Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 380/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust.2; art. 3 ust.3 i ust.4; art. 54 ust. 1; art. 50;
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 7; art. 8; art. 77 § 1; art. 80; art. 76 § 1;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 8 lutego 2023 r. znak: SKO.PS/40/572/2022 w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 8 lutego 2023 r. nr SKO.PS/40/572/2022, po rozpatrzeniu odwołania K. P. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") od decyzji Wójta Gminy Ulhówek z dnia 28 października 2022 r. nr GOPS.4457.6.2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący pismem z dnia 1 września 2022 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o skierowanie do domu pomocy społecznej. W treści pisma wskazał, że jest osobą niesamodzielną, potrzebuje pomocy innych osób przy codziennych czynnościach, takich jak sprzątanie, gotowanie, czy zakupy żywności.

W toku postępowania wszczętego powyższym wnioskiem organ pierwszej instancji przeprowadził środowiskowy. Podczas wywiadu informacji w imieniu skarżącego udzielała jego siostra J. D. Skarżący nie rozumiał bowiem zadawanych pytań, ani nie potrafił udzielić na nie odpowiedzi. Z uzyskanych informacji wynikało, że wnioskodawca jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na schizofrenię i utrzymującą się z emerytury w wysokości 1.474,22 zł. Do marca 2022 r. opiekował się nim jego brat, który zmarł. W dacie wywiadu środowiskowego opiekę nad skarżącym sprawowała jego siostra J. D., wspólnie z pozostałym rodzeństwem. Ustalono również, iż pomimo wieku oraz swoich schorzeń, skarżący jest osobą samodzielnie poruszającą się w obejściu i nie stwarzającą zagrożenia dla siebie oraz swojego otoczenia. Skarżący funkcjonuje na co dzień dobrze z pomocą swojej siostry, która sprawuje nad nim opiekę i jest bezdzietną wdową. Wnioskodawca nie skorzystał z propozycji przyznania mu usług opiekuńczych.

Powołując się na powyższe ustalenia Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia 28 października 2022 r. orzekł o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ dodatkowo powołał się na przeświadczenie pracowników socjalnych, iż zamiar umieszczenia K. P. w domu pomocy społecznej wynika z chęci sprzedaży przez jego rodzeństwo domu, w którym skarżący aktualnie zamieszkuje. Organ wyjaśnił, że dom ten jest współwłasnością skarżącego i jego rodzeństwa, zaś decyzja o wystąpieniu z wnioskiem o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej wynika z braku możliwości zapewnienia mu innego lokum.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zakwestionował ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji. Podniósł, że zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem lekarza psychiatry z 2022 r., jest on osobą wymagającą stałej opieki. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku, ani posprzątać mieszkania. Wskazał również, że dom, w którym zamieszkuje, jest w bardzo złym stanie technicznym i nie jest przystosowany do usług opiekuńczych, które mogłyby być tam na jego rzecz wykonywane. W ocenie odwołującego się, organ pierwszej instancji nie zweryfikował, czy w miejscu zamieszkania skarżącego jest możliwe korzystanie przez niego z pomocy środowiskowej. Odwołujący się zaprzeczył ponadto, jakoby jedyną przesłaną warunkującą jego umieszczenie w domu pomocy społecznej był brak możliwości zapewnienia mu innego lokum przez rodzeństwo. Podkreślił jednoczesnie, że jego siostra, która aktualnie sprawuje nad nim opiekę, ma swoją rodzinę i zamieszkuje w Tomaszowie Lubelskim, a w związku z tym nie jest w stanie sprawować nad nim stałej opieki.

Po rozpatrzeniu sprawy w trybie postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu nie znalazło podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie, musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający. Zatem osoba potrzebująca opieki może ubiegać się o umieszczenie w domu pomocy społecznej tylko w razie niemożności zapewnienia jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych oraz w sytuacji, gdy jej niepełnosprawność, uniemożliwia jej samodzielne funkcjonowanie w środowisku.

