Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3805/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6b ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi M. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. solidarnie na rzecz M. K. i B. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z z 2013r., poz.267 z późn. zm.), w związku art. 71 ust. 2, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. Wójta Gminy R. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na "Budowie dwóch chlewni w liczbie stanowisk 990 szt. tuczników każda i zbiornika na gnojowicę o poj. 1000 m³ realizowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], położonej w miejscowości P., gmina R.".

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. na wniosek inwestora D. A. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na "Budowie dwóch chlewni w liczbie stanowisk 990 szt. tuczników każda i zbiornika na gnojowicę o poj. 1000 m³ realizowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], położonej w miejscowości P., gmina R.". W decyzji wskazano jakie działania należy podjąć na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia oraz wskazano, co w dokumentacji należy uwzględnić mając na względzie przepisy dotyczące ochrony środowiska.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 25 listopada 2014 r. inwestor – D. A. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcia. Organ I instancji uznał, że wniosek spełniał wymagania przewidziane w art.74 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

W toku postępowania przed organem I instancji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. uzgodnił realizację przedsięwzięcia, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy R. dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w postępowaniu na prawach strony. W toku postępowania dopuszczony został również do udziału M. K.

Obwieszczeniem z 5 stycznia 2015 r. Wójt Gminy R. poinformował zainteresowanych o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wraz z zakreśleniem 21-dniowego terminu do składania uwag i wniosków. Informacja ta została zamieszczona również w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy w R., wywieszona na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w R., przesłana do stron postępowania administracyjnego oraz przesłana do sołtysa wsi P. z uwagi na miejsce realizacji inwestycji wraz z prośbą o poinformowanie mieszkańców sołectwa.

W wyznaczonym terminie zgłoszone zostały pisma w ramach czynnego udziału społeczeństwa jednakże nie dołączono do nich analiz, pomiarów, obliczeń dlatego też zostały jedynie włączone do akt.

W związku ze zgłoszonymi zastrzeżeniami przez społeczeństwo zostały one przesłane do autora raportu mgr inż. A. K. celem ustosunkowania się.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna otwarta dla społeczeństwa.

W wydanej decyzji organu I instancji w szczególności wskazano, iż podstawowe składniki odorotwórcze emitowane z chlewni spełniają wartości odniesienia w powietrzu. Nie można natomiast dokonać jednoznacznej oceny w zakresie spełnienia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji wobec braku sparametryzowania kryteriów tejże oceny. Postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. zawiera szereg warunków dotyczących etapu realizacji jak i eksploatacji, w tym właściwą gospodarkę odpadami, dotrzymanie dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu oraz dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie oraz ochronę środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniem.

Na skutek wniesionych przez M. K., W. J. i Stowarzyszenie [...] odwołań od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Kolegium wskazało, że materiałnoprawną podstawę wydanej przez Wójta Gminy R. decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. stanową przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. nr 213 poz.1397).

Planowane przedsięwzięcie zaliczane jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - wymienione bowiem zostało w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy, dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, organ obowiązany jest - w oparciu m.in. o przedłożony raport - przeprowadzić ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Wójt Gminy R. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o podjęcie stosownych działań zakreślonych przez przepisy. Na skutek przedłożonych wniosków wydana została opinia sanitarna nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. opiniująca pozytywnie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych realizację przedsięwzięcia. Ponadto uzyskano postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. z [...] lutego 2015 r. uzgadniające realizację przedsięwzięcia z określeniem warunków jej realizacji.

W ocenie Kolegium opinia sanitarna zawiera pozytywne ustosunkowanie się do przedsięwzięcia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych zgłaszając jednocześnie uwarunkowania dla realizacji inwestycji wśród których należy wymienić m.in. odizolowanie planowanej inwestycji warstwową i wysoką szatą roślinną, zakres czasowy robót wskazano na porę dzienną od 6:00 do 22:00; powstające odpady należy segregować i przechowywać w przeznaczonych do tego celu pojemnikach i sukcesywnie wywozić na wysypisko odpadów komunalnych lub do zakładu utylizacji; roboty związane z planowanym przedsięwzięciem należy prowadzić w taki sposób, aby nie zagrażać zdrowiu i życiu oraz nie spowodować zanieczyszczenia środowiska; ścieki socjalno-bytowe należy odprowadzić do kanalizacji sanitarnej lub szczelnego zbiornika bezodpływowego; zaprojektowane urządzenia i instalacje w budynkach dwóch chlewni o obsadzie 990 sztuk każdy, tj. 277,2 DJP powinny być wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami, zatwierdzoną dokumentacją projektową i w sposób nie zagrażający zdrowiu i życiu ludzi oraz nie spowodować zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego i powietrznego. Odnosząc się do samej inwestycji stwierdzić należy, iż jest ona typową inwestycją rolniczą i jak podano w uzasadnieniu do opinii sanitarnej odległość projektowanych budynków inwentarskich od najbliższych budynków sąsiedzkich wynosi ok. 260 m na południe i południowy wschód. W dalszym sąsiedztwie ok. 400 m na południowy zachód znajduje się ferma trzody chlewnej o wielkości chowu ok. 476 DJP, której skumulowane oddziaływanie zostało uwzględnione w przedmiotowym raporcie.

