Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 988/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81, art. 81c
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 153, art. 200 w zw. z art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z.J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako: u.p.b.) nałożył na Z.J. - właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] - obowiązek dostarczenia do dnia 27 września 2021 r. ekspertyzy technicznej opisującej konstrukcję dachu kurnika zlokalizowane na ww. nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem czy odcięcie 40 cm okapu dachu, który wystaje na sąsiednią nieruchomość, nie naruszy konstrukcji dachu obiektu. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowa ekspertyza musi zostać sporządzona przez osobę dysponującą uprawnieniami w branży kontrukcyjno-budowlanej.

W treści powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na powiadomienie organu przez właściciela sąsiedniej nieruchomości (działki nr [...] przy ul. [...]) o gromadzeniu się wód opadowych na jego działce, w związku z konstrukcją dachu budynku gospodarczego należącego do Z.J., PINB zwrócił się do Starosty o podanie, czy organ ten przyjął zgłoszenie lub udzielił pozwolenia na prace budowlane polegające w szczególności na budowie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...]. W udzielonej odpowiedzi Starosta wskazał, że nie posiada żadnych zarejestrowanych wniosków obejmujących ww. obiekt budowlany. Na podstawie przeprowadzonych oględzin PINB ustalił, że okap kontrolowanego budynku wraz z orynnowaniem wystaje 40 cm poza obrys budynku w stronę działki nr [...]. Nadto Z.J. przedstawił organowi do wglądu:

- decyzję z dnia [...] czerwca 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o lokalizacji szczegółowej, nr [...] w przedmiocie budowy kurnika typowego WB-4723/V/VI;

- decyzję z dnia [...] czerwca 1963 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o pozwoleniu na budowę niewymagającą zatwierdzenia projektu, nr [...] w przedmiocie budowy kurnika typowego;

- plan sytuacyjny posesji stanowiący załącznik do decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1963 r. (PINB wskazał, że na mapie tej naniesiony jest obiekt będący przedmiotem sprawdzenia, co jednoznacznie wskazuje, że kontrolowany budynek powstał na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę).

Następnie organ I instancji podał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie legalności budynku gospodarczego zlokalizowanego na ww. działce, która to decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, czy kontrolowana inwestycja została zrealizowana zgodnie z warunkami pozwolenia, bowiem pozwolenia wydane w dniu [...] czerwca 1963 r. dotyczą obiektu inwentarskiego – kurnika, natomiast obecnie budynek pełni inną funkcję. W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB ustalił, że budynek będący przedmiotem postępowania jest wykorzystywany obecnie jako budynek gospodarczy, zmieniono także zakres postępowania na postępowanie w sprawie wykonania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1963 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę kurnika typowego.

PINB zaznaczył także, że po zgromadzeniu materiału dowodowego oraz dokonanych oględzinach, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], nałożył na Z.J. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 1 marca 2020 r. projektu budowlanego zamiennego (4 egzemplarze) budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...], uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót oraz nakazał usunięcie 40 cm okapu wraz z orynnowaniem, który wystaje na sąsiednią nieruchomość, w celu doprowadzenia budynku będącego przedmiotem postępowania do stanu zgodnego z prawem. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie organu II instancji PINB nie wyjaśnił, czy wykonanie nałożonego obowiązku nie naruszy konstrukcji dachu i nie ustalił, czy samo usunięcie okapu wraz z orynnowaniem doprowadzi budynek do stanu zgodnego z prawem.

