Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 472/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 4, art. 241 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi N. R. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr 2201-ICR.4020.8.4.2024.5 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 241 § 2 pkt 1 i art. 243 § 3 oraz art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z zm., dalej: O.p.) po rozpatrzeniu zażalenia N. (dalej: N., Skarżąca) na postanowienie Dyrektora z dnia 6 lutego 2024 roku o odmowie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 roku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor podał, że N. pismem z dnia 5 maja 2021 roku złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 roku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania przedmiotowego postanowienia. Postanowieniu zarzucono, że zostało wydane bez podstawy prawnej z jednoczesnym rażącym naruszeniem prawa.

Dyrektor rozpatrując złożony wniosek wydał dwa postanowienia:

1) nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.2 z dnia 11 czerwca 2021 roku w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 roku, które zostało doręczone w dniu 21 czerwca 2021 roku,

2) nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.

Postanowienie nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2020 roku o odmowie stwierdzenia nieważności nie zostało odebrane przez adresata, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zostało uznane za doręczone z upływem 8 lipca 2021 roku (art. 150 § 4 O.p.). Strona nie skorzystała z prawa złożenia zażalenia na ww. postanowienie, w związku z czym stało się ono ostateczne.

Pismem z dnia 29 listopada 2023 roku (data nadania w placówce operatora pocztowego 1 grudnia 2023 roku), powołując się na przesłankę wymienioną w art. 240 §1 pkt 4 O.p., N. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora nr 2201- ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 roku wydanym w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 roku.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że postanowienie Dyrektora nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 nie zostało doręczone stronie, a o fakcie jego wydania strona dowiedziała się w dniu 3 listopada 2023 roku z treści postanowienia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 27 października 2023 roku (o uznaniu złożonego przez N. ponaglenia za bezzasadne).

Dyrektor zauważył, że w myśl art. 241 § 2 pkt 1 O.p., wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Z akt postępowania prowadzonego przez Dyrektora wynika natomiast, że N. musiała posiadać wiedzę o wydanym w dniu 18 czerwca 2021roku postanowieniu nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 znacznie wcześniej niż z dniem 3 listopada 2023 roku. W dniu 21 lipca 2022 roku doręczone zostało stronie postanowienie nr 2201-ICR.4020.2.10.2021.7 z dnia 15 lipca 2022 roku (utrzymujące w mocy postanowienia nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.2 z dnia 11 czerwca 2021 roku - odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 roku). W treści uzasadnienia tego postanowienia Dyrektor zamieścił informację, że po rozpatrzeniu treści wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 roku wydał dwa postanowienia, w tym: cyt. "Nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18.06.2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Organ uzasadnił, że podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności argumenty nie potwierdziły, że jest ono dotknięte wadami uzasadniającymi wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Uznano, że w sprawie zakończonej postanowieniem nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 07.04.2020 r. nie doszło do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, na które powoływała się Strona, ani też pozostałe przesłanki, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia z dnia 07.04.2020 r."

Zdaniem Dyrektora, N. powzięła zatem wiadomość o wydaniu postanowienia Dyrektora nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 roku już w dniu 21 lipca 2022 roku, a nie jak wskazano we wniosku o wznowienie, w dniu 3 listopada 2023 roku. Zatem wniosek o wznowieniu postępowania zakończonego ww. postanowieniem winien zostać złożony najpóźniej w dniu 22 sierpnia 2022 roku (21 sierpnia 2022 roku - niedziela), a nie jak to uczyniła strona - w dniu 1 grudnia 2023 roku.

Uchybienie ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania skutkowało odmową wznowienia postępowania.

Skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższe postanowienie Dyrektora z dnia 24 kwietnia 2024roku zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie, jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a to:

1) art. 240 pkt 4) oraz w zw. z art. 219 O.p., polegające na błędnym przyjęciu, iż brak jest przesłanek do wznowienia postępowania "zakończonego postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201- ICR.4020.2.5.2021.4 z 18 czerwca 2021 roku, mimo ich wystąpienia, poprzez brak skutecznego doręczenia skarżącej ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2021 roku, w wyniku czego uniemożliwiono stronie udziału w postępowaniu nie z jej winy,

2) art. 211 w zw. z art 145 § 2 O.p., polegający na błędnym uznanie przez organ, że nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4. z 18 czerwca 2021r., w sytuacji gdy, jak wskazywała niejednokrotnie skarżąca, brak precyzyjnego określenia adresata spowodował brak doręczenia stronie rzeczonego postanowienia

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, albowiem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie, wbrew treści podniesionych zarzutów, sprowadzała się do stwierdzenia, czy faktycznie doszło do naruszenia przez Skarżącą miesięcznego terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Ustawa - Ordynacja podatkowa przewiduje wyjątki od zasady trwałości decyzji ostatecznych, dopuszczając możliwość weryfikowania przez organy podatkowe wydanych przez nie decyzji podatkowych. Przepisy Ordynacji podatkowej umożliwiają zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania (art. 240-246 powołanej ustawy), a także stwierdzenie nieważności (art. 247-252 tej ustawy) wskutek wystąpienia kwalifikowanych wad decyzji ostatecznej. Tak więc wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową stwarzająca możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte, co najmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyczerpująco wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1-12 ustawy Ordynacja podatkowa. Na podstawie wskazanego przepisu prawa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli między innymi strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 wskazanej ustawy), na którą to okoliczność wskazał pełnomocnik strony we wniosku o wznowienie postępowania.

