Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 448/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 par. 1 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny,   art. 35 par. 1 kodeksu celnego;  art. 211 par. 1, art. 211 par. 2,  art. 211 par. 3 Kodeksu celnego
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi Ł. Cz. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 27. 12.2002r. w Urzędzie Celnym B. w N. objęto towar - samochód osobowy marki [...] procedurą tranzytu wg T2 nr [...]. Towar winien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia wskazanego w polu 53 karty zgłoszenia tranzytowego - do Urzędu Celnego, w terminie do dnia[...]. W związku z niewywiązaniem się z obowiązku wynikającego z procedury tranzytu, polegającym na niedostarczeniu towaru objętego procedurą do urzędu celnego przeznaczenia, postanowieniem nr [...] z dnia [..]. Naczelnik II Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji w/w towaru objętego procedurą tranzytu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu - "S" wskazanego w polu 50 karty zgłoszenia tranzytowego, odbiorcy towaru - P.S. -wskazanego w polu 8 karty oraz przewoźnika - Ł. C. wskazanego w TC10 świadectwie przekroczenia granicy, Naczelnik II Urzędu Celnego określił kwotę długu celnego na [...] zł oraz odsetki na [...] zł w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu

i usunięcia towaru spod dozoru celnego oraz umorzył postępowanie w stosunku do odbiorcy towaru.

Pismem z dnia [...] , "S" złożyła odwołanie od w/w decyzji, podnosząc, iż odbiorca towaru zrezygnował z jego przyjęcia, zaś przewoźnik działał na zlecenie firmy "U". Odwołujący się zadeklarował, iż jest gotów na przyjęcie towaru z powrotem. Ł. C. nie skorzystał z przysługującego prawa wniesienia odwołania.

Decyzją nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Ł. C. zarzuca organowi celnemu niezasadne uznanie go za dłużnika, bowiem nie on wprowadził na polski obszar celny towar objęty wspólną procedurą tranzytu, a jedynie użyczył środek przewozowy do przetransportowania towaru przez granicę państwową.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wskazał, że prowadząc postępowanie odwoławcze zbadał kwestię przewozu towaru przez Ł. C. przez granicę państwową na zlecenie firmy "U". Pismem nr [...] z dnia [...]. skierowanym do firmy "U" organ celny zwrócił się z zapytaniem czy pojazd objęty procedurą tranzytu za T2 nr [...] został wprowadzony na polski obszar celny na zlecenie firmy. Pismo wysłane na oba adresy firmy wskazane w odwołaniu [...] zostały zwrócone przez pocztę z adnotacją "zwrot nie podjęto

w terminie".

Kierując się koniecznością wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy pismem z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej wezwał Ł. C. do nadesłania informacji i stosownych dokumentów na okoliczność czy transportu towaru dokonywał we własnym imieniu i na własną rzecz, czy też na zlecenie firmy "U". W odpowiedzi pismem z dnia [...] . Ł. C. poinformował, że użyczył R. W. - przypadkowo poznanemu na przejściu granicznym w L. - środek przewozowy celem dokonania przewozu przez granicę pojazdu objętego procedurą tranzytu. Podniósł przy tym, iż nie składał podpisów na dokumentach celnych.

W oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że Ł. C. dokonywał transportu pojazdu na zlecenie firny "U". Nie wykazano, iż przewóz samochodu osobowego marki [...] za T2 nr j.w. odbywał się na zlecenie podmiotu spoza kręgu dłużników. Dalej organ podaje, że należy przy tym mieć na uwadze, iż zapis na dokumencie TClO świadectwie przekroczenia granicy dotyczący osoby przewoźnika dokonywany jest na przejściu granicznym w toku odprawy celnej zgodnie z oświadczeniem osoby dokonującej przewozu towaru przez granicę. Oczywistym i logicznym przy tym jest, iż nie użycza się na granicy państwowej środków przewozowych przypadkowo poznanym osobom w celu dokonania wwozu towarów na polski obszar celny. Przypadkowo poznana (wg oświadczenia) osoba przez Ł. C. - R. W. - nie miał prawa przy odprawie celnej do dysponowania środkiem przewozowym należącym do innej osoby, nie znał również danych adresowych Ł. C. Twierdzenie o użyczeniu pojazdu przez Skarżącego nieznanej osobie, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, biorąc pod uwagę szerokie doświadczenie organu celnego w tym zakresie, nie zasługuje z pewnością na uznanie go za prawdziwe i uwzględnienie w postępowaniu odwoławczym.

