Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 396/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Maciej Dybowski Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 648/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 listopada 2012 r., I SA/Sz 648/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że okoliczność braku uiszczenia przez skarżącą całej należnej opłaty z tytułu pobierania nauki na I semestrze studiów niestacjonarnych WPiA US na kierunku: prawo nie budzi wątpliwości.

Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1395 ze zm.) kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku m.in. niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zatem, decyzja o skreśleniu z listy studentów podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Z kolei § 8 ust. 4-8 oraz ust. 13 i 14 uchwały Senatu Uniwersytetu Szczecińskiego nr 42/2011 określają terminy płatności opłat za świadczone usługi edukacyjne w określonych w uchwale terminach oraz według stawek określonych w zawartej ze studentem umowie o świadczenie usług edukacyjnych.

Podstawą świadczenia usług edukacyjnych wobec skarżącej na WPiA US stanowiła umowa z [...] października 2011 r., Nr [...] o kształcenie na niestacjonarnych jednolitych magisterskich w roku akademickim 2011/2012 zawarta pomiędzy skarżącą, a Uniwersytetem Szczecińskim, reprezentowanym przez Dziekana WPiA US. Zgodnie z § 6 w związku z § 4 ust. 2 umowy skarżąca zobowiązała się do uiszczenia opłaty z tytułu usług edukacyjnych w semestrze zimowym w kwocie 2409,00 zł ustalonej przez Rektora w zarządzeniu z 16 czerwca 2011 r., nr 40/2011. Płatność z powyższego tytułu miała nastąpić w czterech ratach w następujących terminach: 1) 593 zł w terminie do 25 października 2011 r., 2) 599 zł w terminie do 10 listopada 2011 r., 3) 605 zł w terminie do 10 grudnia 2011 r. oraz 4) 612 zł w terminie do 10 stycznia 2012 r., odpowiadających terminom określonym w § 8 ust. 7 uchwały Senatu US nr 42/2011. Zgodnie z kolei z § 9 tej uchwały w razie nieuiszczenia należnej opłaty studenta wzywa się pisemnie, w ciągu czternastu dni od dnia upływu terminu zapłaty, do jej uiszczenia. Opłatę należy uiścić w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem skreślenia z listy studentów. W braku wpłaty w terminach wskazanych w § 8 ust. 4—7 oraz ust. 13-14 stosuje się art. 190 ust. 2 pkt 3 P.s.w. W myśl z kolei § 10 ust. 2-4, 6 i 7 tej uchwały student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej ma prawo wystąpić do dziekana z wnioskiem o zwolnienie z części opłaty semestralnej za zajęcia dydaktyczne. Decyzję w sprawie częściowego zwolnienia studenta z opłaty semestralnej za zajęcia dydaktyczne podejmuje dziekan, po zaopiniowaniu wniosku przez wydziałową radę samorządu studenckiego. Podstawy uzyskania zwolnienia z części opłaty semestralnej za zajęcia dydaktyczne nie mogą stanowić przy tym przesłanki uprawniającej do uzyskania innych ulg lub zwolnień z opłat.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organ I instancji, stosownie do treści § 9 uchwały Senatu US nr 42/2011 w 16 grudnia 2011 r. oraz 13 stycznia 2012 r. po upływie terminów płatności pierwszych trzech, a następnie także czwartej raty, wystosował do skarżącej wezwania do zapłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem skreślenia z listy studentów, zaległych opłat za świadczenia edukacyjne – czesne za I semestr studiów oraz opłaty za dokumenty - w wysokości odpowiednio połowy (1212 zł) oraz całości należnych kwot (2.430 zł). Wezwania organ wystosował zatem, gdy należności skarżącej z tytułu opłat za świadczone usługi edukacyjne były już wymagalne.

