Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 557/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. S., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] r., którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł z tego:

• na ubezpieczenie społeczne - za okres 06/2003, 12/2003 w łącznej kwocie [...] zł

• na ubezpieczenie zdrowotne - za okres 06/2003 - 12/2003, 09/2008 w łącznej kwocie [...] zł

• na Fundusz Pracy - za okres 06/2003, 12/2003 w łącznej kwocie [...] zł, oraz koszty upomnień w wysokości [...] zł i odsetki za zwłokę naliczone na dzień [...] r. w kwocie [...] zł

Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek A. S. z [...] r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wyżej wymienione okresy.

Do wniosku wnioskodawca załączył następujące dokumenty:

– oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym z dnia [...] r.,

– oświadczenie o płynności finansowej,

– wniosek o udzielenie pomocy finansowej,

– zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej,

– wynik badania Tomografii komputerowej strony,

– harmonogram spłat kredytu w "A",

– kopię rachunków za czynsz, energię, wodę, przedszkole,

– harmonogram spłat kredytu z "B",

– zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach męża,

– zaświadczenie o nie zaleganiu w podatkach z [...] Urzędu Skarbowego w C.,

– nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o sygn. akt [...],

– zaświadczenie Prezydenta Miasta C. dot. ruchomości i nieruchomości.

Wnioskodawczyni w uzasadnieniu wniosku wskazała na swoją trudną sytuację materialną i oświadczyła, że prowadzona przez nią działalność została zawieszona.

Strona oświadczyła również, że pełniła funkcję członka zarządu w spółce "C" S.C., która została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] r. i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto. Z oświadczenia strony wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który osiąga wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto i na utrzymaniu ma jedno dziecko. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wskazane i udokumentowane przez stronę kształtują się na poziomie [...] zł. Strona podniosła także, że jej stan zdrowia uległ pogorszeniu i w związku z tym będzie musiała ponosić dodatkowe wydatki na leczenie.

Na podstawie analizy akt sprawy ZUS ustalił, że strona posiada wraz z mężem zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w:

– "A" w łącznej kwocie [...] CHF (wg kursu złotego NBP z [...] r. [...] zł) rata miesięczna [...] CHF w przeliczeniu na złotówki [...] zł,

– "B" w łącznej kwocie [...] zł rata miesięczna [...] zł ,

– Strona posiada, także zobowiązania wobec Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. w wysokości [...] zł, oraz zobowiązanie wobec Spółki ZOO "D" w wysokości ponad [...] zł potwierdzone nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym.

Organ ustalił także, że strona nie posiada żadnych nieruchomości ale jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] o wartości rynkowej ok. [...] zł.

Po przeprowadzeniu postępowania, opierając się na przedłożonych dokumentach, organ na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 oraz 32 ustawy z 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

Odmawiając stronie umorzenia należności z tytułu nie opłaconych składek ZUS powołał przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych w art. 28 § 3 ustawy okoliczności, w której zachodzi całkowita nieściągalność. Wskazano, że w stosunku do powstałego zadłużenia nie było przeprowadzone postępowanie egzekucyjne.

ZUS powołał także przepis art. 28 ust 3a ustawy z systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b powołanej ustawy, Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wobec powyższego rozpatrując wniosek ZUS wziął pod uwagę również przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie ww. przepisami organ może umorzyć należności z tytułu składek także, gdy strona wykaże, że z względu na sytuację majątkową i rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęło to by zbyt ciężkie skutki dla strony i jej rodziny. Takie okoliczności nie zaszły zdaniem organu w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, że strona jest w posiadaniu ruchomości (samochodu osobowego marki [...] o wartości rynkowej ok. [...] zł), której zbycie pozwoliłoby na uregulowanie zobowiązań z tytułu składek. Dodatkowo organ wskazał, że w związku z posiadaniem w/w ruchomości konieczne są nakłady finansowe, które muszą być wygospodarowane kosztem innych zobowiązań strony.

