Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 656/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 21, art. 22
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...].06.2018 r., za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, do Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wpłynął wniosek R. W. o przyznanie płatności na rok 2018 (nr dokumentu [...]). Z deklaracji zawartej we wniosku wynikało, że producent [...] ubiega się o przyznanie następujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 20,47 ha, płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), oraz płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów do powierzchni 10,87 ha. W punkcie V formularza wniosku jako załączniki do wniosku wskazano materiał graficzny w liczbie 5 sztuk, oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych oraz umowę do płatności do pomidorów (1 sztuka).

W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. K. wydał w dniu [...].03.2019 r. decyzję Nr [...], na mocy której przyznał R. W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Płatność JPO została przyznana do powierzchni stwierdzonej w wyniku postępowania, tj. 20,45 ha. Do wskazanej powierzchni [...] otrzymał również płatność za zazielenienie. Do płatności dodatkowej została zakwalifikowana powierzchnia 17,45 ha. Wszystkie przyznane płatności zostały pomniejszone ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego w związku z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia. Ponadto producentowi [...] przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

W wydanej decyzji organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, nakładając jednocześnie karę administracyjną w wysokości [...] zł, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie niedołączeniem przez producenta [...] do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 kompletnej umowy kontraktacyjnej pomidorów, co skutkowało stwierdzeniem zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do tej płatności, wynoszącym 100%.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. W. podniósł, że w jego ocenie - spełnia wszelkie warunki pozwalające otrzymać płatność w ramach systemu wsparcia bezpośredniego do powierzchni uprawy pomidorów. Skarżący powołał się na treść dołączonego do odwołania Aneksu Nr [...] z dnia [...].02.2018 r. do umowy kontraktacji wieloletniej na dostarczanie pomidorów gruntowych do przetwórstwa Nr [...] zawartej w dniu [...].03.2016 r. W ocenie strony, aneks ten ma potwierdzać, że strona spełniła warunek zawarcia umowy na uprawę pomidorów, w której zobowiązała się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego działalność obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej ilości gruntów.

Ponadto R. W. podkreślił, że był przekonany, iż wniosek został złożony poprawnie i nie zawiera żadnych braków, w szczególności, że do wniosku nie załączono prawidłowego załącznika, czy też doradca omyłkowo załączył niewłaściwy załącznik. Przygotowanie wniosku zostało zlecone przez stronę Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego i nieuprawnionym jest zatem, aby strona ponosiła negatywne konsekwencje z tytułu nie swojego oraz nieumyślnego działania.

R. W. podkreślił także, że ARiMR dysponowała informacją, że w roku 2018 obowiązywała umowa w wymaganym zakresie pomiędzy stroną, a Zakładem P. O. - W. "[...]" sp. z o.o., a także, że nie został wezwany do uzupełnienia braku w trybie art. 64 Kpa.

Odwołujący wskazał także, że art. 13 pkt 1 rozporządzenia 640/2014 przewiduje możliwość uzupełnienia wniosku, więc stwierdzenie braku powinno skutkować skierowaniem wezwania do uzupełnienia ewentualnych braków. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9 i 10 Kpa oraz niesłuszne zastosowanie kary administracyjnej. W ocenie strony, nie może stanowić podstawy wymierzenia kary administracyjnej niezawinione przez beneficjenta działanie Ośrodka Doradztwa Rolniczego polegające na omyłkowym nie załączeniu do wniosku aneksu do umowy. Do odwołania strona dołączyła także zaświadczenie ZPOW "[...]" Sp. z o.o.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że R. W., ubiegając się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 o płatność związaną do powierzchni uprawy pomidorów, był zobowiązany do tego, aby wraz z wnioskiem złożyć komplet dokumentów potwierdzających uprawnienie producenta [...] do otrzymania wskazanej płatności w roku 2018.

Z danych zawartych w aplikacji eWniosekPlus zdaniem organu II instancji wynika, że do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018, R. W. dołączył umowę kontraktacji Nr [...]. Dołączona umowa, w § 2 ust. 1 zawiera zapis, że ilości i hektary pomidorów na dostawy na lata 2017 i 2018 ustalone będą w aneksach do tej umowy, ze wskazaniem terminu ich sporządzenia. Z zapisu tego wynika, że sama umowa, bez aneksu określonego w § 2, nie jest miarodajna do oceny wszystkich warunków kontraktacji na dany rok. Szczególnie istotne jest, że ww. aneks określa także powierzchnię, która jest w danym roku objęta umową. Tym samym, dołączenie samej umowy bez aneksu do wniosku na rok 2018, w ocenie organu II instacji nie może być uznane za złożenie kompletnej umowy, skoro już sama umowa stanowi, że jej wszystkie istotne warunki są możliwe do ustalenia tylko z aneksem.

W tym zakresie w przekonaniu organu odwoławczego bez znaczenia pozostaje twierdzenie strony o spełnianiu warunku zawarcia umowy na uprawę pomidorów, gdyż przepis § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. poz. 352, z późn. zm.), ustanawia obowiązek przedłożenia zawartej umowy kontraktacji wraz z wnioskiem. Nie jest więc wystarczające samo zawarcie umowy. Z przyczyn dotyczących terminów na składanie wniosków i zmian do nich, brak jest możliwości uwzględnienia aneksu do umowy, dołączonego do odwołania, bowiem ostatecznym terminem na przedstawienie umowy był dzień: [...] lipca 2018 r.

Odnosząc się do zarzutu strony w przedmiocie braku wezwania do uzupełnienia braków formalnych, organ odwoławczy wskazał, że zaistniały błąd nie mógł zostać stwierdzony bez przeprowadzenia szczegółowej analizy postanowień umowy. O ile samo nie dołączenie wymaganego załącznika w postaci umowy kontraktacji mogłoby zostać stwierdzone na etapie wstępnej kontroli kompletności wniosku, o tyle brak załącznika, niezbędnego do jej oceny pod względem spełniania kryteriów określonych w ww. przepisach wynikał dopiero z jej treści i został stwierdzony dopiero na etapie kontroli administracyjnej, przeprowadzanej w późniejszym okresie. Złożoność wniosków o przyznanie płatności, a także ich ilość powoduje wydłużony czas ich obsługi. Powoduje to, że w szczególnych przypadkach, z uwagi na ściśle narzucone terminy składania kompletnych wniosków i ich uzupełniania, wymóg z art. 64 Kpa nie może zostać spełniony, gdyż bezzasadne byłoby wzywanie do uzupełnienia przedmiotowej umowy po terminie umożliwiającym takie uzupełnienie. Stąd właśnie tak istotny jest wymóg dochowania przez wnioskodawców należytej staranności i dbałości, aby składane przez nich wnioski spełniały kryteria określone przepisami regulującymi przyznawanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ II instancji nie podzielił także oceny odwołującego w przedmiocie naruszenia art. 7, 8, 9 i 10 Kpa, stwierdzając, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 Kpa nie została naruszona, gdyż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zapadło w oparciu o bezsporny stan faktyczny. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie była jedynie kwestia możliwości uznania aneksu do umowy, złożonego po ostatecznym terminie składania wniosku.

W kontekście zarzutu strony co do braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, podkreślenia zdaniem Organu odwoławczego wymaga, że organy ARiMR nie kwestionują faktu posiadania przez stronę umowy kontraktacji, spełniającej wymagane warunki, a podstawą odmowy płatności jest jedynie fakt nie dołączenia kompletnej (z aneksem) umowy do wniosku. Co do zasady pogłębiania zaufania, wyrażonej w art. 8 Kpa wskazano, że postępowanie było prowadzone w oparciu o przepisy prawa materialnego oraz przepisy Kpa. Odnośnie zasady udzielania informacji, określonej w art. 9 Kpa Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zauważył, że zasada ta była realizowana m.in. poprzez powszechny dostęp do informacji o zasadach wypełniania wniosku, w tym obszerną instrukcję, zamieszczoną m.in. w samej aplikacji eWniosekPlus. Co do zasady wysłuchania stron z art. 10 Kpa, to zasada ta, podobnie jak zasada wynikająca z art. 9 kpa, ulega znacznemu ograniczeniu na podstawie art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w sposób opisany w tym przepisie.

Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., nie można zgodzić się także z twierdzeniem strony, że art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 nie powinien znaleźć zastosowania w przypadku działania niezawinionego przez stronę. Niewątpliwie bowiem nie dołączenie do wniosku kompletnej umowy kontraktacji, winno być potraktowane jako niezgodność wynikająca z zaniedbania strony (nawet pomimo wypełniania wniosku przez inną osobę), przy czym nie ma znaczenia, że zaniedbanie to było nieumyślne. Generalnie przepisy krajowe i wspólnotowe pozwalają na łagodniejsze traktowanie tylko takich nieprawidłowości, które wynikają z okoliczności zaliczanych do siły wyższej i okoliczności nadzwyczajnych, a brak wysłania nieprawidłowego wniosku z powodu jego niezweryfikowania do takich kategorii się nie zalicza. W tym zakresie trafne jest spostrzeżenie, że każda omyłka, dotycząca istotnych kwestii związanych z wnioskiem może spowodować nałożenie kary administracyjnej, nawet jeżeli omyłka taka dotyczy wyłącznie kwestii formalnych.

Rozważeniu poddano także kwestię "oczywistości" błędu, zaistniałego we wniosku R. W., bowiem jak stanowi art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 227 z dnia [...].07.2014 r., str. 69, z późn. zm.), wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Organ II instancji wyjaśnił, że brak jest na gruncie obowiązujących przepisów definicji błędu oczywistego. Przyjmuje się, że błąd oczywisty to błąd, który musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. Zakwalifikowanie błędu do grupy błędów oczywistych następuje niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona jest kontrola dokumentów - wizualnie, ręcznie czy elektronicznie, po przeprowadzonej wnikliwej analizie konkretnego przypadku, przy czym błąd oczywisty może być stosowany w wyjątkowych przypadkach. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż termin "oczywisty" należy rozumieć jako nie budzący wątpliwości, bezsporny, pewny, przy czym należy podkreślić, że istotne jest, by oczywistość ta wynikała z samej treści dokumentu dotkniętego błędem. Można wówczas mówić o jaskrawej czytelności tego błędu dla organu dokonującego weryfikacji wniosku.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., błędem oczywistym, w myśl przywołanego powyżej przepisu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, nie może być niezłożenie przez producenta rolnego - w terminie określonym w przepisach prawa - kompletnego dokumentu, który potwierdzałby jego uprawnienie do otrzymania określonego rodzaju płatności, w związku z czym organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie wystąpił błąd związany z niekompletnością złożonego wniosku o przyznanie płatności.

W skardze do Sądu R. W. zaskarżył decyzję organu II instancji w zakresie utrzymującym w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji [...] w A. K. nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. co do :

. odmówienia przyznania płatności do powierzchni uprawy pomidorów za rok 2018 r.,

. nałożenia sankcji w wysokości [...] zł,

. potrącania kwoty sankcji z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji [...] z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (ERFG) lub Europejskiego Funduszu [...] na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że skarżący nie dołączył umowy kontraktacji pomidorów, podczas gdy prawidłowa ocena załącznika do wniosku winna skutkować uznaniem przez organ, iż tenże warunek został przez skarżącego spełniony. Uchybienie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie bowiem spowodowało w konsekwencji odmówienie przyznania płatności do powierzchni pomidorów oraz nałożenie sankcji wraz z potrącaniem kwoty sankcji z przyszłych płatności w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych.

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego pominięcie i brak niezwłocznego poinformowania skarżącego o ewentualnych brakach i skutkach ich nieusunięcia, co w konsekwencji spowodowało odmówienie przyznania płatności do powierzchni pomidorów oraz nałożenie sankcji wraz z potrącaniem kwoty sankcji z przyszłych płatności w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych.

. art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 oraz 107 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności stanowiących podstawę do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 mających wpływ na rozstrzygnięcie, albowiem wyczerpujące zbadanie wszelkich okoliczności sprawy w celu ustalenia stanu zgodnego z rzeczywistością i podjęcie przez organ czynności zmierzających do jego ustalenia winny doprowadzić organ administracji do wniosku, iż skarżący spełnił wszelkie warunki do otrzymania płatności w ramach systemu wparcia bezpośredniego. W szczególności zaś winny skutkować spełnieniem przez skarżącego warunków określonych w 15 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym dotyczących załączenia odpowiedniej Umowy.

. naruszenie art. 138 §1 pkt. 1 kpa poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy z uwagi na wskazane zarzuty organ winien uchylić zaskarżona decyzję.

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

. art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego pominięcie i nieprzyznanie skarżącemu płatności do powierzchni pomidorów pomimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek merytorycznych uprawniających, do przyznania takiej płatności,

. art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 (z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności) poprzez jego niezastosowanie (alternatywnie błędną wykładnię), której efektem była konkluzja o braku podstaw do zastosowania tego przepisu w rozpoznawanej sprawie, pomimo iż analiza całości okoliczności sprawy w szczególności zaś prawidłowa ocena załączonej umowy do wniosku, winna doprowadzić zarówno organ I jak i II instancji do wniosku, iż oczywistość błędu w tym możliwość jego wykrycia wynika wprost z treści wniosku i jego załączników a tym samym, że doszło do zaistnienia tzw. błędu oczywistego .

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:

. uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie.

. rozważanie przez Sąd zastosowania art. 135 ppsa i uchylenie także decyzji organu I Instancji w zaskarżonym zakresie tj. decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji [...] w A. K. nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący oświadczył, że w jego ocenie spełnione zostały wszystkie warunki pozwalające otrzymać płatność do uprawy pomidorów, wynikające z art. 15 ust. 4 pkt 1b ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podkreślając, że treść wskazanego wyżej przepisu wyraźnie odnosi się do umowy, która to została załączona do wniosku. Analiza zatem treści ww. przepisu nie pozwala na wysunięcie tezy o konieczności kompletności tejże umowy, tym bardziej że załączona umowa główna pozwala stwierdzić spełnienia warunków przez skarżącego, ewentualne zaś braki winny zostać wskazane przez organ administracji.

Niezależnie od powyższego, skarżący (najszybciej jak to było możliwe, bowiem organ nie poinformował go o ewentualnych brakach) na etapie odwoławczym dołączył aneks nr 2 do umowy z dnia 28.02.2018 r.

Skarżący podkreślił również, iż był on przekonany o prawidłowości złożenia poprawnego, kompletnego wniosku, ponieważ przygotowanie wniosku zostało zlecone Ośrodkowi Doradztwa Rolniczego. Nieuprawnionym jest zatem, aby ponosił on negatywne konsekwencję z tytułu nie swojego działania. Powierzenie złożenia wniosku zostało zlecone profesjonaliście, który winien dokonać tego w sposób należyty.

Z art. 23 ust. 1 u.s.w.b., zdaniem skarżącego expressis verbis wynika, że czynności jakie podejmuje w oparciu o ten przepis organ ARiMR, powinny być podjęte niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o przyznanie płatności. Termin "niezwłocznie" oznacza, że czynności te powinny być podjęte w jak najkrótszym czasie, bez zwłoki organu ARiMR. W przedmiotowej sprawie przepis ten nie został przez organ I instancji w ogóle zastosowany, co w konsekwencji w ocenie skarżącego pozwala także uznać, iż organ ten działał opieszale. Co więcej, organ administracyjny zaniechania tegoż obowiązku nie kwestionował, a prezentowana przez niego argumentacja sprowadza się jedynie do polemiki. Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, iż "z pełnym przekonaniem stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wystąpił błąd związany z niekompletnością złożonego wniosku o przyznanie płatności" Tym samym dochodząc do takiej konkluzji, organ winien w oparciu o art. 23 ust 1 U.s.w.b. poinformować skarżącego o stwierdzonych brakach w tym zakresie oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem: "W przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się."

Wskazano również, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnia: "O ile co do zasady bezsporne jest, że (...) strona powinna być wezwana do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych, o tyle trzeba zauważyć, że sam brak był możliwy do stwierdzenia dopiero po szczegółowej analizie umowy kontraktacji" Powyższe twierdzenie, w szczególności zaś próba wskazania przez organ niemożliwości stwierdzenia przedmiotowego braku w opinii skarżącego stanowi polemikę z jasno nakreślonymi obowiązkami organu dotyczącymi obowiązku niezwłocznego poinformowania o stwierdzonych brakach. Niezależnie od tego, należy wskazać, iż jego dostrzeżenie nie wymaga, jak twierdzi organ, dokonywania szczegółowej analizy w tym zakresie, już bowiem pobieżna analiza umowy pozwalałaby dostrzec ewentualny brak w tym zakresie tj. brak aneksu do umowy, gdyż załączona do wniosku umowa jest bowiem wieloletnią umową kontraktacji. W § 2 ust. 1 umowy wskazano, iż ilość i hektary na lata 2017 i 2018 ustalone zostaną w aneksach. Tym samym ARiMR dysponowała informacją pozwalającą szybko stwierdzić ewentualne zaistnienie braku formalnego.

