Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 48/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 21 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Dnia [...] sierpnia 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynął wniosek M. B. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym tj. synem – Ł. B. (ur. w 1991 r.). Do wniosku dołączono odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. o zaliczeniu Ł. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia [...] stycznia 2022 r. Do wniosku dołączono także orzeczenie psychologiczno-pedagogiczne o potrzebie kształcenia specjalnego, odpis świadectwa pracy wnioskodawczyni, z którego wynika, że pracowała w Ośrodku Sportu i Rekreacji w T. w okresie [...], oświadczenie o sposobie sprawowania opieki nad synem, oświadczenie, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego prawa do emerytury, renty i innych świadczeń, jest osobą bezrobotną i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy.

Dnia [...] sierpnia 2021 r. odbył się wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje ze swoim mężem, synem – Ł. B. oraz córką – J. B.. Jedyną osobą aktywną zawodowo jest mąż wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą – cierpi na nadciśnienie oraz cukrzycę.

Ł. B. jest osobą chorą psychicznie (schizofrenia paranoidalna). Wymaga stałej opieki, ponieważ jest osobą agresywną wobec swojego otoczenia, jest bardzo łatwowierny i często wykorzystywany przez znajomych. Ucieka z domu, dlatego wymaga nieustannego pilnowania. Posiada problemy ze sformułowaniem logicznej wypowiedzi, nie potrafi podejmować samodzielnych decyzji. W związku z nasilającą się chorobą syna, wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy zawodowej, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nie może podjąć zatrudnienia. Wnioskodawczyni sprawuje kontrolę nad synem całą dobę. Pomaga mu w prowadzeniu higieny osobistej, przygotowuje posiłki, podaje leki oraz organizuje wizyty u lekarza. Pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. stwierdził, że Ł. B. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z relacji jego matki wynika, że ucieczki z domu zdarzają się także w nocy. Podczas jego nocnych ucieczek spożywa alkohol.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy T. (zwany dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r."), wnioskowanego na Ł. B.. Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Burmistrz przedstawił cały stan faktyczny sprawy. Następnie zacytował szereg przepisów u.ś.r. Stwierdził, że wzięto pod uwagę niekonstytucyjność zakresową art. 17 ust. 1b u.ś.r. orzeczoną przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia [...] października 2014 r. o sygn. akt K [...]. Przepis ten nie ma aksjologicznego uzasadnienia, dlatego Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje się osoby opiekunów osób o znacznym stopniu niepełnosprawności pod względem daty powstania niepełnosprawności. Mimo to, Burmistrz zastosował wykładnię literalną powołanego przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wynika to z faktu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził do uchylenia spornego przepisu, a więc nadal pozostaje elementem systemu prawnego.

Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Uznała decyzję za krzywdzącą i niesłuszną, ponieważ stan zdrowia syna pogarsza się nieustannie. Zrezygnowała z pracy, aby się nim zaopiekować. Nie da się ustalić momentu powstania niepełnosprawności syna, stąd niezasadnie zastosowano przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wnioskodawczyni powołała zasadniczą tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Pismem z dnia [...] października 2021 r. wnioskodawczyni wniosła o szybsze rozpoznanie jej sprawy, ponieważ sytuacja jej rodziny jest trudna, a stan zdrowia syna pogarsza się.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Burmistrz niezasadnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. Skoro orzeczono jego niekonstytucyjność zakresową i ten zakres zastosowano w niniejszej sprawie, to na mocy retroaktywnego skutku orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej w procesie stosowania prawa.

Mimo wadliwego uzasadnienia decyzji, SKO w P. uznało, że odpowiada ona prawu. Kolegium stwierdziło, że opieka nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności musi być sprawowana nieustannie, a nie sporadycznie. Uznano, że zakres opieki musi prowadzić do niemożności podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, czy też innej formy aktywności zawodowej. Kolegium wskazało na konieczność istnienia związku przyczynowego, który dowiedzie, że rezygnacja z pracy nastąpiła w wyniku podjęcia się opieki nad osobą chorą albo, że niemożność podjęcia zatrudnienia jest związane ze sprawowaną opieką. Czynności opiekuńcze, ich ilość, rodzaj oraz czas wykonywania nie może dawać jakiejkolwiek możliwości podjęcia zatrudnienia, czy też innej pracy zarobkowej.

SKO w P. nie zakwestionowało tego, że Ł. B. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże, zdaniem Kolegium, zakres pomocy świadczonej przez wnioskodawczynię nie pozwala uznać, że przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. zostały spełnione w niniejszej sprawie. Zakres czynności opiekuńczych zamyka się w zakresie ogólnie przyjętych stosunkach między rodzicami a dziećmi.