Strona poprzez swojego pełnomocnika złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W uzasadnieniu strona podniosła, że jej stan zdrowia uległ pogorszeniu i będzie ponosiła dodatkowe koszty związane z leczeniem. Strona podniosła również, że wartość posiadanego we współwłasności samochodu wynosi [...] tys. zł, a jej udział w tej ruchomości wynosi 2 % a wartość tego udziału wynosi około [...] zł. Ponadto strona wskazała, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem samochodu.

Strona zarzuciła także organowi, że w decyzji organ nie odniósł się do kwestii, czy uzyskiwane przez stronę dochody i suma wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego pozwalają na uregulowanie należności.

[...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 28 oraz 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzję nr [...] którą utrzymał w mocy decyzję z [...] z [...] r.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie ponowił twierdzenie o tym, że nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie organu, przy uwzględnieniu wysokości zobowiązania istnieje możliwość wygospodarowania w budżecie domowym kwot pozwalających na spłatę zadłużenia w formie układu ratalnego. Organ dodał, że strona nie podnosiła, że nie reguluje terminowo swoich zobowiązań, więc jej wiarygodność kredytowa została oceniona przez instytucje kredytowe za wystarczającą. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem organu strona ma możliwość pozyskania środków na spłacenie należności.

W skardze na ww. decyzję z [...] r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem ZUS, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji., oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem prawa w szczególności art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. polegającym na braku stwierdzenia, że w przypadku strony nie zaistniały okoliczności potwierdzające niemożność opłacenia składek, to jest ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny.

Pełnomocnik zarzucił także naruszenie art. 7, 8, 11 k.p.a. poprzez dopuszczenie się przez organ dowolności, nie wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego, oraz przedłożenie interesu publicznego nad interesem indywidualnym strony.

Strona zarzuciła również naruszenie art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt dowolną ocenę materiału dowodowego i brak wnikliwego ustalenia sytuacji finansowej strony z uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej strony. Pełnomocnik podkreślił, że instytucja uznania administracyjnego nie zwalnia organu z dostatecznego ustalenia stanu faktycznego i rozważenia wszystkich dowodów i aspektów sprawy i wskazał na poparcie tego twierdzenia wyrok WSA w Olsztynie I SA/Ol 492/10.

Pełnomocnik zarzucił decyzji, że nie wynika z niej, że wnioskodawczyni nie może zostać potraktowana w sposób szczególny poprzez udzielenie jej dobrodziejstwa umorzenia należności, które przewidział ustawodawca i przytoczył wyrok WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 383/10.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że podniesione zarzuty naruszenia prawa procesowego są chybione. Wbrew bowiem zarzutom zawartym w skardze organ wydający decyzję w sposób wnikliwy i dokładny wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Ponadto organ nie działał w sposób dowolny, lecz w granicach uznania administracyjnego. Organ wydający decyzję zgromadził wszystkie niezbędne dowody do oceny aktualnej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej Zobowiązanej, a następnie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ przywołał zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazał stan faktyczny sprawy oraz podał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Organ zaznaczył, iż ma ustawowy obowiązek egzekwować należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zaś umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym.

Organ stwierdził, że zarówno strona jak i jej pełnomocnik w sposób subiektywny oceniają interes publiczny i indywidualny interes strony.

Również zarzut błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego jest zdaniem organu nieuzasadniony. Organ wydający decyzję zebrał bowiem szczegółowe dowody, dokonał ich oceny i uznał, iż przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie istniejącego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Przede wszystkim zdaniem organu wydającego decyzję, w przypadku strony nie zachodzą okoliczności do umorzenia należności na zasadzie art. 28 ust. 1 -3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ podniósł, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w przypadku całkowitej nieściągalności składek, która zachodzi w okolicznościach opisanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 28 ust. 3a powołanej ustawy należności składkowe ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zdaniem organu w oparciu o wyżej przywołane przepisy prawa, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie zaszły okoliczności do umorzenia należności z tytułu składek.