Kolegium wskazało, że w powyższej opinii jak i postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. w sposób szczegółowy odniesiono się do zagadnień związanych z szeroko pojętym środowiskiem. W ww. postanowieniu zostały określone działania jakie musi podjąć inwestor, jakie wymagania należy uwzględnić w dokumentacji projektowej, a co najważniejsze organ stwierdził, iż przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Kolegium nie podzieliło zarzutów dotyczących niekorzystnego wpływu planowanej inwestycji na środowisko jak i prowadzenia postępowania z naruszeniem przepisów prawa. Podnoszone argumenty nie znajdują uzasadnienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Kolegium, gdyby rzeczywiście istniałyby zaniedbania ze strony Wójta to zostałoby to stwierdzone przez RDOŚ w trybie procedury administracyjnej. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest przedłożony do uzgodnienia właściwemu - wyspecjalizowanemu organowi administracji tj. regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, który to organ w razie stwierdzenia, iż przedsięwzięcie zagraża środowisku ma możliwość odmówić uzgodnienia, co stanowi podstawę do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Także sam organ wydający decyzję środowiskową ma obowiązek oceny przedłożonego raportu, a co za tym idzie żądania jego ewentualnego uzupełnienia lub ponowienia - jeżeli weryfikacja raportu przedłożonego jest negatywna.

Ponadto, jak zauważa Kolegium, sam sprzeciw społeczności lokalnej nie może stanowić samoistnej podstawy wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Ustawodawca w art. 81 ustawy szczegółowo określił katalog negatywnych przesłanek skutkujących odmową wydania decyzji wśród których nie określono sprzeciwu mieszkańców.

W niniejszej sprawie skarżący nie uzasadniają szczegółowo swoich tez, nie wskazują dowodów w postaci chociażby ekspertyz na poparcie swych twierdzeń. Wyniki udziału społeczeństwa zostały opisane w skarżonej decyzji, Wójt Gminy R. odniósł się do nich na stronie 7 decyzji, jak i znalazły swe odbicie w szczegółowo określonych uwarunkowaniach. Zdaniem organu odwoławczego uwzględniono przy określeniu warunków środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia stanowisko społeczeństwa poprzez szczegółowe określenie, wypunktowanie działań jakie inwestor winien podjąć, aby zrealizować przyszłą inwestycję. Ustawodawca wyznaczył organowi zakres działania nie pozostawiając w tym zakresie uznaniowości czy też swobody. W aktach sprawy udział społeczeństwa ograniczał się jedynie do składania pism, wyrażania sprzeciwu jednakże nie zgłoszono zastrzeżeń w postaci stosownych dokumentów, ekspertyz czy też wykonanych badań, które przeczyłyby i podważałyby zapisy raportu. Sporządzony w sprawie raport oddziaływania na środowisko wraz z uzupełnieniem spełnia wszelkie ustawowe wymogi. Zdaniem Kolegium decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2015 r. wnieśli współwłaściciele działki nr ewidencyjny [...] M. K. i B. K. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- naruszenie art.. 37 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 11 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, iż uwagi i wnioski zgłoszone w toku postępowania z udziałem społeczeństwa są bezzasadne,

- naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności,

- naruszenie art. 34 pkt 1 ustawy poprzez założenie przez organ, iż uwagi i wnioski winne być poparte dokumentacją specjalistyczną,

- naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy w ten sposób, iż w raporcie pominięto wskaźniki związane ze skażeniem mikrobiologicznym,

- naruszenie art 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy w ten sposób, iż w raporcie pominięto alternatywny racjonalny wariant planowanej inwestycji,

- naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy polegający na nieuwzględnieniu w raporcie opisu wszystkich elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz opisu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na te elementy,

- naruszenie art. 66 ust, 1 pkt 7 lit. a i c ustawy polegający na braku rzetelnej analizy wpływu przedsięwzięcia na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, a także mienie usytuowane na sąsiednich posesjach.

W konsekwencji powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] października 2015 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] lipca 2015 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na "Budowie dwóch chlewni w liczbie stanowisk 990 szt. tuczników każda i zbiornika na gnojowicę o poj. 1000 m³ realizowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], położonej w miejscowości P., gmina R.".

