Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 159/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1,2  i 3,  art. 29 ust. 1 i  ust. 1a
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 4 ust. 1 pkt 1, par. 6 ust. 1 pkt 1,  par. 6  ust. 2 i  ust. 3,   par. 10 par. 1,  par. 12 ust. 1,  par. 13
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 2 pkt 20, 21, 23,  art. 15a,  art. 44
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania są


UZASADNIENIE

H. Z. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni), reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie " ARiMR") z dnia "[...]" nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 czerwca 2015r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym zadeklarowała ona powierzchnię 49,34 ha, w ramach pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone, wariantu 1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania, w której skład wchodziły działki rolne : A1 o powierzchni 30,50 ha, B1 o powierzchni 5,84 ha, C1 o powierzchni 13 ha.

Odmawiając stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015r. organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że pierwszą płatność rolnośrodowiskową wnioskodawczyni otrzymała w 2013r. do działek rolnych: A o powierzchni 30,50 ha, B o powierzchni 5,84 ha. Tym samym, w jego ocenie, strona podjęła się w dniu 15 marca 2013r. zobowiązania w ramach wariantu 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania na powierzchnię 36,34 ha. Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015r. strona złożyła oświadczenie o dokonaniu zmiany realizowanego zobowiązania w zakresie zwiększenia powierzchni w wariancie 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania o 13 ha. Tym samym, zdaniem organu, doszło do niedozwolonego zwiększenia powierzchni, które nie spełnia warunków określonych w § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm.), dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Dlatego, w oparciu o art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych, mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 roku, ze zm.),zwanego dalej w skrócie "rozporządzenie nr 640/2014", odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Nie godząc się z powyższą decyzją strona wniosła odwołanie, w którym wskazała, iż realizuje program rolnośrodowiskowy w ramach wariantu 1.1 "zrównoważony sposób gospodarowania" od 15 marca 2013 roku na powierzchni 36,34 ha. Podniosła, iż znane są jej zasady i warunki gospodarowania z uwagi na to, iż po raz drugi jest w programie rolnośrodowiskowym, co roku sporządzane są plany nawozowe oraz prowadzony jest rejestr zabiegów agrotechnicznych. Wskazała, że zgodnie z zasadami rolnictwa zrównoważonego całe gospodarstwo objęte jest zasadami i warunkami programu, nawet na gruntach nowo nabytych w trakcie trwania programu, w szczególności gruntów ornych. Na nowej działce prowadzi działalność rolniczą zgodnie z zasadami programu rolnośrodowiskowego, w ramach pakietu 1 i dlatego, też dana działka rolna została zgłoszona do realizacji programu rolnictwo zrównoważone. Stwierdziła, że nie ubiegała się o przyznanie płatności na nową działkę, ponieważ nie ma takiej możliwości, lecz spełnia warunki realizacji programu. Oświadczyła, iż na całej powierzchni gospodarstwa tj. 49,34 ha realizuje wariant 1.1. Zrównoważony system gospodarowania i nie ubiegała się o płatność rolnośrodowiskową na gruntach nabytych w 2015 roku do działki rolnej

C/C1. Wskazała, że przez nieuwagę, nie zaznaczyła w rubryce uwagi przy nowo

zakupionej działce informacji, iż bez "płatności rolnośrodowiskowej". W związku z czym wniosła o potraktowanie pomyłki jako błędu oczywistego, wskazując, iż w planie rolnośrodowiskowym w tabeli 4 - Szacunkowa wysokość płatności za realizację poszczególnych warunków w ramach pakietu na lata 2013 - 2017 w roku gospodarczym 2015 nie uwzględniła nowej działki. Do pisma odwoławczego strona dołączyła oświadczenie z dnia 5 lipca 2016 roku oraz plan działalności gospodarczej na lata 2013 -2018.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że argumenty w nim podniesione nie zasługują na uwzględnienie.

W ocenie organu odwoławczego powierzchnia działek ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przyznanie płatności rolnośrodowiskowej uzależnione jest od spełnienia warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W myśl zaś § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone. Organ przytoczył również treść załącznika 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, określającego wymogi dla pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone.

Dyrektor ARiMR wskazał, że strona pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 1 – Rolnictwo zrównoważone wariant 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania złożyła do działek rolnych: A o powierzchni 30,50 ha, B o powierzchni 5,84 ha, zaś organ I instancji ustalił, że strona w dniu 15 marca 2013r. podjęła zobowiązanie w ramach pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone wariant 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania na powierzchni równej 36,34 ha. Natomiast we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 strona zadeklarowała w ramach ww. pakietu działki rolne o łącznej powierzchni 49, 34 ha w tym działkę: A1 o powierzchni 30,50 ha, B1 o powierzchni 5,84 ha, C1 o powierzchni 13 ha.

