Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1179/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Jeśli importer uzgodnił z eksporterem ceny towaru ustalając, że koszty transportu i ubezpieczenia towaru do miejsca przeznaczenia towaru w kraju importera ponosi eksporter, ale nie ustalił jak będą kształtowały się te koszty na "zagraniczne" i "wewnątrz" kraju i nie wykazał jak faktycznie skalkulował te koszty eksporter, musi liczyć się z tym, że cała ustalona należność za towar stanowi wartość celną towaru w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

Dla prawidłowości dokonania odprawy celnej, a w konsekwencji wymiaru należności celnych nie mogą mieć znaczenia ustalenia zawarte w kontraktach podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, które powodowałyby naruszenie przepisów celnych. Organy celne były uprawnione do oceny przedstawionych kontraktów i faktur pod kątem ominięcia przez stronę skarżącą opłat.

TEZY

Jeśli importer uzgodnił z eksporterem ceny towaru ustalając, że koszty transportu i ubezpieczenia towaru do miejsca przeznaczenia towaru w kraju importera ponosi eksporter, ale nie ustalił jak będą kształtowały się te koszty na "zagraniczne" i "wewnątrz" kraju i nie wykazał jak faktycznie skalkulował te koszty eksporter, musi liczyć się z tym, że cała ustalona należność za towar stanowi wartość celną towaru w rozumieniu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

Dla prawidłowości dokonania odprawy celnej, a w konsekwencji wymiaru należności celnych nie mogą mieć znaczenia ustalenia zawarte w kontraktach podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, które powodowałyby naruszenie przepisów celnych. Organy celne były uprawnione do oceny przedstawionych kontraktów i faktur pod kątem ominięcia przez stronę skarżącą opłat.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. T. Spółki z o.o. w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 28 maja 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 lutego 1996 r. zawarta w JDA SAD (...) Dyrektor Urzędu Celnego w S. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym wino białe wytrawne w ilości deklarowanej 260,00 HL sprowadzone przez "A. T. Co Ltd" w W. Zgłaszając importowany towar do odprawy celnej, Spółka A. przedłożyła również fakturę (...) z 10 lutego 1996 r. wystawiona przez A. De La Puebla. S.A. z Hiszpanii, określająca cenę importowanego wina z klauzulą D.A.F. Poland w kwocie 14.040 DM.

Postanowieniem z 18 marca 1997 r. (...), Dyrektor Urzędu Celnego w S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie importu wina zakończonego decyzją zawartą w dokumencie SAD (...) z 15 lutego 1996 r. albowiem przeprowadzona w siedzibie Spółki "A. T." kontrola problemowa dokumentacji dotyczącej importu wina w pierwszym kwartale 1996 r. wykazała, że Spółka do odpraw celnych przedkładała faktury, w których warunki dostaw celnych określono DAF - granica, natomiast w dokumentach Spółki widniały faktury, w których warunki dostawy określone były jako DDU O. Te ostatnie wykazywały wartość towaru wyższą o ok. 20 procent niż w fakturach przedłożonych do odprawy celnej. Zdaniem organu, istnienie podwójnych kompletów faktur na ten sam /importowany/ towar jest niedopuszczalne i rodzi uzasadnione przypuszczenie, że koszty transportu na odcinku krajowym zostały wielokrotnie zawyżone w celu obniżenia wartości celnej towaru.

Ujawnienie istnienia rachunków /faktur/ w momencie dokonywania odprawy celnej towaru, dotyczących tego towaru a nie znanych organowi celnemu stanowi okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania w sprawie - art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Jednocześnie organ stwierdził, że Spółka może przedłożyć wiarygodne dokumenty potwierdzające rzeczywiste koszty transportu towaru na odcinku K.-O. i że oczekuje wyjaśnień w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia.

Niniejsze postanowienie Spółka otrzymała 21 marca 1997 r.

Ujawniona faktura zawierała ten sam numer i datę wystawienia, co faktura przedkładana do odprawy, warunki dostawy określała DDU C., a wartość towaru na kwotę 16.640 DM. Zawierała również klauzulę Banku, że stanowiła podstawę zakupu waluty tyt. zapłaty na rzecz kontrahenta zagranicznego.

