Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 961/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta [...] ustalił współwłaścicielom nieruchomości S. S. oraz D. D. wysokość podatku od nieruchomości na 2015 rok w kwocie [...]zł. Przedmiotem opodatkowania objęto budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2 położone na działce nr [...] przy ulicy [...] oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2 położone na działce nr [...] przy ulicy [...].

W złożonym odwołaniu z dnia [...]. D. D. podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej na przedmiotowej nieruchomości, nie czerpie z niej korzyści finansowych. Wskazał, że nie jest wpuszczany na nieruchomość i nie wyraził zgody na jej wykorzystywanie do działalności gospodarczej. Zdaniem podatnika, za odprowadzanie podatków odpowiedzialna winna być osoba, która prowadzi na nieruchomości działalność gospodarczą, w niniejszej sprawie osobą tą jest M. S.. Podatnik nie zgodził się z opodatkowaniem budynku, który do swojej działalności pobudował R. S. i użytkował go bez zezwolenia. Ponadto, w złożonym przez S. S. i D. D. odwołaniu z dnia [...]. wskazano na argumenty tożsame z podniesionymi w odwołaniu z dnia [...]. Dodatkowo wskazano, że organ pierwszej instancji naliczył podatek od budynku garażowego niezgodnie z prawem. Podniesiono, ze według wyliczeń organu budynek ten ma powierzchnię użytkową [...] m2, zaś ten sam budynek według wyliczeń komornika K. B. ma powierzchnię całkowitą [...] m2.

Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że S. S. nabył nieruchomość przy ul. [...] i [...] we [...] (działka nr [...]) w drodze darowizny na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]., repertorium A Nr [...]. Na podstawie wskazanego aktu, własność przedmiotowej nieruchomości została przeniesiona na rzecz S. S. jako współwłaściciela do jednej/drugiej części oraz R. M. S. jako współwłaściciela do jednej/drugiej części. Z § 11 aktu notarialnego wynika, iż zostało ustanowione na rzecz rodziców J. i M. S. dożywotnie nieodpłatne prawo użytkowania nieruchomości. Następnie postanowieniem z dnia [...]. Sąd Rejonowy we [...] przysądził prawo własności udziału w wymiarze jednej drugiej nieruchomości gruntowej na rzecz D. D.. Z akt sprawy wynika, że postanowienie stało się prawomocne z dniem [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działka gruntu o numerze [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha to użytki rolne klasy V oznaczone w ewidencji symbolem Ł, na wskazanej działce znajduje się budynek niemieszkalny. Również działka o numerze [...] przy ulicy [...] o powierzchni [...] ha to grunty rolne klasy V. W trakcie postępowania organ ustalił, że część działki nr [...] została zajęta na działalność gospodarczą. Na działalność zostały zajęte również dwa budynki znajdujące się na tej działce.

Organ wskazał, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego, chyba że włada nieruchomością posiadacz samoistny. W przedmiotowej sprawie, sam fakt, że M. S. prowadzi na jednej z działek działalność gospodarczą, a skarżący nie mogą się z nią porozumieć

i nie wyrażają na to zgody, nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za podatnika podatku od nieruchomości. W tym zakresie organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonych oględzin nieruchomości oraz zeznań stron i świadków ustalono, że na części działki nr [...] przy ulicy [...] prowadzona jest przez M. S. działalność gospodarcza pod nazwą Szamex. Fakt posiadania zależnego nieruchomości, stwierdzony na podstawie § 11 aktu notarialnego z dnia [...]., eliminuje możliwość przypisania posiadaczowi statusu podatnika podatku od nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r.

o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016r., poz. 716 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.". Organ zaznaczył, że oceny, czy dany podmiot jest posiadaczem nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy - Kodeks cywilny.

