Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 245/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]listopada 2020 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...]S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "GINB", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako "wnioskodawca", "skarżąca". "strona skarżąca", "skarżąca spółka") od decyzji Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie o stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 17 września 2018 r. N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej jako "inwestor", "uczestnik postępowania"), złożyła do Prezydenta [...] wniosek o pozwolenie na budowę budynku usługowego A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną, na dz. ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] 23 w W.

Prezydent postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] r. na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako "p.b.") nałożył na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w złożonej dokumentacji do wniosku poprzez:

- uzupełnienie projektu o rysunek przedstawiający odległość projektowanego budynku od tunelu [...] i odległość projektowanego budynku od skrajnego toru oraz przedstawienie wniosków, czy spełniony jest przepis zawarty w art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 710, dalej jako "u.t.k");.

- uzupełnienie projektu p ekspertyzę techniczną wpływu projektowanego budynku na istniejący obiekt – tunel [...], zgodnie z § 206 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Inwestor pismem z dnia 17 grudnia 2019 r. udzielił odpowiedzi Prezydentowi na powyższe wezwanie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Prezydent [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. pozwolenia na budowę budynku usługowego A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną, na dz. ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] 23 w W.

Pismem z dnia P. S.A., wniosły, o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.

Wskazując na interes prawny w złożeniu wniosku skarżąca podniosła, że działka ew. nr [...] znajduje się na obszarze objętym ustaleniami uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie [...] oznaczonym symbolem b9.1C-U. § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) planu nakłada, w przypadku nowej zabudowy obowiązek uwzględnienia sąsiedztwa istniejącej [...] linii kolejowej usytuowanej w tunelu pod [...]. Nowa zabudowa nie może powodować pogorszenia funkcjonowania linii kolejowej. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obliguje do uwzględnienia potencjalnego negatywnego oddziaływania istniejącej linii kolejowej.

Ponadto skarżąca jako źródło swojego interesu prawnego wskazała art. 53 ust. 2 u.t.k. oraz § 4 ust. 1 w związku z ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów. Elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania o otrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. z 2008 r. nr 153, poz. 955). Skarżąca spółka podkreśliła, że zamierzenie inwestycyjne objęte wnioskiem inwestora przewiduje realizację obiektu budowlanego o 7 kondygnacjach naziemnych i do 2 podziemnych, przy projektowanej rzędnej posadowienia poziomu najniżej kondygnacji podziemnej nie mniejszej niż 24,00. Projektowane zamierzenie budowlane projektowane jest w najbliższym sąsiedztwie tunelu [...] (w odległości ok. 10-13 m od północnej ściany tunelu [...]) zaś budowa tunelu (w obecnym kształcie oraz uwzględniając plany inwestycyjne skarżącej spółki obejmujące m.in. zmianę lokalizacji ściany północnej tunelu [...] poprzez jego poszerzenie w kierunku ul. [...]) jest wrażliwa na dodatkowe naprężenia i przemieszczenia gruntu wynikające m.in. z obciążeń powierzchniowych, głębokich wykopów w sąsiedztwie tunelu, wgłębnego zagęszczania gruntów, stosowania przemieszczeniowych technologii formowania pali i kolumn, zmiany poziomu zwierciadła wody. Opracowana wstępna procedura oceny znaczenia zmiany [...] wskazała, ze zabudowa budynku przy ul. [...] oceniona została jako znacząca z punktu widzenia ewentualnej możliwości osiadania tunelu w przedziale od 6 mm do 12 mm w trakcie budowy i po pełnej stabilizacji budynku osiągnięcia osadzania tunelu w różnicy 6 mm do stanu aktualnego.

Natomiast uzasadniając wniosek skarżąca wskazała na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - rażące naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 3 p.b. poprzez brak uzgodnienia zarządcy linii kolejowej, gdyż skarżąca spółka w pismach z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz 27 grudnia 2017 r. wyraziła negatywne stanowisko w przedmiocie uzgodnienia jakichkolwiek prac budowlanych.

W dniu [...] czerwca 2020 r. Wojewoda [...] wszczął postępowania na ww. wniosek. Jednocześnie pismem z 26 czerwca 2020 r. Wojewoda wezwał wnioskodawcę do określenia i sprecyzowania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 p.b. legitymującego skarżącą do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony.

Skarżąca w będącym odpowiedzią na powyższe wezwanie piśmie z 14 lipca 2020 r., wskazała że przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r. wywodzi z prawa użytkowania działki nr ewid. [...], na której to działce "usytuowane są elementy infrastruktury kolejowej w postaci torów oraz peronów związanych z linią kolejową nr [...]", z okoliczności, że "realizacja spornej inwestycji wpływa negatywnie (ogranicza) na możliwość przebudowy tunelu [...] zakładającą budowę nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie [...], wymagającą poszerzenia ścian zewnętrznych istniejącego tunelu o około 6-8 m."

