Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 381/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. pkt 15, art. 19, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1-4, art. 18 ust. 6, art. 25 ust. 1 i 3, art. 48 ust. 1 i ust. 2, art. 58
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 21 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 1715
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2018 roku sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczenia wychowawczego 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu E. J., prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

UZASDNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a.", art. 25 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1851), powoływanej dalej jako "p.p.w.d." oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1952) – powoływanej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...], nr [...], orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane przez E. C. świadczenia wychowawczego i o jego zwrocie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Kolegium wyjaśniło, że ww. decyzją organ I instancji orzekł:

1. o uznaniu za nienależnie pobrane przez Panią E. C. świadczenia wychowawczego na dziecko M. Z. za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r.;

2. przypisaniu do zwrotu kwoty należności głównej w wysokości 1.500,00 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko M. Z. za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r.;

3. przypisaniu do zwrotu odsetek ustawowych od należności wymienionej w pkt 2 ww. decyzji, naliczanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty włącznie.

Odsetki na dzień wydania przez organ I instancji decyzji z wyniosły 34,00 zł.

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji E. C. zarzuciła:

1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego polegające na nieuwzględnieniu z urzędu, że do członków rodziny zalicza się również dziecko partnera wnioskodawczyni;

2. art. 97 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania mimo, iż rozstrzygnięcie czy małoletni M. Z. jest członkiem rodziny nie zostało zakończone, od czego zależy wydanie niniejszej decyzji;

3. art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. w związku z art. 9 k.p.a. poprzez uznanie za nienależnie pobrane świadczenia, pomimo iż organ nie dopełnił obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania wnioskodawczyni o okolicznościach faktycznych i prawnych powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń co zwalnia z obowiązku zwrotu świadczeń pobranych mimo istnienia tych okoliczności.

Strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie prawy do ponownego rozpatrzenia.

Dalej organ odwoławczy, w oparciu o art. 25 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 7, ust. 8 i ust. 9 p.p.w.d. wyjaśnił, na czym polega nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze oraz zasady jego zwrotu, a następnie przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że E. C. 18 kwietnia 2016 r. złożyła w organie organ I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – M. Z.. W składzie rodziny wskazała 3 osoby tj. siebie, partnera –M. Z. oraz córkę M. Z.. Do wniosku strona załączyła dokumenty, potwierdzające sytuację dochodową rodziny.

Prezydent Miasta Ł., po rozpatrzeniu powyższego wniosku - uznając, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - decyzją z dnia [...], nr [...] orzekł o przyznaniu E. C. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. Z., w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 do 30 września 2017 r.

26 września 2017 r. M. Z. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 na M. Z. i M. Z., wskazując w składzie rodziny 4 osoby (dodatkowo M. Z.). Do wniosku dołączył potwierdzenie wpłat alimentów świadczonych na rzecz M. w celu pomniejszenia dochodów rodziny o alimenty świadczone na rzecz innych osób.

Organ I instancji, podczas weryfikacji wniosku w systemie informatycznym ZUS uzyskał informację, że 15 maja 2017 r. M. Z. podjął zatrudnienie.

Na prośbę organu I instancji 27 listopada 2017 r. M. Z. przedłożył zaświadczenie, z którego wynika, że podjął zatrudnienie w "A" od 15 maja 2017 r. i za miesiąc czerwiec 2017 r. uzyskał dochód w kwocie 1.487,48 zł.

W związku z posiadaną dokumentacją, dotyczącą uzyskania dochodu przez M. Z. w okresie zasiłkowym 2016/2017, w którym z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko M. Z. wystąpiła E. C., organ I instancji, pismem z dnia 4 grudnia 2017 r., nr WŚRiA.516.1658.1.2016.1823 NP., zawiadomił E. C. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, czy świadczenie wychowawcze wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej nr [...] z [...] na dziecko M. Z. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Ponadto, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował stronę, że przysługuje jej prawo do zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, wyznaczając termin 7 dni na zapoznanie się z aktami sprawy. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.

Mając powyższe na względzie, Prezydent Miasta P., w toku postępowania administracyjnego i w wyniku analizy zgromadzonych dokumentów (w tym zaświadczeń i oświadczeń) dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez M. Z. za miesiąc czerwiec 2017 r. Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, że dochód na osobę w rodzinie E. C. wynosi 1.012,65 zł i przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. Z..

W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta P. wydał opisaną na wstępie decyzję z [...] nr [...].

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie zgodzić się należy ze stanowiskiem organu I instancji, że w związku z podjęciem zatrudnienia przez M. Z. od dnia 15 maja 2017 r. mamy do czynienia z dochodem uzyskanym na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit. c) p.p.w.d. Odwołując się natomiast do art. 18 ust. 6 p.p.w.d. organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie świadczenie wychowawcze zostało wypłacone E. C. do dnia 30 września 2017 r., pomimo tego, że świadczenie to nie przysługiwało od dnia 1 lipca 2017 r. (od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty). Na mocy art. 20 ust. 1 p.p.w.d. strona była zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu właściwego, wypłacającego świadczenie wychowawcze o wystąpieniu zmian, mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Bezspornie uzyskanie dochodu należy do zmian, mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko bowiem prawo do tego świadczenia jest uzależnione, zgodnie z art. 5 ust. 3 p.p.w.d. od kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie, po przeliczeniu dochodu, strona przekracza to kryterium, zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, jest na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d., świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez E. C. w zakresie braku pouczenia organ odwoławczy wyjaśnił, że pouczenie takie znajduje się zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego jak i w decyzji Prezydenta Miasta Ł. przyznającej stronie wnioskowane świadczenie. Dodano także, że strona składając wniosek zapoznała się z treścią pouczenia zawartego we wniosku, oświadczając pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, że zapoznała z jego treścią, co potwierdziła własnoręcznym podpisem.