Odnosząc się do przedmiotu opodatkowania organ podał, że sposób faktycznego wykorzystywania sklasyfikowanych jako użytki rolne gruntów, decyduje o tym, czy będą one objęte podatkiem rolnym, czy też podatkiem od nieruchomości. Skutkiem zajęcia nieruchomości rolnej na prowadzenie działalności gospodarczej jest to, że zmienia się rodzaj i tym samym wysokość podatku, lecz podatnikiem jest nadal właściciel nieruchomości, niezależnie od tego, że działalność gospodarczą prowadzi inny podmiot. W przedmiotowej sprawie podatnicy nie kwestionują, że na części nieruchomości, działka gruntu o numerze [...] przy ul. [...], prowadzona jest działalność gospodarcza przez M. S..

Organ w tym zakresie wskazał, że w trakcie postępowania ustalono obszar fizycznie zajęty na prowadzoną działalność gospodarczą. Podstawą takich ustaleń był protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...]. Z treści protokołu wynika, że uczestnikiem oględzin oprócz dwóch pracowników organu byli: S., M. i J. S. oraz D. D.. Z treści protokołu oględzin wynika,

że działka nr [...] przy ulicy [...] jest pusta i porośnięta chwastami. Natomiast na części działki nr [...] znajdują się dwa budynki, dokonano pomiaru ich powierzchni.

W protokole zapisano, że na części działki [...] działalność gospodarczą prowadzi M. S.. W trakcie oględzin podatnicy oświadczyli, że na działalność zajęta jest część działki o powierzchni [...] m2. Organ podatkowy pierwszej instancji na okoliczność zajęcia gruntów o wskazanej powierzchni na działalność gospodarczą przeprowadził dowód z przesłuchania osoby, która na działce prowadzi działalność gospodarczą. M. S. potwierdziła, że zajmuje część działki [...] o powierzchni [...] m2 na działalność gospodarczą od 2011r. W latach 2004-2013 działalność gospodarczą prowadził również jej syn, który wykorzystywał ten sam fragment działki.

Z przesłuchania wynika także, że znajdujące się na działce dwa budynki: garażowy oraz budynek z wagą samochodową były wykorzystywane do działalności gospodarczej. Budynek nieujawniony w ewidencji został wybudowany w latach 2005-2006. Powyższe ustalenia potwierdziło przesłuchanie współwłaściciela nieruchomości S. S.. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wypis z Centralnej Ewidencji

i Informacji o Działalności Gospodarczej, który potwierdza fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez M. S.. Organ pierwszej instancji podjął próbę przesłuchania R. S. między innymi na okoliczność rozpoczęcia użytkowania pobudowanego przez niego budynku. Świadek nie stawił się jednak na przesłuchanie.

Odnosząc się do kwestii powierzchni budynków organ wskazał, że w realiach sprawy podatnicy mimo wezwania nie złożyli informacji i nie podali danych niezbędnych do ustalenia podstawy opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, aby samodzielnie dokonywali pomiarów powierzchni budynków. Odwołujący pomimo tego, iż sami nie dokonywali pomiaru powierzchni budynku kwestionują pomiar dokonany w trakcie oględzin powołując się na protokół z opisu i oszacowania nieruchomości z dnia

[...]., którego kopia znajduje się w aktach sprawy. W treści protokołu wskazano powierzchnię całkowitą budynku garażowego, która różni się od powierzchni przyjętej do podstawy opodatkowania. Zdaniem organu, podana wartość powierzchni z protokołu opisu i oszacowania nieruchomości nie może być uznana za miarodajną

z kilku powodów. Po pierwsze protokół został sporządzony w 2009r., natomiast wymiar podatku dotyczy 2015r. Po drugie powierzchnia całkowita nie jest tożsama z pojęciem powierzchni użytkowej. Ponadto, z kopii protokołu nie wynika, jak ustalono powierzchnie, czy dokonywano fizycznego jej obmiaru. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji do podstawy opodatkowania przyjął dane wynikające z czynności oględzin,

w trakcie których samodzielnie dokonał pomiarów powierzchni budynków z udziałem stron. W trakcie oględzin podatnicy nie kwestionowali sposobu przeprowadzonego pomiaru i nie dokonali zastrzeżeń odnośnie ewentualnych nieprawidłowości. Dane dotyczące powierzchni zostały zatem ustalone na podstawie fizycznego obmiaru powierzchni budynków po wewnętrznej długości ścian, czyli zgodnie z art. 1a ust. 5 u.p.o.l.

