Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 656/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 15, art. 35, art. 36, art. 107 § 3, art. 127 § 3, art. 138 § 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 58 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 2, art. 152, art. art. 200, art. 223 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 6
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Rektora Politechniki P. z dnia [...] marca 2013r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Rektora Politechniki P. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. nakazuje ściągnąć od Rektora Politechniki P. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem uzupełnienia należnego od strony skarżącej wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Rektor [...] (dalej jako "Rektor" lub "organ") nie przyznał L. C., nr albumu [...] (dalej również jako "studentka"), stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. W sentencji decyzji Rektor wskazał, że działał na podstawie art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz.1365 z późn. zm.), § 2 i § 6 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] (Zarządzenie Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. z późn. zm., dalej jako "regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich") oraz Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] października 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości stypendiów doktoranckich. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji podniesiono, że jej podstawą jest niespełnienie warunków określonych w § 6 ust. 2-5 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich.

L. C. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że studentka nie została poinformowana przez Wydziałową Komisję Doktorancką jakich kryteriów nie spełniła, przez co nie zostało jej przyznane stypendium. Podniosła, że tylko dzięki uprzejmości osoby pracującej w dziekanacie została poinformowana o niespełnieniu kryterium poziomu zaangażowania w pracę doktorską. Zaznaczyła, że w sprawozdaniu rocznym punktu tego przez przeoczenie nie wypełniła. Oświadczenie co do spełnienia tego kryterium zamieszcza zatem w załączniku do odwołania. Podniesiono, iż sprawozdanie roczne studentki studiów doktoranckich zostało podpisane przez jej opiekuna naukowego oraz uzyskała ona wpisy z seminariów promotorskich na ocenę bardzo dobrą. Ponadto terminowo realizowała program studiów doktoranckich oraz wykazała się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych ([...] godzin dydaktycznych w roku akademickim 2011/2012) w ramach praktyk zawodowych. O takim zaangażowaniu może świadczyć fakt, że obecnie (rok akademicki 2012/2013) studentka prowadzi [...] godzin dydaktycznych. Wskazano również, że studentka uzyskała dobre i bardzo dobre wyniki z przedmiotów objętych programem studiów doktoranckich oraz wykazała się zaangażowaniem w pracy naukowej, czego dowodem są publikacje związane z tematem jej pracy doktorskiej. W końcowej części odwołania podniesiono, że aktualnie studentka nie pracuje zawodowo i stypendium doktoranckie oraz socjalne stanowi dla niej jedyne źródło dochodu. Podkreślono, że z powodu dużej ilości zajęć dydaktycznych oraz dalszej pracy nad przygotowaniem doktoratu, strona nie może sobie pozwolić na pracę zawodową.

Równocześnie z wniesieniem powyższego odwołania, podaniem z dnia [...] grudnia 2012 r. L. C. wniosła do właściwej Wydziałowej Komisji Doktoranckiej prośbę o uzasadnienie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oraz projakościowego poprzez podanie ilości punktów za poszczególne kryteria określone w regulaminie przyznawania stypendiów doktoranckich.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Rektor [...] ponownie postanowił nie przyznać L. C. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. W sentencji przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż działał na podstawie art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351, dalej jako "rozporządzenie z dnia 5 października 2011 r.") oraz § 2 ust. 1 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor wskazał, że w dniu [...] czerwca 2012 r. L. C. złożyła do Wydziałowej Komisji Doktoranckiej Wydziału Inżynierii Zarządzania [...] wniosek o stypendium doktoranckie na rok akademicki 2012/2013. W dniu [...] listopada 2012 r. Komisja Doktorancka negatywnie zaopiniowała wniosek doktorantki o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013. Podniesiono również, że uczelnia otrzymuje dotacje m.in. na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, a zatem środki z dotacji nie są przeznaczane jedynie na stypendia doktoranckie, ale w szczególności na cały proces związany z kształceniem doktoranta, tj. m. in. prowadzenie studiów doktoranckich. Wobec powyższego uczelnia dysponuje ograniczonymi środkami, które może przeznaczyć na wypłatę stypendiów doktoranckich. W przedmiotowej decyzji przytoczono również treść § 15 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r., z którego wynika, że stypendium doktoranckie może być przyznane, lecz nie musi, co wskazuje na pozostawienie uczelni przez ustawodawcę tzw. uznaniowości administracyjnej w tym zakresie. Uznaniowość taką przewiduje również § 3 ust. 2 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich.

W dniu [...] maja 2013 r. L. C. wniosła skargę na powyższą decyzję Rektora z dnia [...] marca 2013 r. Decyzję organu zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1) § 5 ust. 2 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, iż skarżąca nie spełniła warunków przyznania stypendium doktoranckiego;

2) art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 15 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r., poprzez ich jego wykładnię i przyjęcie, iż uznaniowość przy wydawaniu decyzji przez Rektora w zakresie przyznania stypendiów doktoranckich oznacza dowolność podejmowania tych decyzji;

3) § 6 ust. 2-5 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich poprzez jego zastosowanie jako podstawy prawnej odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w decyzji Rektora z dnia [...] listopada 2012 r., podczas gdy przepis ten nie reguluje warunków przyznawania stypendiów doktoranckich.

W skardze zarzucono również naruszenie następujących przepisów postępowania:

1) art. 107 k.p.a., poprzez niewskazanie w obu zaskarżanych decyzjach prawidłowej podstawy prawnej odmowy przyznania stypendium oraz brak precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, a także niejasność motywów rozstrzygnięcia,

2) art. 35 w zw. z art. 36 k.p.a., poprzez przekroczenie terminu załatwienia sprawy i niewskazanie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie.

Wskazując na powyższe naruszenia L. C. wniosła o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] marca 2013 r. oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższej skargi podniesiono, iż L. C. jest doktorantką [...] roku studiów dziennych na kierunku "[...]" (Wydział [...] na [...]). Wskazano, że studentka w terminie złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013 oraz spełniała warunki przyznania tegoż stypendium, tj. terminowo realizowała program studiów doktoranckich, wykazywała się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć, uzyskała bardzo dobre i dobre wyniki z egzaminów, wykazała się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Pomimo spełnienia powyższych warunków, studentce odmówiono przyznania stypendium doktoranckiego, nie wskazując wyraźnie przyczyn wydania takiej decyzji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. wskazano jedynie, iż L. C. nie spełniła warunków określonych w § 6 ust. 2-5 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, podczas gdy przepis ten nie określa w ogóle warunków przyznawania stypendium doktorskiego, lecz jedynie stawki kwotowe stypendium.

W skardze zaznaczono, że dopiero po upływie ponad 3 miesięcy, w wyniku wniesionego odwołania od niekorzystnej decyzji, Rektor decyzją z dnia [...] marca 2012 r. po raz kolejny odmówił przyznania stypendium doktoranckiego. Podniesiono, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji nie wskazano konkretnych powodów odmowy przyznania stypendium, ani kryteriów, którymi kieruje się organ przyznając stypendium konkretnym osobom. Wskazano, że informacje zawarte w uzasadnieniu mają charakter ogólnikowy i nie odnoszą się konkretnie do sytuacji naukowej L. C., a jedynym elementem uzasadnienia, dotyczącym wprost studentki jest twierdzenie, że jej wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego został zaopiniowany negatywnie przez Komisję Doktorancką Wydziału [...] [...]. Zaznaczono również, że organ w żaden sposób nie odniósł się do treści odwołania, w którym wskazano, iż warunki otrzymania stypendium zostały spełnione, a powtórna opinia Komisji Doktoranckiej była dla doktorantki pozytywna.

W skardze podniesiono również, że w decyzjach organu brakuje spójnego i logicznego ich uzasadnienia, a powołanie się w uzasadnieniu pierwotnej decyzji na niespełnienie § 6 ust. 2-5 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, który to przepis nie określa żadnych warunków przyznawania stypendium, a zatem nie może stanowić podstawy odmowy przyznania stypendium doktoranckiego - stanowi rażące naruszenie prawa, uniemożliwiając jednocześnie skarżącej poznanie prawdziwych motywów rozstrzygnięcia, o których mowa m.in. w art. 107 k.p.a. Podkreślono, że obie decyzje wydane w przedmiocie przyznania L. C. stypendium doktoranckiego nie zawierają prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Ponadto, zdaniem skarżącej, powołanie się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2013 r. przede wszystkim na "uznaniowość administracyjną", która przysługuje Rektorowi przy wydawaniu decyzji o przyznaniu stypendium, niezależnie od spełnienia warunków przez osoby ubiegające się o stypendium oraz na zasady wydatkowania środków na stypendia doktoranckie - przeczy zarzutowi, iż studentka nie spełniła warunków do uzyskania stypendium doktoranckiego, określonych w § 5 ust. 2 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz § 15 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r.

W skardze podniesiono również, że uznaniowość decyzji Rektora w zakresie przyznawania stypendiów doktoranckich nie powinna oznaczać całkowitej dowolności przy podejmowaniu tych decyzji. Skoro bowiem przepisy określają warunki przyznania stypendium doktoranckiego tj. istnieją kryteria oceniania podstaw faktycznych wydawanej decyzji, organ administracji publicznej winien działać na podstawie i w granicach określonych owymi przepisami (art. 7 Konstytucji), a nie podejmować decyzje, nie odnosząc się do kwestii spełnienia owych warunków przez doktoranta. Dowolność przy wydawaniu decyzji w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego w stosunku do osoby, która spełniła warunki jego przyznania i niewskazanie wyraźnej podstawy odmowy przyznania stypendium, narusza zdaniem L. C. prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji).

W skardze wskazano ponadto, iż rozpoznanie sprawy w terminie trzykrotnie przekraczającym termin określony w art. 35 k.p.a., a także niewskazanie przyczyn zwłoki, ani nowego terminu załatwienia sprawy - naruszyło słuszny interes skarżącej (o którym mowa w art. 7 k.p.a.), jako że w okresie oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy (około 5 miesięcy) studentka była zmuszona pozostawać w niepewności odnośnie do możliwości zaplanowania swojego życia zawodowego, naukowego i osobistego (w tym np. rezygnacji z prowadzenia części zajęć dydaktycznych na rzecz pracy zarobkowej, w sytuacji negatywnego rozpatrzenia sprawy).

Do skargi dołączono dokumenty: kopię indeksu z ocenami i potwierdzeniem realizacji praktyki dydaktycznej, oświadczenie promotora o stopniu realizacji pracy doktorskiej, potwierdzenie przyjęcia artykułu do druku, kopia artykułu "[...]", podanie do Wydziałowej Komisji Doktoranckiej z dnia [...] grudnia 2012, decyzja Rektora z dnia [...] marca 2013 r., odwołanie z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz decyzja Rektora z dnia [...] listopada 2012.

W odpowiedzi na powyższą skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, albowiem zdaniem organu brak jest podstaw prawnych i faktycznych do jej uznania. Ponownie przytoczono treść § 15 rozporządzenia z dnia 05 października 2011 r. i zaznaczono, że Rektor może, lecz nie musi przyznać zwiększenie stypendium doktoranckiego, co wskazuje na pozostawienie uczelni przez ustawodawcę tzw. uznaniowości administracyjnej w tym zakresie. Uznaniowość taką przewiduje również § 3 ust. 2 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do merytorycznej oceny przedmiotowej sprawy Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany był ocenić, czy skarga została wniesiona w terminie. Kwestia ta ma podstawowe znaczenie, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). Powyższa uwaga jest zasadna, bowiem w aktach sądowych zaskarżonej decyzji znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru zaskarżonej decyzji, na którym brak jest daty jej odbioru.

W okolicznościach niniejszej sprawy uznać jednakże należało, że do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji Rektora doszło w dniu [...] kwietnia 2013 r., zatem wnosząc skargę w dniu [...] maja 2013 r. skarżąca dochowała ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W opinii Sądu nie ma podstaw, aby poddać w wątpliwość twierdzenie L. C., zawarte w skardze, iż decyzja organu z dnia [...] marca 2013 r. została jej doręczona w dniu [...] kwietnia 2013 r. Jest to tym bardziej prawdopodobne, iż na zwrotnym poświadczeniu odbioru (tym samym, na którym brakuje daty odebrania zaskarżonej decyzji), widnieje data nadania przesyłki w placówce pocztowej jako dzień [...] kwietnia 2013 r. Tym samym, twierdzenie skarżącej, że odebrała decyzję w dniu [...] kwietnia 2013 r. wydaje się bardzo prawdopodobne.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia odmowy przyznania L. C., studentce studiów doktoranckich na [...] o nr albumu [...], stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 Prawo o szkolnictwie wyższym, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (ust. 3).

Do decyzji podejmowanej w zakresie przyznania stypendium doktoranckiego, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako "k.p.a.") oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zaskarżona decyzja, jako wydana w pierwszej instancji przez Rektora, jest ostateczna i stosuje się do niej odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., o czym stanowi art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Oznacza to, że od decyzji w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego wydanej w pierwszej instancji przez Rektora nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się do tego samego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z powyższym należy zauważyć, iż Rektor uczelni, rozpatrując ponownie sprawę w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego, zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a. Przedmiotowy przepis ściśle określa kompetencje decyzyjne organu, co oznacza że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanej w tym przepisie. Rektor uczelni wydaje zatem decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję;

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję, umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części;

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Określone powyżej rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego, a więc jest on związany rodzajami rozstrzygnięć, wskazanymi w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Decyzja, która nie mieści się w ramach przedmiotowego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1245/92, niepubl. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 408/12, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że poddana kontroli Sądu decyzja Rektora [...] z dnia [...] marca 2013 r., jako decyzja wydana na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy zawiera rozstrzygnięcie, w którym organ "nie przyznał stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2012/2013". Nie może więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, że decyzja ta nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a. W związku z powyższym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora [...] z dnia [...] marca 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 k.p.a., co oznacza konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Należy wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. następuje wówczas, gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ograniczając dalsze uwagi do kwalifikowanej formy naruszenia prawa, jaką jest rażące naruszenie prawa należy wskazać, że z tą przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej mamy do czynienia wówczas, gdy treść takiej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią norm prawnych i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1988 r., sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988/2/96 i z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). Co istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, rażące naruszenie prawa może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Należy zaznaczyć, że decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z dwóch istotnych elementów: rozstrzygnięcia, zwanego również osnową lub sentencją, oraz uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym oraz formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest przy tym jednym z najistotniejszych elementów decyzji administracyjnej, ponieważ wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego w odniesieniu do konkretnej sprawy, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Rozstrzygnięcia nie można zatem ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno ono być wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 646/05; z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1440/07; z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1923/07 - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Powyższe uwagi nabierają szczególnie istotnego znaczenia w odniesieniu do decyzji wydanej na etapie postępowania odwoławczego (w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy), bowiem rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji powinno przede wszystkim w sposób niebudzący jakiejkolwiek wątpliwości wskazywać na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji, stanowiąc jednocześnie o istocie sprawy. Tak też wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 657/13, na gruncie sprawy o zbliżonym stanie faktycznym (orzeczenie dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Należy również podnieść, iż z zaskarżonej decyzji - przy uwzględnieniu nie tylko treści jej sentencji, lecz również treści jej uzasadnienia, nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przy tym na dokonanie przez organ jakiejkolwiek merytorycznej oceny uprzednio wydanej przez niego decyzji lub na dokonanie jakiejkolwiek formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie. Rektor uczelni chcąc pozostać przy stanowisku wyrażonym w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. powinien utrzymać tę decyzję w mocy, natomiast chcąc zmienić to stanowisko powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy. Nieodniesienie się przez organ do poprzednio wydanej decyzji i niewykazanie ponownego rozpatrzenia sprawy budzi poważne zastrzeżenia nie tylko na tle analizowanego art. 138 § 1 k.p.a., lecz również na gruncie zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w punkcie I. sentencji stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Rektora [...] z dnia [...] marca 2013 r., co zwalnia równocześnie Sąd z obowiązku merytorycznej kontroli tej decyzji, bowiem dokonanie takiej oceny na obecnym etapie postępowania i względem decyzji nieważnej byłoby przedwczesne (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, uw. 12 do art. 145).

O kosztach postępowania, w punkcie II sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając wniesiony przez stronę skarżącą wpis, w wysokości 100 zł.

W punkcie III rozstrzygnięcia Sąd nakazał ściągnąć od Rektora [...] kwotę 100 zł tytułem uzupełnienia należnego od strony skarżącej wpisu od skargi. Stosownie bowiem do przepisu § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), w sprawach skarg niewymienionych w ust. od 1do 5 - a taki charakter ma niniejsza sprawa - pobiera się wpis stały w wysokości 200 zł. Ponieważ skarżąca uiściła wpis 100 zł zamiast 200 zł i nie została wezwana do uzupełnienia wpisu, zasadne stało się na podstawie art. 223 § 2 orzeczenie o uzupełnieniu należnego wpisu przez organ.

Sąd nie określił w wyroku, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził nieważność decyzji Rektora [...], odmawiającej przyznania stypendium doktoranckiego. Z uwagi zatem na charakter wyeliminowanego z obrotu prawnego aktu, który ma charakter wyłącznie odmowny i nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku bądź przyznaniem uprawnienia uznać należy, iż jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności). Stąd też nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania w trybie art.152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor [...] uwzględni uwagi Sądu odnoszące się do konstrukcji rozstrzygnięcia. Organ podejmie więc decyzję w ramach uprawnień przysługujących mu na mocy art. 138 § 1 k.p.a., a ponadto uzasadni decyzję zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., a więc między innymi odnosząc się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów zawartych w odwołaniu. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Jednocześnie Sąd wskazuje na konieczność uzupełnienia akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, jako że akta przekazane przez organ do tut. Sądu są niekompletne. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powołano się na negatywne zaopiniowanie wniosku skarżącej przez Komisję Doktorancką Wydziału Inżynierii Zarządzania [...], przy czym w aktach administracyjnych brak jest jakiejkolwiek opinii ww. komisji w tym przedmiocie. Wreszcie akta administracyjne przekazane do tutejszego Sądu nie zawierają wniosku skarżącej o stypendium doktoranckie za rok akademicki 2012/2013.

Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji.