Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2244/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, atrt. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2016 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w Z, Rosja na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. z siedzibą w Z., Rosja kwotę 2379,96 złotych (dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 28 ust. 1 i 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1414 ze zm., dalej "ustawa o transporcie drogowym"), art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 2 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, podpisanej w W. dnia 30 sierpnia 1996 r. (M.P. z 2005 r. nr 61 poz. 806) oraz lp. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z [...] marca 2015 r. o nałożeniu na Z. z siedzibą w Z., Rosja (dalej "strona" lub "skarżąca") kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

Decyzję wydano przy następujących ustaleniach.

W dniu [...] grudnia 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w W. została przeprowadzona kontrola drogowa zespołu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...] , którym kierował obywatel Federacji Rosyjskiej M. K.. Kierujący wykonywał międzynarodowy transport drogowy w imieniu skarżącej. Na podstawie dokumentów okazanych podczas kontroli ustalono, że kierujący przewoził mrożone owoce i warzywa z miejscowości L. w Polsce do miejscowości M. na Białorusi. Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...].

Pismem z dnia 17 grudnia 2014 roku [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] marca 2015 roku nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 10000 zł.

W dniu 28 marca 2015 roku strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wydanej decyzji pełnomocnik strony zarzuca naruszenie przepisów art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą i powierzchowną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, że skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy z miejscowości L. w Polsce do miejscowości M. na Białorusi. W ocenie strony międzynarodowy list przewozowy CMR nr [...] wcale nie dowodzi faktu, że strona wykonywała międzynarodowy transport drogowy z Polski do Białorusi. Przeciwnie, miejscem przeznaczenia ładunku była miejscowość Z. w Rosji, a nie M. na Białorusi. Zaś o M. na Białorusi, w kontekście listu przewozowego, można mówić jedynie w odniesieniu do siedziby odbiorcy, a nie miejsca przeznaczenia przesyłki. Natomiast podane w zgłoszeniu celnym miejsce odbioru towaru, wskazano prawdopodobnie omyłkowo, ponieważ przewoźnik nie był uprawniony zmienić warunki przewozu. W przypadku przyjęcia przez organ odwoławczy wykonywania międzynarodowego transportu drogowego z miejscowości L. w Polsce do miejscowości M. na Białorusi, postępowanie powinno zostać umorzone, ponieważ okoliczności sprawy nie dostarczyły jakichkolwiek dowodów, iż przewoźnik (bądź kierowca pojazdu) w dacie wjazdu na terytorium Polski (06.12.2014 r.) znał treść zgłoszenia celnego zawierającego miejscowość M. na Białorusi jako miejsce dostawy bądź uprawniony był odstąpić od warunków przewozu stwierdzonych w międzynarodowym liście przewozowym wskazujących jako miejsce rozładunku Z. w Rosji.

Organ II instancji po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżąca w dniu kontroli wykonywała międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Przewoziła bowiem mrożone owoce i warzywa z miejscowości L. położonej na terytorium Polski do miejscowości M. położonej na terytorium Białorusi. Powyższy fakt potwierdzają dokumenty okazane podczas kontroli, tj. list przewozowy CMR nr [...], świadectwo pochodzenia nr [...], dokument EX nr [...]. Również Urząd Celny w B. Oddział w K. w piśmie z dnia 30 stycznia 2015 r, nr [...] potwierdził wykonywanie przez stronę przewozu mrożonych owoców i warzyw z Polski do Białorusi. Zatem strona jako przedsiębiorca z terytorium Federacji Rosyjskiej powinna posiadać zezwolenie na wykonywanie przewozu do państwa trzeciego. Kwestię wykonywania tego rodzaju przewozów reguluje art. 9 ust. 2 umowy z dnia 30 sierpnia 1996 r. Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Fcdcracji Rosyjskiej o międzynarodowych przewozach drogowych. Zgodnie z tym artykułem - przewoźnik może wykonywać przewozy z terytorium państwa drugiej Umawiającej się Strony na terytorium trzeciego państwa oraz z terytorium trzeciego państwa na terytorium państwa jednej z Umawiających się Stron, jeżeli otrzyma specjalne zezwolenie wydane przez właściwe organy drugiej Umawiającej się Strony. Podczas kontroli kierujący, wykonujący przewóz w imieniu strony, okazał zezwolenie uprawniające stronę jedynie do wykonywania przewozu pomiędzy Polską i Federacją Rosyjską. Oznacza to, że skarżąca w dniu kontroli wykonywała przewóz na podstawie niewłaściwego zezwolenia.

GITD odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazał, że zarówno dokumenty okazane podczas kontroli, jaki i pismo Urzędu Celnego w B. Oddział w K. bez żadnych wątpliwości wskazują miejsce przeznaczenia towaru przewożonego przez stronę w dniu kontroli. Wbrew twierdzeniom strony towar był wieziony do M. na Białorusi, a nie do miejscowości Z. w Rosji, bowiem w każdym z dokumentów okazanych podczas kontroli jako miejsce przeznaczenia ładunku jest wskazany M. na Białorusi. Ponadto treść zgłoszenia celnego nie może zawierać innych informacji, niż znajdujące się w liście przewozowym. Natomiast treść listu przewozowego była stronie znana, bowiem jest on sporządzany w trzech egzemplarzach, z których jeden otrzymuje przewoźnik. Zatem strona jako przewoźnik nie może twierdzić, że w dacie wjazdu na terytorium Polski nie znała miejsca przeznaczenia ładunku, którego przewozu się podjęła.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji w toku postępowania zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Swoje rozstrzygnięcie oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i postępowaniu wyjaśniającym, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Odwoływanie się strony do naruszenia w toku postępowania art. 77 i 80 k.p.a. jest więc niezasadne.

W związku z powyższym organ odwoławczy nie stwierdził, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10000 zł za naruszenie określone w l.p. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym było prawidłowe.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzji GITD z [...] czerwca 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez wybiórczą i powierzchowną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, skutkującą przyjęciem, iż strona wykonywała międzynarodowy transport drogowy z miejscowości L. (Polska) do miejscowości M. (Białoruś), gdy tymczasem wnikliwa analiza międzynarodowego listu przewozowego CMR nr [...] stanowi dowód, że przewóz realizowany był z miejscowości L. (Polska) do miejscowości Z. (Rosja),

2) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych przed wydaniem decyzji, co skutkowało pominięciem następujących dowodów:

i. międzynarodowego listu przewozowego CMR [...], zawierającego adnotację, potwierdzającą dostarczenie towaru na terytorium Federacji Rosyjskiej,

ii. dokumentu z dnia 4.12.2014: zlecenia transportowo - spedycyjnego od T. (spedytor) dla strony (przewoźnik) na przewóz towaru ze spółki B. sp. z o.o. do spółki O., na trasie L. (Polska) – Z. (Rosja) wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

iii. dokumentu z dnia 8 grudnia 2014 r.: faktury za usługi transportowe na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

iv. korekty ww. faktury wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

v. dokumentu z dnia 19 grudnia 2014 r.: protokołu sporządzonego przez O. (spedytora), potwierdzającego należyte wykonania przez stronę usługi transportowej na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

- co mogło mieć wpływ na wynik postępowania, albowiem ww. środki dowodowe strona przedstawiła organowi po wydaniu, lecz przed doręczeniem decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., zaś ich uwzględnienie skutkowałoby ustaleniem, że strona wykonała przewóz towaru do Rosji;

z ostrożności, gdyby Sąd nie podzielił powyższych zarzutów skargi, strona wskazała na:

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 92 c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt nie uzyskania właściwego zezwolenia do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego ipso iure wyklucza możliwość zastosowania dyspozycji powołanej normy (tj. umorzenia postępowania); w istocie zatem uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem organ nie rozpoznał jej istoty i nie ustalił, czy przewoźnik (bądź kierowca pojazdu) w dacie wjazdu na terytorium Polski (6.12.2014);

i. znał treść zgłoszenia celnego z dnia 9.12.2014,

ii. uprawniony był odstąpić od warunków przewozu stwierdzonych w międzynarodowym liście przewozowym CMR, wskazujących na Z. (Rosja) jako miejsce rozładunku,

oraz czy okoliczności te miały wpływ na powstanie naruszenia i czy strona mogła je przewidzieć.

III. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu:

1) międzynarodowego listu przewozowego CMR [...], zawierającego adnotację, potwierdzającą dostarczenie towaru na terytorium Federacji Rosyjskiej (dokumenty w aktach organu),

2) dokumentu z dnia 4.12.2014: zlecenia transportowo - spedycyjnego od T. (spedytor) dla skarżącej (przewoźnik) na przewóz towaru ze spółki B. sp. z o.o. do spółki O., na trasie L. (Polska) – Z. (Rosja) wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej (dokumenty w aktach organu),

3) dokumentu z dnia 8 grudnia 2014 r.: faktury za usługi transportowe na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej (dokumenty w aktach organu),

4) korekty ww. faktury wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej (dokumenty w aktach organu),

5) dokumentu z dnia 19 grudnia 2014 r.; protokołu sporządzonego przez O.(spedytora), potwierdzającego należyte wykonania przez stronę usługi transportowej na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej (dokumenty w aktach organu) — dowód z pkt 1 - 5 powołany jest na okoliczność wykonywania przez stronę przewozu na odcinku Polska - Rosja.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według spisu kosztów, a w przypadku ich nieprzedstawienia do czasu zamknięcia rozprawy — według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w stawce nie niższej niż podwójna stawka minimalna przewidziana rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

W odpowiedzi na skargę GITD wnosił o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 4 maja 2016 r. postanowił uwzględnić wnioski dowodowe skarżącej i przeprowadzić dowody z dokumentów wskazanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektor Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z [...] marca 2015 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie międzynarodowego przewozu bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia.

Sąd podkreśla, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając zaskarżoną decyzję administracyjną związany był rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Stosownie do art. 10 k.p.a. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§ 3).

Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu ma charakter szczególny wobec reguł przyjmowanych w postępowaniu cywilnym czy karnym. Wiąże się to ze specyfiką postępowania administracyjnego, gdzie organ administracji publicznej występuje w procesie jako rzecznik interesu publicznego i jednocześnie jest powołany do rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju kumulacja ról procesowych wymaga, aby w postępowaniu administracyjnym - w najszerszym możliwym - zakresie dopuścić stronę do wszystkich czynności postępowania. "Tylko bowiem strona może najlepiej wyrazić swoje żądania, bronić swoich interesów, zabiegać o swoje prawa. Ona jest w stanie najpełniej wyrazić swoje intencje, jak też określić sytuacje, w których będzie realizować wynikające z decyzji prawa i obowiązki" (J. Borkowski (w:) Kodeks..., red. J. Borkowski, s. 75).

Prawo do czynnego udziału w postępowaniu przyjęte jest w Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 6 ust. 3 lit. c). Zasadę tę przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji regulujący w art. 16 ust. 3 "Prawo wysłuchania i złożenia oświadczeń": "1. W przypadkach, dotyczących praw lub interesów pojedynczych osób, urzędnik zapewni respektowanie praw do obrony na każdym etapie postępowania zmierzającego do wydania decyzji. 2. W przypadkach, w których może zostać wydana decyzja dotycząca praw lub interesów pojedynczej osoby, osoba ta ma prawo przed podjęciem decyzji przedstawić swoje uwagi na piśmie i w razie potrzeby przedstawić ustnie swoje spostrzeżenia" (J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks..., s. 24).

Z tak sformułowanej zasady dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 81). Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego.

Obowiązki organu oraz odpowiadające im uprawnienia procesowe strony, wynikające z art. 10 § 1 k.p.a., należy wiązać ściśle z regulacją zawartą w art. 81 k.p.a. Określona okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, o ile nie zachodzi wyłączenie, o którym mowa w § 2 art. 10 k.p.a. Realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu (teza druga wyr. NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441). Kodeks nie nakłada na organ prowadzący postępowanie generalnej zasady podejmowania czynności dowodowych z udziałem strony. Ogranicza się jedynie do obowiązku powiadomienia strony o przeprowadzeniu dowodów ze świadków, biegłych oraz oględzin (art. 79 § 1 k.p.a.).

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania) obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., s. 150).

W fazie postępowania wyjaśniającego strona dysponuje prawem do przeglądania akt sprawy (art. 73-74 k.p.a.), ma prawo zgłaszać wszelkie dowody (art. 75, art. 78, art. 90 § 2 pkt 1, art. 95 k.p.a.), powinna być zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin (art. 79 § 1 k.p.a.), a także o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy (art. 90 i n.), ma prawo brać czynny udział w postępowaniu dowodowym (zadawać pytania świadkom, biegłym i innym stronom oraz składać wszelkie wyjaśnienia, a także żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie - art. 79 § 2, art. 95 k.p.a.). (Z. Janowicz, Kodeks..., s. 87). "Stosownie (...) do art. 10 § 1, art. 79 i 81 k.p.a. organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z biegłych, umożliwić im udział w przeprowadzeniu tego dowodu, zadawanie pytań biegłemu i składanie wyjaśnień, okoliczność faktyczna zaś może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu" (wyr. NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13).

W fazie między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie organ administracji ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Swoistą sankcję za złamanie tej zasady przewiduje przepis art. 81 k.p.a. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których została ona ustalona. Przepis ten pełni jeszcze inną funkcję - przeciwdziała zawężeniu uprawnień strony wynikających z art. 79 k.p.a. tylko do postępowania dowodowego opartego na wskazanej triadzie środków dowodowych. Zapis art. 81 k.p.a. odnosi się ogólnie do zebranych dowodów, stąd też przewidziane w nim obowiązki organów administracji rozciągają się na wszelkie środki dowodowe, jakie zostały uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym w danej sprawie (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie..., s. 114).

Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zagwarantowania stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (prawo strony do wypowiadania się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań).

Pojęcie dowodu zostało zdefiniowane w art. 75 § 1 k.p.a. i zgodnie z nim za dowód należy uznać wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Do materiałów należy zaliczyć całość akt sprawy, w tym protokoły, adnotacje, notatki itp.

"Zgłoszone żądania" oznaczają, jak się wydaje, te wszystkie oświadczenia, które pochodzą od innych uczestników postępowania, w szczególności od innych stron i zostały wniesione przez nich do akt sprawy (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie..., s. 133). Termin ten obejmuje również żądania kierowane przez uczestników na prawach strony oraz pewne "żądania" organu prowadzącego postępowanie. "(...) chodzi tu tylko nie o "żądanie" sensu stricto, ile raczej o to, co władza lub strona chce prawnie osiągnąć w postępowaniu. Jeśli więc organ administracyjny chce np. z urzędu nałożyć obowiązek świadczenia albo cofnąć udzielone zezwolenie, to na tym właśnie polega jego "żądanie" w danym postępowaniu" (S. Rozmaryn, O zasadach ogólnych..., s. 897).

Jak podkreśla WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. (I SA/Po 471/08, LEX nr 551950): "Zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 k.p.a. W przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a."

Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest pouczyć strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. "Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie" (wyr. NSA z dnia 6 października 2000 r., V SA 316/00, niepubl.). Jeśli w aktach sprawy brak końcowego oświadczenia stron oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia to wniosek o naruszeniu przez niego obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 k.p.a. (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne..., s. 94).

Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową i stanowi podstawę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie o wznowienie postępowania na wniosek strony, niezależnie od tego, czy miało wpływ na treść decyzji (przykładowo: wyr. NSA z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, niepubl.).

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania) obejmuje także fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji. Z przepisu art. 10 § 1 in fine k.p.a. wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i w konsekwencji o możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności wskazanych w tym artykule. Zawarte w treści powyższego przepisu sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia (A. Matan, (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Lex 2010).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że zgodnie z aktami sprawy strona w dniu 24 kwietnia 2015 r. otrzymała pismo Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 21 kwietnia 2015 r. informujące, że ze względu na skomplikowany charakter sprawy termin rozpatrzenia odwołania może ulec przedłużeniu nie później niż do dnia 30 czerwca 2015 r. Skarżąca w dniu 17 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego) w ślad za odwołaniem wniosła do Głównego Inspektora Transportu Drogowego:

i. wierną kopię dokumentu: międzynarodowego listu przewozowego CMR [...], zawierającego adnotację, potwierdzającą dostarczenie towaru na terytorium Federacji Rosyjskiej,

ii. wierną kopię dokumentu z dnia 4.12.2014 - zlecenia transportowo - spedycyjnego od T. (spedytor) dla skarżącej (przewoźnik) na przewóz towaru ze spółki B. sp. z o.o. do spółki O., na trasie L. (Polska) – Z. (Rosja) wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

iii. wierną kopię dokumentu z dnia 8 grudnia 2014 r. - faktury za usługi transportowe na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

iv. korektę ww. faktury wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej,

v. wierną kopię dokumentu z dnia 19 grudnia 2014 r. - protokołu sporządzonego przez O.(spedytora), potwierdzającego należyte wykonania przez skarżącą usługi transportowej na trasie Polska - Rosja wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego Federacji Rosyjskiej.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów na fakt realizacji przez przewoźnika przewozu zgodnie z warunkami międzynarodowego zezwolenia.

Sąd pragnie podkreślić, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w niniejszej sprawie wbrew nałożonemu na niego obowiązkowi (art. 10 k.p.a.) nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowania, a przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie poinformował jej o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Co więcej, złożenie przez skarżącą w dniu 17 czerwca 2015 r. dodatkowych wniosków dowodowych świadczy o tym, że skarżąca została wprowadzona w błąd. Zgodnie z pismem organu odwoławczego z 21 kwietnia 2015 r. oczekiwała, że postępowanie w niniejszej sprawie nie zakończy się przed dniem 30 czerwca 2015 r.

Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy jest również obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ odwoławczy jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, ustali czy skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy z miejscowości L. (Polska) do miejscowości M. (Białoruś), czy też przewóz realizowany był z miejscowości L. (Polska) do miejscowości Z. (Rosja).

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit.

c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).