Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 498/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 6; art. 7; art. 8; art. 9; art. 11; art. 77 § 1; art. 80; art. 146 § 1; art. 151 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2; art. 3 ust. 1 i 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Robert Hałabis, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. nr [...] z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 24 lipca 2006 r. H. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w J. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączył m.in. zaświadczenie wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z którego treści wynikało, że H. S. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach:

- od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 grudnia 1991 r.;

- od dnia 1 stycznia 1992 r. do dnia 31 grudnia 1992 r.;

- od dnia 1 stycznia 1993 r. do dnia 31 sierpnia 1994 r.;

- od dnia 1 września 1994 r. do dnia 14 marca 1995 r.;

- od dnia 1 października 1995 r. do dnia 31 marca 1996 r.;

- od dnia 1 kwietnia 2001 r. nadal

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. stwierdził, że H. S. spełnia warunki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 Nr 114, poz. 1191 z późn. zm.) niezbędne do uzyskania renty strukturalnej.

Następnie decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. przyznał H. S. rentę strukturalną. Renta została przyznana na okres 10 lat, a jej wysokość była zmieniana kolejnymi decyzjami w związku z waloryzacją kwoty najniższej emerytury.

Pismem z [...] r., które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w J. w dniu [...] r., Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego poinformowała, że H. S. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach:

- od 1977-07-01 do 1982-12-31,

- od 1983-01-01 do 1988-12-31,

- od 1991-01-01 do 1992-12-31,

- od 1993-01-01 do 1994-08-31,

- od 1994-09-01 do 1995-03-14,

- od 1995-10-01 do 1996-03-31,

- od 2001-04-01 do 2004-06-30

- od 2006-10-01 nadal

co oznacza, że w dniu [...] r., to jest w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, H. S. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W związku z ujawnieniem powyższych okoliczności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. w sprawie przyznania renty strukturalnej i decyzją z dnia [...] r. stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa.

Następnie organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych H. S. z tytułu renty strukturalnej i decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 228.976,32 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 grudnia 201 r., sygn. akt III SA/Lu 268/17 uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie rozważył należycie wszystkich przesłanek decydujących o obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z tytułu renty strukturalnej. O ile uzasadnione jest przyjęcie, że przyznanie renty, a następnie jej wypłata nie były spowodowane pomyłką organu właściwego w sprawie, to nie zostało wyjaśnione w sposób niebudzący wątpliwości, że przyznanie renty nie nastąpiło na skutek błędu KRUS. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, jeżeli w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (§ 4 pkt 3 w zw. z pkt 2). W związku z tym jednym z warunków przyznania renty strukturalnej jest dołączenie do wniosku dokumentu potwierdzającego podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (§ 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). Nie jest wystarczające oświadczenie rolnika o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. To organ właściwy w sprawie ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników stwierdza, na podstawie posiadanych dokumentów, podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy. KRUS zweryfikował w 2016 r. treść zaświadczenia i stwierdził, że skarżący podlegał z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jako rolnik jedynie do [...]czerwca 2004, a ponownie od dnia [...]października 2006 r. Tak istotna i powodująca bardzo poważne skutki rozbieżność co do okresów podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu rolniczemu nakazywała dokładne wyjaśnienie, z jakiego powodu KRUS po ponad dziesięciu latach uznał, że w okresie od [...]lipca 2004 r. do [...]września 2006 r. skarżący nie podlegał jednak ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wprawdzie po uzyskaniu informacji o wyłączeniu skarżącego za wskazany okres z ubezpieczenia, organ pierwszej instancji wystąpił do KRUS o dodatkowe dane, jednak kolejna informacja KRUS kwestii tej nie wyjaśniła, organ ten powołał się bowiem ponownie na fakt złożenia przez skarżącego świadectwa pracy dotyczącego zatrudnienia poza rolnictwem. Z informacji tej nie wynika także, czy przed 2016 r. KRUS posiadał jakiekolwiek informacje dotyczące zatrudnienia skarżącego poza rolnictwem. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2004 r., przepisy o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym rolników z mocy ustawy nie miały zastosowania do osoby, która podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, a przez podleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu ustawa nakazywała rozumieć osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 6 pkt 13). Do 1 maja 2004 r. na podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie miało zatem wpływu zatrudnienie w wymiarze niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie. Dopiero od 2 maja 2004 r. ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników za osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu uznaje osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym (art. 6 pkt 13). Z kolei ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, do której odwołuje się ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, przewidywała w omawianym okresie, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, obowiązkowe ubezpieczenie emerytalno-rentowe pracowników, co w konsekwencji powodowało wyłączenie z ubezpieczenia rolniczego w przypadku podjęcia zatrudnienia. Z informacji KRUS wynika, że skarżący zatrudniony był od [...]stycznia 2004 r. do [...] września 2006 r. w wymiarze ¼ etatu. Wyjaśnienia wymagało zatem, czy fakt zatrudnienia skarżącego od 2004 r. znany był KRUS w dacie wydawania zaświadczenia z [...]lipca 2006 r. Od tego zależy bowiem ocena, czy wydanie zaświadczenia było pomyłką/zaniedbaniem KRUS, tym bardziej, że na zaświadczeniu wyraźnie zaznaczono wydanie go na potrzeby ARiMR.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że wypełniając [...]września 2006 r. druk oświadczenia ZO-1/33 podał prawdziwe dane o niezatrudnieniu poza rolnictwem i podleganiu z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu. Z treści tego dokumentu nie wynika, na jaką datę należy wypełnić wskazane w nim dane. Wobec powyższego organy obu instancji nie wyjaśniły również, dlaczego przypisały skarżącemu brak dobrej wiary przy wypełnieniu tego dokumentu.

