Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1840/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 135, art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1991 nr 79 poz 349
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
article: Art. 28, art. 29
journal: Dz.U. 2013 poz 1340
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. N. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącego W. N. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Orzeczeniem z dnia 15 września 2014 r. Nr [...] w sprawie badań kandydata do służby, po dokonaniu badania lekarskiego skarżącego W. N., przedstawiła następujące rozpoznanie:

- osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne (§ 70 p 1 N. 2);

- skrzywienie przegrody nosa bez upośledzenia drożności (§ 26 p 3 Z.);

- blizna po usunięciu wyrostka robaczkowego (§ 3 p 1 Z.).

"Stopień zdolności do służby orzeczono na podstawie : Dz. Ustaw nr 146/95 poz.712 z dnia 02.11.1995r., Dz.U.nr 79 z 1991r., Rozporządzenie MSW poz.349 z późniejszymi zmianami ."

Komisja orzekła, iż skarżący jest niezdolny do szkoły aspirantów Państwowej Straży Pożarnej .

W "uwagach" zamieszczono adnotację , że Orzeczenie Nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] 2014 r. zostało uchylone przez Okręgową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych ww. Orzeczeniem Nr [...], które zostało wydane w oparciu o dwukrotne badanie skarżącego w Poradni Psychologicznej i ocenę psychiatryczną z wynikiem negatywnym. W orzeczeniu tym stwierdzono również , że skarżący był badany przez dwóch niezależnych psychologów i psychiatrów.

Jako podstawę wydania Orzeczenia Nr [...] organ wskazał Dziennik Ustaw z 1990 r. , Nr 30 , poz. 179 z dnia 06 kwietnia 1990 r. - art. 25 oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz.U.2007.170.1202 ) – § 11 pkt. 8.

Na Orzeczenie Nr [...] Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie .

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267), zwanej dalej: k.p.a. oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U.1991. 349), mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucił naruszenie :

- art. 10 k.p.a przez jego niezastosowanie, gdyż w ocenie skarżącego doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, która to zasada nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawa tego skarżący został pozbawiony w trakcie trwania postępowania zarówno przed Wojewódzką Komisją Lekarską MSW, jak też przed Okręgową Komisją Lekarską MSW. Skarżący nie został zawiadomiony o tym, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony przez co nie mógł się wypowiedzieć co do treści tego materiału, a także złożyć ewentualnych wyjaśnień bądź wniosków ;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a, art. 75 k.p.a, art. 77 k.p.a przez ich niezastosowanie, gdyż Okręgowa Komisja Lekarska MSW wydała orzeczenie tylko i wyłącznie w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, a nie wykazała żadnej inicjatywy w przedmiocie przeprowadzenia nowych dowodów, jak też nie przeprowadziła postępowania dowodowego w oparciu o dowody przedstawione przez skarżącego , a w szczególności: zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 sierpnia 2014 r. wystawionego przez prof. zwycz. dr hab. nauk medycznych M. M. - specjalistę psychiatrii i psychoterapeuty, zaświadczenia z dnia 25 sierpnia 2014 r. wystawionego przez K. G., karty informacyjnej Szpitala Powiatowego z dnia 11 sierpnia 2014 r. oraz zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez ordynatora oddziału obserwacyjne - Zakaźnego Szpitala Powiatowego lek. med. J. S., które to dowody – w ocenie skarżącego – miały istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ;

- art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a, poprzez całkowity brak uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz braku wskazania podstawy prawnej, faktów, które zostały uznane za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności, co pozbawiło skarżącego i sąd możliwości kontroli orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW;

- art. 107 § 1 k.p.a, poprzez błędne pouczenie co do środków zaskarżenia przysługujących od orzeczenia.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. , a to :

§ 12 ust. 1, § 13 ust. 2, § 20 i § 25 ust. 2 , gdyż w przedmiotowej sprawie komisje lekarskie nie przeprowadziły wymaganych przepisami badań, ograniczając się do badań psychologicznych i psychiatrycznych. W zaskarżonym orzeczeniu nie podano powodów , dlaczego odmówiono wiarygodności uprzednio przeprowadzonym testom psychologicznym, które zostały dołączone do skierowania do komisji. Brak uzasadnienia w zaskarżonym orzeczeniu spowodował , że skarżący nie miał możliwości prawidłowego ustosunkowania się do jego treści w zakresie merytorycznym;

§ 10 ust. 1 ww. rozporządzenia w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu orzeczenia organu I i II instancji zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się przy ich wydawaniu;

§ 23 poprzez brak szczegółowego uzasadnienia orzeczenia, stwierdzającego niezdolność do szkoły aspirantów Państwowej Szkoły Pożarniczej.

