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 456/18; z 7 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1423/18 oraz w wyrokach WSA w Szczecinie z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 468/20 i z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 467/20, z 17 listopada 2021r. sygn. akt I GSK 806/21 i I GSK 810/21, z 25 listopada 2021r. sygn. akt I GSK 840/21, w których przyjęto taki właśnie sposób rozumienia kwestionowanych w niniejszej sprawie przepisów, mimo, że nastąpiło to na tle spraw podatkowych. Wskazano również, iż intencją ustawodawcy unijnego było to, aby każdy wnioskodawca miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do określonego w przepisach pułapu. Natomiast odmienne rozumienie tych przepisów doprowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji. Przy interpretacji zamieszczonego w treści tego przepisu sformułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy więc posłużyć się treścią pkt 8 preambuły do rozporządzenia nr 1408/2013. Tym samym, gdy faktyczna kwota nowej pomocy nie doprowadzi do przekroczenia tak rozumianej całkowitej kwoty pomocy, czyli nie zostanie przekroczony jej maksymalny pułap, to nie ma przeszkód dla jej przyznania w tej wysokości.

Ponadto, powyższe stanowisko wzmacnia również dodatkowo argumentacja NSA zawarta w przywołanym już wyroku (I GSK 1141/21), bazująca na wyroku TSUE C-608/19 i zasadniczo na przepisach rozporządzenia komisji (UE) nr 1407/2013, które regulują obowiązki państw członkowskich i uprawnienia przedsiębiorców w zakresie przyznawania pomocy de minimis. NSA podniósł, że m.in. z motywu 21 wyroku Trybunału wynika, że Komisja jest zobowiązana do dopilnowania, by przestrzegano reguł pomocy państwa; zgodnie z zasadą współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej państwa członkowskie powinny ułatwiać wypełnianie tego zadania poprzez ustanowienie niezbędnych mechanizmów gwarantujących, że całkowita kwota pomocy przyznanej zgodnie z zasadą de minimis jednemu przedsiębiorstwu nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu. Państwa członkowskie powinny zostać zobowiązane do monitorowania udzielonej pomocy, aby zapewnić nieprzekraczanie odpowiednich pułapów oraz przestrzeganie reguł dotyczących kumulacji (uzyskiwanie od przedsiębiorstwa oświadczenia o wszelkiej innej pomocy de minimis otrzymanej w danym roku podatkowym oraz w dwóch poprzednich latach podatkowych czy możliwość ustanowienia centralnego rejestru obejmującego pełne informacje dotyczące przyznanej pomocy de minimis). NSA wskazał, że państwa członkowskie zobowiązane zostały do dbałej kontroli udzielania pomocy de minimis tak, aby nie doszło do przekroczenia przewidzianych w tych przepisach pułapów tej pomocy. Państwa członkowskie powinny bowiem ustanowić niezbędne mechanizmy gwarantujące, że kwota pomocy de minimis jednemu podmiotowi nie przekroczy łącznego dopuszczalnego pułapu. W tym celu państwo powinno informować zainteresowane przedsiębiorstwa o kwocie przyznanej już mu pomocy de minimis, o tym, że ma ona charakter pomocy de minimis oraz wyraźnie odesłać do omawianego rozporządzenia. Państwo członkowskie powinno zostać zobowiązane do monitorowania tej pomocy, aby przedsiębiorcy nie przekroczyli tych pułapów oraz przestrzegali reguł dotyczących kumulacji pomocy de minimis. Aby wywiązać się z tych obowiązków państwo członkowskie powinno uzyskać od przedsiębiorcy informacje o wszelkiej uzyskanej już przez niego pomocy de minimis. W ocenie NSA, z powołanych zapisów, w szczególności z obowiązku państwa członkowskiego do monitorowania tej pomocy, wynika, że to państwo członkowskie ma obowiązek stałej obserwacji i kontroli uzyskiwanej przez dane konkretne przedsiębiorstwo pomocy de minimis oraz udzielania takiemu podmiotowi informacji o obowiązującym pułapie pomocy, jak i regule braku nowej pomocy w przypadku przekroczenia obowiązującego pułapu pomocy de minimis.

Zatem, w ocenie NSA, wobec obowiązków państwa członkowskiego i uprawnień rolnika wynikających z regulacji rozporządzenia komisji nr 1408/2013 (WE), wynikających z art. 3 i 6 tego aktu, interpretowanych przy uwzględnieniu motywów preambuły do tego rozporządzenia, a mianowicie: motywu 8, 13 i 20, w szczególności obowiązku państwa członkowskiego dotyczącego monitorowania pomocy, czyli obowiązku stałej obserwacji i kontroli uzyskiwanej przez producenta rolnego pomocy de minimis, aby nie doszło do przekroczenia pułapu tej pomocy w wysokości 20.000 euro, za uprawnione należy uznać twierdzenie, ze względu na brak prawnej możliwości zmiany takiego wniosku poprzez obniżenie wnioskowanej pomocy, o obowiązku organu do skorygowania wniosku o pomoc do kwoty wskazanego wyżej pułapu pomocy de minimis.

Przedstawione powyżej stanowisko NSA dotyczące przepisów rozporządzenia komisji (UE) nr 1408/2013 (WE), art. 3 ust. 2 i ust. 7 oraz ich wykładni, zgodnie z którym obowiązywanie limitu pomocy winno skutkować nie pozbawieniem całej wnioskowanej pomocy, która częściowo przekraczałby limit, ale jedynie tej części, która nie mieści się w dopuszczalnym limicie, jest akceptowane także w innych wyrokach NSA, chociażby w wyroku z 13 maja 2022 r., w sprawie I GSK 1449/21 czy w wyroku z 10 stycznia 2023 r. w sprawie I GSK 1783/21.

Aprobując powyższe poglądy judykatury, Sąd tym samym nie podzielił stanowiska organów dotyczących interpretacji omawianych przepisów, w tym wynikającą z przywołanego w zaskarżonej decyzji ww. pisma z dnia 9 listopada 2020 r. Komisji Europejskiej. Zatem w świetle dokonanych rozważań, zapadłe w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji, nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Na zakończenie rozważań należy zaznaczyć, że wbrew stanowisku organu zawartemu w zaskarżonej decyzji, zarówno z treści odwołania, jak i z wniesionej skargi jednoznacznie wynika, że skarżąca spółka domaga się przyznania pomocy w wysokości do kwoty 20.000 euro, a więc nie przekraczającej przewidzianego przepisami prawa limitu.

Organy rozpatrując ponownie niniejszą sprawę zobowiązane będą ją rozpoznać w jej całokształcie, mając na uwadze powyższe uwagi Sądu. Stosownie bowiem do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).