Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1306/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2, art. 55 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony /art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie przysługuje bez względu na wynik postępowania sądowego /art. 55 ust. 1 powyższej ustawy/.

TEZY

Osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony /art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie przysługuje bez względu na wynik postępowania sądowego /art. 55 ust. 1 powyższej ustawy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "B. "na decyzję Wojewody (...) z dnia 27 sierpnia 1997 r. w przedmiocie zameldowania rodziny N. na pobyt stały i na podstawie art. 55 tej ustawy oddalił wniosek uczestniczki postępowania Wiesławy N. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda (...) decyzją z dnia 27 sierpnia 1997 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. -T. z dnia 17 czerwca 1997 r. w przedmiocie zameldowania na pobyt stały w lokalu przy ul. K. nr 21 m 1 Wiesławy i Sławomira małżonków N. wraz z dziećmi Radosławem i Rafałem. Z uzasadnienia decyzji wynika, że sporny lokal należy do zasobów mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej "B. "z przeznaczeniem dla dozorcy. Spółdzielnia Mieszkaniowa "B. "zatrudniła Wiesławę N. jako dozorcę na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, zawartej w dniu 1 czerwca 1988 r. W związku z zatrudnieniem zawarto z Wiesławą N. umowę najmu mieszkania przy ul. K. nr 21 m. 1 "na czas związany ze stosunkiem pracy, tj. na okres od dnia 01.01.1997 r. do dnia ustania zatrudnienia na stanowisku dozorcy". Podano, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż Wiesława N. mieszka w spornym lokalu nieprzerwanie od 1992 r., a lokal ten stanowi jej centrum życiowe. Mimo trwania stosunku pracy zarządca budynku odmawia zgody na zameldowanie rodziny N. na stałe. Zgodnie z art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych właściciel lub zarządca budynku dokonuje jedynie czynności stwierdzającej, czy danej osobie przysługuje uprawnienie do pobytu w lokalu. Podkreślono, że odmowa potwierdzenia uprawnień do lokalu jest bezzasadna, gdyż uprawnienia Wiesławy N. wynikają z przydziału na czas trwania stosunku pracy, a umowa została zawarta na czas nieokreślony. Odmowa taka nie może stanowić przeszkody w zameldowaniu na pobyt stały osoby, która spełnia warunki określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Na powyższą decyzję Spółdzielnia Mieszkaniowa "B. "wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domaga się jej uchylenia, a do czasu rozpoznania skargi przez Sąd - wstrzymania wykonania, zarzucając naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podała, że umowa najmu lokalu - mimo związania ze stosunkiem pracy - jest umową na czas oznaczony, gdyż wygaśnie z chwilą rozwiązania stosunku pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że Wiesława N. spełnia warunki zameldowania na pobyt stały, gdyż przebywa wraz z rodziną w lokalu nieprzerwanie od 1992 r., a jej uprawnienia wynikają z przydziału związanego ze stosunkiem pracy, który trwa nadal.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie: faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 1 ustawy/, oraz wykazania się uprawnieniami do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 9 ust. 2 ustawy/.

Nie jest kwestionowany fakt, że Wiesława N. mieszka w spornym lokalu wraz z rodziną. Małżonkowie N. zgodnie podają, iż w lokalu mieszkają nieprzerwanie od 1992 r., a Spółdzielnia Mieszkaniowa nie neguje tego faktu. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełniona została pierwsza z przesłanek wymaganych do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące.

Pozostaje zatem do rozważenia kwestia, czy występuje także druga z przesłanek wymaganych do zameldowania, o której mowa w art. 9 ust. 2 ustawy. Skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowa nie przeczy, że zainteresowana Wiesława N. jest najemczynią lokalu, lecz jedynie wywodzi, że umowa najmu związana ze stosunkiem pracy uzasadnia tylko prawo do meldunku czasowego. Pogląd ten nie jest trafny. Kwestia, czy zainteresowana ma uprawnienie do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy, powinna być oceniona według przepisów tej ustawy, a te nie ograniczają tytułów prawnych do lokalu, z których wywodzić się mogą uprawnienia do przebywania w lokalu. Oznacza to, że najem lokalu związany z trwającym stosunkiem pracy nawiązanym na czas nieoznaczony stwarza uprawnienia do zameldowania w lokalu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy.

Należy zauważyć, że zarówno art. 9 ust. 2, jak i art. 10 omawianej ustawy nie różnicują wymagań, jakie powinny być spełnione w celu uzyskania meldunku stałego i czasowego na ponad 2 miesiące. Wymagania te są identyczne. Jak wynika z wyciągu z kartoteki ewidencji ludności na k. 10 akt administracyjnych, zainteresowana z rodziną była już meldowana w lokalu na czas oznaczony dłuższy niż 2 miesiące i wówczas uprawnienia do zameldowania nie były przez skarżącą Spółdzielnię kwestionowane.