Sąd zwrócił uwagę, że dla uznania dobrej wiary konieczne jest ustalenie, czy przekonanie danej osoby o określonym stanie prawnym jest w okolicznościach sprawy usprawiedliwione. Organ wskazuje na dokumenty podpisane przez skarżącego, nie rozważa jednak, czy składając te oświadczenia mógł skarżący pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że praca zarobkowa wykonywana przez niego w wymiarze ¼ etatu ma jakikolwiek wpływ na prawo do renty strukturalnej, a w konsekwencji, czy jest to okoliczność, którą obowiązany był wskazać.

Nie można wykluczyć, że fakt zatrudnienia skarżącego znany był KRUS w dacie wystawiania zaświadczenia, organ ten uznał jednak wówczas, że okoliczność ta nie ma znaczenia i nie powoduje wyłączenia skarżącego z ubezpieczenia społecznego rolników, mimo zmiany przepisów w tym zakresie. Gdyby tak było, przekonanie skarżącego o spełnieniu przesłanek przyznania renty mogłoby być w okolicznościach sprawy uznane za usprawiedliwione.

O spełnieniu przesłanek przyznania renty decyduje nie oświadczenie rolnika, lecz dokument potwierdzający podleganie ubezpieczeniu. Jeżeli skarżący rzeczywiście pracował w wymiarze ¼ etatu w dacie wystawienia zaświadczenia przez KRUS oraz stan ten znany był KRUS i nie uległ żadnej zmianie w dacie złożenia wniosku, skarżący mógł, działając w zaufaniu do organu właściwego w sprawie oraz do wydanego przez ten organ dokumentu urzędowego, przypuszczać, że jego zatrudnienie nie ma wpływu na warunki przyznania renty.

Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ ustali, na podstawie jakich dowodów wydane zostało skarżącemu zaświadczenie KRUS z dnia [...]lipca 2006 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz czy wydając to zaświadczenie KRUS dysponował dokumentami świadczącymi o zatrudnieniu skarżącego. Okoliczności te są niezbędne do ustalenia, czy płatności zostały dokonane na skutek pomyłki innego organu. W zależności od ustaleń w tym zakresie konieczne może okazać się dokonanie dalszych ustaleń co do okoliczności wskazanych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust 3 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014, to jest ustalenie, czy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Dla oceny czy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika konieczne jest ustalenie, czy w normalnych, zwykłych okolicznościach, przy zastosowaniu przeciętnego miernika staranności, rolnik mógł dowiedzieć się o błędzie organu.

Dokonując ponownie oceny przesłanki dobrej wiary organ uwzględni zawarte w uzasadnieniu uwagi co do istotnych elementów dobrej wiary, czy i kiedy informował KRUS o tym zatrudnieniu lub czy inne organy wskazywały na to zatrudnienie oraz czy i jakie dokumenty przedstawił skarżący wnosząc o wydanie zaświadczenia. Organ powinien ustalić również, czy KRUS żądał jakichkolwiek dokumentów od skarżącego przed wydaniem zaświadczenia, ewentualnie czy odbierał od skarżącego oświadczenie w sprawie zatrudnienia. Pozwoli to na ustalenie, na jakiej podstawie, w oparciu o jakie dowody KRUS wydał zaświadczenie. Dopiero po dokładnym ustaleniu wszystkich wskazanych okoliczności możliwa będzie ocena, czy przesłanka dobrej wiary, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 została spełniona, a zatem czy istnieją podstawy do zaniechania żądania zwrotu pobranej renty strukturalnej z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

W toku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i decyzją z dnia [...] r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 228.976,32 zł.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w dniu [...]lipca 2006 r. H. S. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, dołączając do wniosku zaświadczenie KRUS, z którego treści wynikało podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w dniu złożenia wniosku. Stało się to podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji przyznającej rentę strukturalną.

Natomiast z treści otrzymanego przez ten organ w dniu [...]października 2016 r. pisma KRUS z dnia [...]września 2016 r. oraz dołączonych do pisma kopii decyzji z dnia [...]września 2016 r. znak [...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników i kopii zaświadczenia nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wynika, że w dniu [...]września 2016 r. H. S. złożył w KRUS świadectwo pracy o zatrudnieniu poza rolnictwem w okresie od dnia .stycznia 2004 r. do dnia .września 2006 r. Wobec tego KRUS dokonał wyłączenia H. S. z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...]lipca 2004 r. do dnia [...] września 2006 r. Zatem skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, to jest w dniu [...] lipca 2006 r., nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, wskutek czego nie spełniał wymaganej przepisami prawa niezbędnej przesłanki do przyznania renty strukturalnej określonej w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie bowiem z tym przepisem rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

W wyniku wznowienia postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. decyzją z dnia [...] r. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...]2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa co prawda nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji przyznającej rentę strukturalną, jednakże stwierdza, że decyzja przyznająca płatność jest nieprawidłowa. Wobec tego środki przyznane z tytułu renty strukturalnej, wypłacone w okresie od września 2006 r. do sierpnia 2016 r. w kwocie 232.083,12 zł, są płatnościami nienależnie pobranymi.

