Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2576/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję w części i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 215
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg J. C. i T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla punkt III zaskarżonej decyzji i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. C. i T. K. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z 23 czerwca 2021r. nr 1860/2021, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 146 § 1, art. 151 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej jako k.p.a., oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990) dalej jako u.g.n.

Decyzją tą:

I. uchylono w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 131/SD/2020 z dnia 18.08.2020 r.,

II. odmówiono uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r., w związku z upływem od dnia doręczenia decyzji pięciu lat, oraz

III. stwierdzono, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. została wydana z naruszeniem prawa, z uwagi że [...], posiadający przymiot strony, bez własnej winy nie brał udziału w postępowania.

Decyzją organu I instancji orzeczono o:

1. Uchyleniu decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. na mocy której ustalono odszkodowanie za 25 % gruntu nieruchomości w udziale 300 000 / 360 000, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" o powierzchni 9 806 m2 wchodzącej w skład części działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], na [...] w wysokości 1 699 706,67 (słownie: jeden milion sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset sześć 67/100) zł;

2. Odmowie [...] przyznania odszkodowania za 25 % gruntu nieruchomości w udziale 300 000 / 360 000, położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" o powierzchni 9 806 m2 wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...];

3. Zobowiązaniu Ich do zwrotu na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy, w terminie 14 dni od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości określonej w decyzji.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją Nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015r. znak: GK-DW-III-ESI-6841- 169-71-11, Prezydent m.st. Warszawy orzekł w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n o ustaleniu odszkodowania w kwocie 1.699.706,67 zł. za 25% gruntu nieruchomości w udziale 300 000/360 000, położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" o powierzchni 9 806 m2 wchodzącej w skład części działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], stanowiącego własność m.st. Warszawy. Odszkodowanie przyznano na rzecz [...].

Od ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nie zostały wniesione odwołania, wobec czego z dniem 11 września 2015 r. stała się ona ostateczna.

Pismem z 23 lipca 2020 r. sprzeciw od tej decyzji wniósł prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu, dalej "Prokurator", zarzucając Prezydentowi m. st. Warszawy wydanie rozstrzygnięcia w warunkach określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest z pominięciem strony postępowania w osobie [...], będącego następcą prawnym [...] - bez jego winy. Wniósł o uchylenie na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. decyzji oraz wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

Pismem z 13 sierpnia 2020 r. [...] wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzjami Prezydenta m.st. Warszawy: z dnia 27 sierpnia 2015 r. nr 423/GK/DW/2015 oraz z dnia 22 października 2015 r. nr 577/GK/DW/2015.

Postanowieniem nr 262/SD/2020 z dnia 5 sierpnia 2020 r., znak: SD-WS- 1.6841.174.2019.KBA, Prezydent m.st. Warszawy wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 27 sierpnia 2015 r. nr 423/GK/DW/2015, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.

Wznowione postępowanie Prezydent m.st. Warszawy rozpatrzył decyzją nr 131/SD/2020 z dnia 18.08.2020 r.

Odwołanie wniósł [...] zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu, zatem zostało rozpatrzone odrębnym orzeczeniem.

Organ II instancji ustalił co następuje.

Ocenie organu odwoławczego podlegała prawidłowość decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 sierpnia 2020 r. nr 13l/SD/2020 w przedmiocie uchylenia, w ramach trybu wznowienia postępowania, decyzji odszkodowawczej nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r.

Prezydent m.st. Warszawy wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5, art. 147, art. 149 § 1 oraz art. 186 ustawy z 14 czerwca 1960r. k.p.a., po rozpoznaniu sprzeciwu Prokuratora postanowieniem nr 262/SD/2020 z dnia 5.08.2020 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy Nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. uznając, że zachodzi podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezależnie od powyższego, Prezydent m. st. Warszawy stwierdził, że podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie powinien stanowić również art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Prezydent m.st. Warszawy wznowione postępowanie rozstrzygnął decyzją 131/SD/2020 z dnia 18 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ nie uwzględnił zarzutów Prokuratora wskazując, że ani [...], ani jego poprzedniczka prawna nie występowali do Prezydenta m. st. Warszawy z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Skoro postępowanie prowadzone na podstawie ww. przepisu jest postępowaniem wnioskowym o charakterze podzielnym to organ nie mógł orzec o przyznaniu odszkodowania również na rzecz [...]. Jednakże w ocenie Prezydenta m.st. Warszawy, w realiach ponownie rozpatrywanej sprawy zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ w sprawie zakończonej decyzją wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. .