W skardze S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie:

1) art. 122 w zw. z art. 187 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p." poprzez brak wnikliwego

i całościowego rozważenia materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych istotnych w sprawie, a polegających na nieustaleniu, czy przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się w posiadaniu samoistnym podmiotów innych niż obecni współwłaściciele, co spowodowało obciążenie podatkiem od nieruchomości S. S. i D. D. zamiast posiadaczy samoistnych;

2) art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l. poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości obciąża skarżącego właściciela nieruchomości, podczas gdy jeżeli nieruchomością włada samoistnie podmiot inny niż właściciel, obowiązek ten spoczywa na samoistnym posiadaczu nieruchomości;

3) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez uznanie, że stan budynku gospodarczego nieujawnionego w rejestrze pozwala na prowadzenie w nim działalności gospodarczej co skutkowało uwzględnieniem budynku w wymiarze podatku za rok 2015;

4) art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a." poprzez działanie dyskredytujące organy państwowe względem obywateli, skutkujące rozstrzygnięciem sprzecznym ze stanem faktycznym i chroniącym podmioty nadużywające swoich uprawnień względem właściciela pozbawionego korzystania ze swojej własności;

5) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony poprzez nieprzesłuchanie R. S. i D. D., których zeznania potwierdziłyby okoliczności faktycznego posiadania nieruchomości oraz poprzez nieuwzględnienie zeznań S. S. i M. S. w zakresie jego wyłączenia z posiadania całości nieruchomości;

6) art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle ujawnionych okoliczności sprawy oraz podjęcie decyzji przez organy obu instancji bez rozważenia zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zamiarem umowy darowizny z 2004r. było ustanowienie użytkowania nieruchomości na rzecz M. i J. S., jednakże nie na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił, że nie wiedział o rozpoczęciu działalności gospodarczej przez M. S., nie wyraził na to zgody i nie miał wiedzy o okolicznościach prowadzenia tej działalności. Zdaniem strony, M. S. jest samoistnym posiadaczem działek, a więc powinna być potraktowana jako podatnik zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości. Odnosząc się do R. S. skarżący stwierdził, że przekroczył on zakres posiadania ponad swój udział we współwłasności. Bez wiedzy i zgody współwłaściciela rozporządzał bowiem całością nieruchomością wspólnie z M. S.. Wzniósł budynek, nie zgłosił go do ewidencji i nie pozwalał na korzystanie z działki drugiemu współwłaścicielowi.

Podsumowując, skarżący stwierdził, że zarówno M. S. jak i R. S. uniemożliwiają korzystanie z nieruchomości ich właścicielom. Mimo, iż M. S. zadeklarowała, że korzysta na cele działalności gospodarczej z 1.000 m2 działki, to włada całą działką. Uniemożliwia formalnym właścicielom korzystanie

z działki i traktuje działkę jak swoją własność. Ma wyłączny dostęp do nieruchomości

i decyduje o tym, co znajduje się na działce. Podmiot korzystający z nieruchomości

w ten sposób, jest posiadaczem samoistnym, czyli faktycznie włada rzeczą jak właściciel, a więc używa jej, pobiera pożytki, dysponuje rzeczą jak właściciel. O takim charakterze przesądza również fakt, że prowadzono tam działalność gospodarczą bez poinformowania właścicieli, czerpane są z niej korzyści, a działka jest w całości zajęta

z wyłączeniem możliwości korzystania z niej przez właścicieli. Do tego wybudowano na niej budynek z przeznaczeniem na prowadzenie działalności a bez uzgodnienia

