Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1163/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: "u.ś.r.") oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. B. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 25 lutego 2021 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. B., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Burmistrza Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2021 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. B.

W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest okoliczność, że nie można określić daty powstania niepełnosprawności W. B. Wobec powyższego nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca. Podkreśliła, że cały czas opiekuje się matką. W szerokich wywodach prawnych wskazała na niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r., który został powołany w podstawie prawnej decyzji. Przepis ten miał zasadniczy wpływ na orzeczoną odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z wykonywaną opieką. Wskazała i przytoczyła orzecznictwo sądowe w tym temacie i skutek w postaci możliwości stosowania art. 17 ust. 1b bez różnicowania sytuacji osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, zgodnie z którym, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że sam brak podania daty powstania niepełnosprawności W. B. w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS nr [...] z dnia 3.03.2021 r. oraz brak możliwości ustalenia tej daty na podstawie dostępnych dowodów nie stanowi przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy stwierdził, że skarżąca nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia tj. 17 ust. 1 u.ś.r.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 620 zł na podstawie decyzji organu I instancji z dnia 2 grudnia 2020 r . W dniu 3 marca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek w MOPS o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, składając prawem przewidziane oświadczenia, oraz rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z kolei w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 10 marca 2021 r. wskazane zostały istotne okoliczności jakie dokładnie czynności wchodzą w zakres sprawowanej opieki; w jakim zakresie W. B. jest samodzielna, a w jakim wymaga ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych; czy opieka ta jest sprawowana tylko przez skarżącą czy pozostałe córki w jakikolwiek sposób włączają się w opiekę; w jakiej formie wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego dzieci niezamieszkujące z matką.

Nadto ze zgromadzonego materiału wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Pozostałe dzieci mieszkają poza domem rodzinnym. W. B. jest osobą schorowaną, wymagającą opieki. Ma trudności w poruszaniu się, jednakże wewnątrz domu i bliskiej okolicy porusza się samodzielnie. Skarżąca pomaga matce przez podprowadzanie do toalety, wyprowadza na spacer, do lekarza, przy podawaniu leków przy rehabilitacji. Robi zakupy, sprząta i gotuje .

W ocenie organu odwoławczego brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem opieka, którą sprawuje skarżąca nie ma charakteru tego rodzaju żeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z pracy czy też aktywności zawodowej.

Kolegium nie neguje, że W. B. ze względu na liczne schorzenia i niepełnosprawność wymaga opieki i pomocy osób drugich. Jednak do czynności typowo opiekuńczych spośród wymienionych przez skarżącą można zaliczyć pomoc w toalecie, ubieraniu się czy myciu. Natomiast takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, wykupywanie lekarstw, zapewnienie transportu do lekarzy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, czy też prowadzą gospodarstwo rolne i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Zdaniem Kolegium zakres, oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką jest do pogodzenia z równoczesnym prowadzeniem gospodarstwa domowego zatrudnienia. Nie można przy tym pominąć okoliczności, iż córka na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki mieszka stale, wspólnie z matką. Pozostałe dzieci również mają obowiązek włączyć się w opiekę nad matką. W ocenie Kolegium obowiązek ten może również przybrać formę opłacenia usług opiekuńczych, które mogłyby dodatkowo odciążyć skarżącą.

Na powyższą decyzję skarżąca J. B., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą.

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2021 r., na mocy której odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).

Zgodnie z ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta została podkreślona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, który stwierdził, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej.

W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką W. B., która został zaliczony do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, przy czym niezdolność ta istniała w dniu 1 grudnia 2019r.

W wywiadzie środowiskowym ustalono, że osoba wymagająca opieki – W. B. zamieszkuje wspólnie ze skarżącą. Pozostaje pod opieką lekarza rodzinnego ze względu na chorobę Parkinsona, nadciśnienie tętnicze oraz miażdżycę. Ponadto W. B. ma niedosłuch. W. B. ma problemy ze sprawnym poruszaniem się, ale po domu porusza się samodzielnie, na podwórko również wychodzi samodzielnie. Samodzielnie również załatwia potrzeby fizjologiczne, nie wymaga pampersowania, ani innych środków higienicznych, sama również idzie pod prysznic. Skarżąca pomaga jej jedynie przy myciu pleców. W okresie nasilenia się objawów chorobowych, czy pogorszenia stanu zdrowia, skarżąca czuwa w czasie jej snu.