Wskazując na powyższe Kolegium stwierdziło, że zaświadczenie lekarza psychiatry, na które skarżący powołał się w odwołaniu, nie może przesądzać o konieczności umieszczenia go w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy w toku wywiadu środowiskowego ustalono, iż pomimo swoich schorzeń skarżący dobrze funkcjonuje na co dzień w miejscu swojego zamieszkania, przede wszystkim samodzielnie się porusza i spożywa posiłki. Organ odwoławczy podkreślił, że w znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu lekarskim potwierdzono, że skarżący nie wymaga zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych oraz nie cierpi na inne schorzenia, które uniemożliwiają jego codzienne funkcjonowanie. Skarżący nie jest również pozbawiony pomocy ze strony środowiska, bowiem opiekę nad nim sprawuje jego rodzeństwo. Jak zauważyło Kolegium, proponowane mu było także przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych, jednak skarżący propozycję tę odrzucił. W ocenie organu odwoławczego, nie zostały zatem wyczerpane wszystkie możliwości udzielenia pomocy skarżącemu, a co za tym idzie, w rozpatrywanym stanie faktycznym nie wystąpiły przesłanki warunkujące skierowanie skarżącego do domu pomocy społecznej. Za zasadne organ odwoławczy uznał wobec tego utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o fragmentarycznie oceniony materiał dowodowy;

- art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w odmowie przyznania mocy dowodowej zaświadczeniu lekarza psychiatry pomimo, że dokument ten został wydany przez uprawnionego specjalistę, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że stan zdrowia skarżącego nie wymaga umieszczenia go w domu pomocy społecznej;

- art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na dowolnej ocenie wywiadu środowiskowego, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że stan zdrowia skarżącego oraz jego sytuacja rodzinna uzasadnia odmowę umieszczenia go w domu pomocy społecznej;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu;

- art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący sytuacji skarżącego i jego rodziny;

- art. 11, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na całkowicie wadliwym uzasadnieniu decyzji przez organy obu instancji, a w szczególności nieodniesienie się do konkretnych okoliczności sprawy wskazywanych przez skarżącego, które miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, polegającego na uznaniu, że nieskorzystanie z pomocy w formie usług opiekuńczych albo posiadanie rodziny stanowi przesłanki odmowy umieszczenia w domu pomocy społecznej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze za pewnik uznało wnioski organu pierwszej instancji z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, całkowicie pomijając okoliczności przeprowadzenia tego wywiadu oraz zachowanie skarżącego, które to wskazywały na utrudniony kontakt ze skarżącym i niezrozumienie przez niego zadawanych pytań. Ponadto Kolegium oparło się na wybiórczych danych z wywiadu środowiskowego, pomijając szereg okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, dotyczących zarówno stanu zdrowia skarżącego, okoliczności dotyczących członków jego rodziny, ich sytuacji życiowej, zdrowotnej, a także sytuacji lokalowej skarżącego. W odniesieniu do siostry skarżącego pominięto kwestię zamieszkiwania w innej miejscowości, a także jej wiek, który powoduje, że sama doświadcza ograniczeń związanych z dolegliwościami zdrowotnymi. Ponadto pominięto fakt, że skarżący nie dysponuje odpowiednimi warunkami lokalowymi pozwalającymi normalnie funkcjonować, czy korzystać z jakichkolwiek usług opiekuńczych. Dom, w którym skarżący zamieszkuje, wymaga bowiem generalnego remontu i stanowi dla niego zagrożenie.