Zgodnie z art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Jednakże w myśl art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Jest to przesłanka, która może stanowić podstawę do wznowienia postępowania wyłącznie na żądanie strony (art. 241 § 2 pkt 1 O.p).

Stosownie zaś do treści do art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej, organem właściwym w sprawach wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

Zauważyć jednocześnie należy, że złożenie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna automatycznie postępowania wznowieniowego. W pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 Ordynacji podatkowej, w świetle którego: § 1. W razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania.

§ 1a. (uchylony).

§ 2. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. § 3. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji.

Organ, badając zatem złożony wniosek o zastosowanie trybu szczególnego, wydaje odpowiednio postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadza następnie stosowne postępowanie (art. 243 § 1 i § 2 powołanej ustawy) lub wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 tej ustawy).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, treść art. 243 § 3 O.p. należy odczytywać w ten sposób, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Chodzi o przypadki, gdy wniosek złożyła osoba niebędąca stroną w sprawie lub niemająca zdolności do czynności prawnych, wniosek został złożony po upływie terminu do wznowienia postępowania, dotyczy on decyzji niebędącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 O.p.

W przypadku, gdy żądanie wznowienia postępowania oparte jest na przesłance wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, termin do złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania wynosi miesiąc o dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji (art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Zwrot "strona powzięła wiadomość o decyzji" wobec braku definicji ustawowej, musi być interpretowany zgodnie z jego językowym znaczeniem, czyli powinien być interpretowany dosłownie. W konsekwencji powyższego należy rozumieć go w ten sposób, że strona uzyskała informację pozwalającą zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono w stopniu pozwalającym na sformułowanie zarzutu wznowienia postępowania.

Dotyczy to więc takich danych jak nazwa organu, który wydał decyzję oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest konieczne natomiast zaznajomienie się z jej treścią, bowiem nie mamy tutaj do czynienia z jej doręczeniem. Wystarczające jest posiadanie przez stronę informacji, czego dana decyzja dotyczy.

Sąd przypomina, że ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 O.p., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić organowi podatkowemu, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że podanie strony o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednego miesiąca, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Strona występująca z wnioskiem powinna zadbać o dowody potwierdzające datę.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organ pierwszej i jak i drugiej instancji rozpoznając sprawę w trybie wznowienia postępowania prawidłowo stwierdziły, że doszło do naruszenia miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W sprawie jest bezsporne, że Skarżąca pismem z dnia 5 maja 2021 roku złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 roku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania przedmiotowego postanowienia. Postanowieniu zarzucono, że zostało wydane bez podstawy prawnej z jednoczesnym rażącym naruszeniem prawa.

W toku postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 5 maja 2021 roku Dyrektor wdał dwa postanowienia – postanowienie z dnia 18 czerwca 2021 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności, którego prawidłowość doręczenia kwestionuje Skarżąca oraz z dnia 11 czerwca 2021 roku w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 roku, które zostało doręczone w dniu 21 czerwca 2021 roku i od którego Skarżąca wniosła skutecznie zażalenie.

W dniu 21 lipca 2022 roku doręczone zostało Skarżącej postanowienie Dyrektora z dnia 15 lipca 2022 roku (utrzymujące w mocy postanowienia z dnia 11 czerwca 2021 roku - odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 roku). W treści uzasadnienia tego postanowienia Dyrektor zamieścił informację, że po rozpatrzeniu treści wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 roku wydał dwa postanowienia, w tym: cyt. "Nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18.06.2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Organ uzasadnił, że podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności argumenty nie potwierdziły, że jest ono dotknięte wadami uzasadniającymi wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Uznano, że w sprawie zakończonej postanowieniem nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 07.04.2020 r. nie doszło do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, na które powoływała się Strona, ani też pozostałe przesłanki, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia z dnia 07.04.2020 r."

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w ocenie Sądu, organy podatkowe zasadnie stwierdziły, że Skarżąca w dniu 21 lipca 2022 roku powzięła wiadomość o wydaniu postanowienia Dyrektora z dnia 18 czerwca 2021 roku. Tym samym ustawowy miesięczny termin do wniesienia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. upłynął w dniu 22 sierpnia 2022 roku (21 sierpnia – niedziela) - zgodnie z dyspozycją art. 241 § 2 pkt 1 O.p. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie został nadany w placówce pocztowej w dniu 1 grudnia 2023 roku. W tych okolicznościach w wydanym postanowieniu z dnia 6 lutego 2024 roku organ pierwszej instancji, a następnie organ odwoławczy w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2024 roku zasadnie stwierdziły, że z przyczyn formalnych należało odmówić wznowienia postępowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 243 O.p., warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zgłoszonego z uwagi na wystąpienie przesłanki konieczne jest złożenie takiego wniosku we wskazanym w przepisach prawa terminie. Skoro taki wniosek nie został złożony w ustawowym terminie, to nie mógł wywołać skutków prawnych w postaci wzruszenia postanowienia ostatecznego nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 roku.

Na marginesie tylko trzeba dodać, że kwestia prawidłowości doręczenia postanowienia Dyrektora z dnia 18 czerwca 2021 roku nie mogła być badana przez Sąd oraz orzekające w tej sprawie organy, albowiem ze względów formalnych (uchybienie terminowi) wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania nie mógł być procedowany.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.