Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 450/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 art. 2,3,3a
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Dominik Dymitruk, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 2023 r. nr 2266/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 14 lipca 2023 r. nr 470000/71/2022/2023/RED-148-S/PP Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (dalej: organ, ZUS, Zakład) określił wysokość zobowiązań zmarłego płatnika M. W. na łączną kwotę [...] zł oraz orzekł, że J. W. (dalej: skarżąca, strona), jako spadkobierczyni zmarłego M. W., odpowiada za nieopłacone należności z tytułu składek do wysokości stanu czynnego spadku.

W dniu 1 sierpnia 2023 r. (data wpływu) strona złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu ww. składek, motywując go trudną sytuacją materialną.

Decyzją z 5 października 2023 r. Zakład odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie należności składkowych za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Natomiast decyzją z 26 października 2023 r., nr 470000/71/570526/2023 organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem składek oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w części finansowanej przez ubezpieczonych

1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z 13 października 1988 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 – dalej:u.s.u.s.), w łącznej kwocie 29345,99 zł,

2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społecznej (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie0 należności osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 24459,93 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie upłynął termin, w którym z godnie z art. 24 u.s.u.s. należności mogą być dochodzone. Powołując się na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zakład stwierdził, że nie została w przypadku trony spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, warunkująca umorzenie należności składkowych na podstawie tego przepisu. Wskazał, że ze względu na to, że strona jest spadkobierczynią zmarłego płatnika składek, przesłanki, o których mowa w pkt 2, 4 ,4b i 4c art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie zachodzą w stosunku do jej zadłużenia. Zadłużenie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 2 ppkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. W przypadku strony nie zaistniały też okoliczności z art. 28 ust. 2 pkt 3, 5 lub 6.

W dalszej kolejności organ przytoczył treść §3 rozporządzenia. Uznał, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka , której mowa w pkt 2 tj. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej. Pomimo , że przedstawiła strona zaświadczenie lekarskie na poparcie twierdzeń o kłopotach zdrowotnych, to z uwagi na źródło dochodu, jakim jest świadczenie emerytalne nie można uznać, że choroba pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu (przesłanka z pkt 3 rozporządzenia).

Odnosząc się natomiast do opisanej przez stronę sytuacji finansowej strony Zakład uznał, że w jej przypadku konieczność spłaty zadłużenia z tytułu składek nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ( przesłanka z pkt 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia). Dochód miesięczny netto skarżącej z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego to 1191,04 zł, z czego po potrąceniach egzekucyjnych dokonywanych przez komornika sądowego pozostaje 1125,26 zł. Zł, co oznacza, że nie zachodzi obawa zagrożenia egzystencji. Ograniczenia potrąceń, jakie mogą być dokonywane z powyższej kwoty zgodnie z art. 140 w związku z art. 139 ustawy z 17 grudnia 1988 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powodują, że świadczenie nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz do kwoty zapewniającej minimum socjalne, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne. Zaznaczył organ, że deklarowane przez stronę koszty z tytułu ponoszonych opłat stałych w kwocie 550 zł oraz związane z leczeniem (150 zł) nie mają charakteru nadzwyczajnego , strona nie zalega z płatnościami, nie wykazała też, że nie jest w stanie zrealizować recept lub skorzystać z koniecznych badań lekarskich. Odnosząc się do argumentów strony, że ma zadłużenie komornicze, spłaca kredyty w dwóch bankach, a nieruchomość (we wniosku zadeklarowała dom o pow. [...] m² w S.) jest obciążona hipoteką, Zakład stwierdził, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym, jakim jest zapłata składek na ubezpieczenie. Poza wskazanymi zadłużeniami strona wykazała jedynie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, które uiszcza w ratach po 294,00 zł. Reasumując ZUS uznał, że strona nie wykazała, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności składkowych i że znajduje się stanie trwałego ubóstwa. Końcowo organ podkreślił solidarny charakter ubezpieczeń społecznych i wskazał, że na Zakładzie ciąży obowiązek rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem ograniczania negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygnięcia, zaś akceptowanie stanu , w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych podatników oraz narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie ww. decyzji ZUS w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez błędne uznania, że skarżąca nie wykazała spełnienia warunków do przyznania ulgi. Podkreśliła, że jest osobą schorowaną, niebędąca w stanie osiągać wyższych dochodów, spłacającą liczne zobowiązania, a jej sytuację można określić jako trwałe ubóstwo.

