Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3093/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 55, art. 59, art. 99, art. 133, art. 134a
journal: Dz.U. 2017 poz 1430
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Maciej Kobak protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1657/19 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. w R. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 3 czerwca 2019 r., nr 153/2019 w przedmiocie wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy z tytułu powołania do pełnienia służby przygotowawczej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E sp. z o.o. w R. na rzecz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1657/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę E. Sp. z o.o. z

siedzibą w R. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego odprawy z tytułu powołania

pracownika do służby przygotowawczej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca spółka zwróciła się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z wnioskiem o wypłatę świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi P.D. z tytułu powołania do służby przygotowawczej na podstawie art. 134a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. organ I instancji odmówił wypłaty przedmiotowego świadczenia wskazując, że ww. przepis daje uprawnienie

do żądania wypłaty jedynie dla pracodawców zatrudniających pracowników będących żołnierzami rezerwy posiadającymi nadany przydział kryzysowy lub będących żołnierzami obrony terytorialnej, za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie przez tego żołnierza. Natomiast w ust. 2 tego przepisu określono, że świadczenie pieniężne obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów poniesionych przez

pracodawcę z tytułu zatrudnienia na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi u tego pracodawcy a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125 ww. ustawy. W związku z powyższym rekompensata kosztów wypłaconej odprawy przysługuje tylko w przypadku, gdy wypłacono ją żołnierzowi rezerwy. Pracownik skarżącej spółki nie miał w dniu powołania do służby przygotowawczej statusu żołnierza rezerwy, więc skarżącej nie przysługuje rekompensata.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art.

7a § 1 k.p.a., art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 45, art. 107 § 3 i art. 109 § 1 k.p.a., art. 134a ust. 1 w zw. z art. 99 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w zw.

z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy. W ocenie skarżącej spółki organ dokonał błędnej wykładni art.

134a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP stwierdzając, że warunkiem wypłacenia świadczenia rekompensującego było posiadanie statusu żołnierza

rezerwy przez pracownika spółki już w dniu rozpoczęcia służby przygotowawczej. Istotne jest natomiast, aby pracownik w ogóle posiadał status żołnierza rezerwy. Podkreślono również, że data złożenia przysięgi przez żołnierza rezerwy określana jest przez organy wojskowe zgodnie z ustawą o przysiędze wojskowej, a tym samym żołnierz nie ma wpływu na to z jaką datą określony zostanie jego status i nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych. Decyzji organu I

instancji zarzucono również wadliwość, bowiem organ błędnie oznaczył stronę postępowania i podał nieaktualny adres siedziby skarżącej, na który skierowana została decyzja.

Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] czerwca 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 29 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 28, art. 29, art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP umorzył postępowanie pierwszej instancji w niniejszej sprawie (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że podniesione przez skarżącą spółkę zarzuty dotyczące wadliwego oznaczenia strony i jej adresu oraz wadliwego doręczenia są zasadne. Decyzja powinna zostać doręczona do skarżącej spółki na podstawie art. 29 k.p.a., która zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych posiada osobowość prawną

i jest odrębnym bytem prawnym. Zarzut ten uzasadniał uchylenie wadliwej decyzji.

Odnosząc się natomiast merytorycznie do żądania, z którym wystąpiła skarżąca organ II instancji wskazał, że na podstawie art. 134a ustawy o

powszechnym obowiązku obrony RP świadczenie rekompensujące przysługuje pracodawcy zatrudniającego pracownika będącego żołnierzem rezerwy

posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej (...) za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. W związku z powyższym już na etapie wstępnego badania formalnego wniosku w celu ustalenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego należało uznać, że skarżąca spółka, zgodnie z art. 28 k.p.a., nie jest stroną postępowania, bowiem treść art. 134a ww. ustawy nie stanowi podstawy do otrzymania rekompensaty pieniężnej za ewentualnie wypłaconą odprawę przez pracodawcę, zatrudniającego pracownika powołanego do służby przygotowawczej. W związku z powyższym konieczne było umorzenie postępowania w niniejszej sprawie.

Skargą z 18 czerwca 2019 r. spółka zaskarżyła decyzję organu II instancji żądając stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie jej uchylenia i zobowiązania

organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji o przyznaniu pracodawcy świadczenia pieniężnego oraz zasądzenia zwrotu kosztów

postępowania na rzecz skarżącej. Zasadniczym zarzutem skargi było naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ w ocenie skarżącej organ II instancji wydał rozstrzygnięcie, na innej podstawie prawnej opierając się na innej przyczynie materialnoprawnej odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego niż

ta wskazana w decyzji organu I instancji. Pozostałe zarzuty skargi odnosiły się natomiast do bezpodstawnego odmówienia skarżącej statusu strony postępowania oraz niezasadnego uznania, że pracodawca zatrudniający pracownika powołanego

do służby przygotowawczej, nie będącego żołnierzem rezerwy, nie jest uprawniony

do żądania rekompensaty kosztów wypłaconej odprawy, co doprowadziło do umorzenia postępowania w sprawie. Skarżąca stwierdziła również, że doszło do naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a., bowiem organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz należytego zbadania stanu faktycznego.

Wyrokiem z 28 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast zgodnie z art. 61a k.p.a. w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn jest niedopuszczalne konieczne jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Stroną jest natomiast zgodnie z art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przed rozpoznaniem odwołania niezbędne jest zatem zbadanie czy podmiot wnoszący ten środek zaskarżenia dysponuje legitymacją procesową. Sąd pierwszej instancji zgodził się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, bowiem w jego ocenie art. 134a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP przyznaje możliwość wystąpienia z żądaniem rekompensaty świadczenia jedynie pracodawcy zatrudniającemu żołnierza rezerwy posiadającego nadany przydział kryzysowy za okres odbywania ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej. Z akt sprawy wynika natomiast, że pracownik skarżącej nie wypełnia definicji pojęcia "żołnierz rezerwy" określonej w art. 99 ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. W związku z powyższym organ II instancji zobligowany był do umorzenia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania i przeprowadzenia rozprawy.

Wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 134a ust. 1, 5, 7 oraz art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezasadne uznanie, iż pracodawcy zatrudniającemu pracownika powołanego do służby przygotowawczej, nie będącego żołnierzem rezerwy nie przysługuje rekompensata kosztów odprawy, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu naruszającej zasadę równego traktowania wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i bezzasadne oddalenie skargi podczas gdy pracodawcy zatrudniającemu tak żołnierza rezerwy jak i osobę powołaną do służby przygotowawczej obowiązanego do wypłaty tożsamej odprawy liczonej jak za ekwiwalent za urlop w wymiarze 2-ch tygodni winny

przynależeć te same możliwości uzyskania rekompensaty poniesionych kosztów związanych z powołaniem pracownika do służby wojskowej bez względu na to jaki ta służba ma charakter;

2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art.

28 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż sprawa wszczęta na skutek skargi pracodawcy podlegała umorzeniu jako bezprzedmiotowa w związku z odmową przyznania skarżącemu statusu strony w postępowaniu.

W ocenie skarżącej kasacyjnie spółki stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku jest błędne i wewnętrznie sprzeczne. Nie sposób bowiem

uznać, że skoro z art. 133 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wynika, że osobom powołanym do służby przygotowawczej przysługują te same uprawnienia określone w art. 118-132, co żołnierzom powołanym do zasadniczej służby

wojskowej, to pracodawca zatrudniający osobę powołaną do pełnienia służby przygotowawczej nie jest obowiązany do wypłaty odprawy określonej w art. 125 ww. ustawy i nie ma prawa żądać wypłaty rekompensaty za wypłaconą odprawę na podstawie art. 134a ww. ustawy. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca spółka powołała stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy w sprawie odprawy dla pracownika powołanego do służby przygotowawczej GPP-459-4560-11-1/11PE/RP oraz publikację w Miesięczniku Państwowej Inspekcji Pracy nr 3 (421) z 2018 r.

