Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1104/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 b, d
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi N.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.172.2022.AW w przedmiocie odmowy zwrotu wadium z licytacji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z dnia 21 czerwca 2022 r. nr 2203-SEE.711.52845888.2022.CZM; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez N. K. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chojnicach z dnia 21 czerwca 2021r. w przedmiocie odmowy zwrotu wadium z licytacji.

Stan faktyczny przedstawia się następująco:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach 17 maja 2022 roku przeprowadził drugą licytację ruchomości: linii diagnostycznej UNILINE 500 typ RHE-30/65. Wadium wynosiło 8 633 zł, Skarżąca wpłaciła je na rachunek bankowy urzędu 16 maja 2022 roku. Licytację rozpoczęto od kwoty wywoławczej 43 165 zł. Po 24 postąpieniach Skarżąca zaoferowała najwyższą kwotę tj. 69 000 zł i w ten sposób uzyskała przybicie. Następnie prowadzący licytację wezwał Skarżącą do zapłaty ceny nabycia w całości albo w części równiej co najmniej połowie ceny wywołania. W związku z niewpłaceniem, co najmniej ceny wywołania poinformowano Skarżącą, że wadium zostanie utracone. Następnie wznowiono licytację.

Pismem z 19 maja 2022 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach poinformował Skarżącą, że utracone wadium stanowi dochód budżetu państwa.

Pismem z 20 maja 2022 roku Skarżąca złożyła skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji i zażądała zwrotu wpłaconego wadium.

W odpowiedzi na złożoną skargę, postanowieniem z 21 czerwca 2022 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chojnicach odmówił Skarżącej zwrotu wadium w kwocie 8 633 zł z licytacji linii diagnostycznej UNILINE 5000 typ RHE-30/65. Pismem z 1 lipca 2022 roku Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie odmawiające zwrotu wadium.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 roku stwierdził niedopuszczalność złożonego zażalenia.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzeniu licytacji można wnieść do protokołu licytacji - zgodnie z art. 107 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.). Z protokołu licytacji wynika, że skargi takiej Skarżąca nie wniosła. Ponadto z treści złożonego wniosku wynika, że głównym żądaniem Skarżącej jest zwrot wadium. Organ egzekucyjny poprawnie zatem zakwalifikował pismo Skarżącej jako wniosek o zwrotu wadium w kwocie 8 633 zł. Rozpoznał je, na podstawie art. 17 § 1 u.p.e.a., w formie niezaskarżalnego postanowienia. Organ egzekucyjny błędnie pouczył jednak Skarżącą co do możliwości złożenia na nie zażalenia. Zażalenie jest środkiem prawnym przysługującym tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Na postanowienie służy zażalenie, jeśli ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi - zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 141 § 1 K.P.A. W obowiązującym stanie prawnym żadna z tych regulacji takiej możliwości nie przewiduje.

Błędna informacja co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować konsekwencji negatywnych dla strony. Nie może jednak też dawać szczególnych uprawnień, naruszających ustalone prawem zasady postępowania, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności złożonego zażalenia - w trybie art. 134 K.p.a.

Skarżąca złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku.

W uzasadnieniu Skarżąca opisała przebieg przeprowadzonej licytacji. W ocenie Skarżącej licytacja została przeprowadzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami, Skarżąca została wprowadzona w błąd, a w konsekwencji wniosek o zwrot wadium jest zasadny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.

Jest zasadą, że kompetencję organów administracyjnych do rozstrzygania spraw danego rodzaju nie domniemywa się lecz kompetencja ta musi wynikać wprost z przepisów ustaw bądź wydanych na ich podstawie i w granicach upoważnienia przepisów aktów wykonawczych. Żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje kompetencji dla organów egzekucyjnych do decyzyjnego rozstrzygania kwestii związanej ze zwrotem wadium.

W myśl art. 105b u.p.e.a.:

§ 1. Jeżeli wartość szacunkowa sprzedawanej ruchomości przekracza 10 000 zł, osoba przystępująca do licytacji publicznej składa organowi egzekucyjnemu wadium w wysokości 1/10 wartości szacunkowej. Wadium składa się na rachunek organu egzekucyjnego. Wadium uznaje się za złożone, jeżeli wpłata wadium zostanie uznana na rachunku organu egzekucyjnego najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, w którym ma odbyć się licytacja publiczna.

§ 2. Nie później niż na godzinę przed terminem oznaczonym w obwieszczeniu o licytacji wadium może być złożone:

1) bezgotówkowo przy użyciu terminala płatniczego - jeżeli po stronie organu egzekucyjnego istnieją warunki techniczne do zapłaty bezgotówkowej przy użyciu terminala płatniczego;

2) gotówką pracownikowi obsługującemu organ egzekucyjny - jeżeli wadium nie przekracza 5000 zł.