W ocenie autora skargi, organ bezzasadnie odmówił znaczenia dowodowego zaświadczeniu psychiatry, które potwierdza, że skarżący, jako osoba chora na schizofrenię, wymaga stałej opieki. Skoro zaś specjalista wyraził opinię, że skarżący wymaga stałej opieki, to – zdaniem skarżącego - fakt ten nie może pozostać bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Dowolna ocena tego dowodu doprowadziła natomiast do uznania, że stan zdrowia skarżącego, jak i jego sytuacja rodzinna, uzasadnia odmowę umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ocena ta jest jednak wybiórcza, jednostronna i niemająca pokrycia w rzeczywistości. Nie wyjaśniono bowiem w sposób wyczerpujący sytuacji skarżącego i jego rodziny. Organy nie wzięły pod uwagę okoliczności wskazywanych przez skarżącego i potwierdzających, że jego stan zdrowia nie pozwala mu na samotne zamieszkiwanie, zaś jego rodzina nie ma możliwości sprawowania nad nim wystarczającej opieki. Przy czym, zdaniem skarżącego, przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie uzależnia prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej od posiadania rodziny i sytuacji finansowej tej rodziny, lecz od faktu, czy można osobie wymagającej całodobowej opieki zapewnić niezbędną pomoc w codziennej egzystencji, w inny sposób niż poprzez pobyt w domu pomocy społecznej.

Końcowo skarżący wyjaśnił, że zaproponowane przez opiekę społeczną usługi opiekuńcze, w jego opinii, byłyby niewystarczające i niewykonalne, dlatego też odmówił skorzystania z tej formy pomocy, wnosząc o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Ponownie podkreślił, że mieszka w domu, którego stan techniczny jest zły. Ponadto wymaga codziennego wsparcia i stałej opieki, co potwierdza zaświadczenie lekarza psychiatry. Rodzina, z uwagi na odległość zamieszkania, wiek i swój stan zdrowia, nie jest natomiast w stanie sprawować nad nim samodzielnej opieki. W ocenie skarżącego, przyznanie mu pomocy społecznej w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, jest zatem w pełni uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo po postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 28 października 2022 r. nie naruszają bowiem prawa.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Art. 2 ust. 1 tej ustawy formułuje ogólną zasadę przyznawania pomocy społecznej stanowiąc, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 ust. 3 u.p.s. uzależnia rodzaj, formę i rozmiar pomocy od okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Ust. 4 tegoż artykułu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Zdecydowana większość form pomocy przewidzianych w u.p.s. ma charakter przejściowy, zmierzający do umożliwienia osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych i dalszego samodzielnego funkcjonowania w środowisku. Co wymaga podkreślenia, pomoc ta w każdym wypadku udzielana jest tylko wówczas, gdy osoba czy rodzina wykorzystała już własne uprawnienia, zasoby i możliwości i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej.

Niewątpliwym wyjątkiem od zasady okresowego - przejściowego świadczenia pomocy społecznej (celem przezwyciężenia powstałej trudności życiowej) jest możliwość przyznania stałej pomocy społecznej, jaką w praktyce jest skierowanie osoby do domu pomocy społecznej.

Podstawę prawną przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej stanowi art. 54 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, z treści powyższego przepisu nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający (por. wyroki NSA: z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1761/18; z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2646/16; opubl. w CBOSA).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się ponadto, że umieszczenie w domu pomocy społecznej winno być ostatecznością. Zastosowanie tej formy pomocy uwarunkowane jest brakiem możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania, przy uwzględnieniu m.in. sytuacji rodzinnej wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 849/08, LEX nr 574415, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 880/10, LEX nr 745358, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 844/21, LEX nr 3392267).

