Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1262/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi [....] S. A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 sierpnia 2016 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej [....] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia 26 sierpnia 2015 r., [....] , orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. położonej w jednostce ewidencyjnej W. , obręb W. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [....] o pow. 0,9969 ha, objętej księgą wieczystą nr [....] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O.

W uzasadnieniu podniesiono, że [....] S.A. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w K. złożyła wniosek o wydanie decyzji, w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j Dz.U z 2014 r., poz.518 ze zm.), stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości oraz nieodpłatnie własności urządzeń znajdujących się w obrębie tej nieruchomości. [....] S.A. z siedzibą w W. to państwowa osoba prawna spółka akcyjna, powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [....] w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [....] ( Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm. ) spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było [....] , bez względu na charakter prawny tych stosunków, a z dniem wpisu spółki do rejestru handlowego następuje z urzędu wykreślenie [....] z rejestru przedsiębiorstw państwowych. W celu dokładnego wyjaśnienia sprawy zbadano księgą wieczystą Nr [....] - Gminy W. i stwierdzono że w/w księga nie zawiera w swoim zbiorze żadnych dokumentów potwierdzających prawo zarządu [....] do nieruchomości oznaczonej nr [....] figurującej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków na dzień 5 grudnia 1990 r. Działka nr [....] o pow. 0,9969 ha została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie aktów własności ziemi, w drodze decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. o przejęciu nieruchomości na własność państwa i na tej podstawie została założona w dniu 8 grudnia 1986 r. w/w księga wieczysta , o sposobie korzystania jako "tereny kolejowe" - TK.

W dziale I księgi figuruje będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka nr [....] . W dziale II wpisana jest Gmina W. na podstawie: decyzji Wojewody [....] z dnia 5 października 1993 r. Nr [....] . Wystąpiono z pismami do Archiwum Państwowego w K. , Archiwum Państwowego w K. , Archiwum Starostwa Powiatowego w O. , celem ustalenia, czy w w/w instytucjach znajdują się dokumenty dotyczące przekazania w zarząd [....] działki oznaczonej nr [....] położonej w W. będącej w w/w czasie własnością Skarbu Państwa. Z uzyskanej korespondencji wynika, że w przechowywanych zasobach w/w archiwów nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej prawo zarządu [....] do nieruchomości położonej w W. oznaczonej nr [....] na dzień 5 grudnia 1990 r.

Odnaleziono i przesłano prawomocną, potwierdzoną za zgodność z oryginałem, decyzję Urzędu Miasta i Gminy W. Nr [....] z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu wysokości opłat rocznych za zarząd nieruchomością. Przeprowadzono czynności zmierzające do odszukania dokumentów potwierdzających prawo zarządu [....] do przedmiotowej nieruchomości w archiwum zakładowym Urzędu Miasta i Gminy w W. W wyniku przeprowadzonych czynności nie odnaleziono szukanych dokumentów. W rejestrze gruntów wg stanu na 5 grudnia 1990 r. figurowała działka [....] o pow.0,9969 ha, jako właściciel wpisany został Skarb Państwa, a jako władający [....] S.A z siedzibą w W. , taki stan figurował na dzień wydania decyzji o opłatach, tj. na dzień 17 lutego 1988 r. oraz na dzień 5 grudnia 1990 r., aż do nabycia przez Gminę W. , tj. 5 października 1993 r.. Po ustaleniu, że nieruchomość stanowi własność Gminy W. oraz że prawami do tej nieruchomości mogłaby wykazać się państwowa osoba prawna należy zbadać, czy działka nr [....] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [....] . Sposób stwierdzania prawa zarządu na rzecz [....] został określony w rozporządzeniu RM z dnia 10 lutego 1998 r. (Dz.U. Nr 23, poz. 120) w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu [....] do działki [....] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedstawił kopię decyzji Nr [....] z 17 lutego 1988r. dot. wnoszenia opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością oraz oświadczenie [....] z dnia 4 lutego 2015 r. Ponadto dołączył do wniosku wykaz środków trwałych, z którego wynika, że na działce znajduje się tor główny zasadniczy linii o numerze inwentarzowym [....] , rok budowy 1979, który stanowi infrastrukturę kolejową.

