Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 192/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28, art. 32
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr. / WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od marca 2009r. do lipca 2009r. 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie dla adwokata K. K. – Kancelaria Adwokacka za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 192/16

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 6 listopada 2014r. (data wpływu do organu) D. B. (dalej: zobowiązana/skarżąca) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej - ZUS), o umorzenie należności z tytułu składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zobowiązana wskazała, że mimo podejmowanych działań nie była w stanie wywiązać się z obowiązków płatnika. Do wniosku załączyła szereg pism stanowiących korespondencję z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji

i Rolnictwa oraz Wojewodów [...] i [...], w których szczegółowo opisano historię rodziny.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od marca do lipca 2009r. w łącznej kwocie 5.980,81zł.

W toku postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że D. B. prowadziła działalność gospodarczą do lipca 2009r., a istniejące obecnie zaległości powstały, gdyż wnioskodawczyni przez okres 15 lat nie opłacała składek na ubezpieczenia. Zobowiązana jest zatrudniona w "A" s.c. na 1/3 etatu i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 465zł netto. Mąż wnioskodawczyni jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zgodnie z oświadczeniem strony, stałe miesięczne wydatki na utrzymanie domu (czynsz, energia, gaz) wynoszą 240zł. Zobowiązana oraz jej mąż są właścicielami, na zasadach wspólności małżeńskiej, domu o powierzchni 150m2 położonego w K., na której to nieruchomości ustanowione zostały zabezpieczenia hipoteczne na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zadłużenie strony na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynosi 20 tys. zł, na rzecz ZUS zaś 75.202,80zł. Zobowiązana wskazała, że jest pacjentką Poradni Zdrowia Psychicznego od 2008r. oraz cierpi na przewlekłą chorobę trzustki wymagającą systematycznego leczenia farmakologicznego i dietetycznego, zaś mąż jej, z przyczyn neurologicznych, musi prowadzić oszczędny tryb życia. Z dokumentacji wynika, że mąż zobowiązanej cierpi na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i dyskopatię oraz przeszedł operację przepukliny, w związku z czym nie może obecnie nosić ciężarów powyżej 5 kg.

ZUS powołał się na decyzję własną z dnia [...] grudnia 2014r. w której określono kwoty należności podlegające umorzeniu na podstawie ustawy z dnia

9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (Dz. U. z 2012r. poz. 1551) stwierdzając, że warunkiem umorzenia zaległości w łącznej kwocie 159.806,58zł. objętych ową decyzją jest opłacenie pozostałej części zaległości tj. składek za okres od marca 2009r. do lipca 2009r.

Rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2013. poz. 1442) – dalej: u.s.u.s., ZUS odmówił umorzenia zaległości stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani niebezpieczeństwo, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie osiągnie się kwot przewyższających wydatki, gdyż strona jest współwłaścicielem nieruchomości zabezpieczającej egzekucję należności.

Analizując przedmiotową sprawę pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a

o u.s.u.s., w związku z § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141 poz.1365) – dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r., organ podniósł, że zobowiązana nie przedłożyła dokumentów odzwierciedlających aktualny stan faktyczny. Zauważył ponadto, że ani zobowiązana, ani jej mąż nie dysponują orzeczeniami o stałej niezdolności do pracy, w związku z czym mają możliwość uzyskania środków pozwalających na sukcesywną spłatę zobowiązań oraz zauważył że wnioskodawczyni dysponuje regularnym źródłem dochodów. Zdaniem ZUS, zobowiązana ma możliwość poszukiwania rozwiązań wyjścia z trudnej sytuacji przez np. ulgę w formie układu ratalnego, bądź sukcesywną spłatę zadłużenia.

Organ zauważył, że powodem powstania zaległości w obecnej kwocie było unikanie przez wnioskodawczynię opłacania należnych składek przez okres blisko 15 lat – niezależnie zaś od efektów prowadzonej działalności, przez cały ten czas pozostawała ona zarejestrowana jako osoba prowadząca działalność i miała obowiązek systematycznego regulowania składek na ubezpieczenie. Organ nie znalazł też żadnych okoliczności świadczących o tym, że strona próbowała uregulować choćby część obciążającej ją zaległości.

Zdaniem ZUS, egzekucja istniejącego zadłużenia, ze względu na jej ustawowe ograniczenia, mające na celu ochronę dłużnika - nie pozbawi rodziny zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb socjalno-bytowych.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją

z dnia [...] lutego 2015r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na ww. decyzję zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu której wyrokiem z dnia 21 lipca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 390/15, uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd stwierdził, że przeprowadzone przez organ postępowanie nosi znamiona niedostatecznego ustalenia stanu faktycznego, zarówno w odniesieniu do aktywów jakimi dysponuje wnioskodawca, jak i koniecznych wydatków na utrzymanie rodziny

i ochronę zdrowia. Organ ustalił jedynie wysokość osiąganych przez zobowiązaną przychodów z tytułu zatrudnienia, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o tym, że strona była w posiadaniu nieruchomości zdatnej do zalesienia, co do której aktualnego stanu nie podjęto jednak żadnych ustaleń. Organ pominął też kwestię faktycznych kosztów utrzymania strony, poprzestając na ustaleniu, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą 240zł. Zdaniem Sądu, przy tak obszernej dokumentacji medycznej oczywistym staje się wniosek, że wydatki związane z leczeniem stanowią znaczne koszty, których nie sposób pominąć przy analizowaniu wniosku o umorzenie pod kątem przesłanki słusznego interesu obywatela, jak również interesu publicznego wyrażającego się

w zapobieganiu sytuacji, w której zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Za przedwczesny Sąd uznał wniosek ZUS, że z uwagi na ustawowe ograniczenia dopuszczalnej egzekucji, potrzeby socjalno-bytowe strony pozostają niezagrożone w sytuacji, gdy ewentualne koszty utrzymania i leczenia strony, a także źródła ich pokrycia pozostają nieznane. Organ nie ustalił też, czy strona bądź jej rodzina korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej.

Sąd podkreślił, że wydając decyzję uznaniową, organ administracji państwowej ma obowiązek kierować się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny (art. 7 k.p.a.). Wyrażona w tym przepisie zasada postępowania administracyjnego prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Sąd zaznaczył również, że interes publiczny to także zapobieganie sytuacji,

w której zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Sąd zobowiązał ZUS do ustalenia jakim majątkiem faktycznie dysponuje zobowiązana, ponownej oceny jej możliwości płatniczych z uwzględnieniem posiadanego majątku oraz do rozważenia, czy istnieje możliwość uregulowania choćby części ciążących na zobowiązanej zaległości, bez uszczerbku dla zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych oraz bez konieczności sięgania do pomocy opieki społecznej.

ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, że od dnia 2 lutego 2015r. zobowiązana jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony do dnia 21 stycznia 2017r. Wynagrodzenie brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosiło 2.098,18zł. Zobowiązana przebywa w Krakowie, gdzie kontynuuje leczenie. Mąż zobowiązanej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Stałe wydatki z tytułu opłat ponoszone przez zobowiązaną określono na łączną kwotę 874,67zł. Zobowiązana nie wskazała wydatków na leczenie, ani nie przedstawiła rachunków wskazujących na wysokość kosztów leczenia. Organ ustalił także, że zobowiązana posiada zadłużenie wobec urzędu skarbowego, Wójta Gminy [...] i Państwowego Inspektoratu Sanitarnego

w [....] Nie korzysta natomiast ze środków pomocy społecznej. Ponadto organ wskazał, że zobowiązana jest współwłaścicielką (na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej) nieruchomości położonej w K., stanowiącej działkę o pow. 0,0900 ha z budynkiem mieszkalnym o pow. 150m2, na której ustanowione jest zabezpieczenie hipoteczne na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej – ARiMR) oraz ZUS. W księdze wieczystej widnieje wzmianka o toczącej się egzekucji z ww. nieruchomości.

W oparciu o powyższe ustalenia, decyzją z dnia [...] stycznia 2016r., nr [...], ZUS po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2015r., Nr [...], o odmowie umorzenia zadłużenia na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 03/2009 do 07/2009.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Przedmiotowa zaległość dochodzona jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który dotychczas nie stwierdził nieściągalności. Zobowiązana posiada źródło dochodu umożliwiające skuteczne prowadzenie przymusowego dochodzenia, brak jest zatem postaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Po przeprowadzeniu ponownej analizy organ stwierdził, że brak jest również podstaw do umorzenia należności na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. W ocenie ZUS, sytuacja bytowa zobowiązanej jest niełatwa, jednakże może mieć charakter przejściowy. Równocześnie nie wystąpiła żadna sytuacja nadzwyczajna, w tym stan klęski żywiołowej, ani okoliczności określone w 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, które miałyby negatywny wpływ na możliwości płatnicze

i uzyskiwanie dochodu przez zobowiązaną. Organ podkreślił, że okoliczności określone w 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, dotyczące sytuacji zdrowotnej mają zastosowanie tylko wówczas, gdy pozbawiają możliwości pozyskania dochodu na spłatę zadłużenia. W postępowaniu ustalono, że zobowiązana jest aktywna zawodowo, zatem problemy zdrowotne, na które się powołuje, nie pozbawiają jej możliwości zarobkowania i uzyskania środków na spłatę choć części składek na ubezpieczenia. Organ nadmienił, że przedmiotowa zaległości stanowi 4% całości niezapłaconych przez zobowiązaną składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdził również, że nie można wykluczyć poprawy sytuacji zobowiązanej, gdyż stan zdrowia męża nie wyklucza podjęcia zatrudnienia

i przyczynienia się do utrzymania rodziny. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej jest tylko w zakresie, w którym nie zostanie zagrożone minimum utrzymania.

W konkluzji ZUS stwierdził, że obecna sytuacja finansowa zobowiązanej pozwala na spłatę zadłużenia, a jej spłata w dłuższym okresie czasu (np. w formie rozłożenia na raty) nie pozbawi zobowiązanej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Rodzina posiada bowiem stałe źródło dochodu, z którego po uregulowaniu niezbędnych kosztów utrzymania pozostają wolne środki finansowe, które mogą zostać przeznaczone na spłatę zaległości. Ponadto organ stwierdził, że umorzenie zobowiązań składkowych w sytuacji, gdy zobowiązana spłaca należności cywilnoprawne, stanowiłoby preferowanie spłaty tych ostatnich względem nieuregulowanych składek. Organ wskazał również na konieczność kierowania się obok interesu dłużnika, interesem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Na ww. decyzję D. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzuciła, że ZUS uporczywie pomija ustosunkowanie się do historii zdarzeń opisanych w złącznikach wniosku z dnia

6 listopada 2014r. oraz przepisy zobowiązujące organ administracji publicznej do stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153,poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej: P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane

w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie orzekał już WSA

w Rzeszowie, który wyrokiem dnia 21 lipca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 390/15, uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie oraz na sądzie i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Podkreślenia wymaga, że art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015r., sygn. akt II FSK 1404/13, Lex 1774161).

W niniejszej sprawie nie wystąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, zatem zarówno ZUS, jak i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez WSA w wyroku z dnia 21 lipca 2015r., sygn. akt I SA/Rz 390/15.

W orzeczeniu tym Sąd wskazał, że podstawą uchylenia decyzji organu odwoławczego było stwierdzenie niedostatecznego ustalenia stanu faktycznego, zarówno w odniesieniu do aktywów jakimi dysponuje skarżąca, jak i koniecznych wydatków na utrzymanie rodziny i ochronę zdrowia. Sąd zarzucił, że ZUS ustalił jedynie wysokość osiąganych przez skarżącą przychodów z tytułu zatrudnienia, nie podejmując ustaleń co do aktualnego stanu należącej do zobowiązanej nieruchomości zdatnej do zalesienia. Organ pominął też kwestię faktycznych kosztów utrzymania strony, poprzestając na ustaleniu, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą 240zł. Za przedwczesny Sąd uznał wniosek ZUS, że z uwagi na ustawowe ograniczenia dopuszczalnej egzekucji, potrzeby socjalno-bytowe skarżącej pozostają niezagrożone, gdyż ewentualne koszty utrzymania i leczenia skarżącej, a także źródła ich pokrycia pozostają nieznane. Organ nie ustalił też, czy skarżąca, bądź jej rodzina, korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej.

Sąd zobowiązał ZUS do ustalenia jakim majątkiem faktycznie dysponuje zobowiązana, dokonania ponownej oceny jej możliwości płatniczych

z uwzględnieniem posiadanego majątku oraz do rozważenia, czy istnieje możliwość uregulowania choćby części ciążących na zobowiązanej zaległości, bez uszczerbku dla zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych oraz bez konieczności sięgania do pomocy opieki społecznej.

Przypomnieć należy, że podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Bezspornym jest, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej nie zostało zakończone. Powyższe oznacza, że nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości wyegzekwowania zaległych składek, co stanowi przesłankę uniemożliwiającą uwzględnienie wniosku skarżącej na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia z 2003r., zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne są pkt 1 i 3 § 3 ww. rozporządzenia, gdyż okoliczności na które powołuje się skarżąca to trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan jej zdrowia i związana z tym konieczność leczenia.

Brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją.

Sądowa kontrola rozstrzygnięć opartych na uznaniu ma charakter ograniczony i dotyczy prawidłowości postępowania organu, a nie etapu podejmowania decyzji tj. dokonanego przez organ wyboru sposobu załatwienia wniosku w przedmiocie umorzenia. Rozpoznając skargę na decyzję o charakterze uznaniowym Sąd bada

w szczególności czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz czy organy podatkowe nie przekroczyły granic "uznania administracyjnego". Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania sposobu prowadzenia postępowania przez organ podatkowy i uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności.

W niniejszej sprawie skarżąca domagała się umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia z uwagi na złą sytuację materialną i zdrowotną.

W ponownym postępowaniu ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wskazanym przez Sąd w wyroku uchylającym uprzednio wydaną przez ten organ decyzję. ZUS ustalił, że należąca do skarżącej i jej męża nieruchomości obciążona jest hipoteką ustanowioną na rzecz ZUS oraz ARiMR. Skarżąca pozostaje w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia

2 lutego 2015r. do 21 stycznia 2017r. Wynagrodzenie brutto z tego tytułu wyniosło ok.2.098,18zł. Zobowiązana przebywa w K., gdzie kontynuuje leczenie. Mąż zobowiązanej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Stałe wydatki z tytułu opłat ponoszone przez zobowiązaną określono na łączną kwotę 874,67zł. ZUS podkreślił, że skarżąca nie wskazała wydatków na leczenie, ani nie przedstawiła rachunków dokumentujących wysokość poniesionych kosztów leczenia. Organ ustalił także, że skarżąca posiada zadłużenie wobec urzędu skarbowego, Wójta Gminy [...] i Państwowego Inspektoratu Sanitarnego w [...] oraz że nie korzysta ze środków pomocy społecznej.

Oceniając sytuację finansową skarżącej ZUS uznał, że pozwala ona na spłatę zadłużenia (np. w formie rozłożenia na raty) i nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca dysponuje stałym dochodem, z którego po uregulowaniu niezbędnych kosztów utrzymania pozostają wolne środki finansowe, które mogą zostać przeznaczone na spłatę zaległości. Organ wskazał również na konieczność kierowania się, obok interesu dłużnika, interesem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ocenie Sądu, ZUS ustalił sytuację majątkową skarżącej zgodnie ze wskazaniami Sądu, a następnie dokonał ponownej oceny jej możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności nie toczy się z urzędu, lecz na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. Skarżąca powołując się na konieczność ponoszenia kosztów związanych leczeniem powinna te koszty w postępowaniu wykazać, czego nie uczyniła. Z ustaleń ZUS wynika również, ze zły stan zdrowia nie wpływa na możliwość wykonywania pracy zarobkowej i uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Ustalono również, że skarżąca nie korzystała ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegała.

Sąd podkreśla, że dokonując ustaleń stanu faktycznego organy orzekające mają obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, 10, 77, 80, 81 k.p.a.

i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów, na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego, wysnuwając ze zgromadzonego materiału dowodowego logicznie uzasadnione wnioski. Ustalenia dotyczące spełnienia, czy też nie, przesłanek umorzenia odnosić się przy tym powinny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zachowuje powyższe standardy,

a wnioski dotyczące nie spełnienia przez skarżącą przesłanek umorzenia nie są dowolne. Odmawiając umorzenia zaległości podatkowej w niniejszej sprawie ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rozważył zarówno ważny interes zobowiązanej, jak i stan finansów ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację.

Nadmienić należy, że podnoszone przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie przed Sądem nowe okoliczności dotyczące ustania zatrudnienia skarżącej, nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, gdyż została ona wydana na podstawie okoliczności istniejących w czasie podejmowania tego rozstrzygnięcia.

Jak już zostało wskazane, kontrolując decyzje odmawiające umorzenia zaległości podatkowych, Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Jednocześnie stwierdzając, że organy podatkowe nie uchybiły przepisom postępowania, oparły rozstrzygnięcia na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący je uzasadniły, Sąd nie ma podstaw prawnych do wyeliminowania takich decyzji z obrotu prawnego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza również powołanego na wstępie rozważań przepisu art. 153 P.p.s.a.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

O wynagrodzeniu adwokata wyznaczonego w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy, orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze zm.).