Uwzględniając powyższe rozważania w okolicznościach niniejszej sprawy, należy zgodzić z organami obu instancji, iż w przypadku skarżącego nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

Powyższa ocena nie wynika w żaden sposób z zakwestionowania faktu, iż skarżący jest osobą wymagającą stałej, całodobowej opieki. Ta okoliczność nie była wszakże w żaden sposób podważana przez organy, a także nie budzi wątpliwości Sądu, znajdując potwierdzenie zarówno w treści załączonego do wniosku zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia 27 sierpnia 2022 r. (k. 5-8 akt adm.), jak i w ustaleniach wywiadu środowiskowego (k. 14-15 akt adm.). Ustalenie, że skarżący jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu swojej choroby nie było jednak wystarczające dla uwzględnienia jego wniosku. Skierowanie do domu pomocy społecznej jest bowiem taką formą pomocy, która powinna zostać udzielona po wyczerpaniu innych możliwości zapewnienia wnioskodawcy prawidłowego funkcjonowania w środowisku (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1107/21, LEX nr 3328099).

Ten warunek – jak słusznie stwierdziły organy - nie został natomiast w niniejszej sprawie spełniony. Podkreślić należy, że jakkolwiek udzielenie wsparcia w formie świadczenia z pomocy społecznej może nastąpić nie tylko na wniosek zainteresowanego, lecz również z urzędu, to jednak nie budzi wątpliwości, że skorzystanie z takiego wsparcia uzależnione jest od woli strony, której przecież nie sposób przymusić do wykorzystania przyznanej pomocy. W niniejszej sprawie, pomimo oferowania skarżącemu przez organ pierwszej instancji pomocy w formie usług opiekuńczych, skarżący konsekwentnie zaś tę formę pomocy odrzuca. Subiektywne przekonanie skarżącego, jakoby w przypadku jego schorzenia pomoc w formie usług opiekuńczych nie była wystarczająca dla zapewnienia mu prawidłowego funkcjonowania w środowisku, zdaniem Sądu, uznać natomiast należy za bezpodstawne. Z zaświadczenia lekarskiego zawartego w aktach sprawy wynika, że skarżący cierpi na schizofrenię rezydualną. W przypadku zaś osób cierpiących na choroby psychiczne, uwzględniając specyfikę niezbędnej dla nich opieki, ustawodawca przewidział możliwość przyznania im pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Zakres i forma tego rodzaju usług opiekuńczych są dostosowane do wskazanej kategorii schorzeń. Ponadto są one wykonywane przez opiekunów posiadających odpowiednie kwalifikacje (art. 50 u.p.s. w zw. z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych - Dz. U. Nr 189 poz. 1598 ze zm.). W kontekście twierdzenia skarżącego, iż usługi opiekuńcze są niewystarczającą dla niego formą pomocy, odnotować też trzeba fakt, iż z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarza psychiatry wynika, ze skarżący – pomimo swojego schorzenia i związanej z nim konieczności zapewniania mu całodobowej opieki – jest osobą samodzielnie się poruszającą w miejscu zamieszkania, samodzielnie spożywającą pokarmy. U skarżącego nie stwierdzono ograniczeń innych czynności, takich jak mycie się, ubieranie, czy załatwianie czynności fizjologicznych. Skarżący nie wymaga zabiegów pielęgnacyjnych ani rehabilitacyjno-leczniczych. Z powyższego zaświadczenia wynika nadto, że pierwszych objawów swojej choroby psychicznej skarżący doświadczył w 1982 r. Jego ostatnia hospitalizacja miała zaś miejsce w 1985 r. Z materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, jakoby od tego czasu, a zwłaszcza w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, stan zdrowia skarżącego uległ pogorszeniu. Okoliczności sprawy jednoznacznie zaś wskazują, że przedmiotowy wniosek został złożony w następstwie śmierci brata skarżącego, z którym zamieszkiwał on do marca 2022 r. i który do tego czasu udzielał mu pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Nie sposób jednak nie zauważyć, że skarżący do tego czasu funkcjonował prawidłowo w swoim dotychczasowym miejscu zamieszkania, nawet mimo braku udzielania mu przez organ pomocy społecznej wsparcia w formie usług opiekuńczych. Co więcej, z wywiadu środowiskowego wynika, że również po śmierci brata skarżący nadal funkcjonuje prawidłowo w swoim dotychczasowym środowisku, korzystając ze wsparcia pozostałego rodzeństwa (5 sióstr), zwłaszcza siostry J. D. Fakt zapewnienia skarżącemu opieki przez pozostałe rodzeństwo, która umożliwia mu dalsze prawidłowe funkcjonowanie, przeczy twierdzeniom zawartym w skardze, jakoby rodzina ta nie była w stanie opiekować się bratem. Należy przy tym podkreślić, że na rodzeństwie skarżącego, będącego bezdzietnym kawalerem, ciąży wobec niego obowiązek alimentacyjny z mocy art. 128 i art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zapewnienie opieki niepełnosprawnemu członkowi najbliższej rodziny stanowi zresztą nie tylko prawny, lecz również moralny obowiązek (por. np. wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21; z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1410/22,; opubl. w CBOSA). To zatem rodzeństwo skarżącego jest w pierwszej kolejności zobowiązane do zapewnienia mu wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i nie jest uzasadnione przerzucanie tego obowiązku na instytucje pomocy społecznej, jeżeli przy udzieleniu skarżącemu dodatkowej pomocy w formie usług opiekuńczych (specjalistycznych), możliwe jest jego dalsze prawidłowe funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku. Nie sposób przy tym uznać za przekonujące twierdzenia zawartego w skardze, jakoby przeszkodą dla zapewnienia skarżącemu pomocy w formie usług opiekuńczych (specjalistycznych) były złe warunki mieszkaniowe. Tym argumentom przeczą ustalenia wywiadu środowiskowego, które w zakresie dotyczącym miejsca zamieszkania skarżącego wskazują, że jest ono czyste i zadbane, skarżący ma w nim zapewnione ogrzewanie, prąd oraz zimną i ciepłą wodę. Ma tez dostęp do WC i łazienki (k. 21 akt adm.). Niezależnie od tych ustaleń należy też zauważyć, że złe warunki mieszkaniowe, czy też zły stan techniczny zamieszkiwanego domu, nie mogą być podstawą umieszczenia w domu pomocy społecznej, zaś w orzecznictwie przyjmuje się, że nawet zagrożenie bezdomnością nie uzasadnia przyznania tej formy pomocy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1034/21, LEX nr 3357297). Poprawie warunków mieszkaniowych osoby będącej w trudnej sytuacji życiowej służą bowiem inne formy pomocy przewidziane w u.p.s., jak np. pomoc w formie zasiłku celowego.

