Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 940/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 li.t "c", 152, 271 pkt 2, 282 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3, 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 roku sprawy ze skargi B. D. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Łd 197/11 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń 1. uchyla postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 maja 2011 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 197/11; 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. D., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] oraz orzekło o zwrocie przez B. D. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych, dodatków z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu samotnego wychowywania dziecka, z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 6.553 zł, która podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku orzekł o zwrocie świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych przez B. D. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 31 lipca 2005 roku, w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko O. D. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz zasiłku rodzinnego wypłaconego na dziecko M. G. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i zasiłku pielęgnacyjnego. Organ l instancji zobowiązał zarazem B. D. do zwrotu wskazanych świadczeń w łącznej kwocie 4.420,34 zł, wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wyniosły 3.162,91 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. D. – działająca przez pełnomocnika E. W. wskazała, iż równolegle toczy się postępowanie w sprawie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, co skutkować winno zawieszeniem postępowania niniejszego. Niezrozumiałym dla strony jest okoliczność na jakiej podstawie i w jaki sposób dokonano rozliczenia wpłaconej przez nią kwoty 3.000 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, uchyliło decyzję I instancji i orzekło co do istoty. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 30 ust, 1 ustawy dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 roku, poz. 732 ze zm.) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, zobowiązana jest do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się m. in. świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Zdaniem organu odwoławczego, okolicznością pozostającą poza sporem w sprawie jest fakt, iż do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, zastosowanie znajduje przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dalszej części rozważań organ opisał przebieg postępowania związany z przyznaniem stronie prawa do świadczeń. Decyzje przyznające stronie prawo do świadczeń zostały uchylone w wyniku wznowienia postępowania, po czym ostatecznie stronie odmówiono prawa do świadczeń. W tej sytuacji, organ I instancji miał ustawowy obowiązek wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń i orzeczeniu o ich zwrocie.

W sprawie nie ulega wątpliwości, iż w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 31 lipca 2005 roku stronie nienależnie wypłacono świadczenia rodzinne:

zasiłek rodzinny na dziecko O. D. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 31 lipca 2005 roku w kwocie 602 zł (14 m-cy x 43 zł),

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na dziecko O. D. w kwocie 500 zł,

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko O. D. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 28 lutego 2005 roku w kwocie 1.530 zł (9 m-cy x 170 zł),

zasiłek rodzinny na dziecko M. G. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 28 lutego 2005 roku w kwocie 387 zł (9 m-cy x 43 zł),

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na dziecko M. G. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 28 lutego 2005 roku w kwocie 2.090 zł (7 m-cy x 250 zł + 2 m-ce x 170 zł),

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko M. G. w okresie od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku w kwocie 490 zł (7 m-cy x 70 zł),

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. G. w kwocie 90 zł, oraz

zasiłek pielęgnacyjny na dziecko M. G. w okresie od dnia 1 lipca 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku w kwocie 864 zł (6 m-cy x 144 zł).

W tej sytuacji, łączna kwota świadczeń nienależnie pobranych wynosi 6.553 zł i taka też kwota, zdaniem organu odwoławczego, powinna zostać wskazana w rozstrzygnięciu wydawanym w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o treść art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozostaje wyłącznie kwestia określenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych, podlegających zwrotowi. W ocenie organu odwoławczego, nieprawidłowym było zatem rozliczenie w decyzji l instancji kwot świadczeń nienależnie pobranych z kwotami wpłaconymi przez stronę w wyniku wykonania wyroku z dnia 22 lutego 2007 roku (sygn. akt XVIIK 1022/05), mocą którego zobowiązano stronę do naprawienia szkody wyrządzonej popełnionym przez nią przestępstwem. Organ I instancji, w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ogranicza się jedynie do określenia kwoty do zwrotu, a nie dokonuje innych czynności, np. związanych z potrąceniami, czy rozliczeniami.

Uwagi powyższe odnoszą się również do wskazanych przez organ l instancji kwot odsetek należnych od świadczeń nienależnie pobranych. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami wynika wprost z treści art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwota nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlega zwrotowi razem z odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Wysokość odsetek wynika wprost z obowiązujących przepisów, określanie ich wysokości w decyzji jest niecelowe, tym bardziej iż odsetki te naliczane są nie do czasu wydania decyzji, ale do czasu spłaty zobowiązania. Za prawidłowe obliczenie oraz zapłatę odsetek odpowiedzialny jest każdorazowo dłużnik, który – w razie wątpliwości – może zwrócić się do organu o wskazanie aktualnej kwoty odsetek od należności głównej.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że złożenie wniosku o umorzenie należności nie powoduje wstrzymania czy zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Co więcej, dopiero określenie kwoty podlegającej zwrotowi determinuje możliwość rozpoznawania ewentualnych wniosków w przedmiocie umorzenia należności.

W skardze na powyższą decyzję B. D., działająca przez pełnomocnika, żądała jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, wskazując na naruszenie art. 139 i art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zmieniła kwotę należności głównej do zwrotu z wysokości 4.420,34 zł na sumę 6.553 zł. Takie działanie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia i stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie, zdaniem autorki skargi, doszło także do uchybienia treści art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tego przepisu strona powinna zwracać odsetki od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym została wydana decyzja stwierdzająca brak uprawnień do świadczenia. Tymczasem, organ odwoławczy napisał, że odsetki są należne od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

Zarządzeniem z dnia 21 lutego 2011 roku strona skarżąca została wezwana do złożenia pełnomocnictwa do działania w jej imieniu dla E. W. Kolejnym zarządzeniem z dnia 25 marca 2011 roku skarżąca została wezwana do podpisania skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie powyższe uznano za doręczone z dniem 16 maja 2011 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 30 maja 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 197/11 odrzucił skargę B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie braków formalnych skargi (brak podpisu) mimo stosownego wezwania.

W dniu 30 sierpnia 2011 roku pełnomocnik B. D. – E. W. wniosła skargę o wznowienie postępowania, żądając uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 maja 2011 roku i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu strona powtórzyła argumenty przedstawione w skardze wskazując nadto, że Sąd odrzucił skargę, gdyż była ona niepodpisana przez skarżącą, która miała ustanowionego pełnomocnika. Skarga została podpisana przez pełnomocnika. Tymczasem, Sąd kierował korespondencję na adres skarżącej, a nie jej pełnomocnika, co stanowi nową okoliczność, której pełnomocnik nie mogła podnieść w toku postępowania przed Sądem. Pełnomocnictwo obejmujące także postępowanie przed Sądem zostało złożone w toku postępowania administracyjnego. Tym samym, skarżąca nie była należycie reprezentowana, skoro pominięto jej pełnomocnika i wskutek naruszenia przepisów była pozbawiona możliwości działania w sprawie. Zdaniem autorki skargi, argumenty powyższe przemawiają za wznowieniem postępowania w sprawie i uchyleniem prawomocnego postanowienia o odrzuceniu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania i skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności w sprawie należy zająć się dopuszczalnością wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 maja 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 197/11.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że podstawy wznowienia postępowania określone zostały w art. 271, 272 i 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jedną z podstaw wznowienia postępowania, z powodu nieważności postępowania, jest okoliczność, iż strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wystąpienie powodów nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest to więc bezwzględna podstawa wznowienia postępowania. Nieważność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania musi istnieć w chwili wydania prawomocnego orzeczenia. Wystąpienie tej przyczyny już po wydaniu prawomocnego orzeczenia wyłączy możliwość uznania jej za podstawę wznowienia, o której mowa w komentowanym przepisie. Pozbawienie strony możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania, o której stanowi art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania w podanym znaczeniu.

W treści skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik strony skarżącej podniosła, iż Sąd w sposób nieprawidłowy wzywał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji gdy działała ona przez pełnomocnika. Tym samym, w sprawie doszło do naruszenia przepisów o doręczeniach, co poskutkowało pozbawieniem strony możliwości działania.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż skarga w sprawie oznaczonej sygnaturą II SA/Łd 197/11 została wniesiona w imieniu B. D. przez pełnomocnika w osobie E. W. Skarga została podpisana przez pełnomocnika, ale tenże pełnomocnik nie załączył do akt sądowych dokumentu pełnomocnictwa potwierdzającego umocowanie, na które się powołał. Dokument pełnomocnictwa obejmującego także postępowanie sądowoadministracyjne znajdował się w aktach administracyjnych przesłanych przez organ. Sąd wezwanie do złożenia pełnomocnictwa skierował do skarżącej osobiście.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 roku, FSK 2137/04 (Lex Nr 247029), że w rozpatrywanym przypadku pełnomocnik skarżącej nie dopełnił wynikającego z art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku dołączenia przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego jego odpisu. Tym niemniej, skoro akta sprawy administracyjnej (w których znajdował się odpis pełnomocnictwa) wraz ze skargą zostały przesłane do Sądu, ten – po stwierdzeniu braku dołączonego do skargi pełnomocnictwa – winien był z urzędu uwzględnić fakt, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo obejmujące możliwość występowania pełnomocnika w imieniu skarżącej również w postępowaniu przed sądem i wezwać pełnomocnika o pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis. Jak już bowiem wskazano, przepis art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązuje pełnomocnika do dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej. Nadto, także przepis art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa.