W wyjaśnieniu zawartym w piśmie z 30 kwietnia 1997 r. Spółka wskazała, że różnice w cenie wykazane w fakturach dotyczy kosztów transportu na terenie kraju. Opłaty za przewóz były negocjowane przez sprzedawcę alkoholu.

Decyzja z dnia 5 czerwca 1997 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w S., na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję zawarta w SAD (...) z dnia 15 lutego 1996 r. dotycząca importu wina białego wytrawnego i na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ oraz par. 2 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1994 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 138 poz. 730/ ustalił "A. T." Sp. z o.o. w W. nowy wymiar należności celnych, przyjmując wartość importowanego towaru w kwocie 16.640 DM.

W uzasadnieniu decyzji, Dyrektor Urzędu Celnego w S. wskazał, że ujawniony fakt podwójnego fakturowania transakcji, stanowi nowy dowód w sprawie istniejący w dniu wydania decyzji a nie znany organowi w momencie jej podejmowania co w pełni uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie. Wyjaśniając ujawnione podwójne fakturowanie, Spółka wskazała, że ujawnione w jej siedzibie faktury z cena wyższą, obejmowały koszty transportu na terenie kraju.

Tak wysokie koszty transportu związane są z wysokimi stawkami ubezpieczenia, przestojami długotrwałymi na granicy polsko-niemieckiej w oczekiwaniu na odprawę, pustymi przebiegami powrotnymi. Spółka nie nadesłała żadnych dokumentów, z których wynikałaby stawka za transport na odcinku krajowym w podanej wysokości. Zdaniem organu nie było powodu, dla którego, nie można było wyodrębnić na fakturze przedłożonej do odprawy celnej rzeczywistych kosztów transportu poniesionych na terenie Polski, który przecież nie dolicza się do wartości celnej towaru. Wystawianie drugiej faktury świadczy o celowym działaniu Spółki, wprowadzającym w błąd Urząd Celny dlatego, tym wyjaśnieniom Spółki organ nie dał wiary.

Mając na uwadze postanowienia zawartego przez Spółkę z eksporterem alkoholu kontraktem, uwzględniając, prawa i obowiązki stron umowy kupna - sprzedaży /art. 535 par. 1 Kc/ - podstawa zapłaty za odebrany przez Spółkę towar była faktura ustalająca cenę towaru i stanowiąca podstawę jej zapłaty czyli faktura, która stanowiła podstawę realizacji zawartej umowy, w tym zapłaty za kupiony towar.

Dlatego, tę fakturę /ujawniona w siedzibie Spółki/ Spółka miała obowiązek przedłożyć do wniosku o wszczęcie postępowania celowego i na podstawie tej faktury, uznanej za fakturę handlową, organ ustalił wartość celna towaru. Jest to zgodne z dyspozycja art. 26 ust. 1 Prawa celnego, który uznaje, za wartość celna towaru cenę zapłacona lub należna za towar celny wraz z kosztami w niej nie ujętymi a faktycznie poniesionymi przez kupującego, którymi to kosztami mogą być: koszty transportu i ubezpieczenia towaru poniesionymi do granicy państwa. Kosztów transportu towaru na odcinku krajowym organ celny nie odliczył od wartości celnej, ponieważ nie zostały wyodrębnione na fakturze dostawcy zagranicznego - wyjaśnienia do posługiwania się formularzami JDA SAD, pole 42 - załącznik Nr 4 do Zarządzenia Prezesa GUC z dnia 26 listopada 1992 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 279 ze zm./.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W., Spółka wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała, że stosowanie różnych faktur z zastosowaniem klauzul DAF gr. polski i CIP miejsce przeznaczenia towaru nie miało na celu wprowadzenia w błąd organów celnych. Obie faktury są prawdziwe a różni je "ujęcie" kosztów transportu i ubezpieczenia na terenie Polski, które Spółka uznała za uchybienie natury organizacyjno-ewidencyjnej. Wskazując na postanowienie kontraktu zawartego z eksporterem, specyfiką transportu alkoholu jak również odmienność warunków transportu towaru na terenie państw Unii Europejskiej i Polski, brak ładunków powrotnych, Spółka wyraziła pogląd, że to decyduje o wielkości kosztów transportu na terenie Polski a nie relacje odległości na odcinku zagranicznym i polskim.

Z uwagi na powyższe, nie było zasadne przyjęcie przez organy celne, wartości celnej towaru od pełnej wartości CUP, nawet w sytuacji, gdy uznały, że Spółka niedostatecznie udowodniła koszty transportu na odcinku krajowym.

Rozpatrując odwołanie, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzja z dnia 28 maja 1998 r. (...), na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa zaskarżona decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że nie są kwestionowane ustalenia co do podwójnego fakturowania importu alkoholu przez Spółkę i że ujawniona w siedzibie Spółki faktura stanowiła podstawę rozliczenia płatności na rzecz eksportera. Zgodnie z powszechna praktyka handlowa, dana transakcja sprzedaży może być dokumentowana tylko jedna faktura dokumentująca wartość towaru. W przedmiotowej sprawie, Spółka została obciążona kwotą 16.640 DM na podstawie faktury prawidłowej i ostatecznej, albowiem Spółka była obowiązana ponieść koszty transportu na odcinku krajowym. Zgodnie z kontraktem, faktura handlowa dołączona do każdej dostawy winna była zawierać cenę towaru na podstawie DAF K. W tym samym kontrakcie ustalono, że Spółka A. będzie otrzymywała /również/ faktury z cena za towar na podstawie DDU O./C. Ponieważ dostawca nie precyzyjnie wyjaśnił kalkulację kosztów transportu towaru na odcinku krajowym w Polsce, żądano w postępowaniu dokumentów potwierdzające zasadność kalkulacji.

Podzielił organ odwoławczy ocenę organu I instancji, że w tej sytuacji, cena towaru wykazana na ujawnionej fakturze, jest cena, która importer zapłacił za towar i koszty transportu i ubezpieczenia do granicy Polski.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła decyzji Prezesa GUC naruszenie art. 25 ust. 1 Prawa celnego i przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 7 i art. 80 Kpa i wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej decyzji Dyrektora UC w S. W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała, że organ I instancji bezzasadnie ustalił cło, mimo wykazania przez skarżącego kosztów transportu towaru i ubezpieczenia na odcinku krajowym, a których to kosztów organ celny nie próbował nawet zweryfikować. Również ustalenia organu odwoławczego, że żadna z faktur nie mogła uwzględniać kosztów transportu na terenie Polski jest błędne, ponieważ klauzula DAF zawsze oznacza dostawę do granicy a DDU C. w tym wypadku oznacza dostawę towaru miejsca przeznaczenia. Biorąc pod uwagę definicję DDU według "Incoterms 90" oraz fakt, że na fakturze (...) z 10 lutego 1996 r. określono miejsce dostawy "C. A. C. H." SA, Ch.-O., to bezspornym jest, że ww. faktura zawiera w sobie pełne koszty transportu na terenie Polski. Jest to zgodne z zapisem kontraktu, że sprzedający ponosi koszty transportu i ubezpieczenia z zagranicy do O. w 100 procent.

Nadto, Spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC, wskazując na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że mimo wezwań kierowanych do skarżącej Spółki przez organy celne, o wskazanie dowodów potwierdzających poniesienie kosztów transportu na terenie kraju w wysokości wynikającej z różnicy ceny towaru wskazanej w fakturach, takich dowodów nie przedłożono, wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w ocenie składu orzekającego nie daje podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo.

Ustalenia, że strona skarżąca odprawiając towar w dniu 15 lutego 1996 r. przedstawiła fakturę z uwidocznioną ceną towaru i klauzulą DAF - granica państwa polskiego oraz że ujawniono w jej siedzibie drugą fakturę o takich samych danych co do daty sporządzenia, numeru faktury, ilości i rodzaju towaru ale z wyższą ceną oraz klauzulą CIP Poland nie są kwestionowane.

Ujawniona faktura w siedzibie skarżącej była podstawa należności za dostawę towaru.

Sporna w sprawie jest ocena, czy różnica w cenie towaru wykazana na tych fakturach jest lub nie, jak oceniają organy celne, opłatą za transport i ubezpieczenie towaru na trasie przewozu od przejścia granicznego w Polsce do miejsca przeznaczenia towaru.