Już po wydaniu decyzji, wpłynęła do akt sprawy opinia geodezyjna z dnia 3 sierpnia 2020 r. sporządzona przez geodetę uprawnionego [...] dotycząca przedmiotowej nieruchomości. W opracowaniu tym na kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. wkreślono usytuowanie opiniowanej nieruchomości. Podstawę opinii geodezyjnej stanowiło opracowanie geodezyjne z dnia 28 lipca 2006 r. wykonane przez geodetę uprawnionego [...]. Ze sporządzonej opinii geodezyjnej wynika, że teren dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" o powierzchni 9 806 m2 wchodzącej w skład części działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] został w ww. planie oznaczony jako teren w całości przeznaczony pod użyteczność publiczną.

Tymczasem, odmiennie, niż wynika to z ww. opinii, w decyzji z dnia 27 sierpnia 2015r., nr 423/GK/DW/2015, Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie w/w dekretu z dn. 26.10.1945r., nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" znajdowała się w strefie Va, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 5 kondygnacjach oraz 50 % powierzchni zabudowania. W konsekwencji Prezydent m. st. Warszawy w decyzji z 27 sierpnia 2015 r., nr 423/GK/DW/2015 uznał, iż przedmiotowa nieruchomość spełniła przesłankę warunkującą możliwość wypłaty odszkodowania tj. była w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod mieszkaniowe budownictwo jednorodzinne.

Prezydent m. st. Warszawy uznał, że zaszła przesłanka zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która warunkowała uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty w oparciu o art. 15.1 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na odmienny od zawartego w decyzji nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27.08.2015 r. wynik weryfikacji przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n., dokonanej w ramach postępowania wznowionego. W miejsce uchylonego rozstrzygnięcia organ orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za 25% gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" o powierzchni 9 806 m2 wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...].

Odwołania wniosły ww. osoby.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Zaskarżona decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 sierpnia 2020 r. nr 131/SD/2020 rozstrzygała postępowanie wznowione postanowieniem Prezydenta m.st. Warszawy nr 262/SD/2020 z 5 sierpnia 2020 r.

Jako podstawę wydania postanowienia Prezydent m.st. Warszawy wskazał art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.

Według art. 184 § 4 k.p.a., jeżeli podstawą sprzeciwu prokuratora jest naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wniesienie sprzeciwu wymaga zgody strony. W niniejszej sprawie Prokurator złożył sprzeciw uzyskując zgodę [...] wyrażoną w trakcie przesłuchania.

Kolejno, zgodnie z treścią art. 186 k.p.a., w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu.

Instytucja wznowienia postępowania należy - obok trybu stwierdzenia nieważności decyzji oraz zmiany lub uchylenia decyzji - do tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, w przeciwieństwie do postępowania jurysdykcyjnego, nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych. Postępowanie wznowieniowe nie jest więc powtórnym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, lecz badaniem, czy istnieje przesłanka wznowienia oraz czy jest ona na tyle istotna, że ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie.

W decyzji Prezydent m.st. Warszawy, w stosunku do przesłanki wznowieniowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stwierdzono, że podstawę decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n,, który ma charakter wnioskowy, zatem organ nie miał możliwości wypłaty odszkodowania w przypadku, w którym nie został złożony przez osobę uprawnioną stosowny wniosek. Organ I instancji uznał, że zachodzi dopuszczalność osobnego rozpatrywania wniosków odszkodowawczych zgłoszonych przez poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. Skoro ani [...], ani jego poprzedniczka prawna nie występowali do Prezydenta m. st. Warszawy z wnioskiem o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., a postępowanie prowadzone na podstawie ww. przepisu jest postępowaniem wnioskowym, organ nie mógł orzec o przyznaniu odszkodowania również na rzecz [...].

W tym stanie rzeczy Prezydent m. st. Warszawy, orzekł w decyzji o ustaleniu odszkodowania za dawną nieruchomość przysługującego tym następcom prawnym dawnych właścicieli, którzy wystąpili z wnioskiem o jego przyznanie.

W rezultacie, w ocenie Prezydenta m.st. Warszawy, zarzut pozbawienia udziału [...] w postępowaniu zakończonym decyzją był nieskuteczny. Tym samym, w ocenie Prezydenta m. st. Warszawy nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Prokurator nie zakwestionował podkreślonej przez organ zasady podzielności świadczenia odszkodowawczego. Jednakże w jego ocenie niniejsza sprawa rozstrzygana jest na gruncie prawa administracyjnego, gdzie mają zastosowanie w pierwszej kolejności przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a jej istota sprowadza się do odpowiedzi na pytania, czy [...] jako spadkobierca byłej współwłaścicielki nieruchomości warszawskiej, który nie złożył wniosku o odszkodowanie także powinien być uczestnikiem postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem pełnomocnika innych spadkobierców.

Powyższy argument Prokurator uzasadnił wskazując na art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei stosownie do art. 61 § 4 k.p.a. każdy podmiot mający przymiot strony musi być przez organ administracyjny wezwany do udziału w postępowaniu.

Ponadto Prokurator zarzucił organowi I instancji, że z pełną świadomością pominął tę stronę, gdzie przy dołożeniu zwykłej staranności mógł ustalić następców prawnych [...].

Pełnomocnik [...] podniósł, że organ nie może najpierw wszcząć postępowania na podstawie pozytywnie przez niego zweryfikowanej przesłanki, a następnie w decyzji stwierdzić, że taka przesłanka nie zaszła. Jeżeli taka przesłanka zdaniem organu nie zachodziła, to zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Bezspornym jest, że [...] udowodnił następstwo prawne po [...], zatem spełniona została przesłanka warunkująca możliwość wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Z analizy sprzeciwu prokuratora wynika, że [...] 9 lipca 2020 r., w trakcie przesłuchania, wyraził zarzut niezapewnienia jemu, jako stronie, udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27.08.2015 r.

Prokurator, po uzyskaniu zgody [...] wyrażonej do protokołu z przesłuchania na złożenie sprzeciwu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., pismem z dnia 23 lipca 2020 r. sprzeciwił się decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. Sprzeciw wpłynął do Urzędu m.st. Warszawy dnia 28 lipca 2020 r.

Na podstawie akt sprawy, za dzień, wobec którego w sposób bezsporny można stwierdzić, że strona wiedziała o decyzji, należy uznać 9 lipca 2020 r.

Dlatego w oparciu o przyjęcie, że w dniu 9 lipca 2020r. pominięta strona powzięła informację o wydaniu decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27.08.2015 r., przedstawiona wyżej sekwencja zdarzeń jest dowodem zachowania miesięcznego terminu.

Zatem organ był uprawniony do wznowienia postępowania wskazując jako podstawę m.in. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a następnie, w wyniku przeprowadzenia merytorycznego postępowania wznowieniowego - mógł uznać, że w istocie nie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania.

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutu pozbawienia udziału [...] w postępowaniu zakończonym decyzją nr 423/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r., organ wskazał na rozbieżność poglądu w kwestii, czy współwłaściciele, bądź spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości niebędący wnioskodawcami powinni mieć zapewnioną możliwość udziału postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 u.g.n., choć bez możliwości uzyskania odszkodowania w tym postępowaniu.

Odszkodowanie (w rozumieniu cywilistycznym) ma charakter podzielny. Przy czym, ta argumentacja nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia tj. czy spadkobiercy niebędący wnioskodawcami powinni być uczestnikami postępowania administracyjnego o przyznanie odszkodowawczego w trybie art. 215 u.g.n. Powołując orzecznictwo NSA organ i dokonując wykładni art. 28 k.p.a. oraz

art. 215 ust. 2 u.g.n. organ wskazał, że w stosunku do działek gruntu objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), które spełniają przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 5 wymienionej ustawy. Przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. Art. 215 u.g.n. zawiera w sobie dwa niezależne elementy: pierwszy to określenie przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania, drugi element to kwestia ustalenia wysokości odszkodowania w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki materialne warunkujące jego ustalenie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 215 u.g.n. nie zawsze kończy się ustaleniem odszkodowania, w sytuacji bowiem nieziszczenia się przesłanek określonych w art. 215 u.g.n., kończy się wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania. Zatem występowanie w jednym postępowaniu dwóch etapów postępowania (merytorycznego i ściśle odszkodowawczego) powoduje, że jeden etap jest nierozerwalnie związany z drugim i determinuje dla całego postępowania krąg osób, które winny brać w nim udział W sytuacji zatem złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winny brać udział również pozostali spadkobiercy, bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei z praw spadkowych po dawnych właścicielach, w postaci uprawnienia wynikającego z art. 215 u.g.n. Wprawdzie odszkodowanie w trybie art. 215 u.g.n. jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu, więc gdy ten nie złoży takiego wniosku, to odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone. Jednak musi mieć zagwarantowany udział w tym postępowaniu, aby mieć wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Co prawda przesłanki do odszkodowania mogą być różne dla poszczególnych spadkobierców, jednak najczęściej będą oparte na wspólnej podstawie faktycznej. To wszystko przesądza o konieczności zapewnienia udziału w postępowaniu wszczętym przez część spadkobierców także pozostałym spadkobiercom, przy czym bez znaczenia jest tu to, że te postępowanie nie dotyczy ich żądania ustalenia odszkodowania. Nie można też nie zauważać, potrzeby uniknięcia rozbieżności w ocenie przyszłych żądań odszkodowawczych tych ostatnich osób.

