Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1324/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 5 pkt 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi [...][...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...] Wójt Gminy L., działając na podstawie art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.), art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku z [...].04.2021 r., orzekł

o odmowie przyznania M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem - K. L..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji opisał przebieg dotychczasowego postępowania, stan faktyczny i obowiązujący stan prawny. Wskazał w szczególności, że z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż M. L. jest żoną K. L., tj. inną osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ze zgromadzonych materiałów w sprawie wynikało również, że wnioskodawczyni od sierpnia 2016 roku sprawuje opiekę nad mężem w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Małżonkowie mają troje dorosłych dzieci, z których żadne nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem potencjalnie mogą sprawować opiekę nad ojcem. Wskazano, że z uwagi na zapis art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w pierwszej kolejności osobom spokrewnionym z osobą wymagającą opieki w stopniu pierwszym przed innymi osobami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4, do których zalicza się współmałżonka osoby wymagającej opieki. Wnioskodawczyni od [...].08.2016r. jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem, a w obecnie trwającym okresie zasiłkowym 2020/2021 decyzją Wójta Gminy L. z dnia 7.10 2020 r., Nr GOPS. SR.5247.36.2020 przyznano M. L. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od [...].11.2020 r. do [...].10.2021 r.

Na wniosek Strony o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego pod warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego wydał decyzję nr [...] z dnia [...].05.2021 r. odmawiającą uchylenia decyzji własnej Nr [...] z dnia [...].10.2020 r. w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadniając, iż z treści art. 155 K.p.a. nie wynika możliwość zastosowania warunkowego uchylenia decyzji ostatecznej. Nie dokonując wyboru świadczenia, w ocenie organu I instancji, strona nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wnioskiem z dnia [...].04.2021 r. M. L. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nam mężem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...].02.2019 r. został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do [...].02.2022 r. z zaznaczeniem, że niepełnosprawność istnieje od 49-go roku życia. Orzeczenie nie określało, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub przed 25 rokiem życia w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej, a wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada dokumentów potwierdzających, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub przed 25 rokiem życia w przypadku nauki w szkole lub szkole wyższej. Również K. L. oświadczył, że nie posiada dokumentów potwierdzających, iż jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia lub przed 25 rokiem życia w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyższej.

W świetle powyższego, w ocenie organu I instancji nie zostały więc spełnione przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 b wyżej przywołanej ustawy. Ponadto K. L. pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy).

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. poz. 1443) organ I instancji wyjaśnił, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy prawnej wynikającej żart. 17 ust 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki. Na dzień wydania decyzji ustawodawca nie dokonał zmiany stanu prawnego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem

w ocenie organu I instancji przepis ten jest wiążący dla organów administracji publicznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. L. wniosła o jej uchylenie w całości

i orzeczenie co do istoty sprawy, a więc przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Odwołująca podniosła następujące zarzuty:

. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

. błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, że skoro w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to Organ nie może pomijać tej okoliczności przy rozstrzyganiu sprawy. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego

w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem Organu administracji jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta bowiem w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

Odnośnie drugiej z materialnych podstaw odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, autorka odwołania nadmieniła, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz współmałżonka. Na gruncie przedmiotowej sprawy należy mieć bowiem na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. W tej sytuacji w ocenie skarżącej, zastosowanie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 2a prowadziłoby

w okolicznościach przedmiotowej sprawy do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny - żony niepełnosprawnego, która chce i potrafi opiekować się niepełnosprawnym mężem, zostałby tej opieki pozbawiony.

Zdaniem skarżącej nie można również przyjąć, że kwestię obowiązku alimentacyjnego należało wyłącznie rozpatrywać w kontekście art. 128 i n. K.r.o. (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2018/16). Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zdaniem odwołującej należy przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej, przed jego wykładnią językową. Dlatego również w aktualnym stanie prawnym organy winny stosować prokonstytucyjną wykładnię tego przepisu, odczytując treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy w ten sposób, że osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa

w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia w przypadku zawarcia przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego z tego powodu, że obowiązek sprawowania opieki ciążyć będzie na małżonku, który uzyska w konsekwencji prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zrezygnuje z pracy zarobkowej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 319/09).

W ocenie skarżącej, spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki pozytywne w sposób łączny do przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek przesłanki negatywnej, dlatego wnosi jak w petitum odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu okoliczności, że orzekając w kwestii przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego męża, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b ustawy

o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym, argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu, jest wadliwy i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium nie zgodziło się także ze stanowiskiem Organu odnośnie do stosowania w realiach sprawy art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a ustawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że uprawnionymi do świadczenia pielęgnacyjnego są między innymi osoby, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy). W myśl art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepis art. 129 k.r.o. stanowi natomiast, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi,

a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Analogiczne powinności w stosunku do małżonków przewidują przepisy art. 23 i 27 k.r.o.

