Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 643/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 czerwca 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (zwany dalej "Burmistrzem") z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...], którą ten drugi organ odmówił odwołującej się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką O. B. za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r., natomiast przyznał świadczenie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r.

W związku z faktem, iż przedmiotem sporu są przesłanki przyznania J. B. świadczenia pielęgnacyjnego za sprecyzowany okres (od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r.), a nie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jako takiego, Sąd w dalszej części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia skoncentruje uwagę właśnie na istotnych z tego punktu widzenia okolicznościach.

Wnioskiem datowanym na 18 listopada 2020 r. J. B. wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką O. B.. Na podstawie załącznika do wniosku można było ustalić, że wnioskodawczyni uprawniona jest do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia 11 stycznia 2021 r., [...] Burmistrz odmówił J. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma prawo między innymi prawo do renty.

Na skutek odwołania J. B. decyzją z dnia 23 lutego 2021 r., [...] Kolegium uchyliło powyższą decyzję, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 8 marca 2021 r., [...] Burmistrz – powołując się na wskazania Kolegium – wyjaśniło J. B., że istnieje możliwość przyznania jej świadczenia, po tym jak zainteresowana wystąpi o "zawieszenie prawa do emerytury" na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm., dalej "u.e.r.FUS"). Jednocześnie organ zwrócił się do wnioskodawczyni o udokumentowanie zatrudnienia lub braku jego podejmowania, w celu stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W piśmie z dnia 17 marca 2021 r. J. B. zwróciła się o doprecyzowanie wezwania. Zaznaczyła, że w pierwotnym wniosku sprecyzowała żądanie oraz udokumentowała fakt posiadania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazała, że możliwe byłoby przyznanie jej świadczenie pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością renty a tego świadczenia.

W piśmie z dnia 24 marca 2021 r., [...] Burmistrz przedstawił J. B. szersze wyjaśnienia wskazując między innymi na powody, dla których należy zastosować rozwiązanie przewidujące rezygnację przez stronę z emerytury/renty.

Przy piśmie z dnia 29 marca 2021 r. J. B. przesłała dokumenty obrazujące historię jej zatrudnienia, natomiast w piśmie złożonym później, choć datowanym na 23 marca 2021 r., wyjaśniła, że w okresie od 1 sierpnia 2020 r. (omyłkowo wskazano "2021 r." – uw. Sądu) nie podejmowała zatrudnienia z tytułu umowy o pracę, nie prowadziła działalności gospodarczej, ani działalności rolniczej w związku opieką nad niepełnosprawną córką O. . Wprawdzie J. B. w dniu 30 lipca 2020 r. zawarła umowę (zlecenie) od 3 sierpnia 2020 r. do 9 września 2020 r. z Biurem Obsługi Księgowej w T. (W. W. – uw. Sądu) i otrzymała tytułem zaliczki [...] zł, jednak zlecenia nie wykonała w związku z nagłą chorobą córki. Umowa została rozwiązana, a zaliczka zwrócona.

Przy piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r. J. B. przesłała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu renty na podstawie art. 103 u.e.r.FUS

Decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...] Burmistrz w punkcie I. odmówił J. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką O. B. za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r., natomiast w punkcie II. przyznał świadczenie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki z art. 17 u.ś.r., jednakże z uwagi na posiadane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, kolidujące z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie mogło być przyznane od miesiąca kwietnia 2021 r., to jest od dnia, kiedy prawo do renty zostało zawieszone.

Od punktu I. powyższej decyzji J. B. złożyła obszerne odwołanie. Zarzuciła w nim przede wszystkim naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w związku z jego zastosowaniem pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r., SK 2/17 (opublikowanego w Dz. U. 2019 r., poz. 1257, OTK-A 2019, nr 36 – uw. Sądu). Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w punkcie I. i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r., ewentualnie o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2021 r., [...] Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a.") – utrzymało decyzję Burmistrza "w całości". W uzasadnieniu przedstawiło stanowisko zbieżne ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podkreśliło, że w przypadku renty i świadczenia pielęgnacyjnego mamy do czynienia z kolizją. W przypadku jej zaistnienia co prawda możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale wymaga to – na co wskazuje orzecznictwo sądów – dokonania przez zainteresowaną osobę wyboru tylko jednego z świadczeń. W rezultacie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe, ale od momentu, gdy dojdzie do skutecznego zawieszenia prawa przysługującego na podstawie u.e.r.FUS (art. 134 w zw. z art. 103 ust. 3 u.e.r.FUS). Podsumowując wywód prawny Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. J. B. przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu jej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 kwietnia 2021 r. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło przysługiwać od 1 kwietnia 2021 r.

