Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 789/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 maja 2024 r., nr G.RUZ.4219.17.2024.1.IG w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina C., reprezentowana przez Wójta (...), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wyjaśnienie treści decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego.

Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 11 września 2023 r. Wójt Gminy (...) wystąpił z wnioskiem do Starosty Lęborskiego o wyjaśnienie treści decyzji Starosty Lęborskiego nr 514/13 z dnia 22 lipca 2013 r. nr OŚ.6341.54.2013 w punkcie I.1 udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z ujęcia w Ł., gmina C. w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia sprzeczności pomiędzy pkt I.1 orzeczenia, w którym wskazano ograniczenia poboru wody z ww. ujęcia: "Qmax.h=2,91 m3/h; Qśr.dobowe= 25,81 m3/d; Qmax.roczne= 9420 m3/rok," a ograniczeniami ujętymi we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z ujęcia w Ł. i operacie wodnoprawnym na pobór wody podziemnej i odprowadzanie ścieków, sporządzonym w kwietniu 2013 r. przez mgr inż. A. R. (str. 18), powinny być następujące: "Qmax.h=22,30 m3/h; Qśr.dobowe= 406,00 m3/d; Qmax.roczne= 148300 m3/rok". Jednocześnie Wójt wniósł o sprostowanie oczywistej omyłki ww. decyzji w punkcie I.1 i nadanie mu brzmienia: "1. Pobór wody podziemnej z lokalnego ujęcia wód w Ł., gmina C., ogranicza się do "Qmax.h= 22,30 m3/h; Qśr.dobowe= 406,00 m3/d; Qmax.roczne= 148300 m3/rok".

Pismem z dnia 11 września 2023 r. Starosta Lęborski przekazał ww. wniosek Wójta według właściwości do Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor Zarządu Zlewni). Jednocześnie Starosta Lęborski poinformował, że analiza akt sprawy dowiodła, że "oczywistość omyłki wynikała z faktu, iż w treści decyzji błędnie wpisano odrębne wartości, co świadczy o niezamierzonej omyłkowości zapisu".

Postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r. nr GD.ZUZ.3.4210.641.2023.AO Dyrektor Zarządu Zlewni odmówił wyjaśnienia oraz sprostowania treści decyzji nr 514/13 Starosty Lęborskiego z dnia 22 lipca 2013 r. znak: OŚ.6341.54.2013 udzielającej w pkt 3 pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z lokalnego ujęcia wody w Ł. działka nr [...] obręb Ł., gmina C., w zakresie warunków poboru wody (pkt I, ppkt 1), tj. zmiany ilości pobieranej wody podziemnej (Qmaxh; Qśr.dobowe;.Qmax.roczne).

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią pkt III ww. pozwolenie wodnoprawne było ważne przez 10 lat od momentu ostateczności decyzji, tj. od dnia 13 sierpnia 2013 r. A zatem wygasło z dniem 13 sierpnia 2023 r., tj. przed 11 września 2023 r., gdy Wójt wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie treści decyzji oraz sprostowanie oczywistej omyłki. Jednocześnie organ wyjaśnił, że treść pisma z dnia 16 lipca 2013 r. Gminy (...), stanowiącego uzupełnienie wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, oraz treść operatu wodnoprawnego, na podstawie których Starosta Lęborski udzielił pozwolenia wodnoprawnego, jest niespójna w zakresie wskazanych wartości poboru wód podziemnych. Następnie organ powołał się na wyrok NSA, z którego wynika, że właściwym do prostowania oczywistych omyłek w trybie art. 113 k.p.a. może być tylko organ właściwy miejscowo i rzeczowo w dacie dokonywania sprostowania, nie zaś ten, który był właściwy pierwotnie i wskutek zmian przepisów ową właściwość utracił. Skoro zatem z dniem 1 stycznia 2018 r. starosta utracił właściwość w zakresie wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a kompetencję tę przejęły organy Wód Polskich, to postanowienie w przedmiotowej sprawie wydał Dyrektor Zarządu Zlewni. Ponadto, zdaniem organu, wnioskowane sprostowanie ww. pozwolenia wodnoprawnego nie stanowi błędu pisarskiego, rachunkowego oraz innej oczywistej omyłki. Sprostowanie ww. decyzji w trybie art. 113 k.p.a. wiązałoby się zatem ze zmianą merytoryczną tej decyzji.

Po rozpatrzeniu zażalenia Gminy (...) postanowieniem z dnia 21 maja 2024 r. nr G.RUZ.4219.17.2024.1.IG Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako Dyrektor RZGW):

- uchylił w całości zaskarżone postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 25 marca 2024 r.;

- odmówił wyjaśnienia treści decyzji w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia sprzeczności pomiędzy pkt 1.1 decyzji Starosty Lęborskiego z dnia 22 lipca 2013 r. a wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne i operatem wodnoprawnym;

- umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie sprostowania oczywistej omyłki.

W uzasadnieniu organ II instancji przypomniał stan sprawy wskazując, że pismem z dnia 10 maja 2013 r. Wójt Gminy (...) wystąpił do Starosty Lęborskiego m.in. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej z ujęcia w Ł. (brak wskazanych ilości pobieranej wody). Wójt Gminy (...) zawnioskował o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej na okres 10 lat. Do wniosku dołączono operat wodnoprawny pn.: "Operat wodnoprawny na pobór wody podziemnej i odprowadzanie ścieków" (C., kwiecień, 2013 r.) opracowany przez mgr inż. A. R. Z operatu wynika, że Wójt Gminy (...) wnioskował m.in. o pozwolenie wodnoprawne na pobór wody podziemnej z ujęcia Ł. w ilości: Qmax.h= 22,30 m3/h; Qśr.dobowe=406,00 m3/d; Qmax roczne= 148300 m3/rok. W aktach sprawy znajduje się pismo Wójta Gminy (...) z dnia 15 lipca 2013 r., gdzie w pkt 4 podał, iż wartości wskazane w operacie wodnoprawnym są niezgodne z wymaganiami art. 132 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne, w związku z tym dokonuje korekty wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, tj. Qmax.h=22,29 m3/h; Qśr.dobowe = 406,23 m3/d; Qmax.roczne= 189000 m3/rok. W decyzji nr 514/13 z dnia 22 lipca 2013 r. Starosta Lęborski w punkcie 1.1 udzielił pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych w ilości: Qmax.h 2,91 m3/h; Qśr.dobowe = 25,81 m3/d; Qmax.roczne= 9420 m3/rok. Powyższe pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych udzielono na okres 10 lat od momentu, kiedy decyzja stanie się ostateczna. Decyzja stała się ostateczna i podlegała wykonaniu z dniem 13 sierpnia 2013 r. Zatem pozwolenie wodnoprawne Starosty Lęborskiego obowiązywało do 13 sierpnia 2023 r.

Następnie Dyrektor RZGW zaznaczył, że zgadza się ze skarżącą Gminą, iż art. 113 § 2 k.p.a. nie określa terminu, w ciągu którego organ może wydać postanowienie wyjaśniające treść decyzji. Wygaśnięcie decyzji oznacza utratę jej mocy obowiązującej z chwilą zaistnienia pewnego zdarzenia prawnego. Nie oznacza to jednak, że wygaszona decyzja nie wywołała skutków prawnych w czasie jej obowiązywania i że skutki te nie mają swoich konsekwencji nawet po stwierdzeniu jej wygaśnięcia. W związku z powyższym nie można wykluczyć możliwości wyjaśnienia treści wygaszonej decyzji na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., jeżeli wyjaśnienie dotyczy rozstrzygnięcia decyzji, a określony sposób jego rozumienia może mieć wpływ na ustalenie treści praw i obowiązków adresatów tego aktu, nawet gdy on już nie obowiązuje.

