Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 278/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1-3, par. 3 ust.  4 i 6
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) sędzia WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 16 maja 2023 r., nr 90/OR14/2023 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją wydaną w stosunku do G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (dalej jako: strona, skarżąca) z 16 maja 2023 r. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z 13 maja 2022 r. w sprawie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2021.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że do Biura wpłynął, wniosek, w którym skarżąca wnioskowała m.in. o płatność ONW typ specyficzny strefa I do powierzchni 117,45 ha. Następnie strona złożyła zmianę do rzeczonego wniosku, którą dołączyła oświadczenie o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Kierownik skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących wniosków o dopłaty w zakresie wskazania:

1. Dlaczego i na jakiej podstawie 4 powiązane podmioty: S. G., E. G., skarżąca oraz G1. Sp. z o.o.- składają wnioski na wybrane i jednocześnie wydzielone z większych kompleksów rolnych działki, położone w obrębach K., G., Z., W., L. (woj. mazowieckie), M., P., R., G. (woj. warmińsko-mazurskie);

2. Na czym ma polegać odrębność i samodzielność gospodarstw rolnych wszystkich powiązanych podmiotów oraz na czym ma polegać prowadzenie gospodarstwa rolnego w oparciu o działki gruntu z różnych województw w kontekście definicji gospodarstwa rolnego z art. 553 k.c.;

3. Wszystkich numerów ksiąg wieczystych, w których występują wszystkie działki wskazywane we wnioskach o przyznanie płatności;

4. Kopii rachunków zysków i strat, bilansów i sprawozdań finansowych spółki za wszystkie lata, w których spółka wnioskowała o dopłaty z ARiMR.

Strona została pouczona w wezwaniu, że niezłożenie wyjaśnień będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, o które się ubiega. Pomimo tego do dnia wydania decyzji I instancji nie przedłożyła wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Kierownik decyzją z 13 maja 2022 r. odmówił stronie przyznania płatności powołując się na art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1, dalej jako rozporządzeniem 2988/95) oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013) uznając, że w mniejszej sprawie zostały sztucznie stworzone warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a strona nie prowadzi odrębnego gospodarstwa rolnego, które jest przez nią samodzielnie zarządzane.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję Dyrektor wskazał, że z odwołaniem strona przedstawiła dokumentację wskazaną w pkt 2 i 4 wezwania. Następnie podał, że warunki do przyznania płatności ONW zostały określone m.in. w § 2 ust. 1-3 i § 3 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., dalej jako rozporządzenie ONW), ale

organ rozpatrujący wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ma również obowiązek analizy sprawy pod kątem innych przepisów dotyczących płatności. Zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95 jednym z obowiązków organu jest również analiza sprawy pod kątem badania czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Dyrektor przytoczył treść art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95.

W ocenie organu odwoławczego pierwszorzędne znaczenie w przedmiotowej sprawie nabiera zatem ocena, na podstawie zebranego materiału dowodowego czy skarżąca prowadziła samodzielne, odrębne gospodarstwo rolne. Warunkiem nadania odrębnego numeru producenta rolnego jest samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Przyjmuje się, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo rolne osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące jego prowadzenia. Natomiast za zorganizowaną całość gospodarczą należy przyjąć gospodarstwo, którego składniki stanowią pewien zorganizowany, spójny system zdolny do osiągania założonych celów. Gospodarstwo przestaje stanowić zorganizowaną całość, jeżeli brak jednego z elementów tego systemu uniemożliwia prowadzenie działalności w zakresie produkcji rolnej lub hodowlanej. Przypadki, w których może zachodzić podejrzenie stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy, to sztuczny podział gospodarstw/podmiotu w celu uniknięcia ograniczeń, w szczególności poprzez:

- tworzenie wielu spółek powiązanych ze sobą osobowo i kapitałowo dla uzyskania płatności w odniesieniu do gruntów, które faktycznie są w posiadaniu jednego podmiotu lub są przedmiotem współposiadania,

- występowanie oddzielnie o przyznanie płatności przez podmioty będące faktycznie współposiadaczami gruntów,

- podmioty posiadają ten sam adres siedziby/zamieszkania,

- podmioty, które reprezentuje ta sama osoba uprawniona do reprezentacji (np.: członek zarządu spółki, prokurent, wspólnik) lub ten sam pełnomocnik.

Jak podkreślił organ odwoławczy preambuła do rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, że prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i państwa członkowskie obowiązek badania czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Unia Europejska częściowo finansując Program Rozwoju Obszarów Wiejskich wymusza na Komisji Europejskiej i Krajach Członkowskich racjonalne, słuszne i proporcjonalne wydatkowanie tymi środkami (służy ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich). Z tego też powodu, państwo członkowskie sprawdza m.in. czy nie zostały stworzone sztuczne warunki (np. sztuczny podziw gospodarstwa) w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Wynika to z art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, a także z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16, dalej jak rozporządzenie 73/2009), rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.L.2011.25.8, dalej jako rozporządzenie 65/2011). Rozporządzenia nr 73/2009 oraz 65/2011 co do zasady obowiązywały przed dniem 1 stycznia 2015 r., jednak analogiczne rozwiązania zostały zawarte w przepisach rozporządzenia nr 1306/2013 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608), które regulują zasady przyznawania płatności ONW.

Powyższa wykładnia znajduje swoje zastosowanie również w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W przepisie tym została ustanowiona ogólna zasada postępowania w przypadku stwierdzenia w toku prowadzonego postępowania, że w sprawie doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z wynikających z przepisów prawa wspólnotowego celów danego systemu wsparcia. Do wskazanych wyżej korzyści można zaliczyć ominięcie modulacji płatności lub zastosowanych stawek degresywnych, jak również stworzenie pozorów prowadzenia działalności rolniczej dla uzyskania pomocy przez podmiot, który w rzeczywistości nie prowadzi działalności rolniczej.

Pojęcie "sztucznego podziału gospodarstwa rolnego" odnosi się głównie do sytuacji podziału gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, dokonanego w celu zawyżenia przysługującej pojedynczemu rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich (w związku z ominięciem przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw) oraz płatności rolnośrodowiskowych i z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Celem płatności jest bowiem dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktyczne użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne a nie tyko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach danej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem, współwłaścicielem) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować.

Dyrektor odwołał się również do definicji gospodarstwa rolnego zawartego w art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej jako k.c.) stwierdzając, że poprzez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, należy rozumieć:

a) prowadzenie gospodarstwa osobiście,

b) prowadzenie gospodarstwa na własny rachunek i we własnym imieniu.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podkreślił, że w trakcie weryfikacji wniosku skarżącej ustalono, że jej reprezentant – S. G. jest również reprezentantem innej spółki, G1. Sp. z o.o., w imieniu której także złożył wniosek o przyznanie płatności. S. G. jest zarejestrowany w ARiMR jako producent rolny i również składa wnioski jako osoba fizyczna, podobnie jak jego żona E. G.

W tym stanie rzeczy Kierownik postanowił w pierwszej kolejności zbadać, czy w rozpatrywanej sprawie warunki do otrzymania płatności nie zostały sztucznie stworzone, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia bezpośredniego.

Z posiadanej dokumentacji wynika, że państwo G. wpis do Ewidencji Producentów uzyskali w 2004 r. jako dwa odrębne gospodarstwa rolne. Następnie, jak wynika z danych dostępnych w KRS, pod przewodnictwem S. G. powstała G1. Sp. z o.o., która wpis do rejestru uzyskała 9 października 2013 r. Jako przedmiot przeważającej działalności spółki wskazano uprawy rolne połączone z chowem i hodowlą zwierząt (działalność mieszana). Przedmiot pozostałej działalności określono na: wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych, wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej niesklasyfikowane, działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną, działalność usługowa wspomagająca chów i hodowlę zwierząt gospodarskich, działalność usługowa następująca po zbiorach, przygotowanie terenu pod budowę, sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt, wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych. Prezesem spółki G1. jest S. G., który reprezentuje ją jednoosobowo. Z danych posiadanych przez ARiMR wynika, że siedziba producenta rolnego jest tożsama z siedzibą gospodarstwa rolnego S. G. W dalszej kolejności S. G. powołał do życia G. Sp. z .o.o. uzyskując wpis do KRS w dniu 20 kwietnia 2017 r. Jako przedmiot przeważającej działalności spółki wskazano uprawę zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu. Przedmiot pozostałej działalności określono na: chów i hodowla bydła mlecznego, chów i hodowla pozostałego bydła i bawołów, chów i hodowla koni i pozostałych zwierząt koniowatych, chów i hodowla świń, chów i hodowla drobiu, sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt. Rzeczona spółka reprezentowana jest przez jej prezesa S. G. samodzielnie. Jednakże spółka posiada dwoje wspólników, tj. S. G. posiadającego 90% udziałów oraz G. M. posiadającą 10% udziałów. G. M. nie jest uprawniona do reprezentowania rzeczonego podmiotu. Jako osoba fizyczna prowadzi również gospodarstwo rolne i składa wnioski o przyznanie płatności. Wszystkie cztery podmioty łącznie ubiegają się o płatności do powierzchni równiej 999,23 ha.

Organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na degresywność stawek niektórych płatności wydawałoby się, że areał deklarowany przez wszystkie podmioty nie zmierzą bezpośrednio do obejścia tych degresywności oraz maksymalizacji otrzymywanych płatności, jednakże działki deklarowane przez te podmioty znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie w tzw. kompleksach. W związku z tym faktem zachodzą okoliczności wskazujące, że podmioty celowo wyodrębniły bądź kupowały działki sąsiadujące ze sobą, aby prowadząc podobne uprawy jako cztery podmioty maksymalizować jednak otrzymywane płatności, gdyż równie dobrze uprawiać i zgłaszać je do płatności mógł jeden podmiot (szczególnie, iż w trzech z czterech podmiotów decyzję o profilu upraw podejmuje S. G.).

W dalszej kolejności na str. 15-16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji Dyrektor przedstawił tabelę, z której wywiódł, że większość deklarowanych przez skarżącą działek ewidencyjnych była deklarowana w różnym czasie przez niektóre z zaangażowanych podmiotów, a dodatkowo w takiej samej lub zbliżonej powierzchni. Ponadto ujawniono kolejne osoby, których deklaracje opiewają na działki, których rzekomym właścicielem jest skarżąca. W tym przypadku występuje nie tylko zbieżność nazwisk, ale również zbieżność adresów, gdyż producent rolny – M. G. wskazał, że jego siedziba znajduje się pod innym adresem ale jego adres korespondencyjny pokrywa się z adresem siedziby spółki G1. Ponadto, jest to adres zbieżny z siedzibą gospodarstwa rolnego K. G.

Zdaniem Dyrektora grunty orne deklarowane we wnioskach o przyznanie płatności zostały tak podzielone, by ominąć przepisy degresywności stawek płatności,

zgodnie z którymi w przypadku płatności ONW - przyznawana jest w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.

Skarżąca w toku prowadzonego postępowania złożyła szereg dokumentacji świadczącej według jej opinii o prowadzeniu działalności rolniczej. W ocenie Dyrektora, pomijając powiązania osobowe między spółkami, bezzasadnym wydaje się stworzenie przez S. G. dwóch odrębnych spółek, które zajmują się rolnictwem. Mimo twierdzenia strony, że każda ze spółek zajmuje się innym rodzajem działalności, S. G. jako prezes obu podmiotów, nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących realizacji działań wskazanych w KRS, oprócz faktu deklarowania gruntów do płatności oraz paru faktur na zakup oleju napędowego oraz maszyn rolniczych. Ponadto przedłożono faktury na wynajęcie usług rolniczych związanych z uprawą gruntu rolnego. Jednakże nie przedłożono ani jednej faktury lub innego dowodu, który wskazywałby na prowadzenie działalności w pozostałym zakresie. Zdaniem Dyrektora wydaje się to szczególnie ekstraordynaryjne wobec określenia głównej działalności spółki G1. zorientowanej wokół działalności mieszanej, a co za tym idzie również zwierzęcej. Podkreślono, że spółka ta nigdy nie była jednak posiadaczem zwierząt, a jej działalność zamyka się wokół uprawy gruntów rolnych. Skarżąca jako przedmiot pozostałej działalności również określiła chów i hodowlę zwierząt różnych gatunków, jednak nigdy nie podjęła takiej działalności. Obie spółki zajmują się więc wyłącznie uprawą gruntów rolnych. Dlatego niezrozumiałe jest utworzenie przez S. G. aż dwóch odrębnych spółek prawa handlowego. Brak przedstawionych dowodów w zakresie ich działalności stoi w sprzeczności z analizą dokumentów obrotowych obu firm, z których wynika, że osiągają one znaczne dochody. Dodatkowo skoro według twierdzeń S. G. obie spółki prowadzą odrębne działalności zgodnie z wyznaczonym profilem działalności w KRS, to mnogość dokumentacji na potwierdzenie tego faktu winna być łatwo dostępna, np. faktury na świadczone przez spółki usługi, dokumenty dotyczące zatrudniania pracowników czy podwykonawców, jak również dokumentacja dotycząca sprzedaży produktów rolnych czy pasz dla zwierząt.

W piśmie odwoławczym pełnomocnik skarżącej podkreślił, że każdy podmiot, o którym mowa w decyzji posiada odrębność organizacyjną, majątkową, dysponuje swoim sprzętem i prowadzi własną gospodarkę finansową. Ciężko zgodzić się z tym twierdzeniem, gdyż w tym samym piśmie skarżąca przedstawia sprzeczne stanowisko nadmieniając, że żadna ze spółek nie posiada parku maszynowego. Rzekome gospodarstwo rolne prowadzone przez skarżącą nie jest odrębnym i samodzielnym podmiotem gospodarczym pod względem technicznym i ekonomicznym. Brak posiadania czy też własności sprzętu, wyposażenia niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej, brak potwierdzeń opłat, które potwierdziłyby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej, ścisłe powiązania między poszczególnymi osobami w spółkach są zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą przez organ zarówno I jak i II instancji tezy, że strona działalności rolniczej nie prowadziła. Gospodarstwo skarżącej nie jest wyodrębnione pod względem technicznym ani ekonomicznym. Powołanie do życia dwóch spółek wraz z deklaracją spornych działek ewidencyjnych naprzemiennie przez kilka podmiotów miało na celu pobieranie zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez kilka podmiotów na gruntach, które w rzeczywistości mogłyby tworzyć jedno gospodarstwo rolne.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm.), to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ odwoławczy zgodził się ze stroną, że inicjatywa dowodowa spoczywa nie tylko na stronie postępowania, lecz należy zaznaczyć, że organ I instancji wykazał się inicjatywą podczas gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, co znajduje potwierdzenie w wezwaniu organu kierowanym do strony postępowania, celem przedłożenia wskazywanych w nim dokumentów, zmierzających do skrupulatnego rozpoznania niniejszej sprawy. Kierownik aktywnie poszukiwał dowodów na potwierdzenie swojej racji, analizował dostępne informacje w kontekście chronologii poszczególnych wydarzeń i wysnuwał logiczne wnioski. Decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w tym dokumentację z Ewidencji Producentów, czy też dane z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), jak i o ustalenie stanu faktycznego - dokonane przez organ administracji.

Zdaniem Dyrektora w przedmiotowej sprawie istnieje sieć wzajemnych powiązań pomiędzy podmiotami, gdzie, co najważniejsze, wspólnym mianownikiem jest osoba S. G. - właściciela skarżącej oraz G1. Sp. z o.o. oraz osoba E. G. - żony S. G. Na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie stwierdzono wzajemne powiązania pomiędzy producentami, którzy w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te płatności, posiadania tego samego adresu, osoby reprezentanta, pozwala na uznanie, że spółki, jak i wymienieni producenci w istocie stanowią jeden podmiot gospodarczy - sztucznie rozdrobniony. Osoby te są ściśle powiązane z osobą S. G., który pełniąc jednocześnie funkcję reprezentanta spółek może sprawować kontrolę nad tymi podmiotami, mieć wpływ na składane wyjaśnienia i wnioski.

W tym stanie faktycznym i prawnym, stosowanie do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, w nawiązaniu do z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/5 organ I instancji w sposób prawidłowy odmówił przyznania żądanej płatności.

Dodatkowo Dyrektor ocenił, że dokumentacja złożona wraz z pismem odwoławczym nie wnosi do sprawy nowych okoliczności. Przedłożone dokumenty ukazują jedynie, kiedy spółki zostały zawiązane, jak również fakt prowadzenia przez nie bliżej nieokreślonej działalności, jednakże brak jest uszczegółowienia czym spółki się zajmują np. poprzez przedłożenie faktur dotyczących świadczonych przez spółki usług. Dokumenty nie potwierdziły, że skarżący prowadzi samodzielnie działalność rolniczą bez stworzenia sztucznych warunków.

Powyższą decyzję zaskarżyła w całości strona wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarzucając naruszenie:

I. prawa procesowego, tj.

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako kpa) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy,

2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez niewywiązanie się przez organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez: niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny; a także nie odniesienie się do dokumentów przedstawionych przez stronę, w tym niewyjaśnienie, dlaczego organ nie przeprowadził dowodu z tych dokumentów, względnie odmówił tym dokumentom mocy dowodowej - co doprowadziło do błędnego uznania, że decyzja odmawiająca płatności ekologicznej nie narusza prawa,

II. prawa materialnego, tj.

1. art. 41 ust 7 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy w sprawie nie wystąpiła w ogóle sytuacja podziału gospodarstwa rolnego po dniu 18 października 2011r .

2. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, to jest w sprzeczności z celami prawodawstwa unijnego, podczas gdy skarżąca Spółka nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała, jako samodzielny podmiot, cele określone w art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L 347 z 2013 r., str. 487), a także poprzez przyjęcie, że nie jest konieczne wystąpienie elementu subiektywnego i obiektywnego stworzenia sztucznych warunków, podczas gdy elementy te nie wystąpiły w sprawie, w szczególności skarżąca nie miała woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek;

3. art. 3 ust 3 in fine ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775 ze zm., dalej jako ustawa obszarowa) poprzez:

- uznanie, że obowiązkiem strony było wykazanie, że wymienione w decyzji podmioty nie są powiązanymi, podczas gdy to na organie, który odmawiając płatności wywodzi skutki prawne z zarzutu tworzenia sztucznych warunków ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków, czemu organ I instancji nie sprostał, powołując się na niezgodne ze stanem faktycznym dane, w tym m.in. co do miejsca zamieszkania prezesa skarżącej, miejsca zamieszkania żony prezesa spółki E. G., kwestii rozdzielności małżeńskiej małżonków S. G. i E. G., jak również rzekomych powiązań pomiędzy podmiotami wymienionymi w zaskarżonej decyzji, a organ II instancji uznał to za nieistotne,

- naruszenie dyrektywy proceduralnej nakazującej organom administracji publicznej wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie wiązało się z błędnym ustaleniem miejsca zamieszkania prezesa skarżącej, miejsca zamieszkania żony prezesa spółki, błędnym ustaleniem nieistnienia rozdzielności małżeńskiej małżonków S. G. i E. G., przyjęcie założenia o istnieniu powiązań pomiędzy podmiotami wymienionymi w decyzji I instancji, w oparciu wyłącznie o dane z KRS, bez zgromadzenia wyczerpujących dowodów w tym zakresie co doprowadziło do sytuacji, że decyzja organu I instancji została oparta na niezgodnych ze stanem faktycznym założeniach, czego organ II instancji nie wziął pod uwagę,

4. art. 4 ust 1 i 3 w zw. z art. 1 ust 2 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędne uznanie, że skarżąca podjęła działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, a to poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści oraz że płatność przyznana skarżącej została uzyskana przez nią bezprawnie, co uzasadnia cofnięcie przyznanych środków, podczas gdy skarżąca wypełniała zobowiązania związane z prowadzeniem produkcji rolnej na zadeklarowanym do płatności terenie, a także poprzez błędne uznanie przez organ, że powiązania rodzinne oraz wspólne adresy zamieszkania S. G. i E. G. są wystarczającą przesłanką stwierdzenia wytworzenia sztucznych warunków przez skarżącą, podczas gdy faktycznie adresy zamieszkania tych osób są inne, małżonkowie od 2002 roku, a więc jeszcze przed wejściem Polski do UE mają rozdzielność majątkową, a każdy podmiot, o którym mowa w zaskarżonej decyzji posiada odrębność organizacyjną, majątkową, dysponuje swoim sprzętem i prowadzi własną gospodarkę finansową i żaden z podmiotów nie powstał w wyniku podziału gospodarstwa rolnego,

5. art. 14 ust 1 ustawy PROW 2014-2020 poprzez błędne uznanie, że skarżąca spółka nie spełniła warunków przyznania płatności, w szczególności, że nie przysługuje jej przymiot rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, podczas gdy skarżąca, posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych;

6. § 2 ust 1 oraz § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364), poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie spełnia kryterium bycia rolnikiem w myśl tego rozporządzenia, podczas gdy skarżąca, posiadając do tego odpowiednie zaplecze techniczne, wykonywała produkcję rolną na zadeklarowanych przez siebie do płatności nieruchomościach rolnych.

W uzasadnieniu dodatkowo podniesiono, że G1. spółka z o.o. nie powstała na bazie żadnego majątku S. G., E. G. ani tym bardziej skarżącej spółki, która to spółka nie istniała, w tym nie weszła w posiadanie ani nie została właścicielem żadnej nieruchomości, która wchodziła w skład gospodarstw wyżej wymienionych podmiotów przed zarejestrowania spółki w KRS, tj. przed dniem 09.10.2013 r. Spółka jest właścicielem gruntów w miejscowościach K., M., R., woj. warmińsko-mazurskie, które nabyła ze środków finansowych z kredytu bankowego. Spółka nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych i sprzętu rolniczego, dlatego od momentu powstania kupuje od podmiotów obcych usługi i dostawy w ilości niezbędnej do uprawy posiadanych gruntów, co wynika z bilansów spółki za poszczególne lata. W postępowaniu odwoławczym skarżąca przedłożyła w tym zakresie jednoznaczne dowody. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nie były one w ogóle analizowane przez organ, gdyż nie pasowały do przyjętej tezy. Organ nie analizował czy posiadane sprzęty, kupowane usługi wystarczyły do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, uznając bez żadnych podstaw, że w spółce prawa handlowego gospodarstwo rolne powinno być prowadzone osobiście, ze wskazaniem na Prezesa Zarządu.

Działalność skarżącej różni się od działalności G1. Spółki z o.o. profilem działalności. Pokrywa się w zasadzie tylko jeden rodzaj działalności "sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt". Spółka ta również nie powstała na bazie żadnego majątku S. G., E. G. ani G1. Spółki z o.o, w tym nie weszła w posiadanie ani nie została właścicielem żadnej nieruchomości, która wchodziła w skład gospodarstw wymienionych wyżej podmiotów przed datą zarejestrowania spółki w KRS, tj. przed dniem 20.04.2017 r. Spółka nabyła grunty niezabudowane ze środków finansowych z kredytu bankowego. Spółka nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych i sprzętu rolniczego, dlatego od momentu powstania kupuje od podmiotów obcych usługi i dostawy w ilości niezbędnej do uprawy posiadanych gruntów, co wynika z bilansów spółki za poszczególne lata. Organ nie dokonał w tym również przypadku żadnej analizy samowystarczalności spółki. W tym przypadku również liczyła się tylko teza o powiązaniach. W odwołaniu przedłożono jako dowody w sprawie przykładowe faktury zakupu usług, oleju napędowego i wynajęcia sprzętu rolniczego z 2019 i 2020 roku, obrazujące sposób prowadzenia przez Spółkę gospodarstwa rolnego. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do kwestii zakupów nowych sprzętów rolniczych przez skarżącą. Nie odniesiono się do tego, że skarżąca zobowiązawszy się do prowadzenia upraw ekologicznych kupowała usługi dotyczące zapewnienia warunków tych upraw od podmiotów nie powiązanych z w żaden sposób ze spółką, a nie korzystała ze sprzętów i usług podmiotów, które jak bezzasadnie twierdzą obydwa organy są powiązane.

