Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 479/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1, art. 149 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 11 maja 2023 roku nr 50/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. A., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. K. , kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi S. A. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 11 maja 2023 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) - dalej "k.p.a.", Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 21 marca 2023 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 20 października 2011 r. w sprawie dotyczącej płatności obszarowych.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Do Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu wpłynął wniosek M. W. z 14 czerwca 2022 r. o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowań za lata 2004-2011 w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w tym sprawy o przyznanie płatności obszarowych zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 20 października 2011r. (dotyczy płatności ONW). Wnioskodawca podał, że nową okolicznością w sprawie jest nieprzesłuchanie przez organy w charakterze świadka R. W. z powodu braku miejsca zamieszkania, miejsca pobytu stałego i braku możliwości jego ustalenia, podczas gdy w trakcie postępowania,

tj. w lutym 2016 r., R. W. zamieszkiwał wspólnie z matką W. W.. Do wniosku strona załączyła kopię protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R. W. z 9 lutego 2016 r.

(z adnotacją, że świadek nie stawił się) oraz kopię notatki służbowej z 9 lutego

2016 r. sporządzoną na okoliczność przesłuchania świadków – W. W. i R. W. (który nie stawił się mimo prawidłowego powiadomienia) przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu.

Postanowieniem z 15 lipca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił wznowienia postępowania i wskazał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

9 sierpnia 2022 r. strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie,

w treści którego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 145 k.p.a. oraz 148 § 1 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Postanowieniem z 22 listopada 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżone postanowienie z 15 lipca 2022 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu ww. postanowienia Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia braku formalnego wniesionego przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, poprzez wezwanie do złożenia podpisu na ww. wniosku o wznowienie postępowania, a następnie do podjęcia stosownego merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie wznowienia postępowania.

2 lutego 2023 r. Kierownik Biur a powiatowego ARiM R w Wieluniu wezwał M. W. do uzupełnienia braku formalnego pisma z 15 czerwca 2022 r. zatytułowanego "Wniosek o wznowienie postępowania dotyczący prowadzenia działalności rolniczej za lata 2004-2011" poprzez złożenie podpisu pod ww. pismem. 21 lutego 2023r. strona uzupełniła brak formalny ww. pisma.

Postanowieniem z 21 marca 2023r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania z urzędu i na wniosek strony z uwagi na uchybienie terminowi wynikającemu z art. 148 § 1 k.p.a.

30 marca 2023 r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie podnosząc, iż nie uchybiła terminowi na wniesienie podania o wznowienie postępowania, a także zarzuciła organowi I instancji, iż w sposób niewystarczający rozparzył materiał dowodowy czym naruszył art. 77 k.p.a. M.W. podał, że jego syn – R. W. do 2012 r. zamieszkiwał w D. i posiada wiedzę dotyczącą użytkowania i zarządzania wspólnymi gruntami w latach 2004-2011. Świadek powinien zostać ponownie wezwany i przesłuchany. Na rozprawie 16 maja 2022 r. przed Sądem Rejonowym w W. W. W. przyznała, że zamieszkuje z nią najstarszy syn R. W., a notatka służbowa z 9 lutego 2016 r. została sporządzona w oparciu o twierdzenia skonfliktowanej z nim byłej żony. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z 11 maja 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 21 marca 2023 r. odmawiające wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony, a jednym z warunków formalnych jest zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania zostały natomiast w sposób enumeratywny uregulowane w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że z informacji znanych organowi z urzędu wynika, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek strony o wznowienie postępowania, zostało zakończone decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 20 października 2011 r. o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011. Strona nie odwołała się od ww. decyzji i po upływie 14 dni od dnia odbioru stała się ona ostateczna. Następnie ww. postępowanie, zakończone ostateczną decyzją, zostało wznowione z urzędu 23 października

2015 r. W wyniku wznowienia przedmiotowego postępowania 11 stycznia 2017 r. została wydana na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. decyzja stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji z 20 października 2011 r. z naruszeniem prawa. Strona nie odwołała się od ww. decyzji i po upływie 14 dni od dnia odbioru stała się ona ostateczna.

Strona we wniosku o wznowienie postępowania podała, że nową okolicznością, nieznaną w chwili wydania decyzji za lata 2004-2011, tj. 11 stycznia 2017 r., jest nieprzesłuchanie przez organ w charakterze świadka R. W. ze względu na to, że świadek nie posiadał stałego miejsca zamieszkania, ani stałego miejsca pobytu i nie było możliwości jego ustalenia.

Organ odwoławczy wskazał, że przedstawione okoliczności zostały już wskazane przez M. W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. sam skarżący wskazał, że syn R. W. cały czas mieszka razem z W.W., a zatem strona o tej okoliczności powzięła wiedzę już w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W..

Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 20 października 2011 r. z naruszeniem prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W., ponieważ podczas rozprawy przeprowadzonej 13 marca 2018 r. świadek skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań. Decyzją z 20 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, decyzją z 29 października 2020 r., utrzymał powyższą decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu m.in., że okoliczność noszenia przez R. W. paliwa była znana organowi już na etapie wznowionego z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę, przesłuchani w 2016 r,. a organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z 11 stycznia 2017 r.

We wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu 15 czerwca 2022 r., M. W. po raz kolejny powołuje się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ R. W., która nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, ponieważ 21 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu o odmowie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, a także 28 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu z 20 kwietnia 2020 r. i 3 listopada 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 29 października 2020 r., został pisemnie poinformowany, że wzywanie R. W. w charakterze świadka jest bezzasadne i nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, a co za tym idzie - strona od tamtej pory dysponuje wiedzą, że wskazane przez nią okoliczności i dowody zaprezentowane we wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. oraz w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych 16 stycznia

2020 r. nie są nowe i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowych.

W ocenie organu odwoławczego załączone do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty również nie wskazują na ujawnienie żadnych nowych okoliczności, nieznanych w chwili wydania decyzji, mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że adres wykorzystany przez organ I instancji do wezwania R. W. na rozprawę administracyjną 9 lutego 2016 r. (tj. [...] W., Os. [...] został ustalony na podstawie zeznań świadka – S. S., przesłuchanej 5 stycznia 2016 r. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej na gruntach stanowiących działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...], [...], położonych w obrębie D., gmina O., powiat w., województwo łódzkie oraz działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] położonych w obrębie K., gmina W., powiat w., województwo łódzkie, w latach 2004-2012, w związku ze wznowionym z urzędu postępowaniem w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności przyznawanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004-2012, M. W. był obecny. Organ wezwał również R. W. oraz W. W. na przesłuchanie w charakterze świadka. R. W. nie stawił się, a koperta zwierająca wezwanie została zwrócona z adnotacją nie podjęto w terminie. W. W. stawiła się, jednak korzystając z przysługującego jej prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. odmówiła składania zeznań.

Strona wskazuje, że datą, od której powinien być liczony termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a., jest 16 maja 2022 r., czyli dzień rozprawy przeprowadzonej w Sądzie Rejonowym w W., podczas której żona – W. W. zeznała, że jej najstarszy syn R.W. mieszka razem z nią. Zdaniem organu odwoławczego strona posiadała wiedzę o powyższej okoliczności 27 listopada 2019 r., tj. od dnia sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania. Za początek terminu uznaje datę faktycznego dowiedzenia się o okoliczności, a nie fakt jej ujawnienia, tj. w dniu przeprowadzenia rozprawy przed Sądem Rejonowym w W.

Wobec powyższego strona wnosząc 15 czerwca 2022 r. podanie o wznowienie postępowania uchybiła terminowi z art. 148 § 1 k.p.a., a zatem słusznie organ I instancji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności, na które powołuje się strona, były jej znane już w okresie wcześniejszym.

Organ odwoławczy nadmienił również, że 30 grudnia 2020 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 9 grudnia 2011 r. Do wniosku strona załączyła m.in. oświadczenia K. J. i R. K. z 30 listopada 2020 r. wskazując, że są to nowe dokumenty nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, wskazujące na okoliczności istotne dla płatności przyznanych w latach 2004-2011. Wyrokiem z 28 października 2021 r., III SA/Łd 586/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 30 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego wskazując, że strona błędnie interpretuje treść art. 148 § 1 k.p.a., zakładając, że taką okolicznością będzie dzień, w którym K. J. i R. K.na piśmie wypowiedzieli się co do danych okoliczności, tj. że K.J. w latach 2004-2012 wykonywał prace polowe na działkach M. W. oraz że R. K., zeznając co do roku 2012 i lat wcześniejszych, mówiła o latach 2004-2012. Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Zdaniem sądu wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w złożonych oświadczeniach K. J. i R.K., zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym tych samych świadków i te same argumenty). Tym samym nie ulega wątpliwości, że o okolicznościach, o których mowa w oświadczeniach z 30 listopada 2020 r., skarżący wiedział już wcześniej, najpóźniej od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 28 października 2019 r. Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., I GSK 178/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. W. od powyższego wyroku. W związku z powyższym z uwagi na tożsamość sprawy, tj. wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego tej samej decyzji złożonego przez stronę z powołaniem na takie same przyczyny i uzasadnienie, na podstawie art. 153 p.p.s.a., przedstawiona ocena prawna wiąże organy i sądy administracyjne także w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia, zamiast jego uchylenia;

