Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 504/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 10a
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] lipca 2017r., II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania G. sp. z o.o., z siedzibą w P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W., Nr [...] z [...].07.2017r - 1) odmawiającej ww. spółce udzielenia pozwolenia na wykonanie rozbiórki murowanego budynku mieszkalno- usług owego, położonego na działce nr ewid. [...]obręb [...] przy ul. D. [...] w P., [...]) udzielającej pozwolenia na wykonanie rozbiórki drewnianych komórek gospodarczych na działce ewid. [...] obręb [...] przy ul. D. w P., z terminem ważności pozwolenia do dnia [...].07.2017 r - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2017, poz. 1086, j.t. ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - uchylił zaskarżoną decyzję w części terminu ważności pozwolenia na wykonanie rozbiórki drewnianych komórek gospodarczych i wyznaczył nowy termin ważności do dnia 30 czerwca 2018 r natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że niniejsza sprawa została wszczęta wnioskiem G.sp. z o.o z siedzibą w P. do którego dołączono: "Projekt budowlany rozbiórki budynku mieszkalnego, wielorodzinnego z lokalami usługowymi", a także "Ekspertyzę techniczną w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. D. [...]", sporządzoną przez mgr inż. M. P. w maju 2016 r.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego odmówił udzielenia pozwolenia na wykonanie rozbiórki murowanego budynku mieszkalno-usługowego, położonego na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. D. [...] w P. oraz udzielił pozwolenia na wykonanie rozbiórki drewnianych komórek gospodarczych na ww. działce, z terminem ważności pozwolenia do dnia [...].07.2017 r.

Kompetencje organu ochrony zabytków do orzekania w przedmiotowej sprawy wynikają z faktu, że wnioskowany do rozbiórki budynek położony jest na obszarze Zespołu urbanistyczno-architektonicznego oraz warstw kulturowych miasta P., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] orzeczeniem Konserwatora Zabytków z [...].11.1959 r

Przepis art. 3 pkt 12 ww. ustawy stanowi, że historyczny układ urbanistyczny jest to przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zaś historyczny zespół zabudowy to - stosownie do pkt. 13 w. przepisu - powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

Dokonując rozstrzygnięcia w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalno- usługowego przy ul. D. [...] w P., należy mieć na względzie zarówno wartości tego obiektu w kontekście zabytku obszarowego, jakim jest zespól budowlany i układ urbanistyczny miasta P., jak i aktualny stan techniczny tego budynku.

Przede wszystkim wymaga jednak podkreślenia, że organ odwoławczy ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę w aktualnym stanie prawnym i faktycznym.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenia ma okoliczność, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...].10.2017 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków budynku mieszkalnego przy ul. D. [...] w P..

W sprawie tej znalazł zatem zastosowanie przepis art. 10 a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który wszedł w życie z dniem 9.09.2017 r., wprowadzony ustawą z dnia 22.06.2017 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1595). Zgodnie z przepisem art. 10 a ww. ustawy, 1. od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku, 2. zakaz, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie, 3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do zabytku służącego obronności i bezpieczeństwu państwa.

Wobec wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku objętego wnioskowanym zamierzeniem, nie są obecnie dopuszczalne jakiekolwiek działania mogące doprowadzić do naruszenia substancji tego obiektu, zaś rozbiórka budynku niewątpliwie należy do takiej kategorii działań.

Należało zatem utrzymać w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą udzielenia pozwolenia na wykonanie rozbiórki murowanego budynku mieszkalno-usługowego, położonego na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. D. [...] w P..

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że wszczęcie postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków nie obejmuje drewnianych komórek gospodarczych na działce ewid. [...] obręb [...] przy ul. D. [...] w P., dla których inwestor otrzymał pozwolenie na rozbiórkę, z terminem ważności pozwolenia do dnia [...] lipca 2017 r.

Wobec wygaśnięcia na dzień rozpatrywania odwołania ww. terminu ważności pozwolenia należało wyznaczyć nowy termin - do dnia [...] czerwca 2018 r., umożliwiający wnioskodawcy wykonanie decyzji organu I instancji w zakresie uzyskanego pozwolenia.

Skargę na opisane powyżej rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. sp. z o.o., z siedzibą w P. zarzucając naruszenie art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie stronie prawa i gwarancji do sprawiedliwego oraz bezstronnego przeprowadzenia postępowania odwoławczego przez organ II instancji.

Skarżąca spółka zarzuciła także naruszenie art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, lecz na podstawie uznania organu podrzędnego dotyczącego wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wpisu obiektu do rejestru zabytków.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] lipca 2017r, w zakresie odnoszącym się do odmowy udzielenia pozwolenia na wykonanie rozbiórki murowanego budynku mieszkalno - usługowego oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca spółka zarzuciła organowi odwoławczemu brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji w kwestionowanej części wyłącznie na tej podstawie, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] października 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków budynku mieszkalnego przy ul. D. [...] w P..

Jedynym powodem podtrzymania decyzji odmownej była okoliczność wszczęcia postępowania w sprawie wpisania budynku do rejestru zabytków. Organ II instancji powołał się na treść art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wprowadzającego od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna zakaz prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku.

W ocenie strony skarżącej nie można się zgodzić ze stanowiskiem zawartym w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego gdyż przyjęta przez organ interpretacja zaprzecza celowi i istocie administracyjnego postępowania odwoławczego.

Można się co prawda zgodzić, że okoliczność wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie wpisania obiektu do rejestru zabytków nie jest obojętna dla niniejszej sprawy. Zakaz, o którym mowa w art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest jednak stanem przemijającym, obowiązującym do czasu ostatecznego zakończenia postępowania. Nie może więc determinować wyniku innego postępowania z zakresu ochrony konserwatorskiej, które wywołuje trwałe skutki prawne. W ocenie strony skarżącej organ II instancji mógł rozważyć zasadność zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu uzyskania wyniku postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru. Postępowanie to może być bowiem uznane za prejudykat, którego rozstrzygnięcie jest konieczne do prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy. Nie zawieszając postępowania organ odwoławczy mógł naruszyć bezwzględny nakaz uregulowany w art. 97 § 1 pkt. 4 KPA.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż decyzja zapadła z naruszeniem art. 15 k.p.a. , co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy powołując się na 10 a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który wszedł w życie z dniem 9.09.2017 r., wprowadzony ustawą z dnia 22.06.2017 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1595) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą udzielenia pozwolenia na wykonanie rozbiórki murowanego budynku mieszkalno-usługowego,

Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wobec wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku objętego wnioskowanym zamierzeniem, nie są obecnie dopuszczalne jakiekolwiek działania mogące doprowadzić do naruszenia substancji tego obiektu, zaś rozbiórka budynku niewątpliwie należy do takiej kategorii działań.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wadliwie zinterpretował wskazany przepis dochodząc do błędnego wniosku, iż w zaistniałej sytuacji nie może rozpoznać sprawy merytorycznie.

Tymczasem zgodnie z przepisem art. 10 a ww. ustawy, 1. od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku, 2. zakaz, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie, 3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do zabytku służącego obronności i bezpieczeństwu państwa.

Z treści powołanego przepisu wyraźnie wynika jedynie zakaz prowadzenia robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku.

Zakaz ten dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie. Oznacza to, że inwestor posiadający decyzję o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie lub inną decyzję pozwalającą na prowadzenie robót budowlanych nie może wykonywać żadnych robót budowlanych przy zabytku do dnia, w którym decyzja w sprawie wpisu zabytku do rejestru stanie się ostateczna.

Z treści art. 10 a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wynika natomiast zakaz prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę i orzekania w przedmiocie rozbiórki.

W związku z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny podstawie art. 145 §1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w/w ustawy.