W skardze J. B. zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów ustawy i norm konstytucyjnych wyrażonych w art. 71 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz przyjęcie, że okoliczność pobierania przez nią świadczenia rentowego do 31 marca 2021 r. stanowi kryterium negatywne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i nie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres do 31 marca 2021 r. przynajmniej w części,

- art. 69 Konstytucji w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 z późn. zm.),

- art. 17 ust. 1 i 3 w zw. z ust. 3a i 3b oraz 5 u.ś.r., art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie sprawy, w szczególności z uwzględnieniem norm konstytucyjnych,

- art. 8 § 1 i 2 K.p.a. poprzez naruszenie zasady równości i potraktowanie skarżącej w sposób niweczący zaufanie do organów władzy publicznej,

- art. 9 K.p.a. poprzez nie poinformowanie skarżącej o przysługujących jej prawach i o konieczności podjęcia niezbędnych kroków skutkujących natychmiastowym złożeniem wniosku o zawieszenie świadczenia rentowego,

- oraz art. 15 K.p.a. poprzez nie rozpoznanie merytoryczne sprawy w drugiej instancji administracyjnej.

Wskazując na powyższe J. B. zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w zakresie w jakim odmówiono jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. Wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że decyzja Kolegium jest nieprawidłowa, jeśli chodzi o jej zakres, a konkretnie co do zwrotu "w całości", które pojawia się w jej sentencji. J. B. złożyła odwołanie tylko od punktu I. decyzji Burmistrza z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...], gdzie organ odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką O. B. za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. Skarżąca nie kwestionowała punktu II. decyzji, w którym organ pierwszej instancji przyznał jej świadczenie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r.

Kolegium, jak zdaje się wynikać z uzasadnienia jego rozstrzygnięcia, prowadziło postępowanie odwoławcze i przedstawiło rozważania zbieżne z zakresem odwołania, czyli w odniesieniu do odmownego punktu I. decyzji Burmistrza. W konsekwencji powinno było sentencję swego rozstrzygnięcia ograniczyć wyraźnie do części sprawy, która dotyczyła odmowy przyznania J. B. świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. Tymczasem w sentencji jednak pojawia się zwrot o utrzymaniu zaskarżonej decyzji "w całości", czyli co do punktu I., ale i co do punktu II., który nie był objęty odwołaniem.

Mając na uwadze powyższe Sąd dla porządku chciałby uwypuklić, że punkt II. decyzji Burmistrza z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...], w którym organ pierwszej instancji przyznał J. B. świadczenie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. należy traktować jako pozostające w obrocie prawnym rozstrzygniecie, od którego nie złożono odwołania (ostateczne).

Gdy chodzi natomiast o zasadność punktu I. decyzji Burmistrza z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...], w którym organ ten odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką O. B. za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r., wyjaśnić należy, co następuje.

Skarżąca w skardze przyjmuje określony kierunek rozumowania, w którym akcentuje, że świadczenie pielęgnacyjne powinno jej przysługiwać od 1 października 2020 r. (czyli jak należy rozumieć, gdyż tego w sprawie nie sprecyzowano, wedle art. 24 ust. 2a u.ś.r. "począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności" O. B.). Jej zdaniem gdy tylko złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinna być poinformowana przez organ o konieczności zawieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. J. B. w skardze przedstawia także pogląd, że w jej przypadku świadczenie pielęgnacyjne mogło być jej przyznane (od możliwie najwcześniejszej daty stosownie do u.ś.r. – zob. wspomniany art. 24 ust. 2a u.ś.r.) przynajmniej w części różnicy pomiędzy rentą a tym świadczeniem.

Zdaniem Sądu sprawę należy prawnie ocenić zupełnie inaczej, a przy tym w sposób najkorzystniejszy dla skarżącej.

Należy przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie wyjściowe: czy renta J. B. z tytułu częściowej niezdolności do pracy w ogóle mogła być potraktowana przez organy administracji jako przeszkoda do skutecznego ubiegania się przez nią o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką w sytuacji?

W niniejszej sprawie, co zostało zaznaczone na wstępie, najistotniejsza jest kwestia zasadności zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowiącego (podtrzymaną przez Kolegium) podstawę utrzymania odmownego rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I. decyzji Burmistrza. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone między innymi prawo do emerytury lub renty.

Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że przeszkodą dla przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zdaniem organu odwoławczego J. B. powinna była wybrać jedno ze świadczeń (świadczenie pielęgnacyjne) wnioskując o zawieszenie prawa do renty. W konsekwencji takiego rozumowania w ocenie organu odwoławczego świadczenia pielęgnacyjnego należało skarżącej odmówić za okres do daty skutecznego zawieszenia renty. Dopiero po tej dacie możliwe było jego przyznanie.