Z uwagi na szczególny charakter przepisu z art. 215 u.g.n. uprawniającego do przyznania odszkodowania, wynika wspólne (dla współwłaścicieli przeddekretowej nieruchomości i ich następców prawnych) prawo do ustalenia przesłanek do odszkodowania w postępowaniu, w którym uczestniczą wszyscy uprawnieni, również ci, którzy nie domagają się odszkodowania.

Prezydent m.st. Warszawy kończąc postępowanie wszczęte wnioskiem w trybie art. 215 u.g.n. poprzez wydanie decyzji nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. naruszył prawo następców prawnych po [...] (wynikające z art. 28 i 61 § 4 k.p.a.) do uczestnictwa w postępowaniu, w którym ustalane są przesłanki warunkujące możliwość przyznania odszkodowania.

Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić.

Organ I instancji w pierwotnym postępowaniu dążył do ustalenia następstwa prawnego po [...]. Świadczą o tym następujące czynności: pismo z dnia 17 sierpnia 2011 r. skierowane do pełnomocnika wnioskodawców z prośbą o przesłanie postanowienia spadku po [...] oraz podanie adresów korespondencyjnych spadkobierców; wystąpienie do Wydziału Udostępniania Danych Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z wnioskiem z dnia 22.03.2012 r. o udostępnienie danych ze zbioru PESEL o [...]; wystąpienie do Sądu Rejonowego [...] z wnioskiem z dnia 22 czerwca 2012 roku o wyznaczenie kuratora w osobie [...] dla nieznanej z miejsca pobytu [...] (po powzięciu informacji o jej zgonie, wniosek złożony w sprawie [...] został cofnięty, a postępowanie w tym przedmiocie - umorzone).

Jednakże, w toku postępowania zaniechał dalszych ustaleń następstwa prawnego i orzekł co do udziału w prawie własności przeddekretowej nieruchomości, czym pozbawił stronę prawa do czynnego udziału w ustaleniu przesłanek do odszkodowania w prowadzonym postępowaniu.

W świetle wyżej przedstawionych rozważań bez znaczenia jest fakt, że decyzją nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. [...] nie został pozbawiony prawa do roszczenia o odszkodowanie w trybie art. 215 u.g.n. w zakresie do części udziału w prawie własności dawnej nieruchomości hipotecznej, do której udowodnił swoje prawa.

Prezydent m.st. Warszawy prowadząc postępowanie zakończone decyzją nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27.08.2015 r. bez udziału [...], naruszył jego prawa, czym spełniona została przesłanka do wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

W stosunku do podstawy wznowieniowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Prezydent m.st. Warszawy w następujący sposób orzekł co do istoty sprawy.

W dniu 4 sierpnia 2020 r., tj. już po uostatecznieniu się decyzji nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r., do Prezydenta m. st. Warszawy wpłynęła opinia geodezyjna z dnia 3 sierpnia 2020 r. sporządzona przez geodetę uprawnionego [...] dotycząca przedmiotowej nieruchomości, z której wynika inne, niż ustalone decyzją 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015r. przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r., a tym samym, odmienny wniosek co do spełnienia jednej z przesłanek odszkodowawczych.

W ocenie Prezydenta informacja zawarta w opinii geodezyjnej z dnia 3 sierpnia 2020r. stanowi bez wątpienia nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji z dnia 27 sierpnia 2015 r.

Prezydent m.st. Warszawy podniósł, że w pierwotnym postępowaniu organ nie posiadał opracowania geodezyjnego z wykreśleniem granic nieruchomości hipotecznej na Ogólny Plan Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. wykonanego przez uprawnionego geodetę, stąd organowi nie było znane położenie i przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości.

Natomiast przeprowadzone czynności sprawdzające i analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skłoniła Prezydenta m.st. Warszawy do konstatacji, że niezbędna do przyznania odszkodowania przesłanka przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945 r., nie została spełniona.

W ocenie Wojewody Mazowieckiego powyższe uzasadnienie nie zasługuje na aprobatę, a informacja wynikająca z opinii geodezyjnej z dnia 3 sierpnia 2020 r. nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Z akt postępowania wynika, że wbrew twierdzeniu Prezydenta m.st. Warszawy zawartym w zaskarżonej decyzji z dnia 18 sierpnia 2020 r., w pierwotnie prowadzonym postępowaniu Prezydent m.st. Warszawy dysponował lokalizacją przedmiotowej nieruchomości względem usytuowania na Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. W aktach sprawy odszkodowawczej zakończonej decyzją z 27.08.2015 r. znajduje się m.in. (złożone wraz z wnioskiem o odszkodowanie) pismo Archiwum Państwowego m.st. Warszawy z dnia 30.04.2007r. (znak IY-841-236/071) obejmujące w formie załączników urzędowo poświadczonych za zgodność z oryginałem pięć stron kolorowych reprodukcji fragmentów Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy obejmujących rejon przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, kwestia usytuowania i przeznaczenia terenu nieruchomości względem Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. opisana została również w sporządzonych na zlecenie Organu - w ramach postępowania zakończonego decyzją z 27.08.2015r. - operatach szacunkowych określających wartość nieruchomości na cele wydania rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie odszkodowania.