Kolegium stwierdziło, że Ł. B. sam je, porusza się. Jego matka wykonuje takie same czynności, jak każdy pracujący rodzic.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu działając samodzielnie. Skarżąca podniosła, że zapadła decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ nie odpowiada stanowi faktycznemu. Dnia [...] sierpnia 2021 r. Skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na stan zdrowia jej syna. Jej syn nie jest leżący, ale osoba chora na schizofrenię paranoidalną jest nadzwyczajnie silna i wymaga kontrolowania jej, aby nie zrobiła sobie i innym krzywdę. Ł. B. nie potrafi kontrolować swoich emocji, zachowań. Jest nadpobudliwy i nieobliczalny. Nie można w żaden sposób przewidzieć jego reakcji. Wymaga całodobowej opieki.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko. Uważa, że nie spełniono przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sama niepełnosprawność syna Skarżącej nie jest przesłanką przyznania świadczenia. Istotny jest także zakres sprawowanej opieki.

Przeprowadzony wywiad środowiskowy, który przeprowadza się, kiedy powstają wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki wykazał, że Skarżąca podejmuje zwykłe czynności, takie jak pracujący rodzice chorych dzieci.

Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. Skarżąca wskazała, że leczenie choroby syna zaczęło się przed ukończeniem przez niego 25. roku życia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie mimo braku skonkretyzowanych zarzutów.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W związku z tym, zarządzeniem z dnia [...] maja 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] czerwca 2022 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy te sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO w P. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad jej niepełnosprawnym w stopniu znacznym, synem – Ł. B.. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.

Materialnoprawną podstawą rozpoznania niniejszej sprawy są przepisy u.ś.r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, które jest przyznawane matce albo ojcu w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tutaj synem, który został zakwalifikowany do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności z uwagi na chorobę umysłową – schizofrenię paranoidalną. Jak stanowi o tym część wspólna przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być wypłacone, kiedy opiekun rezygnuje z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, a także gdy intencjonalnie nie podejmuje jej w związku ze sprawowaną opieką nad osobą wymagającą jej.

Organy administracji publicznej (rozpoznawczy oraz odwoławczy) uznali odpowiednio, że wnioskowane świadczenie nie przysługuje Skarżącej, ponieważ niepełnosprawność jej syna powstała po 25. roku życia, a więc należało zastosować art. 17 ust. 1b u.ś.r., oraz, że zakres czynności opiekuńczych, jakie sprawuje Skarżąca nie prowadzi do wniosku, iż nie może ona podjąć zatrudnienia. Innymi słowy, zdaniem SKO w P., nie ma związku przyczynowego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca konsekwentnie zaprzeczała twierdzeniom organów. Wskazywała, że jej syn jest osobą chorą psychicznie, która nie potrafi rozpoznać znaczenia swoich czynów, nie kontroluje swoich emocji, działa instynktownie, jest osobą niesamodzielną, podatną na wpływy i wymaga całodobowej opieki. Zdarza się, że syn Skarżącej ucieka z domu, a kiedy spostrzeże swoją ucieczkę, nie potrafi wrócić do domu. Sąd w składzie orzekającym nie podzielił zasadniczej argumentacji Kolegium, przez co zaskarżona decyzja nie mogła się ostać.