Organ ustalił, że każda z płatności dokonana na rzecz skarżącego była wyższa niż 100 euro, w związku z czym nie zachodzą podstawy do odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności z tego tytułu.

Rozważając pozostałe, wynikające z obowiązujących przepisów, okoliczności mogące mieć wpływ na obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności oraz wskazując na zalecenia co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie III SA/Lu 268/17, organ odwoławczy wskazał, że H. S. został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników od 1991 r., jako rolnik. Jednocześnie w latach 1991-2004 podejmował prace poza rolnictwem. Jak wynika z pisma KRUS z dnia [...]kwietnia 2018 r., H. S. w okresach wcześniejszych składał dokumenty potwierdzające zatrudnienie, to jest świadectwo pracy z dnia [...]września 1994 r. - złożone w placówce KRUS w dniu [...]września 1994 r., zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...]czerwca 1995 r. - złożone w dniu [...]czerwca 1995 r., umowa o pracę z dnia [...]kwietnia 1996 r. - złożona w dniu [...]kwietnia 1996 r., umowa o pracę z dnia [...]września 1996 r. - złożona w dniu [...] października 1996 r., zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...]stycznia 1997 r. - złożone w dniu [...]stycznia 1997 r. oraz świadectwo pracy z dnia [...] marca 2001 r. - złożone w dniu [...]maja 2001 r. Natomiast organ KRUS nie posiadał dokumentów dotyczących zatrudnienia od dnia [...]stycznia 2004 r. do dnia [...]września 2006 r. O tej okoliczności rolnik poinformował organ KRUS dopiero w 2016 r., składając wniosek o ustalenie emerytury. W konsekwencji organ KRUS decyzją z dnia [...] 2016 r. orzekł o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników i poinformował organ pierwszej instancji o wydaniu tej decyzji.

W tych okolicznościach wypłacone nienależnie płatności z tytułu renty strukturalnej nie były wynikiem błędu organu ARiMR ani też innego organu.

W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wykazał też działania w dobrej wierze. Organ zauważył, że zawiniony brak wiedzy o nieposiadaniu uprawnienia do otrzymania pomocy jest traktowany jako stan złej wiary. Jedynie taki stan nieświadomości dłużnika, którego nie mógł on uniknąć pomimo zachowania należytej staranności, może skutkować przyjęciem pozostawania beneficjenta w stanie dobrej wiary.

Organ podkreślił, że H. S. przystąpił do realizacji programu dobrowolnie. Korzystanie pomocy oznacza, że producent rolny po zapoznaniu się ze szczegółowymi warunkami i trybem udzielania wsparcia podejmuje decyzję o skorzystaniu z pomocy. Rolnik składając wniosek o jej przyznanie winien uprzednio zadbać o uzyskanie wszelkich niezbędnych informacji i wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości co do przepisów regulujących przyznanie pomocy. Składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej skarżący złożył podpis pod oświadczeniem, że zna warunki przyznania i wypłat renty strukturalnej oraz, że je spełnia. Podejmując decyzję o ubieganiu się o pomoc finansową z tytułu renty strukturalnej H. S. miał świadomość, że będzie ona stanowić jego jedyne źródło dochodu. Program rent strukturalnych skierowany był do rolników posiadających gospodarstwo rolne o wymaganej powierzchni, będących w wieku przedemerytalnym, którzy zobowiążą się do zaprzestania w sposób trwały prowadzenia działalności rolniczej i przekażą w sposób trwały całe posiadane gospodarstwo rolne (z wyłączeniem działki przeznaczonej na potrzeby własne). Jednym z warunków przyznania pomocy jest podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną. Okoliczność podlegania ubezpieczeniu rolników na dzień złożenia wniosku, która ma tak istotne znaczenie do przyznania pomocy aż na 10 lat, mogła wzbudzić czujność skarżącego czy w tym konkretnym dniu jest poprawnie ubezpieczony w KRUS i czy wykonywanie pracy poza rolnictwem ma znaczenie. Brak dołożenia należytej staranności w uzyskaniu wiedzy czy zatrudnienie poza rolnictwem ma wpływ na ubezpieczenie społeczne rolników, a co za tym idzie czy spełnione są warunki przyznania renty strukturalnej, nie jest okolicznością usprawiedliwiającą, a raczej brakiem dbałości w prowadzeniu własnych spraw. Niepowiadomienie zaś właściwych organów o okresie zatrudnienia przed wydaniem zaświadczenia z dnia [...]lipca 2006 r. należy uznać za błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia przy zachowaniu przez stronę normalnej w danych okolicznościach staranności.

H. S. w okresie od [...]stycznia 2004 r. do [...]września 2006 r. pozostawał w zatrudnieniu i jednocześnie odprowadzał składkę ubezpieczeniową na rzecz KRUS. W ocenie organu należy przypuszczać, że skarżący miał świadomość odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS, zatem biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe i wiedzę, mógł zdawać sobie sprawę z tego, że podlega podwójnemu ubezpieczeniu społecznemu. Strona poprzez dochowanie należytej rzetelności, czy korzystając z wyjaśnień i pouczeń odpowiednich organów mogła powziąć wiedzę, iż podleganie ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu wyprzedza ubezpieczenie rolnicze. Zmiana przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników obowiązywała od maja 2004 roku, natomiast H. S. wystąpił do organu KRUS z wnioskiem o wydanie zaświadczenia w lipcu 2006 r.