Podkreślono, że jakkolwiek kodeks rodzinny i opiekuńczy nie nazywa wprost wyżej opisanych powinności obowiązkiem alimentacyjnym pomiędzy małżonkami, to wynikający z przepisów art. 23 i 27 k.r.o. obowiązek wzajemnej pomocy małżonków,

w tym obowiązek łożenia na utrzymanie współmałżonka, uzasadnia uwzględnienie tych przepisów przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, obok przepisów art. 128 i 129 k.r.o. jako, że są to powinności o cechach obowiązku alimentacyjnego. Natomiast

z treści art. 130 k.r.o. według reguły a maiori ad minus wynika, iż obowiązek alimentacyjny jednego z małżonków względem drugiego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych małżonka wymagającego opieki.

Odnośnie do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy Kolegium stanęło na stanowisku, że przepis ten powinien być rozumiany w ten sposób, iż normuje przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 tego artykułu, niebędącą "sprawnym" małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy

z 24.07.2019 r., sygn. akt II SA/Bd 403/19). Inne rozumienie tego przepisu byłoby nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy. Niweczyłoby bowiem możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo, że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 39/18).

Na gruncie więc omawianego przepisu, w ocenie Kolegium pozostawanie K. L. w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jego żonie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Brak legitymowania się przez zainteresowaną orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności także nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W przedstawionych okolicznościach, stanowisko Organu I instancji odnośnie stosowania art. 17 ust 5 pkt 2 lit a ustawy, nie uzasadniało więc decyzji odmownej.

Kolegium przyznało jednak, że nie może wydać reformatoryjnego rozstrzygnięcia, a decyzja odmowna jest zasadna, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy

o świadczeniach rodzinnych, bowiem akta rozpoznawanej sprawy świadczą o tym, że Skarżąca, na mocy decyzji z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem - K. L.. W związku z warunkowym oświadczeniem skarżącej z dnia [...] maja 2021 r. o uchylenie ww. decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, Wójt Gminy L. - decyzją z [...] maja 2021 r., [...], działając w oparciu

o art. 155 Kpa - odmówił Skarżącej uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie,

a zatem na dzień orzekania przez Kolegium, decyzja ta pozostawała ostateczna. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Kolegium podkreśliło, iż strona miała prawo wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, toczyło się postępowanie w sprawie uchylenia decyzji ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją o odmowie uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W skardze do Sądu M. L. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zarzucając:

. błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalenie i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r., poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

. niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy

o świadczeniach rodzinnych i przez to, nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem skarżącej, organ pominął przy rozstrzyganiu sprawy regułę wynikającą

z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie, skarżącej przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Skarżąca wskazała, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich.

Ponadto skarżącą wskazała, że zgodnie z orzecznictwem nie można zaakceptować literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującej odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez nią prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji

i przestrzegania zasady z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Oczywistym zatem w ocenie skarżącej jest, że korzysta z tej formy pomocy (specjalny zasiłek opiekuńczy), bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami.

Skarżąca zauważyła, że z treści oświadczenia złożonego przez nią wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Jednakże Organ nie wziął powyższego pod uwagę dokonując przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ponadto prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie można

w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że "przymuszenie" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane – jest w ocenie skarżącej sytuacją nieodwracalną tylko

i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów (zob. wyroki

w sprawach o sygn. akt: II SA/Bk 139/17, II SA/Łd 422/16 z dnia 23 sierpnia 2016 r.).

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań

i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2021 r., o odmowie przyznania M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem - K. L., wobec istnienia negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca jako osoba sprawująca opiekę, w rozpatrywanym okresie posiadała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca, na mocy decyzji z dnia [...] października 2020r., znak: [...] jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego

z tytułu opieki nad mężem K. L.. W związku z warunkowym oświadczeniem skarżącej z [...] maja 2021 r. o uchylenie ww. decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, Wójt Gminy L. decyzją z [...] maja 2021 r.,znakGOPS.SR.5247.11.2021, działając w oparciu o art. 155 Kpa, odmówił uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie, zatem na dzień orzekania przez Kolegium w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, decyzja z dnia [...] października 2020 r. ustalająca uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem K. L., pozostawała ostateczna, dlatego też niemożliwym było równoczesne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i ten zasiłek pobierała.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać

z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym ich brzmienie jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonego decyzją, która nie została wcześniej uchylona. Dopiero uchylenie, zmiana lub wygaśnięcie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio przyznanego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku - wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, rezygnacja nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie, zmianę lub wygaśnięcie wcześniejszej decyzji. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA

w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza też uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA), w którym NSA rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować."

Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Przy czym rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania wcześniejszego świadczenia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie w związku z warunkowym oświadczeniem skarżącej z dnia [...] maja 2021 r. o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, Wójt Gminy L. decyzją z [...] maja 2021 r., [...], działając w oparciu o art. 155 Kpa, odmówił uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W konsekwencji zaistniała przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Sąd oczywiście nie podziela stanowiska organu I instancji, co do dwóch pozostałych przyczyn odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z uwagi na to, że stanowisko to zostało zanegowane przez Kolegium wydaje, że kwestia ta nie wymaga dalszych wyjaśnień.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.