Organ II instancji stwierdził, że bezspornie strona miała wiedzę zarówno o podjęciu zatrudnienia przez M. Z.od 15 maja 2017 r. w "A", a w konsekwencji o uzyskaniu dochodu w wysokości 1.487,48 zł miesięcznie. Nie może zatem, twierdzić, iż nie miała świadomości, że dochód ten będzie miał wpływ na świadczenie wychowawcze przyznane na pierwsze dziecko. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego wnioskodawca, który pobiera świadczenie uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego wie lub powinien wiedzieć, że uzyskanie dochodu po przyznaniu świadczenia może mieć lub będzie miało wpływ na jego prawo do pobierania tego świadczenia.

Organ II instancji nie stwierdził także naruszenia przez organ I instancji, wskazanych w odwołaniu przepisów, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. Wyjaśniono jednocześnie, że w postępowaniu o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia wychowawczego oraz o zwrocie tych świadczeń organ I instancji nie działa w granicach uznania administracyjnego tylko na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, którymi jest związany, zatem na tym etapie postępowania nie ma możliwości rozważenia interesu społecznego i interesu strony postępowania.

Kolegium poinformowało na koniec o możliwości ubiegania się przez stronę o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, stosownie do art. 25 ust. 10 p.p.w.d.

Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła E. C., zarzucają naruszenie:

1. art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji I instancji pomimo zaniechania przez organ I instancji poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń;

2. art. 8 oraz art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy, utrzymując decyzję organu I instancji (w szczególności nieodniesienie się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.);

3. art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie się tylko do kontroli decyzji organu I Instancji, pomimo tego, że organ odwoławczy jest organem obowiązanym do merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi w ramach administracyjnego toku instancji;

4. art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne ustalenie dochodu przypadającego na jednego członka rodziny;

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności;

6. art. 32 pkt 1 Konstytucji poprzez naruszenie zasady równości.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazała, że nie została prawidłowo pouczona o obowiązku zawiadomienia właściwego organu o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny, bowiem pouczenie, zwarte w decyzji ma charakter ogólny i subiektywnie dla niej niezrozumiały. W jej ocenie organ obligowany był ponadto zawiesić postępowanie w sprawie, ponieważ nie została przesądzona kwestia składu rodziny skarżącej, wobec tego, iż jej partner ubiega się aktualnie o przyznanie świadczenia na córkę M. z uwzględnieniem w składzie rodziny syna M. na którego ma zasądzone alimenty. Podniosła również, iż organ nie uwzględnił przy wyliczeniu dochodu rodziny, że w 2016r. uzyskała stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, co wynika wprost z zeznania PIT 36 za 2016r. Nieuwzględnienie zaś wspomnianej utraty dochodu, stanowi, w jej ocenie, naruszenie konstytucyjnej zasady równości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018r. przyznano skarżącej prawo pomocy w części obejmującej ustanowenie radcy prawnego z urzędu.

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2018r. ustanowiony z urzędu radca prawny wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, iż koszty nie zostały pokryte nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.).

Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Warunkiem przyznania świadczenia na pierwsze dziecko jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł. (art. 5 ust. 3 ustawy). Ustawodawca wprowadził w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definicję legalną (to jest na potrzeby tej ustawy) rodziny (art. 2 pkt 15 p.p.w.d.). W jej skład zaliczył m.in. rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25.roku życia. Skarżąca, opierając się o wskazany przepis, we wniosku z dnia 18 kwietnia 2016r. do członków rodziny prócz siebie zaliczyła małoletnią córkę M. Z. oraz ojca dziecka – M. Z.. Jednocześnie wskazała, że odliczeniu od dochodu podlegają alimenty, świadczone przez M. Z. na jego dziecko z poprzedniego związku – syna M. Z.. Biorąc pod uwagę tak określony skład rodziny skarżącej, organy dokonały wyliczenia dochodu, orzekając o przyznaniu świadczenia. Twierdzenie zatem obecnie, że ów skład przedstawiał się inaczej, bowiem w kolejnym okresie świadczeniowym partner skarżącej doszedł do przekonania, iż sprawuje opiekę naprzemienną nad synem z poprzedniego związku, wskazując go jako członka rodziny, nie ma znaczenia prawnego dla określenia sytuacji rodzinnej skarżącej w okresie, na który przyznano jej świadczenie, opierając się o deklarowany przezeń skład osobowy rodziny. Trudno też o racjonalne uzasadnienia dla koncepcji jednoczesnego traktowania dziecka z poprzedniego związku jako członka rodziny i pomniejszania dochodu o alimenty świadczone na to dziecko. Nie było zatem żadnego powodu do zawieszania postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego z wniosku M. Z. na okres zasiłkowy 2017/2018.

Podkreślić przy tym należy, że pierwszy okres na który przyznawane było prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 p.p.w.d.). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014 (art. 48 ust. 2 p.p.w.d.). Z kolei na podstawie art. 7 ust. 1-3 w związku z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. przy ustalaniu dochodu rodziny bierze się pod uwagę utratę bądź uzyskanie dochodu, które miały miejsce zarówno w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, jak i utratę bądź uzyskanie dochodu, które nastąpiły po roku kalendarzowym, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Istotą tego rozwiązania ustawowego jest zweryfikowanie sytuacji dochodowej rodziny w danym okresie świadczeniowym. Dochód ten w dacie przyznania skarżącej świadczenia został ustalony zgodnie z powyższymi zasadami i był niższy od kryterium ustawowego. Uzyskanie natomiast dochodu przez M. Z. z tytułu podjętego od dnia 15 maja 2017r. zatrudnienia, rodziło konieczność ponownego przeliczenia dochodu rodziny, co w przypadku skarżącej wiązało się z utratą prawa do pobierania świadczenia od dnia 1 lipca 2017r. w związku z przekroczeniem wspomnianego kryterium dochodowego (po doliczeniu dochodu uzyskanego, dochód ten w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł bowiem 1.012,65,-zł.). Wbrew natomiast zarzutom skargi E. C. została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania na bieżąco organu o zmianach sytuacji dochodowej rodziny, mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, osobiście wypełnionym przez skarżącą, złożonym w organie w dniu 18 kwietnia .2016 r., na pierwszej stronie II części wniosku, znajduje się informacja o treści następującej:

"W przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, uzyskania dochodu lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w tym związanych z koniecznością ponownego ustalenia prawa do tego świadczenia na podstawie art. 7 ust. 1-4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie wychowawcze.

Niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami za opóźnienie".

Pouczenie powyższe zostało wpisane do formularza wniosku pogrubioną czcionką, przez co zwraca uwagę czytelnika. Nadto pod jego treścią, również pogrubioną czcionką, pochyłą (kursywą), został zamieszczony dopisek o treści:

"Obowiązek informowania o zmianach w sytuacji dochodowej rodziny, w szczególności uzyskania dochodu, dotyczy wyłącznie osób ubiegających się /otrzymujących świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko". Formularz wniosku jest zaś powszechnie dostępny w związku z tym, iż ma on charakter znormalizowany, stanowiąc załącznik do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r., opublikowanego w Dzienniku Ustaw z 2016r., poz. 214. Strona ma zatem niczym nieograniczony dostęp do jego treści również po złożeniu wniosku w organie. Nie ma przeto żadnego powodu by równie szczegółowe pouczenie wpisywane było w treści decyzji o przyznaniu świadczenia.

Obecne twierdzenia skarżącej, że nie wiedziała o obowiązku poinformowania o zmianie wysokości dochodu rodziny, jaka wystąpiła w okresie pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, uzależnionego od spełnienia kryterium dochodowego, są zatem nieprawdziwe. Podkreślić należy, że formularz wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, jest tak skonstruowany, że zawiera wszystkie konieczne informacje o przesłankach ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, wynikające z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym także przytoczenie przepisów ustawy informujących, jakie sytuacje ustawa wiąże z utratą dochodu oraz uzyskaniem dochodu. Z jednej z tych instytucji skarżąca zresztą skorzystała, deklarując we wniosku dochód M. Z. jako utracony. Miała zatem świadomość i wiedzę, że zmiana sytuacji dochodowej członków rodziny ma wpływ na prawo do świadczenia od tego dochodu zależnego.

Ustalenie zaś przez organ, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącej uległa zmianie od dnia 1 lipca 2017 r., nakazywało wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie ustalenia, czy świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie wypłacone w okresie świadczeniowym 2016/2017 r. już po uzyskaniu wyższego dochodu, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu, w którym dochód zostało osiągnięty, w tym przypadku od 1 lipca 2017 r. Zatem świadczenie wychowawcze przyznane na pierwsze dziecko w rodzinie skarżącej za okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. było świadczeniem nienależnie pobranym i podlegało zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż kwestia straty z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej za 2016r., nie może mieć wpływu na określenie wysokości dochodu rodziny skarżącej w roku bazowym 2014, który stanowił podstawę określania dochodu rodziny dla potrzeb świadczeń przyznawanych na okres zasiłkowy 2016/2017. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżąca uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (zarówno w roku 2014 jak i 2016). Zmiana wysokości tego dochodu nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 p.p.w.d.

Reasumując uznać należało, że wbrew zarzutom skargi, organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. rozstrzygnięto natomiast o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego przezeń wynagrodzenia, w związku ze złożonym oświadczeniem, że koszty te nie zostały pokryte nawet w części. Ich wysokość określona została na podstawie § 21 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1715) oraz powiększona o należny podatek od towarów i usług.

a.tp.