Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1847/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6,  art. 1-3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. i A. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr[...] , odmawiającą A. M. i A. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w L., pow. [...], woj.[...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 16 grudnia 1992 r. A. M. i A. D. jako następcy prawni swojej matki J. D. z domu B. wystąpili do Wojewody [...] o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione na byłych Kresach Wschodnich w L. , pow. [...] woj.[..].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr[...] , Wojewoda [...] odmówił uwzględnienia wniosku.

W ocenie organu pierwszoinstancyjnego zgromadzona w sprawie dokumentacja, nie pozwala na stwierdzenie, że poprzedniczka prawna wnioskodawców J. D. pozostawiła majątek na byłych Kresach Wschodnich. Zdaniem organu brak informacji na temat majątku J. D. wynikał z dowodów zgromadzonych przez organ z urzędu tj. z pism Archiwum Akt Nowych w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz Archiwum Państwowe w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 roku oraz z pisma Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z 16 listopada 2010 r., wraz z załączonym pismem Zakładu [...].

Ponadto jako materiał dowodowy świadczący o pozostawieniu nieruchomości przez J. D. w L. , wnioskodawcy przedłożyli dokumenty wraz z ich uwierzytelnionym tłumaczeniem z języka rosyjskiego tj: plan działki ziemnej z majątku L. , własności N.P. , o pow. [...] dziesięcin [...] sążni kwadratowych, sprzedanej K. B., sporządzonego w 1906 r. przez Nadzorcę Leśnego[...] , plan posiadłości ziemskiej L. , o pow. [...] dziesięcin, posiadacza ziemskiego K. B., sporządzonego w 1909 r. przez Nadzorcę Leśnego [...], wypis z księgi ziemskiej Archiwum Notarialnego w [...] -— akt kupna z dnia [...] stycznia 1907 r., zawarty między M. P. , a K. B., z którego wynika, iż M. P. sprzedał K. B. i K. B. , działkę ziemi rolnej z łąką i lasem, o łącznej pow. [...] dziesięciny, a pod drogami i rzeczką [...] dziesięciny, razem [...] dziesięciny, w określonych granicach oraz wyrok uwierzytelniony na wydzieloną działkę dworską z dnia [...] lutego 1912 r., z którego wynika, iż do K. B., należy we wsi J. na prawach własności osobistej, wydzielona działka dworska o ogólnej pow. [...] dziesięcin [...] sążni kwadratowych. Zdaniem organu powyższe dokumenty również nie potwierdzały faktu pozostawienia nieruchomości przez J. D. w związku z wojną rozpoczęta w 1939 r. Organ wskazał również, że w wyżej wymienionych dokumentach jako właściciel nieruchomości figuruje K. B., natomiast wniosek A. D. i A. M. o potwierdzenie prawa do rekompensaty dotyczy nieruchomości pozostawionych przez J. D. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się testament notarialny K. B. z dnia [..] września 1922 r., nie mniej jednak brak jest postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia po nim spadku. Wobec powyższego, przedstawione wyżej dokumenty zostały odrzucone jako dowód w sprawie.

W ocenie organu również ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków H. G. i H. O., nie wynika fakt posiadania przez J. D. majątku na Kresach Wschodnich .

Analiza zgromadzonych w aktach sprawy oświadczeń świadków wykazała, że H. O. w dniu 30 maja 2011 r. i H. G. w dniu 26 maja 2011 r. zgodnie stwierdziły, iż J. D. była właścicielką części nieruchomości pozostawionej w L. i H. , na którą składało się [...] ha ziemi rolnej. Kolejne oświadczenia H. O. z dnia 20 października 2011 r. oraz H. G. z dnia 23 listopada 2011 r. wyróżniał już jednak brak spójności, co do miejsca położenia i powierzchni nieruchomości gruntowych pozostawionych w samej L., a także faktu posiadania przez J. D. budynków mieszkalnych i gospodarczych. H. O., oświadczyła, iż grunt o pow. [...] ha ziemi, należący do J. D., znajdował się na terenie samej miejscowości L., natomiast H. G. nie potrafiła wskazać, jaka część spośród [...] ha ziemi rolnej znajdowała się w samej L.. H. O. zeznała jednocześnie, iż J. D. posiadała budynki gospodarcze oraz budynek mieszkalny, w którym mieszkała . W oświadczeniu H. G. brak jest z kolei informacji o pozostawionych przez J. D. budynkach. Świadek zeznała natomiast, iż właścicielka nieruchomości na byłym terytorium RP mieszkała u swojej matki M. B., która miała dom w L. Mając na uwadze powyższe rozbieżności, organ prowadzący postępowanie uznał powyższe oświadczenia świadków za niewiarygodne, jednocześnie odrzucając je jako dowód w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji wskazał ponadto, iż z analizy dostępnych źródeł wynika ponadto, że L. nie była miejscowością sąsiadującą bezpośrednio z H. , co uniemożliwia potraktowanie gruntów pozostawionych w H. i w L., jako części tej samej nieruchomości.

Zdaniem organu zebrany przez niego materiał dowodowy, jak również dokumenty przesłane przez wnioskodawców, nie pozwalały również na stwierdzenie, że J. D. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwała na Kresach Wschodnich, które opuściła w związku z rozpoczęciem II wojny światowej.

Organ wskazał m. in. H. O. w swoim w oświadczeniu z dnia 20 października 2011 r. podała, że J. D. w dniu 1 września 1939 r., a także przed wybuchem wojny i w czasie jej trwania, zamieszkiwała w L.

Z kolei H. G. w oświadczeniu z dnia 23 listopada 2011 r. wskazała J. D. w dniu 1 września 1939 r. oraz przed wybuchem wojny, zamieszkiwała wL. , Organ podkreślił , że świadkowie zeznali , że opuszczenie przez J. D. byłego terytorium państwa polskiego wynikało z chęci dołączenia do męża, który pracował w S. Organ podkreślił również , że Wojewoda [...] występował do szeregu instytucji o pozyskanie informacji dotyczących miejsca zamieszkania J. D. w dniu 1 września 2011 r. W rezultacie poszukiwań Wojewoda pozyskał następujące dokumenty: kartę osobową J. D. , wystawioną przez prowadzący meldunki [...] w G., zgłoszenie zamieszkania J. D. w G. z dnia 25 kwietnia 1951 r., ankietę J. D. z dnia 6 maja 1952 r., złożoną do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w K., fragment "Listy płac pracowników umysłowych Zakładów [...] za miesiąc sierpień 1939 r.", gdzie pod poz. [...] figuruje A. D. oraz fragment "Listy płac pracowników umysłowych, w dziale rachuba i buchalteria, za miesiąc sierpień 1939 r.", gdzie pod poz. [...] widnieje adnotacja dotycząca J. D., pozyskane z Archiwum Państwowego w K..

Z karty osobowej J. D. z d. B., Nr[...], oraz z ankiety J. D. z dnia [...] maja 1952 r., złożonej pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego zeznania wynika, iż J. D. do 1939 r. i w czasie okupacji zamieszkiwała w S. przy ul. [...] dzisiejsze woj.[...].

Z kolei z fragmentu listy płac pracowników Zakładów [...] za miesiąc sierpień 1939 r.", wynika, iż J.D. wraz z mężem A. D. przed wybuchem drugiej wojny światowej zatrudnieni byli w Zakładach[...].

Powyższe zdaniem organu przesądzało zatem o braku dowodów zamieszkiwania przez właścicielkę nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuszczenia go w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wnieśli A. M. i A.D., zarzucając organowi błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności wnioskodawcy nie zgodzili się z organem, który uznał, że nie wszystkie dokumenty zebrane w sprawie mają jednakową moc dowodową, przyznając pierwszeństwo dokumentom urzędowym.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 roku.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje tylko właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, który spełnił łącznie następujące warunki: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., w wyniku wypędzenia z byłego terytorium RP, lub zmuszenia go do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z powodu innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie układów wymienionych w ust. 1 art. 1 oraz umowy wskazanej w ust. 1a, art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. Przy czym warunki określone we wskazanym przepisie muszą być spełnione łącznie.