Tymczasem, zgodnie z treścią § 13 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 może być przyznana wyłącznie do działek rolnych położonych na gruntach rolnych

zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza, zgodnie zaś z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

1 zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013.

Organ odwoławczy zauważył, że wnioskodawczyni na dodanej działce rolnej C1 o powierzchni 13,00 ha zadeklarowała pszenicę ozimą, w związku z powyższym, w jego ocenie, dokonana zmiana nie spełniała warunku określonego w § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku pakietu wymienionego w § 4

ust. 1 pkt 1 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego zasadnie zastosował treść art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku jest większa niż powierzchnia stwierdzona, a różnica ta przekracza 20 % powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się żadnej pomocy czy wsparcia.

Wskazano, że strona własnoręcznym podpisem na wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 poświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Równocześnie z wnioskiem strona złożyła oświadczenie o dokonaniu zmiany realizowanego zobowiązania. W związku z powyższym, organ ocenił, że miała ona świadomość, iż w ramach wariantu 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania zwiększyła zobowiązanie. Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, nie zaznaczenie przez stronę we wniosku, w rubryce uwagi, iż nie ubiega się o przyznanie płatności do działki rolnej C1, nie może zostać potraktowane jako błąd oczywisty. Tym samym, oświadczenie strony z dnia 5 lipca 2016 roku nie wnosi do niniejszej sprawy nowych okoliczności. Zmiana dokonana przez stronę nie spełniała warunku określonego w § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dlatego też stronie odmówiono przyznania płatności w ramach wariantu 1.1. Zrównoważony sposób gospodarowania.

Odnosząc się do złożonej przez wnioskodawczynię zmiany do planu działalności rolnośrodowiskowej na 2015 rok z 10 czerwca 2015 roku wskazano, iż strona przedmiotowy plan działalności rolnośrodowiskowej złożyła wraz z odwołaniem w dniu 8 lipca 2016 roku, natomiast wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 wraz z oświadczeniem o dokonaniu zmiany realizowanego zobowiązania złożyła w dniu 12 czerwca 2015 roku. Tym samym, organ odwoławczy podkreślił, iż producent podpisując oświadczenie miał świadomość o zwiększeniu powierzchni zobowiązania.

Odnosząc się do pisma strony z dnia 18 listopada 2016 roku wskazano, iż organ odwoławczy nie może uznać deklaracji producenta rolnego jako błędu oczywistego. Strona podpisując oświadczenie o dokonaniu zmiany realizowanego

zobowiązania miała bowiem świadomość o zwiększeniu powierzchni w ramach wariantu 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania, co nie było zgodne z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy uznał również, iż strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazał następnie, że w prawie administracyjnym brak jest regulacji prawnej pojęcia winy. Dlatego konieczne jest odwołanie się do instytucji cywilistycznych i przestawił definicje stopni winy w postaci umyślności

(dolus) i niedbalstwa (culpa).

Reasumując organ odwoławczy w pełni potwierdził prawidłowość ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez organ I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona, działając przez pełnomocnika - radcę prawnego, zaskarżyła decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w części odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej gruntów rolnych o powierzchni 36,34ha. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji w części odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej do ww. powierzcni.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania

administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 poz. 23 ze zm.), dalej: k.p.a poprzez wydanie decyzji zarówno przez organ I, jak i II instancji bez oparcia się o materiał

dowodowy niezbędny do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, tj. do prawidłowego określenia, co do których gruntów płatność powinna być przyznana w sytuacji, gdy skarżąca wypełniła wniosek zgodnie z wiedzą przez nią posiadaną i w dobrej wierze oraz biorąc pod uwagę okoliczność, że organ I instancji ustnie udzielił skarżącej informacji, że niezaznaczanie przez nią we wniosku gruntów dodatkowo nabytych powinno być uznane za oczywistą omyłkę i nie powinno skutkować odmową przyznania płatności.

- art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego

Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 173 ze zm.), poprzez wydanie decyzji opartej na niepełnych danych będących podstawą do wydania decyzji, w szczególności poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia braków i nie wyjaśnienie sytuacji rozbieżności powierzchni deklarowanej we wniosku za rok 2015, w porównaniu do lat poprzednich.

- prawa materialnego, tj.:

a) § 19 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez jego zastosowanie i uznanie, że istnieją przesłanki do nieprzyznawania płatności rolnośrodowiskowej, w sytuacji gdy celem skarżącej było złożenie wniosku jedynie do gruntów o powierzchni 36, 34 ha, identycznych jak w latach ubiegłych i przepis ten w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania, bowiem jego zastosowanie doprowadziło do odmowy przyznania płatności pomimo utrzymywania przez skarżącą programu rolnośrodowiskowego na tymże obszarze zgodnie z zasadami tegoż programu.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że od 2013r. jest beneficjentką programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 1. Do 2015r. powierzchnia przez nią zadeklarowana wynosiła każdorazowo 36,34 ha, w 2015r. wskutek oczywistej omyłki we wniosku znalazła się powierzchnia 49,34 ha. Skarżąca omyłkowo nie zaznaczyła we wniosku, że zwiększona powierzchnia 13, 00 ha nie powinna być objęta płatnością rolnośrodowiskową, jednak według jej najlepszej wiedzy powinna zgłosić fakt, że grunty takie nabyła. Grunty rolne o powierzchni 13,00 ha skarżąca

nabyła w 2015r. i okoliczność ta została organowi przedstawiona.

Wskazała, że przy sporządzaniu wniosku kierowała się przede wszystkim instrukcją zasady wypełnia wniosku z 2015r., z której wynikało, iż na każdej działce rolnej występującej w gospodarstwie należało deklarować wariant 1, niezależnie czy do danej działki, płatność się należała czy nie według zasad programu (np. TUZ, Jabłoń), taka zasada obowiązywała również w poprzednich latach. Skarżąca w dobrej wierze wypełniała wniosek jak w latach ubiegłych, co do których płatności zostały przyznane i nigdy nie było co do tego zastrzeżeń. Tym bardziej, iż podjęte zobowiązanie jest zobowiązaniem ciągłym. W 2016r. w instrukcji sporządzania wniosku została zmieniona zasada deklarowania powierzchni i w ramach Pakietu 1 Rolnictwo Zrównoważone, "kolumna 8, że nie należy przypisywać pakietu 1, do działek rolnych, które nie kwalifikują się do przyznania płatności w ramach tego pakietu, tzn. TUZ, upraw sadowniczych, ugorów, upraw niedotowanych w ramach tego pakietu, gruntów ornych nieobjętych zobowiązaniem w ramach tego pakietu. np. dodanych w kolejnym roku realizacji zobowiązania rolno środowiskowego lub rolno- środowiskowo- klimatycznego".

Pomimo zmian dokonanych w zasadach wypełniania wniosku organ I instancji nie poinformował skarżącej o tym fakcie, a także nie przeprowadził odpowiedniego postępowania, które wyjaśniłoby różnicę w powierzchni gruntów. Szczególnie w sytuacji, gdy w poprzednich latach skarżąca deklarowała za każdym razem taką samą powierzchnię - 36,34 ha. Organ II instancji wskazał, że skarżąca własnoręcznym podpisem oświadczyła, że znane jej są zasady przyznawania płatności. W jej ocenie nie można jednak na tej podstawie zwolnić organu z obowiązku informowania strony o zmianach lub jej prawach i obowiązkach.

Podkreślono, że skarżąca składając wniosek, a następnie odwołania, które zalecił jej organ I instancji, była przekonana, że będzie to wystarczające do przyznania płatności i rozwieje wątpliwą kwestię. Również niewezwanie przez organ skarżącej, niezwłocznie po złożeniu wniosku do uzupełnienia braków, wyjaśnienia sytuacji, jest zaniedbaniem organu. Szczególnie biorąc pod uwagę, że w przeszłości organ nie kwestionował zasadności czy prawidłowości przyznawanych płatności. Ponadto organ II instancji winien był wyjaśnić okoliczności, szczególnie, że w rozmowie pracownicy organu I instancji wskazali skarżącej, że sytuacja zaistniała jest wynikiem omyłki, błędu, który nie powinien mieć wpływu na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej nabycie nowych powierzchni gruntów rolnych nie może ograniczać, niweczyć rozpoczętego już programu rolnośrodowiskowego, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca nabyła przedmiotowy grunt i fakt ten zaznaczyła we wniosku. W przypadku bowiem braku zgłoszenia takiej informacji, również pojawiłby się wobec niej zarzut braku dokonania takiego zgłoszenia. Zgłoszenie to zostało dokonane, lecz oczywista omyłka sprawiła, iż oznaczenie tego faktu we wniosku nie zostało wykonane prawidłowo, lecz nie z zamiaru ani winy skarżącej. Ponadto sam organ nie przeprowadził, żadnego postępowania dowodowego, które winien był sumiennie przeprowadzić, nawet mimo przepisów

szczególnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.133 §1 i 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem rozstrzyga na podstawie akt administracyjnych, w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.