W umowie z eksporterem, skarżąca Spółka ustaliła cenę towaru za hektolitr z klauzulą, że koszty ubezpieczenia i transportu z kraju eksportera do O. miejsce przeznaczenia towaru pokrywa w 100 procent sprzedający. Jednocześnie określając dokumenty wysłania towaru, strony uzgodniły, że będą wystawione:

- oryginał faktury handlowej w dwóch egzemplarzach z ceną "na podstawie DAF K. /miejsce przekroczenia granicy/ oraz

- oryginał faktury z ceną na podstawie DDU O./C. /miejsce przeznaczenia w Polsce/.

Ustalając zatem warunki kontraktu, skarżąca zaaprobowała wystawienie dwóch oryginalnych faktur bez określenia czy wyodrębnienia w umowie, wysokości należności za przewóz i ubezpieczenie towaru na terenie Polski, co świadczy, że podwójne fakturowanie dostawy nie było przypadkowe.

Spółka "A. T." jako wieloletni importer towarów, winna była zadbać, by ustalenie należności za przewóz towaru i jego ubezpieczenie na trasie od "granicy państwa" do miejsca przeznaczenia było jednoznaczne i precyzyjne, zwłaszcza że jak twierdzi, ustalona cena za towar obejmowała te koszty.

Słusznie zatem, organy celne, w sytuacji gdy ujawniono podwójne fakturowanie tej samej dostawy towaru, wezwał skarżąca Spółkę do przedstawienia dokumentów, potwierdzających czy uprawdopodobniających, że opłata za przewóz i ubezpieczenie towaru na odcinku od "granicy Polski" do miejsca przeznaczenia wynosi 1/5 ceny towaru - art. 26 ust. 1 i art. 30d pkt 1 Prawa celnego.

Przedstawione przez Spółkę wyjaśnienia, słusznie organy celne uznały za niewystarczające dla wskazania spornych kosztów, skoro dowody te nie wykazują jaką to część ceny kontraktu była kalkulowana, jakie stawki obowiązywały z tyt. ubezpieczenia towaru na odcinku "zagranicznym" czy "polskim".

Również wielkość kosztów za odcinek krajowy budzi obawy co do ich rzetelności, z uwagi na wysokość w stosunku do ceny towaru do granicy Polski, która przecież zawiera, jeśli uznamy treść zamieszczonych klauzul, opłatę za transport i ubezpieczenie na odcinku zagranicznym.

Skoro zatem przepis art. 26 ust. 1 Prawa celnego określając wartość celną towaru, obejmuje tą wartością również "koszty transportu i ubezpieczenia towaru do granicy państwa lub portu polskiego", to obowiązkiem importera jest wykazanie przy zgłoszeniu do odprawy celnej towaru, w jakiej wysokości, te koszty poniósł.

Jeśli zatem, importer uzgodnił z eksporterem ceny towaru ustalając, że koszty transportu i ubezpieczenia towaru do miejsca przeznaczenia towaru w kraju importera ponosi eksporter, ale nie ustalił jak będą kształtowały się te koszty na "zagraniczne" i "wewnątrz" kraju i nie wykazał jak faktycznie skalkulował te koszty eksporter, musi liczyć się z tym, że cała ustalona należność za towar stanowi wartość celną towaru w rozumieniu art. 26 ust. 1 Prawa celnego.

Podobna ocenę co do kosztów transportu towaru wyraził już Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach i te poglądy skład orzekający podziela.

Natomiast w sprawach (...) Sąd stwierdził, że "dla prawidłowości dokonania odprawy celnej, a w konsekwencji wymiaru należności celnych nie mogą mieć znaczenia ustalenia zawarte w kontraktach podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, które powodowałyby naruszenie przepisów celnych", albo "organy celne były uprawnione do oceny przedstawionych kontraktów i faktur pod kątem ominięcia przez stronę skarżącą opłat". Podzielając te poglądy skład orzekający stwierdza, że właśnie takich ocen dokonały w przedmiotowej sprawie organy celne i tej ocenie nie można zarzucić, że narusza prawo.

Dlatego mając powyższe na uwadze, uznając że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.