z właścicielami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz

w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z dalej jako : "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji SKO we [...] w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami. Jak wynika z akt sprawy S. S. nabył nieruchomość przy ul. [...] i [...] we [...] (działka nr [...]) w drodze darowizny na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...]. repertorium A Nr [...]. Na podstawie wskazanego aktu własność przedmiotowej nieruchomości została przeniesiona na rzecz S. S. jako współwłaściciela do jednej/drugiej części oraz R. M. S. jako współwłaściciela do jednej/drugiej części. Z § 11 aktu notarialnego wynika, iż zostało ustanowione na rzecz rodziców J. i M. S. dożywotnie nieodpłatne prawo użytkowania nieruchomości. Następnie postanowieniem z dnia [...]. Sąd Rejonowy we [...] przysądził prawo własności udziału w wymiarze jednej drugiej nieruchomości gruntowej na rzecz D. D.. Postanowienie stało się prawomocne [...]. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że działka gruntu o numerze [...] przy ul. [...] o powierzchni [...]ha to użytki rolne klasy V oznaczone w ewidencji symbolem "Ł", na wskazanej działce znajduje się budynek niemieszkalny. Również działka o numerze [...] przy ulicy [...] o powierzchni [...] to grunty rolne klasy V. W toku postępowania ustalono także, iż część działki nr [...] została zajęta na działalność gospodarczą. Na działalność zostały zajęte również dwa budynki znajdujące się na tej działce.

Zasadniczym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia ustalenia podmiotowości prawnopodatkowej w podatku od nieruchomości, a konkretnie odpowiedź na pytanie, kto powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości.

W ocenie strony skarżącej podatnikiem w podatku od nieruchomości winna być M. S. samoistny posiadacz gruntu. Zdaniem organów podatkowych natomiast podatek od nieruchomości obciąża stronę skarżącą, jak współwłaściciela nieruchomości. Strona nie zgadza się również z opodatkowaniem części gruntu

i budynków stawkami jak dla działalności gospodarczej oraz błędne wyliczenie powierzchni budynku.

Z uwagi na charakter sprawy oraz sformułowane w skardze zarzuty punktem wyjścia uczynić należy przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy podatkowe. Przepisem regulującym zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, a zatem rozstrzygającym kto jest podatnikiem tego podatku jest art. 3 ust. 1 u.p.o.l. Zgodnie z jego treścią podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3. użytkownikami wieczystymi gruntów,

4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie:

a. wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b. jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Jednocześnie art. 3 ust. 3 u.p.o.l., stanowiący swoistą normę kolizyjną, rozstrzyga, że

w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, to na nim, a nie właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości. Komentowany przepis rozstrzyga kwestię "pierwszeństwa"

w przypisaniu określonemu podmiotowi statusu podatnika, w sytuacji, w której obok przysługującego jednemu podmiotowi prawa własności, nieruchomość pozostawała

w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu. Nie budzi zatem wątpliwości, że kwestia posiadania samoistnego stanowi w przedmiotowej sprawie element rozstrzygający kwestię wskazania podatnika podatku od nieruchomości.

Kluczowe zatem znaczenie w rozpatrywanej sprawie miało ustalenie, czy M. S. można było przypisać status posiadacza samoistnego nieruchomości stanowiącej własność skarżącego.

Pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, stąd też przy wykładni powołanego art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego. Choć system prawa podatkowego cechuje się co do zasady autonomią, to jednak nie ma ona charakteru absolutnego i uzasadnione jest odwoływanie się do takiego rozumienia pojęć, które zostały wypracowane

w macierzystych gałęziach prawa. Zatem zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na posiadanie składają się przy tym dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób, jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy (zob. komentarz do art. 336 k.c. (w:) A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX 2009 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Gl 173/10).

W orzecznictwie sądowym jednolicie prezentowany jest pogląd, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2372/10). Posiadaczem samoistnym rzeczy jest tylko taki podmiot, który uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią, a więc nie ma potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 720/11, wyroki NSA z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II FSK 509/14 oraz II FSK 917/14).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że niewątpliwie M. S. dysponowała nieruchomością strony skarżącej

i wykorzystywała ją na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Zauważyć jednak trzeba, że element fizycznego władania rzeczą występuje zarówno

w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 Kodeksu cywilnego),

a zgodnie z art. 338 tego kodeksu jest także niezbędnym elementem dzierżenia

(art. 338 k.c.). Szeroki zakres władztwa nie przesądza zatem o samoistności posiadania, do stwierdzenia którego konieczny jest jeszcze dodatkowy element

w postaci tzw. animus rem sibi habendi, o którym była mowa powyżej, oznaczający wolę władania rzeczą jak właściciel i niezależnie od innych osób.

