Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1389/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 24 ust. 1 pkt 6, 25 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

E. K. (dalej jako strona, skarżący) w dniu [...] listopada 2010 r. złożył wniosek o wpisanie na listę Radców Prawnych przy Okręgowej Izbie Prawnych w O., na podstawie art. 24 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, ze zm.).

Złożenie przedmiotowego wniosku uzasadnił pracą na stanowisku członka Krajowej Izby Odwoławczej od dnia [...] grudnia 2007 r. W przekonaniu strony wykonywanie tego zawodu, który swoim zakresem obowiązków, odpowiedzialnością, jak i konkretną wiedzą merytoryczną z dziedziny prawa, podobny jest do zawodu sędziego, stanowi solidną podstawę do wniesienia przedmiotowego wniosku, ponieważ art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) - dalej jako ustawa o radcach prawnych znosi obowiązek wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego w przypadku gdy osoba wnioskująca zajmowała stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywała zawód adwokata lub notariusza. W ocenie E. K. zakres czynności wykonywanych przez niego, jako członka Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych jest analogiczny, na pewno zbliżony do funkcji wykonywanych przez sędziego, która to okoliczność powodować może uznanie przesłanek umożliwiających wpis na listę radców prawnych w odniesieniu do funkcji członka KIO.

W ocenie strony funkcja członka Krajowej Izby Odwoławczej odpowiada funkcji sędziego sądu rejonowego, czy też sędziego sądu administracyjnego. Orzeczenia (wyroki i postanowienia) wydawane przez niego, po uprzednim stwierdzeniu ich wykonalności w drodze egzekucji przez sąd, mają moc prawną na równi z wyrokami sądu. Do wniosku zostały dołączone:

1. kwestionariusz osobowy;

2. życiorys;

3. uwierzytelniony przez notariusza odpis dyplomu ukończenia studiów prawniczych;

4. wyciąg z KRK;

5. dwa zdjęcia;

6. kopia dowodu osobistego;

7. oświadczenie dotyczące wniosków składanych w innych izbach;

8. oświadczenie dotyczące postępowań karnych lub dyscyplinarnych;

9. akt powołania na członka Krajowej Izby Odwoławczej;

10. kopia "Legitymacji Ławnika" i pismo Prezesa Sądu Okręgowego w O..

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w O. odmówiła, na podstawie art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych wpisu na listę radców prawnych uznając, że strona nie spełnia przesłanek określonych art. 24 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

Uzasadniając przedmiotową uchwałę Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w O. odmówiła wpisu na listę radców prawnych z uwagi na brak ustawowych przesłanek wpisu uznając, że wnioskodawca nie legitymuje się odbyciem aplikacji radcowskiej i zdaniem egzaminu radcowskiego, a nadto nie wykazał przesłanek zwolnienia z odbycia tej aplikacji i złożenia egzaminu określonych w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

W dniu [...] stycznia 2011 r. E. K. złożył do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. odwołanie od wyżej powołanej uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. zarzucając naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca przedstawia możliwość skorzystania przez niego ze zwolnienia z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego, uzasadniał pełnieniem funkcji członka Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych, co jego zdaniem jest równoznaczne z zajmowaniem stanowiska sędziego w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Na poparcie swojego stanowiska powołał szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego np. z dnia 27 lutego 1991 r., sygn. akt II SA 77/91, z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt II SA 431/91, z dnia 11 grudnia 1991 r. sygn. akt II SA 963/91, jak również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1991 r. sygn. akt III ARN 20/9. Sąd Najwyższy w przedmiotowym wyroku wskazuje, że ustawodawca zakazał osobom wymienionym w art. 26 ustawy o radcach prawnych wykonywania zawodu radcy prawnego, a nie zakazał nabycia prawa do wykonywania tego zawodu, czyli wpisu na listę radców prawnych, art. 28 ustawy wyżej wymienionej daje możliwość zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego, w przypadku podjęcia pracy prokuratora.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych tej Izby.

Zdaniem organu odwoławczego przesłanki wpisu na listę radców prawnych zawarte w art. 24 ust. 1 pkt 1 i pkt 3-6 ustawy o radcach prawnych, muszą zostać spełnione łącznie, natomiast wnioskodawca nie spełnia warunków zawartych w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy wyżej wymienionej. Organ za błędne uznał twierdzenie strony, że spełnia warunki zwolnienia określone w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy, ponieważ nie zajmował stanowiska sędziego, prokuratora, a także nie wykonywał zawodu adwokata albo notariusza. Zajmowane przez wnioskodawcę stanowisko jego zdaniem o zbliżonym charakterze do stanowiska sędziego nie wypełnia przesłanek zawartych w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Od tej uchwały w dniu [...] marca 2011 r. wnioskodawca odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc ojej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołania podtrzymał dotychczasową argumentację, w uzupełnieniu zwrócił uwagę na kierunek zmian wprowadzonych przez Ministra Sprawiedliwości zmierzających do łatwiejszego dostępu do zawodów prawniczych. Zdaniem wnioskodawcy należy odróżnić sformułowanie zawarte w art. 26 ustawy wykonywanie zawodu sędziego od sformułowania użytego w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy - zajmowania funkcji sędziego.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zarówno Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jak i Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. zasadnie odmówiły wpisu skarżącego na listę radców prawnych, bowiem wymieniony nie spełnia przesłanek do jego dokonania. Pan E. K. bezzasadnie wywodzi, iż orzekanie przez niego w Krajowej Izbie Odwoławczej przy Prezesie Zamówień Publicznych winno być uznane za czyniące zadość przesłance wpisu określonej przepisem art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Bezzasadność stanowiska przedstawianego w odwołaniu jest oczywista, gdyż wskazany organ nie jest sądem, a orzekające w nim osoby nie są sędziami.

Pojęcie sądów ze względu na ich rangę ustrojową zostało zdefiniowane konstytucyjnie. Zgodnie z art. 173 i nast. Konstytucji sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz oraz wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja wyraźne wymienia rodzaje sądów i wskazuje, iż sprawują one wymiar sprawiedliwości. Z kolei art. 179 stanowi, iż sędziowie powoływani są przez Prezydenta Rzeczypospolitej. Regulacja ta powoduje, iż użyte - między innymi w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych - pojęcie sędziego ma charakter w pełni jednoznaczny, podobnie jak pozostałe użyte w tym przepisie pojęcia - prokurator, adwokat, czy notariusz, które są przedmiotem uregulowań zawartych w odrębnych ustawach.

Brak jest jakichkolwiek racji, a w szczególności racji jurydycznych, aby wykładać przesłankę polegającą na zajmowaniu stanowiska sędziego w sposób proponowany przez wnioskodawcę. Jest to wykładnia całkowicie dowolna.

Podkreślić należy, iż art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych zawiera enumeratywne wyliczenie zawodów, których wykonywanie uprawnia do uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Dyspozycja omawianej normy oparta jest wyraźnie na kryterium podmiotowym (a nie funkcjonalnym) i obejmuje osoby wykonujące jeden z czterech wymienionych zawodów prawniczych. Skarżący zupełnie nietrafnie dopatruje się odmiennego znaczenia normatywnego tego przepisu dopuszczając możliwość objęcia jego zakresem także członków Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych wykonujących przypisane im ustawowo funkcje orzecznicze. Izbę tę utworzono na podstawie art. 172 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) powierzając jej ściśle określony zakres zadań, mianowicie rozpoznawanie odwołań wnoszonych w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Należy wprawdzie zauważyć, iż zgodnie z art. 174 ust. 7 tej ustawy członkowie składów orzekających Izby przy orzekaniu są niezawiśli i związani wyłącznie przepisami obowiązującego prawa, zaś z art. 191 ust. 1 i 2 wynika, iż sprawy rozstrzygane są w formie wyroków wydawanych po przeprowadzeniu rozprawy, jednak powyższe rozwiązania ustrojowe i proceduralne nie powodują, by występowała możliwość podejmowania rozważań, czy członkowie tejże Izby zajmują stanowiska sędziów lub w istotnym zakresie im podobne. Należy zauważyć, iż nawet zajmowanie stanowiska asesora sądowego, którego czynności zawodowe mają charakter tożsamy z czynnościami sędziego, jest wyraźnie wyłączone z dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 3, gdyż zostało objęte dyspozycją, kolejnego punktu (pkt 4).

Analizując sytuację prawną wnioskodawcy w świetle obowiązujących przepisów Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż organy samorządu radców prawnych słusznie uznały, że E. K. nie spełnia przesłanek do dokonania wpisu na listę radców prawnych, zaś w szczególności przesłanki określonej w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. E. K. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2011 r., którą utrzymano w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2011 r. Skarżący domagał się uchylenia decyzji i orzeczenie, iż wnoszący skargę spełnia wymagania ww. ustawy o radcach prawnych, uprawniające do dokonania wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w O.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, podtrzymując argumentację zawartą we wnioskach z dnia [...] listopada 2010 r., z dnia [...] stycznia 2011 r., [...] marca 2011 r. Ponadto skarżący wskazał na artykuł L. M. prof. Uniwersytetu im. [...] pt. "Demokracja a przywileje korporacyjne", z którego wynika między innymi, że sądy wydają i będą wydawać korzystne dla korporacji orzeczenia, a gremia akademickie korzystne dla korporacji opinie, tak długo jak długo sędziowie, prokuratorzy i profesorowie będą mieli swobodny dostęp do wszystkich zawodów prawniczych.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 24 ust.1 pkt 6 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto spełnia wymogi z art. 24 ust. 1 ustawy, między innymi odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2. Wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do:

osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza.

Jak wynika z załączonych do akt sprawy akt osobowych Skarżącego spełnia on wymogi wpisu na listę radców prawnych, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 ustawy o radcach prawnych tzn. ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra, korzysta w pełni z praw publicznych, ma pełną zdolność do czynności prawnych, jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący nie odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji radcowskiej i nie złożył egzaminu radcowskiego.

W ocenie skarżącego jest on zwolniony z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego ponieważ jest członkiem Krajowej Izby Odwoławczej. Zakres czynności Członka Krajowej Izby Odwoławczej jest w ocenie Skarżącego zbliżony do czynności sędziego i w związku z tym zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych zwolniony jest z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego.

W ocenie składu orzekającego w tej sprawie interpretacja art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych dokonana przez Skarżącego jest błędna. Art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych zawiera zamknięty katalog zawodów, których wykonywanie zwalnia od wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego. Wśród tych zawodów wymienione są osoby, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza. Ponieważ ustawodawca zastosował w tym wypadku katalog zamknięty, w związku z powyższym jakakolwiek interpretacja rozszerzająca tego przepisu jest nieuprawniona, a podobieństwo zakresu czynności Członka Krajowej Izby Odwoławczej i sędziego, na które wskazuje Skarżący w skardze nie ma w tym wypadku najmniejszego znaczenia, gdyż zwolnienie z odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego ustawodawca powiązał z konkretnymi zawodami i stanowiskami wśród których brak jest Członka Krajowej Izby Odwoławczej.

Na marginesie sprawy należy zauważyć, że pojęcie sądów z uwagi na ich rangę ustrojową zostało zdefiniowane w Konstytucji RP w art. 173, który wskazuje, że Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Natomiast z art.174 Konstytucji RP wynika, że Sądy i Trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Dalej Konstytucja wyraźnie wskazuje rodzaje Sądów wśród których brak jest Krajowej Izby Odwoławczej.

Natomiast Krajowa Izba Odwoławcza wykonuje przypisaną jej ustawowo funkcję orzeczniczą. Podstawą utworzenia Izby jest art.172 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 nr 113 poz.759 ze zm.). Powyższą ustawą powierzono Krajowej Izbie Odwoławczej ściśle określony zakres zadań, mianowicie rozpoznawanie odwołań wnoszonych w postępowaniu o udzielnie zamówień publicznych. Z art.174 ust.7 ustawy o zamówieniach wynika, że członkowie składów orzekających Izby przy orzekaniu są niezawiśli i związani wyłącznie przepisami obowiązującego prawa. Natomiast art.191 tej ustawy wskazuje, że orzeczenia zapadają w formie wyroków. Jednak, w ocenie Sądu, jak słusznie zauważył Minister w zaskarżonej decyzji, powyższe rozwiązania ustrojowe nie dają podstaw do podejmowania rozważań, czy członkowie Krajowej Izby Odwoławczej, zajmują stanowisko sędziów lub podobne do niego.

Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.