Zdaniem skarżącej każdy z wymienionych w zaskarżonej decyzji podmiotów, które zdaniem organów są powiązane, prowadzi od lat samodzielne gospodarstwo rolne. E. G. rozpoczęła samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego przed 2004 rokiem, S. G. - również przed 2004 rokiem, a więc nie tylko przed datą 18 października 2011 r., wynikająca z art. 41 ust 7 rozporządzenia nr 1307/2013, ale nawet przed wejściem Polski do UE. Spółka G1. powstała w 2014 roku, a skarżąca Spółka w 2017 roku, ale żadna ze spółek nie powstała w wyniku podziału gospodarstwa rolnego po dniu 18 października 2011 r. Obydwie spółki powstały w celu prowadzenia konkretnej działalności rolniczej, każda innej i jak dowodzą dokumenty finansowe, w tym bilanse oraz rachunki zysków i strat, prowadzą tą działalność. Okoliczność jakie grunty nabyły spółki oraz to, że znajdują się one również w pobliżu gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego E. G. lub gospodarstwa rolnego S. G., nie stanowi dowodu na powiązania tych podmiotów. Spółki kupowały takie grunty jakie były do sprzedania, nie kupowały tych gruntów ani od E. G., ani od S. G. ani wzajemnie od siebie. Pogląd organu, że nie było to przypadkowe , nie ma żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Powołana w uzasadnieniu decyzji okoliczność, że na gruntach graniczących ze sobą gospodarstwa rolne uprawiają niekiedy takie same uprawy rolne również nie świadczy o powiązaniach. Oczywistym jest, że każdy rolnik dostosowuje rodzaj uprawy do klasy gleby i nie jest dziwnym okoliczność, że na glebach o takich samych klasach bonitacyjnych uprawiają takie same rośliny.

Skarżąca podnosi również, że zawarta w zaskarżonej decyzji tabela zawiera informacje z lat 2014- 2022 podczas gdy postępowanie dotyczyło dopłat za 2021 rok. Z analizy tabeli wynika, że w 2021 roku wszystkie działki ewidencyjne stanowiące własność skarżącej były deklarowane wyłącznie przez skarżącą. Żaden inny podmiot nie deklarował działek stanowiących własność skarżącej. Tym samym argumentacja organu w tym zakresie jest całkowicie nieuprawniona.

Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że skład zarządu czy też ten sam adres posiadany przez spółki prawa handlowego nie jest wystarczającym argumentem do uznania, że jest to jeden producent rolny, a co za tym idzie należy uznać, że każdy z podmiotów posiada samodzielność. Zdaniem sądów administracyjnych ważnym elementem dotyczącym stwierdzenia, że sztuczne warunki wystąpiły, jest konieczność wykazania przez organ, że beneficjent podjął takie, a nie inne czynności (np. dokonał podziału gospodarstwa), tylko i wyłącznie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Skarżąca zarzuciła, że w prawie ani unijnym ani krajowym nie funkcjonuje katalog dokumentów potwierdzających samodzielność w prowadzeniu gospodarstwa.

Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła wyrok TSUE w sprawie C-434/12, Słancheva siła.

Końcowo wskazano, że gro argumentów, na które powołuj się organy wynika z danych i informacji zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww., systemu informatycznego, a dla skarżącej niedostępne. Aby organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie w aktach sprawy administracyjnej. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, wyrażając zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2021 r. z uwagi na stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności przez skarżącą i podmioty powiązane.

Organy prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności zobowiązane są w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w skardze z dnia 23 czerwca 2023 r., w pierwszej kolejności odnieść należy się do naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewywiązanie się przez organ z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności przez: niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny; a także nie odniesienie się do dokumentów przedstawionych przez stronę, w tym niewyjaśnienie, dlaczego organ nie przeprowadził dowodu z tych dokumentów, względnie odmówił tym dokumentom mocy dowodowej - co doprowadziło do błędnego uznania, że decyzja odmawiająca płatności nie narusza prawa – nie zasługuje na uwzględnienie.

Tak samo nie można uznać za zasadny zarzut wyartykułowany w punkcie 2.3. skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 3 ust. 3 in fine ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, co wynika ze znacznego ograniczenia niektórych z zasad postępowania, określonych przepisach k.p.a. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz.217 ze zm.); dalej: "ustawa PROW", z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zaś w art. 27 ust. 1 tej ustawy zawarto klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ponadto zgodnie z ust. 2 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych, ustawodawca ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach k.p.a. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a. zgodnie, z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek organu został więc ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji wedle, której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślane jest, że w tym specyficznym postępowaniu to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10, te wyroki, podobnie jak inne, powoływane niżej, opublikowany został w Bazie CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek udzielania informacji zgodnie z rzeczywistością. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada producent rolny, zaś organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, przy czym strona postępowania ma obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Wykazanie przez organ sztucznego stworzenia warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas na niej spoczywa ciężar wykazania materiału dowodowego kwestionującego zasadność stanowiska organu o sztucznym stworzeniu warunków.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji podejmował, pomimo bierności strony, odpowiednie czynności procesowe. Skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 24 stycznia 2022 r. dotyczących wniosków o dopłaty w zakresie wskazania:

1. Dlaczego i na jakiej podstawie 4 powiązane podmioty: S. G., E. G., skarżąca oraz G1. Sp. z o.o.- składają wnioski na wybrane i jednocześnie wydzielone z większych kompleksów rolnych działki, położone w obrębach K., G., Z., W., L. (woj. mazowieckie), M., P., R., G. (woj. warmińsko-mazurskie);

2. Na czym ma polegać odrębność i samodzielność gospodarstw rolnych wszystkich powiązanych podmiotów oraz na czym ma polegać prowadzenie gospodarstwa rolnego w oparciu o działki gruntu z różnych województw w kontekście definicji gospodarstwa rolnego z art. 553 k.c.;

3. Wszystkich numerów ksiąg wieczystych, w których występują wszystkie działki wskazywane we wnioskach o przyznanie płatności;

4. Kopii rachunków zysków i strat, bilansów i sprawozdań finansowych spółki za wszystkie lata, w których spółka wnioskowała o dopłaty z ARiMR.

Strona została pouczona w sposób jednoznaczny w wezwaniu, że niezłożenie wyjaśnień będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności, o które się ubiega. Pomimo tego do dnia wydania decyzji I instancji (15 maja 2022 r.) nie przedłożyła wskazanych w wezwaniu dokumentów. Co więcej, we wniosku o przyznanie płatności z dnia 17 czerwca 2021 r. strona skarżąca zobowiązała się do niezwłocznego przekazywania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności, a także zapewnienia niezbędnej pomocy przy wykonywaniu czynności kontrolnych. Z zobowiązania tego strona przed wydaniem decyzji się nie wywiązała.

Zwrócić należy uwagę, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się stosunkowo długo. Kierownik Biura poinformował zawiadomieniem z dnia 28 lutego 2022 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazując termin zakończenia postępowania do dnia 29 kwietnia 2022 r. W dniu 29 kwietnia 2022 r. wysłano kolejne zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie, które zostało odebrane 16 maja 2022 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Strona skarżąca miała więc wystarczająco dużo czasu aby odpowiedzieć na wezwanie organu z dnia 24 stycznia 2022 r.

Od dnia 4 lutego 2022 r. (data odbioru wezwania) do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, G. Spółka z o.o., którego S. G. jest reprezentantem nie złożyło żadnych wyjaśnień oraz dokumentów, co potwierdza całkowity brak zainteresowania strony skarżącej swoja sprawą.

Sąd pragnie zauważyć, że z akt sprawy wynika, że G. Spółka z o.o. składa wnioski o przyznanie płatności od 2017 roku. W związku z powyższym terminy składania wniosków, czy też wydawania decyzji są dla osób uprawnionych do reprezentowania Spółki dobrze znane. Spółka wiedziała, że złożenie dokumentów w odpowiedzi na wezwanie nie może przeciągać się w nieskończoność chociażby na podstawie wysłanych do Spółki zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie, w których to był określony termin do kiedy zostanie wydana decyzja w sprawie. Ponadto, jak już wskazano, obowiązkiem strony było niezwłoczne przekazanie wszelkich dokumentów i złożenie stosownych wyjaśnień odnośnie wykazania odrębności i samodzielności gospodarstwa rolnego w stosunku do pozostałych powiązanych producentów rolnych.

