Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 696/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 3, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 20 września 2023 r., nr SKO.PS/41/102/23 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 IX 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania K. P. (dalej "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 2 VIII 2023 r. (nr MOPS/DŚ/KM/4052/16071-005749/2023) odmawiającą skarżącemu zasiłku stałego wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji odwoławczej, SKO podzieliło stanowisko organu I instancji odnośnie do braku podstaw przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Wyjaśniło, że skarżący na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Bolesławcu z dnia 25 I 2022 r., sygn. akt II K 1046/21, w ramach zastosowanego środka zabezpieczającego, został umieszczony w zakładzie psychiatrycznym. Z kolei prawomocnym postanowieniem z dnia 21 III 2022 r., sygn. akt II Ko 557/22, Sąd Rejonowy w Bolesławcu wskazał Wojewódzki Szpital dla N. w L., jako właściwe miejsce realizacji zastosowanego środka zabezpieczającego. Skarżący został umieszczony w tym szpitalu w dniu 29 IV 2022 r. i przebywał w nim do dnia 21 VI 2023 r. Z kolei od dnia 22 VI 2023 r. w ramach wykonywania środka zabezpieczającego został umieszczony w Wojewódzkim Szpitalu dla N. w B., w którym nadal przebywa. W ocenie SKO powyższe wyklucza możliwość przyznania skarżącemu zasiłku stałego, mimo że nie uzyskuje on żadnego dochodu (spełnione kryterium dochodowe) oraz został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 VIII 2024 r. na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wołowie z dnia 17 VIII 2022 r., nr 198/W/22. SKO podkreśliło, że skarżący będąc osobą umieszczoną w Wojewódzkim Szpitalu dla N. w B., w ramach środka zabezpieczającego, pozostaje już na utrzymaniu państwa. Z punktu widzenia celów pomocy społecznej sytuacja skarżącego jest bowiem tożsama z pozycją osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. Skarżący nie ponosi kosztów pobytu w szpitalu, ponieważ są one pokrywane ze środków publicznych. Wobec tego przyznanie skarżącemu wnioskowanego zasiłku stałego nie spełniłoby celu pomocy społecznej, gdyż nie służyłoby przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto pod pojęciem odbywania kary pozbawienia wolności należy rozumieć także pobyt w zamkniętym zakładzie połączony z efektywnym pozbawieniem wolności. Charakter, więc tego pobytu nakłada na państwo obowiązek utrzymania osoby skierowanej do takiego zakładu i zapewnienia jej odpowiednich warunków bytowych i leczniczych. To zaś wyklucza możliwość uznania, że skarżący znajduje się w niedostatku i wymaga wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podkreślił, że "leczenie nie jest karą pozbawienia wolności". Ponadto większość pacjentów pobiera zasiłki i renty, w związku z czym dla skarżącego jest niezrozumiałe, dlaczego w jego przypadku odmawia mu się zasiłku stałego i powiązanego z nim ubezpieczenia zdrowotnego.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o jej rozpatrzenie w trybie uproszczonym i oddalenie.

Pismem procesowym z 27 XI 2023 r. skarżący oświadczył, że wyraża zgodę na rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 III 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901, ze zm.) – dalej "UoPS", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom "przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości".

Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 UoPS, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do "zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka".

W świetle powyższego nie będzie podstaw do udzielenia pomocy społecznej w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawca ma zaspokojone "niezbędne potrzeby" i nie znajduje się w "trudnej sytuacji życiowej", której nie mógłby przezwyciężyć samodzielnie.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 UoPS, zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Stosowanie przez organy art. 37 ust. 1 UoPS, który normuje szczegółowe przesłanki przyznania zasiłku stałego, nie może jednak abstrahować od zasad ogólnych przyświecających systemowi pomocy społecznej, unormowanych w wyżej powołanych art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 UoPS. Jeśli bowiem nie wystąpi konieczność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy, nie będzie podstaw do przyznania zasiłku stałego nawet w przypadku spełnienia szczegółowych przesłanek z art. 37 ust. 1 UoPS.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżący jest w szczególnej sytuacji. Będąc bowiem przymusowym pacjentem Wojewódzkiego Szpitala dla N. w B., gdzie został skierowany w ramach środka zabezpieczającego, ma zaspokojone "niezbędne potrzeby", biorąc oczywiście pod uwagę jego aktualną sytuację życiową. Rację ma SKO stwierdzając, że w takim przypadku nie ma podstaw do angażowania środków pomocy społecznej. Sytuacja skarżącego w kwestii zaspokojenia niezbędnych potrzeb jest bowiem analogiczna do sytuacji osoby odbywającej karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanej. Jak zaś wynika z art. 13 ust. 1 i 3 UoPS, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Ratio legis takiej regulacji jest jasne. Wobec osoby odbywającej karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanej zaspokojenie niezbędnych potrzeb realizowane jest w ramach właściwej jednostki penitencjarnej. Podobnie jest w przypadku skarżącego, wobec którego obowiązek ten realizuje właściwy zakład leczniczy.

Osoba przebywająca w zakładzie psychiatrycznym w ramach środka zabezpieczającego, będąc przymusowo umieszczona w ośrodku zamkniętym na podstawie orzeczenia sądu, ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa. Również przymusowo izolowany skarżący ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe na koszt budżetu Państwa. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżącego nie dotyczą stałe miesięczne wydatki w postaci czynszu, energii elektrycznej, gazu, alimentów, opłat za dom pomocy społecznej, opłat za szkołę i przedszkole, opłat za pobyt dziecka w placówce i w pieczy zastępczej, wydatków na leki i leczenie ani żadne inne wydatki. Pracownik socjalny wskazał, że skarżący obecnie przebywa wyłącznie w środowisku szpitalnym.

W konsekwencji uznać należy, że w sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, wnioskowane świadczenie pieniężne w postaci zasiłku stałego nie spełniłoby ustawowego celu pomocy społecznej, określonego w art. 2 ust. 1 UoPS. Nie służyłoby bowiem przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Stanowisko powyższe zbieżne jest z poglądami wyrażanym już wcześniej w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 7 VI 2017 r. , I OSK 594/16; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 XI 2021 r., I SA/Wa 461/21, wyrok NSA z 21 III 2023 r. , I OSK 1302/22; wyrok WSA we Wrocławiu z 24 V 2023 r., IV SA/Wr 81/23 – publ. CBOSA).

Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może być również powołana w skardze okoliczność, jakoby inni pacjenci szpitala przebywający w nim w ramach zastosowanego środka zabezpieczającego otrzymywali zasiłki z pomocy społecznej oraz renty. Jak słusznie wyjaśniło SKO, sytuacja każdego świadczeniobiorcy musi być oceniana w kontekście jego indywidualnie ustalonej sytuacji faktycznej w odniesieniu do obowiązujących przepisów prawa, przez co sytuacja innej osoby nie może stanowić podstawy do załatwienia konkretnej sprawy odwołującego.

Biorąc powyższe pod uwagę, skargę oddalono na zasadzie art. 151 ppsa.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.