Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 176/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 174, 175, 176
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 908/14 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. M. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 908/14 (dalej wyrok z 24 września 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę J. M. (dalej skarżący albo wnioskodawca) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (zwanego dalej Dyrektorem ARiMR) z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2014 r.) zapadłą w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Podaniem z dnia 8 marca 2005 r., skorygowanym pismem z dnia 21 października 2005 r., wnioskodawca, działając jako producent rolny, wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z siedzibą w T. (dalej Kierownik ARiMR) o przyznanie pomocy finansowej na wspieranie działania gospodarstwa niskotowarowego. Do podania wnioskodawca załączył zaświadczenie potwierdzające prowadzenie gospodarstwa rolnego, kopię umowy dzierżawy z dnia 1 września 2005 r. oraz umowy o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego oraz plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.

Następnie w dniu 29 grudnia 2005 r. wnioskodawca złożył oświadczenia z dnia 28 grudnia 2005 r. zbywcy i nabywcy gospodarstwa rolnego, dotyczące przejęcia przez W. M. działek rolnych, objętych wnioskiem o udzielenie płatności. Ponadto wnioskodawca złożył do akt sprawy kopię aktu notarialnego z dnia 1 grudnia 2005 r. Rep. A numer [...] dokumentującego przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz córki W. M.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Kierownik ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. Wobec tego, że nie wniesiono od niej odwołania, z dniem 14 marca 2006 r. decyzja ta uzyskała walor ostateczności.

Zawiadomieniem z dnia 24 sierpnia 2009 r. Dyrektor ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor ARiMR stwierdził nieważność wspomnianej decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Kierownik ARiMR, wydając decyzję, nie uwzględnił w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, który potwierdzał, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności strona nie była właścicielem gospodarstwa rolnego, co skutkowało rażącym naruszeniem przepisów dotyczących warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Następnie, decyzją z dnia 3 marca 2014 r. Kierownik ARiMR odmówił przyznania wnioskodawcy płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca zarzucił, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.). Jego zdaniem, niezrozumiała jest sytuacja, w której organ odmawia "czegoś", co zostało przyznane i zrealizowane ponad 8 lat temu. W ocenie odwołującego, to organ I instancji ponosi odpowiedzialność za to, co się stało z jego wnioskiem i za dalsze następstwa błędnej decyzji. Organ nie dopełnił obowiązku nałożonego zgodnie z art. 7 k.p.a, co potwierdziła decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2009 r. Strona podkreśliła, że zaskarżona decyzja powinna być wydana w dniu [...] lutego 2006 r. Wobec złamania zasady "lex retro non agit" oraz niewykonalności zaskarżonej decyzji, odwołujący wniósł o stwierdzenie jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a.

Dyrektor ARiMR uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. organ II instancji, po przywołaniu przepisów dotyczących warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wskazał, że w dacie złożenia wniosku skarżący prowadził działalność w gospodarstwie rolnym, stanowiącym przedmiot jego własności, a prowadzone przez niego gospodarstwo miało charakter gospodarstwa niskotowarowego. Jednakże na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego, w dniu 1 grudnia 2005 r. przekazał gospodarstwo rolne na rzecz swojej córki, W. M. Zdaniem organu odwoławczego, warunek posiadania gospodarstwa rolnego musi być spełniony na dzień wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, lecz z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu [...] lutego 2006 r., tj. w dniu wydania decyzji o przyznaniu wnioskodawcy płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych nie był on posiadaczem gospodarstwa.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności art. 12 § 1 k.p.a., organ II instancji uznał ten zarzut za nieusprawiedliwiony.

Jednocześnie organ podkreślił, że zarzut strony, że to ją próbuje się obecnie obciążać za to co się stało, nie znajduje uzasadnienia, ponieważ jak sama strona wskazała w odwołaniu, to organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, nie uwzględniając w całości zebranego materiału dowodowego, a następnie decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego, gdyż zawierała niezgodne z prawem rozstrzygnięcie.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że wnioskodawca składając w dniu 8 marca 2005 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie działania gospodarstwa niskotowarowego, oświadczył m.in., że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych" (część XI Wniosku Oświadczenia i Zobowiązania). Jednocześnie zobowiązał się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję z dnia [...] maja 2014 r. J. M. podniósł, że Kierownik ARiMR wykazał się opieszałością, bowiem już w 2005 r. wiedział o tym, iż zbył gospodarstwo rolne na rzecz córki. Zdaniem skarżącego, decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] marca 2014 r. należy unieważnić, gdyż była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały. Skarżący wyjaśnił, że pieniądze przyznane na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. zostały wykorzystane na materiały budowlane przeznaczone dla gospodarstwa córki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 24 września 2014 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi akcentując, że już w 2005 r. powiadomił organ o fakcie darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz córki. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 24 września 2014 r. doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Opierając się na przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. 2003 r., nr 229, poz. 2273 ze zm.) Sąd I instancji uznał, że podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz.U. 2015, poz. 807 ze zm.). Producentem rolnym, zgodnie z powyższą ustawą, jest posiadacz gospodarstwa rolnego. Bazując z kolei na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. 2004 r., nr 286, poz. 2870 ze zm.) WSA zauważył, że jednym z koniecznych warunków, które musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie przedmiotowej płatności, jest nieprzenoszenie własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu [...] lutego 2006 r., tj. w dniu wydania pierwotnej decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, nie był on posiadaczem gospodarstwa, czego sam nie kwestionował. W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły, że przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz osoby trzeciej wyklucza uznanie skarżącego za producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W rezultacie skarżący nie dotrzymał zobowiązania określonego w § 3 ust. 1 pkt 4 wyżej cytowanego rozporządzenia, które jest jednym z warunków przyznania płatności.

W dalszej części uzasadnienia sąd I instancji odnosząc się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów uznał je wszystkie za niezasadne.

Pismem z 28 listopada 2014 r. skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wniósł J. M. reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok z 24 września 2014 r. w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej rozporządzenie z 2004 r.) przez błędną jego wykładnię, polegającą na tym, że na podstawie § 6 rozporządzenia uznano, że zachodzi podstawa do wydania decyzji o odmowie przyznania płatności, mimo że zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w momencie wydawania decyzji, w dniu 3 marca 2014 r. skarżący nie był właścicielem gospodarstwa rolnego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.)

Powyższe naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie doprowadziło zdaniem skarżącego kasacyjnie do tego, że sąd I instancji uznał, że zaistniała podstawa prawna do wydania decyzji w przedmiocie płatności dla gospodarstw niskotowarowych, mimo że zaistniała podstawa do umorzenia postępowania w sprawie płatności dla gospodarstw niskotowarowych.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Sposób sformułowania w rozpatrywanym przypadku skargi kasacyjnej wymaga przypomnienia podstawowych zasad rozpoznawania spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. Stosownie do ostatniego z powołanych przepisów skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zwrócenia uwagi wymaga też, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Dodatkowego wyjaśnienia wymaga w tym miejscu, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) przepisów, które zdaniem strony naruszył Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte, a także wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; postanowienie NSA z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 705/12 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2602/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Koniecznym jest także przypomnienie pewnych istotnych i oczywistych kwestii. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Sąd kasacyjny nie może doprecyzowywać podstaw kasacyjnych ani domyślać się intencji strony, co do zamiaru postawienia konkretnych zarzutów.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego - § 3 rozporządzenia z 2004 r. (przez błędną jego wykładnię, polegającą na tym, że na podstawie § 6 tego rozporządzenia uznano, że zachodzi podstawa do wydania decyzji o odmowie przyznania płatności, mimo że zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w momencie wydawania decyzji, w dniu 3 marca 2014 r. skarżący nie był właścicielem gospodarstwa rolnego.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii prawidłowości skonstruowania przez profesjonalnego pełnomocnika zarzutu naruszenia § 3 i § 6 rozporządzenia z 2004 r. Należy zauważyć, że zarówno w petitum skargi kasacyjnej jak i w jej uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej nie wskazał jednostki redakcyjnej § 3 rozporządzenia z 2004 r., który to przepis zawiera trzy ustępy. Podobna sytuacja dotyczy § 6 rozporządzenia z 2004 r., który zawiera sześć ustępów i w którego przypadku również nie wskazano konkretnej jednostki redakcyjnej, która w opinii kasatora została naruszona. Także w uzasadnieniu zarzutu brak jednoznacznych wskazówek pozwalających stwierdzić, która z tych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego jest zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd I instancji. W związku z tym podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). W rozpoznawanej sprawie nie wskazano jednostki redakcyjnej § 3 i § 6 rozporządzenia z 2004 r., co powoduje, że nie został spełniony wymóg prawidłowego sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej. W zasadzie uniemożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ustosunkowanie się do treści tak sformułowanego zarzutu.

Jednakże w skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. W związku z tak sformułowanym zarzutem, sporządzonym przecież przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym przysługującym na orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Te zaś nie stosują Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontrolują prawidłowość ich zastosowania przez organy administracji. Kierując się jednak wskazaniami wynikającymi z uzasadnienia uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 1010, nr 1, poz. 1) Naczelny Sąd Administracyjny pominął wadę redakcyjną wskazanego zarzutu polegającą na braku powiązania z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. należy zauważyć, iż zgodnie z tym z przepisem organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (np. z powodu śmierci osoby fizycznej, ustania bytu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej) mamy do czynienia z nieistnieniem przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Bezprzedmiotowość postępowania ma więc miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 462). Sprawa administracyjna jest więc bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.

W niniejszej sprawie nie można jednak przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a.

W sprawie było bezsporne, że skarżący ponieważ złożył wniosek o płatność (przyznanie pomocy finansowej na wspieranie działania gospodarstwa niskotowarowego), stał się stroną postępowania, a jego sprawa powinna być merytorycznie rozpatrzona. Nie zachodziły zatem przeszkody do prowadzenia postępowania o charakterze podmiotowym - w sytuacji, gdy podmiot mający przymiot strony żąda rozstrzygnięcia sprawy, nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych.

Jeżeli zaś chodzi o przeszkody o charakterze przedmiotowym, to obejmują one przypadki braku przedmiotu postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że istnieją podstawy prawne i faktyczne (poprzez złożenie wniosku) do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego (w sprawie przyznania pomocy finansowej na wspieranie działania gospodarstwa niskotowarowego), czyli istnieje również przedmiot postępowania.

Jak już wyżej wskazano, stosowanie art. 105 § 1 k.p.a. ma miejsce w przypadku bezprzedmiotowości postępowania, a nie w przypadku bezzasadności żądania. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, iż dopóki istnieje przedmiot postępowania, którego rozstrzygnięcia żąda Skarżący, wskazując podstawę prawa materialnego do rozstrzygnięcia, to nie sposób twierdzić, że merytoryczne orzeczenie nie jest celowe i postępowanie w sprawie powinno być umorzone.

Z tych też względów skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.