Organ powtórzył, że umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a rezygnacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dochodzenia wykonania przez Zobowiązaną ustawowego obowiązku opłacenia należnych składek musi być rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności realizacji tych zobowiązań. Decyzja wydana na podstawie przepisu art. 28 powołanej ustawy jest decyzją podjętą w ramach uznania administracyjnego i nawet ustalenie przez organ rozstrzygający, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby umorzenie należności, mimo że stanowią one konieczną przesłankę dla rozważenia możliwości umorzenia, nie zobowiązuje organu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony.

Organ zaznaczył, że nie kwestionuje, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sytuacja materialna A. S. jest trudna. Jednak w jego ocenie nie stanowi ona wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległych składek. W opinii organu wywiązanie się z istniejących zobowiązań wobec ZUS, mając na względzie ich wysokość oraz ustawowe ograniczenia egzekucyjne, nie pozbawi Skarżącej, ani jej rodziny, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W związku z powyższym organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego Sądu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji."

W uchwale z dnia 6 maja 2006 r. (sygn. akt II UZP 6/04 – OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwarza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 – LEX nr 368197): "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia."

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Prezesa ZUS-u, iż nie wystąpiła po stronie wnioskodawcy którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ZUS stwierdził, iż nie wystąpiły z oczywistych przyczyn przesłanki wymienione w zapisie art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a. Także nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 3, ponieważ pomimo, iż podjęta została przez Panią decyzja o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, to jednak nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nadmieniono przy tym, iż jest Pani współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 2000. Stwierdzono też, iż nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. ZUS stwierdził, iż nie wystąpiła też przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ na obecnym etapie sprawy zaistniała sytuacja nie pozwala na stwierdzenie braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Zakładu nie wystąpiła również żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., którą na zasadzie wyjątku, może organ ZUS-u zastosować mimo braku przesłanki ustawowej, tj. przesłanki całkowitej nieściągalności. Dokonano analizy możliwości płatniczych strony w aspekcie jej sytuacji majątkowo rodzinnej. Wskazano, iż prowadzi Pani wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem. Osiąga dochód w kwocie brutto [...] zł pełniąc funkcję wspólnika w spółce "C", zaś małżonek osiąga dochody brutto w kwocie ok. [...] zł m-nie. Strona posiada na utrzymaniu jedno małoletnie dziecko, a wydatki potwierdzone przedłożonymi kserokopiami faktur związanymi z utrzymaniem mieszkania i uczęszczaniem syna do przedszkola to kwota ok. [...] zł. Wskazano też, nawiązując do argumentacji dotyczącej Pani choroby i kosztów leczenia, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie odniosła się Pani do wydatków z tym związanych robiąc w tym zakresie adnotację " nie dotyczy". W piśmie zaś z [...] r stwierdziła, iż stan zdrowia uległ pogorszeniu co powodować będzie wydatki na leczenie jednak w dalszym ciągu nie określiła Pani ich wysokości. Wskazano także, iż zobowiązania cywilnoprawne wynikające z zaciągniętych kredytów w bankach są realizowane na bieżąco, a raty miesięczne to kwota około [...] zł. Podniesiono także, iż Strona zalega wobec Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z regulowaniem zobowiązań w wysokości [...] zł, i sama posiada należności od Spółki ZOO "D" w wysokości ponad [...] zł potwierdzone nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym. Organ nadmienił także, że Strona nie posiada żadnych nieruchomości, ale jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] , którego wartość rynkowa to kwota ok. [...] zł (według wydawnictwa [...]) i nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem i eksploatacją samochodu. Wskazano także nawiązując do zarzutu, iż organ nie ocenił czy osiągane dochody pozwolą na uregulowanie zaległych należności, iż przy uwzględnieniu wysokości zadłużenia istnieje możliwość wygospodarowania w domowym budżecie kwot na spłatę zaległości w formie układu ratalnego mając na uwadze uprawnienie do negocjowania okresu spłaty i wysokości rat układu.

W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, iż przepisy art. 28 w tym i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak też § 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulujące kwestie umarzania należności z tytułu składek, oparte są na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana po uprzednim wyczerpującym zebraniem oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności występujących w sprawie. Tym samym, sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające ich wydanie i ocenę wyników tego postępowania na tle obowiązujących przepisów przy rozważeniu argumentacji wnioskodawcy.

