Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1574/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1092/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. S. na pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1092/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. S. na pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, uznając iż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] sierpnia 2020 r. skarżący dokonał na konto ARiMR wpłaty kwoty w wysokości 17.010,00 zł tytułem spłaty drugiej raty z decyzji nr [...]. Organ rozliczył dokonaną wpłatę na najwcześniej wymagalną ratę przypadająca na dzień 1 lipca 2019 r.

Skarżący pismem z [...] września 2020 r. złożył ,,wniosek o wydanie postanowienia o zarachowaniu wraz z wnioskiem o dokonanie prawidłowego zarachowania powyższej kwoty".

Dyrektor Zachodniopomorskiego OR ARiMR działając z upoważnienia Prezesa ARiMR pismem z [...] października 2020 r. poinformował skarżącego, iż wpłata z dnia [...] sierpnia 2020 r. została rozliczona prawidłowo oraz wskazał na brak przesłanek do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 62 § 4 Op.

Skarżący potraktował ww. pismo jako postanowienie i złożył na nie zażalenie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z [...] grudnia 2020 r. (będące przedmiotem skargi) poinformował skarżącego, iż pismo organu z

[...] października 2020 r. należy uznać za zasadne ponieważ odniesiono się w nim do kwestii wydania postanowienia. Organ przedstawił również wyjaśnienia, co do możliwości wydania postanowienia w oparciu o art. 62 § 4 Op. Wyjaśnił także, że potraktował ww. ,,zażalenie" jako skargę wniesioną w trybie art. 238 § 1 Kpa.

Skarżący pismem z [...] stycznia 2021 r. wniósł do WSA w Warszawie skargę na ,,postanowienie" Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2020 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż działał w trybie skargowym. Wyjaśnił, że zarówno skargi, określone w art. 227 Kpa, jak i wnioski, o których mowa w art. 241 kpa, nie mogą mieć bezpośredniej skuteczności procesowej w odniesieniu do decyzji administracyjnych. Co najwyżej mogą stanowić dla organów uprawnionych do działania w trybie nadzorczym, sygnalizację o ewentualnych nieprawidłowościach, popełnionych przez organy orzekające w sprawach indywidualnych. Podniósł, iż zgodnie z art. 238 § 1 Kpa poinformował Skarżącego o sposobie załatwienia wniosku, w którym stwierdził bezzasadność wniosku.

Sąd I instancji uznał, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, gdyż pismo skarżącego zatytułowane ,,zażalenie" zostało słusznie potraktowane przez organ jako skarga rozpoznawana w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

Według Sądu I instancji z powyższych regulacji wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy ani do rozpatrzenia takiej skargi, ani też przeprowadzenia kontroli postępowania skargowego prowadzonego przez organ, ponieważ nie nadzoruje działalności organów administracji państwowej, a do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności zaskarżonych czynności, aktów i decyzji administracyjnych oraz bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których owe czynności, akty i decyzje są wydawane.

WSA wskazał, że skarga na czynność nie mieszczącą się w zakresie właściwości sądu administracyjnego jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu i tak jest w niniejszej sprawie.

Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że działa w warunkach związania wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SAB/Sz 26/20.

W skardze kasacyjnej od postanowienia WSA w Warszawie z 3 marca 2022 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi. Skarżący wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a." naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 3 § 2 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej wykładni ww. artykułu polegającej na przyjęciu, że skarga Skarżącego jest niedopuszczalna i tym samym odrzucenie jej w sytuacji, gdy Sąd I instancji błędnie przyjął za Organem, iż skarga ta dotyczy pisma z [...] grudnia 2020 r., stanowiącego rozstrzygnięcie w postępowaniu skargowym uregulowanym przepisami działu VIII Kodeksu Postępowania Administracyjnego, podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarga strony dotyczy żądania merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego (z dnia [...] września 2020 r.) w postaci wydania stosownego postanowienia pozytywnego lub negatywnego, a nie jest objawem niezadowolenia Skarżącego na działanie Organu i złożenia skargi na mocy art. 227 k.p.a.;

2. art. 62 O.p., poprzez nierozstrzygnięcie przez Sąd I instancji, co do konieczności wydania postanowienia w przypisanej treści (tj. bez uzasadnienia i pouczenia) pomimo wyraźnego wniosku Skarżącego o wydanie postanowienia o zarachowaniu ww. wpłaty, a błędne uznanie przez Sąd I instancji i Organ, że zamiarem Skarżącego jest złożenie skargi w trybie tzw. postępowania skargowego regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

Argumentację na poparcie podniesionych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które nie zachodzą w tej sprawie. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji kontrolowanym postanowieniem odrzucił skargę jako niedopuszczalną, zaś postawione w skardze kasacyjnej zarzuty kwestionują wyrażony w nim pogląd, zgodnie z którym zaskarżone w tej sprawie pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2020 r. zostało wydane w trybie skargowym. Zarzuty te, należało uznać za bezzasadne. Z kolei ich komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w dniu [...] listopada 2020 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora ARiMR zarzucając, ze organ ten nie wydał postanowienia o zarachowaniu wpłaty z [...] sierpnia 2020 r., zgodnie z żądaniem wniosku skarżącego z dnia 17 września 2020 r.

Nie czekając na rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie w ww. sprawie (sygn. akt I SAB/Sz 26/20), pismem z [...] stycznia 2021 r. skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2020 r., które skarżący potraktował jako postanowienie rozstrzygające jego ww. wniosek z [...] września 2020 r.

Z kolei w dniu 18 lutego 2021 r. w sprawie o bezczynność, sygn. akt

I SAB/Sz 26/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok, w którym stwierdził, że Dyrektor Zachodniopomorskiego OR ARiMR dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR do rozpoznania wyżej opisanego wniosku skarżącego z [...] września 2020 r. o zarachowaniu wpłaty z [...] sierpnia 2020 r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Wyrok ten jest prawomocny i zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

WSA w Szczecinie w powyższym orzeczeniu wskazał, że choć skarżący uznał pismo Dyrektora ARiMR z [...] października 2020 r. za postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 4a o.p. i złożył na nie zażalenie, to w ocenie Sądu, ww. pismo nie mogło być uznane za postanowienie wydane na podstawie powyższego przepisu. Podkreślono że Dyrektor ARiMR występował w tym piśmie w imieniu i z upoważnienia Prezesa ARiMR, a organ ten, tj. Prezes ARiMR, nie jest właściwy do wydania postanowień z art. 62 o.p. w pierwszej instancji. Prawidłowo zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał ww. pismo-zażalenie za skargę wniesioną na Prezesa ARiMR na podstawie art. 238 § 1 k.p.a., którą rozparzył w dniu [...] grudnia 2020 r. w trybie tzw. postępowania skargowego.

W wyroku tym Sąd również stwierdził, że ,,(...) do Dyrektora ARiMR został złożony przez skarżącego wniosek o wydanie postanowienia w trybie art. 62 § 4 w zw. § 4a o.p. Wniosek ten nie został rozpoznany przez Dyrektora ARiMR w formie wydania postanowienia. Zdaniem Sądu, za rozpoznanie wniosku nie można uznać pisma Dyrektora ARiMR z dnia [...] października 2020 r., z przyczyn wyżej opisanych w uzasadnieniu. Wskazał również, iż ,,(...) w ocenie Sądu, Dyrektor ARiMR pozostawał w bezczynności wobec braku rozpoznania wniosku skarżącego w formie postanowienia, zawierające rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne dla strony (...)".

Tym samym prawidłowo wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym obecnie postanowieniu, że z powyższego wynika, iż w przypadku niewykonania przez Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR wyroku z 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SAB/Sz 26/20 skarżący będzie miał prawo wniesienia skargi na niewykonanie wyroku na podstawie art. 154 p.p.s.a. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Biorąc pod uwagę chronologię czynności podejmowanych przez skarżącego odnośnie do jego wniosku z [...] września 2020 r. trafnie organ, a następnie Sąd I instancji uznali w sprawie objętej niniejszą kontrolą sądu kasacyjnego, że pismo skarżącego zatytułowane "zażalenie" na pismo Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR opatrzone datą [...] października 2020 r. należało potraktować jako skargę rozpoznawaną w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.

W efekcie, zaskarżone postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest zgodne z prawem. W myśl bowiem art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga, która została w tym trybie wniesiona, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które kończy się nie decyzją administracyjną w sposób władczy kształtującą sytuację prawną adresata, lecz czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy.

Sąd administracyjny nie jest właściwy ani do rozpatrzenia takiej skargi, ani też przeprowadzenia kontroli postępowania skargowego prowadzonego przez organ, ponieważ nie nadzoruje działalności organów administracji państwowej, a do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności zaskarżonych czynności, aktów i decyzji administracyjnych oraz bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których owe czynności, akty i decyzje są wydawane.

A zatem, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, skarga na czynność nie mieszczącą się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu i tak jest w niniejszej sprawie.

Podsumowując, na pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

[...] grudnia 2020 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a.