Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 881/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 § 2 , art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1, § 2, § 4 i § 5, art. 35 § 1, art. 57 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 106 § 3 , ar. 133 § 1,  art.141 § 4, art. 160
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Paulina Gromulska, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 1056/17 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 23 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 881/18

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego i organu nadzoru, że są związane stanowiskiem wierzyciela co do istnienia obowiązku podlegającego egzekucji, a istnienie tego obowiązku wynika z nieuiszczenia przez skarżącą abonamentu radiowo-telewizyjnego za okres od stycznia 2010 r. do maja 2012 r., pomimo przesłania jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego – niezależnie od tego, że nawet brak numeru identyfikacyjnego nie stanowi podstawy do nieregulowania opłat abonamentowych, gdyż zwolnienie z tego obowiązku wynika dopiero z formalnego wyrejestrowania odbiornika.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369, dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie:

1. art. 141 § 4 w związku art. 133 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a., przez sporządzenie uzasadnienia, które nie poddaje się kontroli instancyjnej, nie zawiera ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów, jak też nie uwzględnia całości stanu faktycznego istniejącego na datę orzekania, a nadto w sposób dosłowny w całości powtarza wywody faktyczne i prawne z odpowiedzi na skargę, przez co w istocie nie stanowi autorstwa Sądu, lecz jednej ze stron, co z kolei nie tylko narusza zasadę równości stron postępowania sądowego, godząc tym samym w autorytet władzy sądowniczej i podważając zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości, ale świadczy również o braku należytej kontroli przez Sąd działań organów w toku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego w administracji, co w konsekwencji uniemożliwia skarżącej ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, a przez to pozbawia ją też możliwości obrony swych uzasadnionych interesów w ramach postępowania instancyjnego, co zaś może nawet podlegać kwalifikacji określonej w przepisie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., a które to uchybienie było tym bardziej rażące, że skutkowało milczącym zaaprobowaniem przez Sąd sytuacji, w której wobec niewydania przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego uprzednio postępowania egzekucyjnego i przeprowadzenia względem skarżącej skutecznych czynności egzekucyjnych kontrolowane postępowanie egzekucyjnego zostało zakończone w czasie, gdy było zawieszone;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1, art. 35 § 1, art. 34 § 1, § 2, § 4 i § 5 oraz art. 17 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2017.1201, dalej u.p.e.a.), polegające na milczącym zaaprobowaniu błędnego poglądu wyrażonego w toku postępowania sądowego przez organ egzekucyjny i tym samym uznanie, że zaskarżone skargą postanowienie w przedmiocie uznania jako bezzasadne zgłoszonych zarzutów mogło zostać wydane w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy z kompleksowej wykładni przepisów ustawy egzekucyjnej - w tym przede wszystkim przepisu art. 34 § 5 u.p.e.a., który statuuje zaskarżalność postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów zażaleniem, a którego to wniesienie po myśli art. 17 § 2 zdanie pierwsze u.p.e.a. nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego oraz art. 35 § 1 u.p.e.a., który stanowiąc podstawę prawną do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu wniesionych zarzutów, stanowi zarazem podstawę do dokonania oceny zgłoszonych zarzutów i wydania rozstrzygnięcia w zakresie tych zarzutów w czasie zawieszonego postępowania, ale jedynie przez wierzyciela działającego w oparciu o art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., a nie także przez organ procedujący na podstawie art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. - wynika, że wydanie tego postanowienia winno być poprzedzone wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, albowiem podejmowanie merytorycznych rozstrzygnięć przez organy egzekucyjne w okresie zawieszonego postępowania jest w sposób bezwzględny wykluczone;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a w związku z art. 56 § 1 pkt 5, art. 35 § 1, art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a., polegające na milczącym zaakceptowaniu błędnego, niekonsekwentnego i nie znajdującego odzwierciedlenia w przepisach ustawy oraz intencjach ustawodawcy poglądu, w świetle którego uprzednie wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w następstwie zgłoszenia przez skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu tych zarzutów, nie rodziło konieczności wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, w sytuacji, gdy ustawodawca nie tylko ustanowił obowiązek organu egzekucyjnego do wydania tego postanowienia, ale także poinformowania o tym fakcie zobowiązanego;

