Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 603/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6048 Status zakładu pracy chronionej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 28 ust 1 i ust 2, art. 30
journal: Dz.U. 2010 nr 214 poz 1407
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
Teza: Organ administracji - przed wydaniem decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) - nie może poprzestać jedynie na stwierdzeniu braku w dacie kontroli stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy, o której mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy, tym bardziej, że decyzja stwierdzająca spełnienie warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, została wydana na wniosek pracodawcy po zakończeniu kontroli, a przed podjęciem decyzji przez organ I instancji. Przesłanką podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest niespełnienie m. in. warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przy czym spełnienie lub niespełnienie tych warunków stwierdza – stosownie do art. 28 ust. 2 cyt. ustawy – wyłącznie Państwowa Inspekcja Pracy w drodze decyzji administracyjnej. Zatem wydanie decyzji pozytywnej przez PIP o spełnieniu przez pracodawcę warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w trybie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy, i przedłożenie jej temu organowi skutkuje niedopuszczalnością wydania przez organy decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy.

TEZY

Organ administracji - przed wydaniem decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) - nie może poprzestać jedynie na stwierdzeniu braku w dacie kontroli stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy, o której mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy, tym bardziej, że decyzja stwierdzająca spełnienie warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, została wydana na wniosek pracodawcy po zakończeniu kontroli, a przed podjęciem decyzji przez organ I instancji. Przesłanką podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest niespełnienie m. in. warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przy czym spełnienie lub niespełnienie tych warunków stwierdza – stosownie do art. 28 ust. 2 cyt. ustawy – wyłącznie Państwowa Inspekcja Pracy w drodze decyzji administracyjnej. Zatem wydanie decyzji pozytywnej przez PIP o spełnieniu przez pracodawcę warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w trybie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy, i przedłożenie jej temu organowi skutkuje niedopuszczalnością wydania przez organy decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 cyt. ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2003/12 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz [...] 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2003/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronione

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

[...] przeprowadził w dniu [...] lutego 2011 r. u pracodawcy, tj. [...] (dalej: skarżąca lub spółka) - kontrolę w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków wynikających z art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 i 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji lub ustawa). W wyniku tej kontroli ustalono, że pracodawca zatrudniał osoby niepełnosprawne w obiektach w [...].

Skarżąca przedłożyła kontrolującemu organowi decyzję Państwowej Inspekcji Pracy (dalej: PIP) wydaną na podstawie art. 28 ust. 2 cyt. ustawy. W treści decyzji stwierdzono, że obiekty i pomieszczenia użytkowane pod ww. adresami spełniają wymogi określone w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. W uzasadnieniu tejże decyzji stwierdzono, że organ przeprowadził kontrolę w ww. obiektach w dniach [...]lipca 2011 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdził utratę z dniem [...] lutego 2011 r. statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącą spółkę.

Zdaniem organu, od dnia [...] lutego 2011 r., pracodawca nie spełniał warunku przystosowania użytkowanych pomieszczeń przy [...] do przepisów i zasad bezpieczeństwa wynikających z przepisów ustawy o rehabilitacji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania spółki Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] stwierdzającą utratę statusu zakładu pracy chronionej.

Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...] zasadnie przyjął dzień [...] lutego 2011 r. jako datę, od której należało uchylić stronie status zakładu pracy chronionej. Zdaniem organu odwoławczego z tą właśnie datą należy wiązać naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzez zatrudnianie pracowników w obiektach zlokalizowanych w [...], które nie posiadały pozytywnej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy.

Minister Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że nie było negowane przez skarżącą poczynione przez organ ustalenie, iż w obiektach użytkowanych przez skarżącą przy [...] pracownicy zostali przeniesieni na okres od [...] lutego do [...] marca 2011 r. zaś spółka nie legitymowała się decyzją PIP w odniesieniu do tych obiektów.

Zdaniem organu, decyzja PIP z [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] stwierdzająca, iż obiekty użytkowane przy ul. [...] odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich - nie ma wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące wcześniejszego okresu. Powyższe oznacza, iż w chwili rozpoczęcia działalności w ww. obiektach skarżąca nie posiadała decyzji PIP stwierdzającej spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji.

Minister uznał za bezpodstawne twierdzenia skarżącej dotyczące nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie mające na celu ustalenie, czy wystąpiły okoliczności skutkujące uchyleniem statusu zakładu pracy chronionej, co potwierdza zarówno wymiana korespondencji ze stroną oraz zgromadzona dokumentacja, które w sposób wystarczający pozwalają na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Organ odpowiadając na zawarty w piśmie z [...] maja 2012 r. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność spełniania przez budynki zlokalizowane przy ul. [...] wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy uwzględniające potrzeby osób niepełnosprawnych zauważył, iż okoliczności te stwierdza Państwowa Inspekcja Pracy, która jest jedynym właściwym organem w tej sprawie, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę spółki wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. stwierdził, że stosownie do treści art. 30 ust. 3 ustawy Wojewoda - w przypadku niespełnienia warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2 lub art. 28 ust. 1 pkt 1- 3, art. 29 lub 30 ust. 2b ustawy o rehabilitacji - podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. Decyzja Wojewody w tym przedmiocie jest obligatoryjna.

Jak wyjaśnił Sąd I instancji, z przepisów art. 28 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji wynika, że o tym czy pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadają warunkom w nich określonym, decyduje PIP, a jedynym dowodem na tę okoliczność jest wydana przez ten organ decyzja. Nadto prowadzący zakład pracy chronionej, chcąc uruchomić kolejny zakład pracy, musi uzyskać pozytywną opinię PIP, co do spełniania warunków bhp oraz dotyczących stanowisk pracy i ciągów komunikacyjnych najpóźniej na dzień rozpoczęcia użytkowania nowych pomieszczeń.

Odnosząc się do argumentu spółki, że przepisy ustawy o rehabilitacji nie przewidują obowiązku uzyskania stosownej decyzji PIP, np. o miejscach pracy osób niepełnosprawnych delegowanych do innych zakładów, Sąd I instancji podkreślił, że miejsc świadczenia usług w pomieszczeniach i obiektach nie będących pomieszczeniami i obiektami zakładu (np. pomieszczenia innych firm, do których zostali oddelegowani pracownicy zakładu pracy chronionej), o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie dotyczą warunki, o których mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie ustalono inny stan faktyczny. Mianowicie w obiektach przy ul. [...] skarżąca użytkuje wynajęte pomieszczenia na potrzeby prowadzonej w nich własnej działalności gospodarczej, zatrudniając przy jej wykonywaniu osoby niepełnosprawne. W wyjaśnieniach skarżącej z dnia [...] listopada 2011 r. strona wskazuje, że w okresie od [...] lutego 2011 r. do [...] marca 2011 r. pracownicy zatrudnieni w siedzibie firmy zostali tymczasowo przeniesieni do obiektów przy [...]. Powyższe z uwagi na panującą surową zimę zaś pomieszczenia nie były ogrzane ze względu na bardzo wysokie koszty ogrzewania (k. 180 akt adm.). Z kolei z umowy najmu zawartej w dniu [...] maja 2009 r. z firmą [...] wynika, że skarżąca wynajęła część budynku przy [...] za zapłatą stosownego czynszu (k. 45 akt adm.). Umowa z tą firmą datowana na [...] września 2009 r. nie zmienia faktu, że skarżąca wykonywała w wynajętych pomieszczeniach własną działalność gospodarczą, tj. świadczenie usług na rzecz [...], co wynika z treści tej umowy (k. 11-13 akt sądowych, k. 191 akt adm.). Słusznie więc organ ustalił, że skarżąca użytkowała obiekt i pomieszczenia przy ul. [...] dla prowadzenia własnej działalności gospodarczej przez co pomieszczenia te winny posiadać stosowne decyzje PIP. Z kolei umowa zawarta przez skarżącą ze spółką [...] (dotyczy nieruchomości przy ul[...]) również dotyczy wynajęcia skarżącej pomieszczeń (biurowych i socjalnych) za umówionym w tej umowie czynszem.

Sąd I instancji podniósł, że organ ma rację odmawiając waloru dowodowego ewentualnym zeznaniom świadków wskazywanych przez skarżącą, którzy mieliby potwierdzić, że jeszcze przed kontrolą PIP, tj. przed lipcem 2011 r., przedmiotowe obiekty spełniały wymagania wynikające z ustawy o rehabilitacji. W sprawie oceny przystosowania obiektu i pomieszczeń pracy pod kątem spełnienia wymagań zawartych w przepisach i zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy nie ma miejsca na uznanie administracyjne albowiem przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter przepisów związanych. Ustalenie przez właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy, czy dany obiekt spełnia czy też nie spełnia stosowne wymagania polega na porównaniu zastanego (przez kontrolujących pracowników inspekcji pracy) stanu faktycznego z odpowiednimi regulacjami prawnymi. Innymi słowy w decyzji tej organ kontroli stwierdza stan faktyczny ujawniony na dzień przeprowadzonej kontroli obiektów i pomieszczeń, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniach [...] lipca 2011 r.