Ponadto, skarżąca zwróciła uwagę na konieczność "zachowania przy projektowaniu, warunków technicznych związanych z długością promienia łuku uwzględniającą dopuszczalne nierównoważne przyśpieszenie odśrodkowe i maksymalną dopuszczalna przechyłkę. Innymi słowy możliwa jest sytuacja, w której z uwagi na posadowienie spornej inwestycji nie będzie możliwe zaprojektowanie przystanku [...] (nazwa robocza) w taki sposób, aby zapewnić zgodność z ww. warunkami technicznymi" oraz na to, że stosowanie art. 53 ust. 2 u.t.k. (określającego minimalną odległość projektowanego obiektu od granicy obszaru kolejowego/ osi skrajnego toru) ma znaczenie na etapie uzyskiwania decyzji zezwalającej na prowadzenie robót budowlanych, tj. w szczególności w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. W wyniku zatwierdzenia projektu budowlanego dla spornego zamierzenia inwestycyjnego w pasie 20 m, o którym mowa wyżej (na szerokości 3 m) posadowiony został obiekt budowlany na działce ew. nr [...]" oraz że przepis § 21 ust. 26 pkt. 3 lit. d) uchwały Rady Miasta [...] z [...] lipca 2017 r., nr [...], nakłada w przypadku nowej zabudowy obowiązek uwzględnienia sąsiedztwa istniejącej [...] linii kolejowej usytuowanej w tunelu pod [...]. Nowa zabudowa nie może powodować pogorszenia funkcjonowania linii kolejowej.

Inwestor – N. sp. z o.o. – w piśmie z dnia 3 lipca 2020 r. obszernie ustosunkował się do ww. wniosku skarżącej. Podkreśliła, że projekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, że uzgodnienia ze stroną skarżącą winny nastąpić dopiero przed rozpoczęciem robót budowlanych i nie dotyczą rozwiązań projektowych, a sposobu wykonania robót ziemnych, co zostanie uzgodnione zgodnie z zapisami decyzji o pozwoleniu na budowę na odpowiednim etapie procesu inwestycyjnego.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. na postawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył wszczęte na wniosek P. S.A. z siedzibą w W. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.

Przytaczając treść art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.b. organ podniósł, że wskazane przez skarżących okoliczności nie mogą stanowić podstawy dla uznania, że posiadają oni interes prawny do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta..

Zdaniem Wojewody wskazana przez skarżącą spółkę działka ew. nr [...] z obrębu [...] znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji. Skarżąca nie wykazała, aby ograniczenie w zagospodarowaniu, na które się powołuje, dotyczyło tej nieruchomości. Hipotetyczna sytuacja, na którą się powołuje, tj. potencjalne wykluczenie możliwości zaprojektowania podziemnego przystanku po wschodniej stronie [...] nie może stanowić w niniejszej sprawie o przyznaniu skarżącej przymiotu strony, gdyż nie wynika z przepisów prawa. Skarżąca nie wskazała tytułu prawnego, do nieruchomości, co do której odnosi się pojęcie obszaru oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt. 20 p.b. Ograniczenia, o których mowa w piśmie z dnia 14 lipca 2020 r. mogą więc stanowić jedynie interes faktyczny, który nie jest wyznacznikiem dla określania kręgu stron postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę.

Wojewoda stwierdził, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą być wyznacznikiem obszaru oddziaływania obiektu zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 p.b. Jednakże przywołany przez skarżącą § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d przedmiotowego planu nie stanowi k przepisu odrębnego, wprowadzającego ograniczenia w zagospodarowaniu, o których mowa w art. 3 pkt 2 p.b., pozwalającego na uznanie jej za stronę niniejszego postępowania. Wskazuje jedynie na konieczność takiego projektowania nowych inwestycji, aby nie pogarszały funkcjonowania linii kolejowej, co samo w sobie nie stanowi źródła interesu prawnego spółki w sprawie przedmiotowego pozwolenia na budowę, zresztą na takie pogorszenie skarżąca się nie powołuje.

Odnosząc się natomiast do wskazanego przez spółkę art. 53 ust. 2 u.t.k., zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie nie ma on zastosowania. Zgodnie bowiem z definicją obszaru kolejowego zawartą w art. 4 pkt 8 przywołanej ustawy, stanowi on powierzchnię gruntu określoną działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Definicja ta nie uwzględnia więc infrastruktury podziemnej, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie organu I instancji ani sam tunel [...], ani powierzchnia działek, pod którymi jest poprowadzony, nie stanowi w związku z tym obszaru kolejowego w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym.