Wobec jednoznacznego oznaczenia przewoźnika w TCIO oraz przy jednoczesnym braku innych dowodów, zdaniem organu celnego, osoba przewoźnika w procedurze tranzytu, która stała się dłużnikiem w związku z niezakończeniem procedury została zasadnie ustalona przez Naczelnika II Urzędu Celnego jako Ł. C. Żaden dokument w sprawie nie prowadzi do innego stwierdzenia.

Co do deklarowanej woli wywozu towaru poza polski obszar celny, Dyrektor Izby Celnej wskazuje, iż wywóz pojazdu za granicę po wymierzeniu należności celnych decyzją wydaną z urzędu, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji i zwrotu ewentualnie wpłaconych kwot. Fakt wywozu pojazdu za granicę po zakończeniu postępowania celnego mającego na celu uregulowanie sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu, wobec braku stosownych przepisów prawa celnego, nie zwalnia dłużników z obowiązku zapłaty kwoty wynikającej w długu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wynikająca z nie zakończenia procedury tranzytu. Osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny zobowiązana jest ze względu na treść art. 36 § 1 pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jej instrukcjami do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają bowiem od chwili ich wprowadzenia stosownie do treści art. 35 § 1 kodeksu celnego dozorowi celnemu. Obowiązkiem osoby wprowadzającej towar lub osoby przyjmującej odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu na polski obszar celny jest przedstawienie towaru organowi celnemu. W obrocie towarowym z zagranicą każdy towar objęty jest określoną procedurą celną obwarowaną określonymi obowiązkami.

Usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającemu dozorowi. W przedmiotowej sprawie towar został usunięty spod dozoru celnego, gdyż nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, co skutkowało powstaniem długu celnego na mocy art. 211 § 1 Kodeksu celnego.

Zgodnie z art. 211 § 2 Kodeksu celnego, dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej

z długu celnego, określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Dłużnikami są więc osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. W wypadku procedury tranzytu, przepisy prawa celnego wprowadzają odpowiedzialność określonych podmiotów określają obowiązki za prawidłową realizację procedury.

Zobowiązanie to ma charakter zobowiązania solidarnego z mocy ustawy, co wyraźnie wynika z postanowień art.221 Kodeksu celnego.

W skardze Ł. C. zarzuca, że nie był osobą dokonującą przewozu powołując się w tym zakresie na wnioskowane dowody z przesłuchania świadków i dokumentację dotyczącą wwozu samochodu.

Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, w istocie sprowadzającego się do błędnych ustaleń faktycznych, by doszło do naruszenia przez organy celne przepisów dotyczących postępowania dowodowego (do postępowania celnego zastosowanie mają ze względu na treść art. 262 kodeksu celnego przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej), w związku z twierdzeniem, że to nie skarżący wprowadził na polski obszar celny towar objęty wspólną procedurą tranzytu, a jedynie użyczył środek przewozowy do przetransportowania towaru przez granicę państwową. Organy w sposób przekonujący wskazały dlaczego skarżącego uznały za przewoźnika.

Skoro skarżący przewoził towar i przy przekroczeniu granicy polskiej wobec jednoznacznego oznaczenia przewoźnika w TCIO oraz przy jednoczesnym braku innych dowodów wskazujących na przewoźnika a przy tym skarżący w dokumencie tym był wpisany wraz z oznaczeniem jego danych osobowych oraz nie twierdził w postępowaniu celnym, by dokument tożsamości został mu skradziony, to zarzutu skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy nie sposób podzielić. Brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że Ł. C. dokonywał transportu pojazdu na zlecenie firmy "U". Prowadzone przez organy postępowanie nie wykazało a skarżący nie wykazał, że przewóz samochodu osobowego marki [...] za T2 odbywał się na zlecenie podmiotu spoza ustalonego przez organ kręgu dłużników. Zasadnie argumentują organy, że należy mieć na uwadze, iż zapis na dokumencie TClO - świadectwie przekroczenia granicy dotyczący osoby przewoźnika dokonywany jest na przejściu granicznym w toku odprawy celnej zgodnie z oświadczeniem osoby dokonującej przewozu towaru przez granicę, co wzmacnia zasadność rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji

w postępowaniu w obu instancjach.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów - sąd nie przeprowadza dowodu z przesłuchania świadków, czy oględzin. Z dokumentów zaś tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Rola zaś Sądu stosownie do art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadza się do kontroli legalności rozstrzygnięcia.

W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00 nie publ.). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy tak pierwszej jak i drugiej instancji dysponowały i oceniły w postępowaniu dokumentację dotyczącą wwozu samochodu.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, kontroli zatem poddano powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W obrocie towarowym z zagranicą każdy towar objęty jest określoną procedurą celną. Jedną

z takich procedur jest tranzyt. Tranzyt stosownie do treści art. 89 § 1 kodeksu celnego zaliczany jest do tzw. procedur zawieszających. Procedura tranzytu w myśl art. 97 § 3 kodeksu celnego odbywa się w szczególności z zastosowaniem : 1) dokumentów określonych przepisami prawa celnego, 2) karnetu TIR w sytuacjach określonych w tym przepisie, 3) karnetu ATA używanego jako dokument tranzytowy.

Będący przedmiotem niniejszej sprawy towar objęty był procedurą tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej wg noty T2 . Rzeczypospolita Polska jest stroną Konwencji o Wspólnej procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987 r. , która w stosunku do Polski weszła w życie 1 lipca 1996 r. ( Dz. U. nr 46 poz. 290 i 291)Ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi w myśl art. 91 ust. 1 Konstytucji RP po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana , chyba, że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy.

Zmiany te wprowadzone zostały decyzjami Komisji Mieszanej WE/EFTA nr 1/2000 z 20 grudnia 2000 r. i nr 1/2001 z 7 czerwca 2001 r. Zgodnie z art. 14 ust. 1 Konwencji Komisja Mieszana jest organem, w którym reprezentowana jest każda umawiająca się strona Konwencji. Komisja ta w myśl art. 15 ust. 3 a Konwencji uchwala w drodze decyzji zmiany załączników . Decyzje w tym zakresie jak wynika z tego przepisu realizowane będą przez umawiające się strony zgodnie z ich własnymi przepisami prawnymi. Decyzje te są skierowane do stron Konwencji. Obowiązkiem państwa strony Konwencji było więc wdrożenie decyzji w życie przez włączenie do porządku prawnego tego państwa.

Zgodnie z art. 2 § 2 ustawy kodeks celny wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa,

w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.

Kodeks celny w zakresie określenia sytuacji w jakich powstaje dług celny oraz osób odpowiedzialnych za dług - w dacie powstania długu celnego tj. [...] , ma takie samo brzmienie jak wynikające z decyzji Komisji Mieszanej zmiany załącznika do Konwencji w tym zakresie. Z art. 11 ust. 2 Załącznika I do Konwencji o WST zawartego w tytule V Działu I, który ze względu na treść art.37 tytułu VI ma również zastosowanie do procedury T2 niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, określonych w ust. 1, przewoźnik lub odbiorca towarów, który towary przewozi i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej jest także zobowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Jeżeli stwierdzono, że w toku procedury tranzytu w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów , wówczas stosownie do art. 34 Działu 4 Tytułu V Załącznika I do wskazanej wyżej Konwencji w związku z art. 37 ust.3 tytułu VI pobrane zostaną przez ten kraj zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi należne wskutek tego cła i inne opłaty.

Mimo więc błędnego powołania przez organy celne przepisów Załącznika I odpowiedzialność przewoźnika w związku z nie zakończeniem procedury tranzytu wyraźnie wynika z wskazanych wyżej przepisów Konwencji i art. 211 § 2 pkt 1 i 2 kodeksu celnego, który to kodeks ze względu na wskazane przepisy Konwencji ma w tym przypadku zastosowanie. Mimo błędnego powołania przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, uzasadnienia stanowiska organów, iż przewoźnik również ponosi odpowiedzialność za nie zakończenie procedury tranzytu jest prawidłowe, a stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w przepisach kodeksu celnego.

Co do deklarowanej woli wywozu towaru poza polski obszar celny, zasadnie Dyrektor Izby Celnej wskazuje, iż wywóz pojazdu za granicę po wymierzeniu należności celnych decyzją wydaną z urzędu, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji i zwrotu ewentualnie wpłaconych kwot. Fakt wywozu pojazdu za granicę po zakończeniu postępowania celnego mającego na celu uregulowanie sytuacji towaru objętego procedurą tranzytu, wobec braku stosownych przepisów prawa celnego, nie zwalnia dłużników z obowiązku zapłaty kwoty wynikającej w długu celnego.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd skargę jako nie mającą uzasadnionych podstaw prawnych, na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił.