Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 905/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i 2, art. 174, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 par. 1 pkt 2, art. 29 par. 2, art. 64c par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, NSA del. Grażyna Jarmasz (sprawozdawca), , Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 14października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1318/06 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 11 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie obciążania wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 16 marca 2007r., sygn. akt ISA/Po 1318/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 11 września 2006r., numer [...], którym Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego P. [...] z dnia 18 lipca 2006r. numer [...] wydane w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

2. W uzasadnieniu WSA przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Podał, że organ I instancji, na podstawie art. 64 c § 7 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz.1954 ) – dalej u.p.e.a. - obciążył wierzyciela tj. ZUS w P. – dalej ZUS - kwotą 102 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny w toku postępowania prowadzonego na wniosek tegoż wierzyciela wobec firmy S. [...] spółka z o.o. w P. ul. S. Obciążenie uzasadniono tym ,że przedłożone tytuły wykonawcze miały wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż zawierały nieprawidłowy adres dłużnika. wobec tego za zwrot każdego z przedłożonych tytułów wykonawczych należy się zwrot poniesionych wydatków w kwocie 3,40 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie zauważył, że wierzyciel od dnia 11 maja 2006r. wiedział o nowym adresie dłużnika jednak nie powiadomił o tym organu, czym spowodował niepotrzebne podjęcie działań egzekucyjnych. Organ odwoławczy nie zgodził się z formułowanym zarzutem opieszałości w prowadzeniu działań egzekucyjnych.

3. We wniesionej skardze, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, stwierdzono, że w chwili składania tytułów wykonawczych podany adres siedziby zobowiązanej spółki był prawidłowy i gdyby organ podjął działania bez zbędnej zwłoki , a więc bez naruszenia art. 12 i 35 Kpa, nie doszłoby do obecnej sytuacji. Postanowienie, zdaniem skargi, zostało wydane z naruszeniem art. 64c § 2 u.p.e.a..

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, że skarga jest uzasadniona.

W uzasadnieniu wyroku zauważył, że w wystawionych przez ZUS tytułach wykonawczych z dnia 17 lutego 2006 r., a przyjętych przez organ egzekucyjny do wykonania, podano pełną nazwę zobowiązanej i adres siedziby spółki wpisując: P. ul. S. Stwierdził więc, że złożone tytuły wykonawcze spełniały wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2 up.e.a.. W aktach postępowania egzekucyjnego brak jakichkolwiek danych aby na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego adres spółki był inny. Dopiero w dniu 5 czerwca 2006 r., w toku czynności egzekucyjnych poborca skarbowy ustalił ,że pod wskazanym adresem nie ma siedziby dłużnika.

Jednak WSA uznał, że nie jest to okoliczność wystarczająca do przyjęcia, zgodnie z art. 64c §2 cyt. ustawy ,że tytuł wykonawczy ma wady uniemożliwiające przeprowadzenie egzekucji i dający podstawę do obciążenia wierzyciela kosztami dotychczasowych czynności egzekucyjnych. Uznać bowiem należy ,że w tytułach wykonawczych w momencie ich składania i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wad nie było , adres siedziby zobowiązanej spółki wpisany był prawidłowo. Jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego okazało się ,że dłużnik zmienił adres to organ egzekucyjny winien na podstawie art. 65 § 1 Kpa przekazać sprawę właściwemu organowi.

Wobec tego, skoro zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 64 c § 2 w zw. z art. 27 § 1pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 18 cyt ustawy w zw. z art. 65§ 1 Kpa, WSA, działając na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej zwanej P.p.s.a. - uchylił obydwa rozstrzygnięcia.

6. We wniesionej skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w P. zaskarżył wyrok w całości zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, wskazując, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, następujących przepisów:

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcia organów nie były dotknięte żadna z wad wskazanych przez WSA, w rezultacie nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy zgromadzonego w sprawie materiału,

Art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjecie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny nie jest związany wnioskiem wierzyciela i podstawą egzekucji nie jest prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy nie powinien zawierać prawidłowego adresu dłużnika,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 2 I art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że mimo, iż tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów tego artykułu, organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji i nie miał obowiązku zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 64c § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że mimo, iż tytuł wykonawczy zawierał wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, to wierzyciel nie był obowiązany uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny kwoty 3,40zł,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 65 § 1 Kpa poprzez niesłuszne przyjecie, ze organ egzekucyjny miał obowiązek przekazać tytuł wykonawczy zawierający nieaktualny adres dłużnika do organu egzekucyjnego właściwego miejscowo,

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne założenie, że w tej sprawie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia Dyrektor podkreślił, że wierzyciel był w posiadaniu informacji o zmianie siedziby Spółki S. zawartych w dokumentach zgłoszeniowych do ubezpieczenia społecznego, o czym nie poinformował organu egzekucyjnego. To właśnie spowodowało niepotrzebne podjecie działań przez organ.

7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny – poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia. W konsekwencji Sąd kasacyjny – rozstrzygając w granicach środka odwoławczego – nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, czy też samodzielnego formułowania jej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek w przepisie tym wyartykułowana nie zachodzi.

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że unormowania art. 174 P.p.s.a. wskazują, iż skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zaś w myśl art. 176 tej ustawy skarga kasacyjna powinna między innymi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wystarczającym do uznania skargi kasacyjnej za zasadną jest sformułowanie zarzutu naruszenia przez WSA prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 P.p.s.a. .

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że złożone tytuły wykonawcze spełniały wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2 up.e.a., gdyż podano w nich nazwę i adres siedziby spółki wpisując: P. ul. S. Następnie podał, że w aktach sprawy brak jakichkolwiek danych, aby na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego adres spółki był inny. Dopiero w dniu 5 czerwca 2006 r., w toku czynności egzekucyjnych poborca skarbowy ustalił, że pod wskazanym adresem nie ma siedziby dłużnika.

Należy zgodzić się z twierdzeniem WSA, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel zobowiązany jest wskazać zobowiązanego poprzez podanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego oraz jego adresu. Biorąc pod uwagę , że jeśli organ egzekucyjny zaopatrzy tytuł wykonawczy w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji, co miało miejsce w sprawie, przechodzi do następnego kroku, to jest do pierwszej z czynności wykonywanych najczęściej tj. doręczenia tytułu wykonawczego, co dopiero powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W związku z czym adres wskazany przez wierzyciela winien umożliwiać wszczęcie egzekucji i jej prowadzenie, a więc winien być prawidłowy. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom WSA, co do poprawności wypełnienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, można mieć wątpliwości co do faktu, że wierzyciel podał rzeczywisty adres. Jak wynika z akt sprawy wierzyciel sam własne upomnienia wysyłał na adres w P. Zatem twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że ZUS jako wierzyciel wiedział o prawidłowym adresie Spółki, winno podlegać wnikliwemu badaniu przez Sąd I instancji, czego Sąd ten nie uczynił, gdyż nie analizował i nie przedstawił na podstawie jakich dowodów i okoliczności stwierdził, że tytuły wykonawcze zawierały dokładny adres zobowiązanego.

Do takich też wniosków doszedł NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 904/07, w sprawie, której przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok WSA w Poznaniu wydany w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych wystawionych przez w/w wierzyciela, czyli ZUS. Wyrokiem z dnia 14 października, wydanym po połączeniu do wspólnego rozpoznania spraw zwrotu tytułów wykonawczych ( II FSK 904/07), jak i niniejszej, dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi ( II FSK 905/07), NSA uchylił także zaskarżony wyrok z 16 marca 2007r., sygn. akt I SA/Po 1318/06.

Wobec tego, w ponownie prowadzonym postępowaniu, WSA będzie zobowiązany ocenić to zagadnienie, co da odpowiedź na pytanie, czy zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 29 § 2 u.p.e.a. organ mógł zwrócić wierzycielowi tytuły wykonawcze, jako nie spełniające wymogów z w/w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a..

Konsekwencją zaś dopiero tych ustaleń będzie rozstrzygniecie, o możliwości, bądź nie, obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, w myśl art. 64c § 2 u.p.e.a., kwotą 3,40zł za każdy z tytułów wykonawczych.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku uzasadnia treść art. 203 pkt 2 tej ustawy.