Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1645/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. N. i U.S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1645/05

Uzasadnienie

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.

Powyższe postanowienie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy :

Decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...] orzeczono wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w W. o powierzchni [...] ha, będącej własnością spadkobierców po J. N., zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...].

Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1970 r. oraz postanowieniem tego organu z dnia [...] lipca 1973 r. sprostowano powierzchnię nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, określając że wynosi ona m.kw.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1970 r. nr [...] orzeczono o przyznaniu odszkodowania na rzecz D. N., N. B., W. W. i K. M.

Wnioskami z dnia 8 czerwca 1998 r. U. S. oraz z dnia 15 czerwca 1999 r. J. N. wystąpiły o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, załączając postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r . ( sygn. akt [...]) oraz Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1999 r. ( sygn. akt [...]), z których wynika, że są spadkobierczyniami po J. N.

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz wyznaczył wnioskodawcom dwumiesięczny termin na wystąpienie do sądu powszechnego w sprawie ustalenia właściciela przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Prezydent wskazał, że na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Chodzi jednakże o właściciela nieruchomości, których prawo własności do wywłaszczonych gruntów w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej było bezsporne. Dokumentem potwierdzającym prawo własności może być wypis z księgi wieczystej lub wyrok sądu powszechnego ustalającego właściciela gruntu na dzień wywłaszczenia. Ustalenie prawa własności na dzień wywłaszczenia leży po stronie osób żądających zwrotu przedmiotowych terenów. W ocenie organu konieczne było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. N. i U. S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc że ustalenie prawa własności nieruchomości na dzień wywłaszczenia stanowi podstawę do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i jest to kwestia wstępna wymagająca rozstrzygnięcia przez kompetentny organ a niniejszej sprawie przez sąd powszechny. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym czyje żądanie, czy wniosek może być za pomocą tego faktu udowodniony.

Skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. N. i U. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r.

W skardze zostały podniesione zarzuty : naruszenia przepisów postępowania tj. art. 28, 75,77 , 97 § 1 pkt 4 i 100 § 2 i 3 kpa oraz naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy i sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego materiału dowodowego.

Skarżący wskazali, że niepodważalnym dowodem potwierdzającym własność przedmiotowej nieruchomości, którym dysponuje organ jest akt notarialny sporządzony przed notariuszem w W. w roku 1986, rep. Nr [...], z którego treści wynika że J. N. nabył od M. J. działkę gruntu o powierzchni 220 prętów kwadratowych we wsi W. a miejsce położenia tak opisanej nieruchomości określa mapa geodezyjna. Ponadto skoro orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane, to brak podstaw do stwierdzenia, że nie był ustalony właściciel. Według skarżących organ administracji nie może biernie oczekiwać na zgłoszenie dowodów przez stronę, lecz zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że jedynym dowodem potwierdzającym istnienie prawa własności jest odpis z księgi wieczystej lub wyrok ustalający sądu powszechnego. Zawieszenie postępowania jest według skarżących przedwczesne i bezzasadne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone orzeczenie jest zgodne zarówno z przepisami prawa materialnego, jak również przepisami postępowania administracyjnego.

Zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena, czy istniały przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie art.97 par.1 pkt 4 kpa przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Stosownie do tego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Zatem powinna zachodzić sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem właściwym w sprawie uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, przy czym rozstrzygnięcie to ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego, niż ten przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to ponadto zagadnienie otwarte, które nie było przedtem przesądzone prawomocnie na właściwej drodze. Z powyższego wynika zatem, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2)rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przy czym musi istnieć związek przyczynowy między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.

Jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej orzekające w sprawie podstawowym zagadnieniem w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie osoby bądź osób legitymujących się tytułem własności do nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz.U. 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wnioskujący o zwrot nieruchomości J. N. i U. S. swoją legitymację do żądania zwrotu nieruchomości opierają na: 1) umowie kupna - sprzedaży z dnia 23 września 1896 r., mocą której J. N. nabył od M.J. nieruchomość położoną we wsi W. Gminie W. o powierzchni 220 prętów, zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod numerem [...], 2) postanowieniu Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1999 r. ( sygn. akt [...]), z którego wynika, że nabyły spadek po D. N., 3) postanowienia Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r. (sygn. akt [...]), według którego spadek po J. N. nabył z mocy ustawy D. N.

Natomiast z dokumentacji znajdującej się w aktach wywłaszczeniowych wynika, że w 1928 r., po śmierci J. N. ( zmarł w 1919 r.), przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe a następnie w 1929 r. został dokonany podział majątku spadkowego ( k. 170 i 170 verte akt wywłaszczeniowych). Jako dowody na te okoliczności znajdują się w aktach wywłaszczeniowych: nakaz płatniczy wydany w roku 1929 przez [...] Urząd Skarbowy Podatków i Opłat Skarbowych na Powiat W. w sprawie podatku spadkowego nr porządkowy [...], pozycja probiercza [...] z 1929 r. oraz pokwitowanie zapłaty podatku ze spadku ( k. 247 , 246 i 245 akt wywłaszczeniowych). Podatek ten opłacił S. N. Z dokumentów znajdujących się w aktach wywłaszczeniowych, a w szczególności z oświadczeń osób biorących udział w rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [...] października 1962 r. ( k. 170) wynika, że J. N. pozostawił pięcioro dzieci: D. N., K. N., N. B., W. P. i Z. W. Te okoliczności potwierdził również D.N. ( spadkodawca skarżących) w piśmie skierowanym do Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 20 grudnia 1956 r. ( k. 137 ). Również odwołanie z 16 września 1953 r. od decyzji wywłaszczeniowej podpisali jako spadkobiercy po J. N. K. N., W. P., B. N. i jeden podpis nieczytelny (k. 98). Znajduje to również potwierdzenie w umowie z dnia 5 marca 1945 r. zawartej pomiędzy K. N. a W. P. i S. P. ( k. 249) oraz w zaświadczeniu Kierownika Wydziału Społeczno – Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia 26 stycznia 1953 r. ( k. 29). Powyższe dokumenty znajdujące się w aktach wywłaszczeniowych pozostają w niezgodności z postanowieniem Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 1998 r. stwierdzającym, że spadek J.N. z ustawy dziedziczy wyłącznie D. N. Postanowienie to jest, jak słusznie zauważa pełnomocnik skarżących, prawomocne i dlatego Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionując prawomocnego orzeczenia innego Sądu zwraca jednakże uwagę na powyższą sprzeczność a to z tego względu, że w związku z ujawnionym faktem podziału majątku spadkowego po J. N. organ mógł powziąć uzasadnioną wątpliwość, czy stan prawny nieruchomości na datę wywłaszczenia nie uległ zmianie w zakresie stosunków właścicielskich. Jeśli zważy się bowiem, że J. N. kupił przedmiotową nieruchomość w 1896 r. to w kontekście zebranych dokumentów znajdujących się w aktach wywłaszczeniowych, w okresie od śmierci J. N. do daty wywłaszczenia mogło dojść do zmian właścicielskich. Dodatkowo nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej a wskazana powierzchnia 220 prętów nie odpowiada w przeliczeniu na metry kwadratowe nieruchomości wywłaszczonej.

W kontekście powyższych okoliczności za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję art. 28, 75, 77, 97 § 1 pkt 4 i 100 § 2 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w niniejszej sprawie w związku z wyżej wskazanymi okolicznościami organ w ramach własnych kompetencji nie mógł poczynić ustaleń, kto w dacie wywłaszczenia posiadał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Ciężar udowodnienia tej okoliczności, w tej konkretnej sprawie, w takim jej stanie faktycznym i dokumentach zebranych w aktach wywłaszczeniowych spoczywa, w ocenie Sądu, na osobach wnioskujących na ich rzecz zwrot nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.