Ponadto, w odpowiedzi na wnioski skarżącej o odroczenie terminu płatności organ w pismach z 30 stycznia oraz 28 marca 2012 r. poinformował skarżącą, że zarówno Regulamin Studiów US, jak też uchwała Senatu nr 42/2011 nie regulują trybu odroczenia terminu płatności poszczególnych rat. Biorąc jednak pod uwagę zwłokę Dziekana WPiA US w dochodzeniu należnych od skarżącej rat, uznać można, że pomimo braku formalnego odroczenia terminu płatności w istocie, zważywszy, że skarżąca nie uiściła żadnej z rat, których terminy płatności przypadały kolejno w terminach: 10 października 2011 r., 10 listopada 2011 r., 10 grudnia 2011 r. i 10 stycznia 2012 r., w stosunku do skarżącej faktycznie taka prolongata znalazła zastosowanie. Dziekan miał bowiem możliwość zainicjowania procedury skreślenia skarżącej z listy studentów w związku z nieuiszczeniem już pierwszej z należnych rat.

Istotną jest także okoliczność, że skarżąca podpisując z Uniwersytetem Szczecińskim umowę o świadczenie usług edukacyjnych, poświadczyła zapoznanie się z treścią Regulaminu Studiów US oraz treścią uchwały Senatu US nr 42/2011 w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania z opłaty semestralnej za zajęcia dydaktyczne na studiach pierwszego, drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich w roku akademickim 2011/2012. Zatem, była jej znana treść przywołanego wyżej § 10 uchwały, określającego zasady zwalniania studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z opłaty semestralnej. Nie można zatem zarzucić organowi braku udzielenia skarżącej stosownej informacji w tym zakresie. Zgodnie z § 10 ust. 2-3 uchwały student może zostać zwolniony jedynie z części opłaty semestralnej. Skarżąca natomiast nie uiściła całej należnej opłaty, a z treści jej pism wynikało, że jakakolwiek zapłata uzależniona jest od okoliczności przyznania skarżącej stypendium z Urzędu Pracy.

Odnosząc się do kwestii, przyznania skarżącej stypendium z PUP w Szczecinie na pokrycie kosztów nauki na WPiA US, uściślenia wymaga, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 czerwca 2012 r., II SA/Sz 385/12 wydany został po wydaniu przez Rektora US zaskarżonej decyzji. W dacie rozstrzygania przez Rektora skarżąca dysponowała jedynie ostateczną decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z [...] marca 2012 r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z [...] stycznia 2012 r., Nr [...], o odmowie przyznania stypendium. Organowi II instancji skarżąca wraz z odwołaniem przedłożyła natomiast jedynie kopię skargi, jaką na tę decyzję skierowała do WSA w Szczecinie.

Wyrokiem z 13 czerwca 2012 r. WSA w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecin. W związku z niniejszym wyrokiem pełnomocnik skarżącej na rozprawie wywiódł o konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów do czasu zakończenia postępowania związanego z przyznaniem skarżącej stypendium na kontynuowanie nauki. Sąd wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie, jako podlegającej wszczęciu z urzędu przez organ I instancji nie mógł zastosować art. 98 k.p.a. normującego tryb zawieszenia postępowania na wniosek strony, z której inicjatywy postępowanie zostało wszczęte. Nie można było również zawiesić postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne stanowi zatem kwestę prejudycjalną, z reguły materialnoprawną, która ma bezpośredni wpływ na załatwienie określonej sprawy w postępowaniu administracyjnym i bez której uprzedniego rozstrzygnięcia załatwienie tej sprawy nie jest możliwe. Tymczasem kwestia wypłaty skarżącej stypendium z PUP w Szczecinie choć warunkowała faktyczną możliwość uiszczenia przez skarżącą należnej opłaty za świadczone na WPiA US usługi edukacyjne, nie stanowiła jednak w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy studentów zagadnienia wstępnego, warunkującego wydanie decyzji w tym przedmiocie. Postępowania te mogły się bowiem niezależnie od siebie toczyć mając co najwyżej związek pośredni, nie zaś bezpośredni wpływ. Niezależnie od tego, i tak należałoby przyjąć, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było żadnego "zagadnienia wstępnego", bo kwestia przyznania stypendium skarżące była ona rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2012 r.