W okolicznościach niniejszej sprawy u M. S. zabrakło właśnie elementu woli, przez co jej szerokie co prawda posiadanie nie miało charakteru właścicielskiego, co uzasadniałoby uznanie jej za posiadacza samoistnego. Jak słusznie podniesiono

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zakres władztwa nad nieruchomością wynikał

z umowy darowizny (k-1 akt admin.). Poza tym jak wynika z protokołu przesłuchania świadka (k- 35 akt admin.) M. S. prowadziła działalność gospodarczą na części działki [...] od 2011r. ten sam fragment działki był wykorzystywany w latach 2004-2013 w działalności gospodarczej drugiego współwłaściciela R. S.. W tych okolicznościach M. S. miała pełną świadomość, że włada nieruchomością kogoś innego, a to - wbrew stanowisku skarżącego - świadczy o braku elementu animus i o zależności posiadania.

Odnosząc się do kwestii opodatkowania budynków i gruntów (o pow. [...] m2) stawkami jak dla działalności gospodarczej to rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd uznał za prawidłowe.

Grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, co do zasady winny zostać opodatkowane podatkiem rolnym. Od reguły tej istnieje jednak wyjątek, przewidziany w art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty;

2) budynki lub ich części;

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jednocześnie ustawodawca w ustępie 2 wyłącza spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub lasy. Wyłączenie nie obejmuje gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Ustawa o podatku rolnym, ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiują pojęcia ,,grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej".

Natomiast w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zdefiniowano pojęcie "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, określając, iż są to grunty, budynki i budowle będące

w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) cyt. ustawy, oraz tych przedmiotów opodatkowania, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Zatem pojęcie gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej

i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są tożsame. Grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej to grunty, na których przedsiębiorca faktycznie wykonuje czynności wchodzące w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Jak podkreśla się w orzecznictwie zajęciem na cele działalności gospodarczej gruntu wyłączonego z opodatkowania podatkiem od nieruchomości (gruntu rolnego), będą faktyczne czynności polegające na przeznaczeniu

i wykorzystywaniu gruntu do prowadzenia działalności, z zaznaczeniem, że wszelkie działania winny być uzasadnione celami gospodarczymi przedsiębiorcy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2012r. sygn. akt I SA/Wr 196/12). Zatem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegać będą te grunty rolne należące do przedsiębiorcy, które z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą zostały wyłączone, poprzez czynności faktyczne z produkcji rolnej. W każdej sprawie przesądzające dla oceny, czy grunt rolny został wyłączony z rolniczego eksploatowania z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą decydować będą zaistniałe okoliczności faktyczne, takie jak cel i okoliczności nabycia gruntów, historia ich użytkowania, profil prowadzonej działalności, plany ich wykorzystywania w przyszłości, (por. także wyroki z dnia

3 stycznia 2011 r. sygn. akt sygn. akt I SA/G1 839/10, I SA/G1 840/10 i I SA/G1 842/10). Poprzez zwrot "grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" należy rozumieć objęcie gruntów w posiadanie celem prowadzenia na nich działalności gospodarczej. Tym samym, określając przedmiot opodatkowania w zakresie gruntów klasyfikowanych w ewidencji jako rolne, należy objąć zakresem normowania przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyłącznie te, które w danym roku zostały objęte w posiadanie w celu wykonywania na nich jakichkolwiek czynności związanych

z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skutkiem zajęcia nieruchomości rolnej na prowadzenie działalności gospodarczej jest faktycznie to, że zmienia się rodzaj i tym samym wysokość podatku lecz, jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podatnikiem jest nadal właściciel nieruchomości, niezależnie od tego, że działalność gospodarczą prowadzi inny podmiot. Skarżący nie kwestionuje, że na części nieruchomości - działka gruntu o numerze 9/3 przy ul. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza przez M. S..