Dokumenty, które zostały poddane ocenie organu zostały przekazane dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Przy czym zauważyć należy, że skarżący nie udzielił jakichkolwiek wyjaśnień odnośnie pytania nr 1. Nie odpowiedział na wezwanie organu i nie wskazał dlaczego i na jakiej podstawie 4 powiązane podmioty: S. G., E. G., skarżąca oraz G1. Sp. z o.o. - składają wnioski na wybrane i jednocześnie wydzielone z większych kompleksów rolnych działki, położone w obrębach K., G., Z., W., L. (woj. mazowieckie), M., P., R., G. (woj. warmińsko-mazurskie). Nie udzielił również odpowiedzi na pytanie 3 dotyczące wskazania właściwych ksiąg wieczystych.

Wraz ze złożonym odwołaniem od decyzji organu I instancji skarżąca przedstawiła dokumentację wskazaną w pkt 2 i 4 wezwania. Pośród przedłożonych dokumentów znalazły się:

a) zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały z dnia 31.05.2022 r.,

b) akt notarialny [...] z dnia [...],

c) wydruki z KRS skarżącej i G1. sp. z o.o.,

d) faktury VAT, dokumentacja obrotowa skarżącej i G1. sp. z o.o.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organ dokonał wszechstronnej analizy przedłożonych dokumentów. Dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji, która spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu niniejszej sprawy. Tym samym, nie sposób zgodzić się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu skargi oraz zarzutami wskazanymi w punktach 1.1.; 1.2.; 2.3 skargi.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił dokumenty przedłożone przez skarżącą znajdujące się w aktach kontrolowanej sprawy oceniając, że nie wnoszą do sprawy nowych okoliczności, które mogłoby potwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do stworzenia sztucznych warunków, celem uzyskania większej płatności. Zgodzić należy się z organem, że dokumenty ukazują jedynie, kiedy spółki zostały zawiązane, jak również fakt prowadzenia przez nie bliżej nieokreślonej działalności, jednakże brak jest uszczegółowienia czym spółki się zajmują, w jakim okresie, na jakim areale itp.

Zdaniem Sądu przedłożone dokumenty nie potwierdziły, że skarżąca spółka czyli G. oraz pozostałe podmioty, które łączy osoba S. G. prowadzą odrębną samodzielną działalność rolniczą.

W ocenie Sądu pytania nr 1 i 2, które zadał organ w wezwaniu z dnia 24 stycznia 2022 r. były jasne i dotyczyły wszystkich powiązanych podmiotów, czyli S. G., E. G., G. Sp. z o.o, którego prezesem jest S. G. oraz G1. Sp. z o.o., którego prezesem również jest S. G. Pomimo możliwości szerokiej wypowiedzi i przedłożenia stosownych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń w aktach sprawy nie ma dokumentów potwierdzających odrębność i samodzielność wszystkich wymienionych gospodarstw rolnych prowadzonych przez wskazane podmioty.

Zdaniem Sądu sytuacja ta jest niezrozumiała biorąc pod uwagę fakt, że wszystkie cztery podmioty łącznie ubiegają się o płatności do powierzchni równiej 999,23 ha. Tym bardziej, jak już wspominano, w świetle obowiązujących w tym postępowaniu reguł dowodowych - to na skarżącej ciążył obowiązek udowodnienia spełnienia przesłanek do otrzymania płatności, w tym do wykazania, że samodzielnie prowadzi odrębne gospodarstwo, a ponadto jej obowiązkiem było wskazanie na okoliczności zaprzeczające ustaleniom organu o sztucznym tworzeniu warunków i potwierdzające, że oprócz celu w postaci uzyskania płatności, rolnik realizuje jeszcze inne cele, w konsekwencji czego możliwe byłoby stwierdzenie, że wystąpiły przesłanki przyznania wnioskowanej płatności.

Zdaniem Sądu trafna jest konstatacja Dyrektora, który weryfikując złożone na etapie postępowania odwoławczego dokumenty wskazał, że pomijając powiązania osobowe między spółkami, bezzasadnym wydaje się stworzenie przez S. G. dwóch odrębnych spółek, które zajmują rolnictwem. Mimo twierdzenia strony, że każda ze spółek zajmuje się innym rodzajem działalności, S. G. jako prezes obu podmiotów, nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego jakichkolwiek dokumentów dotyczących realizacji działań wskazanych w KRS, oprócz faktu deklarowania gruntów do płatności oraz kilkunastu faktur na zakup oleju napędowego oraz wypożyczenia maszyn rolniczych. Przy czym, co należy podkreślić, z przedłożonych faktur nie wynika, jakie maszyny zużyły zakupiony olej napędowy, w jakim czasie, na jakim areale itp.

Tak samo, z faktur wystawionych za wynajęcie usług rolniczych związanych z uprawą gruntu rolnego, nie sposób wywieść, kiedy te usługi były zrealizowane, na jakim areale. Skarżący zarówno do faktur na zakup oleju napędowego jak również do faktur wystawionych za wynajęcie usług rolniczych nie przedłożył jakichkolwiek wyjaśnień.

Zauważyć należy, że skarżący nie przedłożył ani jednej faktury lub innego dowodu, który wskazywałby na prowadzenie działalności w pozostałym zakresie, tym bardziej że skarżąca spółka jako przedmiot pozostałej działalności również określiła chów i hodowlę zwierząt różnych gatunków. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że nigdy nie podjęto takiej działalności. Zastanawiające jest więc utworzenie przez S. G. dwóch odrębnych spółek prawa handlowego, które zajmują się wyłącznie uprawą gruntów rolnych.

Zdaniem Sądu, skoro według twierdzeń S. G. obie spółki czyli G. Sp. z o.o. oraz G1. Sp. z o.o. prowadzą odrębne działalności zgodnie z wyznaczonym profilem działalności w KRS, to przedłożenie dokumentów na potwierdzenie tego stanu rzeczy nie powinno być skomplikowane, a dokumentacja taka winna być łatwo dostępna (np. faktury na świadczone przez spółki usługi, dokumenty dotyczące zatrudniania pracowników czy podwykonawców, jak również dokumentacja dotycząca sprzedaży produktów rolnych czy pasz dla zwierząt itd.).

Podkreślić należy, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca nie wyjaśniła w jakim celu powstała kolejna spółka, skoro działalności spółek – G. oraz G1. dotyczą pokrewnych działań tj. prowadzenie upraw rolnych czy uprawa zbóż. W związku z powyższym nasuwa się pytanie, dlaczego Spółka G1. nie deklaruje działek, które zadeklarowało G. W tej sytuacji trudno dopatrzeć się innych względów, dla których powołano kolejną spółkę, której prezesem jest również S. G., jak tylko chęć ominięcia regulacji przewidujących modulację w płatności ze względu na wielkość obszaru gospodarstwa.

Raz jeszcze podkreślić należy, że wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21; z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18; z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 98/14; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11).

Odnosząc się do podnoszonej w skardze argumentacji dotyczącej pominięcia przez organ okoliczności rozdzielności majątkowej prezesa skarżącej spółki S. G. oraz jego żony E. G. (punkt 2.3. tiret pierwszy i drugi), wskazać należy, że kwestia relacji prawnych małżeństwa Państwa G. w kontekście zasadniczego zarzutu stworzenia mechanizmu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, nie ma kluczowego i decydującego znaczenia.

W ocenie Sądu zauważyć należy, co zostało wyeksponowane przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, że Pan S. G. składając wniosek o wpis do ewidencji producentów nie zaznaczył, że pozostaje w związku małżeńskim oraz nie dokonał wymaganych zmian w tym zakresie we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Składając wniosek o wpis do ewidencji producentów zarówno S. G., jak również E. G. oświadczyli, ze: "znane są im obowiązki zgłaszania Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa każdej zmiany danych zawartych w niniejszym wniosku w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany". Mimo złożonego oświadczenia nie wpłynęły aktualizacje dotyczące zmiany adresuj zamieszkania/zameldowania czy też zgodnego ze stanem faktycznym stanu cywilnego. Akt notarialny z dnia 16 listopada 2002 r. został dołączony przez stronę skarżącą dopiero jako załącznik do odwołania z dnia 10 czerwca 2022 r. Jak już wskazano, okoliczności te mają znaczenie drugorzędne w tej sprawie. To, że z przywołanego aktu notarialnego wynika fakt rozdzielności majątkowej, nie świadczy o prowadzeniu przez żonę prezesa S. G. samodzielnego gospodarstwa rolnego.