W ocenie Dyrektora RZGW żądanie wyjaśnienia treści decyzji w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia sprzeczności pomiędzy pkt I.1. orzeczenia, wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne i operatem wodnoprawnym wykracza poza art. 113 § 2 k.p.a. Organ zauważył, że Dyrektor Zarządu Zlewni prawidłowo wskazał, że wskazane wartości poboru wód podziemnych są niespójne między operatem wodnoprawnym a treścią pisma z dnia 15 lipca 2013 r. (korekta wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dotycząca ilości poboru wód podziemnych określonych w operacie szacunkowym). Powołując się na wyrok NSA organ wskazał, że wyjaśnienie wątpliwości w oparciu o ww. przepis nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też powodować merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, czy też pozostawać z nim w sprzeczności. Następnie organ dodał, że postanowienie wydane w trybie art. 113 § 1 k.p.a. staje się integralną częścią sprostowanej decyzji i w konsekwencji funkcjonuje razem z nią w obrocie prawnym. Wójt złożył wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki decyzji Starosty Lęborskiego nr 514/13 z dnia 22 lipca 2013 r. w dniu 11 września 2023 r. Decyzja ta wygasła z dniem 13 sierpnia 2023 r., zatem nie ma jej już w obrocie prawnym. Co prawda Dyrektor Zarządu Zlewni odmówił sprostowania oczywistej omyłki, jednak z uwagi na brak przedmiotu, należało umorzyć postępowanie toczące się w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a.

Organ zauważył, że do zażalenia Wójt załączył postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Inowrocławiu z dnia 31 października 2022 r., które na wniosek Gminy D. prostowało oczywistą omyłkę w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym przez Starostę Człuchowskiego. Jednakże Dyrektor RZGW wskazał, że nie może odnieść się do treści tego postanowienia innego organu, ponieważ nie jest mu znany stan prawny oraz faktyczny i nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto Dyrektor RZGW w Gdańsku nie jest organem II instancji dla Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Inowrocławiu.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie Dyrektora Zarządu Zlewni należało uchylić w całości, odmówić wyjaśnienia treści decyzji w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia ww. sprzeczności pomiędzy pkt 1.1 decyzji Starosty Lęborskiego z dnia 22 lipca 2013 r. a wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne i operatem wodnoprawnym oraz umorzyć postępowanie organu I instancji w zakresie sprostowania oczywistej omyłki.

W skardze na powyższe postanowienie Gmina (....) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 113 § 2 k.p.a. polegające na błędnej odmowie wyjaśnienia treści decyzji nr 514/13 Starosty Lęborskiego z dnia 22 lipca 2013 r. znak OŚ.6341.54.2013 z uwagi na to, że w ocenie organu żądanie wyjaśnienia treści decyzji w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia sprzeczności pomiędzy pkt I.1 decyzji Starosty Lęborskiego, wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne i operatem wodnoprawnym wykracza poza przepis art. 113 § 2 k.p.a., podczas gdy wyjaśnienie wątpliwości w niniejszej sprawie nie prowadziłoby do nowej oceny stanu faktycznego i nie prowadziłoby do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, lecz samo pobieżne porównanie treści sentencji decyzji oraz treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wraz z operatem wodnoprawnym prowadziłoby organ do wniosku, że wbrew zamierzeniu Starosty Lęborskiego w sentencji decyzji wskazano błędne wartości poboru wód podziemnych wbrew treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oraz treści operatu wodnoprawnego;

- art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 w zw. z art. 144 k.p.a. polegające na błędnym umorzeniu postępowania organu I instancji wskutek błędnego uznania, że sprostowanie decyzji organu I instancji nie było możliwe z uwagi na to, że w momencie złożenia wniosku przez wnioskodawcę decyzji nie było już w obrocie prawnym, podczas gdy możliwość sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, podobnie jak i możliwość dokonywania wyjaśnień co do treści decyzji, nie jest ograniczona żadnym terminem.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że organ II instancji doszedł do mylnego przekonania, że żądanie wyjaśnienia treści decyzji w zakresie wskazania przyczyn wystąpienia ww. sprzeczności wykracza poza art. 113 § 2 k.p.a., podczas gdy wyjaśnienie wątpliwości w niniejszej sprawie nie prowadziłoby do nowej oceny stanu faktycznego ani merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej samo pobieżne porównanie treści sentencji decyzji oraz treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego wraz z operatem wodnoprawnym prowadziłoby organ do wniosku, że wbrew zamierzeniu Starosty Lęborskiego w sentencji decyzji wskazano błędne wartości poboru wód podziemnych wbrew treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oraz treści operatu wodnoprawnego. Zdaniem skarżącej organ błędnie uznał, że wyjaśnienie wątpliwości wymagałoby prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu, podczas gdy z treści uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego wynika wprost, że zostało ono wydane w oparciu o operat wodnoprawny. Z kolei samo proste porównanie treści sentencji decyzji z treścią operatu i wniosku o pozwolenie wodnoprawne prowadzi do wniosku, że w treści decyzji wskazano inne ograniczenia poboru wody niż we wniosku oraz operacie. Zatem organ nie musi prowadzić żadnego postępowania wyjaśniającego i na nowo dokonywać ustaleń stanu faktycznego, lecz, zdaniem skarżącej, powinien wyjaśnić treść decyzji w oparciu o proste porównanie treści sentencji decyzji z wnioskiem i operatem.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 w zw. z art. 144 k.p.a. polegającego na błędnym umorzeniu postępowania organu I instancji wskutek błędnego uznania, że sprostowanie decyzji organu I instancji nie było możliwe z uwagi na to, że w momencie złożenia wniosku przez wnioskodawcę decyzji nie było już w obrocie prawnym, skarżąca wyjaśniła, że w orzecznictwie oraz piśmiennictwie przyjmuje się, że możliwość sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, podobnie jak i możliwość dokonywania wyjaśnień co do treści decyzji, nie jest ograniczona terminem.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na fakt, iż pismem z dnia 11 września 2023 r. przekazując według właściwości wniosek skarżącej do organu Wód Polskich Starosta Lęborski wskazał jednoznacznie, że: "analiza akt sprawy dokonana przez Starostę Lęborskiego dowiodła, iż we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w 2013 r. jak i przedłożonym do wniosku operacie wodnoprawnym faktycznie wskazane były poprawne dane dotyczące poboru wody tj. "Q max h = 22,30 m3/h; Q śr. dobowe = 406,00 m3/d; Q max. roczne= 148300 m3/rok". Oczywistość omyłki wynikła z faktu, iż w treści decyzji błędnie wpisano odrębne wartości, co świadczy o niezamierzonej omyłkowości zapisu". Organ wydający decyzję w sprawie pozwolenia wodnoprawnego sam zatem wskazał, że w sentencji decyzji wyrażono treść niezgodną z intencją organu, co zostało wypowiedziane przez przeoczenie. Oczywistość omyłki wynika z faktu, że w sentencji błędnie wpisano dane dotyczące wartości poboru wód podziemnych, których prawidłowe wartości zostały ujęte w treści wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oraz operacie wodnoprawnym. Analiza akt niniejszej sprawy powinna zatem prowadzić do wniosku, że mamy do czynienia z oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 maja 2024 r. w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sporna decyzja udzielająca skarżącej pozwolenia wodnoprawnego została wydana przez Starostę Lęborskiego w dniu 22 lipca 2013 r. na podstawie art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.), w myśl którego organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, jest starosta, wykonujący to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Natomiast wniosek Gminy (...) o wyjaśnienie treści decyzji oraz sprostowanie omyłki został złożony 11 września 2023 r., gdy obowiązywała ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1478). Stosownie zaś do art. 397 ust. 1 tej ustawy organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych są właściwe organy Wód Polskich. Zgodnie z art. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a) tej ustawy organem właściwym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w sprawie zgód wodnoprawnych jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, o których mowa w art. 388 ust. 1 pkt 1, niewymienionych w pkt 1 lit. a, c i d. Organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych jest właściwy w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia tych pozwoleń (ust. 4). W konsekwencji, mając na względzie wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadę legalizmu oraz w myśl zasady praworządności (art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) w niniejszej sprawie Starosta Lęborski słusznie uznał się za organ niewłaściwy i prawidłowo przekazał wniosek Gminy (...) do właściwego organu Wód Polskich na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącą a organami sprowadza się do kwestii tego, czy zakres żądania Gminy (...) wyjaśnienia ww. decyzji i jej sprostowania mieści się w granicach dyspozycji dozwolonej na mocy art. 113 k.p.a. (jak uważa skarżąca), czy też stanowiłoby to niedozwoloną tym przepisem merytoryczną zmianę decyzji (jak uważają organy).

