Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 103/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.101 ust.1 i ust.3
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.15 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech - spr., Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska, Małgorzata Pocztarek, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Burmistrza Gminy i Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta W. a Burmistrzem Miasta B. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu małoletniej K. E. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy W. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 września 2007r., na podstawie art. 22 § 1 pkt. 1, § 2, § 3 pkt. 2 k.p.a., art. 4, 15 § 1 pkt 4, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270. ze zm.), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działając z upoważnienia Burmistrza, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. jako organu właściwego do załatwienia sprawy wydania decyzji o skierowanie małoletniej K. E. do domu pomocy społecznej.

Wnioskodawca wywodzi interes prawny w rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego z przepisów art. 17 ust. 1 pkt 16 oraz art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Wskazano, że art. 59 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej określa, iż decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast z treści art. 101 ust. 1 tej ustawy wynika, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ podkreślił, że w myśl art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a w przypadku osoby pozostającej pod opieką miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania opiekuna, o czym stanowi art. 27 k.c.

Podniesiono, że w dniu 22 grudnia 2005r., powiat w., jako powiat prowadzący, na podstawie art. 86 powołanej ustawy o pomocy społecznej zawarł z powiatem b., jako powiatem właściwym, porozumienie nr [...] w sprawie umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz wysokości wydatków związanych z jego utrzymaniem. Z treści porozumienia wynika, iż powiat w. dnia [...] listopada 2005r. przyjął do Wielofunkcyjnej Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej - Placówki Socjalizacyjnej w K. M. małoletnią K. E.. Powyższe porozumienie zostało zastąpione porozumieniem nr [...] z [...] listopada 2006r. zawartym pomiędzy tymi samymi powiatami i dotyczące także K. E.. Podniesiono, że § 5 porozumienia nr [...] i [...] stanowi, iż porozumienie wygasa z dniem uzyskania przez dziecko 18 roku życia lub ukończenia szkoły, w której ucząc się uzyskało pełnoletniość oraz z dniem ustania przyczyn umieszczenia dziecka w placówce, bądź zaistnienia konieczności umieszczenia dziecka w innej placówce opiekuńczo-wychowawczej lub rodzinie zastępczej. Podstawą przyjęcia dziecka było postanowienie Sądu Rejonowego Sądu Rodzinnego w B. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2002r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w W. Wydział III Rodzinny i Nieletnich zmienił postanowienie Sądu Rejonowego Sądu Rodzinnego w B., sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. w ten sposób, iż należy umieścić małoletnią K. E. w domu pomocy społecznej. Postanowienie to jest prawomocne.

W ocenie wnioskodawcy, skoro Sąd ustalił, iż małoletnia K. E. powinna być umieszczona w domu pomocy społecznej, a nie w placówce opiekuńczo-wychowawczej, ustała przyczyna jej umieszczenia w placówce w K. M. i w konsekwencji wygasło porozumienie nr [...] zawarte pomiędzy powiatem w. a powiatem b..

Dlatego, w ocenie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., organem właściwym do skierowania małoletniej do domu pomocy społecznej jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B., bowiem w jego ocenie "odrodziła się" właściwość miejscowa tego organu.

Podniesiono, że, aby mówić o miejscu zamieszkania osoby fizycznej muszą wystąpić łącznie dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola i zamiar stałego pobytu.

Zdaniem wnioskodawcy, przy analizie cytowanych przepisów, nie można zapominać o specyfice spraw rozstrzyganych na bazie ustawy o pomocy społecznej, w których posługiwanie się wykładnią językową, może doprowadzić do błędnych ustaleń i wniosków, w związku z czym fakt, iż małoletnia przebywa w K. M. w placówce opiekuńczo - wychowawczej i został ustanowiony opiekun prawny zamieszkały w K. M., nie przekreślił zamiaru stałego pobytu małoletniej w B..

W ocenie wnioskodawcy pobyt w K. M., a także ustanowienie opiekuna prawnego z K. M., ma charakter okresowy, a nie stały.

Za przyjęciem tezy, iż miejscem pobytu małoletniej K. E. jest B., zdaniem Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., świadczy również fakt, iż urodziła się ona w B. i tam też zamieszkiwała wraz z rodzicami w początkowym okresie życia. Wskazano też na okoliczność, że organem kierującym ją do placówki w K. M. był Zarząd Powiatu B..

Podkreślono, że ojciec małoletniej, J. E., zamieszkuje w B., a obecnie przebywa w Z., co świadczy, iż centrum życiowe małoletniej skupione jest w B..

W odpowiedzi na wniosek o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W..

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, właściwą do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń objętych tą ustawą jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku osoby bezdomnej, właściwą do załatwienia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania strony na pobyt stały.

W niniejszej sprawie J. K., będąca opiekunem prawnym małoletniej K. E. zamieszkuje w K. M. pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Zatem zgodnie z przepisem art. 25 k.c., miejscem jej zamieszkania jest miejscowość K. M. w gminie W..

Wskazano, że mając na uwadze przepis art. 27 k.c. stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, uznać należy, iż organem właściwym do prowadzenia postępowania jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej z siedzibą w W., bowiem na mocy przepisu art. 59 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tym domu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do stosownej placówki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Wskazana ustawa w art.101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, o czym stanowi art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy.

Zważyć należy, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", zatem należy w tej kwestii odnieść się do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola i zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Stwierdzić zatem należy, że sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., miasto i gmina W. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania małoletniej K. E.. Wskazuje na to okoliczność, że opiekun prawny małoletniej zamieszkuje w K. M. w gminie W. z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Natomiast w myśl art. 27 k.c., miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, jest miejsce zamieszkania opiekuna.

W związku z tym stwierdzić należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, to Burmistrza Miasta i Gminy W. uznać należy za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku K. E. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.