Wskazany wyżej brak różnic w prawnych wymaganiach zawartych w art. 9 i 10 ustawy co do zameldowania na pobyt stały i czasowy trwający ponad 2 miesiące prowadzi do przekonania, że różnic należy poszukiwać w art. 6-8 ustawy. W myśl art. 6 ust. 1 pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie zaś do art. 7 ust. 1 pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, ale pod innym adresem.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że Wiesława N. wraz z rodziną przebywa w spornym lokalu z zamiarem stałego przebywania. W lokalu tym znajdują się meble, rzeczy osobiste i koncentruje się życie rodziny N. Z akt sprawy nie wynika, by wymienieni mieli jakikolwiek inny lokal stanowiący ich centrum życiowe, z którym łączyliby zamiar stałego przebywania. Stwierdzić zatem należy, że obydwie przesłanki, od których kumulatywnego ziszczenia się zależy zameldowanie na pobyt stały, zostały spełnione, co skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "B. "czyni nieuzasadnioną.

Uczestnicząca w postępowaniu sądowym na prawach strony Wiesława N. wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Ustosunkowanie się do wniosku wymaga rozważenia w pierwszej kolejności, czy problematyka zasad zwrotu kosztów postępowania sądowego została unormowana w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ całościowo, czy też pozostają kwestie nieuregulowane, do których należy stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego /art. 59 ustawy o NSA/.

W postępowaniu cywilnym sprawą zwrotu kosztów postępowania sądowego /w tym zastępstwa procesowego/ rządzi wyrażona w art. 98 Kpc zasada odpowiedzialności za wynik procesu, wedle której strona przegrywająca zwraca swemu przeciwnikowi i na jego żądanie /z zastrzeżeniem wyjątków: np. art. 101 i art. 102 Kpc/ koszty procesu. Jest także prawna możliwość rozstrzygania o kosztach w odniesieniu do interwenienta ubocznego.

W sądownictwie administracyjnym obowiązują odmienne reguły. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w odniesieniu do kosztów postępowania zostaje znacznie ograniczona. Instytucja interwencji ubocznej nie występuje, a osoby, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego /nie będące skarżącymi/, mogą wziąć udział w postępowaniu jedynie na prawach strony /art. 41 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o NSA/.

Zarówno pod rządem przepisów poprzednio obowiązujących /art. 208 Kpa/, jak i na gruncie ustawy o NSA o zwrocie kosztów postępowania orzeka Sąd jedynie w orzeczeniu uwzględniającym skargę, wyłącznie na rzecz skarżącego, od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności /art. 55 ust. 1 zdanie drugie ustawy o NSA/. Zakresu orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym o zwrocie kosztów postępowania nie rozszerza unormowanie zawarte w zdaniu pierwszym art. 55 ust. 1 tej ustawy.

Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów / FPS 4/96 z dnia 9 grudnia 1996 r. - ONSA 1997 z. 2 poz. 45/, przepis ten nie określa reguł orzekania o zwrocie kosztów postępowania, lecz stanowi, iż Sąd zamieszcza w orzeczeniu rozstrzygnięcie o kosztach, jeśli jest ku temu podstawa w innych przepisach. Także art. 55 ust. 2 i 3 nie rozstrzygają kwestii, komu, od kogo i w jakich okolicznościach należy się zwrot kosztów procesu, gdyż stanowią o możliwości miarkowania kosztów w razie uwzględnienia skargi w części oraz o możliwości określenia przez Sąd wysokości kosztów zastępstwa procesowego w zależności od charakteru sprawy i wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Skłania to do przekonania, że: 1/ zasady zwrotu kosztów postępowania /w tym zastępstwa procesowego/ w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostały uregulowane w całości w ustawie o NSA w ten sposób, że o zwrocie tych kosztów orzeka Sąd jedynie w orzeczeniu uwzględniającym skargę i wyłącznie na rzecz skarżącego - od organu, który wydał zaskarżony akt, podjął zaskarżoną czynność lub dopuścił się bezczynności, wobec czego przepis art. 59 tej ustawy nie znajduje tu zastosowania; 2/ osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, ale uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony /art. 41 ust. 2 ustawy o NSA/, zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie przysługuje bez względu na wynik postępowania sądowego, a więc zarówno od strony skarżącej, jak i od strony przeciwnej /organu, który wydał zaskarżony akt, podjął zaskarżoną czynność lub dopuścił się bezczynności/.

Wniosek zainteresowanej Wiesławy N. o zwrot kosztów zastępstwa procesowego zatem podlega oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, należało na mocy art. 27 ust. 1 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.