Odpowiadając na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1361 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje uwzględnienie.

Instytucja umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych dokonywana w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie opera się o zasadę uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, kompetencja do umorzenia zaległości przysługuje organowi. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać cele leżące u podstaw akceptowalnych warunków umorzenia należności z tytułu składek.

Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest wobec tego do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r" II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma też obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania i interes społeczny. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska - które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Skoro swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Podkreślenia wymaga tym niemniej, że samo postępowanie w sprawie umorzenia należności ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności jest bowiem organ zobowiązany ocenić, czy zachodzą ustawowe przesłanki zastosowania ulgi. Co istotne, w tym zakresie nie noże być mowy o uznaniu administracyjnym. Spełnienie lub brak spełnienia przesłanek umorzenia organ musi ocenić stosując zasady dotyczące postepowania dowodowego (z uwzględnieniem tego, że jest to postepowanie wnioskowe, a zatem ciężar udowodnienia powoływanych okoliczności spoczywa na stronie) oraz swobodnej oceny dowodów. Jeżeli w wyniku prawidłowo przeprowadzonej procedury oraz dokonanej wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego Zakład dojdzie do wniosku, że przesłanki umorzenia nie zostały spełnione, ma obowiązek odmówić umorzenia należności. Dopiero stwierdzenie, że sytuacja strony uprawnia do zastosowania instytucji umorzenia należności składkowych, upoważnia organ do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego. To na tym etapie może on – ile należycie to uzasadni – dokonać wyważenia interesu publicznego oraz interesu indywidualnego strony oraz wziąć pod uwagę powszechnie chronione wartości lub celowość przyznania ulgi i podjąć decyzję o odmowie przyznania ulgi lub o jej udzieleniu.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zachodzi to, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W rozpoznawanej sprawie nie była kwestią sporną pomiędzy strona a organem ocena przesłanek umorzenia zawartych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyjaśnił powody, dla których wymienione w tym przepisie przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności nie znajdowały zastosowania w przypadku skarżącej. Ocenę organu w tym zakresie Sąd w całości akceptuje i podziela.

Natomiast artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje ZUS możność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu Sąd zauważa, że organ z jednej strony stwierdza w zaskarżonej decyzji, że nie zaistniały przesłanki określone w § 3 rozporządzenia (str. 10 decyzji), z drugiej argumentuje, że ulga nie może zostać zastosowana zestawiając interes skarżącej z zadaniami ZUS oraz interesem publicznym (str. 10 i 11) – a więc odwołując się do kategorii nie mających odzwierciedlenia w przepisach rozporządzenia, ale mogących mieć znaczenia przy podejmowaniu decy6zji na zasadzie uznania administracyjnego. Uznaniowa ocena dopuszczalności zastosowania ulgi stoi natomiast – co wyjaśniono powyżej – w sprzeczności ze stwierdzeniem, że nie zachodzą przesłanki zastosowania ulgi wskazane w rozporządzeniu. Nie jest tym samym jasne, czy organ działał w sprawie w ramach uznania administracyjnego, czy tez uznał, że w ogóle nie było podstaw do rozważenia możliwości zastosowania ulgi w ramach przysługujących mu uprawnień.

Przechodząc do samej oceny spełnienia przesłanek z rozporządzenia Sąd stwierdza, że stanowisko organu co do zaistnienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 nie budzi zastrzeżeń Sądu. Odmiennie natomiast Sąd ocenił zawartą w skarżonej decyzji ocenę przesłanki z pkt 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przede wszystkim zauważyć należy, że w tym zakresie Zakład z jednej strony odnosi się do kryterium minimum socjalnego, twierdząc, że jego zachowanie pozostaje zapewnione, z drugiej - argumentuje, że dokonywane ze świadczenia emerytalnego skarżącej wysokość potrąceń nie stwarza zagrożenia egzystencji. Tymczasem pojęć tych nie można, zdaniem Sądu utożsamiać, ani zamiennie stosować jako kryterium odzwierciedlające poziom "zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych", o którym mowa w powołanym przepisie. ZUS w swojej decyzji, używając naprzemiennie argumentów odnoszących się do zagrożenia egzystencji i zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych nie wyjaśnia tymczasem jak sam rozumie te pojęcia, czym się różnią i dlaczego można je uznać za wyznacznik potrzeb życiowych , o których mowa w stosowanym przepisie. Nade wszystko nie odnosi się do żadnych konkretnych kwot definiujących te kryteria. Tymczasem tzw. minimum socjalne to statystyczna wartość, która teoretycznie powinna zabezpieczać wydatki na żywność, odzież, ochronę zdrowia, mieszkanie, edukację, kulturę, regenerację i rekreację, łączność i pozostałe wydatki. Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. W III kwartale 2023 r. wynosiło ono dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego 1696,66 zł – a więc znacząco więcej, niż ustalona kwota dochodu otrzymywanego przez skarżącą (1191,04 zł bez uwzględniania dokonywanych potrąceń komorniczych). Jednocześnie, pomimo, że skarżąca posiada dochód na poziomie niższym, niż przewiduje to ww. minimum socjalne, organ nie uzasadnił, czy tak ustalona sytuacja finansowa nie będzie mogła być uznana za "zbyt ciężką", w rozumieniu przytoczonego przepisu rozporządzenia, w szczególności mając na uwadze podnoszony przez skarżącą stan zdrowia, który wskazuje raczej na brak perspektyw szybkiej poprawy. Z kolei tzw. minimum egzystencji (które przykładowo w 2023 r. dla gospodarstwa 1-osobowego wynosiło nieco ponad 854 zł miesięcznie), określane także jako tzw. minimum biologiczne, wyznacza poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia i rozwoju psychofizycznego człowieka i jest uznawane za dolną granicę obszaru ubóstwa. Oznacza to, że zaspakajanie potrzeb na tym poziomie i zakresie rzeczowym umożliwia jedynie przeżycie. Zarazem powołanie się zatem jedynie na ograniczenie egzekucji z dochodów skarżącej bez podania wartości chronionych zasobów majątkowych strony oraz uzasadnienia odniesienia powyższego progu do przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia dodatkowo czyni niejasnym, co według organu wyznacza chroniony tym przepisem poziom zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z kolei w kwestii przytoczonych przez organ argumentów właściwych dla oceny w ramach uznania administracyjnego, tj. odwołujących się do roli środków gromadzonych zasobach funduszu ubezpieczeń społecznych, równego traktowania płatników składek oraz stanowiska, że skarżąca nie znajduje się w "trwałym ubóstwie" Sąd zauważa, że – wbrew temu, co wydaje się sugerować argumentacja organu – zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań nie powinno być utożsamiane z "akceptacją sytuacji, w której dopuszcza się do niewywiązywania się z obowiązków opłacania składek". Ulga jest z natury rzeczy instytucją wyjątkową i stanowiącą wyłom w zasadzie równego traktowania, jednak jej stosowanie nie jest wyrazem akceptacji stanu niewywiązywania się ze zobowiązań publicznoprawnych, ale właśnie uwzględnienia szczególnych okoliczności, które może wyjątkowo dawać możliwość ochrony dóbr ocenionych jako nadrzędne w stosunku do zasady równości. W rozpoznawanej sprawie zresztą można zauważyć, że skarżąca nie dopuściła się tego rodzaju uchybienia, bowiem odpowiada za cudzy dług jako osoba trzecia. Zaś oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. należy także mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (tak wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14, opubl. CBOSA). Organ w niniejszej sprawie, jeśli stosuje uznanie administracyjne, powinien nalezycie rozważyć czy sytuacja, którą może spowodować egzekucja zaległych składek, nie będzie dla skarżącej zbyt ciężka i odnieść się do realnych konsekwencji egzekucji tych należności. Takiej oceny organ powinien, zdaniem Sądu dokonać mając na uwadze, że prawa każdego obywatela m.in. do ochrony pracy, ochrony zdrowia, rodziny i.t.p. są objęte gwarancjami konstytucyjnymi, a zatem przesłanki stosowania ulg w zapłacie należności publicznoprawnych winny być zazwyczaj interpretowane przez pryzmat możliwości realizacji tych gwarancji.

W świetle powyższego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 pkt 1 powołanego rozporządzenia), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek ZUS powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, publ. LEX nr 399183 oraz CBOSA).

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości i uwzględnić wskazane zalecenia.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku