Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 686/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Danuta Oleś, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. C. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2001r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 czerwca 2006 roku nr 1289/06 Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn, zm., zwanej dalej O.p.) oraz art. 8, 9 i 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późn. zm., zwanej dalej u.p.o.l.) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 19 grudnia 2005 roku nr [...] określającą T.C. i M. C. wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2001 rok w kwocie 14.136,10 złotych.

Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia stanu faktycznego:

T. C. i M. C. w 2001 roku byli współwłaścicielami naczep o nr rej. [...], samochodu ciężarowego o nr rej. [...] i ciągników o nr rej. [...] (wg stanu na dzień 1 stycznia 2001 roku), naczepy o nr rej. [...] (wg stanu na dzień 7 marca 2001 roku) oraz naczepy o nr rej. [...] (wg stanu na dzień 30 września 2001 roku). W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przywołując przepis art. 8 i 9 u.p.o.l. podał, że podatnicy, jako współwłaściciele tych pojazdów mieli obowiązek uiszczać, bez wezwania organu, podatek według obowiązujących stawek rocznych, bowiem obowiązek zapłaty podatku od środków transportowych wynika z ustawy. Organ podkreślił, że stosownie do art. 9 ust. 5 u.p.o.l (w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania zobowiązania podatkowego) skarżący obowiązani byli składać właściwemu organowi informację o okolicznościach mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Stąd też, jego zdaniem, zarzut T. C. i M. C., że nie ciążył na nich obowiązek składania deklaracji na podatek od środków transportowych, jest niezasadny. Nadto, organ odwoławczy wskazał, że w związku tym, iż powstanie zobowiązania z tytułu powyższego podatku nie było uzależnione od doręczenia decyzji (zobowiązanie powstało z dniem zaistnienia zdarzenia - art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), przedawnia się ono w upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.).

W skardze na powyższą decyzję T. C. i M. C. zarzucili decyzji organu II instancji naruszenie art. 68 O.p., art. 120 O.p. oraz art. 9 u.p.o.l. W uzasadnieniu podnieśli, że obowiązek składania deklaracji na podatek od środków transportowych został wprowadzony od dnia 1 stycznia 2003 roku, przed tym dniem natomiast, obciążał ich obowiązek składania wyłącznie informacji o okolicznościach mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Skarżący podkreślili, że organy podatkowe próbują przypisać im obowiązki, które w dacie powstania zobowiązania podatkowego na nich nie ciążyły i wywodzą niekorzystne dla strony konsekwencje prawne (w postaci nie stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego). Powyższe zachowanie, zdaniem T. C. i M. C. stanowi naruszenie art. 120 O.p. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych z zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

A zatem, w niniejszej sprawie Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stwierdził, iż wbrew zarzutom skargi, nie narusza ona ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga jest zatem niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd rozpatrzył zasadność zgłoszonego przez skarżących zarzutu przedawnienia, którego uwzględnienie skutkować mogłoby wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji umorzeniem postępowania.

Podkreślić należy, iż ustawa Ordynacja podatkowa przewiduje dwa rodzaje decyzji mianowicie decyzję deklaratoryjną tj. określającą wysokość zobowiązania podatkowego (21 § 3, 3a i 4 ustawy Ordynacja podatkowa) oraz konstytutywną tj. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). W przypadku drugiej z ww. decyzji zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą doręczenia tego aktu prawnego podatnikowi, w przypadku zaś pierwszej z ww. decyzji zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia prawnego (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.).

Sąd zważył, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych jest przykładem zobowiązania, które ciąży na właścicielach pojazdów z mocy prawa i powstaje z chwilą zaistnienia określonego zdarzenia prawnego - art. 21 § 1 pkt 1 O.p. (por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2006 roku, II FSK 330/05, LEX nr 193356); tym samym w przypadku podatku od środków transportowych, związanie powstania zobowiązania z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego dokonuje się na mocy ustawy, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Oznacza to, że zobowiązania tego typu powstają niejako automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podatnika. Jedyną przesłanką decydującą o ich powstaniu jest zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawodawca łączy powstanie zobowiązania. Dlatego też ten rodzaj zobowiązań określa się jako powstające z mocy prawa. Podatnik może nawet nie wiedzieć, co często ma miejsce w praktyce, że obciążające go zobowiązanie powstało i niezapłacone w terminie przeistoczyło się w zaległość podatkową.