W trakcie postępowania ustalono obszar fizycznie zajęty na prowadzoną działalność gospodarczą. Podstawą takich ustaleń był protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...]. Z treści protokołu oględzin wynika, iż uczestnikiem oględzin oprócz dwóch pracowników organu byli : S., M. i J. S. oraz D. D.. Z treści protokołu oględzin wynika, iż działka nr [...] przy ulicy [...] jest pusta i porośnięta chwastami. Natomiast na części działki nr [...] znajdują się dwa budynki, dokonano pomiaru ich powierzchni. W protokole zapisano, że na części działki [...] działalność gospodarczą prowadzi M. S.. W trakcie oględzin podatnicy oświadczyli, że na działalność zajęta jest część działki o powierzchni [...] m2. Organ podatkowy I instancji na okoliczność zajęcia gruntów o wskazanej powierzchni na działalność gospodarczą przeprowadził także dowód z przesłuchania osoby, która na działce prowadzi działalność gospodarczą. M. S. potwierdziła, że zajmuje część działki [...] o powierzchni [...] m2 na działalność gospodarczą od 2011. Z przesłuchania wynika także, że znajdujące się na działce dwa budynki : garażowy oraz budynek z wagą samochodową były wykorzystywane do działalności gospodarczej. Budynek nie ujawniony w ewidencji został wybudowany

w latach 2005-2006, Powyższe ustalenia potwierdziło przesłuchanie współwłaściciela nieruchomości (protokół przesłuchania S. S. z dnia [...].). Nie może również zostać uwzględniony zarzut dotyczący nieprawidłowego ustalenia powierzchni budynku wybudowanego przez R. S..

Stosownie do art. 4 ust. 1 u.o.p.l. podstawę opodatkowania dla budynków stanowi powierzchnia użytkowa, której definicję zawarto w art. 1 a ust. 5 tej ustawy. Stosownie do art. 1a ust. 5 u.p.o.l. powierzchnia użytkowa budynku lub jego części jest powierzchnią mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach,

z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe.

W świetle natomiast art. 6 ust. 6 u.p.o.l. to na podatniku ciąży obowiązek rzetelnego wskazania powierzchni użytkowej budynków, które stanowią jego własność, a dane te do momentu, gdy organ podatkowy wszczynając postępowanie ich nie zakwestionuje objęte są domniemaniem zgodności ze stanem faktycznym.

W realiach sprawy Skarżący mimo wezwania nie złożył informacji i nie podał danych niezbędnych do ustalenia podstawy opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, aby samodzielnie dokonywał pomiarów powierzchni budynków. Skarżący kwestionuje pomiar dokonany w trakcie oględzin powołując się na protokół z opisu i oszacowania nieruchomości z dnia [...] r., którego kopia znajduje się w aktach sprawy.

W treści protokołu wskazano powierzchnię całkowitą budynku garażowego, która różni się od powierzchni przyjętej do podstawy opodatkowania. Podana wartość powierzchni z protokołu opisu i oszacowania nieruchomości nie może być uznana za miarodajną. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy protokół został sporządzony był w 2009r., natomiast wymiar podatku dotyczy 2015r. ponadto, powierzchnia całkowita nie jest tożsama z pojęciem powierzchni użytkowej. Z kopii protokołu nie wynika, jak ustalono powierzchnie, czy dokonywano fizycznego jej obmiaru. Zasadnie zatem organ I instancji do podstawy opodatkowania przyjął dane wynikające z czynności oględzin, w trakcie których samodzielnie dokonał pomiarów powierzchni budynków. W trakcie oględzin podatnicy nie kwestionowali sposobu przeprowadzonego pomiaru i nie dokonali zastrzeżeń odnośnie ewentualnych nieprawidłowości. Dane dotyczące powierzchni zostały zatem ustalone na podstawie fizycznego obmiaru powierzchni budynków po wewnętrznej długości ścian, czyli zgodnie z art. 1a ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy trafnie uznały, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest skarżący - współwłaściciel nieruchomości, prawidłowo wyliczono również wysokość tego podatku. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponadto organ zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, a następnie wszechstronnie ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy. Odstąpienie w tym zakresie od przesłuchania R. S. i D. D. nie stanowiło uchybienia, mogącego mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ nie naruszył więc także przepisów prawa procesowego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

M. Łent U. Wiśniewska H. Adamczewska – Wasilewicz