Zdaniem skarżącego, powyższe naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego spowodowały naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, która została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW.

W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie miały przepisy szczególne, w tym Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, które to przepisy nie wyłączają stosowania przepisów k.p.a. w kwestiach, których ww. rozporządzenie nie reguluje.

Rozporządzenie w § 25 przewiduje tryb doręczenia odpisu orzeczenia zainteresowanemu, a zgodnie z § 25 ust. 2 orzeczenie winno zawierać: rozpoznane schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne, stopień zdolności do służby, związek schorzeń lub ułomności ze służbą, uzasadnienie orzeczenia oraz stosowne pouczenie.

Zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie nie zawierało wszystkich składników, określonych w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i z tego powodu jest wadliwe. Organ nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez skarżącego, a z których wynikało, że skarżący jest osobą zdrową. Skarżący zarzucił, że orzeczenie nie zostało poprzedzone wszechstronnymi badaniami przez członków komisji i w jego treści nie odniesiono się do podnoszonych przez skarżącego zastrzeżeń co do interpretacji wyników badań i testów psychologicznych, a także zastrzeżeń co do samego przeprowadzenia badania przez organy obu instancji .

Skarżący wyjaśnił, że bezpośrednio przed skierowaniem na badania lekarskie przeprowadzane przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSW został wypisany ze szpitala w związku z zachorowaniem na mononukleozę zakaźną oraz ostre wirusowe zapalenie wątroby. W szpitalu skarżący był leczony silnymi antybiotykami, lekami przeciwwymiotnymi, obniżającymi gorączkę oraz lekami na zapalenie wątroby. Ze szpitala skarżący został wypisany w dniu 11 sierpnia 2014 r., a na następny dzień odebrał Kartę skierowania do badań lekarsko specjalistycznych i od razu skierowano go na badania psychologiczne, pomimo że jego rekonwalescencja miała trwać jeszcze przynajmniej miesiąc.

Skarżący podniósł, iż podpisując przed badaniem oświadczenie, że nie jest zarejestrowany w PZP , nie leczył się i nie leczy się psychiatrycznie , wydawało mu się, że czuje się dobrze. Jednakże badania psychologiczne wykazały, że ma obniżone zdolności szybkości reakcji. Po testach skarżący dowiedział się z zamieszczonych w poradni ogłoszeń, iż bezpośrednio po przebytej ciężkiej chorobie nie powinno przystępować się do badań psychologicznych, ponieważ mogą być one niewiarygodne. Wtedy dopiero skarżący poinformował przeprowadzającą badanie psycholog o przebytej chorobie i poprosił o powtórzenie tych badań w późniejszym terminie. W ocenie psychologa, powtórzenie badań mogło być dokonane jedynie w trybie odwoławczym.

Skarżący nie zgodził się z rozpoznaniem u niego osobowości nieprawidłowej nieznacznie upośledzającej zdolności adaptacyjne , gdyż jest osobą świadomą i nie uważa , aby w jakiejkolwiek sytuacji życiowej przejawiał cechy socjopatyczne, psychopatyczne, charakteropatyczne etc. Skarżący poddał się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym , które jednoznacznie wykazały , że posiada osobowość prawidłową bez odchyleń od normy. W związku z powyższym zaskoczony był opinią wydaną w postępowaniu odwoławczym o nieprawidłowej osobowości.

W ocenie skarżącego badanie w dniu 5 września 2014r. zostało przeprowadzone nieprawidłowo, gdyż psycholog po zakończonym teście konsultowała się z psycholog , która przeprowadzała badanie w postępowaniu przed organem I instancji. Ponadto wyniki obu badań były sprzeczne , gdyż po pierwszym badaniu orzeczono opóźniony czas reakcji, powolną pracę i popełnianie błędów, a podczas drugiego badania , według słów psychologa , skarżący pracował za szybko.

Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art.107 § 3 k.p.a. skarżący podniósł , że zaskarżone orzeczenie , jak i orzeczenie organu I instancji nie spełniały wymogów określonych w tym przepisie . Brak pełnego uzasadnienia stanowi istotne naruszenie prawa powodujące konieczność jego uchylenia , jak również poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji.

