Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2837/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 2 pkt 1,2, art. 52 ust. 1 pkt 2, 4, 6, 7, 12, 15, art. 56 ust. 4 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Artur Patalan po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 375/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków motyli oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 375/17, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków motyli.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenie [...] w [...] (dalej: Stowarzyszenie). Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 4, 6, 7, 12 i 15, art. 56 ust. 4 in principio oraz art. 56 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 2134 ze zm.), dalej jako: "u.o.p", poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie zezwolenia na czynności w stosunku do gatunków objętych ochroną ścisłą i częściową tj.: niszczenie siedlisk, umyślne przemieszczenie z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca, chwytanie, transport, przetrzymywanie oraz przenoszenie, płoszenie i niepokojenie - mimo że, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wydanie takiego zezwolenia (tzn. w szczególności - brak szkodliwości dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych zwierząt, uzasadnienie nadrzędnym interesem społecznym);

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. - przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonych decyzji z powodu naruszenia przez organy:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., przez brak dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności przedmiotowej sprawy (w szczególności zagrożenia dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych zwierząt) oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie - a w związku z tym wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z ustaleniami wynikającymi z przedstawionych organowi dokumentów, fachowych opinii i ekspertyz biegłych lepidopterologów, co również skutkowało wadliwym uzasadnieniem skarżonej decyzji; a także oparcie rozstrzygnięcia na tezach zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia i raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, mimo że, w postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków jest postępowaniem szczegółowym, autonomicznym i niezwiązanym ściśle z postępowaniem w sprawie decyzji środowiskowej;

b) art. 80 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. - poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów i zupełne pominięcie oraz zdeprecjonowanie wyczerpujących oraz merytorycznych opinii biegłych specjalistów z zakresu zoologii (lepidopterofauny), przedstawionych przez skarżącego kasacyjnie, co doprowadziło do wydanie rozstrzygnięć z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - ryzyka wyrządzenia niepowetowanej szkody dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych zwierząt.

3. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie skarżonego wyroku zawierające sprzeczne, nielogiczne i błędne ustalenia faktyczne w zakresie modyfikacji planowanego przedsięwzięcia, poprzez zawężenia węzła drogowo-kolejowego.

W oparciu o powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a., sprawy na rozprawie.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne przesłanki przemawiające za wydaniem zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków motyli. Organ nie tylko nie posiadał żadnej wiedzy o siedlisku, które ma być zniszczone, z uwagi na to, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad mu takich informacji nie dostarczyła, ale też nie rozważył statusu zagrożenia gatunku oraz jego znaczenia dla regionu, jak i całego kraju. Dalej autor skargi kasacyjnej wskazał, że w świetle przedłożonych opinii ekspertów, potwierdzających szczególne (wręcz kluczowe) znaczenie populacji przeplatki aurinii występującej na obszarze planowanego węzła, dla zachowania gatunku na obszarze Natura 2000 Lasy [...], a tym samym w województwie świętokrzyskim jak i w całej Polsce, nie zaprzeczono w żaden sposób, że nie dojdzie do zagrożenia zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków. Nadto wskazano, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawne oddalił skargę, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonych decyzji z powodu naruszenia przez organy zasady prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym i jej gwarancji - przez brak dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie - a w związku z tym wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z ustaleniami faktycznymi sprawy, wynikającymi z przedstawionych dokumentów, opinii i ekspertyz, co również skutkowało wadliwym uzasadnieniem skarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie przepis art. 193 zd. 2 P.p.s.a. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia, więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności przedmiotowej sprawy (w szczególności zagrożenia dla zachowania, we właściwym stanie, ochrony dziko występujących populacji chronionych zwierząt) oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w związku z tym wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z ustaleniami wynikającymi z przedstawionych organowi dokumentów - fachowych opinii i ekspertyz biegłych lepidopterologów.