Zdaniem organu I instancji wobec braku posiadania przez skarżącą spółkę przymiotu strony postępowania, zasadnym było umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta.

Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie. Zarzuciła naruszenie::

1. art. 3 pkt 20 w zw, z art. 28 ust. 2 p.b. polegające na błędnym stwierdzeniu że skarżąca nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020r., podczas gdy: a) realizacja spornej inwestycji wpływa negatywnie (ogranicza) na możliwość przebudowy tunelu [...] zakładającą budowę nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie [...]; b) konieczne jest sprawdzenie, czy zostały zachowane np. normy odległościowe - co doprowadziło do umorzenia postępowania podczas gdy brak było ku temu podstaw;

2. art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) uchwały Rady Miasta [...] z [...] lipca 2017r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulicy [...], polegające na błędnym stwierdzeniu że przywołany zapis mpzp nie stanowi przepisu odrębnego pozwalającego na przyznanie P. S.A. przymiotu strony, podczas gdy ww. przepis nakłada na inwestora określone obowiązki/ ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, co doprowadziło do umorzenia postępowania podczas gdy brak było ku temu podstaw;

3. art. 4 pkt 8 w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, polegające na błędnym stwierdzeniu, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem definicja obszaru kolejowego nie uwzględnia infrastruktury podziemnej, co doprowadziło do umorzenia postępowania podczas gdy brak było ku temu podstaw, gdyż obszar kolejowy jest definiowany przez infrastrukturę kolejową, której element stanowią tunele;

4. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na dowolnym, nieznajdującym oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym stwierdzeniu, jakoby skarżąca nie powoływała się na pogorszenie się funkcjonowania linii kolejowej podczas gdy we wniosku o stwierdzenie nieważności podniosła, iż zabudowa budynku przy ul. [...] oceniona została jako zmiana znacząca z punktu widzenia ewentualnej możliwości osiadania tunelu w przedziale od 6mm do 12 mm w trakcie budowy i po pełnej stabilizacji budynku osiągnięcia osadzenia tunelu w różnicy 6 mm do stanu aktualnego, co niewątpliwie wpływa na funkcjonowanie linii kolejowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 p.b. który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a. ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Organ przywołał także definicję obszaru oddziaływania obiektu zawartą w art. 3 pkt 20 p.b.

Organ odwoławczy wskazał, że z projektu budowlanego wynika, że przedmiotem spornej inwestycji jest budowa budynku usługowego A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną na działce nr ewid. [...] z obrębu [...], przy ul. [...] 23 w W. (zob. proj. bud. opis techniczny zagospodarowanie terenu, Tom I, str. 18). Projekt zagospodarowania terenu nie obejmuje działki nr ewid. [...], do której skarżącej przysługuje prawo użytkowania. Analiza projektu zagospodarowania działki oraz wydruku mapy ze strony internetowej www.geoportal.gov.p! wykazała, że sporny budynek usługowy A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną został zaprojektowany w odległości ok. 288 m od granicy działki nr ewid. [...] (zob. proj. zagospodarowania terenu rys. nr 1/1, Tom I, str. 265). Odległość w jakiej zaprojektowano sporny budynek względem granicy działki nr ewid. [...] wyklucza uznanie, że ww. działka znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, objętej ww. decyzją Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r.,. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania ww. działki. Innymi słowy, P. S.A. może bez przeszkód zagospodarować działkę będącą w jej użytkowaniu, zaś realizacja spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na zakres - wyznaczony przepisami prawa - dopuszczalnego jej zagospodarowania.

Odnosząc się do zarzut dotyczącego potencjalnego ograniczenia w możliwości przebudowy tunelu średnicowego (zakładającą budowę nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie ronda [...]) z uwagi na konieczność zachowania przy projektowaniu warunków technicznych związanych z długością promienia łuku, a wynikających z § 32 ust 1 rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. 1998 nr 151 poz. 987 z późn. Zm.), GINB wskazał, że jedynie oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający jej zagospodarowanie stanowi podstawę do ustalenia interesu prawnego strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Natomiast sama tylko potencjalna, teoretyczna możliwość ograniczeń w sposobie zagospodarowania działki wskutek powstania w sąsiedztwie obiektu budowlanego nie wystarcza do przyznania przymiotu strony. O tym, że inwestycja, na którą powołuje się skarżąca jest inwestycją przyszłą, hipotetyczną i niepewną świadczy znajdujące się w aktach organu wojewódzkiego, pismo skarżącej spółki z dnia 21 października 2018 r., znak: [...], w którym wskazuje się, że ,,w perspektywie finansowej 2021-2027 plany inwestycyjne Spółki nie przewidują rozbudowy linii [...] wymagającej zajęcia dodatkowego terenu".