Cechą charakterystyczną tego typu zobowiązań, odróżniającą je od zobowiązań powstających poprzez doręczenie decyzji, jest brak działania organów podatkowych. Zobowiązanie powstaje na mocy ustawy i jeżeli zostanie prawidłowo obliczone i zapłacone przez podatnika, organ nie jest zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek działań związanych z jego realizacją. Podatnik jest zobowiązany do samodzielnego obliczenia (z reguły w deklaracji) kwoty podatku, co określane jest mianem samoobliczenia. Podatek wykazany w takiej deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Dopiero ujawnienie nieprawidłowości w postępowaniu podatnika, nierealizującego wynikających z ustawy obowiązków instrumentalnych, obliguje organy podatkowe do podejmowania określonych przepisami prawa działań zmierzających do określenia zgodnej z prawem wysokości zobowiązania. Następuje to w drodze tzw. czynności sprawdzających (Dział V O.p.) lub postępowania podatkowego kończącego się wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania.

Podnieść należy, że obciążenie podatkiem od środków transportowych jest bezpośrednią konsekwencją posiadania statusu właściciela (współwłaściciela) środka transportowego (art. 9 ust. 1 i 1a u.p.o.l.). Stosownie do ust. 3 ww. przepisu, w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku, obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i ust. 1a, powstawał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Zatem także z wykładni gramatycznej wskazanego przepisu (art. 9 ust. 3 u.p.o.l.), a w szczególności ze sformułowania cyt: (...) obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i ust. 1a, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany (...), wynika, że jest to obowiązek ciążący na właścicielach pojazdów z mocy prawa i powstaje wyłącznie w związku z zaistnieniem określonego w przepisie stanu faktycznego. Za powyższym stanowiskiem przemawia także przepis art. 11 ust. 4 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku), który wskazuje, że ww. podatek jest uiszczany bez wezwania.

Mając powyższe na względzie uznać trzeba, że zobowiązanie w tym podatku nie mogło powstać z chwilą doręczenia przez organ podatkowy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania, jak sugerują skarżący.

Powyższe rozróżnienie na decyzję ustalającą i określającą wysokość zobowiązania podatkowego ma w prawie podatkowym charakter kluczowy, bowiem zobowiązania powstałe wskutek doręczenia decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.) przedawniają się w trybie art. 68 § 1 O.p., zaś zobowiązania powstałe z mocy prawa (deklaratoryjnie stwierdzone w decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego) – w trybie art. 70 § 1 O.p., tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Zatem, przyjąć należy, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstałe w 2001 roku nie przedawniło się do momentu doręczenia decyzji organu drugiej instancji, tj. wejścia tego rozstrzygnięcia do obrotu prawnego, a w konsekwencji, że zgłoszony przez skarżących zarzut naruszenia art. 68 O.p. w zw. z art. 120 O.p. jest niezasadny.

Odnośnie zarzutu braku obowiązku składania deklaracji Sąd zważył, że obecnie, obowiązek obliczenia i wykazania w deklaracji podatkowej kwoty podatku od towarów i usług nakłada na podatnika przepis art. 9 ust. 6 u.p.o.l (obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 roku). Przed tym dniem podatnicy podatku od środków transportowych mieli obowiązek składać właściwemu organowi podatkowemu "informację w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby" (art. 9 ust. 5 u.p.o.l. obowiązującej w 2001 roku). W ocenie Sądu, zmiana w nomenklaturze tego przepisu tj. wprowadzenie pojęcia "deklaracji" w miejsce pojęcia "informacji", wbrew sugestiom skarżących, nie powoduje zmiany charakteru zobowiązania ze zobowiązania powstającego z chwilą określonego zdarzenia na zobowiązanie powstające z chwilą doręczenia decyzji. Wskazać trzeba, że deklaracja i informacja w rozumieniu art. 9 u.p.o.l. mają zbliżone znaczenie (m.in. informacyjne), a ustawa Ordynacja podatkowa w art. 3 pkt 5 stanowi, że ilekroć mowa jest o deklaracjach należy przez to rozumieć także informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy oraz inkasenci.

Reasumując, nie jest uprawnione wywodzenie, iż brak obowiązku składania deklaracji (do 1 stycznia 2003 roku) świadczy o tym, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstawało z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokości zobowiązania i przedawnia się w trybie art. 68 § 1 O.p.

Tym samym WSA podziela pogląd wyrażony przez organ pierwszej i drugiej instancji w zakresie podstawy prawnej i faktycznej określenia stronie wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych za rok 2001 w kwocie 14.136,10 zł, wobec wykazania, że strona skarżąca to współwłaściciele oznaczonych naczep i samochodów ciężarowych, na których to podatnikach ciążyło z mocy prawa zobowiązanie podatkowe, a którzy do dnia wydania decyzji podatku tego nie uiścili.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 czerwca 2000r., w sprawie III SA 875/99, w którym postawiono tezę, iż obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu środka transportowego niezależnie od tego, czy używał on pojazdu czy też nie, a zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.o.l. obowiązek ten wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji, bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę T.C.i M.C..