Wydanie decyzji przez organ ochrony środowiska – Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków motyli nie może być uznane za działanie organu niezgodne z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., czyli podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu wyczerpujący materiał dowodowy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie zarzuciło pominięcie oraz zdeprecjonowanie merytorycznych opinii biegłych specjalistów z zakresu zoologii (lepidopterofauny), co doprowadziło do wydania decyzji z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czyli ryzyka wyrządzenia niepowetowanej szkody dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych zwierząt. W tym zakresie należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że zarówno RDOŚ jak i GIOŚ są organami wyspecjalizowanymi, dysponującymi fachowym aparatem pomocniczym, kompetentnymi do przygotowania materiałów i analiz niezbędnych do wydania prawidłowego, merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wskazać należy, że organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która może być ustalona przez ten organ. Dowód z opinii biegłego powinien być dopuszczony jedynie wówczas, gdy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do okoliczności faktycznych okaże się, że pełna ocena jego wyników wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II OSK 242/09, LEX nr 746892). O dowodzie z opinii biegłego można mówić wówczas, gdy organ zwraca się do osoby posiadającej wiadomości specjalne o wydanie opinii. Natomiast przedłożone przez Stowarzyszenie opinie i ekspertyzy stanowią tzw. "prywatne ekspertyzy" wydane na zlecenie strony, które nie może być uznana za dowód z art. 84 k.p.a. Oparcie ustaleń na takiej opinii stanowi uchybienie procesowe. Może ona natomiast uzasadniać dopuszczenie dowodu zgodnie z przepisami k.p.a., gdy wystarczająco uprawdopodobni zasadność stanowiska strony, która ją złożyła. Prywatne opinie opracowane na zlecenie stron należy traktować jako wyjaśnienie stanowiące poparcie, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, stanowiska stron.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – ekspertyzy: "dotyczącej udatności translokacji populacji przelatki aurinii Euphydryas aurinia i modraszka alkona Phengaris alcon z miejsca budowy węzła [...] w ciągu drogi krajowej [...] na działkę zastępczą nr ew. [...]". Nie ulega wątpliwości, że przedstawienie prywatnej opinii przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony przy zaakcentowaniu, że pogląd ten odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2010 r., I CSK 544/09, LEX nr 737245). Ekspertyza autorstwa P. K. nie jest opinią biegłego (bo jego autor nie został powołany przez organ administracyjny jako biegły w trybie przewidzianym ustawą), a jest wyłącznie ekspertyzą naukową, czyli dokumentem prywatnym. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.". Posłużenie się w tym przepisie zwrotem: "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek.

Podobnie nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., fakt bowiem, że strona nie podziela poglądu sądu, nie oznacza, że pisemne motywy rozstrzygnięcia uchybiają wymogom uzasadnienia określonym w tym przepisie i to w sposób określony w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jak i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1277/15, LEX nr 2227675). Wbrew stanowisku skarżącego Stowarzyszenia Sąd Wojewódzki prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku i zawarł w nim wszystkie niezbędne elementy wynikające z treści art. 141 § 4 P.p.s.a., szczegółowo wyjaśniając motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego wyroku. Trzeba także wyjaśnić, że prawidłowo również przyjął, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że także one nie mogą podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Wbrew zarzutom skargi Sąd Wojewódzki zasadnie ocenił, że w realiach sprawy, organ właściwie zastosował postanowienia art. 56 ust. 2 pkt 1 i 2 art. 56 ust. 4 in principio oraz art. 56 ust. 4 pkt 7 u.o.p. Norma art. 56 ust. 1 i 2 u.o.p. daje organowi ochrony środowiska możliwość wydania zezwolenia, w stosunku do gatunków objętych ochroną ścisłą i częściową na czynności podlegające zakazom, o jakich mowa w art. 51 ust. 1 i 1a i 52 ust. 1 i 1a u.o.p. (zakazy umyślnego niszczenia, zrywania lub uszkadzania, niszczenia ich siedlisk lub ostoi, dokonywania zmian stosunków wodnych, umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym - art. 51 ust. 1 pkt 1,2,3,10). Zgodnie z art. 56 ust. 4 u.o.p. warunkiem zwolnienia od tych zakazów jest brak rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów i gdy wynikają ze słusznego interesu strony lub koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska (art. 56 ust. 7 u.o.p.). Zasadą jest, więc zakaz niszczenia siedlisk określonych gatunków chronionych. Ustawodawca jednak dopuścił wyjątek od tej zasady, uzależniając możliwość jego zastosowania tylko do sytuacji, w których nie ma możliwości rozwiązań alternatywnych (np. możliwości skutecznego przeniesienia siedliska, gniazd w inne miejsce) i tylko, gdy nie spowoduje to zagrożenia dla dziko występujących populacji chronionych gatunków.

Stosownie do Załącznika nr 2 (pozycja: 177) rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 poz. 1348 – zwanego dalej: "rozporządzeniem"), modraszek alkon należy do gatunków objętych ochroną częściową, wobec których obowiązują zakazy, wymienione w § 6 ust. 1 pkt 2, 4, 6, 7 i 12 rozporządzenia. Zaskarżona decyzja, została wydana w oparciu o art. 56 ust. 2 oraz ust. 4 w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 2, 4, 6, 7, 12 i 15 u.o.p., w myśl których RDOŚ na obszarze swojego działania może zezwolić w stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą i częściową na odstępstwo od zakazów: umyślnego chwytania, transportu, niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania, umyślnego płoszenia lub niepokojenia oraz umyślnego przemieszczanie z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca. Wymagane jest jednak łączne spełnienie dwóch generalnych przesłanek, tj. brak rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów zgodnie z Załącznikiem nr 1 (pozycja: 566 i 573) rozporządzenia.

Dopuszczając odstępstwo od zasady, ustawodawca pozostawił uznaniu organu administracji możliwość jego zastosowania. Zwrot normatywny "może" dowodzi, że mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, co istotnie wpływa na zakres i sposób kontroli dokonywanej przez sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Ocenie sądu podlega natomiast poprawność postępowania wyjaśniającego, a w szczególności to, czy rozstrzygnięcie podjęte zostało zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Nie podlega natomiast ocenie sądowej samo rozstrzygnięcie, jako wynik wyboru jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie, wydane w ramach uznania administracyjnego, nie może być jednak rozstrzygnięciem dowolnym. Przedmiotem uznania nie jest ani ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego (zob. M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983 r., s. 63). Z tego też względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. W przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego wyznacza, z jednej strony przesłanka zawarta w art. 56 ust. 2 u.o.p., z drugiej zaś reguły postępowania administracyjnego określające obowiązki organu administracji w zakresie prowadzenia postępowania i rozstrzygania.

Na gruncie powyższych rozważań, w świetle treści normatywnej art. 56 ust. 2 u.o.p., organ miał obowiązek przedstawienia w decyzji przesłanek uzasadniających odstępstwo od reguły, jaką jest zakaz niszczenia siedlisk gatunków chronionych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew zarzutom skargi Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Zasadnie zaakceptował stanowisko organu, że w związku z realizacją zamierzonej inwestycji na przestrzeni ok. 7,5 km nieuniknione jest zniszczenie na tym terenie siedlisk: przeplatki aurinii, modraszka telejusa i modraszka alkona. Brak jest zatem rozwiązań alternatywnych, umożliwiających przeprowadzenie tej inwestycji z jednoczesnym pozostawieniem siedliska wskazanych gatunków w przedmiotowej lokalizacji, w niezmienionym stanie. Alternatywą wobec zniszczenia okazów tych chronionych gatunków motyli jest, więc ich translokacja, przeprowadzona w inne, wyselekcjonowane w ramach postępowania ocenowego, miejsce (działka ew. nr [...], obręb [...] [...]). Należycie wykazano, w ramach uznania administracyjnego, że tylko takie działanie pozwoli na zachowanie okazów tych gatunków motyli, minimalizując jednocześnie negatywny wpływ inwestycji na ich populacje, jak również przyczyni się do stworzenia tym chronionym gatunkom motyli alternatywnego siedliska. Propozycja Stowarzyszenia zmiany przebiegu trasy drogi, nie stanowi natomiast, w świetle przepisów u.o.p., rozwiązania alternatywnego. Sąd trafnie też ocenił, że realizacja inwestycji, w ramach której przewidziana jest translokacja okazów roślin żywicielskich wraz z oprzędami tych gatunków chronionych owadów oraz odtworzenie ich siedlisk na działce zastępczej, nie będzie szkodliwa dla zachowania we właściwym stanie ochrony wskazanych gatunków motyli, co potwierdzają ustalenia decyzji środowiskowej oraz treść przedłożonego przez Inwestora "Sprawozdania z przesadzania roślin pod nadzorem przyrodniczym...". Nakazano zatem podjęcie odpowiednich działań mających zminimalizować wpływ inwestycji na środowisko poprzez wyszukanie i przeniesienie roślin żywicielskich motyli (przeniesienie tych ostatnich roślin nastąpiło na konkretną działkę, która została dostosowana do wymogów tych roślin, celem odtworzenia utraconych siedlisk). Co istotne w sprawie to fakt, że populacje motyli będące przedmiotem postępowania, występują poza obszarem Natura 2000 Lasy [...].