Celem zbadania, czy organy Uniwersytetu Szczecińskiego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, zasadne jest odnieść się do kwestii sposobu uzasadnienia przez organy obu instancji motywów podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Niewątpliwie w przypadku obu decyzji ich uzasadnienia sporządzone zostały w sposób wadliwy. Organy w istocie zaniechały odniesienia się do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Nie wyjaśniły także związku pomiędzy postępowaniem w przedmiocie skreślenia z listy studentów, a składanymi przez skarżącą wnioskami o odroczenie terminu płatności, a przed wszystkim związku z postępowaniem w kwestii przyznania stypendium z PUP w Szczecinie. Naruszone zostały tym samym art. 11 oraz 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem Sądu, dla oceny kwestii przekroczenia granic uznania administracyjnego, w kontekście wykazanych uchybień związanych z uzasadnieniami decyzji, pod uwagę należy wziąć jednak całokształt okoliczności związanych z prowadzonym postępowaniem. Istotne jest dokonanie przez organy w toku postępowania czynności, jak wystosowanie wezwań do zapłaty z dokładnie określoną kwotą należności wraz z pouczeniem o ewentualnych konsekwencjach jej nieziszczenia oraz prawidłowe informowanie co do braku możliwości prolongaty zaległych należności, a także okoliczność potwierdzenia przez skarżącą w umowie o świadczenie usług edukacyjnych faktu zapoznania się z treścią Regulaminu Studiów oraz uchwały Senatu US nr 42/2011, regulujących m. in. zasady zwolnienia z opłat. Do tego ewentualna możliwość zwolnienia z opłat dotyczyć mogła wyłącznie części należności, a w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie kwestionowała, że nie jest w stanie samodzielnie ponieść jakichkolwiek opłat za studia. Sprawa uzyskania stypendium nie stanowiła natomiast warunku bezpośrednio uzależniającego załatwienie przedmiotowej sprawy, w szczególności uzasadniającego jej zawieszenie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że rozstrzygnięcie w przedmiocie skreślenia z listy studentów organ wydał dopiero wówczas, gdy zaległość objęła wszystkie z czterech należnych rat na jakie rozłożono opłatę za I semestr studiów. Ponadto rozstrzygnięcie Dziekana WPiA US zapadło prawie dwa miesiące, a Rektora ponad trzy miesiące po upływie terminu płatności ostatniej z rat, dając tym skarżącej znaczną ilość czasu na podjęcie działań w przedmiocie załatwienia sprawy stypendium. Skarżąca natomiast, z wnioskiem o stypendium wystąpiła dopiero 23 stycznia 2012 r.

Sąd zaznaczył również, że skarżąca wbrew stanowisku zawartemu w skardze nie poinformowała organów o swojej sytuacji życiowej, choć można przyjąć, że uczyniła to w pewnym stopniu w sposób pośredni przedkładając organom obu instancji kopie niektórych rozstrzygnięć oraz środków zaskarżenia w sprawie o przyznanie stypendium z PUP w Szczecinie. Pomimo swojej trudnej sytuacji finansowej nie zwracała się do organów uczelni o jakąkolwiek pomoc finansową, zarówno w zakresie wspomnianego już zwolnienia z opłat, ale przede wszystkim o pomoc w formie stypendium socjalnego. Przekonanie skarżącej co do słuszności wniosku o przyznanie stypendium, zwłaszcza wobec ostatecznego negatywnego stanowiska w tym zakresie Wojewody Zachodniopomorskiego nie mogło w świetle przepisów prawa stanowić miarodajnego kryterium dla organów Uczelni w zakresie powstrzymywania się od załatwienia sprawy skarżącej. Skarżąca podejmując naukę na studiach niestacjonarnych jednocześnie zobowiązała się w umowie z Uniwersytetem do ponoszenia opłat za tę naukę. Uczyniła to w świadomości, że nie jest w stanie wywiązać się z tego obowiązku, pozostając w przekonaniu, że środki na te cel uzyska ze środków PUP w Szczecinie. Podjęła więc studia przyjmując na siebie ryzyko niemożności uiszczenia należnych opłat. Uczelnia w kontekście rozwiązań konstytucyjnych oraz P.s.w. nie jest natomiast zobligowana do ponoszenia tego ryzyka wspólnie ze skarżącą, w szczególności w świetle wspomnianych negatywnych rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania stypendium.

W świetle powyższego uznał, że pomimo wskazanych powyżej uchybień uzasadnienia zaskarżonych decyzji, organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a naruszenia art. 11 i 107 § 3 k.p.a. nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej M. K. reprezentowana przez adwokata P. K. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego sprawy, który organ I i II instancji ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, nieodniesienie się do stawianych rozstrzygnięciom organu I oraz II instancji zarzutów, a w konsekwencji ustalenie, że decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji jest zgodna z prawem.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu stwierdzono, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest nietrafny i nie powinien się ostać.

W pierwszej kolejności należy podniesiono, że przed wydaniem rozstrzygnięcia organ II instancji powinien odnieść się do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, do wszystkich okoliczności sprawy. Choć materiał ten wskazywał na ciężką sytuację finansową skarżącej, nie została ona przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie dokładnie zbadana. Nie rozważono okoliczności, że skarżąca jeszcze przed II wezwaniem do zapłaty kierowanym do niej złożyła wniosek o udzielenie stypendium dla osób kontynuujących naukę. Mimo posiadania wiedzy przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji, że postępowanie w przedmiocie stypendium dla skarżącej nie zostało definitywnie zakończone, gdyż przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wydano decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji w Szczecinie o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Co więcej, zarówno organy obu instancji źle ustaliły datę, kiedy skarżąca wystąpiła o stypendium dla osób kontynuujących naukę - nastąpiło to o czym świadczą dołączone do akt sprawy dokumenty 15 grudnia 2011 r. Na marginesie zważyć trzeba również, że wyrokiem z 13 czerwca 2012 r., II SA/Sz 385/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z [...] marca 2012 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Szczecina [... ] z [...] stycznia 2012 r. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Zważyć trzeba, że kwestia postępowania w sprawie przyznania skarżącej stypendium nie była w wystarczający sposób zbadana. Mając na uwadze powyższe, skarżącej nie można przypisać winy za nieuregulowanie płatności we wskazanych terminach. Skarżąca liczyła się z koniecznością ponoszenia opłat za studia niestacjonarne, jednakże spełniając warunki do uzyskania stypendium dla osób kontynuujących naukę, zdawała sobie sprawę, że opłaty te pokryje z przyznanego stypendium. Wskutek błędów w procesie przyznawania stypendium skarżąca została jednocześnie pozbawiona możliwości kontynuowania studiów.

Organ II instancji powinien rozważyć w okolicznościach konkretnej sprawy czy niewykonanie obowiązku jest źródłem złej woli obowiązanego czy też okoliczności o charakterze obiektywnym. Organ powinien badać również zamiar obowiązanego spełnienia obowiązku, a mianowicie powinien ustalić, czy i w jaki sposób obowiązany zmierza do wykonania tego obowiązku. Skarżąca wnosząc o przyznanie jej stypendium dla osób konstytuujących naukę dążyła do uregulowania opłat związanych ze studiami.

Co więcej, zważyć trzeba na treść art. 190 ust. 2 pkt 3 P.s.w., zgodnie z którym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Przepis ten zawiera zatem upoważnienie do wydania decyzji, która ma charakter uznaniowy. Wynika z powyższego, że skreślenie z listy będzie adekwatne jedynie wówczas, gdy po stronie obowiązanego istnieje zła wola, niechęć wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, nie istnieją okoliczności ekskulpujące obowiązanego, w tym okoliczności o charakterze obiektywnym. Zarówno organ I, jak i II Instancji zaniechały ustalenia jakichkolwiek okoliczności w tej materii.

W konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który organy ustaliły bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, stanowi naruszenie art. 141 § 4. p.p.s.a., "W przepisie tym bowiem nie chodzi o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem" (wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 2123/04, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 9). Sąd nie odniósł się do stawianych przez skarżącą zarzutów wobec rozstrzygnięć organów Uniwersytetu. Nie zbadano nawet pośrednio sytuacji finansowej skarżącej oraz nie wyjaśniono, mimo przedłożenia przez skarżącą dowodu na będące w toku postępowanie w sprawie udzielenia skarżącej stypendium do osoby uczącej się, na jakim etapie jest przedmiotowe postępowanie. Z uwagi na powyższe, przedmiotowe uzasadnienie jest "nie pełne", nie odnosi się do stawianych zarzutów, a tym samym nie stanowi o tym, że przedmiotowe rozstrzygnięcie "nie świadczy o wszechstronnym rozważeniu niniejszej sprawy".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

2. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, podstawy kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego nie wskazują, czy wskazane przepisy zostały naruszone przez błędną ich wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Po drugie, podstawy kasacyjne odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania nie zawsze określają, na czym miałoby polegać dane naruszenie. Po trzecie, nie wszystkie podniesione zarzuty są sprecyzowane w stopniu umożliwiającym ustalenie granic skargi kasacyjnej, co jest niezbędne ze względu na wymaganie określone w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., któremu ma czynić zadość kontrola dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Po czwarte wreszcie, nie wszystkie przepisy wskazane jako przedmiot naruszenia przez Sąd I instancji miały zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Wskazane wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują jej jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w niej w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a następnie szeroko polemizowano z argumentacją skarżącego kasacyjnie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Złożony w rozpatrywanej sprawie środek odwoławczy nie do końca odpowiada przedstawionym wymaganiom. Zważywszy jednak, że popełnione przez pełnomocnika procesowego uchybienia nie są na tyle istotne, aby uniemożliwiały ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie. Niemniej jednak podniesione w niej zarzuty są gołosłowne (nie znajdują uzasadnienia w aktach sprawy), a zatem nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Nie można w żadnym zakresie podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem, do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, prawidłowo wyjaśniające przesłanki podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Trafnie Sąd ocenił, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że: 1) skarżąca miała świadomość obowiązku uiszczania opłaty za studia; 2) nie uiściła choćby jednej raty tej opłaty, mimo wezwania jej do zapłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem skreślenia z listy studentów, zaległych opłat za świadczenia edukacyjne; 3) w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 czerwca 2012 r., II SA/Sz 385/12, funkcjonowała natomiast ostateczna i podlegająca wykonaniu decyzja administracyjna o odmowie przyznania skarżącej stypendium; 4) kwestia przyznania skarżącej stypendium nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Są to wszystkie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy, niezbędne do jej rozstrzygnięcia. Tak więc, wbrew twierdzeniu skarżącej, Sąd I instancji nie ograniczył się do przedstawienia "jakiegokolwiek stanu faktycznego" sprawy, lecz przyjął jej stan rzeczywisty, ustalony i przyjęty zgodnie z obowiązującym prawem i znajdujący odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Dodatkowo, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że stosownie do art. 184 p.p.s.a., błędne uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego, w tym nieodpowiadające wymaganiom określonym w art. 141 § 4, tylko wtedy stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli fakt ten może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z tych względów nawet mylne uzasadnienie prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia nie powinno skutkować uwzględnieniem kasacji – por. wyr. SN z 5 czerwca 1998 r., II UKN 77/98 (OSNAPiUS 1999, nr 11, poz. 378). Wyraźnie zaznaczył to ustawodawca w art. 184 p.p.s.a., stanowiąc że skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie, skarga kasacyjna podlegałaby oddaleniu, nawet gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało w całości wymaganiom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie ma w tej sprawie żadnych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od skreślenia skarżącej z listy studentów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Mając na względzie szczególny charakter rozpoznawanej sprawy i sytuację materialną skarżącej, Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.