Niezależnie od powyższego uchylenie orzeczenia I instancji winno być zawarte w sentencji orzeczenia II instancji , a nie w jej uzasadnieniu , jak to uczynił organ w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (2012.270) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, komisje lekarskie działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, w zakresie ustalenia zdolności do służby, są organami administracji publicznej i podejmują swe rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., II SA/Wa 930/11; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., I OSK 93/10 LEX nr 595620; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2009 r., I OSK 354/09, LEX nr 586410).

Sąd w niniejszym składzie podziela w pełni pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, że "orzeczenia komisji lekarskich nie ograniczają się tylko do oceny stanu zdrowia osoby stającej przed komisją, lecz w sposób autorytatywny rozstrzygają również kwestie zdolności badanego do służby, ustalając stopień zdolności do służby poprzez zaliczenie osoby badanej do jednej z kategorii zdolności do służby. Przedmiotowe orzeczenia w sposób oczywisty łączą więc elementy wiedzy medycznej z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego, co wyraźnie wskazuje na administracyjny charakter orzecznictwa komisji lekarskich" (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., I OSK 166/11, LEX nr 1082668).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżone Orzeczenie Nr [...] Okręgowej komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nie spełnia powyższych kryteriów , a nadto jest wadliwe również i z tego powodu, że została w nim powołana niewłaściwa podstawa prawna.

Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wskazała , iż "podstawę do postanowienia Komisji stanowią Dz. U. 1990 r. nr 30 poz. 179 z dnia 06.04.1990 r. art. 25 i rozp MSWiA z dnia 30.08.2007 § 11 p 8 Dz. U. nr 170 poz. 1202". Wskazana w orzeczeniu podstawa działania Komisji to ustawa o Policji (Dz.U.2011.1687) , której art. 25 ust. 1 na dzień wydania decyzji stanowił : służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

Ustęp 2 określał, iż przyjęcie kandydata do służby w Policji następuje po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego mającego na celu ustalenie, czy kandydat spełnia warunki przyjęcia do służby w Policji oraz określenie jego predyspozycji do pełnienia tej służby.

Następnie określono etapy z jakich składa się powyższe postępowanie.

W rozpatrywanej sprawie skarżący ubiegał się o przyjęcie do Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej i wobec niego zastosowanie powinna mieć ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ( Dz.U.2013.1340 t.j) , która w art. 28 stanowi, że służbę w Państwowej Straży Pożarnej może pełnić obywatel polski, niekarany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.

Z kolei art. 29 ww. ustawy stanowił w ust.1 – na dzień orzekania w niniejszej sprawie - iż oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Państwowej Straży Pożarnej dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zasady, właściwość i tryb postępowania komisji lekarskich w sprawach, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust 2).

W związku z powyższym należy stwierdzić , że w zaskarżonym orzeczeniu organ nieprawidłowo powołał ustawę o Policji, zamiast ustawę o Państwowej Straży Pożarnej.

Ponadto należy zauważyć ,że również druga podstawa prawna wskazana w orzeczeniu poddanym kontroli Sądu tj. rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego w stosunku do osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji (Dz.U. 2007.1202) nie mogło stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie , bowiem rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2012 r. , a tym samym nie obowiązywało w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia tj. w dniu 15 września 2014r.

Naruszenie przepisów postępowania w powyższym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu przy wydawaniu orzeczeń obydwu instancji doszło także do innych naruszeń przepisów postępowania, które również mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U.1991.349). Przepisy tego rozporządzenia w sposób szczegółowy regulują materię poszczególnych schorzeń i ich wpływu na zdolność do służby. Ponadto normują tryb odwoławczy w przypadku zakwestionowania orzeczenia przez stronę (§ 26 - § 31). Z kolei zasady orzekania o zdolności do służby określają przede wszystkim przepisy § 1, § 10 i § 13 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby komisje lekarskie wydają na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 2, a w stosunku do kandydatów do służby w Państwowej Straży Pożarnej oraz strażaków – załącznik nr 2 a do rozporządzenia, zwanego dalej wykazem, po wszechstronnym zbadaniu przez członków komisji, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych, a gdy zachodzi potrzeba – po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w zakładzie służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, zakładzie służby zdrowia podległemu Ministrowi Obrony Narodowej lub zakładzie społecznym służby zdrowia. Wzór orzeczenia stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia postępowanie orzecznicze jest dwuinstancyjne: w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie komisje lekarskie, a w drugiej - okręgowe komisje lekarskie. Od każdego nieprawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej przysługuje prawo odwołania (§ 26 ust. 1 rozporządzenia).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym, w świetle którego okoliczność, że w tego rodzaju sprawach obowiązują przepisy szczególne, tj. opisane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, nie wyłącza automatycznie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych w tym rozporządzeniu (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2001 r., II SA/Łd 1446/99; wyrok WSA w warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., II SA/Wa 930/11; wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., III SAB 121/98, LEX nr 47437; postanowienie SN z dnia 23 czerwca 1994 r., III ARN 39/94, OSNAPiUS 1994, nr 6. poz. 91; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2013 r., IV SA/Po 960/13).