Podsumowując, Sąd podziela stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, wedle którego brak jest podstaw do przyznania skarżącemu pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej. Skarżący, pomimo swojej choroby i wiążącej się z nią konieczności zapewnienia mu stałej, całodobowej opieki, przy uwzględnieniu jego sytuacji rodzinnej, tj. faktu posiadania licznego rodzeństwa, oraz możliwości udzielenia mu opieki w formie dostosowanych do jego schorzenia usług opiekuńczych (z której skorzystanie zależy wyłącznie od woli skarżącego), jest bowiem w stanie nadal funkcjonować prawidłowo w swoim dotychczasowym środowisku. Brak jest zatem podstaw do uznania, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepis art. 54 ust. 1 u.p.s. W sprawie nie sposób również dostrzec naruszenia przepisów postepowania, w tym w szczególności zasad wynikających z dyspozycji art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art 80 k.p.a., bowiem organy ustaliły stan faktyczny w zakresie wystarczającym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć spełniają natomiast wymogi z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Bezzasadny jest nadto zarzut naruszenia art. 76 § 1 k.p.a., albowiem organy – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie odmówiły mocy dowodowej przedstawionemu przez niego zaświadczeniu lekarskiemu, a jedynie stwierdziły, ze zaświadczenie to – w świetle dyspozycji art. 54 ust. 1 u.p.s. – nie wypełnia samoistnie przesłanek do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych, niż objęte zarzutami skargi, przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.