Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 640/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1 pkt 1  4 , § 24 ust. 4 , § 38 ust. 1 , § 42 , § 55  ust. 1 - 3, zał. nr 7
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 24 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 25 września 2014r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 rok oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał P.L. płatność rolnośrodowiskową na 2013 r. w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 31.726,20 zł, w tym z tytułu realizacji:

1) Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne:

- wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) w odniesieniu do powierzchni 23,72 ha;

- wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) w odniesieniu do powierzchni 1,26 ha.

2) Pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie:

- wariant 6.2 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych w odniesieniu do powierzchni 23,72 ha.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w części, w jakiej pomniejszono płatność rolnośrodowiskową o 40% w zakresie pakietu 6 wariant 6.2, organ I instancji odwołał się do brzmienia § 24 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.", zgodnie z którym w przypadku realizacji wariantu drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej – informację o wynikach badania, wydaną na podstawie przepisów o nasiennictwie, lub oświadczenie o posiadaniu plantacji nasiennej rośliny dwuletniej – w pierwszym roku uprawy tej rośliny. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskodawca wymaganą informację o wynikach badania materiału siewnego złożył dopiero w dniu 30 stycznia 2014 r., wobec czego zastosowano kod nieprawidłowości G7 i pomniejszono kwotę płatności w ramach pakietu 6 wariant 6.2 o kwotę 7.590,40 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że przepis § 24 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie normuje konsekwencji niezłożenia w terminie dokumentów dotyczących wyników badania materiału siewnego. W jego ocenie, poprzez opóźnienie w złożeniu wymaganego dokumentu, nie naruszył wymagań określonych w rozporządzeniu dotyczących jakości materiału siewnego. Nieprawdziwe są zatem twierdzenia organu I instancji o niewłaściwej jakości materiału siewnego, gdyż jakość tę potwierdza dokument dostarczony przez niego w dniu 30 stycznia 2014 r. W jego ocenie, niedopatrzenie związane z przekroczeniem terminu dostarczenia dokumentu potwierdzającego prawidłową jakość materiału siewnego nie powinno być rozpatrywane w tych samych kategoriach, co uchybienie polegające na nieuzyskaniu właściwego materiału siewnego. Skarżący wskazał też, że nieprawidłowość polegającą na niewłaściwej jakości materiału siewnego lub niedostarczeniu informacji o wynikach badania materiału siewnego do dnia 31 października 2013 r. organy oznaczyły kodem G7, podczas gdy rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. nie stanowi o takim kodzie. Podniósł, że w przypadku niezłożenia w terminie ww. informacji, na podstawie przepisu § 55 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, powinien zostać wezwany w celu uzupełnienia tego braku w terminie 14 dni.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" powołał brzmienie § 2 ust. 1 pkt 1 – 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2013 oraz dołączonych do niego załączników graficznych, nie stwierdzono nieprawidłowości co do powierzchni zadeklarowanych działek wpływających na wysokość płatności. W kwestii zaś stwierdzonego przez organ I instancji uchybienia w zakresie pakietu 6 wariant 6.2 organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z § 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego dla danego pakietu lub wariantu. Dodał, że w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia w części V ust. 2 wskazano wymogi dla wariantu 6.2. Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych, wśród których w pkt 2 wymieniono wytwarzanie materiału siewnego, spełniającego wymagania jakościowe w zakresie minimalnej czystości analitycznej, maksymalnej zawartości nasion innych gatunków oraz minimalnej zdolności kiełkowania. Potwierdzeniem spełnienia tego wymogu, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2012 r. poz. 1512), jest informacja o wynikach badania, wydana przez podmiot dokonujący okresowej oceny laboratoryjnej. Informację o wynikach badania, stosownie do § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik składa do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej .

W ocenie organu odwoławczego, niedostarczenie przez rolnika we wskazanym terminie informacji o wynikach badania oznacza niespełnienia wymogu określonego dla wariantu 6.2. Zgodnie zaś z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogu wytwarzania materiału siewnego spełniającego wymagania jakościowe w zakresie minimalnej czystości analitycznej, maksymalnej zawartości nasion innych gatunków oraz minimalnej zdolności kiełkowania, płatność rolnośrodowiskowa w danym roku w części dotyczącej danego wariantu ulega zmniejszeniu o 40% w części dotyczącej wariantu 6.2.

Odwołując się do art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), organ wskazał, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ponadto ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Producent rolny, podpisując w dniu 30 kwietnia 2013 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2013, oświadczył m.in., że jest świadomy konsekwencji sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z pakietów i wariantów ujętych w tym wniosku.