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 3 pkt. 20 p.b. w zw. z § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) ww. planu miejscowego, GINB podniósł, że w projekcie budowlanym znajduje się "Raport dotyczący wpływu inwestycji N.na tunel [...] w W.", (sporządzony przez mgr. Inż. P.Ż.) w którym wskazano, iż "Prowadzenie zaplanowanych prac może spowodować przemieszczenie tunelu w planie i w profilu. Maksymalne spodziewane wartość przemieszczenia pionowego mogą osiągnąć około 2 mm osiadania przy największej głębokości wykopu (i powrót do około 1 mm po zabudowie budynku). Spodziewana maksymalna wartość przemieszczenia poziomego około 3 mm i zmniejszy się do około 2mm po zabudowie budynku. Przemieszczenia będą miały charakter płynny (tj. narastający od stanu 0 w miarę zbliżania się do terenu inwestycji oraz malejący wraz z oddalaniem się od terenu inwestycji). Wichrowatość torowiska wynikająca z przemieszczeń będzie wynosiła poniżej 1 mm/3m i nie będzie miała wpływu na ruch pociągu. (...) Oszacowane wartości przemieszczeń mają charakter oszacowania górnego (maksymalnego). (...) Przemieszczenia obudowy tunelu będą miały charakter ciągły-bez ryzyka powstania nieciągłości na dylatacjach tunelu. Oznacza to, że nie ma możliwości powstania nieciągłości toru na skutek prowadzonych prac. Wykop budynku nie będzie miał bezpośredniego wpływu w postaci zmiany parcia na ściany tunelu- kliny odłamu obydwu wykopów nie zachodzą na siebie. (...) Podsumowując powyższe analizy i wnioski należy stwierdzić, że prowadzenie prac budowlanych zgodnie z przedłożonym projektem nie spowoduje utraty stateczności obiektów infrastruktury kolejowej i podłoża budowlanego pod obiektami P. S.A. Projektowane prace nie stwarzają zagrożenia dla prowadzenia ruchu pociągów oraz nie będą powodować zakłóceń w eksploatacji urządzeń. Zakres prowadzonych prac nie koliduje z zakresem prac związanych z utrzymaniem i planowaną modernizacją linii kolejowych nr [...] oraz [...]". Zdaniem GINB z powyższego opracowania wynika jednoznacznie, że sporna inwestycja nie wpływa na funkcjonowanie linii kolejowej, co z kolei wyklucza uznanie, że interes skarżącej wynika z przepisu § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) ww. planu miejscowego.

Odnosząc się o stwierdzenia skarżącej, że wywodzi z przepisu art. 53 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r., o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1043) swój interes prawny, organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy tunel [...], znajdujący się w odległości ok. 14,4 m od projektowanego budynku, zlokalizowany jest pod działką nr [...]. Oś skrajnego toru zlokalizowana jest w odległości od 17,40 do 18 m od projektowanego budynku. Działka nr [...] jest działką drogową i nie stanowi obszaru kolejowego. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym obszarem kolejowym jest powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Brzmienie przepisu art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym sugeruje, że również odległość od osi skrajnego toru, która nie może być mniejsza niż 20 m, dotyczy toru zlokalizowanego na obszarze kolejowym. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że żadna z działek sąsiadujących z działką inwestycyjną nr ewid. [...] nie znajduje się na obszarze kolejowym. Zdaniem GINB z powyższego przepisu nie wynika interes prawny skarżącej w niniejszym postępowaniu nieważnościowym.

Kwestia ewentualnego naruszenia ww. przepisu mogłaby zostać poddana ocenie na etapie merytorycznego badania decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r" nr [...], nie ma natomiast znaczenia dla oceny przymiotu strony skarżącej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem sporna inwestycja nie wpływa na ruch pociągów ani na utrzymanie linii kolejowych nr [...] i [...].