Z przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu wynika, iż stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Organ I instancji podkreślił, że z dostarczonej przez wnioskodawcę dokumentacji, a w szczególności decyzji Nr [....] z 17 lutego 1988 r. nie wynika, by w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu dla wnioskowanej działki [....] . Zwrócono uwagę na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. akt. I SA/Wa 2098/05, z którego wynika, iż Sąd ten nie podziela poglądu, jakoby decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem była dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dot. uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawach o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się zasady określone w tym przepisie. W art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca sformułował delegację dla Rady Ministrów do wydania stosownego Rozporządzenia wykonawczego dotyczącego uwłaszczenia państwowych osób prawnych. Przepis § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie łub użytkowaniu przewiduje, iż dowodem w sprawie o stwierdzenie prawa zarządu jest między innymi decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie stanowi ona jednak dokumentu niezbędnego dla stwierdzenia, że prawo istniało. Sam fakt wydania decyzji w sprawie opłat nie determinuje w sposób konieczny istnienia prawa zarządu. W myśl art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być:

1) decyzja o oddaniu w zarząd,

2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi,

3) umowa o nabyciu nieruchomości.

Podkreślono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać. Powyższe stanowisko znalazło także odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2008 r. sygn. I OSK 796/07 (a także w sprawach o sygn. I OSK 705/07, I OSK 539/07 oraz wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. I SA 2908/03), w których stwierdzono, iż w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.". W przypadku gdy decyzja taka nie została wydana, podmiot władający nieruchomością państwową był wyłącznie jej posiadaczem i nie przysługiwało mu do niej prawo zarządu lub użytkowania. Co więcej NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 539/07 stwierdził, iż "z powyższym poglądem nie koliduje regulacja zawarta w rozporządzeniu wykonawczym z dnia 10 lutego 1998 r. wskazująca wśród środków dowodowych, którymi strona może udowodnić prawo zarządu, decyzje o naliczeniu opłat, a nawet oświadczenia stron, które jednakże podlegają ocenie organu w aspekcie, iż winny one nawiązywać do istnienia konstytucyjnego aktu, ustanawiającego prawo do gruntu, którym strona wprawdzie nie dysponuje, a który w przeszłości był wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami i przez uprawniony organ państwowy". Podkreślono, iż obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 o przedsiębiorstwie państwowym [....] , a także wcześniejsze regulacje prawne dotyczące ustroju [....] , również nie mogły stanowić podstawy wskazania zarządu. Przepisy te nie określały bowiem w sposób konkretny mienia pozostającego w zarządzie przedsiębiorstwa. Organ I instancji podniósł, że na gruncie niniejszej sprawy strona nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd. Zarząd to prawna forma władania, które uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt posiadania i korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Uiszczanie opłat za grunt, bądź jedynie legitymowanie się stosowną decyzją w sprawie naliczenia opłaty, nie świadczy o istnieniu prawa zarządu. Zwrócono uwagę, że oświadczenie z 4 lutego 2015 r. w ocenie organu nie spełnia wymogów oświadczenia, o którym mowa w art.75 § 2 K.p.a. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania, natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Biorąc pod uwagę powyższe organ przyjął, że [....] nie legitymuje się przewidzianym prawem dokumentem, potwierdzającym zarząd [....] działką nr [....] na dzień 5 grudnia 1990 r. Dowodem w sprawie nie może być ani uwierzytelniona decyzja nr [....] z 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd, ani oświadczenie umocowanych przedstawicieli [....] .

Skoro przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że [....] nie legitymuje się dokumentami potwierdzającymi prawo władania nieruchomością o nr działki [....] , na dzień 5 grudnia 1990 r., to nie została spełniona jedna z przesłanek uwłaszczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożyły [....] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. , wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [....] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki nr [....] , o względnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. - dalej: u.g.n.) możliwe jest stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [....] , które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Omawiany tryb postępowania dotyczy zarówno gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i gruntów będących własnością gminy. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w tym przepisie.