Wyjaśnić należy, że co do zasady w myśl art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jednakże ustawodawca dopuścił możliwość rektyfikacji rozstrzygnięć organów administracyjnych w postaci uzupełnienia decyzji (co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach – art. 111 k.p.a.) bądź sprostowania/ wyjaśnienia decyzji (art. 113 k.p.a.).

W kontrolowanej przez Sąd sprawie podstawą dokonanych przez organy obu instancji rozstrzygnięć jest art. 113 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach (§ 1). Organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji (§ 2). Na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie (§ 3).

Ustawodawca nie sprecyzował, jakie błędy mogą podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu, natomiast zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w judykaturze oraz w doktrynie błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych, np. dodawania lub dzielenia. Pod pojęciem "innych oczywistych omyłek" kwalifikują się omyłki, które stoją na równi z błędami pisarskimi, czy rachunkowymi, a zatem takie omyłki, które w sposób niebudzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy przyczyn takiej, a nie innej treści rozstrzygnięcia. Przy czym oczywistość wad aktu administracyjnego, w jego warstwie rachunkowej lub pisarskiej, jest zarazem granicą dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem, czy innymi niespornymi okolicznościami, czy dokumentami (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2024 r. sygn. II SA/Gl 153/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Celem sprostowania pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu. Sanowanie decyzji w drodze sprostowania może więc dotyczyć w istocie jedynie jej strony formalnej, a nie błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 października 2024 r. sygn. II SA/Gl 514/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, iż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. Inaczej mówiąc, sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, odnoszące się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy, jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Określony w art. 113 § 1 k.p.a. tryb dotyczy usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej, przybierających m.in. postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu, czy też opuszczeniu wyrazu, mylnej pisowni, bądź też wystąpieniu błędu rachunkowego, to jest nietrafnego doboru cyfr lub wyniku obliczeń, mimo wskazania, co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. W doktrynie i w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania o sprostowanie nie mogą być więc kwestie merytoryczne, takie jak mylne ustalenia faktyczne, czy też błędne zastosowanie przepisów prawa. Nie podlegają zatem w omawianym trybie sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 4 września 2024 r. sygn. II SA/Ke 360/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei uregulowana w art. 113 § 2 k.p.a. instytucja wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji, analogicznie jak przy sprostowaniu, zakłada, że niedopuszczalne jest dokonywanie nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, a także, iż postępowanie to nie może prowadzić do merytorycznych zmian rozstrzygnięcia. Jedynym materiałem dowodowym, który może być brany pod uwagę przy wydawaniu postanowienia w trybie art. 113 § 2 k.p.a. jest treść rozstrzygnięcia decyzji podlegającej wyjaśnieniu oraz jej uzasadnienie. Skoro bowiem w ramach postępowania kończącego się postanowieniem wydanym w trybie art. 113 § 2 k.p.a. nie można dokonywać ponownej oceny stanu faktycznego, to tym bardziej nie można brać pod uwagę nowych dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. II OSK 1153/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, organ ma tylko obowiązek określić żądanie strony i dokonać jego konfrontacji z treścią wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienia domaga się strona, zmierzając do oceny, czy decyzja zawiera niejasności. Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może natomiast stanowić konkurencji, ani alternatywy dla określenia praw i obowiązków strony na podstawie prawa materialnego, bądź też dokonywać ustaleń poza treścią decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 2023 r. sygn. II OSK 272/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że w żadnym razie nie jest dopuszczalne w tym trybie wprowadzenie do treści decyzji nowego rozstrzygnięcia, bądź zmiany już istniejącego. Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji, dokonane w trybie art. 113 § 2 k.p.a., odnosi się wyłącznie do tego, co stanowiło treść decyzji w chwili jej wydania i nie wprowadza jakichkolwiek nowych treści. Nie może ono prowadzić ani do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia, jak też nie może pozostawać w sprzeczności z treścią decyzji. Na drodze stosowania instytucji wyjaśnienia treści decyzji nie można osiągnąć uzupełnienia treści decyzji czy też jej poprawienia, nie można zmieniać decyzji, nie można dokonywać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego. Przypomnieć bowiem należy, że merytoryczna zmiana decyzji może być osiągnięta wyłącznie w trybie odwoławczym, ewentualnie w jednym z trybów nadzoru – a więc na przewidzianej do tego przepisami k.p.a. adekwatnej ścieżce kontroli merytorycznej. Co więcej, wyczerpanie pełnej drogi administracyjnej uprawnia do uruchomienia kontroli sądowej, co zapewnia kontrolę merytorycznym w pełni.

W niniejszej sprawie wolą skarżącej było udzielenie "wyjaśnienia" co do sprzeczności w przyjętych w udzielonym skarżącej pozwoleniu wodnoprawnym wartościach zapotrzebowania na wodę (Qmax.h, Qśr.dobowe i Qmax.roczne), a następnie ich "sprostowania", bowiem były one odmienne od tych, które wskazano we wniosku oraz w operacie wodnoprawnym. Organ I instancji odmówił wnioskodawczyni wyjaśnienia oraz sprostowania decyzji, natomiast organ II instancji uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił wyjaśnienia decyzji oraz umorzył postępowanie w zakresie sprostowania omyłki.

W ocenie Sądu kontrolowane rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe i zgodne z przedstawioną powyżej wykładnią art. 113 k.p.a. Sąd zgadza się również ze stanowiskiem, że możliwość sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek nie jest ograniczona terminem (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 1999 r. sygn. IV SA 1015/97, LEX nr 47274). Zatem co do zasady nie ma przeciwwskazań, by rektyfikować decyzję, która po określonym w niej okresie czasu wygasła. Zasadnie bowiem zauważył Dyrektor RZGW, że pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. pozostawało w obrocie prawnym przez 10 lat i wywoływało w tym czasie skutki prawne.

Nie mniej jednak zauważyć należy, że zmiana wartości: z 2,91 na 22,30; z 25,81 na 406,00; z 9420 na 148300 stanowi poważną, merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Tego typu działanie prowadziłoby do niedopuszczalnego na tej podstawie prawnej sformułowania nowej treści decyzji, czy wręcz wydania nowej decyzji w sprawie. Organ dokonujący "korekty" oczywistej omyłki czy błędu rachunkowego nie może pod pozorem poprawienia błędu dokonać zmiany sensu rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem Starosta Lęborski określił takie, a nie inne wartości zapotrzebowania na wodę, a Gmina (...) nie zgadzała się z przedstawionymi wartościami, to powinna była uruchomić tryb odwoławczy, a po nim ewentualnie kontrolę sądową czy tryby nadzwyczajne. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, by podmiot prawa, jakim jest każda gmina, nie zapoznał się z treścią decyzji zezwalającej na pobór wód podziemnych z lokalnego ujęcia wody w tej gminie i pobierał inne wartości niż te, które określono w pozwoleniu wodnoprawnym.

Reasumując, w niniejszej sprawie nie było możliwości uczynienia zadość wnioskowi Gminy (...) z dnia 11 września 2023 r., bowiem zakres żądania skarżącej wykracza poza dyspozycję art. 113 § 1 i 2 k.p.a., co prawidłowo zdiagnozowały organy obu instancji. Oba organy orzekły, że nie ma prawnej możliwości wyjaśnienia spornej decyzji, a także nie jest możliwe jej sprostowanie.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.