Skarżący powinien wykazać się należytą starannością i ubiegając się o wydanie zaświadczenia w dniu [...]lipca 2006 r. mógł powiadomić organ KRUS o każdym swoim zatrudnieniu celem prawidłowego ustalenia okresów podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, do czego był zobowiązany na podstawie art. 37 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tym samym nie można mówić o działaniu rolnika w dobrej wierze, a raczej o braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Jeżeli nawet przyjąć, że skarżący nie znał przepisów prawa, bądź nie zrozumiał pouczeń, to jednak są to okoliczności leżące po jego stronie, będące skutkiem jego zaniechania i fakt popełnienia takich uchybień nie powoduje przyjęcia dobrej wiary, a wręcz przeciwnie nakazuje przyjęcie, że skarżący pozostawał w złej wierze. Zła wiara występuje bowiem również w sytuacji, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności.

Zdaniem organu powyższej oceny nie podważają skutecznie podniesione w odwołaniu zarzuty odwołujące się do treści pouczeń zawartych w doręczanych skarżącemu decyzjach wydawanych przez KRUS.

Wobec braku możności przypisania skarżącemu działania w dobrej wierze, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie należało przyjąć dziesięcioletni termin przedawnienia stosownie do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r.

Organ wskazał, że w okolicznościach sprawy pierwszym powiadomieniem beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z dnia [...] r. stwierdzająca wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Dlatego za datę pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności należy uznać dzień [...]grudnia 2016 r., kiedy skarżący odebrał tę decyzję.

Przyjmując dziesięcioletni termin przedawnienia organ stwierdził, że płatności z tytułu renty strukturalnej za wrzesień i październik 2006 r. – wypłacone w dniu [...]listopada 2006 r. w łącznej wysokości 3.106,80 zł – nie podlegają odzyskaniu.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w zakresie płatności zrealizowanych za lata 2010 i następne zastosowanie ma także art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23 grudnia 1995 r. z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. Za datę nieprawidłowości należy przyjąć datę doręczenia decyzji z dnia [...]grudnia 2016 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wobec tego decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej została doręczona przed upływem terminu przedawnienia.

Zdaniem organu w świetle całości zgromadzonego materiału dowodowego argumenty podniesione w odwołaniu pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy podzielił ocenę, iż kwota wskazana w decyzji organu pierwszej instancji stanowi płatność nienależnie pobraną w rozumieniu: art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, a jednocześnie nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu należności określone w przepisach art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004; art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009; art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011; art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Dlatego też nienależnie pobrane płatności podlegają zwrotowi, po powiększeniu o odsetki jak dla zaległości podatkowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. S. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., zarzucając zaskarżonej decyzji:

- niewłaściwe zastosowanie art. 153 p.p.s.a., wskutek przeprowadzenia kolejnego postępowania oraz wydania decyzji wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 268/17;

- niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 1 i 3 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

- niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 oraz niezastosowanie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 227 z 31.07.2014 );

- niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późn. zm.) w związku z art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181 z dnia 20.06.2014 str. 48), oraz 49 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, art. 73 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, przez przyjęcie, że płatności renty strukturalnej nie wynikały z pomyłki innego organu i są świadczeniem nienależnym, a wynikają z błędu strony;

- niewłaściwe zastosowanie art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, przez przyjęcie, że skarżący nie działał w dobrej wierze, co wyklucza w jego przypadku zastosowanie krótszego czteroletniego okresu przedawnienia;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a., przez rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego: zasady legalności działania, zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasady przekonywania;

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez ustalenie, że roszczenie ARiMR o zwrot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie uległo przedawnieniu, a skarżący nie działał w dobrej wierze oraz, że wypłata płatności bezpośrednich za 2005 i 2006 r. nie nastąpiła wskutek błędu innego organu, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 9 k.p.a. wskutek zupełnego naruszenia zasady udzielania informacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2197) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Po dokonaniu według wyżej opisanych zasad kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadami, o których mowa w wyżej powołanych przepisach.

Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji w niniejszej sprawie znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym i właściwie ocenionym materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Rozstrzygając w sprawie organy nie dopuściły się także mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa materialnego.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137 z późn. zm.). Przepis ten zawiera samoistną przesłankę wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Przepis ten nakazuje zatem właściwemu organowi wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych z tytułu renty strukturalnej, a pochodzących ze środków publicznych, o których mowa w wymienionym przepisie. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego; obowiązkiem organu jest jej wydanie, jeżeli do nienależnego pobrania doszło, a nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych uzasadniających odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania ich zwrotu.

Materialnoprawne przesłanki przyznania renty strukturalnej uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1220), wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1867).

Bezspornym jest w sprawie, że decyzją z dnia [...]października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. przyznał skarżącemu rentę strukturalną na okres 10 lat. Renta strukturalna, w kwotach wynikających z kolejnych decyzji zmieniających jej wysokość, była wypłacana co miesiąc w okresie od [...] listopada 2006 r. do [...]sierpnia 2016 r.