W świetle powyższego, w ocenie organu, bez znaczenia pozostaje charakter terminu wskazanego w § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Skoro bowiem potwierdzeniem spełnienia wymagania wytwarzania materiału siewnego, spełniającego wymagania jakościowe w zakresie minimalnej czystości analitycznej, maksymalnej zawartości nasion innych gatunków oraz minimalnej zdolności kiełkowania, jest dostarczenie w określonym terminie, tj. do dnia 31 października, informacji o wynikach badania, to niespełnienie tego wymogu jest równoważne z niespełnieniem kryteriów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Odnośnie do zarzutu odwołania, że na podstawie § 55 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. organ I instancji powinien był wezwać stronę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie 14 dni, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że przepis ten w ust. 1 stanowi, że wyjątkowo w roku 2013 rolnicy, którzy w roku 2012 realizowali wariant 6.2 wraz z wnioskiem o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej, składają świadectwo oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego odmian regionalnych wpisanych do krajowego rejestru, a w przypadku roślin z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia - Informację o wynikach badania, wydane na podstawie przepisów o nasiennictwie, lub Oświadczenie o posiadaniu plantacji nasiennej rośliny dwuletniej - w drugim roku uprawy tej rośliny, z informacją, że plantacja ta została założona w 2012 roku. Natomiast zgodnie z § 55 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku gdy rolnik nie złożył wraz z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, dokumentów wymienionych w tym przepisie, kierownik biura powiatowego Agencji wzywa do złożenia ich w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W ocenie organu odwoławczego powołane unormowania znajdowały zastosowanie jedynie w przypadku niezłożenia wraz z wnioskiem na rok 2013 informacji o wynikach badań za rok 2012. Z akt sprawy wynikało, że w niniejszej sprawie producent rolny złożył informację o wynikach badań za rok 2012 w dniu 11 czerwca 2013 r., wobec czego nie było konieczne wezwanie go w trybie przewidzianym w przepisie § 55 ust. 2 rozporządzenia.

Organ odwoławczy wskazał również, że stwierdzonej nieprawidłowości przypisano symbol G7 zgodnie z Instrukcją Stanowiskową "Kontrola administracyjna Wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013". Odwołał się również do klasyfikacji błędu w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), jak również wskazał, że kontrole administracyjne wniosku przeprowadzane są zgodnie z art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 str. 8 z dnia 28 stycznia 2011 r. ze zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję, P.L., zarzucił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe oraz interpretacja przepisów przez organ są subiektywne, sprzeczne z prawami logiki, a także sprzeczne z obowiązującymi rozporządzeniami.

Wskazał, że we wrześniu 2013 r. dokonał zbioru prosa, a zebrane plony oczyścił, wyselekcjonował i wysuszył. Pod koniec września nasiona były złożone w worki, gotowe do sprzedaży. Pobrał z worków próbę do przeprowadzenia badania w wolnej chwili, którą znalazł 13 stycznia 2014 r. Wynik badania, które bezspornie potwierdziło właściwą jakość wyprodukowanych nasion, otrzymał w dniu 24 stycznia 2014 r., po czym w dniu 30 stycznia 2014 r. dostarczył go do Biura Powiatowego ARiMR. Podniósł, że nie był świadomy zmiany rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zakresie terminu dostarczenia świadectwa, zaś w pierwotnej wersji, czyli tej, na podstawie której podjął pięcioletnie zobowiązania rolnośrodowiskowe, rozporządzenie dopuszczało dostarczenie świadectwa w momencie składania wniosku o płatność na kolejny rok, tj. do dnia 15 maja 2014.

Odnosząc się do stwierdzenia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, że niedostarczenie w wyznaczonym terminie dokumentu, na podstawie którego jest weryfikowany wymóg kwalifikujący, oznacza brak spełnienia określonego wymogu, skarżący zarzucił, że organ dopiero kilka dni po złożeniu przez niego brakującego dokumentu rozpoczął proces rozpatrywania wniosku, czyli tym samym weryfikację wymogów, choć gdyby było inaczej, decyzję pomniejszającą płatność wydałby wcześniej. W jego ocenie, potwierdza to, że data dostarczenia organowi dokumentu nie wpływa na fakt, który ów dokument potwierdza. Dodał, że aktualnie obowiązujące rozporządzenie rolnośrodowiskowe nie przewiduje wprost konsekwencji za niezłożenie świadectwa w wymaganym terminie. Kwestia terminu złożenia informacji o wynikach badań poruszona została wyłącznie w § 24. ust 4 tego rozporządzenia. Skarżący stwierdził również, że przesunięcie - w porównaniu do poprzedniego stanu prawnego - daty złożenia wyniku badania z dnia 15 maja roku następującego po zbiorach na dzień 31 października roku, w którym zbiorów dokonano, miało na celu uproszczenie rozliczeń organu z rolnikiem. Jeżeli bowiem po żniwach okaże się, że rolnik nie uzyskał plonów odpowiedniej jakości, agencja nie będzie musiała rolnikowi wypłacać pieniędzy, które później musiałby on i tak zwrócić. Zatem przesunięcie ww. daty miało na celu umożliwienie weryfikacji właściwej jakości uzyskanych plonów zanim organ dokona wypłaty płatności. W przypadku strony taka zależność została zachowana, a zatem nie powinno się mówić o jakimkolwiek uchybieniu.

Skarżący podniósł również, że dla pakietu 6 wariantu 6.2 rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. określa precyzyjnie w załączniku nr 7 jedynie dwa uchybienia: "Uprawa odmian roślin innych niż dopuszczone" oraz "Niewłaściwa jakość materiału siewnego". W związku z tym, że skarżący uprawiał proso, które jest rośliną dopuszczoną, nie miało miejsca pierwsze ze wskazanych uchybień. Nie można mu również zarzucić drugiego z ww. uchybień, ponieważ osiągnął w 2013 r. odpowiednią jakość nasion, co potwierdził wynik badania. Data wykonania badania nie wpływa zaś na fakt, czy rolnik uzyskał w danym roku odpowiednią jakość nasion, czy też nie. Zatem dostarczenie świadectwa z opóźnieniem, nie może stać się przyczyną do pomniejszenia płatności.

Wskazując, że istotne było, jaki rozmiar miała stwierdzona w niniejszej sprawie niezgodność i czy miała duży zasięg i trwałość, a ponadto czy się powtórzyła, skarżący odwołał się do treści następujących przepisów: § 1 pkt 6 rozporządzenia oraz art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r., s. 16 ze zm.), a także art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku, ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Wskazując na te uregulowania, strona podniosła, że w omawianym przypadku trudno mówić o niezgodności, gdyż istniały podstawy do uznania tego przypadku za drobny i do zaniechania kary na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Badając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy jej wydaniu organy administracji publicznej zachowały reguły proceduralne i czy prawidłowo zastosowały normy prawa materialnego mające zastosowanie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym. Podkreślenia wymaga ponadto, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. prawo unijne stało się częścią polskiego porządku prawnego, zatem dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji według wskazanego wyżej kryterium zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że organy rozpoznające sprawę nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak też nie uchybiły przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja przyznająca płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok m.in. w zakresie pakietu 6 – Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.2 – Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych – w części, w jakiej nie przyznano wnioskodawcy wymienionej płatności przez zastosowanie zmniejszenia w wysokości 40%.

Na wstępie przypomnieć wypada, że płatność rolnośrodowiskowa została skarżącemu przyznana na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.). Szczegółowe zasady i warunki udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania tej pomocy w stanie prawnym do dnia 14 marca 2013 r. określone zostały w drodze rozporządzenia wydanego dnia 26 lutego 2009 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r."

W stanie prawnym sprawy (obowiązującym od dnia 15 marca 2013 r. do dnia 15 marca 2014 r.) konsekwencje uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, normował natomiast przepis § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.". Stanowił on, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Stosownie do ust. 2 ww. przepisu, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. Zgodnie zaś z załącznikiem nr 7 w ramach wariantu 6.2. niewłaściwa jakość materiału siewnego skutkuje zmniejszeniem w wysokości 40% płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej wariantu.

Z uwagi na przedmiot powstałego w niniejszej sprawie sporu, przypomnieć również należy, że stosownie do § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., w przypadku realizacji wariantu drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6, tj. pakietu 6, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, świadectwo oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego odmian regionalnych wpisanych do krajowego rejestru, a w przypadku roślin z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia - informację o wynikach badania, wydane na podstawie przepisów o nasiennictwie, lub oświadczenie o posiadaniu plantacji nasiennej rośliny dwuletniej - w pierwszym roku uprawy tej rośliny.

Z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń organów bezsprzecznie wynikało, że skarżący złożył wymaganą dla płatności rolnośrodowiskowej w zakresie pakietu 6 wariant 2 informację o wynikach badania materiału siewnego prosa, do którego zachowania, jako zagrożonego zasobu genetycznego w rolnictwie, zobligował się, podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe; lecz uczynił to po terminie określonym w ww. § 24 ust. 4 rozporządzenia, gdyż wbrew obowiązkowi określonemu w tym przepisie wymaganą informację o wynikach badania przedłożył nie do dnia 31 października 2013 r., ale dopiero w dniu w dniu 30 stycznia 2014 r.

Ustalenia te, które nie były przez skarżącego kwestionowane, legły u podstaw powstałego w niniejszej sprawie sporu co do wykładni powołanych już wyżej przepisów § 24 ust. 4, § 38 oraz § 55 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. oraz treści załącznika nr 7 do tego rozporządzenia. Spór ten w istocie sprowadzał się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy uchybienie przez beneficjenta płatności rolnośrodowiskowej terminu określonego § 24 ust. 4 rozporządzenia do przedłożenia informacji o wynikach badania materiału siewnego wywołuje skutki o charakterze materialnoprawnym w postaci zastosowania zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej przewidziane dla przesłanki zdefiniowanej przez ustawodawcę jako "niewłaściwa jakość materiału siewnego", czy też wywołuje jedynie skutki procesowe, wyłączając jedynie czasowo możliwość przyznania stronie płatności w pełnej wysokości, które jednakże, po usunięciu przez stronę braku w zakresie nieprzedstawiania ww. informacji, umożliwiają organowi przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem strony. Strona skarżąca, prezentując ostatnie ze wskazanych wyżej stanowisk, podniosła w uzasadnieniu skargi m.in., że nie była świadoma konsekwencji niezłożenia wymaganej informacji w terminie do dnia 31 października 2013 r., jak również nie była świadoma zmian rozporządzenia rolnośrodowiskowego skracającego ten termin z dnia 15 maja roku następującego po zbiorach na dzień 31 października roku, w którym zbiorów dokonano, a ponadto zarzuciła, że w sytuacji stwierdzenia ww. braku wniosku, organ administracji był zobowiązany do wezwania jej zgodnie z § 55 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. do usunięcia tego braku.

Takiej argumentacji skargi rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd jednak nie podzielił, uznając, że uchybienie terminu do przedłożenia organowi informacji o wynikach badania materiału siewnego wywołuje znacznie dalej idące konsekwencje dla wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej aniżeli postrzega to strona, a stanowisko to wspierają powołane poniżej argumenty.

Płatność rolnośrodowiskowa, na tle systemu płatności rolnych, ma niewątpliwie szczególny charakter przejawiający się w tym, że w jej ramach beneficjent płatności podejmuje się przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Jak bowiem wynikało z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., tj. aktu prawnego obowiązującego w chwili podjęcia przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa była udzielana na wniosek producenta rolnego, który deklaruje powierzchnię działek rolnych, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek. Producent sam potwierdzał prawdziwość tych danych własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku. Miał obowiązek podania danych zgodnie ze stanem faktycznym. Składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w pierwszym roku i w kolejnych latach uczestnictwa w programie, producent rolny, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 -3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., zobowiązywał się do:

1) zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej;

3) przestrzegania innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Ponadto rolnik podejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe oświadczał, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jak również, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zobowiązywał się ponadto m.in. do:

1) niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

- o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, pobieranie lub wypłacanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt,

- o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez producenta zobowiązań, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego;

2) umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności;

3) utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności;

4) realizacji 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego;

5) prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym.

Treść powołanych powyżej zobowiązań zawarta jest we wzorze wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, który skarżący podpisał w dniu 4 maja 2012 r., a którego wymogi zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, oraz zawartości planu tego działania (Dz. U. Nr 39, poz. 210).

W świetle powyższego skarżący był zobligowany do dochowania powinności dotyczących zadań związanych z realizacją zadeklarowanego przez niego w ramach płatności rolnośrodowiskowej wariantu. Uzyskał co prawda w 2012 r. płatność rolnośrodowiskową w drodze decyzji administracyjnej, ale decyzja ta nie zamykała całego postępowania o płatności z tytułu realizacji programu, bowiem wniosek o przyznanie płatności jest składany corocznie i odpowiednio do tego organ jest zobowiązany wydać stosowną decyzję, przy czym płatność może być przyznawana według określonej procentowo stawki podstawowej, ale może być też wstrzymywana, zmniejszana lub zwracana. Nie można również pominąć, że podjęcie przez rolnika zobowiązania rolnośrodowiskowego i pierwsza decyzja organu w przedmiocie udzielenia pomocy z tego tytułu tworzy na określony czas relację pomiędzy organem, a realizującym zadeklarowane zobowiązanie rolnikiem i rozpoczyna dopiero możliwy ciąg działań o charakterze faktycznym i prawnym, w który zaangażowane są oba te podmioty. Usprawiedliwione w tym kontekście zatem jest oczekiwanie, aby w czasie trwania zobowiązania każdy z ww. podmiotów respektował reguły zachowań jemu przypisanych (p. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1319/11, opubl.: na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie może budzić większych wątpliwości, że w kontekście określonych powyżej zobowiązań rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w tym zobowiązania do przestrzegania wymogów określonych dla danego wariantu, mieści się respektowanie zakreślonych przez ustawodawcę terminów na dokonanie danej czynności w ramach realizacji obranego wariantu. Ustanowienie takich terminów ma na celu gwarancję prawidłowej realizacji programu rolnośrodowiskowego przez rolnika, jak i zapewnia organom weryfikację dokonywanych przez niego czynności. Niewątpliwie w omawianym przypadku określony w § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wymóg przedłożenia informacji o wynikach badania materiału siewnego stanowi dla organu przyznającego płatność rolnośrodowiskową w zakresie wariantu 6.2, instrument kontroli, czy i w jakim stopniu rolnik osiąga założone w ramach tego pakietu cele w zakresie zachowania zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie. Stąd też w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. określono szczegółowo wymogi dla wariantu 6.2, w tym m.in. w tabeli I – wymagania jakościowe dla lokalnych odmian zbóż. W świetle powyższego przyznanie rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości, tj. 800 zł/ha, uzależnione zostało od spełnienia przez rolnika warunku wytworzenia materiału siewnego gatunków roślin, m.in. prosa, spełniającego ściśle wskazane wymagania jakościowe w zakresie minimalnej czystości analitycznej, maksymalnej zawartości nasion innych gatunków oraz minimalnej zdolności kiełkowania. Ustawodawca określił przy tym wprost termin, w jakim podmiot ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać okoliczność spełnienia powyższego wymogu, stanowiąc w § 24 ust. 4 rozporządzenia, że informację o wynikach badania materiału siewnego rolnik powinien złożyć do dnia 31 października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Powyższe wskazuje, że nie można wywodzić – do czego dąży strona skarżąca – że nieprzedłożenie w określonym terminie dokumentu, który spełnienie powyższego wymogu ma potwierdzić, nie powinno mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie tej płatności. Wbrew bowiem temu, co próbuje wykazać skarżący, ww. przepis normujący termin do złożenia informacji o wynikach badania materiału siewnego został sformułowany w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Nieprzedstawienie zatem we wskazanym wyżej terminie wymaganej informacji musi być traktowane jako niedopełnienie wymogu wytworzenia materiału siewnego i wywoływać konsekwencje przewidziane właśnie dla tej sytuacji w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Akceptacji Sądu nie mogła zatem zyskać argumentacja strony skarżącej, że ustawodawca w analizowanym załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie przewidział wprost sankcji dla sytuacji, w której ww. informacja została złożona po terminie, gdyż – według strony – omawianą sankcją objął jedynie sytuacje, w których bądź to przedmiotem uprawy były inne odmiany roślin niż dopuszczone, bądź to jakość materiału siewnego była niewłaściwa.

Jeśli bowiem ustawodawca uzależnił uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej w pełnej wysokości od powstania pewnego pożądanego przez niego stanu, w tym przypadku od osiągnięcia odpowiedniej jakości materiału siewnego zagrożonych roślin, a ponadto sprecyzował termin, w którym ten określony stan rzeczy ma zostać osiągnięty, to nie sposób uznać, że skarżący, który w wyznaczonym terminie nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wykazania, że w jego przypadku ten stan rzeczy został osiągnięty, spełnił warunki przyznania płatności w pełnej wysokości. Posłużenie się w tej konkretnej sytuacji argumentum a maiori ad minus, tj. wnioskowaniem z uzasadnienia silniejszego na słabsze, wskazuje bowiem, że skoro rolnik był zobowiązany do wykazania w określonym w przepisach prawa terminie właściwej jakości materiału siewnego, to przesłankę zastosowania sankcji stanowią te wszystkie przypadki, w których we właściwym terminie tej jakości nie wykazał, tj. także, gdy wykazał właściwą jakość materiału siewnego, lecz uczynił to po upływie wyznaczonego terminu.

Nie sposób pominąć, że poruszone powyżej problemy oscylują wokół dużo szerszego zagadnienia, do którego w sposób pośredni i poniekąd intuicyjnie nawiązała strona skarżąca, ale także organ odwoławczy, wyrażając w decyzji i w odpowiedzi na skargę dwa przeciwstawne stanowiska w tej kwestii. Zagadnienie to dotyczyło konsekwencji terminów materialnych i procesowych oraz kwalifikacji z punktu widzenia tego podziału wskazanego wyżej terminu określonego w § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Strona w swej argumentacji zdawała się wskazywać poprzez powołany przez nią przykład, że uchybienie przez nią ww. terminu nie mogło wywrzeć wpływu na jej sytuację materialnoprawną, gdyż pomimo tego uchybienia doprowadziła ona do stanu, w którym został osiągnięty cel założony przez ustawodawcę. Organ odwoławczy, nawiązując do powyższego rozróżnienia terminów, najpierw w zaskarżonej decyzji wskazał, że kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy, a następnie w odpowiedzi na skargę wyraźnie opowiedział się za materialnym charakterem tego terminu.

Wskazując, że powyższe zachowanie organu mogło wywołać pewne wątpliwości co do oceny tej kwestii, wyjaśnić należy, że termin procesowy to najogólniej termin oznaczający okres do dokonania pewnej czynności procesowej, natomiast termin materialny określa czas, w ciągu którego może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków. Ocenę, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy przeprowadza się w oparciu skutek upływu tego terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter materialnoprawny, konsekwencją jego uchybienia jest zatem nieodwracalne wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Natomiast w przypadku upływu terminu procesowego możliwe jest przywrócenie tego terminu w oparciu o odpowiednią procedurę, w wyniku czego można usunąć ujemne następstwa procesowe, wynikłe w następstwie uchybienia takiego terminu. W ocenie Sądu, przewidziany w § 24 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. termin ma charakter materialny, co powoduje, że jego zachowanie lub uchybienie powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. Przychylając się jednak do stanowiska organu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że kwestia ta ma pomniejsze znaczenie dla sprawy. Niewątpliwie bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy spór o ocenę charakteru tego terminu schodził na dalszy plan, skoro uchybienie terminu przez stronę było bezsporne, a ona sama nie doszukiwała się możliwości zwalczenia skutków tego uchybienia w procedurze administracyjnej normującej instytucję przywrócenia terminu.

Natomiast niewątpliwie należy przyznać rację stronie skarżącej, że złagodzenie konsekwencji niedopełnienia obowiązku przedłożenia w ustawowym terminie wskazanego wyżej dokumentu mogłoby być możliwe w sytuacji, gdyby ustawodawca w przepisach normujących płatność rolnośrodowiskową zawarł jednocześnie rozwiązanie służące konwalidacji czynności dokonanej po terminie lub też dotkniętej innymi brakami, niemającymi jednakże takiego znaczenia, które niejako automatycznie i z góry przekreślałoby sens prowadzenia procedury ich usuwania z uwagi na to, że nie mogłyby one wywrzeć pozytywnego skutku na ocenę przesłanki materialnoprawnej, odwołującej się do jakości materiału siewnego. Takiego jednak rozwiązania, wbrew temu na co wskazuje strona, ustawodawca jednak nie przewidział.

Za takie bowiem rozwiązanie nie można w szczególności uznać przepisów § 55 ust. 1 § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w 2013 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej w przypadku realizacji wariantu drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 rolnik składa świadectwo oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego odmian regionalnych wpisanych do krajowego rejestru, a w przypadku roślin z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia - informację o wynikach badania, wydane na podstawie przepisów o nasiennictwie i dotyczące materiału siewnego wytworzonego w 2012 r. w ramach realizacji tego wariantu, lub oświadczenie o posiadaniu plantacji nasiennej rośliny dwuletniej, z informacją, że plantacja ta została założona w 2012 r. Przepis ten normuje obowiązek rolnika realizującego program rolnośrodowiskowy w zakresie wariantu 6.2 do przedłożenia informacji o wynikach badania materiału siewnego wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na 2013 r. Określony w precyzyjny sposób czasowy zakres zastosowania przepisu § 55 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wskazuje, że dotyczył on jedynie obowiązków rolnika kontynuującego w 2013 r. wcześniej podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe, za czym przemawiał użyty w tym przepisie zwrot "wraz z wnioskiem o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej" (podkreśl. Sądu), jak również umiejscowienie tego przepisu, pomimo braku formalnego podziału, w grupie przepisów normujących kwestie przejściowe związane z uchyleniem rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. oraz z wejściem w życie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Ponadto przepis ten, co wprost wynika z jego brzmienia, znajdował zastosowanie wyłącznie do wniosków o przyznanie płatności złożonych w 2013 r. Przy tym w ust. 2 i ust. 3 tego przepisu ustawodawca unormował tryb wezwania rolnika do złożenia wymaganych dokumentów oraz konsekwencje nieuzyskania przez niego w 2012 r. właściwej jakości materiału siewnego. W ust. 2 analizowany przepis stanowił bowiem, że w przypadku gdy rolnik nie złożył wraz z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, dokumentów wymienionych w tym przepisie, kierownik biura powiatowego Agencji wzywa do złożenia ich w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast w ust. 3 wskazywał, że w przypadku gdy rolnik nie uzyskał właściwej jakości materiału siewnego wytworzonego w 2012 r. w ramach realizacji wariantu drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 lub nie złożył w terminie dokumentów wymienionych w ust. 1, zwrotowi podlega 40% płatności rolnośrodowiskowej przyznanej za realizację tego wariantu za 2012 r.

W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że na tle wprowadzonych przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. reguł dokumentowania przez rolników spełnienia wymogów dla wariantu 6.2, przepis § 55 ust. 1 – 3 tego rozporządzenia miał charakter przepisu przejściowego. Odnosił się on jedynie do wniosków o przyznanie o płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., a przewidziany w nim tryb wezwania ubiegających się o przyznanie tej płatności do złożenia wymaganych dokumentów stanowił wyraz odstępstwa ustawodawcy od zasad ustanowionych nowym prawem w § 24 ust. 4 rozporządzenia (w zakresie terminu złożenia informacji o wynikach badania) i § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia (w zakresie sankcji w przypadku niezłożenia w terminie informacji o wynikach badania), co w tym konkretnym przypadku było umotywowane troską ustawodawcy o realizację przez rolników zapoczątkowanych przez nich jeszcze po rządami starego prawa programów rolnośrodowiskowych. Poczynione przez ustawodawcę odstępstwo miało charakter wyjątkowy i odnosiło się wyłącznie do udokumentowania jakości materiału siewnego uzyskanego w 2012 r., dlatego też nie sposób generalizować i przenosić zasad określonych w analizowanym przepisie § 55 rozporządzenia na kolejne okresy znajdujące się już pod rządami nowego prawa, które takiej możliwości nie przewiduje. I choć wprowadzona w 2013 r. zmiana porządku prawnego wywołała pewne perturbacje w zakresie obowiązków rolnika realizującego program rolnośrodowiskowy w zakresie wariantu 6.2, gdyż był on zobowiązany w tym roku do złożenia dwukrotnie informacji o wynikach badania materiału siewnego, tj. najpierw w terminie do dnia 15 maja 2013 r. informacji dotyczącej materiału siewnego pochodzącego z 2012 r., a następnie w terminie do dnia 31 października 2013 r. informacji dotyczącej materiału siewnego pochodzącego z 2013 r., niemniej jednak obowiązkiem rolnika było zapoznanie się ze wskazanymi wyżej zasadami, ewentualnie w razie wątpliwości – zasięgnięcie informacji w tej sprawie w siedzibie organu.

Odnosząc się w tym aspekcie do twierdzeń skarżącego, który podnosił, że nie miał świadomości co do zmiany stanu prawnego, wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania.

W świetle tych przepisów obowiązki informacyjne organu i pozycja strony postępowania ulegają istotniej zmianie w stosunku do klasycznych reguł określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.). W szczególności różnica ta polega na tym, że organ nie z urzędu, a jedynie na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Strona nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie czynności zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie z jej wnioskiem. Ograniczeniu ulega także m.in. zasada udzielania informacji przez organ prowadzący postępowanie w porównaniu do zasad określonych w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozwiązanie to niewątpliwie wyłącza obowiązki informacyjne podejmowane z urzędu przez organy w ramach prowadzonych postępowań. Nie bez znaczenia jest również w tym kontekście oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie płatności, którym potwierdził on, że zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej są mu znane.

Warto w tym miejscu przywołać pogląd NSA, który w wyroku z dnia 3 lutego 2011 r. w sprawie II GSK 41/10 (opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uznał, że wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej stanowi udowodnione naruszenie obowiązku informacyjnego strony. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki. Taka jednak sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie, w której strona skarżąca nie wskazywała, by zasięgała informacji organu, a uchybienie przez nią terminu było konsekwencją takiej błędnej informacji udzielonej przez organ. Skoro zatem strona skarżąca nie powoływała się na fakt zasięgania informacji u organu na temat obowiązujących przepisów prawa, a przepis art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zobowiązuje organ udzielania stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, jedynie na jej żądanie, trudno obarczać organ skutkami niedopełnienia przez stronę ciążących na niej obowiązków z uwagi na jej nieświadomość co do zmiany stanu prawnego.

Sąd nie podzielił również argumentacji skarżącego kwestionującej prawidłowość rozstrzygnięcia z uwagi na oparcie go na ustaleniu, że wystąpiła nieprawidłowość klasyfikowana według kodu "G7" oraz na treści wewnętrznej instrukcji ARiMR. Odnosząc się do spostrzeżenia skarżącego, że ta część argumentacji organu nie nawiązuje do treści obowiązujących przepisów prawa, bowiem rozporządzenie rolnośrodowiskowe nie posługuje się ww. kryteriami, wskazać należy, że nie można doszukiwać się nieprawidłowości w działaniu organów, które w swej pracy korzystają z wypracowanych na podstawie aktów powszechnie obowiązujących wzorców i instrukcji wewnętrznych, pozostających w zgodzie z tymi aktami i realizującymi cele ustawodawcy. Istotne było, że w podstawie prawnej wydanych w sprawie rozstrzygnięć przywołano normy powszechnie obowiązujące; z tego też względu odwołanie się jedynie w ich uzasadnieniu do oceny działania skarżącego według wewnętrznych kryteriów organu nie mogło mieć wpływu na ocenę wydanego przez nie rozstrzygnięcia.

W kwestii zaś argumentacji skargi dotyczącej istnienia podstaw do odstąpienia od pomniejszenia płatności z uwagi na wystąpienie przesłanki "drobnej niezgodności", podnieść należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, w przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5 %, a w przypadku powtarzających się niezgodności - 15 %. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swój rozmiar, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uważany za drobny. Przypadki niezgodności stanowiące bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie są jednak uznawane za drobne.

Analiza przytoczonego wyżej przepisu wskazuje, że Państwa Członkowskie UE zostały upoważnione do uregulowania sytuacji niestosowania zmniejszeń w przypadkach, w których stwierdzone niezgodności mogą zostać uznane za drobne. Ustawodawca z tej możliwości skorzystał, normując w § 42 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. zarówno przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, jak i regulując w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia sankcje w przypadku niezgodności, których nie uznał za drobne.

Zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przypadki, które uznaje się za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 1 (a zatem odnoszących się do wymagań z zakresu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), są określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie zaś do § 2 ww. przepisu, za drobną niezgodność, o której mowa w art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, nie uznaje się niezgodności w zakresie podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 2 (dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.). Jednakże stwierdzone w niniejszej sprawie uchybienie dotyczyło wymogu określonego w ramach działalności rolnośrodowiskowej, wykraczającego ponad podstawowe wymagania, o których mowa w § 42 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Analiza przepisu § 42 rozporządzenia rolnośrodowiskowego prowadzi zatem do wniosku, że o przypadku drobnej niezgodności nie można mówić w przypadku uchybienia polegającego na niewykazaniu w terminie właściwej jakości materiału siewnego.

Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd przeciwstawny, że o drobnej niezgodności w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 można też mówić w przypadku innych wymogów niż wymogi podstawowe określone § 3 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (p. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 395/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż odesłanie zawarte w § 42 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. do przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest pojęciem bardzo szerokim i obejmuje również ustawę o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, która w art. 28c stanowi, że zmniejszenia nie stosuje się w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności. Jednakże nawet gdyby przychylić się do powyższego stanowiska, i tak pozostawałoby to bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, stwierdzona w niniejszej sprawie niezgodność nie mogła zostać uznana za drobną z uwagi na swój rozmiar. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że dotyczyła ona niewykazania przez stronę we wskazanym w przepisach prawa terminie właściwej jakości materiału siewnego, tj. osiągnięcia celu, z jakim ustawodawca powiązał zasadność przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Ta okoliczność miała istotne znaczenie dla oceny charakteru niezgodności.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.