Skarżąca w ramach sprawowania opieki nad matką wykonuje takie czynności jak: pranie, sprzątanie, prasowanie, zmiana pościeli, przygotowanie odzieży do ubrania, przygotowywanie posiłków, podawanie posiłków do stołu, przygotowywanie leków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich, robienie zakupów, mierzenie ciśnienia, smarowanie ciała, mycie pleców i obcinanie paznokci.

Należy również podkreślić, że W. B. oprócz skarżącej ma jeszcze dwoję dzieci. M. D. pracuje przed emeryturą (z akt wynika, że zamieszkuje w tej samej miejscowości co W. B.) oraz T. P., wdowa (renta rodzinna) zamieszkuje w W (niedaleko miejsca zamieszkania W. B.)

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji nastąpiła z powodu braku związku przyczynowego między opieką nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia oraz ze względu na brak realizacji przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Z kolei organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, oparł się na przesłance braku związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia.

W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącej nie bierze się pod uwagę warunku ustalonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie jest więc to świadczenie które przysługuje jedynie za opiekę nad osoba niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że matka skarżącej wymaga opieki, która nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu. Wszystkie wymienione czynności przez skarżącą można bowiem świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia, a więc można je określić jako sporadyczne. Co więcej czynności związane z przygotowywaniem posiłków, praniem czy robieniem zakupów są wykonywane przez skarżącą również dla niej samej.

Należy także podkreślić, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia jest, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. W niniejszej sprawie oprócz skarżącej istnieje dwóch innych osób obciążonych w tym samym stopniu wobec W. B. obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca nie zagwarantował w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego prawa do wyboru przez nich samych tej osoby, która będzie się opiekowała osoba niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji więc gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilkoro osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko jednak osoba. Zgodnie bowiem z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 § 2 k.r.o. stanowi, że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Art. 135 § 1 k.r.o. przewiduje, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy przewidują również możliwość wyegzekwowania obowiązków alimentacyjnych w drodze sądowej.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie przyjmuje się że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby uprawnione w pierwszej kolejności z osobą jej wymagającą, mogą jednak uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej w dalszej kolejności. Przyjmuje się bowiem, że pozbawienie krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji). Godziłoby to też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji) - por. wyroki NSA z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2/13; 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16; 14 grudnia 2018 r., I OSK 1939/18; 16 kwietnia 2020 r., I OSK 1115/19) i 4 grudnia 2020 r., I OSK 1947/20, CBOSA). Zasada ta może być również stosowana w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych.

W niniejszej sprawie zarówno skarżąca jak i jej dwójka rodzeństwa są osobami zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec W. B. w jednakowym stopniu jak również do ewentualnego otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro dopuszczalna jest interpretacja, że świadczenie pielęgnacyjne można przyznać osobie dalej spokrewnionej przed osobą spokrewnioną w stopniu bliższym, to również w niniejszej sytuacji należy przyjąć, że nie jest wykluczone przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednej z osób, które są spokrewnione w tym samym stopniu, o ile obiektywne okoliczności wyłączają możliwość wykonania obowiązku alimentacyjnego przez inne osoby.

W tym jednak przypadku nie sposób przyjąć, że istnieją jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do dwojga rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez zapłatę stosownych kwot pieniężnych, które bądź umożliwia wynajęcie opiekuna, bądź będą wynagrodzeniem dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec W. B. Co więcej osoby te zamieszkują w pobliżu W. B. Nie jest więc wykluczone, aby same podejmowały się opieki nad matką umożliwiając w ten sposób skarżącej podjęcie zatrudnienia.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.