§ 3. Wadium złożone przez licytanta, któremu udzielono przybicia, zatrzymuje się i zalicza się na cenę nabycia. Wadium zwraca się pozostałym licytantom w przypadku jego złożenia:

1) gotówką pracownikowi obsługującemu organ egzekucyjny - niezwłocznie;

2) bezgotówkowo - nie później niż w terminie 7 dni roboczych od dnia licytacji.

§ 4. Za datę zwrotu wadium, o którym mowa w § 3 pkt 2, uznaje się dzień obciążenia rachunku organu egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 105c u.p.e.a.:

§ 1. Licytacja odbywa się ustnie i rozpoczyna się od wywołania ceny. Zaoferowana cena przestaje wiązać uczestnika licytacji, jeżeli inny uczestnik zaoferował cenę wyższą, zwaną dalej "postąpieniem". Pracownik obsługujący organ egzekucyjny udzieli przybicia licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę, jeżeli po trzykrotnym wezwaniu do dalszych postąpień nie zaoferowano wyższej ceny.

§ 2. Licytacja dochodzi do skutku, jeżeli weźmie w niej udział przynajmniej jeden licytant, który zaoferował co najmniej cenę wywołania.

§ 3. Ponowna licytacja może być wyznaczona po podaniu o tym do publicznej wiadomości w terminach i w sposób określony w art. 105a § 3-5.

§ 4. Jeżeli kwota uzyskana ze sprzedaży części zajętych ruchomości wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pracownik obsługujący organ egzekucyjny przerywa licytację, a organ egzekucyjny zwalnia pozostałe ruchomości spod zajęcia.

§ 5. Przepisu § 4 nie stosuje się do ruchomości zajętych w postępowaniu celnym.

Z kolei art. 105d u.p.e.a. stanowi:

§ 1. Nabywca niezwłocznie po udzieleniu mu przybicia płaci cenę nabycia w całości albo w części równej co najmniej cenie wywołania:

1) bezgotówkowo przy użyciu terminala płatniczego - jeżeli po stronie organu egzekucyjnego istnieją warunki techniczne do zapłaty bezgotówkowej przy użyciu terminala płatniczego;

2) gotówką - jeżeli po stronie organu egzekucyjnego nie istnieją odpowiednie warunki techniczne do zapłaty bezgotówkowej przy użyciu terminala płatniczego.

§ 2. Jeżeli nabywca zapłacił część ceny nabycia zgodnie z § 1, zapłaty reszty ceny dokonuje się na rachunek organu egzekucyjnego niezwłocznie, nie później niż w dniu następującym po dniu licytacji, a jeżeli ten dzień przypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy - w dniu następującym po dniu lub dniach wolnych od pracy. Do zapłaty reszty ceny stosuje się odpowiednio przepisy art. 67g pkt 1 lit. b i pkt 2.

§ 3. W przypadku niezapłacenia ceny nabycia w terminie, o którym mowa w § 1 i 2, nabywca traci prawo wynikłe z przybicia i do zwrotu wadium i kwoty zapłaconej w czasie licytacji oraz nie może uczestniczyć w licytacji tej samej ruchomości.

§ 4. Utracone wadium i kwota zapłacona w czasie licytacji stanowią dochód odpowiednio budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

§ 5. W przypadku niezapłacenia:

1) co najmniej ceny wywołania zgodnie z § 1 - wznawia się niezwłocznie licytację tej samej ruchomości, rozpoczynając ją od ceny wywołania;

2) reszty ceny zgodnie z § 2 - wyznacza się ponowną licytację na warunkach odpowiednio pierwszej albo drugiej licytacji, w której nabywca nie zapłacił reszty ceny.

Zgodnie z art. 107 § 2a u.p.e.a. zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia.

Przewidziana w przytoczonym przepisie art. 105d § 3 u.p.e.a. utrata prawa do zwrotu wadium następuje z mocy prawa i nie może być przedmiotem decyzyjnego rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych.

Odmowa dokonania czynności materialno-technicznej w postaci zwrotu kwoty wpłaconego wadium stanowi więc w istocie rzeczy konsekwencję uznania przez organy egzekucyjne, że licytacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa.

Uczestnik licytacji, któremu odmówiono zwrotu wpłaconego wadium może realizować swoje podmiotowe prawo do obrony jedynie w drodze skargi na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji, a więc w trybie postępowania przewidzianego w przytoczonym art. 107 § 2a u.p.e.a.

W tej sytuacji pismo Skarżącej z dnia 20 maja 2022 roku, należało uznać jako skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Tak zresztą zostało zatytułowane.

Okoliczność złożenia skargi po terminie nie mogła uzasadniać wydania rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu wadium, którego nie przewidują przepisy u.p.e.a.

Ewentualne stwierdzenie, że skarga była spóźniona mogło skutkować wydaniem rozstrzygnięcia przewidzianego w przepisach K.p.a. (zgodnie z art. 18 u.p.e.a.), np. odmowy wszczęcia postępowania, na które służy zażalenie.

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sąd za zbędne w okolicznościach sprawy uznał merytoryczne ustosunkowanie się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o przeprowadzaniu licytacji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.