Podkreślono, że jeżeli nie zachowały się takie dokumenty, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu [....] S.A., w tym decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Co więcej w odniesieniu działki objętej wnioskiem złożone zostało oświadczenie (złożone zgodnie z art. 75 K.p.a.), potwierdzające przekazanie [....] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i dowody uzasadniają, zdaniem strony odwołującej, stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [....] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki nr [....] .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , decyzją z dnia 25 sierpnia 2016 r., [....] , po rozpatrzeniu odwołania [....] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2015.1774), § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U.1998.23.120), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czyli stwierdzenia nabycia przez Spółkę [....] SA z siedzibą w W. , z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. położonej w jednostce ewidencyjnej W. , obręb W. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [....] o pow. 0,9969 ha, objętej księgą wieczystą nr [....] , jest ustalenie, czy poprzednik prawny tej spółki - Przedsiębiorstwo [....] , posiadało w tym dniu przedmiotowy grunt w zarządzie - co wynika wprost z treści przepisu art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach, określa, wydane na podstawie upoważnienia z art. 106 u.g.n., rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie łub użytkowaniu. Rozporządzenie to w rozdziale 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. I tak przepisy § 4 ust. 1-4 określają niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w przedmiotowej sprawie, stanowiąc, że:

§ 4.1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5 (dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.), na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu [....] do działki [....] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedstawił kopię decyzji Nr [....] z 17 lutego 1988 r. dot. wnoszenia opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością oraz oświadczenie [....] z dnia 04.02.2015 r. Ponadto dołączył do wniosku wykaz środków trwałych, z którego wynika, że na działce znajduje się tor główny zasadniczy linii o numerze inwentarzowym [....] , rok budowy 1979, który stanowi infrastrukturę kolejową.

W związku z wnioskiem SKO z dnia 8 kwietnia 2015 r. [....] S.A Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. przesłał: pełnomocnictwo do reprezentowania spółki [....] .S.A dla osób podpisanych pod wnioskiem oraz oświadczeniem w trybie art. 75 § 2 K.p.a., potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, kopię decyzji UMiG W. nr [....] z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem.

Z przepisu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu wynika, iż stwierdza się dotychczasowe prawo zarządu według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. Jednak z dostarczonej przez wnioskodawcę dokumentacji, a w szczególności decyzji Nr [....] z 17 lutego 1988 r. nie wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu dla wnioskowanej działki [....] i w tym kontekście SKO podzieliło twierdzenia organu I instancji.

Wskazało, że już w orzecznictwie sądowo-administracyjnym nie podzielano poglądu, że decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem jest dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dot. uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie sygn. I SA/Wa 2098/05). Zarząd bowiem w sensie prawnym mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi...". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (wyroki: NSA z dnia 3 czerwca 2016 r. I OSK2366/13, NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. I SA 1989/97, publ. Lex nr 45054; z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98, publ. Lex nr 47368; z dnia 2 lutego 2006 r. I OSK 1295/05, publ. Lex nr 194864). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podnosił, że samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu nie stwarzało podmiotowi zobowiązanemu do ich ponoszenia tytułu prawnego w postaci użytkowania lub zarządu (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98, publ. Lex nr 47368; z dnia 5 maja 1998 r. I SA 1988/97, publ. Lex nr 45038 ). Powyższe stanowisko znalazło także odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. I OSK 2469/13, w którym nie podzielono stanowiska, że skoro została wydana decyzja w przedmiocie opłaty, należy domniemywać, że istniała również decyzja o ustanowieniu zarządu. Otóż decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por: uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, ONSC 1994 r. nr 2, poz. 27).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w każdej tego rodzaju sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. Decyzje takie, zgodnie ze stanowiskiem judykatury, stanowią nie tylko dowód na powstanie prawa do gruntu, lecz determinują samo powstanie prawa zarządu lub użytkowania, mają więc charakter konstytutywny. W przypadku gdy decyzja taka nie została wydana, podmiot władający nieruchomością państwową był wyłącznie jej posiadaczem i nie przysługiwało mu do niej prawo zarządu lub użytkowania.

SKO podzieliło zatem pogląd organu I instancji, że w niniejszej sprawy strona nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd. Zarząd to prawna forma władania, które uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt posiadania i korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Uiszczanie opłat za grunt, bądź jedynie legitymowanie się stosowną decyzją w sprawie naliczenia opłaty nie świadczy o istnieniu prawa zarządu, gdyż opłaty te mogły stanowić tylko ekwiwalent za korzystanie z nieruchomości, nie mając znaczenia prawotwórczego.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów odwołania SKO także podzieliło pogląd organu I instancji, że oświadczenie z dnia 4 lutego 2015 r. nie spełnia wymogów oświadczenia, o którym mowa w art.75 § 2 K.p.a. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania. Za stronę, która nie jest osobą fizyczną, mogą działać w postępowaniu administracyjnym jej przedstawiciele ustawowi lub statutowi, stosownie do treści art. 30 § 3 K.p.a i to oni mają prawo do składania oświadczeń z art. 75 § 2 K.p.a. Natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS Nr [....] z 04.02.2015 r. nie wynika również, że osobę prawną [....] S.A. w W. mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem SKO, należało przyjąć, że [....] nie legitymuje się przewidzianym prawem dokumentem potwierdzającym zarząd [....] działką nr [....] na dzień 5 grudnia 1990 r. Dowodem w sprawie nie może być ani uwierzytelniona decyzja nr [....] z 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd, ani oświadczenie umocowanych przedstawicieli [....] .

SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego, a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające uwzględnia wymogi procedury administracyjnej. W szczególności zrealizowana jest zasada prawdy obiektywnej (art. 7 w związku z art. 77 K.p.a.). Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ponieważ decyzja ta została w sposób prawidłowy uzasadniona, zarówno pod względem prawnym, jak i weryfikacji stanu faktycznego. SKO nie znalazło podstaw do jej uchylenia w trybie art. 138 § 2 K.p.a.

[....] SA w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi przywołano art. 200 ust. 1 u.g.n. i wskazano, że omawiany tryb postępowania dotyczy zarówno gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i gruntów będących własnością gminy.

Przywołano także § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120) i wskazano, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się dokumenty potwierdzające prawo zarządu [....] S.A., w tym decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Z przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika jednoznacznie, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dokumentów. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że organ ma obowiązek stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu, jeżeli istnieje co najmniej jeden z wymienionych dokumentów. A contrario, organ nie może stwierdzić, że danemu podmiotowi nie przysługuje prawo zarządu nieruchomością, jeżeli istnieje jeden z wymienionych przez prawodawcę dokumentów. Błędnie zatem przyjął organ II instancji, iż istnienie dokumentu w postaci decyzji o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie świadczy o przysługiwaniu stronie skarżącej prawa zarządu. Organ powołał się w tym zakresie na orzecznictwo, które powstało na podstawie innych regulacji prawnych. Żadne ze wskazanych orzeczeń nie zostało wydane na podstawie art. 200 u.g.n. i § 4 ww. rozporządzenia, wobec czego chybione jest odwoływanie się do poglądów zawartych w tym orzecznictwie. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy prawa, w których przesądzone zostało, że na podstawie co najmniej decyzji o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu. Prawodawca tę kwestię rozstrzygnął kategorycznie, nie pozostawiając organom orzekającym swobody w zakresie badania, czy ów dokument jest wystarczający, czy nie, dla stwierdzenia prawa zarządu. Wynika to jednoznacznie z brzmienia omawianego przepisu. Odmienna interpretacja nie budzącej wątpliwości regulacji prawnej, która została przyjęta przez [....] w K. stanowi niedopuszczalną wykładnię contra legem. Jeżeli z przepisów wynika, że należy stwierdzić dotychczasowe prawo zarządu na podstawie jednego z wymienionych dokumentów, w tym decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, to wykluczone jest nawet badanie istnienia innych dokumentów, mających potwierdzać istnienie prawa zarządu.