2) naruszenie art. 145 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie brak jest przesłanek do wznowienia postępowania;

3) naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy strona nie uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.

W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że jego była żona – W. W. zataiła okoliczność, że posiada wiedzę gdzie mieszka syn – R. W. i z tego powodu nie został on przesłuchany w trakcie prowadzonego postępowania. W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w W. 16 maja 2022 r. W. W. potwierdziła, że syn mieszkał z nią cały czas i jest to, w ocenie skarżącego, nowa okoliczność stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Pismem z 15 listopada 2023 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podtrzymał stanowisko skarżącego, że dochował on terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, a organ – stwierdzając niedochowanie tego terminu- naruszył przepisy postępowania ujęte w k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 11 maja 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 21 marca 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 9 grudnia 2011 r. (dotyczącej płatności obszarowych za 2011 r.), wydane zostały z naruszeniem prawa.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie nadzwyczajnym – po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a albo art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast, gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie wniosku jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

W ocenie skarżącego nową okolicznością w sprawie jest nieprzesłuchanie przez organy w charakterze świadka R. W. (syna skarżącego) z powodu braku miejsca zamieszkania, miejsca pobytu stałego i braku możliwości jego ustalenia, podczas gdy w trakcie postępowania, tj. w lutym 2016 r., R. W. zamieszkiwał wspólnie z matką W. W. Do wniosku strona załączyła kopię protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2022 r., kopię protokołu przesłuchania świadka – R. W. z 9 lutego 2016 r. (z adnotacją, że świadek nie stawił się) oraz kopię notatki służbowej z 9 lutego 2016 r. sporządzonej przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu na okoliczność przesłuchania dwóch świadków – W.W.i R. W. (który nie stawił się mimo prawidłowego powiadomienia). W ocenie skarżącego treść protokołu z rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 maja 2022 r., z którego wynika, że W.W. potwierdziła, że jej syn R. W. mieszka razem z nią, oznacza, że znany był jednak adres zamieszkania R. W. i powinien on zostać przesłuchany przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r. w celu ustalenia, że to skarżący użytkował rolniczo grunty w latach 2004-2011. W związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona.

W ocenie Sądu organy jednak prawidłowo przyjęły, że wniosek z 14 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nie ulega wątpliwości Sądu, że miesięczny termin, o którym wyżej mowa, nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak tego domaga się skarżący, od dnia rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, czyli od 16 maja 2022 r., kiedy to jakoby dowiedział się on o nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi w dniu 11 stycznia 2017 r, a mianowicie o tym, że R. W. mieszka z W. W., więc powinien zostać w przesłuchany w charakterze świadka przed wydaniem decyzji z 11 stycznia 2017 r., do czego nie doszło.

Przed przystąpieniem do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania organ jest zobowiązany do zbadania terminowości wniesienia podania. Tylko bowiem prawidłowo wniesione podanie może być przedmiotem rozpoznania przez organ. Jednym z warunków prawidłowego wniesienia podania jest jego terminowe złożenie. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania terminem tym jest miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., II OSK 1670/20). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. adresie zamieszkania R. W. i możliwości jego przesłuchania w celu dokonania dodatkowych ustaleń odnośnie do prac polowych prowadzonych na gruntach skarżącego (a ściślej – kto te prace prowadził), a nie uzyskanie tej wiedzy z protokołu z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r.

Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w protokole z rozprawy przed sądem powszechnym z 16 maja 2022 r. były już skarżącemu znane znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie innych postępowań wszczynanych już na żądania skarżącego odnośnie do prób wzruszenia decyzji z 11 stycznia 2017 r. Organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność (jego zdaniem) przesłuchania R. W., a także odnośnie do miejsca zamieszkania R. W. i inne kwestie łączące się z tą okolicznością.