W dalszej treści postanowienia organ I instancji podniósł, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, podczas oględzin w dniu [...] lipca 2021 r. stwierdzono, iż w kontrolowanym obiekcie (kurniku) sufit jest podwieszany i nie można stwierdzić, jaka jest konstrukcja dachu, zatem stosownie do treści art. 81 c ust. 2 u.p.b. konieczne było zobowiązanie do przedłożenia ekspertyzy technicznej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Z.J., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dnia [...] lipca 2021 r. Zdaniem skarżącego organ I instancji próbuje przerzucić na stronę ciężar wykonania decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2020 r. Skarżący podkreślił również, że organ I instancji przyjął błędną podstawę prawną wydanego postanowienia, bowiem w art. 81c ust. 2 u.p.b. wyraźnie przedstawiono przesłanki konieczności wykonania ocen technicznych, czy ekspertyzy, tj. "... wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego...", natomiast przedmiotem sprawy nie jest ani jakość zastosowanych materiałów budowlanych, ani jakość robót budowlanych, a także nie jest to stan techniczny obiektu budowlanego. W ocenie skarżącego PINB dąży do podwójnego obciążenia strony kosztami dokumentacji, ponieważ oczekuje wykonania projektu zamiennego oraz dodatkowej ekspertyzy. Nadto skarżący zauważył, że organ nadzoru prowadząc postępowanie i wydając decyzje i postanowienia dysponuje jedynie pozwoleniem na budowę otrzymanym od strony, wydanym w 1963 r., czyli ponad 30 lat przed wejściem w życie przepisów u.p.b., na które to organ się powołuje. Zdaniem strony PINB nie podjął żadnej czynności, by pozyskać wymaganą dokumentację z zasobów archiwalnych.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia terminu przedłożenia ekspertyzy technicznej i orzekł o wyznaczeniu terminu przedłożenia tej ekspertyzy na 2 (dwa) miesiące od daty otrzymania niniejszego postanowienia, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji podzielił stanowisko PINB, że ustalenia dotyczące konstrukcji dachu kurnika zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...], ze szczególnym uwzględnieniem czy odcięcie 40 cm okapu dachu, który wystaje na sąsiednią nieruchomość, nie naruszy konstrukcji dachu obiektu wymaga wiedzy fachowej, wynikającej z posiadanych uprawnień budowlanych w odpowiedniej specjalności. WINB wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego nie dokonują samodzielnie szczegółowych analiz parametrów technicznych i ekspertyz z zakresu budownictwa. Słusznie zatem, zdaniem organu odwoławczego, PINB wydał postanowienie o nałożeniu obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej, bowiem zgodnie z art. 81c ust. 2 u.p.b. organy nadzoru budowlanego mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie wydane na podstawie powyższego przepisu postanowienie dowodowe pozostaje w związku z prowadzonym postępowaniem naprawczym, wobec stwierdzenia istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę. Nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego, nie jest również orzeczeniem merytorycznym. Przedmiotowe postępowanie jest jedynie częścią innego toczącego się przed organem postępowania, albo elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wszczęcie. Ma dostarczyć materiał dowodowy niezbędny do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z przepisów prawa budowlanego i wystarczającego do podjęcia jednej z decyzji przewidzianej przez u.p.b.

Organ wyjaśnił, że wbrew stanowisku strony skarżącej, zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z uzasadnionymi wątpliwościami wobec dokonanych zmian podczas realizacji budynku kurnika (typ WB-4732V/VI), położonego na działce nr [...], w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki (budynek usytuowano na granicy nieruchomości, nie zaś 0,5m od niej oraz w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego - z planowanych 38,25m2 na 49,78m2). Powyższe stanowiło istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę, a więc bez zatwierdzonego projektu budowlanego. Nadto zwrócono uwagę, że zmiana zamierzonego sposobu użytkowania z budynku inwentarskiego na budynek gospodarczy, nastąpiła bez przewidzianego prawem udziału osoby uprawnionej, nie sporządzono bowiem wymaganego prawem projektu. W ocenie organu odwoławczego podane okoliczności świadczą o uzasadnionej wątpliwości co do jakości robót, którą należy rozumieć szerzej, niż tylko jako pojęcie związane z tzw. "sztuką budowlaną" odnoszącą się do poprawności technologiczno-produkcyjnej robót - jest to także stan, w którym roboty są zgodne z konkretnymi, właściwymi dla nich, wymaganiami określonymi w przepisach prawa, w tym w przepisach techniczno-budowlanych.

Organ II instancji zaznaczył również, że ostateczną decyzją własną z dnia [...] lutego 2020 r. uchylił decyzję PINB z [...] grudnia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wobec niewyjaśnienia przez organ powiatowy, czy wykonanie nałożonego obowiązku nie naruszy konstrukcji dachu i nieustalenia przez PINB czy samo usunięcie okapu wraz z orynnowaniem doprowadzi budynek do stanu zgodnego z prawem. Ponownie podał, że organ I instancji po oględzinach obiektu (kurnika) ustalił, iż sufit kurnika jest podwieszany i z tego powodu nie mógł stwierdzić, jaka jest konstrukcja dachu. Organ odwoławczy podkreślił następnie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o niepełną podstawę prawną (art. 81c ust. 2 u.p.b.), a organ powiatowy powinien dodatkowo wskazać przepis art. 51 ust. 1 u.p.b., ponieważ prowadzone postępowanie dotyczy robót budowlanych wykonanych z istotnym odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę. Powyższe jednak pozostaje bez wpływu na prawidłowe, zdaniem organu II instancji, nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej we wskazanym zakresie. Jednocześnie WINB podał, że skarżący realizując nałożony postanowieniem obowiązek ma wpływ na koszt sporządzenia żądanej ekspertyzy. Niedostarczenie ekspertyzy w oznaczonym terminie spowoduje, że zgodnie z art. 81c ust. 4 u.p.b. organ nadzoru budowlanego zleci jej wykonanie albo wykonanie dodatkowej ekspertyzy na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia. Organ II instancji stwierdził dodatkowo, że w związku z zaskarżeniem postanowienia należy zmienić termin do przedłożenia żądanej ekspertyzy.

Pismem z dnia [...] października 2021 r. Z.J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisu prawa materialnego - art. 81 c ust. 2 u.p.b., poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż w sprawie nie wystąpiły uzasadnione wątpliwości organu, których we własnym zakresie nie mógł usunąć, co do jakości wyrobów budowlanych lub jakości robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego.

II. przepisów postępowania,:

1. art. 77 § 1, art. 7 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności z uwagi na niepodjęcie jakiejkolwiek próby wyjaśnienia powziętych przez siebie wątpliwości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia uchylającego w całości postanowienie organu I instancji, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez tut. Sąd w całości, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu złożonej skargi strona przedstawiła stanowisko tożsame ze wskazanym w zażaleniu i podniosła, że z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności ustaleń dokonanych podczas przeprowadzonych oględzin, nie wynika, iż w sprawie zachodzi którakolwiek z przesłanek opisanych w art. 81c ust. 2 u.p.b. Zdaniem skarżącego do nałożenia obowiązku sporządzenia ocen technicznych i ekspertyz nie jest wystarczające pojawienie się jakichkolwiek wątpliwości organu, muszą to być wątpliwości o charakterze kwalifikowanym. Strona powołując się na stanowisko sądów administracyjnych zaznaczyła, że powyższy przepis ma charakter szczególny, bowiem nakłada na stronę określone obowiązki, nie można zatem dokonywać jego wykładni rozszerzająco.

Dalej skarżący zarzucił organowi, że w sposób niedokładny i nierzetelny wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Zdaniem skarżącego z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by organy obu instancji podjęły jakiekolwiek próby wyjaśnienia powziętych wątpliwości, czy w oparciu o dokonanie szczegółowych oględzin, poprzez przesłuchanie stron i świadków, czy też wskutek zebrania i analizy pełnej dokumentacji budowlanej, przy uwzględnieniu, że obiekt powstał w latach 60 XX w. Strona wskazała, że organy nie wyjaśniły zakresu powziętych wątpliwości oraz z jakich okoliczności one wynikają, nie wykazały, czy kwestie te mogą zostać wyjaśnione samodzielnie przez pracowników organów nadzoru budowlanego. Merytoryczne uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia ogranicza się wyłącznie do zacytowania treści art. 81c ust. 2 u.p.b. i wskazania, że w przedmiotowej sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości. Organ nie podał, czego konkretnie dotyczą, z czego wynikają oraz nie wykazał, czy pracownicy organów mogą te kwestie wyjaśnić samodzielnie. Zdaniem strony organ dopatruje się uzasadnienia wątpliwości w dokonaniu zmian podczas realizacji obiektu, z czym skarżący się nie zgadza. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie zgromadzono dokumentacji pozwalającej na stwierdzenie, że dokonano odstępstw od pozwolenia na budowę. Za bezprzedmiotowe również należy uznać twierdzenia organu o wykonaniu prac w ramach samowoli budowlanej, ponieważ ta kwestia rozstrzygnięta zostanie w decyzji kończącej postępowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nałożenia na Z.J. - właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] - obowiązku dostarczenia do dnia 27 września 2021 r. ekspertyzy technicznej opisującej konstrukcję dachu kurnika zlokalizowane na ww. nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem czy odcięcie 40 cm okapu dachu, który wystaje na sąsiednią nieruchomość, nie naruszy konstrukcji dachu obiektu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w stanie faktycznym sprawy uzasadnione było wydanie przez organ nadzoru budowlanego postanowienia dowodowego na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b. Zgodnie z tym przepisem, organy nadzoru budowlanego mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z ust. 1 art. 81c p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów określonych w tym przepisie.

Z cytowanych przepisów wynika, że przyznane organom nadzoru budowlanego w art. 81c ust. 2 u.p.b. uprawnienie do wydania postanowienia nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy dotyczyć może wyłącznie postępowania prowadzonego przez te organy w ramach wykonywania zadań określonych przepisami prawa budowlanego. Dla oceny zatem czy organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wydania postanowienia na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b. istotne jest zawsze w ramach jakiego postępowania zostało wydane przedmiotowe postanowienie dowodowe. Organ nadzoru budowlanego działa w ramach swoich kompetencji określonych w art. 83 u.p.b., wśród których znajduje się kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że nałożenie obowiązku przedłożenia ocen technicznych na inwestora może odnosić się wyłącznie do takich sytuacji, w których organy nadzoru budowlanego, których pracownicy z założenia powinni dysponować wysoką wiedzą techniczną w zakresie budownictwa, nie są w stanie dokonać samodzielnie odpowiednich ustaleń faktycznych i ocen oraz muszą w tym zakresie zasięgnąć pomocy z zewnątrz. Jak wskazuje się w orzecznictwie, z uwagi na użycie w powołanym przepisie nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy" zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej, czy ekspertyzy, jak również uzasadnienie podjętych działań w trybie powołanego przepisu musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymaga wyczerpującego uzasadnienia. Nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej, który co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji. Zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.b. do podstawowych obowiązków nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Zatem art. 81c ust. 2 u.p.b., który faktycznie przerzuca koszty sporządzenia ekspertyzy na stronę powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Dlatego też za skorzystaniem z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 u.p.b. muszą przemawiać nie jakiekolwiek wątpliwości, ale muszą to być wątpliwości uzasadnione, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Przepis art. 81c ust. 2 u.p.b. daje zatem organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc o charakterze kwalifikowanym. Przepis ten ma charakter szczególny, gdyż stanowi podstawę prawną do nałożenia na stronę określonych obowiązków, w tym także finansowych, a w związku z tym nie można dokonywać jego wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b., zobowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym (por. wyroki NSA z 10 września 2013 r., II OSK 917/12; z 20 września 2019 r., II OSK 2612/17, z 5 lutego 2020 r., II OSK 751/18; z 19 czerwca 2020 r., II OSK 184/20; z 14 lipca 2020 r., II OSK 975/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

W sprawie ustalono, że podczas realizacji budynku kurnika (typ WB-4732V/VI), położonego na działce nr [...] dokonano zmian w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki (budynek usytuowano na granicy nieruchomości, nie zaś 0,5m od niej oraz w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego - z planowanych 38,25m2 na 49,78m2), co stanowi istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można przedmiotowego budynku uznać za obiekt o skomplikowanej konstrukcji technicznej, co do którego pracownicy organu nadzoru budowlanego nie mogą samodzielnie określić konstrukcji dachu kurnika zlokalizowanego na ww. nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem czy odcięcie 40 cm okapu dachu, który wystaje na sąsiednią nieruchomość, nie naruszy konstrukcji dachu obiektu. Nie sposób uznać, że za przyjęciem uzasadnionych wątpliwości w rozumieniu art. 81c ust. 2 u.p.b. przemawia stwierdzenie pracownika PINB dokonane podczas oględzin, że w obiekcie (kurniku) sufit jest podwieszany i z tego powodu nie można ustalić jaka jest konstrukcja dachu. W skardze zasadnie podniesiono, że organ nie wyjaśnił z jakich powodów wskazana okoliczność stanowi przeszkodę w dokonaniu samodzielnych ustaleń przez pracowników organu. W realiach niniejszej sprawy poczynione istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę nie mogą być uznane za uzasadnioną wątpliwość co do "jakości robót". Za takim stanowiskiem nie przemawia rodzaj czy stopień skomplikowania obiektu w postaci kurnika. Organy nie wykazały, że wykonane roboty budowlane spowodowały istotne wątpliwości co do spełnienia wymagań technicznych np. w zakresie nośności, stateczności budynku. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 81c ust. 2 u.p.b., który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie za pomocą posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości, np. w przypadku obiektów o skomplikowanej konstrukcji technicznej (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 lutego 2018 r., II SA/Go 1112/17, CBOSA). Przepis art. 81c ust. 2 u.p.b. nie zwalnia organu od dążenia we własnym zakresie do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 8, 77, 80 k.p.a.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie wykazały aby nie były w stanie, wykorzystując własną wiedzę i środki, samodzielnie rozstrzygnąć powstałych wątpliwości co do konstrukcji dachu kurnika z uwzględnieniem kwestii możliwości odcięcia 40 cm okapu dachu, który wystaje na sąsiednią nieruchomość. Organy nie poczyniły w tym zakresie szczegółowych ustaleń i rozważań. Należy zatem stwierdzić, że zobowiązanie skarżącego do przedłożenia ekspertyzy technicznej określonej w zaskarżonym postanowieniu narusza przepis art. 81c ust. 2 u.p.b.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. k.p.a. oraz art. 81c ust. 2 u.p.b. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 597 zł, na którą to kwotę składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

-----------------------

#

2