W tej sytuacji, uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Sądu, powołane powyżej przepisy zobowiązują pełnomocnika do załączenia także do akt sądowych stosownego pełnomocnictwa. Tym niemniej, wezwanie do złożenia dokumentu pełnomocnictwa powinno być skierowane do pełnomocnika, a nie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie do skarżącej osobiście. Działanie takie stanowi naruszenie przepisów prawa i jako takie, zdaniem Sądu, pozbawiło stronę skarżącą możliwości działania, co wypełnia hipotezę przepisu art. 271 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga o wznowienie oparta jest na ustawowej podstawie i jako taka zasługuje na uwzględnienie.

Na marginesie wskazać należy, iż przepis art. 279 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa, iż skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania stwierdził, że zawiera ona wszystkie niezbędne elementy.

W odniesieniu do zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania należy wyjaśnić, iż kwestię tą reguluje przepis art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Przy czym, termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W treści skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik wyjaśniła, że o wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi dowiedziała się w dacie doręczenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku. Na tej podstawie można bezspornie przyjąć, że skarga o wznowienie postępowania, która została nadana listem poleconym na adres Sądu w dniu 30 sierpnia 2011 roku została wniesiona z zachowaniem terminu.

Konkludując dotychczasowe rozważania Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania jest uzasadniona i jako taka zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji Sąd orzekł o wznowieniu postępowania i wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 maja 2011 roku na mocy art. 282 § 2 w zw. z art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W dalszej części uzasadnienia należy odnieść się do zasadności skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa mającego wpływ na wynik sprawy.

Tytułem wstępu do tej części rozważań wyjaśnić należy, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, decyzja ta została wydana na skutek wniesienia odwołania przez stronę skarżącą od decyzji organu I instancji orzekającej o zwrocie przez skarżącą nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 4.420,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 3.162,91 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze mocą kwestionowanej w skardze decyzji uchyliło rozstrzygnięcie I instancji i orzekło o zwrocie przez skarżącą nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 6.553 zł wraz z odsetkami ustawowymi.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 z roku Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organ, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie I instancji. Zacytowany przepis znajduje się w rozdziale 10 Działu II – Postępowanie, zatytułowanym Odwołania. W tym samym rozdziale znajduje się także przepis art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, na który skład orzekający pragnie zwrócić szczególną uwagę. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz reformationis in peius ustanowiony w zacytowanym przepisie jest jednym z podstawowych elementów konstrukcyjnych odwołania. "Niekorzyść strony", o której mowa tym przepisie, wymaga ujęcia obiektywnego. Stan taki to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. Ustawodawca przewidział jednakże wypadki, w których możliwe jest odstąpienie od powyższej zasady – są to: rażące naruszenie prawa w decyzji organu I instancji oraz rażące naruszenie interesu społecznego. Oznacza to, iż organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego się, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa, dopuszczające możliwość orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się, należy rozumieć jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny. Sytuacja taka ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 roku, sygn. akt IV SA 771/96, Lex Nr 45182 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 24 marca 2005 roku, sygn. akt VII SA/Wa 1149/04, Lex Nr 165003 i z dnia 21 kwietnia 2005 roku, sygn. akt SA/Wa 367/04, Lex Nr 169384 oraz powołane tam orzecznictwo). W ten sposób można bowiem oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa.

Należy również podnieść, iż każdorazowo, gdy organ odwoławczy orzeka na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2007 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 443/07, Lex Nr 392687 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1986 roku, sygn. akt II SA 1500/85, nie publ.).

W świetle powyższych wywodów Sąd podzielił zarzut skargi, iż kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza art. 139 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z zestawienia treści decyzji I instancji i rozstrzygnięcia organu odwoławczego niezbicie wynika, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego spowodowała pogorszenie sytuacji strony, gdyż zmieniła kwotę należności głównej do zwrotu z kwoty 4.420,34 zł do wysokości 6.553 zł. Jednocześnie próżno szukać w uzasadnieniu tejże decyzji jakiegokolwiek wyjaśnienia przemawiającego za zastosowaniem treści art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podczas gdy uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego).

Reasumując, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku o wznowieniu postępowania na mocy art. 282 § 2 w zw. z art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mocą punktu drugiego wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na naruszenie art. 139 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W punkcie trzecim wyroku Sąd, w oparciu o treść art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

k.o.