Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 851/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 388
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Asesor WSA Jakub Chojnacki, Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 lipca 2023 r. nr DSE3-K0918-D20422-10/23 w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga A. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 lipca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 26 maja 2023 r. o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 388), została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W dniu 24 lutego 2023 r. A. P. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę do przyznania wnioskowanego statusu wnioskodawca wskazał, że w kwietniu 1968 r. będąc w [...] brał udział w proteście za co był przesłuchiwany i został zdegradowany o jeden stopień wojskowy oraz sfałszowano jego dane osobowe na świadectwie ukończenia szkoły podoficerskiej. Wnioskodawca wskazał, że następnie będąc pracownikiem S. brał udział w strajku w grudniu 1970 r., pomógł rannemu koledze dostać się do szpitala miejskiego w Gdyni, następnie uczestniczył w walce z ZOMO i MO w wyniku czego został ranny. A. P. wskazał również, że został zwolniony ze S. i następnie podpisał nową umowę o przyjęciu do pracy w tej S. Wnioskodawca wskazał we wniosku, że otrzymał propozycję podjęcia nauki w szkole milicyjnej w S., a po odrzuceniu propozycji był szykanowany, nie otrzymywał awansów i podwyżek, był zatrzymywany przez ZOMO i MO oraz wcielany do rezerwy. W sierpniu 1980 r. A.P. brał udział w strajku na terenie Stoczni [...]. W czerwcu 1981 r. udał się do USA do chorej matki. Przez okres stanu wojennego przebywał w USA, gdzie angażował się w działania w Domu Orła Białego amerykańskiej Polonii. Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych odmówiono wnioskodawcy ponownego zatrudnienia w stoczni [...]. Zatrudnił się w O., gdzie rozpoczął działalność opozycyjną w postaci uczestnictwa w wiecach antykomunistycznych, uniemożliwienia defraudacji trzynastej pensji, kolportażu prasy podziemnej. Do wniosku dołączono oświadczenia świadków: B. S. i K. W. oraz I. M.

Świadek B. S. w swoim pisemnym oświadczeniu wskazał, że zna A. P. ze spotkań w G.: msze patriotyczne w Kościele św. Brygidy oraz spotkania u ks. J. (okres od grudnia 1970 r. do sierpnia 1980 r.). A. P. angażował się w kolportaż i stemplowanie ulotek strajkowych, które były przekazywane świadkowi przez kuriera. Wnioskodawca był ranny podczas wydarzeń w grudniu 1970 r. Jako pracownik O. brał udział w zwalczaniu niesprawiedliwości. W latach 1974-1976 był zastraszany przez MO. W stanie wojennym był śledzony wraz z włamaniem do mieszkania. Wnioskodawca doprowadził do rejestracji Zrzeszenia [...], jest fundatorem tablicy grudzień 70. Ponadto, brał udział w różnych manifestacjach "Solidarności".

Świadek K. W. w swoim pisemnym oświadczeniu wskazał, że zna A. P. z wydarzeń grudnia 1970 r. Zostali rozpędzeni przez milicję, która użyła ostrej amunicji. Świadek wskazał, że wraz z wnioskodawcą brał udział w pochodzie 1 maja w G., gdzie zostali pobici przez milicję. Następnie wspólnie angażowali się w strajki na terenie Stoczni [..]. A.P. był inwigilowany, zastraszany i bity przez milicję i SB, miał częste rewizje w miejscu zamieszkania i pracy, rodzina wnioskodawcy była również zastraszana.

Świadek I. M. w swoim pisemnym oświadczeniu wskazał, że zna A. P. z czasów odbywania służby wojskowej w okresie październik 1967 r. -kwiecień 1968 r. Około 1975/1976 r. wnioskodawca przyszedł złożyć skargę do Kierownika Komisariatu [...], gdyż dzielnicowy nagminnie nachodził jego mieszkanie i karał go mandatami.