Zdaniem Sądu podzielić należy ocenę wyrażoną przez organ, że wyżej wymienione kwestie nie mają istotnego znaczenia w kontekście oceny całościowego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Zważywszy, że w głównej mierze skarga dotyczy Spółki, a nie E. G.

Godzi się zauważyć, że S. G. nie dołączył żadnych faktur ani innych dokumentów, które świadczyłyby o samodzielnym prowadzeniu przez niego działalności rolniczej jako osoby fizycznej oraz samodzielnie zarządzanym gospodarstwem przez E. G. Pan G. nie przedstawił też żadnych dokumentów ani wyjaśnień, które tłumaczyłyby składanie odrębnych wniosków przez G. Spółka z o.o. oraz S. G. - jako osobę fizyczną.

Pomimo wezwania organu z dnia 24 stycznia 2022 r. i możliwości wykazania samodzielności i odrębności prowadzenia gospodarstwa rolnych przez S. G. i żony E. G. w aktach sprawy nie ma ani jednego dokumentu dotyczącego tych producentów rolnych.

Na marginesie wskazać należy, że w obszernej skardze złożonej do Sądu, pełnomocnik strony skarżącej wywodzi, że obie spółki prawa handlowego zarządzane przez S. G.: G. oraz G1. stanowią odrębne samodzielne gospodarstwa rolne, nie ma natomiast ani jednego akapitu dotyczącego prowadzenia samodzielnego i odrębnego gospodarstwa rolnego przez S. G. i E. G.

Kolejny raz zwrócić należy uwagę, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 29 marca 2019 r., I GSK 1369/18).

W świetle przywołanej argumentacji niezasadne okazały się tym samym zarzuty skarżącej spółki dotyczące naruszenia art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Tak samo nie można uznać za zasadny zarzut wyartykułowany w punkcie 2.3. skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 3 ust. 3 in fine ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego.

Przechodząc do oceny zarzutów prawa materialnego, wyartykułowanych w punkcie II skargi, wskazać należy, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 60 rozporządzenia 1306/2013 zgodnie, z którym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten jest interpretowany z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 stanowiącym, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przewidziany w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 przepis zawiera tzw. klauzulę generalną, pozwalającą organom administracyjnym na podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejściu prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymaniu wbrew intencjom prawodawcy unijnego. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie danej płatności, bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie.

Z omawianych przepisów wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19 i z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 2148/18)

Z kolei w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, dotyczącego wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje w dalszym ciągu aktualny (por. wyroki NSA z 23 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 29/19 oraz z 13 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2852/18) wskazano, że organ, dokonując oceny sprawy w konkretnych jej okolicznościach, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Ponadto, dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", Trybunał wskazał, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W nowszym orzecznictwie dotyczącym wykładni art. 60 rozporządzenia 1306/2013, tj. w wyroku z 7 kwietnia 2022 r., w sprawie C-176/20 Trybunał wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy "z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania". W wyroku tym Trybunał nie odwołał się już do kierunkowego działania wnioskodawcy, a więc do wyłącznego celu jego działania. Oznacza to, że obecny pogląd został złagodzony w porównaniu do poprzedniego wyroku TSUE z 12 września 2013 r., C-434/12, gdzie o sztucznym tworzeniu warunków można było mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy.

Mając na uwadze powyższe, z wykładni unormowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika więc, że pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: 1) obiektywnego stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści; 3) obiektywnego wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku organy rozstrzygając przedmiotową sprawę wykazały wystąpienie wszystkich wskazanych przesłanek oraz - wbrew zarzutom skargi – prawidłowo zastosowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i w tym kontekście w sposób właściwy zinterpretowały przesłanki sztucznych warunków w rozumieniu tych przepisów.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wykazał, iż skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013. W niniejszej sprawie składając 4 oddzielne wnioski o płatność do powierzchni równiej 999,23 ha., zarówno spółki jak i osoby fizyczne otrzymują wyższe płatności niż by otrzymali składając jeden wspólny wniosek na wszystkie działki.

W myśl ugruntowanego orzecznictwa TSUE (por. wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie"; wyrok z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-176/20 SC Avio Lucos SRL przeciwko Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură – CentruljudeţeanDolj, Agenţia de PlăţişiIntervenţiepentruAgricultură (APIA) – Aparat Central) ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena winna powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.

Oceniając kwestię stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków do uzyskania płatności prawidłowo w zaskarżonej decyzji organ podkreślił fakt, że Prezes Zarządu skarżącej (S. G. ) jest również reprezentantem innej spółki, tj. G1. Sp. z o.o., w imieniu której także złożył wniosek o przyznanie płatności. Zgodnie z danymi z bazy KRS siedziba tej spółki znajduje się pod adresem: [...]. Jednakże z danych posiadanych przez ARiMR wynika, że siedziba producenta rolnego jest tożsama z siedzibą gospodarstwa rolnego S. G., tj. [...]. Taki sam adres widnieje na dokumentach obrotowych spółki. Jak wynika z danych dostępnych na Geoportalu ([...]) jest to jeden adres.

Nadto sam S. G. jest zarejestrowany w ARiMR jako producent rolny i sam również składa wnioski jako osoba fizyczna, podobnie jak jego żona E. G. Skarżąca Spółka posiada dwoje wspólników: tj. S. G. posiadającego 90% udziałów oraz G. M. posiadającą 10% udziałów. Zgodnie z danymi (z bazy KRS, które są tożsame z danymi posiadanymi przez ARiMR), siedziba podmiotu znajduje się pod adresem: [...].

Na uwagę zasługuje okoliczność, która została szeroko opisana przez organ odwoławczy, że działki deklarowane przez powiązane podmioty znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie w tzw. kompleksach. W związku z tym faktem zachodzą okoliczności wskazujące, że podmioty celowo wyodrębniły bądź kupowały działki sąsiadujące ze sobą, aby prowadząc podobne uprawy jako cztery podmioty maksymalizować jednak otrzymywane płatności, gdyż równie dobrze uprawiać i zgłaszać je do płatności mógł jeden podmiot (szczególnie, że w trzech z czterech podmiotów decyzję o profilu upraw podejmuje S. G.). Zauważyć należy, że organ I instancji w dokumencie z dnia 18 lipca 2023 r. znajdującym się w aktach sprawy dokonał szczegółowej analizy położenia poszczególnych działek ewidencyjnych objętych dofinansowaniem wskazując, że widoczne na ortofotomapie granice użytkowania świadczą o użytkowaniu wyżej wymienionych działek jako jeden kompleks, pomimo deklaracji tych działek przez różne podmioty.

Jak już wskazano, we wcześniejszej części uzasadnienia skarżąca na etapie postępowania odwoławczego przedłożyła wyłącznie kilka dokumentów dotyczących zarządzanych przez S. G. spółek prawa handlowego. Nie przedstawiono ani jednego dokumentu na wykazanie samodzielności prowadzenia działalności rolniczej przez S. G. jako osoby fizycznej i jego małżonki E. G.

Co do zasady prawidłowo podniesiono w skardze, że nie są zakazane przez prawo powiązania opisane w zaskarżonej decyzji, gdyż rolnik ma prawo korzystać z wolności gospodarczej. Producent powinien jednak pamiętać, że sposób korzystania z tej zasady może zostać poddany ocenie. Zdaniem Sądu poszczególne okoliczności sprawy, takie, jak ta sama siedziba podmiotów powiązanych, ten sam adres, czy ta sama osoba zarządzająca - same w sobie nie świadczą o naruszeniu prawa. Jednak poddanie tych okoliczności ocenie łącznej, obejmującej także inne ustalenia, w tym m.in. brak faktur na świadczone przez spółkę usługi, dokumenty dotyczące zatrudniania pracowników czy podwykonawców, jak również dokumentacja dotycząca sprzedaży produktów rolnych czy pasz dla zwierząt, brak wykazania sposobu podejmowania decyzji w sprawie gospodarstwa - upoważniało organ do stwierdzenia, że skarżąca, pomimo obowiązku dowodowego, nie wykazała samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Odpowiadając tu na zarzut skarżącej, powołującej się w tym zakresie na tezy wyroku TSUE w sprawie C-434/12, a oparty o argument, że celem działalności powiązanych podmiotów nie była wyłącznie maksymalizacja kwot płatności rolnych – Sąd pragnie zwrócić uwagę, że oceniając, czy nie stworzono "sztucznych warunków", cel działań beneficjenta należy oceniać nie tylko z punktu widzenia okoliczności powołania danego podmiotu. Obok celu powołania spółek badać mianowicie należy również sens ukształtowania warunków deklarowanej działalności rolniczej we wszystkich aspektach, w szczególności podmiotowym i ekonomicznym, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy tworzone warunki (również w zakresie struktury agrarnej w ramach grupy podmiotów powiązanych) nie są optymalizowane dla uzyskania wyższych kwot wsparcia.

W niniejszej sprawie zasadnie oceniono, że gdyby nie było wsparcia finansowego w postaci dopłat, działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego), a nie kilku podmiotów gospodarczych.

Proste porównanie struktury własnościowej Spółek zarządzonych przez S. G. oraz jednoosobowa reprezentacja tych podmiotów przez tą samą osobę prowadzi do wniosku, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy dodatkowe składanie wniosków o płatność przez S. G. jako indywidualnego rolnika oraz przez jego małżonkę świadczy o próbie stworzenia sztucznych warunków na zasadach przywołanych w orzeczeniu TSUE w sprawie C-434/12.

W niniejszej sprawie organy obu instancji zwróciły uwagę w uzasadnieniach decyzji, że obecnie regulacje prawne warunkują wysokość przyznanych płatności od wielkości posiadanego gospodarstwa. Oznacza to, że powyżej określonego limitu deklarowanej powierzchni nie przyznaje się płatności. I tak w przypadku jednolitej płatności obszarowej, która wchodzi w skład płatności bezpośrednich, maksymalna kwota płatności, jaką można uzyskać, to równowartość 150 000 euro. Płatności ONW podlegają degresywności, czyli odpowiednim zmniejszeniom w zależności od wielkości gospodarstwa, podobnie zresztą jak płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.

Co więcej, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób klarowny wykazał w zestawieniu tabelarycznym, że twierdzenia strony skarżącej wyartykułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji o samodzielności prowadzenia działalności rolniczej przez zarządzane przez S. G. spółki, są sprzeczne z dokumentacją zgromadzoną przez Dyrektora Agencji.

Zauważyć należy, że organ I instancji w wezwaniu z dnia 24 stycznia 2022 r. zażądał od strony skarżącej, cyt.: "Wszystkich numerów ksiąg wieczystych, w których występują wszystkie działki wskazywane we wnioskach o przyznanie płatności". Strona skarżącego tego wezwania nigdy nie zrealizowała. Skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego jakichkolwiek dowodów świadczących o własności deklarowanych działek. Nie przedłożono również jakikolwiek umowy na użytkowanie tych samym gruntów przez powiązane podmioty.

Jak wynika z zestawienia tabelarycznego przedstawionego przez organ, większość deklarowanych przez skarżącą działek ewidencyjnych była deklarowana w różnych kampaniach przez powiązane podmioty. Przykładowo działka ewidencyjna [...] w kampanii 2014-207 była deklarowana przez E. G., w kampanii 2018-2019 oraz 2020-2021 przez G. Sp. z o.o. oraz w kampanii 2022 przez S. G. Przykładowo identyczny mechanizm w różnych konfiguracjach personalnych dotyczył działek: [...].

Zauważyć należy, że kwestia braku tytułu prawnego do deklarowanych działek przez skarżącą Spółkę zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak również w skardze złożonej przez profesjonalnego pełnomocnika do tutejszego Sądu została całkowicie przez stronę przemilczana.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, który nie został skutecznie zakwestionowany przez skarżącą spółkę wynika więc, że poszczególne powiązane podmioty w różnych okresach wskazywały w deklaracjach o przyznanie płatności te same działki. Co więcej, pomimo wezwania organu do czasu zakończenia postępowania administracyjnego strona skarżąca nie przedłożyła ani jednego dokumentu, który potwierdzałby posiadanie tytułu prawnego do wnioskowanych działek.

W ocenie Sądu zgodzić należy się z organami, że w niniejszym przypadku istnieje sieć wzajemnych powiązań pomiędzy podmiotami, gdzie, wspólnym mianownikiem jest osoba S. G. - właściciela skarżącej Spółki G. oraz G1. Sp. z o.o. oraz osoba E. G. - żony S. G. W konsekwencji działanie polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia, jakim jest zapewnienie konkurencyjności przez udzielanie pomocy mniejszym producentom rolnym. Tym samym należało przyjąć, że skarżący, jako beneficjent takiego podziału, nie mógł spełniać warunków do przyznania wnioskowanych przez niego płatności do tak wyodrębnionych gospodarstw. Reasumując S. G. stworzył takie warunki, aby zarówno on sam jak również G. Spółka z o.o. oraz G1. Spółka z o.o. mogli uzyskać korzystniejszą sytuacje w zakresie przyznawanych płatności, od tej jaką miałby beneficjent, gdyby składał pojedynczy wniosek.

W tych okolicznościach została więc spełniona przesłanka obiektywna, gdyż poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, Dz. U. UE. L 2013 r. Nr 347, s. 487 ze zm.), obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa, zważywszy, że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Wskazany powyżej cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, nie mogły zostać w niniejszej sprawie osiągnięte, co oznacza, że wystąpiła przesłanka obiektywna, o której mowa w powołanym wyżej wyroku TSUE w sprawie C-434/12.

Wbrew argumentacji skargi, dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej nie ma żadnego znaczenia powoływana okoliczność realizacji przez skarżącego działalności rolnej ani też wykreowana w zarzutach skargi pozorna rozbieżność w argumentacji organu co do tego, kto miał tę działalność w istocie prowadzić – strona czy zleceniobiorca usług agrotechnicznych. Nie kwestionując tego, że strona spełniła wymogi przyznania wnioskowanej płatności, wskazać należy, że istotne znaczenie ma to, że jej działanie w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów. Gospodarstwo rolne stworzone zostało wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach płatności ONW, lecz również płatności z innych tytułów.

Zdaniem Sądu, w sposób niebudzący wątpliwości organy obu instancji wykazały również wystąpienie w sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie zarówno w sposób opisowy, powiązań osobowych, majątkowych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami. Pozwoliło to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mającej na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, które nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącego, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują, że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą.

Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, i organizacyjne uzasadniające twierdzenie o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, uznać należało, że organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. W rzeczywistości skarżący wraz z pozostałymi wnioskującymi o płatności byli w świetle art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 jednym rolnikiem prowadzącym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez stworzenie sztucznych warunków prowadzili działalność ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze (punkt 2.2.), że skarżący nie miał woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań UE poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek, Sąd pragnie podkreślić, że art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie odwołuje się do zamiaru kierunkowego wnioskodawcy, a więc nie stanowi o tym, by wyłącznym celem jego działania było uzyskanie nienależnej korzyści. Tak też ten przepis rozumiany jest w najnowszym orzecznictwie TSUE. Wprawdzie wcześniej TSUE zajmował stanowisko, że o sztucznym tworzeniu warunków w rozumieniu tego przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy wyłącznym celem działania wnioskodawcy było uzyskanie nienależnej pomocy (tak w wyroku z 12 września 2013 r., C-434/12), jednak obecnie pogląd ten zmodyfikowano, bowiem w wyroku z 7 kwietnia 2022 r. C-176/20 Trybunał wyjaśnił, że ze sztucznymi warunkami w rozumieniu tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania, nie odwołując się już do wyłącznego celu działania wnioskodawcy.