Uzupełniające stosowanie regulacji kodeksowych znajduje swoje oparcie w treści przepisu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiącego, że kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych - przy jednoczesnym braku wyraźnego wyłączenia stosowania tego kodeksu do spraw orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów do służb mundurowych (w niniejszej sprawie - do Państwowej Straży Pożarnej). Z uwagi jednak na szczegółowe uregulowanie kwestii proceduralnych w ww. rozporządzeniu, w sprawach orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów m.in. do szkoły aspirantów Państwowej Straży Pożarnej należy posiłkowo stosować regulacje kodeksowe dotyczące ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 6 - art. 16 k.p.a.).

W ocenie Sądu , za uzasadniony należy uznać zarzut skarżącego, że przy wydawaniu orzeczeń obydwu instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim uchybiono jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w myśl której organ administracji jest zobowiązany każdorazowo dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej załatwienia, mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także zasadzie przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., której szczególnym jest wymóg należytego uzasadnienia wydanego aktu administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie orzeczenie pierwszoinstancyjne zostało wydane przez Wojewódzką Komisję Lekarską w dniu [...] 2014 r., natomiast orzeczenie drugoinstancyjne – przez Okręgową Komisję Lekarską w dniu 15 września 2014 r. W obu orzeczeniach stwierdzono, że skarżący jest niezdolny do szkoły aspirantów Państwowej Straży Pożarnej. Takie sformułowanie orzeczenia nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. W rozporządzeniu tym zawarto szczegółowe unormowania w zakresie orzekania o zdolności do służby. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby w stosunku do kandydatów do służby Państwowej Straży Pożarnej.

W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia stopień zdolności kandydatów do służby m.in. w Państwowej Straży Pożarnej ustala się przez zaliczenie osoby badanej do jednej z następujących kategorii:

1) kategoria "Z" – zdolny, co oznacza, że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby,

2) kategoria "N" – niezdolny, co oznacza, że stwierdzone u badanego schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby.

Z kolei w § 13 ust. 1 rozporządzenia enumeratywnie wymieniono pojęcia i ustalono kryteria ich zastosowania dla określenia stopnia przydatności funkcjonariusza do pełnienia służby w danej formacji. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać:

1) określenie "zdolny do służby" – jeżeli po przeprowadzeniu podstawowego badania lekarskiego oraz ewentualnych badań specjalistycznych i dodatkowych nie stwierdzono żadnych schorzeń;

2) określenie "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak schorzenia te nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego;

3) określenie "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które czasowo zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, ale które mogą rokować poprawę jego stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku; przy określaniu powyższego komisja wyznacza termin powtórnego badania i wydania ostatecznego orzeczenia o zdolności badanego do służby na zajmowanym stanowisku;

4) określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono pewne schorzenia, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie są przeszkodą do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku;

5) określenie "całkowicie niezdolny do służby" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono schorzenia, które nie pozwalają na pełnienie służby.

Z kategorycznego brzmienia cytowanego przepisu wynika, że innych sformułowań w orzeczeniu o zdolności do służby, niż wymienione w § 13 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia, komisja lekarska zamieszczać nie może (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 października 2013 r., IV SA/Po 510/13).

Orzeczenie komisji lekarskiej powinno również zawierać wyszczególnienie wszystkich schorzeń i ułomności fizycznych lub psychicznych, w tym również tych, które nie obniżają zdolności do służby, w tym do służby kandydackiej. Rozpoznania pisze się w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz powołaniem się na paragrafy i punkty wykazu (§ 13 ust. 2 rozporządzenia).

Tymczasem w obu wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach komisje lekarskie uznały skarżącego za niezdolnego do służby w PSP (tylko organ I instancji) i niezdolnego do Szkoły Aspirantów PSP ( organ I i II instancji ), a zatem nie określono w nich stopnia zdolności do służby zgodnie z terminologią ustaloną w § 13 ust. 1 rozporządzenia, co z kolei rodzi uzasadnioną wątpliwość, czy w przypadku skarżącego należy mówić o "całkowitej" niezdolności do służby (por. § 13 ust. 1 pkt 5), czyli, innymi słowy, o niezdolności "trwałej" (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2009 r., I OSK 563/09).