Odnosząc się do statusu strony skarżącej uznano, że jego źródło wynika z art. 134a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Co więcej w opinii skarżącej nawet gdyby uznać, że w niniejszej sprawie świadczenie faktycznie nie przysługiwało skarżącej, to i tak należałoby wydać decyzję o odmowie przyznania świadczenia, a

nie o umorzeniu postępowania administracyjnego, jak uznał Sąd pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zasadniczy zarzut w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy na podstawie art. 134a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polski (Dz. U. z 2017 r. poz. 1430) dalej jako ustawa o obowiązku obrony RP, dopuszczalne jest przyznanie świadczenia w postaci rekompensaty odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ustawy o obronie pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem pełniącym służbę przygotowawczą. Do oceny tego zagadnienia konieczne jest przytoczenie zasadniczych definicji występujących w ustawie o obowiązku obrony RP dotyczących pojęć służby wojskowej, żołnierza w czynnie służbie wojskowej, żołnierza rezerwy, przydziału kryzysowego, służby przygotowawczej, terytorialnej służby wojskowej, pełnienia wojskowej służby terytorialnej rotacyjnie.

W przepisie art. 55 ustawy o obowiązku obrony RP ustawodawca określił, że obowiązek służby wojskowej polega na 1) odbywaniu ćwiczeń wojskowych (przez żołnierzy rezerwy, osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, ochotników, którzy zgłoszą się do ich odbycia i nie podlegają obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej), 2) pełnieniu służby przygotowawczej (przez osoby przeniesione do rezerwy, w tym żołnierzy rezerwy, którzy dotychczas nie odbywali czynnej służby wojskowej, ochotników, którzy zgłoszą się do jej odbycia i nie podlegają obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej), 2a) pełnieniu terytorialnej służby wojskowej przez żołnierzy, 3) pełnieniu okresowej służby wojskowej przez żołnierzy rezerwy. Katalog ten ma charakter zamknięty i wyczerpuje wszystkie możliwości w jakich służba wojskowa może być pełniona.

Natomiast przez żołnierza w czynnej służbie wojskowej, zgodnie z art. 59 ww. ustawy, rozumieć należy osobę, która odbywa lub pełni: 1) zasadniczą służbę wojskową, 2) przeszkolenie wojskowe, 3) terytorialną służbę wojskową, 4) ćwiczenia wojskowe, 5) służbę przygotowawczą, 6) okresową służbę wojskową, 7) służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

W przepisach od 98a do 98h ustawy o obowiązku obrony RP zamieszczona została regulacja odnosząca się stricte do służby przygotowawczej. Z przepisów tych wynika, że służba przygotowawcza ma charakter ochotniczy i każdorazowo wymaga zgody powołanej osoby na jej pełnienie (art. 98a ust. 1), a stosunek służbowy służby przygotowawczej powstaje w drodze powołania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (art. 98a ust. 3). Kształcenie w ramach służby przygotowawczej odbywa się w szkołach wojskowych i ośrodkach szkoleniowych, ewentualnie w jednostkach wojskowych, i służba ta kończy się egzaminem (art. 98b ust. 1 i 5). W przypadku żołnierza, który wcześniej nie pełnił czynnej służby wojskowej, w tym zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej, z dniem zwolnienia ze służby przygotowawczej, decyzją komendanta szkoły wojskowej, ośrodka szkolenia albo jednostki wojskowej, komendant ten przenosi żołnierza do rezerwy (art. 98e ust. 1 i

3).

Żołnierzem rezerwy na podstawie art. 99 ustawy o obowiązku obrony RP jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej. Przepis art. 59b ust. 1 ww. ustawy pozwala

na nadanie żołnierzowi rezerwy, który ochotniczo zgłosił się do wykonywania obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych, przydziału kryzysowego. Natomiast zgodnie z ust. 2 warunkiem takiego nadania jest uprzednie zawarcie między żołnierzem rezerwy, a dowódcą jednostki wojskowej kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych. Formalne nadanie przydziału kryzysowego następuje w formie karty przydziału kryzysowego stanowiącej decyzję administracyjną wydawaną przez komendanta uzupełnień w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej (art. 99a ust. 4).

Obowiązek służby wojskowej dla żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej, a dla osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych (art. 100 ust. 1).

Na ćwiczenia wojskowe mogą zostać natomiast powołani jedynie: 1) żołnierze rezerwy posiadający nadane przydziały kryzysowe, 2) żołnierze rezerwy, na ich wniosek lub za ich zgodą , w drodze ochotniczego zgłoszenia się na te ćwiczenia, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, 3) osoby przeniesione do rezerwy niebędące żołnierzami rezerwy, które ochotniczo zgłosiły się do odbycia ćwiczeń wojskowych, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych (art. 100 ust.2).

Przepis art. 108 ust. 1 określa natomiast, że okresową służbę wojskową pełni się w przypadkach uzasadnionych potrzebami obrony państwa, potrzebami Sił Zbrojnych lub zarządzania kryzysowego, zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji

ich skutków, działań antyterrorystycznych, ochrony mienia, akcji poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwiania, a także wykonywania zadań przez Siły Zbrojne poza granicami państwa.

Pełnienie terytorialnej służby wojskowej określone zostało natomiast w przepisach od 98i do 98z ustawy o obowiązku obrony RP i z przepisów tych wynika, że terytorialną służbę wojskową mogą pełnić, na ich wniosek lub za ich zgodą, osoby posiadające uregulowany stosunek do służby wojskowej, a także inne osoby niepodlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej lub

przeszkolenia wojskowego, a w przypadku wprowadzenia obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej lub przeszkolenia wojskowego - także osoby podlegające temu obowiązkowi. Stosunek ten powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia i może trwać od roku do lat 6 (art. 98j ust. 1 i

98k ust. 1).

Na podstawie wyżej przytoczonych przepisów i materiału znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy można zatem określić, że pracownik skarżącej spółki powołany został do pełnienia służby przygotowawczej 9 sierpnia 2018 r. (na podstawie karty powołania seria P nr [...]), a tym samym z momentem powołania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy o obowiązku obrony RP stał się żołnierzem w czynnej służbie wojskowej. Zakończenie służby przygotowawczej nastąpiło 21 grudnia 2018 r. i jako że pracownik skarżącej nie pełnił wcześniej służby wojskowej, został dopiero z tą datą przeniesiony do rezerwy i uzyskał tytuł żołnierza rezerwy.

Odnosząc powyższe do treści artykułu 134a ustawy o obowiązku obrony RP wskazać należy, że zgodnie z literalną dyspozycją powyższego przepisu o rekompensatę kosztów wystąpić może jedynie pracodawca zatrudniający pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem obrony terytorialnej za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza.

W okresie odbywania służby przygotowawczej przez pracownika skarżącej, czyli okresu za który spółka domaga się rekompensaty, nie był on żołnierzem

rezerwy, bowiem tytuł ten uzyskał dopiero z datą przeniesienia do rezerwy. Co więcej należy również podkreślić, że brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że między pracownikiem spółki a dowódcą jednostki wojskowej zawarty został kontrakt na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych oraz w następstwie kontraktu, że przydział taki został formalnie pracownikowi spółki nadany przez wojskowego komendanta uzupełnień. Na marginesie trzeba także zaznaczyć, że rekompensata kosztów pracodawcy przysługuje za czas odbywania ćwiczeń lub pełnienia okresowej służby wojskowej, które to możliwe jest tylko dla żołnierza rezerwy, natomiast pracownik skarżącej w okresie pełnienia służby przygotowawczej kształcił się w Centrum Szkolenia Logistyki Grudziądz. Nie sposób zatem zakwalifikować pracownika skarżącej jako żołnierza rezerwy z nadanym przydziałem kryzysowym odbywającego ćwiczenia wojskowe bądź pełniącego okresową służbę wojskową.

Pracownik skarżącej nie posiadał również statusu żołnierza obrony

terytorialnej, bowiem brak jest w tym zakresie dokumentów potwierdzających powołanie do służby obrony terytorialnej zgodnie z art. 98j ust. 1 ustawy o obowiązku obrony RP. Literalnie zatem skarżąca spółka nie była objęta regulacją art. 134a ustawy o obowiązku obrony RP.

Skarżąca stanowisko o zbyt wąskiej interpretacji art. 134a ustawy o obowiązku obrony RP uzasadnia również powołując się na orzeczenie WSA w Warszawie z 22 stycznia 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 579/18, w którym przesądzona została kwestia czy pracodawcy zatrudniającemu żołnierza obrony terytorialnej, za okres pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej, przysługuje świadczenie obejmujące zwrot wypłaconej odprawy. Wyjaśnić jednak należy, że wątpliwość w tej sprawie powstała w związku z tym, iż w ust. 2 art. 134a ustawy o obowiązku obrony RP zakres podmiotów uprawnionych do żądania świadczenia rekompensującego (m.in. wypłaconą

odprawę) został literalnie ograniczony tylko do pracodawcy zatrudniającego żołnierza rezerwy. Sąd w tym zakresie uznał, że "w art. 134a ust. 1 tej samej ustawy wyrażono zasadę wypłacania tzw. świadczenia na rzecz pracodawcy, który poniósł określone ciężary, związane z powołaniem do służby wojskowej zatrudnionych przezeń osób. Dotyczy to jednoznacznie zarówno żołnierzy rezerwy jak i żołnierzy obrony terytorialnej. Obejmuje m.in. przypadek pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej. W

tym kontekście musi być więc odczytywany ust. 2 danej regulacji. Wskazano tam, czym jest ustanowione ust. 1 świadczenie (rekompensatą kosztów), oraz jakie składniki obejmuje - w tym przez wymienienie, które wydatki pracodawcy nie są rekompensowane. Wskazano tam jednoznacznie, że należne pracodawcy świadczenie obejmuje także zwrot kosztów wypłaconej żołnierzowi odprawy.

Zasadnie zauważa organ, że - we wskazanej jednostce redakcyjnej - użyto jedynie pojęcia żołnierz rezerwy, zresztą dwukrotnie. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wskazany przepis (ust. 2) określa reguły wypłaty świadczenia, które - z mocy ust. 1 - jest należne także pracodawcy, zatrudniającemu żołnierza obrony terytorialnej, odbywającego terytorialną służbę wojskową". Rozstrzygnięcie to dotyczyło zatem

tylko interpretacji rozszerzającej zakres podmiotowy ust. 2 przepisu art. 134a ustawy względem ust. 1, tak aby ta jednostka redakcyjna ustawy stanowiła spójną całość. Z rozstrzygnięcia tego nie można natomiast wywieść wniosków, że celem ustawodawcy było rekompensowanie wszelkich nakładów pracodawców

ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony. Nie sposób również uznać za tożsame sytuację powołania do pełnienia służby przygotowawczej z powołaniem do ćwiczeń wojskowych lub wojskowej służby okresowej żołnierza rezerwy albo do terytorialnej służby rotacyjnej żołnierza obrony terytorialnej. Zakres obowiązków jest bowiem diametralnie różny, co ma wpływ również na zapewnione uprawnienia dla pracodawców zatrudniających takie podmioty. Zarzut w tym zakresie okazał się zatem chybiony.

W kwestii legitymacji materialnej skarżącej spółki do wystąpienia z żądaniem na podstawie art. 134a ustawy o obowiązku obrony RP zgodnie z powyższymi rozważaniami należy stwierdzić, że skarżąca nie była w gronie podmiotów uprawnionych. Przepis art. 28 k.p.a. wskazuje, że stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "[p]ojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z

konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes prawny w

postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym" (wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83 przywołany w najnowszej uchwale NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OPS 1/23 dotyczącej legitymacji strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.). W wyniku przeprowadzenia autorytatywnej konkretyzacji normy wynikającej z art. 134a ustawy o obowiązku obrony RP nie można uznać, że nastąpiło jakiekolwiek przyznanie lub ograniczenie uprawnienia lub nałożenie lub zwolnienie z obowiązku skarżącej. Oznacza to zatem, że spółka skarżąca w niniejszej sprawie powinna już w postępowaniu administracyjnym zostać uznaną za nieposiadającą interesu prawnego, a tym samym przymiotu strony postępowania.

Tym samym zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że organ II instancji rozpatrując odwołanie od decyzji o odmowie wypłaty świadczenia był zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w I instancji jako

wszczętego przez podmiot nieposiadający statusu strony.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.