Nie można też podzielić zarzutu skargi, że w przedmiotowej sprawie wadliwie oparto się na tezach i rozstrzygnięciu zawartym w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia i raporcie oddziaływania na środowisko. Istotnie postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wykonanie czynności zakazanych wobec chronionych gatunków jest postępowaniem szczególnym (odrębnym), niemniej jednak jest komplementarne wobec postępowania w sprawie decyzji środowiskowej. Z ustaleń decyzji środowiskowej wynika, że przebieg rozbudowy drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej, na odcinku od granicy województwa mazowieckiego do węzła drogowo-kolejowego w [...] nie ulegnie zmianie, zawężona natomiast zostanie przestrzeń zajętości pod węzeł [...], co z kolei pozwoli na zachowanie większej nienaruszonej części siedlisk, na których występują rośliny żywicielskie dla przedmiotowych chronionych gatunków motyli: przeplatki aurinii, modraszka alkona i modraszka telejusa. Sąd Wojewódzki trafnie uznał, że skoro zmodyfikowany przebieg inwestycji - w zakresie tego węzła - będzie zawierał się w obszarze objętym wydaną i ostateczną decyzją środowiskową, to ustalenia tej decyzji pozostają aktualne dla rozpatrywanej sprawy. W toku prowadzonego postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej z dnia [...] stycznia 2014 r., jako właściwy do przesadzenia roślin żywicielskich dla przedmiotowych gatunków owadów, oceniono planowany na siedlisko zastępcze obszar - działkę o nr. ew. [...], obr. [...] [...], zwracając uwagę w szczególności na podobieństwo elementów biotopu. W decyzji tej podano, że przy właściwym zrównoważonym użytkowaniu, z zachowaniem warunków określonych w zezwoleniu RDOŚ, dojdzie do ustabilizowania i stopniowej poprawy stanu flory, aż do osiągnięcia właściwego stanu biocenozy na tym terenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ocena wpływu budowy węzła drogowego [...] na stan chronionych gatunków motyli musi być też widziany w kontekście zasad i wartości konstytucyjnych, a zwłaszcza wynikającego z art. 5 Konstytucji, zadania państwa w postaci ochrony środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i korespondującym z nim przepisem art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji, zgodnie z którym ochrona środowiska jest zadaniem władz publicznych, które zobowiązane są prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Cele te realizowane są przez władze publiczne m. in. przez zapewnienie maksymalnej ochrony chronionym gatunkom roślin i zwierząt, jak i przez uwzględnianie wymagań ochrony środowiska poprzez wyprowadzenie ruchu pojazdów poza granice miast, co będzie miało wpływ na poprawienie jakości powietrza oraz zmniejszenie oddziaływania na klimat akustyczny. W ocenie Sądu te aspekty sprawy należy ocenić, jako ważne z punktu widzenia interesu ogółu społeczeństwa.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

10

1