Wobec okoliczności, iż wniosek czynił zadość wymaganiom określonym w art. 64 § 1 K.p.a. zastosowanie przez organ administracji art. 23 ust. 1 zdaniem skarżącego należy uznać za obligatoryjne. Przepis art. 23 ust. 1 ustawy z 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określający skutki niezachowania terminu do złożenia wniosku i terminu do złożenia załączników stanowiących o kwalifikowalności do płatności pomimo, iż wyłącza możliwość powołania się na art. 64 § 2 k.p.a. (który pozwala na konwalidację wniosku od dnia jego złożenia, jeżeli braki wniosku zostały usunięte w trybie określonym w tym przepisie), stanowi bowiem realny instrument kontroli składanych wniosków i w istocie spełnia podobną funkcję do art. 64 § 2 k.p.a.

Skarżący stanął na stanowisku, iż spełnił wszystkie wymogi pozwalające mu otrzymać płatność, jednakże z ostrożności procesowej odniósł się także do sformułowanego zarzutu naruszenia przez organ art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie zaistniał przypadek błędu oczywistego, o którym mowa w tym przepisie, a prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy, nade wszystko zaś załączonej umowy do wniosku, winna doprowadzić zarówno organ I jak i II instancji do wniosku, iż oczywistość błędu w tym możliwość jego wykrycia wynika wprost z treści wniosku i jego załączników. Błąd oczywisty charakteryzuje się tym, że może zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników (vide Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 marca 2018 I SA/Sz 59/18). W przedmiotowej sprawie już pobieżna treść załączonego do wniosku załącznika z umową pozwoliłaby stwierdzić o zaistnieniu tego rodzaju błędu. W konsekwencji uznania, że doszło do popełnienia oczywistego błędu, organ I instancji powinien zastosować art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Tym samym analiza formularza wniosku oraz instrukcji wypełniania, zdaniem skarżącego może doprowadzić do wniosku, że podstawowym załącznikiem jest umowa kontraktacji, nie zaś ewentualne załączniki. Spełnieniem zaś warunku jest okoliczność wprowadzenia umowy jako załącznika do wniosku. W konsekwencji za zasadne (wobec braku jednoznacznego wskazania w przepisach, czy instrukcji wypełniania wniosku, że konieczne jest przedłożenie także aneksów do umowy) i usprawiedliwione należy uznać dołączenie samej umowy bez aneksu do wniosku na rok 2018, zaś nieuprawnione jest twierdzenie, jak twierdzi organ II instancji, że spełnieniem warunku stanowi złożenie kompletnej umowy- tym bardziej, że nie definiuje na czym ta "kompletność" miałaby polegać i co o niej decyduje.

Odnosząc się do kwestii oczywistości błędu zdaniem skarżącego należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej,, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl jej art. 3 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jakkolwiek powyższa regulacja wyłącza zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sama zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności. W szczególności obowiązek ten będzie aktualny wówczas, kiedy załączona do wniosku umowa kontraktacji zgodnie z wymaganiami nie zawierająca zaś załącznika, o którym mowa w jej treści, może wzbudzić wątpliwości organu.

Zdaniem skarżącego organ administracji, stojąc na straży praworządności, winien podjąć stosowne działania w celu wyjaśnienia wskazanych powyżej okoliczności. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena dowodów powinna być, oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji [...] w A. K. nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., zakwestionowana w zakresie odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy pomidorów za rok 2018 r., nałożenia sankcji w wysokości [...] zł oraz potrącenia kwoty sankcji z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji [...] z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (ERFG) lub Europejskiego Funduszu [...] na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną niniejszej sprawy pozostaje prawidłowość uznania przez orzekające w sprawie organy administracji, iż złożenie przez producenta rolnego - w terminie określonym w przepisach prawa - niekompletnego dokumentu tj. umowy kontraktacji bez stanowiącego integralną część - aneksu, który potwierdzałby jego uprawnienie do otrzymania określonego rodzaju płatności w danym roku, słusznie zostało uznane za taki brak wniosku o przyznanie płatności, który uniemożliwił otrzymanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego do powierzchni uprawy pomidorów oraz stwierdzenie zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do tej płatności, wynoszącym 100%. Stwierdzono bowiem, że z uwagi na nie przedłożenie kompletnej umowy kontraktacyjnej pomidorów tzn. nie zawierającej aneksu ustalającego warunki umowy na rok 2018, czyli dokumentu potwierdzającego uprawnienie producenta do otrzymania w roku 2018 płatności do powierzchni uprawy pomidorów, orzekające w sprawie organy były zobowiązane przepisami prawa do tego, aby pominąć tę umowę przy rozstrzyganiu w przedmiocie należnej stronie płatności i zastosować wynikające z tego konsekwencje w postaci nałożenia kary administracyjnej w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną.

Odnosząc się do powyższych kwestii wskazać na wstępie należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Na gruncie prawa krajowego zagadnienia te uregulowane zostały w ustawie o płatnościach bezpośrednich. Jak wynika z treści art. 22 ust. 1 przywołanej ustawy, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wniosek o wypłatę tych płatności, deklarację, o której mowa w art. 18 rozporządzenia nr 809/2014, z uwzględnieniem art. 17 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 809/2014, składa się za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji, przy czym szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 352, z późn. zm.). Zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, do wniosku dołącza się umowę, o której mowa w art. 15 ust. 4 pkt 1 lit, a lub b ustawy o płatnościach, lub jej kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji (...).

Jak stanowi przepis art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi, jeżeli zawarł:

. umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

. umowę z:

1. grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

2. grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650), której jest członkiem, lub

3. organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o płatnościach, płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów przysługuje do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b, natomiast jak stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, przy czym termin ten - w myśl art. 21 ust. 2 ustawy - nie podlega przywróceniu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach zarządził, że w roku 2018 wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 maja 2018 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 897).

W niniejszej sprawie z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarżący składając za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus - wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, dołączył umowę kontraktacji Nr [...], która w § 2 ust. 1 zawiera zapis, iż ilości i hektary pomidorów na dostawy na lata 2017 i 2018 ustalone będą w aneksach do tej umowy, ze wskazaniem terminu ich sporządzenia. Z zapisu tego wynikało, że sama umowa, bez aneksu określonego w § 2, nie jest miarodajna do oceny wszystkich warunków kontraktacji na dany rok, ponieważ ww. aneks określa także powierzchnię, która jest w danym roku objęta umową.

Tym samym uzasadnione jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, iż ubiegając się o przyznanie płatności na rok 2018 - o płatność związaną do powierzchni uprawy pomidorów, skarżący był zobowiązany do tego, aby wraz z wnioskiem złożyć komplet dokumentów potwierdzających uprawnienie producenta rolnego do otrzymania wskazanej płatności w roku 2018, a dołączenie samej umowy (bez aneksu) do wniosku na rok 2018, nie mogło być uznane za złożenie kompletnej umowy, skoro treść umowy została tak skonstruowana, że jej wszystkie istotne warunki (essentialia negotii) są możliwe do ustalenia tylko w powiązaniu z treścią stanowiącego jej integralną część - aneksu.

W tym miejscu zwrócić należy przede wszystkim uwagę na treść art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 powołanego przepisu w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ponadto jak wynika z treści art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Treść wyżej przywołanych przepisów art. 3 ust. 2-3 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazuje zatem na dokonaną przez ustawodawcę istotną modyfikację zasad procedowania przez organy ARiMR, skutkującą nadaniem tej procedurze szczególnego charakteru w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 tego kodeksu, zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy w sprawach, jak przedmiotowa, nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć, przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich spełnia warunki do ich otrzymania. Organy są zatem zobligowane jedynie do stania na straży praworządności i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Odnosząc się więc do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania: tj. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego pominięcie i brak niezwłocznego poinformowania skarżącego o ewentualnych brakach i skutkach ich nieusunięcia; naruszenia art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 oraz 107 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności stanowiących podstawę do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, wskazać należy, że stosownie do treści art. 7 k.p.a., obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie jest podejmowanie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jednak jak już wyżej przedstawiono, nie wszystkie zasady i reguły k.p.a. są stosowane przy rozpoznawaniu wniosków o płatności ze środków Unii Europejskiej.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy). Zasada postępowania wyrażona w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 k.p.a., jednak zasada - określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi już odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a. Organy ARiMR zostały bowiem zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z KPA obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Również zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określone w art. 10 § 1 k.p.a., w ustawie o płatnościach zostały wyraźnie ograniczone. W art. 3 ust. 2 pkt 4 tej ustawy określono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego). Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Dalej przywołać należy treść art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym, niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, iż w roku 2018 wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z załącznikami należało złożyć w terminie określonym na składanie wniosków, czyli do dnia 15 czerwca. Producenci rolni mogli również takie dokumenty przedkładać w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków, czyli do dnia 10 lipca, z tym zastrzeżeniem, że płatność w ramach określonego schematu pomocowego zostanie pomniejszona o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia. Stosownie bowiem do art. 13 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 640/2014, bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. Jeśli natomiast takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

W niniejszej sprawie taka okoliczność właśnie miała miejsce, bowiem skarżący nie dołączył do wniosku o płatności istotnego dokumentu, warunkującego przyznanie płatności. Dołączenie tego dokumentu ( aneksu do wieloletniej umowy kontraktacyjnej) nastąpiło już po wskazanym powyżej dniu [...] lipca 2018r., nie mogło zatem wywołać skutków prawnych.

W świetle powyższych regulacji, nie powinno budzić wątpliwości, że kompletny wniosek o płatność skarżący winien złożyć do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. nie później niż do [...] czerwca 2018 r. (bez sankcji terminowych), ewentualnie do [...] lipca 2018 r., co skutkowałoby zmniejszeniem kwoty płatności o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia, poza wyjątkami, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Dlatego też wniosek złożony po [...] lipca 2018 r. nie podlega w ogóle rozpatrzeniu, co skutkuje pozbawieniem rolnika płatności za rok 2018. Ponadto zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UEL 181 z 20.06.2014 r., str. 48 z późn. zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku, natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2, jeśli różnica ta przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw, nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej, ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

Z uwagi na nie przedłożenie kompletnej umowy kontraktacyjnej pomidorów, nie zawierającej aneksu ustalającego warunki umowy na rok 2018, czyli dokumentu potwierdzającego uprawnienie producenta do otrzymania w roku 2018 płatności do powierzchni uprawy pomidorów, organy administracji orzekające w sprawie zobowiązane były przepisami prawa do tego, aby pominąć tę umowę przy rozstrzyganiu w przedmiocie należnej stronie płatności i zastosować wynikające z tego konsekwencje w postaci nałożenia kary administracyjnej w wysokości odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną.

Odnosząc się zaś do zarzutu nie uznania przedmiotowego uchybienia za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, zwrócić należy uwagę, że zgodnie z treścią powołanego przepisu wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym zawarte w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Zatem do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku, błędy o czysto pisarskim charakterze, które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej bowiem wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 13 marca 2019 r., I SA/Bk 38/19; wyrok WSA w Kielcach z 11 kwietnia 2019 r., I SA/Ke 88/19; www.cbois.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę uznać należy stanowisko organu odwoławczego, że o ile samo nie dołączenie wymaganego załącznika w postaci umowy kontraktacji mogłoby zostać stwierdzone na etapie wstępnej kontroli kompletności wniosku, o tyle brak załącznika do umowy, niezbędnego do oceny właściwie już złożonego (tego pierwszego) załącznika pod względem spełniania kryteriów określonych w ww. przepisach, wynikał dopiero z odczytania i analizy całości treści, co mogło zostać stwierdzone dopiero na etapie kontroli administracyjnej, przeprowadzanej w późniejszym okresie. Przy przyjmowaniu wniosków są one sprawdzane pod względem kompletności w zakresie wymaganych dokumentów, jednakże nie są i nie mogą być weryfikowane pod względem zawartości merytorycznej, co częstokroć wymaga drobiazgowej, żmudnej i długotrwałej analizy. Stąd też przepis art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na tym etapie nie mógł mieć zastosowania.

Skoro zatem skarżący mając możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy wszystkie dokumenty stanowiące załączniki do wniosku zostały złożone prawidłowo, nie uczynił tego, a rodzaj zaistniałego braku jego wniosku nie miał charakteru "oczywistego" błędu, to brak było podstaw do zastosowania art. 23 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego celem wezwania do uzupełnienia braków, bowiem ich ujawnienie wymagało merytorycznej analizy przedłożonych dokumentów, która z natury rzeczy odbyła się w terminie przekraczającym datę dopuszczalnej konwalidacji tej czynności prawnej.

Należy też zaznaczyć, że nie zwalnia z odpowiedzialności wadliwe złożenie wniosku przez osobę trzecią, działającą w imieniu wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu, w związku z postępowaniem w niniejszej sprawie Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR nie naruszył ww. przepisów i zasad postępowania administracyjnego. Wyjaśnił bowiem wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, wskazał właściwe przepisy prawa materialnego i nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wydał decyzję zasadnie określając wysokość należnej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok. Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże się natomiast z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 227 z dnia 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm.) i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich.

Reasumując Sąd stwierdza, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. K. z dnia [...] maja 2019 r. nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, skutkującym koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.