Zanim Sąd przejdzie do rozważań nad zasadniczymi motywami zapadłego wyroku, należy zwrócić uwagę na prawidłową argumentację SKO w P. co do zastosowania przez Burmistrza przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd w ostatnich latach obserwuje uporczywe, konsekwentne i niezrozumiałe zarazem stosowanie powołanego przepisu przez organy administracji publicznej, szczególnie organy rozpoznawcze mimo tego, iż mają wiedzę o zapadłym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Argumentacja tych organów sprowadza się do następującego wniosku, który jest bezrefleksyjnie powielany – w wyniku wydania tego wyroku nie doszło do derogacji rzeczonego przepisu, a więc pozostaje on nadal elementem systemu prawnego, stąd niezmiennie stanowi podstawę prawną w procesie stosowania prawa. Z tym twierdzeniem nie można się zgodzić w żadnym aspekcie, co zasadnie podkreśliło Kolegium. Sąd w składzie orzekającym obserwuje niekorzystne zjawisko poprzestawania na efektach wykładni językowej, by rzec wręcz literalnej, co jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu, ale także przedstawicieli doktryny oraz teorii prawa, każdy przepis prawa należy w pierwszej kolejności poddać analizie z punktu widzenia zastosowania dyrektyw wykładni językowej, a jej efekty poddać następnie sprawdzeniu z udziałem dyrektyw wykładni celowościowej (por. uchwała w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, dostępna na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA". Zob. także M. Gutowski, P. Kardas, Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niezgodnym z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności podopiecznego. Jest to tzw. wyrok zakresowy, w którym co prawda Trybunał Konstytucyjny nie deroguje tj. nie eliminuje z obrotu prawnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, jednakże w zakresie, w jakim orzeczono jego niekonstytucyjność nie może stać się podstawą prawną w procesie stosowania prawa (zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 42). Burmistrz uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że skoro nie nastąpiła derogacja, to związany zasadą praworządności nie może uciec od zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym nie podziela tej argumentacji. Mimo, iż ustawodawca nie wykonał "wezwania" Trybunału Konstytucyjnego i nie zmienił we wskazanym zakresie u.ś.r., podmioty stosujące prawo, w tym organy administracji publicznej są zobowiązane do stosowania przepisów prawa, w taki sposób, aby odpowiadały one wymogom konstytucyjnym. Sąd ponadto w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nie można tym samym zaakceptować stanowiska, iż wyrok zakresowy nie ma zastosowania w sprawie i jest skierowany wyłącznie do ustawodawcy (obligując go do zmiany zakwestionowanego przepisu ustawy), gdyż przywołany przepis Konstytucji nie różnicuje mocy prawnej i skutków wywoływanych przez wszystkie rodzaje wyroków Trybunału. W tym nurcie wykładni przepisów Konstytucji pozostaje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w szeregu orzeczeń przyjął, że skoro ustawodawca nie podjął działań zmierzających do ustalenia stanu zgodnego z prawem, to sądy i organy administracji muszą interpretować normy prawne tak, aby były one zgodne z Konstytucją." (wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OSK 3567/21, dostępny w CBOSA). Ponadto znamienne jest to, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają charakter erga omnes, a więc każdy podmiot stosujący prawo, w tym każdy organ administracji publicznej jest zobowiązany do respektowania orzeczeń organu władzy sądowniczej – Trybunału Konstytucyjnego, zwanego niekiedy "ustawodawcą negatywnym". Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego nie ogranicza się jedynie do eliminowania poszczególnych przepisów, czy też całych aktów normatywnych, ale ma również wpływ na wykładnię przepisów prawa. "Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. Nie mogą więc stanowić podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego przepisy, które z uwagi na swoją niekonstytucyjność zostały zakwestionowane. Natomiast niekonstytucyjność stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego istnieje od momentu wejścia w życie zakwestionowanych przepisów." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 370/20, dostępny w CBOSA). Burmistrz nie mógł zatem zastosować przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Przechodząc do zasadniczych motywów, które przemawiały na rzecz konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd w składzie orzekającym wskazuje na dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Bezspornym jest to, że Skarżąca zrezygnowała z pracy w związku z podjęciem jeszcze bardziej wytężonej opieki nad niepełnosprawnym synem. W aktach sprawy znajduje się świadectwo pracy, z którego wynika, że kres jej stosunku pracy nastąpił z upływem dnia [...] lipca 2021 r. Jednocześnie należy przypomnieć, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pochodzi z dnia [...] sierpnia 2021 r.

Bezspornym jest także fakt, że syn Skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy podkreślić, że niepełnosprawność Ł. B. została stwierdzona przez kompetentny do tego podmiot posiadający profesjonalną wiedzę, której ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny podważyć nie może. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. jednoznacznie stwierdził, że Ł. B. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt V.7 orzeczenia). To oznacza, że niezależnie od formy sprawowanej opieki, Ł. B. wymaga tej pomocy.

Ponieważ Kolegium kwestionuje fakt, że świadczona opieka przez Skarżącą na rzecz jej syna nie pozwala jej na podjęcie pracy zarobkowej lub innej pracy, należy zrekonstruować znaczenie słowa "opieka". Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego słowa, oznacza ono "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś." (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 608). Ustawodawca w swojej racjonalności stanowi prawo przede wszystkim używając znaczeń słów przyjętych w języku polskim, gdyż język ten jest narzędziem komunikacji ustawodawcy z adresatami norm prawnych. Oznacza to, że ustawodawca przyjmuje takie znaczenie słownictwa stosowanego w tekstach aktów normatywnych, jakie jest ich znaczenie w języku polskim. Słownikowe znaczenie słowa "opieka" obejmuje szerokie spektrum czynności zmierzających do zachowania dobrostanu osoby, nad którą sprawuje się opiekę. Nie oznacza to, wbrew twierdzeniom Kolegium, że sprawowanie opieki w myśl przepisów u.ś.r. ma, czy też miałoby polegać na opiekowaniu się osobą leżącą. Twierdzenie Sądu w składzie orzekającym jest w pełni akceptowane przez orzecznictwo. "Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, dostępny w CBOSA). Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym. Okoliczności powyższe muszą niewątpliwie być uwzględniane również w sytuacji przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 489/21, dostępny w CBOSA).