GINB wskazał także, że z wniosku o stwierdzenie nieważności z 21 kwietnia 2020 r., wynika, że skarżąca swój interes prawny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji upatruje również w przepisie § 4 ust. 1 w zw. z § 4 ust 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. nr 153, poz. 955). Zdaniem GINB powyższe przepisy dotyczą etapu realizacji inwestycji i nakładają obowiązek uzgodnienia z zarządcą infrastruktury kolejowej robót ziemnych wykonywanych we wskazanej powyżej odległości od granicy obszaru kolejowego. Tymczasem organy administracji architektoniczno-budowlanej dokonując oceny przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę analizują czy przedsięwzięcie inwestycyjne w jego projektowanym kształcie ogranicza daną osobę w możliwości zabudowy lub zagospodarowania należącej do niego nieruchomości. Stąd też z zacytowanych przepisów rozporządzenia dotyczących realizacji inwestycji nie wynika interes prawny skarżącej w niniejszym postępowaniu nieważnościowym. Ponadto, że inwestor został zobowiązany w decyzji Prezydenta [...] z dbua [...] stycznia 2020 r. do uzgodnienia sposobu wykonywania robót z zarządcą infrastruktury kolejowej tj. skarżącą P. S.A.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. GINB wskazał, że w piśmie P. S.A. z 21 października 2018 r. załączonym przez skarżącą do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji mowa jest jedynie o możliwości osiadania tunelu i o tym, że powyższe nie wpływa na bezpieczeństwo prowadzonego ruchu kolejowego. Z powyższego pisma nie wynika natomiast aby sporna inwestycja miała spowodować pogorszenie funkcjonowania linii kolejowej. Jeśli zaś chodzi o możliwość osiadania tunelu, to stanowisku w temu przeczy "Raport dotyczący wpływu inwestycji N. na tunel [...] w W.", w którym mowa jest o tym, że "maksymalne spodziewane wartość przemieszczenia pionowego mogą osiągnąć około 2 mm osiadania przy największej głębokości wykopu (i powrót do około 1 mm po zabudowie budynku). Spodziewana maksymalna wartość przemieszczania poziomego wynosi około 3 mm i zmniejszy się do około 2 mm po zabudowie budynku (..) Wichrowatość torowiska wynikająca z przemieszczeń będzie wynosiła poniżej 1mm/3m i nie będzie miała wpływu na ruch pociągu".

Pismem z dnia 5 stycznia 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła P. S.A. z siedzibą w W. Postawiła zarzuty naruszenia:

1. art. 28 ust, 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że: a) odległość spornej inwestycji od działki ew. nr [...] oraz b) etap projektowania nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie [...] - wykluczają przyznanie P. S.A. interesu prawnego, podczas gdy: a) budowa nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie [...] wpłynie na zagospodarowanie działki ew. nr [...], co wynika z liniowego charakteru inwestycji oraz lokalizacji mostu kolejowego przez [...]; b) zgoda na realizację spornej inwestycji w praktyce uniemożliwi budowę nowego tunelu średnicowego a tym samym nowego przystanku kolejowego w rejonie [...] oczekiwanym przez mieszkańców W. (nienormatywna odległość od ściany tunelu a zabudową nowego budynku uniemożliwi prowadzenie prac budowlanych;

2. art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) uchwały Rady Miasta [...] z [...] lipca 2017r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie [...] , polegające na błędnym stwierdzeniu że przywołany zapis ww. planu nie stanowi przepisu odrębnego pozwalającego na przyznanie P. S.A. przymiotu strony, podczas gdy ww. przepis nakłada na inwestora określone obowiązki / ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej;

3. art. 4 pkt 8 w zw. z art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, polegające na błędnym stwierdzeniu, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem żadna z działek sąsiadujących z działką ew. nr [...] nie znajduje się na obszarze kolejowym (działka ew. nr [...] pod którą znajduje się tunel średnicowy stanowi działkę drogową), co doprowadziło do odmowy przyznania P. S.A. przymiotu strony, podczas gdy ww. przepis posługuje się pojęciem "obszar kolejowy", nie zaś "teren kolejowy";

4. § 4 ust. 1 w zw. z ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, polegające na błędnym stwierdzeniu, iż nie stanowi on źródła interesu prawnego, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącej przymiotu strony;

5. art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ uznając za udowodnione okoliczności wynikające z "Raportu dotyczącego wpływu inwestycji N. na tunel [...]", przy jednoczesnej odmowie wiarygodności okoliczności wynikających ze "Wstępnej procedury oceny znaczenia zmiany [...]", w sytuacji kiedy opracowany w 2018 r. "Raport dotyczący wpływu inwestycji N. na tunel [...]" nie uwzględnia budowy nowego tunelu [...], a jedynie jego remont;

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji o zasądzenie kosztów postępowania od organu. Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania – N. Sp. z o.o. – pismem z dnia 18 marca 2021 r. wniósł o oddalenie skargi, podzielając argumentację organu zawartą w zaskarżonej decyzji. Skarżąca pismem z dnia 6 września 2021 r. ustosunkowała się do ww. pisma uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; "p.p.s.a.").

Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego w postaci art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 w zw. z § 4 ust. 1 w zw. z ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, art. 53 ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) uchwały Rady Miasta [...] z [...] lipca 2017r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie [...], a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zasadna okazała się część zarzutów dotycząca błędnej oceny organów o braku interesu prawnego P. S.A. z siedzibą w W. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. pozwolenia na budowę budynku usługowego A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną, na dz. ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] 23 w W..