Podzielić należy w całości ustalenia organu, który pobrane przez skarżącego z tytułu renty strukturalnej środki w łącznej wysokości 232.083,12 zł uznał za płatności nienależnie pobrane.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, występuje niewątpliwie wówczas, gdy środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego. W takiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. II GSK 822/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia przy tym wymaga, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, że decyzja o przyznaniu środków została wydana z naruszeniem prawa, bowiem strona nie spełniła przesłanek do przyznania przedmiotowych płatności, z czego wynika, iż środki finansowe przekazane na rachunek strony stanowią płatności nienależne (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r. sygn. II GSK 1302/17).

W odniesieniu do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...]grudnia 2016 r. stwierdzono, iż decyzja z dnia z dnia [...]października 2006 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie zostały spełnione warunki do jej nabycia. Skarżący w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Wskazano przy tym, że uchylenie decyzji nie jest możliwe, a zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. okres 5 lat umożliwiający uchylenie decyzji upłynął przed wydaniem decyzji z dnia 1 grudnia 2016 r. Mając na względzie, że jednoznacznie zostało ustalone, iż skarżący w dniu złożenia wniosku o rentę z uwagi na wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników nie spełniał warunku koniecznego do uzyskania renty strukturalnej zawartego w § 4 pkt 3 rozporządzenia rentowego, środki pieniężne przekazywane na jego rachunek z tytułu tego świadczenia zostały pobrane nienależnie. Wobec tego organy obu instancji w niniejszej sprawie prawidłowo zakwalifikowały wypłacone skarżącemu środki jako nienależne.

Trzeba także wskazać, że skarżący nie wniósł odwołania od decyzji z dnia 1 grudnia 2016 r., a decyzja ta w sposób ostateczny przesądza o nienależnym charakterze środków pobranych z tytułu renty strukturalnej. Podniesiony przez skarżącego w treści skargi zarzut kwestionujący nienależny charakter płatności jest zatem bezpodstawny.

Świadczenia nienależne za kolejne lata podlegają zwrotowi stosownie do powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzeń unijnych, to jest:

- w odniesieniu do płatności na lata 2006 - 2009 – art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE. L Nr 141, str. 18 z późn. zm.; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 z późn. zm.),

- w odniesieniu do płatności na rok 2010 – art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz. U. UE.L. z 2009 r. Nr 316, str.65),

- w odniesieniu do płatności na lata 2011 - 2014 – art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.),

- w odniesieniu do płatności na rok 2015 i następne - art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).

Powołane wyżej przepisy przewidują obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności. Obowiązek zwrotu nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Przepisów o obowiązku zwrotu nie stosuje się bowiem, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 ). Zauważyć należy, że przepisy wszystkich wymienionych wyżej rozporządzeń mówią o pomyłce właściwego organu lub innego organu. Nie chodzi zatem tylko o pomyłkę organu, który płatność przyznaje i ją wypłaca.

Ponadto przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 przewiduje, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, iż w okolicznościach sprawy płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu ani innego organu, a także ocenę, iż działaniu skarżącego nie można przypisać dobrej wiary, w związku z czym organy obu instancji zastosowały dziesięcioletni, a nie czteroletni, okres przedawnienia przewidziany w rozporządzeniu nr 796/2004.

Kwestia ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej wypłaconej skarżącemu oraz oceny zaistnienia przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu była już poprzednio przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji w decyzjach wydanych w dniach 28 marca 2017 r. oraz 22 maja 2017 r. Jak wyjaśniono wyżej, obydwie wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 268/17, który nakazał dokonanie dodatkowych ustaleń w celu oceny spornych zagadnień czy płatność została dokonana na skutek pomyłki innego organu, to jest organu KRUS oraz czy skarżącemu można przypisać działanie w dobrej albo w złej wierze.

W związku z tym wskazać należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, LEX nr 1277944).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, rozpoznając sprawę ponownie organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organy wykonały przywołane wyżej wytyczne wynikające z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 268/17 i w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego w pierwotnym i ponownym postępowaniu, dokonały ustaleń i oceny, która nie pozostaje w sprzeczności z oceną wyrażoną w przywołanym wyroku.

Wskazać należy, że realizując wytyczne Sądu organ pierwszej instancji uzyskał dodatkowe informacje od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Z informacji KRUS wynika zaś jednoznacznie, iż H. S. składał wielokrotnie organom KRUS dokumenty potwierdzające zatrudnienie poza rolnictwem. Mianowicie w dniu [...]września 1994 r. złożył świadectwo pracy z dnia [...]września 1994 r., w dniu [...] czerwca 1995 r. złożył zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...]czerwca 1995 r., w dniu [...]kwietnia 1996 r. złożył umowę o pracę z dnia [...] kwietnia 1996 r., w dniu [...] października 1996 r. złożył umowę o pracę z dnia [...]września 1996 r., w dniu [...] stycznia 1997 r. złożył zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...] stycznia 1997 r. oraz w dniu [...]maja 2001 r. złożył świadectwo pracy z dnia [...] marca 2001 r.