4. art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 35 § 1, art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 9 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017.1257, dalej K.p.a.), polegające na zupełnym braku kontroli działalności organów egzekucyjnych i pominięcie, że organy egzekucyjne w wydawanych przez siebie w toku prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego w administracji rozstrzygnięciach odmiennie określały końcowy moment zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a mianowicie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 18.03.2015 r. podnosił, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu wydania przez wierzyciela - P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w uzasadnieniu zaskarżonego skargą postanowienia z dnia 23.06.2017 r. twierdził, że postępowanie to zostało zawieszone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów, co nie tylko naruszało obowiązek organów udzielania stronie rzetelnych i należytych informacji, ale tym bardziej obligowało organ egzekucyjny do wydania i doręczenia stronie postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, aby usunąć wszelkie rozbieżności i w sposób jednoznaczny poinformować stronę, że postępowanie z jej udziałem wskutek ustania przyczyny zawieszenia jest w toku;

5. art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1, art. 35 § 1, art. 56 § 3 i art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 54 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2017.201, dalej O.p.), polegające na zaniechaniu dokonania w granicach skargi kontroli prawidłowości podejmowanych do dnia wyrokowania działań organów egzekucyjnych obu instancji i pominięcie, że wskutek zaniechania wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania i doręczenia go skarżącej, organ egzekucyjny naliczał od egzekwowanej należności odsetki ustawowe także za okres przypadający po dniu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, pomimo, że miał bezwzględny obowiązek odstąpić od naliczania odsetek ustawowych za okres przypadający pomiędzy wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego a doręczeniem skarżącej postanowienia o jego podjęciu, gdyż egzekwowana należność stanowiła zaległość z tytułu opłacania abonamentu i zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. 2014.1204) w zakresie naliczania odsetek zastosowanie winien znaleźć m.in. wyżej przywołany przepis ustawy podatkowej;

6. art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 56 § 3, art. 35 § 1, art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 1a pkt 16 u.p.e.a., polegające na braku należytej kontroli działalności organów egzekucyjnych i niedostrzeżenie, że organy w trakcie prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego wskutek pomylenia instytucji procesowych zawieszenia postępowania egzekucyjnego ze wstrzymaniem tego postępowania pozostawały w mylnym przeświadczeniu, że ustanie przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego skutkuje z mocy prawa wznowieniem tego postępowania, w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania i wstrzymanie postępowania są instytucjami odrębnymi, o odmiennym charakterze, co w konsekwencji powoduje, że jedynie ustanie przyczyny wstrzymania postępowania egzekucyjnego z mocy prawa skutkuje wznowieniem tego postępowania, natomiast ustanie przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego powoduje konieczność wydania odpowiedniego postanowienia w tym przedmiocie, czego organy obu instancji w niniejszej sprawie nie uczyniły;

7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a w związku z art. 35 § 1, art. 57 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a., polegające na błędnym, nieznajdującym potwierdzenia w przepisach ustawy, intencjach ustawodawcy oraz utrwalonych poglądach doktryny i orzecznictwa, milczącym uznaniu, że skoro zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej skutkuje z mocy prawa zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, to z mocy prawa skutkuje też po ustaniu przyczyny zawieszenia podjęciem tego postępowania, bez potrzeby wydawania odpowiednich postanowień w tym zakresie, w sytuacji gdy zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa żadne przepisy prawa nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie i to nawet wówczas, gdy postępowanie było zawieszone z mocy prawa, albowiem należy rozróżnić ustanie z mocy prawa przyczyny zawieszenia od dokonania procesowej czynności w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania;

8. art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 K.p.a., polegające na zaniechaniu dokonania w granicach skargi kontroli prawidłowości podejmowanych do dnia wyrokowania działań organów egzekucyjnych obu instancji i pominięcie, że organ egzekucyjny po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zaniechał wydać postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, przystępując jednocześnie do czynności egzekucyjnych, co skutkowało zakończeniem prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego mimo stanu jego zawieszenia;

9. art. 106 § 3 w związku z art. 160 i art. 133 § 1 P.p.s.a., przez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci dopuszczenia z urzędu dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny już po wydaniu zaskarżonego skargą postanowienia, w sytuacji, gdy w aktach niniejszej sprawy znajdowało się postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego i brak było jednocześnie postanowienia o jego podjęciu, co w związku także z twierdzeniami skarżącej podnoszonymi w pismach z dnia 6.09.2017 r. oraz z dnia 28.09.2017 r., jak również stanowiskiem organu egzekucyjnego wyrażonym w piśmie z dnia 16.10.2017 r., rodziło uzasadnione przypuszczenie, iż do dnia wyrokowania w sprawie postępowanie egzekucyjne mogło w ogóle nie zostać podjęte, w związku z czym prowadzona egzekucja mogła zakończyć się w czasie, gdy postępowanie było zawieszone, co w świetle przepisów procedury jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne z urzędu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu; zbędne jest więc wydawanie postanowień zarówno o zawieszeniu, jak i o podjęciu postępowania z tego powodu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowym problemem w sprawie jest ocena procesowego skutku dla postępowania egzekucyjnego zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a zwłaszcza ocena możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na zgłoszenie przez skarżącą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na twierdzeniu o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wydania postanowienia o podjęciu tego postępowania. Trzeba podkreślić, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest tylko zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i organu nadzoru w przedmiocie zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie zgodność z prawem całego postępowania egzekucyjnego, a więc wszystkich czynności składających się na to postępowanie, a zwłaszcza podjętych po zakończeniu postępowania w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Ponieważ zarzuty i argumentacja skargi kasacyjnej wykraczają poza przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej i dotykają kwestii zgodności z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego po zakończeniu postępowania w przedmiocie zarzutów bez wydania formalnego postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego, zawieszonego w następstwie zgłoszenia tych zarzutów, odniesienie się do tych kwestii będzie możliwe tylko w takim zakresie, jaki umożliwia przedmiot sprawy poddanej osądowi.

Po poczynieniu tych zastrzeżeń należy przypomnieć, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Ocena, czy następstwem zgłoszenia zarzutu na którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisie jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa bez konieczności wydawania przez organ egzekucyjny postanowienia w tym przedmiocie, czy też wydawanie takiego postanowienia jest zbyteczne, wywołało pewną rozbieżność w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.11.2017 r. (II FSK 2997/15) wyraził pogląd, że chociaż zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy prawa, organ egzekucyjny zobligowany jest do wydania postanowienia w tym przedmiocie na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. Zarazem w wyroku z dnia 23.11.2017 r. (II GSK 2116/17) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wskutek zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej następuje z mocy prawa, co oznacza brak podstaw normatywnych do wydania postanowienia w tym przedmiocie; w konsekwencji wydanie takiego postanowienia stanowi wprawdzie naruszenie przepisów postępowania, ale nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela drugie z przytoczonych zapatrywań. Użyty w art. 35 § 1 u.p.e.a. zwrot "zawiesza" oznacza, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa, a nie w następstwie podjęcia przez organ egzekucyjny określonego rozstrzygnięcia. Konsekwencją skutku prawnego występującego z mocy prawa jest brak podstaw do wydawania postanowień stwierdzających zarówno wystąpienie tego skutku, jak i jego ustąpienie. Wydawanie więc postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 35 § 1 u.p.e.a. jest zbędne, nie wywołuje one bowiem żadnych skutków prawnych, nie kreuje bowiem stanu zawieszenia postępowania, który i tak już wystąpił; może więc jedynie mieć znaczenie informacyjne. Zapatrywanie to podzielono także w literaturze przedmiotu (por. P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa2015, teza 1 do art. 35, s. 220) Analogicznie stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego ustaje z mocy prawa z chwilą wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, którym jest albo postanowienie organu nadzoru wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego, albo postanowienie organu egzekucyjnego z chwilą upływu terminu do wywiedzenia przez zobowiązanego środka odwoławczego od tego rozstrzygnięcia, powodujące ostateczność postanowienia organu pierwszej instancji. Odmienny pogląd nie ma wystarczających podstaw normatywnych, zwłaszcza, że w art. 35 § 1 u.p.e.a. przewidziano wyjątek co do skutków zgłoszenia zarzutów w postaci możliwości podjęcia postępowania przed ostatecznym ich rozstrzygnięciem, a mianowicie na wniosek wierzyciela. W tym ostatnim przypadku wydanie postanowienia o podjęciu postępowania zawieszonego z mocy prawa jest konieczne ze względu na niezbędność dokonania oceny przez organ egzekucyjny, czy wniosek wierzyciela jest uzasadniony. W pozostałych przypadkach zarówno wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, jak i postanowienia o jego podjęciu, jest jednak procesowo zbędne. Wydanie postanowienia o zawieszeniu bądź podjęciu postępowania egzekucyjnego z omawianej przyczyny stanowi więc naruszenie przepisów postępowania, jednak ze względu na to, że skutki opisane w tych postanowieniach i tak występują z mocy prawa, nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w związku art. 133 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. przez sporządzenie na tyle wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że nie poddaje się on kontroli instancyjnej ze względu na to, iż uzasadnienie nie zawiera ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów. Skarżąca wprawdzie trafnie zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo jego zawieszenia, który to zarzut wyartykułowany został w jej pismach procesowych z dnia 6. i 28.09.2017 r., niemniej – wbrew zapatrywaniu skarżącej – wadliwość ta nie prowadzi do niemożności przeprowadzenia kontroli kasacyjnej wyroku, nie jest więc takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a tylko takie naruszenie stanowi podstawę kasacyjną. Jak już wcześniej wywiedziono, zawieszenie i podjęcie postępowania egzekucyjnego następuje z mocy samego prawa i nie jest kreowane rozstrzygnięciami organów prowadzących to postępowanie. Błędne jest więc przyjęte przez skarżącą założenie, jakoby niewydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego zawieszonego uprzednio z mocy prawa, w sytuacji, gdy ustanie stanu zawieszenia tego postępowania następuje również z mocy prawa, było wadliwe i prowadziło do zakończenia postępowanie egzekucyjnego w czasie, gdy było ona zawieszone. Przypominając zastrzeżenie, że zgodność z prawem prowadzenia całego postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej nie jest przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, należy wskazać, iż stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego ustał w dacie wydania przez organ nadzoru (organ odwoławczy) postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego uznającego niezasadność zgłoszonego przez skarżącą zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, bowiem to rozstrzygnięcie organu nadzoru stanowi ostateczne postanowienie w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, do którego odnosi się art. 35 § 1 u.p.e.a. Nieodniesienie się do tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyklucza więc możliwości przeprowadzenia kontroli kasacyjnej wyroku, którego uzasadnienie skupia się na merytorycznym aspekcie zarzutu egzekucyjnego, jakim jest kwestia istnienia egzekwowanego obowiązku; aspekt merytoryczny sprawy stanowi zresztą kanwę skargi, podczas gdy aspekt proceduralny podniesiony został później, w pismach procesowych opracowanych już po wniesieniu skargi. Naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 P.p.s.a. nie mogło więc mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Oczywiście nieuprawniony jest też przytoczony w omawianym zarzucie argument, że zaskarżony wyrok nie uwzględnia całości stanu faktycznego istniejącego na datę orzekania. Otóż rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 P.p.s.a.), co oznacza, że przedmiotem oceny sądu administracyjnego jest określony akt administracyjny (na przykład postanowienie administracyjnego organu odwoławczego), wydany na podstawie faktycznej ustalonej przez ten organ. Sąd administracyjny nie uwzględnia więc stanu faktycznego istniejącego na dzień orzekania, a jedynie stan faktyczny istniejący na dzień wydania aktu administracyjnego, zaskarżonego do sądu.

Ze swej istoty chybiony jest też argument o powtórzeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "wywodów faktycznych i prawnych" z odpowiedzi na skargę. Wydanie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia na korzyść jednej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego z reguły oznacza podzielenie wyrażonych przez tę stronę ocen prawnych, a zaaprobowanie poczynionych przez organ administracji publicznej ustaleń faktycznych – oparcie się na tych właśnie twierdzeniach co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia; w każdym z tych przypadków oceny wyraża już sąd, nawet, jeżeli powiela zwroty użyte przez strony w ich wypowiedziach procesowych. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sądu administracyjnego nie ma więc znaczenia ewentualne powielenie przez sąd argumentacji strony, której sąd ten przyznał rację, a jedynie merytoryczna trafność takiego rozstrzygnięcia. Nieporozumieniem jest więc sugestia, że narusza to zasadę równości stron postępowania sądowego lub godzi w autorytet władzy sądowniczej i podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Supozycja ta powoduje wręcz obawę, że zachowanie wymienionych wartości skarżąca postrzega jedynie w akceptacji jej projekcji rozstrzygnięcia, a to właśnie prowadziłoby do zniweczenia wymienionych wartości. Podsumowując tę część rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak aprobaty dla argumentacji skarżącej ani nie świadczy o braku należytej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zgłoszonego przez skarżącą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, ani nie uniemożliwia przeprowadzenia oceny i kontroli toku rozumowania tego Sądu, ani nie pozbawia skarżącej możliwości obrony uzasadnionych interesów, co w oczywisty sposób dyskwalifikuje argument o możliwości choćby dyskutowania zasadności sugestii o nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Można jedynie powtórzyć, że po wydaniu postanowienia przez organ odwoławczy w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa ustał stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wszelkie czynności egzekucyjne mogły być skutecznie podejmowane.

Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1, art. 35 § 1, art. 34 § 1, § 2, § 4 i § 5 oraz art. 17 § 2 u.p.e.a. przez uznanie, że zaskarżone skargą postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów mogło zostać wydane w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut ten opiera się na błędnym rozumieniu instytucji zawieszenia postępowania ze względu na zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Procesowe skutki zgłoszenia takiego zarzutu normuje art. 35 § 1 u.p.e.a., a nie ogólna norma zawarta w art. 17 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którą wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Ponadto na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. zawieszeniu ulega postępowanie egzekucyjne, a nie postępowanie w przedmiocie zarzutów, które zasadniczo kończy postanowienie organu nadzoru, wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego; wydanie tego postanowienia jest też warunkiem podjęcia postępowania egzekucyjnego. Można dodać, że o braku zawieszenia także postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów dowodnie świadczy także okoliczność, że w tym czasie o zasadności tych zarzutów wypowiada się wierzyciel, czego nie mógłby uczynić, gdyby zawieszeniu ulegało także postępowanie w przedmiocie zarzutów. A zatem, skoro w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postępowanie w przedmiocie zarzutów się toczy, organ odwoławczy może rozstrzygnąć wniesione na podstawie art. 34 § 5 u.p.e.a. zażalenie na wydane w tym przedmiocie postanowienie organu egzekucyjnego. Twierdzenie, że wydanie postanowienia przez organ odwoławczy winno być poprzedzone wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego, jest rażąco wadliwe pod względem prawnym i oczywiście nielogiczne.

Bezzasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a w związku z art. 56 § 1 pkt 5, art. 35 § 1, art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a. przez przyjęcie, że uprzednie wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie rodziło konieczności wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, została już wcześniej omówiona. Pozostaje jedynie powtórzyć, że stanowiąc, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje i upada z mocy samego prawa, ustawodawca wbrew zapatrywaniu skarżącej nie ustanowił obowiązku wydania przez organ egzekucyjny wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, a więc także poinformowania o tym fakcie zobowiązanego.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 35 § 1, art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 9 K.p.a. przez pominięcie, że organy egzekucyjne w wydanych rozstrzygnięciach odmiennie określały końcowy moment zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Istotnie, w zbędnie wydanym przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego podano, że zostało ono zawieszone do czasu wydania przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, podczas gdy organ odwoławczy w ostatecznym postanowieniu w przedmiocie zarzutu wskazał, że postępowanie to zostało zawieszone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów. Oznacza to, że informacja zawarta w postanowieniu organu odwoławczego była prawidłowa, a w postanowieniu organu egzekucyjnego – błędna. Nie zmienia to jednak faktu, że okres zawieszenia postępowania egzekucyjnego wynikał z norm prawnych, a nie z informacji zawartych w uzasadnieniach postanowień wymienionych organów. Wadliwość informacji zawartej w jednym z uzasadnień tych postanowień nie obligowała jednak organu egzekucyjnego do wydania proceduralnie zbędnego postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego – niezależnie już od tego, że z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego skarżąca powzięła prawidłową informację o okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz o zdarzeniu powodującym zakończenie stanu jego zawieszenia z mocy prawa.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1, art. 35 § 1, art. 56 § 3 i art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 54 § 1 pkt 4 O.p. przez zaniechanie dokonania w granicach skargi kontroli prawidłowości działań organów egzekucyjnych obu instancji i pominięcie, że wskutek zaniechania wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania i doręczenia go skarżącej, organ egzekucyjny naliczał od egzekwowanej należności odsetki ustawowe także za okres przypadający po dniu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Otóż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice te wyznacza przedmiot sprawy administracyjnej, w której wydano rozstrzygnięcie zaskarżone do sądu. W przypadku skargi, której przedmiot stanowią zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, granice sprawy poddanej osądowi określa treść zarzutów, zgłoszonych przez zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zgłosiła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku w zakresie abonamentu radiowo-telewizyjnego, a nie obowiązku w zakresie odsetek od egzekwowanych zaległości. W sprawie tych odsetek nie wypowiadał się więc ani organ egzekucyjny, ani organ nadzoru; nie mógł się więc wypowiadać także sąd administracyjny, gdyż z naruszeniem art. 134 § 1 P.p.s.a. wykroczyłby poza granice sprawy, podlegającej jego osądowi. Jakkolwiek zrozumiałe jest zainteresowanie skarżącej rozstrzygnięciem także zagadnienia dopuszczalności naliczania odsetek za zwłokę w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie może jednak oczekiwać jego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym – niezależnie już od potencjalnej nieadekwatności przytoczonej podstawy kasacyjnej w postaci art. 54 § 1 pkt 4 O.p., jako odnoszącej się do postępowania podatkowego, a nie egzekucyjnego.