Dodatkowo, dokument stanowiący fragment Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r., na którym została zaznaczona granica przedmiotowej nieruchomości, stanowił załącznik do operatu szacunkowego z dnia 30 stycznia 2013r. rzeczoznawcy majątkowego [...].

Istotą piątej przesłanki, umożliwiającej wznowienie postępowania administracyjnego jest fakt, że wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (zob. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwarunkowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, 2) okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 3) okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, 4) okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jeśli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

Przez "nową okoliczność istotną dla sprawy" (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi ż niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych; nie może to dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Nie może być również uznany za "nową okoliczność" lub "nowy dowód" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. brak określonych dowodów w aktach sprawy. W rezultacie wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział. Nowa okoliczność istotna dla sprawy to taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.

Opinia wydana przez biegłego (aneks do opinii) lub ekspertyza sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nigdy nie może być "nową okolicznością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zatem bez znaczenia z punktu widzenia art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., jest wskazywanie przez organ I instancji, że w pierwotnie prowadzonym postępowaniu nie dysponował opracowaniem geodezyjnym, które stanowiłoby w przedstawionym stanie sprawy jedynie dodatkowy dokument o charakterze specjalistycznym wytworzonym na podstawie przetworzenia danych będących w posiadaniu organu. .

W decyzji odszkodowawczej z 2015 r. organ określił lokalizację przedmiotowej - dawnej nieruchomości hipotecznej, co potwierdza określenie przez organ jej położenia według działek operatu ewidencyjno-geodezyjnego obowiązujących w dniu wydania decyzji z dnia 27.08.2015 r. W toku prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, organ I instancji wskazywał, iż dokonuje badania przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. Pismem z 27 lipca 2011 r. skierowanym do pełnomocnika wnioskodawców, poinformował, że m.in. z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 u.g.n., nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Również pismem z dnia 27 lipca 2011 r. wystąpił do Wydziału Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków Biura Geodezji i Katastru Urzędu m.st. Warszawy o przesłanie kopii odbitki z mapy ewidencyjnej z wkreślonymi granicami hipotecznymi nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]"oraz granicami tych działek ewidencyjnych, w skład których wchodzi powyższa nieruchomość, jak również rozliczenie w/w nieruchomości hipotecznej według aktualnych działek ewidencyjnych. W aktach administracyjnych postępowania znajduje się również kserokopia szkicu orientacyjnego dla przedmiotowej nieruchomości, wykonanego w skali 1:1000 przez Wydział Pomiarów Biura Odbudowy Stolicy w 1947 r., a także kserokopia "Szkicu nieruchomości hipotecznych: Nr [...], Kolonia w [...] " wykonanego dnia 27.07.2006 r. przez geodetę uprawnionego [...], będącego załącznikiem do "Sprawozdania z Hip. [...] - Ulica [...]" z dnia 27.07.2006 r., a przede wszystkim - reprodukcja Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy z dnia 11 sierpnia 1931 r., pochodząca z Archiwum Państwowego w Warszawie, obejmująca teren dawnej nieruchomości hipotecznej położnej przy ul. [...].

Powyższe świadczy, że organ w dniu wydania decyzji z 27 sierpnia 2015 r. dysponował niezbędną dokumentacją oraz możliwością dokonania prawidłowych ustaleń co do możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, przy czym, opinia geodezyjna z dnia 3 sierpnia 2020 r. stanowi jedynie potwierdzenie ustaleń, jakich winien był dokonać i których dokonał organ I instancji w decyzji z 27 sierpnia 2015 r.

Z kolei, kwestia prawidłowości dokonania omówionych ustaleń decyzją nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r. stanowi zagadnienie odrębne i jednocześnie takie, które nie może być konwalidowane w ramach wznowienia postępowania. W obydwu niezależnych operatach szacunkowych zleconych przez organ zostało opisane przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości względem Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. Zarówno w operacie szacunkowym z 30 stycznia 2013 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego [...] jak i w operacie z 8 czerwca 2015 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego [...] stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie I na obszarze objętym zapisami zabudowa luźna grupowa, dopuszczalna wysokość zabudowy 2 kondygnacje, powierzchnia zabudowy 10 %. Z kolei, organ I instancji poczynił odmienne i nieprawidłowe, względem treści fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy ustalenia, stwierdzając w decyzji odszkodowawczej z dnia 27.08.2015 r. nr 423/GK/DW/2015, że nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" znajdowała się w strefie Va, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 5 kondygnacjach oraz 50% powierzchni.

Powyższe wskazuje, że kwestia położenia i przeznaczenia terenu przedmiotowej nieruchomości względem Ogólnego Planu Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. była przez Prezydenta m.st. Warszawy badana, a ustalenia w tym przedmiocie wywiedzione zostały przez organ I instancji (choć nieprawidłowo), co było bezsprzecznie możliwe do wykonania bez uwzględnienia opinii biegłych rzeczoznawców majątkowych łub geodetów.

Nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeśli przy dołożeniu należytej staranności w ocenie miarodajnego materiału dowodowego, będącego w dyspozycji tego organu, wynikała ona z jego treści.

Wobec powyższego, odnosząc się do prawidłowości ustalenia przez organ I instancji, że informacja zawarta w ww. opinii geodezyjnej stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wpływającą na prawidłowość ustalenia jednej z przesłanek odszkodowawczych zawartych w art. 215 ust. 2 u.g.n., organ stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy niesłusznie i wbrew przepisowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uznał informację wynikającą z opinii geodezyjnej z 3 sierpnia 2020 r. jako nową okoliczność faktyczną we wznowionym postępowaniu.

Na marginesie, w ocenie organu wojewódzkiego, ustalenia dotyczące przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości poczynione przez geodetę uprawnionego w opinii geodezyjnej z dnia 3 sierpnia 2020 r. są prawidłowe, w przeciwieństwie do ustaleń Prezydenta m.st. Warszawy w decyzji nr 423/GK/DW/2020 z dnia 27.08.2015 r. oraz ustaleń rzeczoznawców majątkowych zawartych w operatach szacunkowych. Jednak jak wskazano w przywołanych poglądach judykatury, błędna ocena materiału dowodowego przez organ nie stanowi nowej okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania.

Organ I instancji w niniejszej sprawie naruszył zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 k.p.a.

Zasada trwałości decyzji ostatecznych nie może być utożsamiana z niezmiennością decyzji administracyjnych. Jednak zgodnie z art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego.

Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/D W/2020 z dnia 27.08.2015 r. stała się ostateczna z dniem 11.09.2015 r.

Sprzeciw Prokuratora z dnia 23.07.2020 r. od ww. decyzji wpłynął do Urzędu m.st. Warszawy 28 lipca 2020 r.

Wniosek [...] o wznowienie postępowania wpłynął do Urzędu m.st. Warszawy 21 sierpnia 2020 r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji w zakończonym ostateczną decyzją administracyjną postępowaniu zlecił 23 lipca 2020 r. wykonanie opracowania geodezyjnego nieruchomości polegające na:

1. Sporządzeniu mapy sytuacyjnej z określeniem powierzchni w działkach ewidencyjnych, ze wskazaniem ich stanu prawnego w 2 działkach;

2. Wykreśleniu i rozliczeniu w strefach zabudowy planu z 1931 r. - 1 plan, podając za podstawę prawną art. 215 u.g.n.

Z protokołu dostarczenia opracowań geodezyjnych przez GEO-WAW [...], wynika, że opinia geodezyjna będąca podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., została zlecona przez Prezydenta m.st. Warszawy umową - zleceniem z dnia 24 lipca 2020 r.

Ponadto, do akt sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, w dniu 17 lipca 2020 r. został dołączony dokument będący kserokopią pisma z Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy, w której to udzielono odpowiedzi na pytanie dotyczące przeznaczenia nieruchomości pod dawnym adresem ul. [...], ozn. hip. [...], w Ogólnym Planie Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. Na wykorzystanie niniejszego pisma w postępowaniu wznowieniowym wskazuje treść uzasadnienia decyzji nr 131/SD/2020 z dnia 18.08.2020 r" w której to Prezydent powołuje się na pozyskaną informację z Biura Architektury i Planowania Przestrzennego dotyczącą przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta Stołecznego Warszawy z 1931 r., iż według tego planu przedmiotowe nieruchomości położone są w większości na terenie obwiedzionym czerwoną kreską.

Pismem z dnia 21 lipca 2020 r. dotyczącym sprawy o znaku : SD-WS- 1.6841.174.2019.KBA, Naczelnik Wydziału Spraw Dekretowych w Biurze Spraw Dekretowych Urzędu m.st. Warszawy zwrócił się do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy z prośbą o odnaleziony, wskazany w piśmie Biura Organizacji Urzędu z dnia 2 lipca 2020 r., dokument dotyczący przeznaczenia placu przy ul. [...] pod budowę "osiedla społecznego im. [...] " z 1947 r. oraz projekty elewacji budynków nr [...] na osiedlu [...] z 1973 r.

Powyższe wskazuje, że organ podejmował czynności weryfikujące prawidłowość ostatecznej decyzji administracyjnej podczas, gdy nie toczyło się jeszcze postępowanie wznowieniowe, tym samym wykazał potrzebę dążenia do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, wydanie której było wynikiem wadliwej oceny zgromadzonego w postępowaniu podstawowym materiału dowodowego, czym naruszył zasadę trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 k.p.a.

Organ administracji publicznej rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 k.p.a., lecz także, czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. Artykuł ten zawiera dwie przesłanki negatywne (zawarte w § 1 i 2), uniemożliwiające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Ogranicza natomiast możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty. Tym samym, okoliczności wymienione w art. 146 k.p.a. nie będą mogły stanowić podstawy do odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego. Istnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 146 k.p.a. wyłącza co prawda możliwość rozstrzygnięcia przez organ prowadzący postępowanie wznowieniowe co do istoty sprawy, jednak nie będzie stanowić przeszkody do stwierdzenia przez organ, że zakwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. Terminy, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a., dotyczą sposobu merytorycznego załatwienia sprawy, już po wznowieniu postępowania, a nie terminów dotyczących złożenia podania o takie wznowienie. Uregulowanie objęte art. 146 § 1 k.p.a., określając początek biegu wskazanych w nim terminów, posługuje się pojęciem "doręczenia lub ogłoszenia decyzji", nie precyzując • adresata tego doręczenia. Zgodnie z jednym z orzeczeń NSA, można przyjąć, że w rozumieniu tego przepisu chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony. Doręczenie decyzji, o jakim mowa w tym przepisie, to skierowanie decyzji do którejkolwiek ze stron biorących udział w postępowaniu i doręczenie im tej decyzji, a termin 5-letni wymieniony w tym przepisie biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie. Nie chodzi tutaj zatem o doręczenie decyzji stronie pominiętej w postępowaniu administracyjnym, lecz o datę doręczenia decyzji stronom biorącym udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik reprezentujący wszystkie strony postępowania odebrał decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r., w dniu jej wydania, zatem od tej daty należy liczyć bieg terminu zawartego w art. 146 § 1 k.p.a.

Postępowanie zostało wznowione postanowieniem nr 262/SD/2020 z dnia 5 sierpnia 2020 r., w którym jako podstawę wskazano przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.

Prezydent m.st. Warszawy decyzją nr 131/SD/2020 z dnia 18.08.2020 r. po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego uchylił decyzję nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27.08.2015 r.

Od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 131/SD/2020 z dnia 18.08.2020 r. strony złożyły odwołania, wobec czego nie uzyskała ona przymiotu ostateczności.

Prezydent m.st. Warszawy przekazał organowi II instancji odwołania przy pismach z dnia 22.09.2020 r. (data wpływu do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego: 24 września 2020 r.) oraz z dnia 7 października 2020 r. (data wpływu: 13 października 2020 r.).

W dniu 27 sierpnia 2020 r. upłynęło 5 lat od dnia doręczenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r., przez co zgodnie z art. 146 § 1 uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić.

Zaskarżona decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 sierpnia 2020 r., nr 131/SD/2020, została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 16 § 1, art. 145 § 1 ust. 4 i 5 k.p.a.

Wojewoda Mazowiecki zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 18 sierpnia 2020 r., nr 131/SD/2020 w całości i orzekł co do istoty sprawy postępowania wznowieniowego.

Zatem, wobec przepisu art. 151 § 2 k.p.a. Wojewoda Mazowiecki stwierdził wydanie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. z naruszeniem art. 10, 28 i 61 § 4 k.p.a. oraz odmówił uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r., w związku z upływem 5 lat od doręczenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z dnia 27 sierpnia 2015 r., czym została spełniona przesłanka wynikająca z przepisu art. 146 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli [...].

W tożsamych skargach zaskarżyli ją co do punktu III rozstrzygnięcia i zarzucili naruszenie art. 215 ust. 2 ugn w zw. z art. 28 w zw. z. art. 1035 kodeksu cywilnego przez przyjęcie, że wydanie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z 27 lipca 2015 r. nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ [...], posiadający rzekomo przymiot strony, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu - a zatem przez błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym uznaniu, iż w postępowaniu o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ugn muszą brać udział wszyscy spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości [...], mimo nieobjęcia ich wnioskiem o odszkodowanie.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucili bezzasadne utożsamienie [...] (dane według aktu urodzenia) z [...] (dane według aktu zgonu), co oznacza naruszenie art. 3 ustawy z 28.11.2014 r. prawo o aktach stanu cywilnego oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 80 kpa. Wnieśli o o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza tym Sąd rozpoznając skargę związany jest granicami zaskarżenia.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest pkt III decyzji organu II instancji w którym stwierdzono, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na to, że [...] posiadający przymiot strony, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.

Niniejsze postępowanie toczyło się w trybie wznowieniowym. Zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku wznowienia postępowania, które jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, organ może, zgodnie z art. 151 k.p.a. wydać decyzje w której:

1. Odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145 a lub art. 145b albo

2. Uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw z art. 145 b k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawy.

W przypadku gdy organ stwierdzi że w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 146 k.p.a. ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu których nie uchylił decyzji.

W niniejszej sprawie organ II instancji zastosował dwa wykluczające się rozwiązania: rozstrzygnął sprawę merytorycznie poprzez odmowę uchylenia decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr 423/GK/DW/2015 z 27 sierpnia 2015 r. i jednocześnie stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

W świetle art. 151 k.p.a. taka konstrukcja nie jest dopuszczalna, co wynika z art. 151 § 2 k.p.a. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa następuje w sytuacji w której nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 146 k.p.a. (przedawnienie 10 i 5 letnie). Skoro zatem organ II instancji stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji nie był władny jednocześnie uznać, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W sytuacji w której zaszły przesłanki wznowieniowe i jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne (upływ terminów) organ na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. powinien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Organ natomiast w takim stanie faktycznym nie jest uprawniony do wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r., II SA/Po 283/19).

Jeśli po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy w wyniku wznowienia postępowania organ ustali, że mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej (bowiem kwalifikowana wada postępowania nie miała wpływu na treść zaskarżonej decyzji) to nie uchyla decyzji ostatecznej.

Organ prawidłowo ustalił, że w postępowaniu zwykłym nie brały udziału wszystkie strony, ale nie ma to wpływu na treść decyzji gdyż uchybienie to nie rzutuje na merytoryczną treść decyzji skoro osoba która nie brała udziału w postępowaniu nie złożyła wniosku o odszkodowanie. Zapadłaby więc decyzja odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej. W takim wypadku organ wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a., tzn. ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ze wskazaniem tych okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Mimo jednak ewidentnej wadliwości sentencji zaskarżonej decyzji wobec uostatecznienia się tej decyzji w pkt I i II sąd w ramach przysługujących mu kompetencji nie mógł "naprawić" wadliwego rozstrzygnięcia gdyż naruszyłby zasadę trwałości decyzji wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. W istocie bowiem uchylony powinien być pkt II zaskarżonej decyzji, co nie jest możliwe z uwagi na jego uostatecznienie się. Z tych względów nie było podstaw do pozostawienia w obrocie prawnym pkt III decyzji i dlatego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd go uchylił i umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne wobec braku podstaw do dalszego procedowania przez organ administracji (sprawa została rozstrzygnięta w całości w pkt I i II decyzji).

Odnosząc się do zarzutów skargi sąd mógł je rozpoznawać wyłącznie w granicach zaskarżenia.

Sąd podziela pogląd organu, że w postępowaniu w trybie art. 215 u.g.n. powinni brać udział albo właściciel dekretowy albo jego następcy prawni. Co prawda na gruncie kodeksu cywilnego roszczenie odszkodowawcze ma charakter podzielny ale podzielność ta dotyczy możliwości wystąpienia przez uprawnionych z żądaniem. Nie wszyscy muszą z nim wystąpić. Na gruncie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 28 k.p.a. w sprawie powinni brać udział wszyscy posiadający interes prawny. Z art. 61 § 4 k.p.a. wynika nadto, że wszczynając postępowanie organ ma obowiązek zawiadomienia wszystkich stron zainteresowanych w sprawie a więc tych którym przysługuje interes prawny. Wezwanie byłych współwłaścicieli do udziału w postępowaniu nie oznacza, że organ takim osobom przyzna odszkodowanie. Odszkodowanie wymaga bowiem złożenia wniosku przez uprawniony podmiot.

Co do zarzutu bezzasadnego utożsamiania [...] z [...] sąd nie ma wątpliwości, że chodzi o tę samą osobę. Z aktu urodzenia wynika, że [...] była córką [...], urodzoną 12 listopada 1924 r. Z danych uzyskanych od Ministra wynika, że [...] nosiła panieńskie nazwisko [...], była córką [...] PESEL [...] (ten sam miesiąc i dzień urodzenia). [...] zgodnie z aktem urodzenia jest synem [...].

Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy uznając, że pełnomocnik został skutecznie zawiadomiony o terminie posiedzenia w formie telefonicznej. Poza tym rozpoznanie sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym a uczestnicy postępowania zostali poinformowani o możliwości złożenia pism procesowych. Nie bez znaczenia jest i to że sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego a jedynie ocenia zgodność z prawem decyzji na podstawie dowodów przeprowadzonych przed organami administracji.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.

Rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U. 2020, poz. 374 ze zm.).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.