Natomiast przed wydaniem przez KRUS w dniu [...]lipca 2006 r. zaświadczenia o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na potrzeby wniosku o przyznanie renty strukturalnej skarżący nie złożył w KRUS dokumentów dotyczących zatrudnienia poza rolnictwem trwającego już od dnia [...]stycznia 2004 r. Dokumenty dotyczące zatrudnienia od dnia [...]stycznia 2004 r. do dnia [...]września 2006 r. skarżący złożył w KRUS dopiero w dniu [...]września 2016 r. wraz z wnioskiem o świadczenie emerytalne. W związku z tym i jak podano w piśmie KRUS z dnia [...] kwietnia 2018 r. (k. [...] akt administracyjnych), fakt zatrudnienia skarżącego poza rolnictwem od dnia [...] stycznia 2004 r. (trwającego do dnia [...] września 2006 r.) nie był znany kierownikowi placówki terenowej KRUS w dacie wydania zaświadczenia z dnia [...]lipca 2006 r. Przy wydaniu zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników KRUS nie żąda dodatkowych dokumentów dotyczących zatrudnienia i nie żądał takich dokumentów od skarżącego.

W opisanych okolicznościach w pełni zasadne jest stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, iż płatności z tytułu renty strukturalnej przyznanej decyzją opartą na powyższym zaświadczeniu KRUS z dnia [...]lipca 2006 r. nie zostały dokonane ani na skutek pomyłki właściwego organu, ani na skutek pomyłki innego organu – to jest organu KRUS, który wydał przedmiotowe zaświadczenie. Płatność nie była wynikiem pomyłki organu, gdyż organ prawidłowo zweryfikował wniosek o przyznanie renty strukturalnej w oparciu o informacje i oświadczenia oraz przedłożone dokumenty. Brak wiedzy organu przyznającego rentę strukturalną, jak również organu KRUS, którego pierwotne zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu stanowiło podstawę wydania decyzji przyznającej rentę strukturalną, wynikał natomiast z nieujawnienia przez skarżącego, przed wydaniem zaświadczenia KRUS z dnia [...]lipca 2006 r., faktu zatrudnienia skarżącego poza rolnictwem od dnia [...]stycznia 2004 r. Zaświadczenie z dnia [...]lipca 2006 r. było bowiem oparte na treści dokumentów złożonych w KRUS przez skarżącego. Wskazuje na to jednoznacznie informacja zawarta w piśmie KRUS z dnia [...] kwietnia 2018 r., a skarżący okoliczności wynikających z powyższego pisma nie kwestionuje.

Wobec tego nie można mówić o błędach organów, a o danych nieodpowiadających rzeczywistości przedstawionych przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o przyznanie płatności. Wskazać należy, że obowiązkiem skarżącego przy zachowaniu choćby minimalnej staranności było wyjaśnienie tych okoliczności, zwłaszcza w sytuacji złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej oświadczenia, iż znane są skarżącemu zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych oraz zobowiązania się skarżącego do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń. Wymaga podkreślenia, że skarżący wielokrotnie składał w KRUS dokumenty potwierdzające pracę poza rolnictwem, musiał więc zdawać sobie sprawę ze znaczenia okoliczności zatrudnienia poza rolnictwem dla ubezpieczenia rolników realizowanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie wynika z pomyłki organów przy dokonywaniu płatności renty, a jest następstwem ujawnienia dopiero po wydaniu decyzji przyznającej rentę strukturalną, a w istocie po zakończeniu jej pobierania, w związku z ubieganiem się skarżącego o przyznanie świadczenia emerytalnego, faktu niepodlegania przez skarżącego w dniu złożenia wniosku ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, z uwagi na podleganie przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu w ZUS. Okoliczność ta pozostaje poza sporem, gdyż została rozstrzygnięta decyzją właściwego organu KRUS o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników (decyzja z dnia [...] 2016 r. [...]).

Skoro płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu ani innego organu, już z tej przyczyny nie zasługuje na podzielenie zarzut skarżącego, iż organy nie dokonały żadnych ustaleń co do okoliczności wskazanych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, to jest ustalenia, czy błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Dokonanie tych ustaleń było bowiem zbędne. Także w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Lu 268/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w zależności od ustaleń w kwestii czy płatności zostały dokonane na skutek pomyłki innego organu konieczne może okazać się ustalenie czy błąd mógł zostać wykryty przez rolnika. Wobec zaś prawidłowego ustalenia w toku ponownego postępowania, że płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki właściwego organu ani innego organu, odpadła konieczność dokonania takich ustaleń.

Niezależnie od tego wskazać należy, że to skarżący posiadał wiedzę o zatrudnieniu poza rolnictwem i przy zachowaniu właściwej staranności powinien o tym fakcie powiadomić właściwe organy. To po stronie skarżącego istniała możliwość ujawnienia rzeczywistych, innych niż przyjęte, podstaw wydania przez KRUS zaświadczenia o określonej treści co do okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Możliwość wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego leżała w tym przypadku właśnie po stronie skarżącego.

Co więcej, obowiązki w tym zakresie spoczywały na skarżącym na mocy art. 37 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r., poz. 2336). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu rolnik jest obowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie osoby podlegające ubezpieczeniu w jego gospodarstwie oraz informować Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Informację zgodną z treścią powołanego przepisu zawierała decyzja z dnia 8 maja 2001 r. dotycząca podlegania H. S. ubezpieczeniu społecznemu rolników (kopia decyzji k. [...] akt administracyjnych drugiej instancji). Ponadto w treści decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z dnia 30 września 1994 r. podano, że ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego oraz dział specjalny w rozumieniu przepisów podatkowych, a także jego małżonek i domownik, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty (kopia decyzji k. [...] akt administracyjnych drugiej instancji). Skarżący był zatem informowany zarówno o zasadach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak i wynikających z przepisów prawa obowiązkach informacyjnych w zakresie okoliczności mających wpływ na ubezpieczenie.