Aczkolwiek w skardze zarzuca się organom Agencji przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania, to w ocenie Sądu kwestią istotną w sprawie jest wykładnia przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm.). Powyższe rozporządzenie, wydane na podstawie art.29 ust.1 i ust.1a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz.U z 2013r. poz.173 ze zm.) ma zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowych wynikających z zobowiązań podjętych na jego podstawie i kontynuowanych w 2015r. i latach następnych, do czasu zakończenia programów finansowanych z EFR ROW w ramach "perspektywy finansowej" lat 2007 – 2013. Normuje ono materialnoprawne zasady jak i tryb przyznawania i zmniejszania oraz zwrotu płatności, odwołując się także do odpowiednich przepisów prawa unijnego.

Z przepisów tego rozporządzenia organy wywiodły dalsze skutki materialnoprawne tj. uznały, że opatrzenie we wniosku na rok 2015 wszystkich działek rolnych symbolem PRS, podczas, gdy w ich ocenie rolniczka nie miała prawa zwiększenia obszaru, na którym realizowane jest zobowiązanie, oznacza zawyżenie deklaracji, skutkujące sankcją administracyjną w postaci pozbawienia płatności.

Odnośnie do przepisów prawa unijnego nie budzi wątpliwości, że skutki materialnoprawne nieprawidłowości i niezgodności w zakresie obowiązków z tytułu otrzymywanego wparcia – m.in. płatności rolnośrodowiskowych określone zostały w powołanym przez organy rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) nr 640/2014. Powyższe rozporządzenie zastąpiło rozporządzenie (WE ) nr 1122/2009 i rozporządzenie (UE) nr 65/2011, i ma zastosowanie ( jak wynika z jego art.44) do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat lub okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2015r.

Należy wskazać, że w art. 2 powyższego rozporządzenia rozróżnia się pojęcia: "systemy pomocy obszarowej", które oznacza bezpośrednie płatności obszarowe(pkt 20), oraz " środki wsparcia obszarowego", które oznaczają środki rozwoju obszarów wiejskich lub rodzaj operacji, w przypadku których wsparcie oparte jest na powierzchni zgłoszonego obszaru( pkt 21). Natomiast "obszar zatwierdzony" (pkt 23) to: - w przypadku systemów pomocy obszarowej – obszar w stosunku do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień , które posiada beneficjent ; lub – w przypadku środków wsparcia obszarowego – obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu.

W ocenie Sądu, z powyższej definicji obszaru zatwierdzonego – w przypadku środków wsparcia obszarowego- wynika, że w istocie chodzi o powierzchnię działek zgłoszonych do płatności, a nie samo zgłoszenie większej ilości działek, niż objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Trzeba mieć na uwadze art. 15a rozporządzenia , według którego " jeżeli w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia ma zastosowanie indywidualny limit lub pułap, a obszar lub liczba zwierząt zgłoszone przez beneficjenta przekraczają ten indywidualny limit lub pułap, wówczas odpowiedni zgłoszony obszar lub zgłoszoną liczbę zwierząt dostosowuje się do limitu lub pułapu określonego dla danego beneficjenta.

Według przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego w 2013r. skarżąca podjęła zobowiązanie w zakresie prowadzenia "rolnictwa zrównoważonego" tj. pakietu wymienionego w §4 ust.1 pkt 1, na powierzchni 36,34 ha. Analiza przepisów tego rozporządzenia, odnoszących się do realizowanego przez skarżącą pakietu daje podstawę do stwierdzenia, że zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko organów obu instancji, że skarżąca, zwiększając powierzchnię gospodarstwa, nie spełniła warunku wynikającego z § 6 ust.1 pkt 1, a tym samym podlega sankcji z tytułu przedeklarowania powierzchni.

Zdaniem Sądu z treści tego przepisu : "Zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany , w szczególności gdy zmiana ta polega na zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt.1 lub zmniejszenia tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej , na których prowadzona jest działalność rolnicza (...)" jednoznacznie wynika, że dopuszczalne jest zwiększenie obszaru gruntów rolnych, na których jest realizowane zobowiązanie " rolnictwo zrównoważone".

Według ust.2 i ust.3 § 6 rozporządzenia zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej oraz zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Rację ma skarżąca podnosząc, że zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia obowiązana była realizować pakiet "rolnictwo zrównoważone" na całej powierzchni gospodarstwa, zatem, by nie utracić płatności w kolejnym roku, również zakupione przez nią grunty rolne, musiały być objęte zasadami przewidzianymi dla "rolnictwa zrównoważonego".

Niezrozumiałe jest stanowisko Dyrektora ARiMR, według którego dokonana zmiana nie spełnia warunku określonego w § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z uwagi na to , że skarżąca zadeklarowała na działce C1 o pow. 13 ha pszenicę ozimą, a zgodnie z § 12 ust.1 rozporządzenia płatność przyznawana jest do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust.1 załącznika nr 4 do rozporządzenia. Sąd zauważa, że w załączniku nr 4, w brzmieniu obowiązującym w 2013r. pszenica zwyczajna ozima została wymieniona pod poz. 92, a po zmianie ( od 14 marca 2014) pszenica zwyczajna ozima została wymieniona w zał. nr 4 pod poz. 86 ( jako uprawa roczna).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera w istocie "wyjaśnienia podstawy prawnej" a zatem narusza nie tylko wyżej przytoczone przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ale także art.107 § 3 k.p.a,

W sprawie nie budzi wątpliwości, że zgodnie z § 13 rozporządzenia skarżąca nie mogła otrzymać płatności do innych działek rolnych niż położonych na gruntach rolnych zadeklarowanych do pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza. Jednocześnie z przytoczonych wcześniej przepisów ( jak je rozumie Sąd) wynika, że zwiększenie obszaru gruntów, na których realizowany jest pakiet "rolnictwo zrównoważone" jest dopuszczalne, zmiany powinny być zgłoszone we wniosku o płatności, a pakiet ten powinien być stosowany w całym gospodarstwie rolnika.

Co do stosowanej procedury wskazać należy, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich(..) w art. 21 ust.1 stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 ust.1 pkt 1,( a więc z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z ust.2 i ust.3 art.21 ustawy wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. Tym niemniej organ powinien przestrzegać zasady praworządności i na wniosek strony udzielać odpowiednich pouczeń. W ocenie Sądu taką rolę spełniają niewątpliwie także objaśnienia zawarte w formularzach wniosków i instrukcjach ich wypełniania. Z akt sprawy wynika, że w 2015r. zostały zmienione formularze wniosków. Nastąpiło to przede wszystkim w związku ze zmianą rodzajów płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale także z uwagi na przyjęcie zasady składania jednego wniosku w odniesieniu do wszelkich płatności, w tym do zobowiązań rolnośrodowiskowych, bez składania dodatkowej deklaracji w tym zakresie ( co miało miejsce jeszcze w 2014r.). Niewątpliwie zatem organy Agencji powinny mieć na uwadze tę okoliczność. Inaczej mówiąc, gdy ulegają zmianie zasady deklarowania gruntów do określonych płatności, ewentualne błędy w wypełnianiu formularzy wniosków w pierwszym roku takiej zmiany, powinny być przez organ wyjaśniane z udziałem rolnika, przed powzięciem niekorzystnej decyzji. Wynika to z zasady praworządności, w której mieści się zasada postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej.

W ocenie Sądu potraktowanie , w okolicznościach sprawy , zgłoszenia przez skarżącą działki C1 do płatności rolnośrodowiskowej, jako omyłki, znajduje też podstawę prawną w treści art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/ 2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ( Dz.U. UE L 2014.227.69.). Według art.4 " Wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze.

Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym".

Zatem, gdy z przepisów prawa materialnego dotyczących płatności rolnośrodowiskowych wynikał obowiązek zgłoszenia wszystkich działek na których był realizowany pakiet "rolnictwo zrównoważone", to nie zaznaczenie w formularzu, że do działki "dodanej" płatności się nie należą, nie powinno być traktowane jako działanie w złej wierze. W tych okolicznościach za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi o podjęciu decyzji bez przeprowadzenia właściwego postępowania w powyższym zakresie.

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1pkt.1 lit.a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a oraz § 14 ust.1 pkt 1) lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ,ze zm.). Na zasadzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł i wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor ARiMR weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku odnośnie do kwestii, które Sąd rozważał w związku z zarzutami skargi.