Sąd obecnie orzekający podziela w całości stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 28 kwietnia 2021 r., II SA/Po 758/20 oraz później także w wyroku z dnia 4 listopada 2021 r., II SA/Po 402/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w których rozważano opisane wyżej zagadnienie. Przedstawione tam trafne wywody zostaną w niniejszej sprawie wykorzystane.

Na wstępie Sąd zauważa, że w aktualnie obowiązujących przepisach (mowa o ich literalnym brzmieniu) brak jest regulacji – odnoszącej się do osób spełniających przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy – uzależniającej przyznanie im pierwszego świadczenia od skutecznej rezygnacji z renty. Brak jest również regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia.

Można w tym miejscu tylko zasygnalizować, że istnieje obecnie równocześnie znaczący dorobek judykatury dotyczący możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy opiekun posiada ustalone prawo do emerytury. Orzecznictwo to nie przystaje do okoliczności niniejszej sprawy, a organy w tej sprawie błędnie czyniły powołując się na nie. J. B. w okresie do końca marca 2021 r. nie legitymowała się prawem do emerytury, o którego ewentualnym przyszłym zawieszeniu można byłoby dyskutować w kontekście spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., ale prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Niniejsza sprawa, w odróżnieniu od innych dotyczących kolizji pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego i prawem do emerytury, wpisuje się wprost w kontekst prawny objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. , poz. 1257, OTK z 2019 r., seria A, poz. 36). W wyroku tym stwierdzono w punkcie I., że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok SK 2/17 opublikowany został Dzienniku Ustaw w dniu 8 lipca 2019 r. w związku z czym od dnia 9 stycznia 2020 r. – w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 – norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku SK 2/17 nie pozostawia w tym zakresie najmniejszych wątpliwości.

Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a skutkiem prawnym stwierdzenia niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP jest utrata mocy obowiązującej tego aktu. Z powszechnego charakteru wyroków Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i utraty mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), wynika, że możliwość rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem derogowanego przepisu odnosi się zasadniczo do wszystkich spraw, w których niekonstytucyjny przepis był podstawą orzeczenia o prawach osób uprawnionych, bez względu na to, kto i w jakim trybie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim żądaniem. Na gruncie stanu faktycznego kontrolowanej sprawy nie jest przy tym konieczne czynienie rozważań dotyczących kwestii obowiązywania spornej regulacji w okresie pomiędzy ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego a upływem wskazanego w nim terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej sprzecznej z Konstytucją regulacji.

Wobec braku jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r. i w wysokości wynikającej z jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 3 u.ś.r.

Zauważyć nadto trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy uznając, że wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowej. W związku z utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. potencjalnie nieodzowna stać się miała bowiem wypłata świadczenia pielęgnacyjnego osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji jak skarżąca. Pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, prawodawca nie wprowadził w u.ś.r. jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Można nadmienić, że nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent – zob. art. 104 (zwłaszcza art. 104 ust. 6) u.e.r.FUS.

Końcowo Sąd podkreśla, że wydając niniejszy wyrok brał pod uwagę, iż J. B., uzyskując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, gdy pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, znajdzie się de facto w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych opiekunów osób niepełnosprawnych. Skład orzekający doszedł jednak do przekonania, że ocena taka nie powoduje, że koniecznie należy poszukiwać (w drodze wykładni, czy sposobu stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.) metod, które zapobiegną tego rodzaju uprzywilejowaniu.

Przede wszystkim przyznanie osobie posiadającej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy świadczenia pielęgnacyjnego trudno uznać za takie, które prowadzi do stanu wtórnej niekonstytucyjności. Osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się rzecz jasna w korzystnej świadczeniowo sytuacji. Temu nie sposób zaprzeczyć. Nie jest to jednak stan rażący i przez to nie akceptowalny. Nie prowadzi on wszakże do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych (gdyby nawet omawiany tu stan oceniać z perspektywy ogółu opiekunów osób niepełnosprawnych).

Należy również zwrócić uwagę, że w rozważanym przypadku nie ma potrzeby forsowania "wyrównania" sytuacji opiekuna-rencisty (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) przez zmuszanie go do rezygnacji z renty. Takie działanie – a niestety organy w niniejszej sprawie to czyniły – w istocie niweczy skutki wyroku SK 2/17.