Organ wskazał, że przedstawione okoliczności zostały już wskazane przez M. W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r., sam skarżący wskazał, że syn R. W. cały czas mieszka razem z W. W., a zatem strona o tej okoliczności powzięła wiedzę już w tej dacie, nie zaś jak wskazuje 16 maja 2022 r. podczas rozprawy przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w W..

Z akt sprawy wynika również, że postanowieniem z 13 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z 9 grudnia 2011 r. z naruszeniem prawa. Postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R. W., ponieważ podczas rozprawy przeprowadzonej 13 marca 2018 r. świadek skorzystał z prawa wynikającego z art. 83 k.p.a. i odmówił składania zeznań. Decyzją z 20 kwietnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, a Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, decyzją z 29 października 2020 r., utrzymał powyższą decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu m.in., że okoliczność noszenia przez R. W. paliwa była znana organowi już na etapie wznowionego postępowania z urzędu postępowania. Fakt ten potwierdzili świadkowie wskazani przez stronę, przesłuchani w 2016 r,. a organ dokonał oceny tej okoliczności, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji z 11 stycznia 2017 r.

We wniosku o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu 15 czerwca 2022 r., M. W. po raz kolejny powołuje się na okoliczność nieprzesłuchania przez organ R. W., która nie stanowi nowej okoliczności w sprawie, ponieważ 21 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu o odmowie przeprowadzenia dodatkowych dowodów, a także 28 kwietnia 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu z 20 kwietnia 2020 r. i 3 listopada 2020 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 29 października 2020 r., został pisemnie poinformowany, że wzywanie R. W. w charakterze świadka jest bezzasadne i nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, a co za tym idzie - strona od tamtej pory dysponuje wiedzą, że wskazane przez nią okoliczności i dowody zaprezentowane we wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. oraz w pisemnych wyjaśnieniach sporządzonych 16 stycznia

2020 r. nie są nowe i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowych.

Zgodzić się tym samym należy z organem II instancji, że załączone do wniosku z 14 czerwca 2022 r. o wznowienie postępowania dokumenty również nie wskazują na ujawnienie żadnych nowych okoliczności, nieznanych w chwili wydania decyzji, mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że treść protokołu z rozprawy przed Sadem Rejonowym z 16 maja 2022 r., które skarżący dołączył do wniosku o wznowienie postępowania z 14 czerwca 2022 r., pokrywa się z wcześniejszymi ustaleniami, dokonanymi w postępowaniach wszczynanych na wnioski skarżącego w celu wzruszenia decyzji z 11 stycznia 2017 r. Sprowadzały się one do kolejnych prób udowodnienia tezy, że w latach 2004-2011 to skarżący użytkował sporne grunty rolniczo i nie było podstaw do przyjęcia, że pierwotne decyzje o przyznaniu mu płatności za te lata wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na marginesie należy również zauważyć, że z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. Za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 § 1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne). W ocenie Sądu zaś wszystkie przedstawiane przez skarżącego okoliczności, powoływane zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak konieczność przesłuchania R. W., zmierzały właśnie do przedstawienia odmiennej oceny dowodów, które organy obszernie i wyczerpująco zebrały w trakcie wznowionego postępowania, zakończonego w 2017 r. wydaniem decyzji o uznaniu decyzji przyznającej płatności za wydaną z naruszeniem prawa. Skarżący konsekwentnie bowiem kwestionuje ustalenia organów, że to nie on użytkował rolniczo grunty, do których otrzymał płatności, powołując się przy tym wciąż na te same okoliczności (w tym tych samych świadków i te same argumenty).

Tym samym nie ulega wątpliwości, że o okolicznościach, o których mowa protokole z rozprawy przed Sądem Rejonowym w W. z 16 maja 2022 r., skarżący wiedział już znacznie wcześniej, co wprost wynika z chronologicznie przytoczonych powyżej faktów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., II OSK 735/17). Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, ponieważ musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (wyrok NSA z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16).

Skoro za początek terminu uznaje zatem datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej opisania na piśmie, a skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 14 czerwca 2022 r. r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia znał znacznie wcześniej (przedstawione okoliczności zostały już choćby wskazane przez M. W. w piśmie z 16 stycznia 2020 r., w którym w odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania z 27 listopada 2019 r. sam skarżący wskazał, że syn R. W. cały czas mieszka razem z W. W.), to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

a.kr