Sąd po analizie w tym zakresie spornego rozstrzygnięcia doszedł do przekonania iż sporna decyzja jest prawidłowa. Organy przed podjęciem decyzji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z udziałem strony na okoliczność ustalenia jej aktualnej sytuacji materialno finansowej w aspekcie konieczności rozważenia w niej zaistnienia przesłanek zarówno z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak przepisów § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W szczególności wezwano stronę do określenia jej stanu majątkowo – finansowego z podaniem wysokości zarówno dochodów jak i wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, oraz dochodu jaki pozostaje na bieżące utrzymanie. W wydanych rozstrzygnięciach rozważono okoliczności faktyczne sprawy nie znajdując przy tym podstaw do przychylenia się do wniosku. Podjęta ocena istnienia rzeczowych przesłanek w kontrolowanej sprawie została dokonana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do sytuacji materialno finansowej w jakiej się wnioskodawca znajduje, a zatem na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zebranego w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W ocenie Sądu organ ZUS-u dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie za pomocą postępowania dowodowego, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Tak zatem dokonanej przez organ ocenie stanu faktycznego nie można postawić zarzutu dowolności. W konsekwencji niezasadne są zarzuty strony co do naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 , art. 77 i art. 107 K.p.a. Rozważono także, wbrew zarzutom skargowym, podnoszone argumenty strony dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej skutkujące końcowo zabiegiem operacyjnym i wiążącymi się z tym wydatkami. Zaakcentowano, iż w oświadczeniu, które sama strona złożyła w toku prowadzonego postępowania mającego na celu wyjaśnienie jej sytuacji materialno finansowej nie podano wysokości wydatków związanych z leczeniem. Tymczasem w postępowaniu o umorzenie zaległości z tytułu składek należnych wobec ZUS to na stronie ciąży obowiązek wykazania poprzez stosowną argumentację, w tym i zawierającą chociażby w przybliżeniu wysokość wydatków związanych z leczeniem, okoliczności uzasadniających przyznanie jej tej formy pomocy. Dopiero po spełnieniu tego warunku organ dokonuje oceny czy zaistniała sytuacji w sprawie uzasadnia przychylenie się do wniosku. Temu zaś obowiązkowi strona w sprawie nie zadośćuczyniła. W przedstawionej sytuacji, gdy Zakład wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe i dokonał analizy tejże sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego i jego możliwości płatniczych w kontekście możliwości umorzenia należności z tytułu składek oraz gdy sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje jedynie samo postępowania poprzedzające ich wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy należności z tytułu składek powinny być umorzone rozstrzyga organ administracji publicznej, a nie Sąd, skład orzekający uznał, iż sporna decyzja odpowiada prawu i w konsekwencji skargę oddalił .

Końcowo nawiązując do argumentacji pełnomocnika, iż ZUS rozstrzygając sporną sprawę w ramach uznania administracyjnego nie rozważył przed jej ostatecznym załatwieniem czy słuszny interes strony nie przemawia za tym, by pomimo interesu publicznego przychylić się do wniosku to Sąd zauważa, iż jakkolwiek istotnie ZUS nie wyraził się w sposób jednoznaczny w tym zakresie, nie mniej jednak w opisie stanu faktycznego wskazał wprost na fakt spłaty przez stronę zobowiązań cywilnoprawnych w postaci spłat rat kredytów bankowych. Powyższe oznacza zatem, iż organowi znany był fakt, iż jednym z powodów trudnej sytuacji materialno - finansowej uniemożliwiającej spłatę zobowiązań wobec ZUS są istniejące zobowiązania kredytowe. To zaś powoduje, iż w ocenie Sądu organ podejmując decyzję w sprawie uznał, iż wskazane okoliczności przekreślają, możliwość uznania, że w kontrolowanej sprawie interes obywatela jest słuszny. W istocie rzeczy bowiem w takich realiach sprawy przychylenie się do wniosku prowadziłoby do uprzywilejowania zobowiązań strony cywilnoprawnych kosztem zobowiązań publicznoprawnych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), skargę oddalił.