Jak już podkreślono, wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 2/17 jest w swej sentencji jednoznaczny. Wyraźnie wskazuje, że utraciła moc regulacja czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Innymi słowy, uprawniony do takiej renty ma po prostu prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za taki stan rzeczy ponosi odpowiedzialność prawodawca. Po wyroku SK 2/17 nie uczyniono bowiem nic – co już podkreślono wyżej – aby wprowadzić ustawowe rozwiązania regulujące specyficzny status opiekunów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego posiadających jednocześnie rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Należy więc przyjąć, że na chwilę obecną uprawnienia takich osób są takie, jak to wprost wynika z zestawienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z sentencją wyroku SK 2/17.

Gdy chodzi o problem kumulacji dochodów z renty (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) i innych dochodów, które dana osoba może uzyskiwać, to warto zasygnalizować też, że sam Trybunał w punkcie 3.3.2. wyroku SK 2/17 dostrzegł to zagadnienie, gdy akcentował, że osoby posiadające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy są osobami, które mogą podjąć pracę. Sąd konstytucyjny zauważył, że wobec takich osób ustawodawca przewidział mechanizm zapobiegający pobieraniu renty (zmniejszeniu lub zawieszeniu) w przypadku osiągnięcia określonego przychodu. Z argumentacji Trybunału można więc pośrednio wnioskować, że zdawał on sobie sprawę i uwzględniał w wyrokowaniu, że cechą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest to, że na skutek aktywności osoby uprawnionej może się ona kumulować z jej innymi dochodami lub świadczeniami i że kolizja ta jest przedmiotem regulacji prawnych.

Wreszcie dodać można, że sytuacja faktycznego uprzywilejowania pewnych grup podmiotów nie jest niczym nowym na gruncie przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to w pełnej wysokości w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, względnie niepodejmowania zatrudnienia, mogą przecież uzyskać osoby uzyskujące nawet znaczne dochody ze źródeł innych niż w skazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., w tym dochody z kapitału, z papierów wartościowych, z najmu nieruchomości, majątkowych praw autorskich itp. W polskim prawie świadczenie pielęgnacyjne nie jest co prawda uregulowane w kategoriach państwowego wynagrodzenia za pracę na rzecz niepełnosprawnego (stanowiąc raczej rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia), niemniej – jakkolwiek by świadczenie to kwalifikować – dotyczy ono zawsze porównywalnego wysiłku i wyrzeczeń opiekuna wobec niepełnosprawnego. W tym ujęciu przyznanie opiekunowi-renciście (z tytułu częściowej niezdolności do pracy) pełnego świadczenia pielęgnacyjnego nie jawi się jako drastyczne uprzywilejowanie. Opiekun ten, tak jak inne osoby zajmujące się niepełnosprawnymi w warunkach określonych art. 17 u.ś.r., rezygnuje bowiem z zatrudnienia, którego przecież legalnie (posiadając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy) mógł się podjąć, i tak jak inni opiekunowie – poświęca się aktywnemu wsparciu niepełnosprawnego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że J. B. świadczenie pielęgnacyjne – wbrew poglądowi organów – powinno być przyznane za okres od 1 października 2020 do 31 marca 2021 r. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy został bowiem jednoznacznie derogowany z systemu prawnego mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 2/17 – jako niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji,.

Ponownie rozpatrując odwołanie Kolegium przede wszystkim weźmie pod uwagę, że dotyczy ono nie całości, a tylko punktu I. decyzji Burmistrza z dnia 22 kwietnia 2021 r., [...], w którym odmówiono J. B. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką O. B. za okres od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. Gdy chodzi natomiast o merytoryczną stronę rozstrzygnięcia, to Kolegium powinno orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylić punkt I. decyzji Burmistrza i przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne za wskazany powyższej okres.

Sąd odstąpił od rozważań co do zarzutów skargi, w szczególności w zakresie dotyczącym obowiązku organów informowania skarżącej możliwości zawieszenia renty oraz kwestii zasadności wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w części różnicy pomiędzy rentą a tym świadczeniem. Jak wyjaśniono bowiem wyżej, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia wyjściowo inne założenie, a mianowicie, że renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).

W wyroku nie zasądzono kosztów postępowania (mimo wniosku zawartego w skardze), gdyż skarżąca takich kosztów nie ponosiła. zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. [...] verte akt sądowych).

Końcowo Sąd wskazuje, że dostrzegł oczywiście, że J. B. wystąpiła o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i renta ta została jej zawieszona. Kwestia ta w szerszym aspekcie jest jednak poza kognicją sądu administracyjnego. W granicach niniejszej sprawy Sąd mógł stwierdzić jedynie, że gdy chodzi o miesiące od października 2020 r. do marca 2021 r., przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na córkę O. było możliwe, a posiadana renta nie mogła być potraktowana jako przeszkoda ku temu.