Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SAB/Bk 1/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 52, art. 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64e
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi P. [...] SA w W. na bezczynność Dyrektora ZUS Oddział w B. w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. zobowiązuje Dyrektora ZUS Oddział w B. do wydania w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi postanowienia w sprawie wniosku P. [...] S.A. w W. z 30.01.2007 r. o umorzenie kosztów egzekucyjnych, 2. zasądza od Dyrektora ZUS Oddział w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] stycznia 2007 r. P. S.A. (dalej jako "skarżąca Spółka"), na podstawie przepisu art.64e ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie, kosztów egzekucji w łącznej kwocie [...] zł związanych z wystawionymi przeciwko P. w B. (dalej jako "P. w B.") wraz z należnymi odsetkami. Pismem z [...] lutego 2007 r., Dyrektor ZUS Oddział w B. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowej dokumentacji dotyczącej sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczej Spółki. W dniu [...] lutego 2007r. uzupełniono wniosek o wymagane dokumenty, a postanowieniem z [...] marca 2007 r., Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] maja 2007 r. Nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że system umarzania kosztów egzekucyjnych jest analogiczny do systemu umarzania zobowiązań podatkowych, który uznawany jest za pomoc publiczną, wskazując, ze nie ma podstaw do odmiennego traktowania umarzania kosztów egzekucyjnych i zobowiązań podatkowych.

W dniu [...] czerwca 2007 r., organ egzekucyjny zwrócił się do Spółki

o przekazanie wymienionych w rzeczonym piśmie dokumentów i informacji, w tym określenia o jakiego rodzaju pomoc publiczną Spółka się ubiega. W piśmie z [...] lipca 2007 r., Spółka wskazała, że wnioskowana ulga ma zostać przeznaczona na spłatę kosztów postępowania egzekucyjnego, a dodatkowo wskazała, iż w związku

z wątpliwościami dotyczącymi kwalifikacji pomocy publicznej, wystąpiono do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. organ zwrócił się z prośbą o przesłanie kserokopii zapytania do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wnioskodawca przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. załączył żądane przez Organ egzekucyjny dokumenty. Następnie postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor ZUS zawiesił postępowanie w sprawie, które zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. W następstwie czego pismem z 29 października 2007 r. Organ ponownie wezwał Spółkę do złożenia informacji o jaką pomoc publiczną się ubiega. W piśmie z [...] listopada 2007 r. w szczególności wskazano, iż Spółka wystąpiła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z prośbą o wyjaśnienie jak należy kwalifikować pomoc publiczną przeznaczaną na umorzenie kosztów egzekucji.

W odpowiedzi na powyższe, Dyrektor ZUS-u pismem z [...] grudnia 2007 r. znak: [...], pozostawił wniosek o umorzenie kosztów egzekucji z dnia [...] stycznia 2007 r. bez rozpoznania.

Pełnomocnik skarżącej spółki w trybie art. 37 §2 Kpa złożył do Ministra Pracy

i Polityki Społecznej zażalenie na bezczynność Dyrektora ZUS Oddział Wojewódzki w B. (pismo z [...] grudnia 2007 r.). Uzasadniając wniesienie zażalenia na bezczynność organu egzekucyjnego podniósł, że w piśmie z dnia [...] grudnia

2007 r. wskazano błędną podstawę pozostawienia wniosku bez rozpoznania, albowiem podany przez niego przepis art. 64 § 1 Kpa dotyczy zupełnie innej sytuacji niż ta, którą przedstawia w piśmie z 6 grudnia 2007 r.

Minister Pracy i Polityki Społecznej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu bezczynności (postanowienie z [...] stycznia 2008 r. znak [...]), albowiem w jego ocenie organ egzekucyjny związany był wskazaniami Dyrektora Izby Skarbowej w B. i prawidłowo postąpił zwracając się o uzupełnienie braków formalnych złożonego przez Spółkę wniosku (w trybie art.64 §2 Kpa). Organ wyższej instancji uznał, że nieuzupełnienie braków w zakreślonym przez organ egzekucyjny terminie dawało mu prawo do poinformowania Spółki o pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

W skardze na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w B. poprzedzonej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa polegającego na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych P. B. (pismo z [...] grudnia 2007 r.), jak również w późniejszym piśmie procesowym z [...] kwietnia 2008 r., Spółka wniosła o: zobowiązanie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych po stronie P. B. oraz do podjęcia czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedstawionych przez skarżącą Spółkę wątpliwości dotyczących kwalifikowania umorzenia kosztów egzekucji jako pomocy publicznej oraz wątpliwości dotyczących określenia umorzenia kosztów jako danego rodzaju pomocy publicznej. Autor skargi wskazał, że bezczynność w sprawie jest wynikiem niepodejmowania czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i nie wydania rozstrzygnięcia, podnosząc równocześnie naruszenia: art. 9 i art. 77 § 1 Kpa poprzez nie dokonanie czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wątpliwości wskazywanych przez wnioskodawcę; art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 64 § 1 i § 2 Kpa poprzez jego bezzasadne zastosowanie. W ocenie pełnomocnika skarżącej Spółki powyższe zarzuty naruszenia prawa uzasadniają twierdzenie, że organ egzekucyjny nie wydając rozstrzygnięcia, a pozostawiając wniosek o umorzenie kosztów egzekucji bez rozpoznania, dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZUS Oddział Wojewódzki w B. wniósł o jej odrzucenie, bowiem nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w art. 3 §2 pkt 1-1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: u.p.p.s.a.), ewentualnie o jej oddalenie, o ile Sąd uzna, że skarga mogła być skutecznie wniesiona podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Organ wskazał, że uwzględniając zalecenia Dyrektora Izby Skarbowej zwrócił się do Spółki o określenie, o jakiego rodzaju pomoc występuje, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania na zasadzie art.64 §2 Kpa i podkreślił, że w dniu [...] lipca 2007 zostało złożone przez Spółkę jedynie oświadczenie, z którego treści wynika,

że w okresie 3 ostatnich lat Spółka nie uzyskała pomocy de minimis. Końcowo Dyrektor podniósł, że zobowiązany był do wykonania zalecenia organu odwoławczego i nadzorczego, który jednoznacznie stwierdził prawomocnymi postanowieniami, iż to na wnioskodawcy występującym z prośbą o umorzenie kosztów egzekucyjnych spoczywa obowiązek określenia rodzaju pomocy publicznej, o udzielenie której się ubiega.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność organów w sprawach, w których właściwy jest do rozpoznawania skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających

z przepisów prawa.

W związku z wnioskiem o odrzucenie skargi w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie zwłoka Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w B. w załatwieniu wniosku skarżącej Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych należy do przypadków, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a.

Podkreślić należy, że w każdym przypadku, gdy organ pozostawia podanie bez rozpoznania podmiotowi, który zarzuca organowi administracji naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania na podstawie wniesionego przez ten podmiot podania (żądania), przysługuje- na ogólnych zasadach – skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. Skarga jednakże powinna być wniesiona

z zachowaniem trybu określonego w art.52 tej ustawy tj. po wyczerpaniu środków zaskarżenia (por. Uchwała SN z 8.06.2000 r., sygn. II ZP 11/00, OSNIAPiUS 2000, nr 19, poz.2702, zachowująca aktualność w obecnym stanie prawnym). Wykluczone jest, więc skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu z pominięciem trybu instancyjnego.

Niespornym w sprawie jest, że skarga na bezczynność organu egzekucyjnego poprzedzona została wniesieniem do Ministra Pracy i Polityki Społecznej zażalenia na bezczynność organu egzekucyjnego w trybie art. 37 Kpa. Fakt, że organ wyższej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu bezczynności (postanowienie z [...] stycznia 2008 r. znak [...]) nie wpływa jednak na ocenę dopuszczalności wniesienia skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność organu (podobnie WSA w Białymstoku sygn. akt II SAB/Bk 14/06, LEX284727). Niezależnie od sposób rozpoznania zażalenia przez organ wyższego stopnia i formy załatwienia zażalenia na bezczynność, wniesienie wspomnianego żalenia, otwiera drogę do wniesienia skargi na bezczynność organu. Nie podlega natomiast zaskarżeniu do sądu administracyjnego rozstrzygnięcie podjęte przez organ wyższego stopnia w następstwie rozpatrzenia zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji. Z treści skargi na bezczynność uzupełnionej pismem procesowym z [...] kwietnia

2008 r. (s.3), wynika jednakże, że Spółka nie skarży postanowienia Ministra Pracy

i Polityki Społecznej, lecz bezczynność organu egzekucyjnego przejawiającą się brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia kosztów egzekucji, które podejmowane jest w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Powyższe pozwalało uznać, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna, albowiem dotyczy przypadku wymienionego w art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. i została wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art.52 tejże ustawy.

Przed dokonaniem oceny merytorycznej zarzutu bezczynności organu egzekucyjnego należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosowanego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska

w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s.84).Skarga na bezczynność dotyczy, więc niepodejmowania przez organy administracji publicznej aktów lub czynności w sprawach indywidualnych

i regulujących jego sytuację prawną.

Wniosek skarżącej Spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych w trybie,

o którym mowa w art.64e ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) złożony został 30 stycznia 2007 r. Nie ulega wątpliwości, że organ, do którego wpłynął wniosek o umorzenia kosztów egzekucji winien postępowanie zakończyć wydając bądź to postanowienie o odmowie albo umorzeniu wnioskowanych kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika natomiast, że organ, co prawda podjął czynności mające na celu wyjaśnienie podniesionych w treści wniosku okoliczności, jednakże formalnie nie zakończył go w sposób przewidziany przepisami procedury administracyjnej, pozostawiając wniosek skarżącej Spółki bez rozpoznania w trybie art.64 § 2 Kpa.

W świetle postanowień wspomnianego art.64 §2 Kpa pozostawienie podania bez rozpoznania jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego podanie i adresu tego nie można ustalić na podstawie posiadanych danych lub, gdy podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Pierwszy z przypadku nie występuje w omawianej sprawie, dlatego też Sąd pominie go w swych rozważaniach.

W sytuacji, gdy podanie zawiera inne uchybienia formalne niż brak adresu, pozostawienie podania bez rozpoznania jest dopuszczalne tylko, gdy nie czyni ono zadość wymogom prawa. Tryb, o którym mowa w art.64 §2 Kpa służy, więc jedynie usuwaniu braków formalnych podania (wniosku), do których należą określenie żądania, podpis strony (art.63 §2 i 3 Kpa) oraz wymagania wskazane w przepisach szczególnych. We wspomnianym trybie nie mogą być natomiast ustalane okoliczności, które organ uzna za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (wyrok WSA w Warszawie z 19.02.2007 r. sygn. V SA/Wa 53/07, LEX 318285). We wspomnianym orzeczeniu Sąd słusznie zauważył, że "nieusunięcie braków formalnych skutkuje tym, że podanie nie jest rozpatrywane, nieprzedłożenie dowodów przez stronę prowadzi zaś do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ w oparciu o materiał dowodowy dotychczas zebrany". Podobnie wypowiedział się również ten Sąd w wyroku z 22.11.2006 r. sygn. III SA/Wa 2428/06 (Lex 328893).

W niniejszej sprawie tryb umarzania kosztów egzekucyjnych reguluje art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, podjęcie rozstrzygnięcia wymaga jednak poczynienia przez organ ustaleń na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpoznanego

w sposób wyczerpujący (art.77 §1 Kpa) tj. przy podjęciu niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Charakter informacji (rodzaj pomocy, o którą ubiega się skarżąca Spółka), o którą prosił organ egzekucyjny w piśmie z 29 października 2007 r., wskazuje, że była to informacja istotna dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z uwagi na to niepodanie przez wnioskodawcę ubiegającego się

o umorzenie kosztów egzekucyjnych informacji dotyczących rodzaju wnioskowanej pomocy nie może być uznane za brak formalny podania, podlegający usunięciu

w trybie art.64 Kpa. Jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącej Spółki z treści art.37 ust. 1 i ust.5 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 59, poz. 404 ze zm.) na który to powołuje się organ egzekucyjny, nie wynika by wnioskodawca był zobowiązany

do wskazania powyższej informacji we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych (przyznanie pomocy publicznej). Z brzmienia wspomnianego przepisu wynika bowiem, że wnioskodawca zobowiązany jest jedynie do wskazania informacji o otrzymanej pomocy publicznej zwierających w szczególności wskazania dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo informacji o nieotrzymaniu pomocy.

Fakt, że w niniejszej sprawie nie doszło do wydania żadnego postanowienia

w trybie art.64e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do którego wydania organ egzekucyjny był zobligowany przepisami prawa, spowodował, że Sąd uznał skargę na bezczynność organu za zasadną i orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 149 u.p.p.s.a., a o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w związku z art.205 § 2 i 3 tej ustawy.