Na wstępie należy zauważyć, że podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., wedle którego gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie ocena Sądu ograniczona została do problematyki umorzenia postępowania i związanej z tym kwestii jego bezprzedmiotowości. Podkreślić też trzeba, że decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), bo nie kształtuje żadnego stosunku prawnego w zakresie uprawnień czy obowiązków strony, a jedynie znosi prowadzone postępowanie. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne.

Bez wątpienia postępowanie wszczęte przez podmiot nieposiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony, tj. osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1038/11).

W ocenie Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena przymiotu strony P. S.A. z siedzibą w W. jest błędna.

Wskazać należy, że postępowanie, którego dotyczy skarga ma charakter nadzwyczajny, dotyczy bowiem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istniały przez pewien czas istotne rozbieżności dotyczące zastosowania odpowiedniej normy regulującej kwestię interesu prawnego w takim postępowaniu. Sprowadzały się one do zasadniczej kwestii: czy interes prawny w takich sprawach wywodzony jest na zasadach ogólnych tj. w oparciu o art. 28 k.p.a., czy też – analogicznie jak w zwyczajnym trybie w sprawie pozwolenia na budowę – na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. Aktualnie przeważający wydaje się pogląd, że art. 28 ust. 2 p.b., w którym ustawodawca posługuje się sformułowaniem: "w sprawie pozwolenia na budowę" dotyczy zarówno postępowań prowadzonych w postępowaniu zwyczajnym, jak i w jego trybach nadzwyczajnych, czyli także w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. W dominującym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się również, że wobec materialnoprawnej tożsamości spraw prowadzonych w trybie zwykłym i trybie nadzwyczajnym brak jest racjonalnych podstaw do różnicowania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego (por. wyroki NSA z: 28 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06; 16 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1540/08; 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1630/10; 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2872/12; 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1294/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1952/13). Co jednak istotniejsze na gruncie niniejszej sprawy, należy zauważyć, że art. 28 k.p.a., wbrew pozorom, nie decyduje wprost o interesie prawnym określonej osoby, lecz wskazuje, że stroną może być osoba takim interesem dysponująca. Natomiast o interesie prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. decydują przepisy prawa materialnego, zawierające normy prawne determinujące prawa i obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym. W konsekwencji, o ile możliwe jest wywiedzenie z określonej normy prawa materialnego prawa lub obowiązku, o tyle określony podmiot może opierać na tym swój interes prawny i być stroną postępowania administracyjnego. Z tego też powodu należałoby co do zasady przyjąć, że dokonanie błędnej oceny kwalifikacji podmiotu jako strony postępowania stanowi naruszenie norm prawa materialnego, w oparciu, o które ta ocena następuje, choć rezultat tej oceny przybierze zawsze wyraz procesowy, polegający na wadliwym zastosowaniu art. 61a § 1 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czy wreszcie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Takim przepisem prawa materialnego, w oparciu o który dokonywana jest ocena przymiotu strony, w postępowaniu o pozwolenie na budowę (oraz w trybach nadzwyczajnych dotyczących tego pozwolenia), jest właśnie art. 28 ust. 2 p.b. Co jednakże wymaga podkreślenia, przepis ten nie stanowi zwieńczenia procesu poszukiwania normy prawa materialnego, w oparciu o który oceniany jest interes prawny strony, lecz powinien być punktem wyjścia do poszukiwania tzw. przepisów odrębnych, na podstawie których można określić ewentualne ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki, co z kolei determinuje istnienie tej legitymacji procesowej.

Stosownie do art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie "obszar oddziaływania obiektu" został zdefiniowany w art. 3 pkt 20 p.b.. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia niniejszego postępowania) przez obszar taki należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Stroną postępowania o pozwolenie na budowę są zatem, oprócz inwestora, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy takich nieruchomości, które znajdują się w otoczeniu przedmiotowego obiektu budowlanego wyznaczonym na podstawie odrębnych przepisów, które to przepisy wprowadzają jednocześnie związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tych nieruchomości.

Należy mieć bowiem na względzie, że w definicji "obszaru oddziaływania obiektu", zawartej w art. 3 pkt 20 p.b., jest mowa o terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Tymczasem do przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. należą nie tylko przytoczone przez organ przepisy regulujące warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Jak słusznie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 778/17 jedną z podstawowych zasad procesu inwestycyjnego jest poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, a w szczególności właścicieli nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. W konsekwencji zatem, jeżeli obowiązują przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zabudową jego nieruchomości, to status strony przysługuje właścicielom działek sąsiadujących, których interes prawny jest właśnie chroniony tymi przepisami. Ustalenie kręgu stron musi być uzależnione zasięgiem oddziaływania inwestycji na nieruchomości położone w sąsiedztwie w świetle przepisów Prawa budowlanego, ale także prawa zagospodarowania przestrzennego, ochrony przyrody i środowiska, prawa wodnego, prawa cywilnego. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku ustalenie oddziaływania konkretnej uciążliwości, co do których przepisy prawa ustanawiają ograniczenia celem ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (por. także wyroki NSA z 12 czerwca 2008 r. sygn. II OSK 650/07 i z 12 kwietnia 2007 r. II OSK 734/06, CBOSA).

Ponadto należy się zgodzić ze stanowiskiem przytoczonym w skardze, że wystarczy potencjalny negatywny wpływ na sąsiadującą działkę budowlaną, gdyż przymiot strony nie jest związany z naruszeniem interesu prawnego, lecz samym faktem jego istnienia i potencjalną możliwością jego naruszenia. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, gdy o oddziaływaniu obiektu budowlanego można by twierdzić wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów techniczno-budowlanych. Tymczasem dla inwestycji niezgodnej z przepisami techniczno-budowlanymi nie powinna w ogóle zostać wydana decyzja zezwalająca na budowę. Ustalenie kręgu stron ma zatem inny charakter niż sama ocena prawidłowości zatwierdzanego projektu budowlanego. Strony powinny mieć przede wszystkim zagwarantowany udział w postępowaniu, w celu chociażby wglądu do dokumentacji projektowej i przedstawienia swoich racji opartych na uzasadnionych interesach w świetle obowiązującego porządku prawnego. Z tych też przyczyn obszar oddziaływania obiektu budowlanego nie może być utożsamiany wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, albowiem budowany obiekt może wprowadzać ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami (co jak wskazano wyżej powinno prowadzić do odmowy pozwolenia na budowę).

W niniejszej sprawie na wstępie wskazać należy, że bezsporne jest, iż przedmiotem omawianej inwestycji jest budowa budynku usługowego A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną na działce nr ewid. [...] z obrębu [...], przy ul. [...] 23 w W.. Projekt zagospodarowania terenu nie obejmuje działki nr ewid. [...], do której skarżącej przysługuje prawo użytkowania. Sporny budynek usługowy A. z usługami w parterze, garażem podziemnym i funkcją uzupełniającą mieszkalną został zaprojektowany w odległości ok. 288 m od granicy działki nr ewid. [...]. Mają rację organy, że sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania tej działki. Strona skarżąca, iż w związku ze sporną inwestycją może nastąpić potencjalne ograniczenie możliwości przebudowy tunelu [...] (zakładającą budowę nowego podziemnego przystanku kolejowego po wschodniej stronie [...]) z uwagi na konieczność zachowania przy projektowaniu warunków technicznych związanych z długością promienia łuku, a wynikających z § 32 ust 1 rozporządzenia Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie. Jednakże Sąd podziela stanowisko organu, że sama tylko potencjalna, teoretyczna możliwość ograniczeń w sposobie zagospodarowania działki wskutek powstania w sąsiedztwie obiektu budowlanego nie wystarcza do przyznania przymiotu strony. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Natomiast zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą stanowić podstawy do wywodzenia interesu prawnego O posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie mogą decydować przyszłe, hipotetyczne i niepewne zamierzenia inwestycyjne skarżącego, a realny i rzeczywisty, aktualny wpływ inwestycji na ich nieruchomość. Skarżąca nie może wywodzić interesu prawnego w omawianym postępowaniu, z przyszłego, hipotetycznego i niepewnego zamierzenia inwestycyjnego jakim jest przebudowa tunelu średnicowego.