Zdaniem organu w pierwszej kolejności nie zostało udowodnione, że J. D. pozostawiła nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w L. , pow.[...], woj.[...].

Organ podkreślił jednocześnie, że z materiału dowodowego nie wynika również , aby zamieszkiwała ona w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz aby opuściła to terytorium z przyczyn pozostających w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku.

Oran wskazał wskazać, iż w aktach przedmiotowej sprawy, znajdują się dwa rodzaje dowodów, z których jedne (dokumenty) świadczą o zamieszkiwaniu i stałym zameldowaniu J. D. w S. oraz druga grupa dowodów (oświadczenie świadków), z których wynika, iż J. D. zamieszkiwała w dniu 1 września 1939 r. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem J. D. w ankiecie złożonej pod rygorem odpowiedzialności karnej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w K. w dniu 6 maja 1952 r. jako zawód wykonywany do 1939 r. wskazała "przy mężu", który w tym czasie pracował jako pracowników umysłowy w Zakładach [...].

Organ podkreślił również , że nawet gdyby zostało udowodnione, że właścicielka zamieszkiwała w chwili wybuchu wojny poza obecnymi granicami RP, to Kresy Wschodnie musiała by opuścić przymusowo i to jedynie w okolicznościach wymienionych w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W przedmiotowej sprawie wyjazd J. D. nie był następstwem zmuszenia do opuszczenia byłych terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika jasno, że J. D. opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopiero aby dołączyć do męża, który pracował w [...], co nie pozostaje w związku przyczynowym z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r.

Ponadto Minister nie zgodził się z poglądem prezentowanym w treści odwołania, iż zeznania stron postępowania oraz oświadczenia świadków mają taką samą moc dowodową jak dokumenty urzędowe. W ocenie organu pierwszeństwo mają dokumenty urzędowe, natomiast w ich braku znaczenie dowodowe mają oświadczenia świadków spełniających wymogi, o których mowa w zacytowanym przepisie. Zeznania stron postępowania mogą mieć natomiast wyłącznie charakter uzupełniający, a nie być głównymi dowodami w sprawie, nawet jeśli wynikałby z nich odmienny stan faktyczny niż z dokumentów urzędowych.

Skargę na powyższą decyzje wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. oraz A. D. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji pierwszej instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi, strony wskazały, że przedkładały wszelkie dowody w sprawie do jakich wzywał ich organ prowadzący postępowanie. Organy nie dokonały jednak ich wnikliwej analizy.

Skarżący podali, że złożyli oświadczenia dwóch świadków z marca 2011 r., które miały uchybienie prawne, bo nie zawierały klauzuli o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wobec czego w dniu 3 czerwca 2011 r. złożyli do akt kolejne oświadczenia świadków, już bez tego błędu tak jak wymagał tego od nich organ.

Zdaniem skarżących organ niezasadnie odrzuciły oświadczeń świadków jako dowodów w sprawie. Wykazane rozbieżności w oświadczeniach świadków nie są istotne w prowadzonej sprawie i powstać mogły z uwagi na fakt, iż osoby były w podeszłym wieku. Ponadto wątpliwości budził sposób ich późniejszego przesłuchiwania przez pracowników organu.

Jako dowód w sprawie organy przyjęły fragment "Listy płac pracowników umysłowych w dziale rachuba i buchalteria za miesiąc sierpień 1939 r." pozyskanego z Archiwum Państwowego w K. pomimo, że w piśmie przewodnim przesyłającym dokument zaznaczono, iż nie ma możliwości potwierdzenia danych osobowych ujętych na nim osób. Skarżący podkreśli, że matka ich pracowała jedynie przed ślubem. Potem zawsze we wszystkich dokumentach w rubryce "zawód" wpisywała przy mężu, co również urząd interpretuje jako dowód opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej przed wybuchem wojny, a było to powszechnie stosowanym określeniem w stosunku do niepracujących kobiet.

Skarżący wskazali również na fakt, że ankieta ich matki z dnia 6 maja 1952 r. wypełniona została innym charakterem pisma, prawdopodobnie przez urzędnika. Podpis jest matki, która jednak wiedząc jakie było nastawienie ówczesnych władz do określenia ziemie polskie, które po wojnie znalazły się na terytorium ZSRR, mogła celowo wpisać w rubryce miejsce zamieszkania przed wojną to samo, co w trakcie wojny tj. S.

Do wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. matka mieszkała tylko w

L., skąd wyjechał do męża po wkroczeniu armii sowieckiej. Ojciec pracując w [...]nie posiadał mieszkania mieszkał w hotelu. Powszechnie znane było wrogie nastawienie ludności [...] do właścicieli majątków ziemskich i jej dalsze pozostawanie w majątku byłoby niebezpieczne. Zatem opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej było wyłącznie związane z wybuchem II wojny światowej.

Skarżący wskazali również, że ślub ich rodziców miał miejsce w kwietniu 1939 w L. (poczta H.) tj. cztery miesiące przed wybuchem wojny. Nie było zatem czasu na urzędowe uregulowanie sprawy przepisania [...] ha ziemi otrzymanej w posagu. Rodzice nie mieli nawet urzędowego poświadczenia ślubu i do załatwiania spraw służbowych przedstawiali oświadczenie świadków.

Odnośnie braku postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po K. B. skarżący zarzucili organowi niewzięcie pod uwagę zaistniałych faktów tj. wybuchu wojny w 1939 roku i 50 lat rzeczywistości powojennej Polski Ludowej. Strony wskazały, że dziadek K. B. został zamordowany przez [...] nigdy nie było urzędowego aktu zgonu, który mógł stanowić podstawę wniesienia sprawy do sądu o nabycie spadku. Jeżeli organy uznały, że przedstawiony przez nich testament nie jest wystarczającym dowodem, w sprawie to były jeszcze zeznania świadków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej ustawą wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); 2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy); 3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).

Spadkobierca, aby spełnić powyższe wymogi obowiązany był do ich udokumentowania w oparciu o dowody, o których mowa w art. 6 ustawy. Do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty lub w wykonaniu wezwania organu (art. 6 ust. 6 ustawy) osoba ubiegająca się o to prawo winna dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dowodami, o których mowa wyżej mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw oraz wydane przez władze polskie (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy).

W przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogły być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 tej ustawy). W przedmiotowej sprawie jedną ze spornych kwestii jest fakt pozostawienia przez J. D. zd. B. nieruchomości w miejscowości L., powiat[...], dawne województwo [...] Zdaniem sądu rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie skarżący A. M. i A. D. ( spadkobiercy po J. D. ) nie wykazali okoliczności dotyczących faktu pozostawienia mienia przez ich poprzednika prawnego poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej. Sąd zauważa, że w postępowaniu administracyjnym na okoliczność udokumentowania pozostawienia mienia skarżący przedłożyli : 1) plan działki ziemnej z majątku L., własności szlachcica N. P. sprzedanej chłopu K. B. , sporządzonego w 1906 r. oraz plan posiadłości ziemskiej K. B. sporządzonego w 1909 r. 2) akt kupna z dnia 5 stycznia 1907 r. zawarty między M. P. a K. B. działającym w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik K. B. , z którego wynika , że M. P. sprzedał K. i K. B. działkę ziemi o obszarze łącznie [...] dziesięciny ; 3) wyrok uwierzytelniony z dnia [...] lutego 1912 r. , z którego wynika , że do K. B. należy we wsi J. wydzielona działka dworska o ogólnej powierzchni [...] dziesięcin [...] sążni kwadratowych; 4) testament notarialny K. B. z dnia [...] września 1922 r., z którego wynika , że cały majątek przekazał żonie M. B. i dzieciom W. B. i J. B. na ich wyłączną własność . Wobec powyższych dowodów –zdaniem sądu - stanowisko organów, iż zgromadzone w toku postępowania administracyjnego ww. nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniosku, nie uchybia art. 80 k.p.a. Należy bowiem powtórzyć, iż istotny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej był stan majątku J. D. w dniu opuszczenia przez tę osobę byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie stan majątku K. B.