Sąd wskazuje przy tym, że powyższe zmodyfikowane rozumienie pojęcia zaistnienia sztucznych warunków orzecznictwem TSUE zostało już zaadoptowane w orzecznictwie krajowym (patrz: wyroki NSA z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2802/18; z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 2608/18; z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 3555/18; z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 44/19; z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt I GSK 3154/18 czy z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt I GSK 756/19).

Reasumując powyższe, Sąd stwierdza, że obecny pogląd pozostaje zgodny z literalnym brzmieniem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Wykazanie zatem sprzecznego działania wnioskodawcy – jak stanowi wspomniany przepis – z celami prawodawstwa unijnego nie wymaga udowodnienia jego wyłącznego w tym zamiaru. Tym samym obciążający organy administracji ciężar dowodu ogranicza się do okoliczności świadczących za sztucznym stworzeniem warunków uzyskania pomocy, sprzecznie z celami prawa unijnego oraz występowania zamiaru wnioskodawcy osiągnięcia takiego skutku. Takie rozumienie wyróżnionego we wskazanym orzecznictwie TSUE elementu subiektywnego działania beneficjenta pozwala na racjonalne i zgodne z interesem publicznym eliminowanie tych nieprawidłowości, które polegają na niezgodnym z prawem uzyskiwaniu pomocy. Sprzyja także równemu traktowaniu wszystkich podmiotów, które dopuszczają się nadużyć realizując nie tylko zamiar bezpośredni kierunkowy, ale także ewentualny. Sąd podkreśla, że nie bez znaczenia pozostaje też podejmowanie przez każdy z tych podmiotów czynności prawnych i faktycznych, wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE.

Powyższe uwagi prowadzą Sąd do konkluzji, że organ prawidłowo dokonał interpretacji przesłanki sztucznych warunków, bo nie uzależnił ich wystąpienia od takiego zamiaru wnioskodawcy, który skierowany był wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Sąd zauważa przy tym, że jest rzeczą oczywistą, iż samo prowadzenie gospodarstwa rolnego przynosi także jakieś przychody, ale to nie one stanowią – w omawianym przypadku – główną przyczynę ubiegania się wnioskodawcy o płatności.

Podsumowując przywołaną argumentację, w ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut naruszenia 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 (punkt 2.2. i punkt 2.4. skargi), należy uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu wyartykułowanego w pkt 2.5 i w pkt 2.6 skargi, dotyczącego naruszenia art. 14 ust 1 ustawy PROW 2014-2020 oraz § 2 ust 1 oraz § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364), które to zarzuty sprowadzają się do tego samego naruszenia dotyczącego błędnego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia kryterium bycia rolnikiem posiadającym gospodarstwo rolne, Sąd podziela w tej materii stanowisko organu odwoławczego, który w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy ocenił, że rzekome gospodarstwo rolne prowadzone przez skarżącą nie jest odrębnym i samodzielnym podmiotem gospodarczym pod względem technicznym i ekonomicznym.

Odnośnie naruszenia art. 41 ust 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 (UE) dnia 17 grudnia 2013 r. (pkt 2.1. skargi), to organy obu instancji w swoich decyzjach nie wymieniają rzeczonego artykułu, ani w sentencji rozstrzygnięcia, ani w uzasadnienia. Nadto organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji w żadnym miejscu nie twierdził, że doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, a jedynie do sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności. Tym samym nie zasadny jest także zarzut naruszenia pkt 25 preambuły rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającej określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) nr 378/2007 uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003.

Podsumowując powyższe, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżąca powoływała w skardze szereg argumentów, które nie podważają prawidłowości dokonanej oceny zebranego materiału dowodowego ani słuszności rozumowania organów, które zostało zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Sąd stwierdził, że dokonana przez organy w niniejszej sprawie ocena materiału dowodowego nie ma charakteru dowolnej, arbitralnej, ani przeczącej regułom logiki lub doświadczenia życiowego. Poczynione przez organ ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Organ nie dopuścił się zarzucanych przez skarżącego uchybień. W ocenie Sądu organy ARiMR wykazały istnienie przesłanek odmowy przyznania płatności zgodnie z wykładnią sformułowaną w przywołanych w uzasadnieniu wyrokach TSUE. Zdaniem Sądu, działania skarżącej nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz UE C 115 z dnia 9 maja 2008 r.) oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Tu wskazać należy, że poszukując ratio legis wspomnianych rozwiązań konieczne jest odczytywanie celów opisanych w ww. przepisach wraz z przepisami prawa materialnego zarówno wspólnotowego jaki krajowego regulujących przyznawanie płatności. Wynika z nich w sposób niewątpliwie, że konstrukcja stawek płatności (degresja szczeblowa) oraz próg kwotowy w przypadku jednolitej płatności obszarowej (współczynnik redukcji), służy promowaniu gospodarstw mniejszych, poprzez wsparcie dochodowe, co niewątpliwie sprzyjać ma pożądanemu przez prawodawcę wspólnotowego celowi jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Wprost mowa jest o tym w pkt. 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 dotyczącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Mowa tam, że: "charakterystyczną cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów. Więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Ponadto możliwość dostosowania ułatwia większym beneficjentom gospodarowanie przy niższym poziomie jednolitego wsparcia. Państwa członkowskie powinny zatem zmniejszyć o co najmniej 5 % część płatności podstawowej, która ma zostać przyznana rolnikom, jeśli przekracza ona 150000 EUR. Aby zapobiec nieproporcjonalnym skutkom dla dużych gospodarstw o wysokiej liczbie pracowników, państwa członkowskie mogą zadecydować o uwzględnieniu kosztów zatrudnienia podczas stosowania tego mechanizmu. Aby takie zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Dochód uzyskany dzięki zmniejszaniu płatności dla dużych beneficjentów powinien pozostać w państwach członkowskich, w których został wytworzony i powinien zostać udostępniony jako wsparcie unijne dla środków finansowanych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ("EFRROW")". Jednoznacznie wynika z tego, że prawodawca wspólnotowy przewiduje rygorystyczne przestrzeganie przepisów przewidujących zmniejszenie wsparcia, służących ochronie interesów ekonomicznych mniejszych rolników.

Reasumując, organy obu instancji, w obszernych uzasadnieniach kontrolowanych decyzji wykazały okoliczności obligujące organ do pozbawienia skarżącej Spółki płatności zgodnie z unormowaniami art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Organy wykazały przesłankę obiektywną wskazując na ścisłe relacje prawne i personalne pomiędzy pomiotami powiązanymi (S. G., E. G., skarżąca Spółka oraz G1. Sp. z o.o.) składającymi wnioski o płatność na wybrane i jednocześnie wydzielone z większych kompleksów rolnych działki, położone w obrębach: K., G., Z., W., L. (woj. mazowieckie), M., P., R., G. (woj. warmińsko-mazurskie). W sprawie wskazano również na przesłankę subiektywną, podnosząc, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wykazał w sposób przejrzysty w zestawieniu tabelarycznym, że w stosunku do tych samych działek w poszczególnych kampaniach (2014-207; 2018-2019; 2020-2021; 2022) podmiotami deklarującymi daną działkę były wyżej wymienione podmioty powiązane.

Przy czym skarżący pomimo wezwania organu nie przedłożył wiarygodnych dowodów na okoliczność istnienia odrębnych i samodzielnych gospodarstw rolnych wszystkich powiązanych podmiotów. Skarżący nie przedłożył również stosownych dokumentów oraz nie wyjaśnił na czym ma polegać prowadzenie gospodarstwa rolnego w oparciu o działki gruntu z różnych województw w kontekście definicji gospodarstwa rolnego z art. 553 k.c. Co więcej, skarżący w toku całego postępowania administracyjnego nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów lub innych dowodów świadczących o własności deklarowanych w 2021 r. działek. Nie przedłożono również żadnej umowy użytkowania tych samych gruntów (np. umowy dzierżawy gruntu rolnego), wobec czego twierdzenia strony skarżącej zawarte w skardze o odrębnym użytkowaniu tych gruntów przez wszystkie powiązane podmioty, nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, organy rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo zastosowały art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Strona skarżąca, pomimo ciążącego na niej ciężaru dowodu, nie podważyła w sposób skuteczny ustaleń organów.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.