Natomiast zdaniem Sądu słusznie skarżąca swój interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę upatruje w brzmieniu art. 53 ust. 2 w zw. z art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym. W myśl art. myśl art, 53 ust. 2 ww. ustawy budowie i budynki mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego, przy czym odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20 m, za wyjątkiem budynków i budowli przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej oraz do obsługi przewozu osób i rzeczy, w tym do dróg pieszych i rowerowych, oraz do budynków lub budowli istniejących, stanowiących zabytki w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Natomiast przez "obszar kolejowy", stosownie do art. 4 pkt 8 ww. ustawy należy rozumieć powierzchnię gruntu określoną działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że tunel średnicowy, znajdujący się w odległości ok. 14,4 m od projektowanego budynku, zlokalizowany jest pod działką nr [...]. Oś skrajnego toru zlokalizowana jest w odległości od 17,40 do 18 m od projektowanego budynku. Działka nr [...] jest działką drogową. Organ popiera stanowisko uczestnika postępowania, który podnosi, że zawarta w art. 4 pkt 8 przywołanej ustawy definicja obszaru kolejowego wskazuje na "powierzchnię gruntu:, a tym samym nie uwzględnia infrastruktury podziemnej. W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest błędne. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn.. akt VII SA/Wa 1713/18 oraz VII SA/Wa 1712/18 (utrzymane w mocy przez wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn.. akt II OSK 1758/19 i z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1866/19) , w myśl którego jeżeli droga kolejowa, jako składnik obszaru kolejowego (a więc tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ustawy o transporcie kolejowym – art. 4 pkt. 1a tej ustawy), przebiega w tunelu – czego nie kwestionują organy w niniejszej sprawie – to bez żadnej wątpliwości obszar kolejowy rozciąga się przynajmniej ponad zwieńczenie tego elementu infrastruktury kolejowej (art. 4 pkt. 1 ustawy), jakim jest strop. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w świetle powyższego tunel [...] zlokalizowany pod działką drogową nr [...] stanowi obszar kolejowy, a tym samym ze względu na odległości przedmiotowego tunelu oraz torów się w nim znajdujących od podziemnych kondygnacji projektowanego budynku skarżąca spółka posiada interes prawny z złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Prezydenta. Ma rację strona skarżąca, że gdyby przyjąć wykładnię prezentowaną przez inwestora oraz organy, to nie byłoby możliwe sytuowanie budynku na powierzchni gruntu w odległościach mniejszych, aniżeli określone przez ustawę o transporcie kolejowym, natomiast możliwe byłoby sytuowanie kondygnacji podziemnych w bezpośrednim sąsiedztwie tunelu kolejowego.

W świetle powyższego słusznie skarżąca wywodzi swój interes prawny z obowiązku wynikającego z § 4 ust. 1 w zw. z ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Stosownie zaś do § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia roboty ziemne mogą być wykonywane w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy obszaru kolejowego. Jednocześnie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia wykonywanie robót ziemnych w odległości od 4 do 20 m od granicy obszaru kolejowego powinno być każdorazowo uzgadniane z zarządcą infrastruktury. Wbrew twierdzeniom organów z przedmiotowego przepisu w żaden sposób nie wynika, że ww. uzgodnienie z zarządcą infrastruktury kolejowej (którym w niniejszej sprawie jest skarżąca spółka) dotyczy etapu już realizacji inwestycji na podstawie pozwolenia na budowę. Także w tym zakresie ma rację skarżąca spółka, iż organ administracji architektoniczno-budowianej mógłby udzielić pozwolenia na budowę nie znając stanowiska zarządcy linii kolejowej, który mógłby nie uzgodnić zatwierdzonego projektu budowlanego i wynikającej z niego lokalizacji obiektu, co oznaczałoby brak możliwości wykonywania robót ziemnych pomimo uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Słusznie także skarżąca spółka upatruje swojego interesu prawnego w tym , działka ew. nr [...] znajduje się na obszarze objętym ustaleniami uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie [...] oznaczonym symbolem b9.1C-U., a § 21 ust. 26 pkt 3 lit. d) planu odnoszący do powyższego terenu, nakłada, w przypadku nowej zabudowy obowiązek uwzględnienia sąsiedztwa istniejącej [...] linii kolejowej usytuowanej w tunelu pod [...]. Nowa zabudowa nie może powodować pogorszenia funkcjonowania linii kolejowej. Nie neguje istnienia interesu prawnego wywodzącego się z ww. dyspozycji przepisów planu przedstawiony przez inwestora "Raport dotyczący wpływu inwestycji N. na tunel [...] w W.", (sporządzony przez mgr. Inż. P.Ż.).

Nie mogło ujść uwadze Sądu, że inwestor jeszcze przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę kilkakrotnie, pismami z dnia 27 listopada 2017 r, 13 września 2018 r., 28 lutego 2019 r., zwracał się do P.S.A. z siedzibą w W. o wydanie opinii w zakresie planu zagospodarowania omawianej inwestycji. Także ww. "Raport dotyczący wpływu inwestycji N. na tunel średnicowy w W." to opracowanie bardzo szczegółowe. Do projektu załączono także obszerne sprawozdanie z drgań na gruncie spornej działki. Powyższe wyraźnie wskazuje, że inwestor, wbrew obecnie prezentowanemu poglądowi, miał świadomość, jaki wpływ może mieć projektowana inwestycji na zarządzany przez stronę skarżącą tunel średnicowy. To tym bardziej potwierdza istnienie interesu prawnego po stronie skarżącej spółki.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie skarżącej należy umożliwić wzięcie udziału w postępowaniu mającym na celu weryfikację decyzji o pozwoleniu na budowę. Postępowanie to nie musi doprowadzić do wyeliminowania pozwolenia na budowę z obrotu prawnego, ale umożliwi skarżącej ochronę jej interesów prawnych i kontrolę prawidłowości wydanej decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200 i art. 205 ww. ustawy.