Ponadto fakty ujawnione w toku ponownego rozpoznania sprawy na podstawie pisma KRUS z dnia [...]kwietnia 2018 r. wskazują, że skarżący musiał mieć świadomość, iż zatrudnienie poza rolnictwem może mieć znaczenie dla ubezpieczenia społecznego rolników i stanowi okoliczność, która podlega ujawnieniu organom KRUS. Wielokrotnie bowiem, w datach szczegółowo podanych w wymienionym piśmie, składał do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dokumenty potwierdzające zatrudnienie poza rolnictwem.

Nie można zatem podzielić zawartej w skardze argumentacji skarżącego, że nie został w sposób prawidłowy poinformowany odnośnie tego, iż umowa o pracę wyłącza ubezpieczenie w systemie rolniczym, jak również, że informacje zawarte w tym zakresie w decyzjach z dnia [...]września 1994 r. i [...]maja 2001 r., a także w decyzji przyznającej rentę strukturalną nie były wystarczająco precyzyjne. O świadomości skarżącego wpływu zatrudnienia poza rolnictwem na ubezpieczenie rolników jednoznacznie wskazuje bowiem fakt wielokrotnego składania przez skarżącego do KRUS dokumentów potwierdzających takie zatrudnienie, co zostało ustalone w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji obu instancji.

Powołane okoliczności są istotne dla oceny tego czy skarżącemu należało przypisać dobrą czy złą wiarę.

Zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wskutek uznania działania skarżącego w złej wierze i w konsekwencji przyjęcia dziesięcioletniego, a nie czteroletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z wymienionym przepisem obowiązek zwrotu określony w ust. 1 art. 73 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, że treść powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, iż w okolicznościach w nich wskazanych dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 113/13).

Zgodnie z tradycyjnym pojęciem dobrej wiary, polega ona na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu danej osoby, że przysługuje jej wykonywane przez nią prawo. Oznacza to, że dla przyjęcia, iż dany podmiot dochował dobrej wiary, konieczne jest jednoczesne wystąpienie trzech przesłanek, tj. przeświadczenia o istnieniu danego prawa, błędności tego przeświadczenia oraz możliwości usprawiedliwienia tego błędu w danych okolicznościach. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawiniony brak wiedzy o nieprzysługiwaniu uprawnienia do otrzymania pomocy jest oceniany jako stan złej wiary. Zła wiara ma bowiem miejsce także wówczas, gdy brak świadomości o nieprzysługiwaniu uprawnienia do otrzymania świadczenia jest wynikiem zaniedbań samego zainteresowanego, niezachowania normalnej w danych okolicznościach ostrożności. W takiej bowiem sytuacji nie ma możliwości usprawiedliwienia błędnego przekonania co do istnienia uprawnienia. W złej wierze działa ten, kto nie wie o braku uprawnienia, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Lu 268/17, w doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w dobrej wierze jest ten, kto nie wie i nawet przy dołożeniu należytej staranności nie mógłby się dowiedzieć, że dane prawo mu nie przysługuje. Treść zaskarżonej obecnie decyzji wskazuje, że u jej podstaw legło przyjęcie przez organ tak rozumianego pojęcia dobrej wiary.

W niniejszej sprawie, jak wynika ze stanowiska skarżącego, miał on żywić przeświadczenie o swoim prawie do uzyskania renty strukturalnej, niezależnie od tego, że w momencie złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie ulega wątpliwości, że przekonanie takie było błędne, jako sprzeczne z § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Nie można zarazem przyjąć, by to błędne przekonanie było usprawiedliwione w okolicznościach sprawy. Skarżący, jak wyjaśniono już wyżej, nie podjął bowiem wszystkich aktów staranności, jakie były od niego wymagane. Wbrew spoczywającym na nim obowiązkom, składanym oświadczeniom i zobowiązaniom, w tym oświadczeniu w treści wniosku o przyznanie renty strukturalnej, że znane mu są zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych i zobowiązania się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych z tego tytułu świadczeń (wniosek k. [...] akt administracyjnych), nie podał właściwym organom zgodnie z prawdą wszelkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawo do renty strukturalnej, a dotyczących zatrudnienia poza rolnictwem. To z przyczyn leżących po stronie skarżącego stan faktyczny przyjęty przez organy opierał się na błędnych, bo nieprawdziwych okolicznościach. Dlatego niezasadnie odwołuje się skarżący do treści zaświadczenia wydanego przez KRUS w momencie ubiegania się o rentę strukturalną oraz okoliczności przejścia pozytywnej weryfikacji przy staraniu się o uzyskanie renty strukturalnej.

Złożenie opisanych oświadczeń i zobowiązań we wniosku o przyznanie renty strukturalnej, w sytuacji gdy, jak ustalono w toku ponownego postępowania, skarżący we wcześniejszych latach wiele razy dokumentował w KRUS fakt pracy poza rolnictwem, co wskazuje, że musiał zdawać sobie sprawę z istotnego charakteru tych informacji dla ubezpieczenia rolniczego realizowanego przez KRUS, wyłącza możliwość uwzględnienia argumentacji skarżącego, iż za przyjęciem dobrej wiary mógłby przemawiać akcentowany w skardze brak wiedzy skarżącego, iż zatrudnienie w wymiarze ¼ etatu wyłącza go z systemu ubezpieczenia społecznego.

Skoro skarżący składał wcześniej do KRUS, jak ustalono w ponownym postępowaniu, dokumenty dotyczące kolejnych przypadków zatrudnienia poza rolnictwem, mając zatem świadomość co do ich znaczenia dla ubezpieczenia społecznego rolników, to uznać należy, że kierując się zasadami starannego działania w normalnych okolicznościach powinien był i niewątpliwie mógł upewnić się, przed uzyskaniem zaświadczenia z KRUS dołączonego następnie do wniosku o przyznanie renty strukturalnej, czy dla treści tego zaświadczenia nie jest niezbędne poinformowanie KRUS o pozostawaniu w zatrudnieniu we wskazanym wyżej wymiarze. Jak wyjaśniono bowiem wyżej, z okoliczności ustalonych w ponownym postępowaniu administracyjnym wynika, że skarżący musiał zdawać sobie sprawę z potencjalnego wpływu zatrudnienia poza rolnictwem na ubezpieczenie rolnicze.

Skarżący w skardze twierdzi, że nie miał w ogóle wiedzy o tym, iż podleganie ubezpieczeniu społecznemu z innych tytułów ma wpływ na ubezpieczenie rolnicze. Przeczy temu jednak ustalony w ponownym postępowaniu administracyjnym fakt przedstawiania przez skarżącego organom KRUS dokumentów potwierdzających pracę poza rolnictwem.

Jednocześnie skarżący zaniedbał podjęcia czynności, których można było wymagać w ramach rozsądnego i starannego działania w jego sytuacji, a które mógł podjąć w celu uzyskania informacji w pełni wyjaśniających jego sytuację prawną, w tym kwestii wyłączenia możności pozostawania w zatrudnieniu w dacie złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Trzeba przy tym zauważyć, że skarżący także po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i po wypłaceniu renty za wrzesień 2006 r., w sytuacji gdy jednocześnie do dnia [...]września 2006 r. pozostawał w zatrudnieniu poza rolnictwem, nie podjął czynności, które pozwoliłyby wyjaśnić tę sytuację.

W konsekwencji nie można uznać, by brak wiedzy skarżącego o rzeczywistym nieprzysługiwaniu mu uprawnienia do uzyskania renty strukturalnej był usprawiedliwiony w okolicznościach sprawy, a tym samym by zostały spełnione przesłanki do przyjęcia, iż skarżący działał w dobrej wierze.

Powyższej oceny, wynikającej z uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, w tym zgromadzonego w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, nie może skutecznie podważyć okoliczność, iż wypełniając druk oświadczenia ZO-1/33 (k. [...] akt administracyjnych) w dniu [...]września 2006 r., a zatem już po dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz po złożeniu zaświadczenia z KRUS z dnia [...]lipca 2006 r., skarżący podał prawdziwe dane o niezatrudnieniu poza rolnictwem. Zauważyć należy, że powołany dokument, obejmujący oświadczenie składane w celu zgłoszenia beneficjenta renty strukturalnej i uprawnionych członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, wskazuje jako początkową datę opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne dzień [...]września 2006 r.

W tej sytuacji prawidłowo uznał organ, że w sprawie nie znajdował zastosowania czteroletni okres przedawnienia przewidziany w przepisie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku działania beneficjenta w dobrej wierze. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że w przypadku wypłaty renty strukturalnej za miesiące wrzesień 2006 r. i październik 2006 r. środki wypłacone w łącznej wysokości 3.106,80 zł z uwagi na upływ dziesięcioletniego terminu przedawnienia nie podlegają odzyskaniu.

Trafnie organ przyjął, że w odniesieniu do pozostałych wypłaconych środków nie upłynął termin przedawnienia obowiązku ich zwrotu.

Prawidłowa jest także ocena organu, iż nie nastąpiło przedawnienie w oparciu o art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.). Jak wynika z art. 3 ust. 1 rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Przy tym w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy momentem dopuszczenia się nieprawidłowości jest dzień, w którym skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, pomimo braku spełniania warunków jej przyznania, a zatem dzień [...]lipca 2006 r. Nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący, była nieprawidłowością o charakterze ciągłym. Dopiero więc jej ustanie rozpoczęło w świetle powołanego wyżej przepisu bieg okresu przedawnienia. Skoro zaś skarżący pobierał rentę do sierpnia 2016 r., a w dniu [...]grudnia 2016 r. skarżącemu doręczono decyzję z dnia [...]grudnia 2016 r. stwierdzającą wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, nie budzi wątpliwości, że w momencie rozstrzygania przez organy obu instancji czteroletni okres przedawnienia nie upłynął.

Z omówionych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym, co pozostawało w zgodzie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy, orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, prawidłowo określiły kwotę podlegającą zwrotowi, jak również zgodnie z powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami określiły obowiązek zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, sposób prowadzenia postępowania przez organy nie naruszał zasad postępowania administracyjnego określonych w przepisach: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Zasadom tym w żadnym razie nie uchybia zaskarżona decyzja.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.