Gdyby przyjąć za SKO w P., że rozumienie słowa "opieka" odnosi się tylko do troski nad osobami leżącymi, stanowiłoby to wypaczenie znaczenia tego słowa. Opieka to dbanie o dobrostan tak fizyczny, jak i psychiczny osoby wymagającej jej. Opiekun poświęca się całkowicie, dla zapewnienia tegoż dobrostanu, aby osoba schorowana, pomimo swojej niepełnosprawności, która ogranicza znacząco jej życie, mogła funkcjonować w warunkach odpowiadających godności człowieka. Tych wątpliwości nie miał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który stwierdził: "Podkreślić należy, że samodzielne funkcjonowanie brata skarżącej uniemożliwia nie jego niepełnosprawność fizyczna, lecz stan umysłowy, choroba psychiczna – schizofrenia i zaniki pamięci." (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 713/21, dostępny w CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć przede wszystkim, że osoba chora psychicznie na schizofrenię paranoidalną, tak jak Ł. B., stanowi zagrożenie dla niej samej, a także może stanowić zagrożenie dla jej otoczenia. Osoba chora psychicznie na tak poważną chorobę nie rozpoznaje znaczenia swoich czynów, nie potrafi w racjonalny sposób komunikować się, a poprzez zaburzenia emocjonalne nie rozpoznaje swoich potrzeb. Syn Skarżącej jest agresywny, ucieka z domu, spożywa alkohol z niewiadomego źródła poza kontrolą swojego opiekuna, posiada problemy z popędem seksualnym co dodatkowo osłabia jego zdolności woluncjonalne. Osoba z tak silnymi zaburzeniami nie jest więc w stanie zadbać sama o siebie. To, że fizycznie potrafi spożyć posiłek i ubrać się nie oznacza, że potrafi to zrobić każdego dnia bez względu na jego stan samopoczucia. Nie da się więc stwierdzić, tak jak uczyniło to Kolegium, że Ł. B. nie wymaga opieki ponad tej, jaką świadczy każdy rodzic wobec swojego dziecka. Nawet gdyby przyjąć twierdzenie Kolegium za prawidłowe, doszłoby do sytuacji, w której osoba chora psychicznie przez cały czas nieobecności swojego opiekuna wykonującego pracę byłaby zdana na siebie samą. Brak możliwości przewidzenia reakcji osoby chorej psychicznie może ściągnąć zagrożenie zdrowia i życia na tę osobę, a także na inne, szczególnie, gdy Ł. B. opuszcza swój dom bez wiedzy rodziców. Widocznym jest zatem to, że pozostawienie Ł. B. samemu sobie bez opieki jego matki stanowi dla niego zagrożenie.

Skarżąca nie musi pielęgnować swojego syna w ten sposób, w jaki oczekuje tego Kolegium, jednakże dbanie o jego dobrostan stanowi opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd w składzie orzekającym podkreśla także, że orzekając o znacznym stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., stwierdzono, że Ł. B. nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Jest to orzeczone w sposób ostateczny przez podmiot władzy publicznej, a więc należy przyjąć, że skoro Ł. B. wymaga całodobowej, stałej i długotrwałej opieki, to w żaden sposób nie można twierdzić, że opieka świadczona przez jego matkę pozwala jej na podjęcie pracy w jakimkolwiek wymiarze czasu. Na szczególną uwagę zasługuje również fakt, że zarówno organ administracji publicznej jak i sąd administracyjny nie posiadają kompetencji do oceny tego, czy sprawowana opieka nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji odpowiada opiece, jaką zalecił podmiot wystawiający orzeczenie o niepełnosprawności. To zespół orzekający o niepełnosprawności decyduje o stopniu tej niepełnosprawności i zakresie opieki, jaką należy sprawować wobec tej osoby. Brak zdolności do samodzielnej egzystencji sprawia bezsprzecznie, że pomoc jest konieczna, a Skarżąca niewątpliwie ją wykonuje względem swojego syna.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi per se. Kolegium, a przed nim Burmistrz, dopuścili się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób uzasadniający ich eliminację z obrotu prawnego. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Burmistrz uzna, że Skarżąca nie może podjąć jakiejkolwiek pracy w związku ze sprawowaną opieką nad swoim niepełnosprawnym synem, zakres prawowanej opieki odpowiada temu, jaki orzekł podmiot wystawiający orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i przyzna jej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.