Szef Urzędu wskazał, że analiza zebranego materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca prowadził działalność w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, przez co najmniej 12 miesięcy, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Podkreślił, że działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej wyraz braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2775/20, z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1702/20, z dnia 30 października 2018r. sygn. akt IV SA/Wa 1437/18). Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4841/21 wskazał, organ że "nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Ustawa o działaczach opozycji dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.". Przedłożony przez wnioskodawcę w toku postępowania materiał dowodowy w ocenie Szefa Urzędu nie zawiera informacji na temat nielegalnej działalności wnioskodawcy, która spełniałaby przesłanki określone w art. 2 cyt. ustawy. Również kwerenda archiwalna przeprowadzona w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej nie potwierdziła okoliczności działalności opozycyjnej wnioskodawcy bądź podlegania przez niego represjom.

Przedłożone przez wnioskodawcę oświadczenia świadków nie mogą być wystarczającym dowodem na potwierdzenie jego statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Jeden ze świadków wspomina o kolportażu i stemplowaniu ulotek strajkowych. Świadek ten nie precyzuje czasokresu tych działań, jednakże z oświadczenia można wywnioskować, że miało to miejsce jedynie w okresie trwania strajku. Żaden ze świadków nie miał wiedzy na temat działań opozycyjnych wnioskodawcy w ramach ówczesnych struktur zorganizowanych bądź we współpracy z nimi. W ocenie orzekającego organu przejawy aktywności wnioskodawcy podejmowane przeciw władzy, którymi było branie udziału w wystąpieniach wolnościowych, trudno zinterpretować jako działania o charakterze niepodległościowym. Być może w subiektywnym odczuciu wnioskodawcy miały one taki charakter, jednak oceniając je obiektywnie należałoby je raczej zakwalifikować jako próbę jawnego i otwartego wyrażenia swoich poglądów i zaprezentowania obywatelskiej postawy. Działalność powinna polegać na podejmowaniu i kontynuowaniu pewnych czynności w określonym celu. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 marca 2021 r sygn. akt IV SA/Wa 2775/20 "samo wskazanie przez świadków, że skarżący kolportował prasę czy inne materiały bez podania konkretnych informacji nie jest wystarczające do potwierdzenia, że skarżący faktycznie powadził działalność na rzecz Polski. Z uwagi na to, że oświadczenia te były zbyt ogólnikowe, pozbawione jakiejkolwiek szczegółowych informacji na temat działalności skarżącego organ słusznie uznał, że nie mogą one stanowić dokumentu na potwierdzenie spełnienia przesłanki art. 2 ustawy". Również złożone na późniejszym etapie postępowania oświadczenie W. K., oraz oświadczenia I. M. oraz żony wnioskodawcy nie zawierają informacji o działalności opozycyjnej strony, a odnoszą się do problemów życiowych związanych z brakiem własnego mieszkania czy z nachodzeniem rodziny strony przez dzielnicowego oraz związane z przeszukaniem mieszkania.

W ocenie Szefa Urzędu wnioskodawca nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

W świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych organ powinien wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział strony w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności. Za osobę represjonowaną może być bowiem uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 tej ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Opolu z dnia 12 września 2019 r. o sygn. II SA/Op 197/19).

W ocenie Szefa Urzędu wnioskodawca nie przedstawił dowodów na okoliczność podlegania represjom określonym w art. 3 pkt 3 lit. a ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. a cytowanej ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni. W omawianej sprawie nie została przedstawiona dokumentacja medyczna dokumentująca poniesiony uszczerbek na zdrowiu w związku z domniemanym wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a jedynie takie mogłoby skutkować potwierdzeniem omawianego statusu. Wnioskodawca nie wykazał również udziału w wystąpieniu wolnościowym. Tym samym nie ma podstaw do twierdzenia, że wnioskodawca był uczestnikiem wystąpienia wolnościowego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym doznał represji określonej w art. 3 pkt 3 lit. a cytowanej ustawy.

Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie w wyroku z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 522/21 "kwalifikacja skutków uszkodzeń ciała, powodująca rozstrój zdrowia na dłużej niż siedem dni dokonywana powinna być przez lekarza na podstawie badania osoby pokrzywdzonej na podstawie obiektywnych objawów a nie subiektywnych odczuć i obserwacji członków rodziny lub innych uczestników zdarzenia. Tym bardziej, że uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na okres dłuży niż 7 dni nie jest równoznaczny z czasem gojenia obrażeń, występowania subiektywnych dolegliwości, długością leczenia czy niezdolnością do pracy. :(...) Skarżący, jak słusznie zauważył organ, nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej dotyczącej urazu, którego doznał w trakcie strajku. Co więcej nie przedstawił on też jakiejkolwiek dokumentacji medycznej dotyczącej samego procesu leczenia oraz jego długości. (...)".

W ocenie organu na podstawie przedstawionego przez wnioskującego zaświadczenia lekarskiego datowanego na 2016 r. nie można wywieść związku bezpośredniego działania funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej z domniemanym udziałem wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym, a jedynie takie mogłoby skutkować potwierdzeniem omawianego statusu. Przedstawione w tym zakresie zaświadczenie dotyczyło momentu badania. Obecnie lekarz może jedynie przypuszczać, że istniejące zmiany zwyrodnieniowe mogą świadczyć o przebytych urazach - np. w postaci pobicia w latach 70 (wywiad z pacjentem).

Szef Urzędu podkreślił, że przepisy ustawy enumeratywnie wskazują tytuły z jakich wnioskodawca może ubiegać się o potwierdzenie przedmiotowego statusu, co uniemożliwia organowi rozszerzenie grupy podmiotów, którym taki status może zostać nadany. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie w wyroku z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 522/21, "status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych". Przepisy ustawy ściśle określają zasady potwierdzania tego statusu nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania biorąc pod uwagę inne przyczyny niż przewidziane w przepisach ustawy. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. W orzecznictwie sądów utrwalone jest stanowisko, że żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, chociażby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły one dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17; wyrok WSA w Poznaniu z 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16; CBOSA).

Szef Urzędu podał, że zgodnie z ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej organ potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Nie ulega wątpliwości fakt, iż to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż tylko organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 października 2021r. sygn. akt II SA/Gd 488/21).

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnioskodawca nie wykazał, ani nie udało się ustalić by prowadził on działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy. Powyższe skutkowało wydaniem decyzji negatywnej w stosunku do złożonego wniosku.

W złożonej skardze pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

a. brak zebrania całego materiału dowodowego, wskutek nieskorzystania z możliwości przesłuchania skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków, co niewątpliwe mogło istotnie przyczynić się do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym prawidłowego jej rozstrzygnięcia, oraz

b. brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, wskutek błędnej oceny zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego z dokumentów, w szczególności oświadczeń świadków: B. S., K.W., I. M., G. P. i W. K.,

- co w rezultacie doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że skarżący nie prowadził przez minimum 12 miesięcy w zorganizowanych strukturach zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i nie był osobą represjonowaną z powodów politycznych, w sytuacji gdy jest to ustalenie co najmniej przedwczesne,

2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, tj. potwierdzenia statusu skarżącego, jako działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 388, dalej: ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej).

W uzasadnieniu skargi poniesiono, że w toku postępowania, skarżący przedłożył do akt szereg dowodów z dokumentów, w tym uchwałę Zarządu Głównego Związku Solidarności Polskich Kombatantów podjętą w dniu 10 lipca 2023 r. w sprawie poparcia wniosku skarżącego o przyznanie mu statusu działacza opozycji komunistycznej i osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, list poparcia Związku Polskich Kombatantów z dnia 15 grudnia 2022 r., czy zaświadczenie Duszpasterstwa [...] z dnia 17 stycznia 2023 r., z których wprost wynika, że skarżący zajmował się działalnością opozycyjną. Okoliczność ta nie została przez organ wystarczająco dostrzeżona i wyjaśniona.