Ponadto w odniesieniu działek objętych wnioskiem zostało złożone oświadczenie, złożone zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzające przekazanie [....] przedmiotowego terenu w zarząd. Powyższe okoliczności i dowody uzasadniają stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [....] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z działki, której dotyczy postępowanie. Organ zakwestionował oświadczenie, które na mocy § 4 ust. 3 rozporządzenia stanowi wystarczający dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu, który nie wyjaśnia, w jaki sposób można przesądzić o istnieniu prawa zarządu bez dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia. Wydaje się, że niemożliwe jest wręcz przesądzenie istnienia prawa zarządu bez tych dokumentów. Świadczy to o wadliwości argumentacji uzasadniającej kwestionowanie oświadczenia składanego w trybie art. 75 K.p.a. Oświadczenie to bowiem, w razie braku dokumentów, ma przesądzać o istnieniu prawa zarządu. A skoro tak, to organy nie mogły odmówić stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego. W konsekwencji zaskarżona decyzja jest wadliwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny legalności działania organów administracji, które odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [....] w W. , które później zostało przekształcone w [....] S.A., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy [....] położonej w jednostce ewidencyjnej Wolbrom, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [....] o pow. 0,9969 ha.

Jako podstawę materialnoprawną decyzji wskazano art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ), zgodnie z którym "w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [....] , które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady [...] nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy". W świetle tego przepisu warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego było wykonywanie przez podmiot (lub jego następcę prawnego) zarządu nieruchomością, co do której domagano się stwierdzenia nabycia wcześniej wymienionego prawa.

Zgodnie z art. 206 u.g.n. Rada Ministrów określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach.

W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.

Podstawą (§ 4 ww. Rozporządzenia) do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Strona skarżąca podniosła, że wystarczającym jest powołanie się na decyzję z dnia 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i to jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu i na tą okoliczność przedkładała w toku postępowania kopię decyzji z 17 lutego 1988 r. o wymierzeniu opłaty rocznej za zarząd nieruchomościami Skarbu Państwa, a wśród tych nieruchomości znajdowała się działka objęta wnioskiem w tej sprawie.

Natomiast tak organ I instancji, jak i organ II instancji stanęły na stanowisku, że nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.

Sąd, co do zasady, przychyla się do argumentacji organów administracji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) wyraził pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 570/07 (opub. w LEX nr 505282) zawarł stanowisko, że pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść jako prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych.

Jest faktem w niniejszej sprawie, że decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o wymierzeniu opłaty za zarząd nieruchomością w żaden sposób nie powołuje się, ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu. Jednakże decyzja ta została wydana na powołanej w niej podstawie prawnej, która nie została poddana jakiejkolwiek analizie organów. Organy nie rozważyły, czy z podstawy prawnej decyzji z dnia 17 lutego 1988 r. nie można wysnuć wniosku, iż prawo zarządu przedmiotową nieruchomością jednak istniało po stronie skarżącej.

Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 K.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1899/10, istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określona w art. 15 K.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa organy tej samej sprawy. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym w zakresie, w jakim to uczynił organ I instancji. Powyższe oznacza, że organ II instancji zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę zawisłą przed organem I instancji, zakończoną wydaniem decyzji, od której wniesiono odwołanie, ustalając we własnym zakresie prawidłowe jej rozstrzygnięcie zgodnie z wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadą ogólną stanowiącą, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także w art. 12 § 1 K.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Organ drugiej instancji nie ma bowiem takich kompetencji jak sąd administracyjny; organ odwoławczy jest organem mającym obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy i w przypadku wątpliwości do pewnych okoliczności stanu faktycznego, ma obowiązek – w związku i na podstawie art. 136 K.p.a. - podjęcia działań mających na celu jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, który jest z jakichś przyczyn wątpliwy.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy, naruszając art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., tym obowiązkom nie podołał. Organ stosuje przepisy prawne w określony sposób w zależności od treści ustaleń. Ustalenia wynikają z czynności organu w postępowaniu wyjaśniającym, a także obejmują okoliczności znane z urzędu lub znane powszechnie. Pojęcie ustalenia ma podwójne znaczenie, bowiem oznacza najpierw zawartość akt sprawy, ale przede wszystkim przytoczone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustalenia własne organu. W uzasadnieniu organ oznajmia, jaki jest jego zdaniem stan faktyczny sprawy, następnie ocenia ustalenia, których nie przyjął za własną podstawę rozstrzygnięcia, przykładowo jako nieprzydatne lub niewiarygodne, omawia okoliczności podniesione przez strony, w końcu przedstawia oceny prawne i przekonuje, dlaczego jego wersja jest prawdziwa, a wynikające z niej oceny są prawidłowe.

W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy obszernie zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego oraz przedstawił i zaaprobował stanowisko organu I instancji, nie dokonując jednakże oceny jego prawidłowości w kontekście podstawy prawnej kluczowej dla sprawy decyzji z dnia 17 lutego 1988 r., która to podstawa prawna pozostała całkowicie poza uwagą i rozważaniami organu odwoławczego.

Tymczasem w uzasadnieniu winien zostać opisany każdy istotny fragment materiału sprawy, gdyż pominięcie oznacza istotne naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. prowadzące do uchylenia decyzji. Rozstrzygnięcie nie zostało bowiem wówczas uzasadnione. Omówienia wyżej wskazanej kwestii zabrakło w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji, a co za tym idzie, stanowisko organów nie poddaje się w tym zakresie kontroli Sądu, którego zadaniem nie jest zastępowanie organu w czynieniu rozważań uzasadniających podjęte przez organ rozstrzygnięcie.

Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1448/07, (opubl. na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w postępowaniu uwłaszczeniowym rola organu administracji nie sprowadza się tylko do arbitralnego decydowania o takiej, czy innej wartości przedstawionego przez stronę środka dowodowego. Jak wynika z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz z wydanego na jego podstawie rozporządzenia, istotą postępowania wyjaśniającego w postępowaniu uwłaszczeniowym jest "stwierdzanie" prawa zarządu, co zakłada czynną rolę organu w celu realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy weźmie pod uwagę poczynione wyżej rozważania i dokona wyczerpującej oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w szczególności na podstawie decyzji z dnia 17 lutego 1988 r., na którą to tak często organy powoływały się w swych decyzjach i dopiero wówczas podejmie stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie można zgodzić się ze strona skarżącą, iż organ administracji niewłaściwie uznał oświadczenie z dnia 4 lutego 2015 r. za niewystarczające do wykazania, iż strona skarżąca na datę 5 grudnia 1990 r. sprawowała zarząd sporną nieruchomością. Organy, zdaniem Sądu, właściwie oceniły to oświadczenie. Wskazać tu należy, iż oświadczenie, o którym mowa w art. 75 § 2 K.p.a., jest oświadczeniem wiedzy, jakie strona składa na okoliczność istotną dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak podstaw, by oświadczenie to mogło zostać uznane za oświadczenie strony. Z treści art. 75 § 2 K.p.a. wynika, iż oświadczenie w przypadkach przewidzianych w tym przepisie może złożyć strona postępowania. Za stronę, która nie jest osobą fizyczną, mogą działać w postępowaniu administracyjnym jej przedstawiciele ustawowi lub statutowi, stosownie do treści art. 30 § 3 K.p.a i to oni mają prawo do składania oświadczeń z art. 75 § 2 K.p.a. Natomiast uprawnienie to nie obejmuje ustanowionych pełnomocników. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS Nr [....] r. nie wynika, że osobę prawną [....] S.A. w W. mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K.

Sąd stoi na stanowisku, że organ administracji, uznając oświadczenie strony złożone w trybie art. 75 § 2 K.p.a. za niewystarczające do wykazania, iż strona ta na datę 5 grudnia 1990 r. sprawowała zarząd sporną nieruchomością, nie był też obowiązany wzywać ją do złożenia prawidłowego oświadczenia, czy w ogóle oświadczenia o innej treści niż złożone do akt. Brak podstaw, by organ w jakikolwiek sposób ingerował w treść tego oświadczenia.

Jednakże biorąc pod uwagę wskazane na wstępie kryterium legalności Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania (art. 7, 8, 12 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu II instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.