Zdaniem Sądu I instancji ani wojewoda ani organ II instancji nie są właściwi do potwierdzenia okoliczności wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, które to okoliczności może ustalić jedynie Państwowa Inspekcja Pracy. W rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji PIP z dnia [...] sierpnia 2011 r. potwierdzało, że obiekty przy ul. [...] spełniają warunki określone w ustawie o rehabilitacji. Przy czym w uzasadnieniu tejże decyzji wskazano jedynie, iż powyższe wykazano na podstawie ustaleń z kontroli przeprowadzonej w dniach [...] lipca 2011 r. Nie ma w decyzji PIP mowy o tym, że ww. obiekty spełniają stosowne warunki od dnia [...] lutego 2011 r.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzje Wojewody [...] z [...] grudnia 2011 r. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię:

1) art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzez nieuzasadnione przyjęcie wykładni literalnej tegoż przepisu, podczas gdy należało zastosować wykładnię funkcjonalną, zgodnie z którą celem omawianego przepisu jest zapewnienie niepełnosprawnym pracownikom godziwych i bezpiecznych warunków pracy, a co za tym idzie osiągnięcie przez pracodawcę tego celu może być stwierdzone nie tylko poprzez uzyskanie stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy (co stanowi podstawę zaskarżonego wyroku, ale również w drodze postępowania dowodowego mającego na celu stwierdzenie czy pracodawca stosuje się do przepisów art. 28 i 33 cyt. ustawy, które obejmuje pozyskiwanie dowodów z oględzin, dokumentów, zeznań świadków, z opinii biegłego;

2) art. 28 ust 1-3 w zw. z art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że uchybienie w postaci braku poinformowania o zmianach w zakresie prowadzonej działalności może być podstawą utraty statusu zakładu pracy chronionej, podczas gdy podstawą takiej decyzji jest jedynie niespełnienie warunków lub obowiązków, o których mowa w tym przepisie,

czego konsekwencją było

II. Naruszenie przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji, co miało zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy obiekty/ pomieszczenia zlokalizowane w [...] w okresie przed dniem wydania decyzji Państwowej Inspekcji Pracy, tj. przed dniem [...] sierpnia 2011 r. spełniały warunki bezpieczeństwa i higieny pracy uwzględniające potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno - sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz dostępności do nich,

2) art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a., art. 78 w związku z art. 10 k.p.a., a także z art. 2 i 7 Konstytucji RP, co miało zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nieuzasadnione przyznanie racji organowi administracji publicznej odmawiające waloru dowodowego ewentualnym zeznaniom świadków a także dowodów w postaci dowodów z dokumentów oraz oględzin wskazywanych przez skarżącą, które miały potwierdzić, że jeszcze przed kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy, tj. przed lipcem 2011 r. przedmiotowe obiekty spełniały stosowne wymagania wynikające z ustawy o rehabilitacji.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania sądowego, która w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ze sobą sprzęgnięte merytorycznie, bowiem poprzez ich podniesienie skarżąca dąży do wykazania, że Sąd I instancji błędnie przyjął w drodze wykładni prawa, a następnie błędnie zastosował wynik nieprawidłowej wykładni (co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji twierdząc, iż stwierdzony u pracodawcy w czasie kontroli brak stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy stwierdzającej spełnienie warunków, o której mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy, rodzi obowiązek po stronie organu wydania decyzji stwierdzającej utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej. Zdaniem Sądu I instancji właściwy organ - przed wydaniem tej decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, nawet jeżeli pracodawca legitymuje się już decyzją PIP stwierdzającą spełnienie warunków, o których stanowi art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji - zobowiązany jest wydać decyzję stwierdzającą utratę statusu zakładu pracy chronionej, przy czym nie ma obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy obiekt i pomieszczenia w [...] faktycznie nie spełniały na dzień 1 luty 2011 r. warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Natomiast skarżąca twierdzi, iż organ nie mógł podjąć decyzji w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, gdyż zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie tym bardziej, że z decyzji Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] sierpnia 2011 r. przedłożonej organowi nie można było wywnioskować, iż skontrolowany obiekt nie spełniał tych warunków.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko skarżącej i uznaje za zasadne sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 3 w zw. z 28 ust. 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji poprzez ich błędną wykładnię oraz zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy o rehabilitacji.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że utrata statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej pociąga za sobą między innymi konsekwencje finansowe dla strony, polegające na obowiązku zwrotu pobranej pomocy publicznej otrzymanej w związku z legitymowaniem się statusem zakładu pracy chronionej. Takie uregulowanie nakłada na organy administracji obowiązek szczególnie wnikliwego zbadania sprawy, a zebranie materiału dowodowego winno się odbywać ściśle według procedury przewidzianej dla tego rodzaju spraw. Zatem wbrew stanowisku Sądu I instancji stwierdzić należy, że ustalenia organów w zakresie stanu faktycznego sprawy i jego ocena dokonana przez organy są niewystarczające, a w konsekwencji uniemożliwiają dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny zgodności zaskarżonej decyzji pod względem materialnoprawnym.

Zebranie materiału dowodowego w zgodzie z przepisami procedury przewidzianej dla tego rodzaju spraw jest kwestią najistotniejszą z uwagi na konsekwencje decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej. Nie ulega wątpliwości, że z treści decyzji Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 3 sierpnia 2011 r. nie można wyprowadzić wniosku, iż skontrolowany obiekt nie spełniał na dzień 1 lutego 2011 r. warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z decyzji tej wynika jedynie, że przedmiotowe pomieszczenia odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich. Organ zatem nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy obiekt faktycznie spełniał, czy nie na dzień [...] lutego 2011 r. warunki określone w ustawie, pomimo przedstawienia przez stronę w postępowaniu administracyjnym stosownych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko skarżącej kasacyjnie, że uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego i jego oceny, jakich dopuściły się organy obu instancji, miały istotny wpływ na wynik sprawy .

Za zasadne należy również uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 30 ust. 3 w zw. z 28 ust. 2 oraz art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji stanowi, że wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu pracy chronionej w razie niespełnienia warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2, lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. Natomiast - stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji - okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, stwierdza na wniosek pracodawcy Państwowa Inspekcja Pracy. W konsekwencji, jedynie stwierdzenie niespełnienia warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, przez Państwową Inspekcję Pracy w drodze decyzji, skutkuje wydaniem przez organ decyzji w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Z treści bowiem art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji wynika wprost, że niespełnienie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. Ustawy obliguje wojewodę do podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r., II GSK 389/09).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w dacie kontroli, tj. w dniu [...] lutego 2011 r. skarżąca spółka nie posiadała stosownej decyzji PIP o spełnieniu warunków z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Nie została również wydana negatywna decyzja przez PIP stwierdzająca niespełnienie tych warunków. Zaś decyzja PIP z dnia [...] sierpnia 2011 r. o spełnieniu tych warunków została przedłożona przez skarżącą organowi I instancji w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. przed podjęciem przez ten organ decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej.

Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że jedynie legitymowanie się decyzją Państwowej Inspekcji Pracy jest warunkiem, od którego spełnienia zależy zachowanie przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej. W sytuacji jednak, gdy status taki został już nadany, a pomimo braku decyzji Państwowej Inspekcji Pracy, wszystkie określone w powołanym przepisie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji są spełnione, to stwierdzenie utraty statusu pracy chronionej tylko z uwagi na brak takiej decyzji obejmującej cały okres działalności, byłoby nieproporcjonalne do wagi stwierdzonego braku formalnego. Celem omawianego przepisu jest niewątpliwie zapewnienie niepełnosprawnym pracownikom godziwych i bezpiecznych warunków pracy. Zatem osiągniecie przez pracodawcę tego celu może być stwierdzone nie tylko poprzez uzyskanie stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy.

Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w doktrynie, jak i w orzecznictwie tego Sądu (por. K. Bereda- Łabędź, L. Klimkiewicz, A. Pałecka, Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz. Akty wykonawcze, Warszawa 2002; wyroki NSA: z 30 września 2010 r., II GSK 825/09; z 12 października 2006 r., II GSK 164/06; z 2 marca 2006 r., II GSK 270/05).

Podkreślenia wymaga, że organ administracji - przed wydaniem decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji - nie może poprzestać jedynie na stwierdzeniu braku w dacie kontroli stosownej decyzji Państwowej Inspekcji Pracy, o której mowa w art. 28 ust. 2 cyt. ustawy, tym bardziej, że decyzja stwierdzająca spełnienie warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, została wydana na wniosek pracodawcy po zakończeniu kontroli, a przed podjęciem decyzji przez organ I instancji. Przesłanką podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest niespełnienie m. in. warunków, o których stanowi art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, przy czym spełnienie lub niespełnienie tych warunków stwierdza – stosownie do art. 28 ust. 2 cyt. ustawy – wyłącznie Państwowa Inspekcja Pracy w drodze decyzji administracyjnej. Zatem konieczną przesłanką podjęcia przez organ decyzji w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest niespełnienie przez pracodawcę warunków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, które zostało potwierdzone negatywną decyzją PIP.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien poddać ponownej kontroli zaskarżoną decyzję, uwzględniając w swojej ocenie wyżej przedstawione wywody.

Zważywszy na przytoczone wyżej względy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.