W ocenie skarżącego jego działania polegające na kolportażu i stemplowaniu ulotek strajkowych, które były przekazywane B. S. przez kuriera, i które należy uznać za element działalności opozycyjnej, nie mogło mieć charakteru incydentalnego. Zwłaszcza, że żona skarżącego G. P. również podała, że podczas strajków codziennie jeździła pod II bramę stoczni i zawoziła mężowi jedzenie, zaś skarżący przekazywał jej: różne pisma strajkowe i ulotki, aby je zachować. Wobec powyższego, działanie to odbywało się w ramach ścisłego współdziałania z zorganizowaną strukturą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, nr 1634) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Stosownie do postanowień art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 388) osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.; przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Nadto osoba taka przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni;

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia;

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu;

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę;

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły;

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok.

Względnie osoba taka była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z kolei status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Stosownie do postanowień art. 5 przywołanej powyżej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa powyżej.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do wskazanego wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Przedstawione powyżej zasady potwierdzania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przenieść należy na realia rozpoznawanej sprawy. Na wstępie przyjdzie dostrzec, że po myśli art. 5 ust. 3 pkt 1 przywoływanej powyżej ustawy do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zatem ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę. Fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, jednakże ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Podniesiona okoliczność odgrywa istotną rolę w rozpoznawanej sprawie, ponieważ skarżący domaga się uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący do wniosku dołączył życiorys oraz trzy oświadczenia osób, które w jego ocenie potwierdzają prowadzoną przez niego działalność uprawniającą do uznania go za osobę uprawnioną do posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W archiwach IPN nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby prowadzenie przez skarżącego działalności w ramach zorganizowanych struktur, ani podleganie przez niego represjom sklasyfikowanym w przepisach przedmiotowej ustawy.

W tak zgromadzonym stanie faktycznym i mając na uwadze obowiązujące unormowania, organ administracji odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie stwierdza, że materiał dowodowy zgromadzony w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie daje podstaw do uznania, aby w sprawie tej wystąpiła którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 3 przedmiotowej ustawy. Analiza poszczególnych przesłanek w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego nie daje podstaw dla uznania ich występowania, zatem w oparciu o wskazany przepis skarżący nie może w sposób skuteczny ubiegać się o wnioskowany status.

W świetle powyższego rozważenia wymaga, czy w sprawie tej występują przesłanki przewidziane treścią art. 2 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Przedłożone przez skarżącego oświadczenia świadków oraz oświadczenie jego żony nie dają podstaw dla uznania, aby skarżący został uznany za działacza opozycji antykomunistycznej, ponieważ brak jest dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Powoływanie się skarżącego na doświadczanie różnego rodzaju niedogodności i represji związanych z prezentowanymi przez niego poglądami politycznymi nie wynikało z faktu działania przez niego w ramach struktur opozycyjnych w ówczesnym czasie.

W skardze do tutejszego Sądu skarżący wyraża swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jednakże nie przedstawia żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby na uwzględnienie złożonego wniosku. W swoich pisemnych wyjaśnieniach skarżący szczegółowo opisał swoje działania i represje jakich doznał. Przesłuchanie skarżącego czy też przesłuchanie świadków nie mogło wnieść do sprawy tego typu nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim sam skarżący nie twierdzi oraz nie podaje, że działał w ramach zorganizowanych struktur ówczesnej opozycji. Także wskazani przez niego świadkowie wskazują na incydentalne działania. Okoliczność "pobicia" przez ZOMO i MO nie została udokumentowana, tak samo doznanie wskutek tego zajścia uszczerbku na zdrowiu powyżej siedmiu dni. Uzyskanie wnioskowanego statusu u nie może opierać się jedynie na twierdzeniach zainteresowanego i świadków.

W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że organ administracji publicznej podejmujący w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a interpretacja unormowań materialnoprawnych nie wzbudza zastrzeżeń. Skład orzekający rozumie intencje, którymi kieruje się skarżący, jednakże w orzekaniu obowiązany jest kierować się przepisami prawa i dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych, które legły u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.