Niezasadność zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 56 § 3, art. 35 § 1, art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 1a pkt 16 u.p.e.a. wynika z przyczyn wcześniej już rozważonych. Nie do obrony jest bowiem pogląd, że organy egzekucyjne pomyliły instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego z instytucją wstrzymania tego postępowania. Pomijając już okoliczność, że pojęcie wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zdefiniowane ustawowo w art. 1a pkt 16 u.p.e.a. i oznacza wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych – której to problematyki rozpoznawana sprawa nie dotyczy – skarżąca pozostaje w mylnym przeświadczeniu, że ustanie przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło z mocy samego prawa, nie skutkuje z mocy prawa podjęciem tego postępowania. W szczególności taki właśnie skutek prawny dla postępowania egzekucyjnego wbrew zapatrywaniu skarżącej wywołuje wydanie ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co oznacza, że postępowanie to, zawieszone z mocy prawa, również z mocy prawa zostaje podjęte; nie zachodzi więc konieczność wydania odpowiedniego postanowienia w tym przedmiocie.

Z tych samych przyczyn bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a w związku z art. 35 § 1, art. 57 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a. przez uznanie, że skoro zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej skutkuje z mocy prawa zawieszeniem postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, to z mocy prawa skutkuje też, po ustaniu przyczyny zawieszenia, podjęciem tego postępowania, bez potrzeby wydawania odpowiednich postanowień w tym zakresie. Zapatrywanie to jest bowiem prawidłowe, co szczegółowo już omówiono.

Również z tych samych przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 57 § 1, art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 K.p.a. przez zaniechanie dokonania w granicach skargi kontroli prawidłowości podejmowanych do dnia wyrokowania działań organów egzekucyjnych obu instancji i pominięcie, że organ egzekucyjny po ustaniu przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zaniechał wydać postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, przystępując jednocześnie do czynności egzekucyjnych. Pozostaje powtórzyć, że wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa, postępowanie to zostaje podjęte również z mocy prawa. Nie doszło więc do zarzucanego przez skarżącą prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego mimo stanu jego zawieszenia.

Wreszcie, chybiony jest zarzut naruszenia art. 106 § 3 w związku z art. 160 i art. 133 § 1 P.p.s.a., przez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci dopuszczenia z urzędu dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez organ egzekucyjny już po wydaniu zaskarżonego skargą postanowienia. Zarzut ten pomija, że przedmiotem skargi, a więc także przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej, jest akt administracyjny (rozstrzygnięcie administracyjne), do którego skarga ta jest skierowana. W badanym przypadku jest to tylko zasadność rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącą zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, z czym wiąże się także kwestia proceduralnej poprawności wydania takiego rozstrzygnięcia. Przedmiotem tej sprawy jest więc także proceduralna dopuszczalność wydania takiego rozstrzygnięcia ze względu na podnoszoną przez skarżącą kwestię wydania go w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego i bez uprzedniego wydania postanowienia o jego podjęciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. orzekał na podstawie akt sprawy, w których znajduje się postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego oraz w którym brak postanowienia tego organu o podjęciu zawieszonego postępowania. Stąd brak potrzeby, a nawet niedopuszczalność, przeprowadzania przez Sąd dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach. Natomiast do zgodności z prawem później prowadzonej egzekucji Sąd nie mógł się odnosić, gdyż wykraczało to poza przedmiot sprawy poddanej osądowi.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony. Częściowo trafny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieustosunkowanie się do jednego z zarzutów, podniesionych już po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku, okazał się procesowo nieskuteczny, ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Prowadzi to do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do wyników sprawy na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.