Poza tym przedłożono oświadczenia H. O. z dnia 12 maja 2010 r. , z dnia 30 maja 2011 r. i 20 października 2011 r., oraz H. G. z dnia 11 grudnia 2009 r. , z dnia 26 maja 2011 r. , z dnia 23 listopada 2011 r. o pozostawieniu przez J. D. majątku poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem sądu należy zgodzić się z dokonaną przez organ oceną oświadczeń świadków. Zeznania te różnią się co do wielkości majątku pozostawionego poza granicami , jego składu oraz położenia. Poza tym dowodem inne dowody nie potwierdzają również faktu pozostawienia przez J. D.poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej . Tego faktu nie potwierdza również informacja uzyskana z Archiwum Państwowego [...] oraz informacja uzyskana z Archiwum Państwowego w K. Również faktu pozostawienia nieruchomości- zdaniem sądu- nie można wywodzić z dokumentów dotyczących posiadanych nieruchomości przez ojca J. D. – K. B . W tym stanie rzeczy Minister Skarbu Państwa mógł zgodnie z art. 80 Kpa odmówić mocy dowodowej oświadczeniom H. G. i H. O.. Nie można zatem dopatrzyć się błędu w rozumowaniu organu. Kontrolując zaskarżoną decyzję należy także podkreślić, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA520398; LEX nr 44809). Sąd administracyjny nie jest bowiem organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór, w ramach realizacji zasady swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów, jest słuszny, gdyż Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt l SA/k.r. 36/97; LEX nr 34108). Innymi słowy, jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania prawa do rekompensaty. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż, jak to wyżej wskazano, sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna, jak też orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek, organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej tym środkom dowodowym, nawet jeśli spełniają przepisane prawem wymagania.

Także kolejny ustawowy warunek przyznania rekompensaty, określony w art. 2 ustawy, nie został spełniony - bowiem z ustaleń organu wynika, że Janina Dróżdż nie opuściła byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w związku z wojną 1939 r. Przepis ten nie precyzuje, co należy uważać za "zmuszenie" do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym przymus, pod którego wpływem działali obywatele polscy opuszczający terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej może mieć różny charakter (np. przymus bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o własne lub najbliższych zdrowie i życie itp.) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1652/06; z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1443/10). Przy czym przymus ten musi pozostawać w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika natomiast, aby taka przymusowa sytuacja miała miejsce, bowiem z akt administracyjnych oraz zeznań świadków wynika, że J. D. wyjechała do[...] , gdzie pracował już jej mąż. Materiał dowodowy wskazuje, że przyczyną wyjazdu J. D. z terenu byłej Rzeczpospolitej była chęć przebywania z rodziną. Należy zatem uznać – jak trafnie zauważył organ, że strony nie udowodniły, że J. D. opuścił byłe terytorium RP na skutek wypędzenia lub opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., na podstawie umów, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Nie wykazały również, że była ona zmuszona do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Na koniec należy zauważyć , że w dniu 23 października 2012 r. w sprawie o sygnaturze SK 11/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Powyższy przepis traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Zdaniem sądu należy podkreślić, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, powoduje utratę domniemania konstytucyjności przepisów od początku ich wydania. W wyroku z dnia 28 grudnia 2008 r. (I OSK 1435/08) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że "po ogłoszeniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, trzeba uwzględnić fakt, że przepis traci domniemanie konstytucyjności, co stwarza nową jakościowo sytuację prawną. Stosując prawo, sąd nie musi uzasadniać niekonstytucyjności przepisów, a wystarczy powołanie się na odpowiednie orzeczenie TK. Sądy powinny odmawiać stosowania prawa (nawet w okresie «odroczenia», co do którego TK stwierdził niezgodność z Konstytucją.". Zatem w przedmiotowej sprawie brak przesłanki określonej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tj. zamieszkiwanie w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mógłby być wyłącznym powodem odmowy przyznania prawa do rekompensaty. Fakt ten nie zmienia jednak stanowiska sądu co do oceny legalności zaskarżonej decyzji w sytuacji braku zaistnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 2 ww. ustawy tj. pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej oraz opuszczenia byłego terytorium w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Reasumując, w tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone rzetelnie i wnikliwie zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra Skarbu Państwa, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. W toku postępowania nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ) orzekł jak w sentencji wyroku.

.