Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 146/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6303 Procedura tranzytu pod osłoną karnetu TIR
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2006 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. Sp. z o.o. w B. kwotę ... ....tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w W. powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 80, poz. 60), art. 35, art. 99 oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 38, art. 114 ust. 1 lit. a, ust. 2 oraz art. 115 Załącznika nr I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej (Dz.U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia ... maja 2006 r. nr ... w następującym stanie faktycznym.

W związku z niedostarczeniem do urzędu celnego przeznaczenia - wskutek kradzieży - części towaru przewożonego na podstawie Międzynarodowego Listu Przewozowego CMR za notą tranzytową ... z dnia ... maja 2001 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia ... maja 2001 r. skierowaną do firmy ... Sp. z o.o. w W. stwierdził powstanie długu celnego i obliczył podatki za ww. towar.

Decyzją z dnia ... stycznia 2002 r. nr ... Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż z dokument CMR znajdujący się w aktach sprawy, wskazuje, iż przewóz towarów wykonywany był przez firmę ... Sp. z o.o., jednakże z kopii dowodów rejestracyjnych oraz koncesji nr ... Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wynika, iż środek transportu, którym przewożony był towar (ciągnik ... oraz naczepa ...) jest własnością firmy ... S.A. W związku z powyższym przedmiotem dodatkowego postępowania wyjaśniającego winno być wszechstronne zbadanie sprawy i ustalenie podmiotu dokonującego przewozu ww. towaru tj. przewoźnika, o którym mowa w Załączniku I do Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej.

Następnie Dyrektor Urzędu Celnego w W. po wszczęciu postępowania postanowieniem nr ... z dnia ... lutego 2002 r. wydał w dniu ... marca 2002 r. decyzję nr ..., którą stwierdził powstanie długu celnego w stosunku do przedmiotowego towaru usuniętego spod dozoru celnego w stosunku do którego procedura tranzytu nie została zakończona oraz uznał za dłużników solidarnie zobowiązanych do zapłaty kwoty wynikającej z tego długu: firmę ... z D. - eksportera, firmę ... S.A.- uznając go za przewoźnika oraz firmę ... . Sp. z o.o. z W. - odbiorcę przedmiotowego towaru.

W wyniku rozpoznania odwołań firm ... Sp. z o.o. z W. oraz ... S.A. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia ... października 2002 r. nr ... uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ II instancji ponownie wskazał na konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie przewoźnika przedmiotowego towaru. Ponadto wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż odbiorca - firma ... Sp. z o.o. w W. nie odebrała części towaru objętego Wspólną Procedurą Tranzytową, zatem nie może być uznana razem z głównym zobowiązanym oraz przewoźnikiem za dłużnika solidarnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia ... maja 2006 r. ponownie określił kwotę wynikającą z długu celnego w stosunku do przedmiotowego towaru oraz uznał za dłużników solidarnie zobowiązanych do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego : eksportera - firmę ... z D. oraz firmę ... Sp. z o.o., uznając ją za przewoźnika przedmiotowego towaru. W uzasadnieniu wskazał, iż o fakcie tym świadczy znajdujący się w aktach sprawy list przewozowy CMR.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania Spółki ... Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia ... października 2005 r. nr ... utrzymał decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, podtrzymując ustalenia i stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, iż głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej, wpisanym w polu 50 noty tranzytowej była firma ... z D., odbiorcą firma ... Sp. z o.o. z W., a przewoźnikiem ... Sp. z o.o. z W.. W świetle art. 38 Załącznika I do Konwencji WPT wspólna procedura tranzytowa jest zakończona, a obowiązki głównego zobowiązanego wygasają, gdy towary objęte procedurą oraz towarzyszące dokumenty zostaną przedstawione urzędowi przeznaczenia zgodnie z przepisami regulującymi procedurę. Art. 4 ust. 2 Załącznika I do Konwencji WPT stanowi, że niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego określonych w ust. 1 przewoźnik lub odbiorca towarów, który przyjmie towary i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej jest także zobowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie w urzędzie celnym przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Z akt sprawy wynika, iż przewoźnikiem była firma ... Sp.z o.o. z W.. Potwierdzają to dowody rejestracyjne oraz koncesja ... Ministra Infrastruktury. Dane zawarte w tych dokumentach wskazują, że środek transportu, którym przewożony był przedmiotowy towar jest własnością firmy ... Sp. z o.o. z W..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r., uzupełnionej w dniu 8 grudnia 2005 r. pełnomocnik ... Sp. z o.o. z W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... października 2005 r. w części dotyczącej skarżącej spółki.

Pełnomocnik skarżącej wyraził pogląd, iż zaskarżona decyzja wbrew treści powołanego w niej przepisu art. 26 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo celne, który stanowi, iż w sprawie tej stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy Kodeksu celnego oparta została na przepisach konwencji WPT, a w szczególności na błędnie powołanym i zacytowanym art. 115 ust. 1 Załącznika I do tej Konwencji. Strona skarżąca uznana została za dłużnika jako przewoźnik, pomimo, iż cytowany przepis wymieniając enumeratywnie potencjalnych dłużników nie wymienia przewoźnika. Strona skarżąca nie jest również żadną z osób w tym przepisie wymienionych. Ponadto niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę na bezpodstawne ustalenie, że skarżąca wiedziała o objęciu towaru wspólna procedurą tranzytową, ponieważ jest podmiotem prowadzącym profesjonalną działalność gospodarczą i nie może bronić się nieznajomością przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumenty prezentowane w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z postanowieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym z uwagi na braki w zakresie materiału dowodowego, co skutkowało niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie.

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, będącej naczelną zasadą postępowania podatkowego (celnego) wynika, iż organy podatkowe (celne) prowadzące postępowanie mają obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny tych okoliczności na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Z kolei przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy (celny) obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Dopiero na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ może dokonać oceny zebranych w sprawie dowodów, opierając się na przekonywujących podstawach i dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny (art. 191 Ordynacji podatkowej). Warto także zauważyć, iż zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania, skutkującym wadliwością decyzji.

Prowadzone w rozpoznawanej sprawie postępowanie dowodowe zakończone wydaniem skarżonej decyzji nie doprowadziło, jak uznał Sąd, do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia ponad wszelką wątpliwość osoby przewoźnika, dokonującego transportu przedmiotowego towaru. Zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy w postaci dowodów rejestracyjnych środka transportu (ciągnika ... i naczepy o nr rej. ...) oraz koncesji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nr ... nie potwierdza, wbrew twierdzeniom organu II instancji, jakoby Spółka ... była właścicielem wskazanego środka transportu. Ponadto zauważyć należy, iż przywołany w decyzji list przewozowy CMR, wskazujący zdaniem organu osobę przewoźnika, jest nieczytelny.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, iż nie była ona właścicielem przedmiotowego środka transportu, a kierowca (...) kierujący pojazdem, w chwili transportu przedmiotowego towaru nigdy nie był jej pracownikiem. Na dowód powyższego złożył do akt kopie umów leasingowych wskazanego środka transportu (ciągnika i naczepy). Pełnomocnik spółki oświadczył również, iż spółki ... S.A., ... Sp. z o.o. oraz ... S.A. istnieją od siebie niezależnie i tworzą grupę kapitałową ...

W ocenie Sądu wskazane powyżej wątpliwości dotyczące w szczególności osoby przewoźnika, właściciela środków transportu tj. ciągnika ... nr rej. ... i naczepy nr rej. ..., którymi przewożony był towar, jak również wskazanej w uzasadnieniu koncesji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Nr ... zostały zbagatelizowane przez organ, mimo iż mogą mieć istotne znaczenie w sprawie. Strona podnosiła w postępowaniu odwoławczym, że nie była przewoźnikiem przedmiotowego towaru, jednakże okoliczność ta nie została przez organ odwoławczy wyjaśniona. Dyrektor Izby Celnej w W. nie przeprowadził w tym kierunku żadnego postępowania uzupełniającego, do którego na podstawie art. 229 Ordynacji podatkowej był uprawniony i które w przedstawionym stanie faktycznym wydaje się niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia.

Decyzja organu II instancji była przedwczesna, gdyż istotne kwestie mające znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia powinny zostać dodatkowo wyjaśnione poprzez przeprowadzenie stosownych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego. Postępowanie odwoławcze powinno bowiem polegać nie tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz także na weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności i celowości. Powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów.

Nadto, zauważyć należy, iż w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ II instancji powołuje się na dokumenty m.in. postanowienie z dnia ... maja 2001 r. nr ... oraz pismo Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia ... grudnia 2003 r. nr ..., których Sąd nie znajduje w aktach administracyjnych sprawy.

Orzekając ponownie w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. winien uzupełnić postępowanie dowodowe, w trybie przewidzianym w art. 229 Ordynacji podatkowej, w celu wyjaśnienia powyżej wskazanych w sprawie okoliczności, w szczególności w ten sposób by w konsekwencji doprowadzić do ustalenia - ponad wszelką wątpliwość - podmiotu dokonującego transportu przedmiotowego towaru. Ponadto organ powinien uzupełnić akta sprawy m.in. o czytelny list przewozowy CMR, postanowienie z dnia ... maja 2001 r. nr ..., pismo Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia ... grudnia 2003 r. nr ...

Konkludując Sąd stwierdza, że postępowanie celne w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, tj. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 oraz art. 229 Ordynacji podatkowej. W szczególności nie przeprowadzono w jego toku pełnego postępowania dowodowego, i w konsekwencji wydano rozstrzygnięcie dotyczące przedmiotowego towaru na podstawie dowolnej oceny wybranych dowodów, bez ustalenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W tej sytuacji Sąd nie mógł ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.