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na wady postępowania wyjaśniającego w postaci braków raportu w zakresie prawidłowego przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego w stosunku do zaproponowanego przez wnioskodawcę. Na postępowanie wyjaśniające nie składa się tylko zebranie materiału dowodowego ale również jego rozpatrzenie i przeprowadzenie oceny dowodów. Organy obu instancji nie wykazały, że zebrany w sprawie materiał dowodowy został przez nie rozpatrzony i oceniony pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z przepisów materialnych regulujących wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Należy wskazać, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem mającym najistotniejsze znaczenie w przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko.

W art. 66 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji, ustawodawca wskazał jakie niezbędne elementy powinien zawierać raport. Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13).

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji tylko wtedy, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1858/13).

Zarzut stawiany raportowi musi być oparty na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem, czyli np. w przypadku zarzutu o braku jego kompletności - z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w orzecznictwie TSUE przyjmuje się, że opracowanie raportu z naruszeniem tego przepisu, uznaje się za tego rodzaju wadę postępowania dowodowego, która nie może być konwalidowana i zawsze stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (por.: wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2916/12).

Art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, zawiera nakaz przedstawienia w raporcie trzech wariantów, to jest: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że na podstawie lakonicznego opisu niemożliwe jest dokonanie oceny, czy zasadne jest realizowanie przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez inwestora. Jest to o tyle istotne, że kwestia dotyczy oceny oddziaływania określonego przedsięwzięcia na środowisko, które stanowi dobro publiczne, zaś jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie co do zasady analizy racjonalnego wariantu alternatywnego (por.: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11 oraz wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2999/12).

Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Powinny one poprzestać na korekcie parametrów dokonywanych w ramach jednego przedsięwzięcia (por.: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1605/13).

Należy zauważyć, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r., zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska, raport powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Wykładnia tego przepisu mogła nasuwać pewne wątpliwość związane z rozstrzygnięciem, ile wariantów powinien zawierać prawidłowo sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, podmiot podejmujący realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko przedstawia minimum trzy analizowane warianty – dwa warianty, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 3 p.o.ś., i wariant wybierany – proponowany. Może się jednak zdarzyć, że inwestor wybierze jako wariant proponowany, wariant będący jednocześnie wariantem korzystnym dla środowiska. W takiej sytuacji w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, prawidłowe będzie przedstawienie jedynie dwóch wariantów (por.: wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2599/12).

Jednakże w obecnym stanie prawnym wariant tzw. "zerowy", czyli polegający na niewykonaniu inwestycji nie stanowi wariantu alternatywnego w świetle dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, co jest zgodne z art. 5 ust. 3 tiret 4 dyrektywy 85/337 Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. L 175, s. 46) (por.: wyrok NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1376/12).

Nie budzi także wątpliwości, że na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji, o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym (por.: wyrok z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13).

Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych środków oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie co do zasady analizy racjonalnego wariantu alternatywnego. Raport powinien zawierać opis trzech wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. W takim przypadku organ administracji powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia pełnej analizy wariantowej planowanego przedsięwzięcia. Jeżeli analiza wariantowa planowanego przedsięwzięcia okaże się niewystarczająca organ powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia analizy porównawczej wariantu wybranego do realizacji z racjonalnym wariantem alternatywnym, w tym określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko. Opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania, w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. W opisach wariantów powinno znaleźć się jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, które musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w parametrach technicznych opisujących przedsięwzięcie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11). Wszystkie warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Wariantowanie przedsięwzięcia nie może sprowadzać się jedynie do przedstawiania wariantów związanych z lokalizacją przedsięwzięcia. Wariantowanie może dotyczyć w szczególności: stosowania różnych technologii, skali przedsięwzięcia, rozwiązań technicznych, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia.

Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Słowo racjonalny oznacza rozumowy, rozumny, ugruntowany poznawczo. Racjonalny wariant alternatywny musi opierać się na racjonalnych przesłankach realizacji przedsięwzięcia. Racjonalny wariant alternatywny to taki, który jest możliwy do realizacji z ekonomicznego, technicznego, technologicznego oraz prawnego punktu widzenia i jest zgodny z celem założonym przez inwestora.

W przedmiotowej sprawie, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opisano analizowane warianty, w tym: wariant proponowany przez wnioskodawcę i wariant najkorzystniejszy dla środowiska. W zakresie wariantu alternatywnego w raporcie stwierdzono, że "racjonalnym wariantem alternatywnym, który był analizowany w toku opracowywania raportu ooś, przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia i jego skali oraz lokalizacji budynków, był odmienny sposób wentylacji budynków inwentarskich. Zakładał on wentylację boczną przy użyciu wentylatorów ściennych. Dodatkowo rozważano zastosowanie zewnętrznego agregatu prądotwórczego wolnostojącego przy budynku chlewni. Wstępne obliczenia dyspersji emitowanego amoniaku, a także hałasu w tym wariancie, wykazały możliwość powodowania przekroczeń standardów jakościowych powietrza oraz norm dopuszczalnych poziomu hałasu w środowisku na najbliższym terenie chronionym akustycznie, w związku z czym wariant alternatywny odrzucono jako bardziej uciążliwy dla środowiska od proponowanego przez inwestora".

Jedynie zacytowany wyżej fragment raportu dotyczy problematyki racjonalnego wariantu alternatywnego. Art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji wymaga przedstawienia w raporcie opisu analizowanych wariantów, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego. W ocenie Sądu, w raporcie zabrakło tego opisu. Z raportu wynika, że w oparciu o wstępne wyliczenia, których nie przedstawiono, autor raportu odrzucił racjonalny wariant alternatywny uznając go za bardziej uciążliwy dla środowiska od proponowanego przez inwestora. Rolą raportu jest przedstawienie pełnego opisu racjonalnego wariantu alternatywnego. To zadaniem organu jest dokonanie analizy, oceny i wyboru wariantu. Tutaj tego wyboru dokonał autor raportu. Organy obu instancji w ogóle nie dokonały analizy raportu pod kątem prawidłowego przedstawienia analizowanych wariantów, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego.

Jeżeli jedną z negatywnych przesłanek wydania decyzji środowiskowej, o których mowa w art. 81 ustawy o udostępnianiu informacji, jest to, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, to niedopuszczalne jest pominięcie przez organy dokonanie analizy przedstawionych wariantów. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych środków oceny oddziaływania na środowisko. Na podstawie lakonicznego opisu wariantu niemożliwe jest dokonanie oceny, czy zasadne jest realizowanie przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez inwestora. Jest to o tyle istotne, że kwestia dotyczy oceny oddziaływania określonego przedsięwzięcia na środowisko, które stanowi dobro publiczne, zaś jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych.

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, wątpliwości budzi również przedstawienie racjonalnego wariantu alternatywnego. Wariant ten sprowadza się do odmiennego sposobu wentylacji budynków inwentarskich, poprzez umieszczenie wentylatorów ściennych na ścianach budynków w miejsce umieszczenia ich na dachach budynków, przy niezmienionych innych parametrach przedsięwzięcia. Również zastosowanie zewnętrznego agregatu prądotwórczego wolnostojącego przy budynku chlewni zamiast w środku budynku, w ogóle nie świadczy o racjonalnej alternatywności wariantu. Opis racjonalnego wariantu alternatywnego świadczy o jego pozorności.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że w raporcie nie przedstawiono racjonalnego wariantu alternatywnego dla planowanej inwestycji. Brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do przeprowadzenia rzetelnej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniającej warianty jego realizacji, w ten sposób, aby było możliwe porównanie oddziaływań w ramach poszczególnych wariantów i uzasadnienie wyboru jednego z nich. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne. Warianty mogą dotyczyć rozwiązań technologicznych ale nie mogą ograniczać się do umieszczenia tych samych urządzeń w innych miejscach, jak w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych i społecznych. Do weryfikacji raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego, dlatego w razie wątpliwości w zakresie istotnych okoliczności sprawy, organ może wezwać inwestora do uzupełnienia raportu lub może sięgnąć do innych środków dowodowych. Takim środkiem dowodowym może być analiza raportu w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji, jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Z powyższego wynika, że organ współdziałający uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia, a nie treści raportu oddziaływania na środowisko. Samo postanowienie uzgodnieniowe, o jakim mowa w art. 77 ust. 3 ww. ustawy nie ma mocy wiążącej dla organu prowadzącego postępowanie główne w zakresie wyboru właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zwalnia również organu prowadzącego postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, stosownie do wymogów wynikających z przepisów proceduralnych i prawa materialnego. W przedmiotowym postępowaniu nieprawidłowo sporządzono raport poprzez brak pełnego opisu racjonalnego wariantu alternatywnego dla wariantu proponowanego przez inwestora i nieprzeprowadzenie oceny oddziaływania tego wariantu na środowisko.

Co do pozostałych zarzutów skargi, Sąd podziela stanowisko organów, że są one gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami. Sam sprzeciw społeczeństwa dotyczący realizacji planowanej inwestycji nie stanowi ustawowej negatywnej przesłanki do wydania odmownej decyzji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.