Zgodnie z treścią § 23 pkt 1 rozporządzenia orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą niezdolność do służby, powinny być szczegółowo uzasadnione.

W niniejszej sprawie orzeczenia obydwu instancji nie zawierają jakiegokolwiek uzasadnienia mimo, że – mając na uwadze wzór ustalony przez prawodawcę w załączniku nr 4 do rozporządzenia – można je było pomieścić w punkcie 8 ("Uwagi"). W orzeczeniu Okręgowej Komisji Lekarskiej w punkcie 8 orzeczenia "Uwagi" wskazano jedynie, że orzeczenie z dnia [...] 2014 r. Nr [...] " zostało uchylone przez OKL MSW. OKL oparła się na dwukrotnym badaniu skarżącego w Poradni Psychologicznej i ocenie psychiatrycznej - z wynikiem negatywnym. Skarżący był badany przez dwóch niezależnych psychologów i psychiatrów."

Organy obydwu instancji nie wyjaśniły , z jakich powodów zakwalifikowały skarżącego jako niezdolnego do szkoły aspirantów Państwowej Straży Pożarnej , a organ I instancji dodatkowo - jako osobę niezdolną do służby w Państwowej Straży Pożarnej. Uzasadnienie podjętych rozstrzygnięć było w niniejszej sprawie niezbędne, skoro u skarżącego rozpoznano osobowość nieprawidłową nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne.

Zgodnie z § 70 wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia, przez osobowość nieprawidłową (psychopatia, socjopatia, charakteropatia) należy rozumieć niedorozwój lub defekt jej sfery dążeniowej i uczuciowej, bez względu na etiologię.

Rozpoznanie ustala się:

a) na podstawie obecności cech nieprawidłowej osobowości,

b) na podstawie trwającej od wczesnej młodości lub dzieciństwa niedostatecznej adaptacji w zwykłych sytuacjach (defekty osobowości spowodowane uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego w wieku dojrzałym; por. § 74),

c) po wykluczeniu niedorozwoju umysłowego,

d) po wykluczeniu psychozy,

e) po wykluczeniu sytuacyjnych reakcji dezadaptacyjnych; porównaj § 69.

pkt 1. Dotyczy badanych z cechami nieprawidłowej osobowości, bez objawów trwałego nieprzystosowania.

pkt 2. Stosować u badanych, u których w przeszłości występowały okresy zadowalającego przystosowania się.

pkt 3. Dotyczy w szczególności tzw. psychopatów antyspołecznych po pobytach w zakładach karnych oraz osób z zaburzeniami charakterologicznymi na podłożu encefalopatii ze współistniejącą ociężałością umysłową, alkoholizmem itp. Rozpoznanie należy ustalać na podstawie dokumentacji specjalistycznej obiektywizującej wywiad.

Organy obydwu instancji nie wyjaśniły , jakie okoliczności zadecydowały o uznaniu skarżącego za niezdolnego do szkoły aspirantów ASP. Brak przekonywującego uzasadnienia kontrolowanych orzeczeń jest tym bardziej rażący, że rozstrzygnięcia te w istocie zamykają skarżącemu dostęp do służby publicznej, gwarantowany w art. 60 Konstytucji RP na jednakowych zasadach wszystkim obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych. Odmowa przyjęcia do służby w Państwowej Straży Pożarnej w związku z orzeczoną w sposób niedostatecznie umotywowany niezdolnością kandydata do tej służby musi być postrzegana jako godząca w konstytucyjną wolność wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP).

W konsekwencji powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organy obydwu instancji nie wyjaśniając wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i nie prezentując w uzasadnieniach rozstrzygnięć motywów swojego stanowiska, które pozwoliłyby ocenić prawidłowość wydanych orzeczeń, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. zarówno wskazane wyżej przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, jak i przepisy k.p.a. – art. 7 i art. 11. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowały treść wydanych w sprawie orzeczeń, które na tym etapie postępowania należy ocenić jako dowolne i przedwczesne.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą orzeczeń organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie orzeczeń organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy winny w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie orzeczeń w sprawie zdolności do służby, uwzględniając powyższe uwagi, oceny prawne i w ich świetle raz jeszcze ocenić wpływ stwierdzonych schorzeń na zdolność skarżącego do służby w Państwowej Straży Pożarnej, a podjęte rozstrzygnięcia należycie i szczegółowo uzasadnić.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.