Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 222/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 pkt 6 i par 3, art. 232 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 100d
journal: Dz.U. 2022 poz 583
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

SENTENCJA

Dnia 24 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz S. S. kwotę 100,- (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 5 października 2023 roku pod pozycją 3778.


UZASADNIENIE

S. S.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

20 lipca 2023 r. skarżący złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jako przesłankę pobytu wskazane zostało wykonywanie pracy.

7 sierpnia 2023 r. wniosek został zarejestrowany w systemie informatycznym POBYT.

19 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie na działanie organu I instancji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając Wojewodzie Łódzkiemu dopuszczenie się niezałatwienia sprawy w terminie.

4 października 2023 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość Wojewody Łódzkiego. W skardze zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 35 § 1 k.p.a. Zdaniem strony organ jedynie rejestrując wniosek oraz pismo pełnomocnika nie przyczynia się do załatwienia sprawy, zatem dopuścił się przewlekłości postępowania. Skarżący wniósł o: rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, orzeczenie o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ, zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie 30 dni od otrzymania przez organ wyroku sądu wraz z aktami sprawy, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Jednocześnie skarżący wniósł na podstawie art. 60 p.p.s.a. o potraktowanie skargi jako niebyłej (wycofanie skargi) w razie załatwienia sprawy zgodnie z jego żądaniem (tj. decyzją pozytywną w okresie ważności 3 lata) w ciągu 30 dni od daty doręczenia Wojewodzie niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Wojewoda Łódzki wskazał, że nie działał w sprawie z rażącym naruszeniem prawa, a termin załatwienia sprawy nie wynikał ze złej woli organu oraz z lekceważenia skarżącego, lecz z liczby procedowanych spraw.

Wojewoda wskazał również, że 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 103), zmieniony ustawą z dnia 4 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1088) który stanowi, że w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Ponadto w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (100d ust. 3).

Za bezzasadne Wojewoda uznał żądanie zasądzenia sumy pieniężnej.

Organ wskazał, że skarżący legitymuje się ważnym paszportem biometrycznym i złożył wniosek na pobyt czasowy i pracę w terminie przewidzianym dyspozycją art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, więc jego pobyt na terytorium RP jest legalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wniosku obywatela Ukrainy S. S. z 20 lipca 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze. zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).

Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów, skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Na podstawie ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej jako ustawa o cudzoziemcach, sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może zatem - co do zasady - badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie.

Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie jest prowadzone przewlekle, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Należy zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytoriom tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.), zwanej dalej ustawą pomocową. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz.185) i następnie zmieniony ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1088).

Przepis art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej, w aktualnym brzmieniu, przewiduje, że w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi:

a) zezwolenia na pobyt czasowy,

b) zezwolenia na pobyt stały,

c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany:

a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,

b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) cofnięcia cudzoziemcowi:

a) zezwolenia na pobyt czasowy,

b) zezwolenia na pobyt stały,

c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (ust. 2).

W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3).

Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4).

Przepis art. 100d ustawy pomocowej wprowadził, ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną kraju związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł wynikających z ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis stanowi zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą "lex specialis derogat legi generali".

W związku z tym, że w przepisie art. 100d wymienionej ustawy nie wskazano okresu, w którym termin na załatwienie sprawy nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu należy przyjąć, że datą początkową okresu wskazanego w art. 100 jest dzień 1 stycznia 2023 r. - data wejścia w życie art. 100d ustawy, zaś datą końcową jest dzień 4 marca 2024 r.

Z przepisu art. 100d wymienionej ustawy wynika, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowania do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2024 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami praw (art. 100d ust. 3 ustawy pomocowej). Taką wykładnię art. 100d ust. 3 ustawy potwierdza ust. 4 tego artykułu, zgodnie z którym zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy powstałych w okresie między 1 stycznia 2023 r. a 4 marca 2024 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r. Taką wykładnię przypisu art. 100c ustawy (analogicznego do art. 100d, tyle że odnoszącego się do okresu bezczynności organu od 1 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022r.) przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 12 lipca 2023r. sygn. akt II OSK 510/23 oraz w wyrokach z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1/23; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2385/22; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2342/22; z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2382/22; z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1878/22; z 5 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2744/22; z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2514/22; z 6 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2504/22. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.

Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd uznał, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2024 r. organ administracji nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy z uwagi na treść przepisu art. 100d ustawy pomocowej.

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w dniu 20 lipca 2023 r., czyli w okresie obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej. W sytuacji, gdy w wymienionym przepisie jest mowa o tym, że w okresie do 4 marca 2024r. bieg terminu na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się (art. 100d ust.1), przepisy o bezczynności organu w tym okresie nie mają zastosowania (art.100d ust. 3), oraz że zaprzestanie czynności przez organ lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości (art. 100d ust. 4), to oznacza, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ w takiej sprawie w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2024 r. Skarga dotyczy bowiem zaniechania organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, zaś organ, z uwagi na treść art. 100d, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych. W związku z czym przedmiotowa skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, że przepis art. 100d ustawy pomocowej ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ale także do pozostałych obywateli Ukrainy, a więc również takich, którzy przyjechali do Polski bez związku z działaniami wojennymi na terytorium tego kraju. Wskazuje na to analiza całości uregulowań ustawy pomocowej.

Faktem jest, iż przepis art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2022 r. określa zakres podmiotowy ustawy. W przepisie tym stwierdzono, że ustawa reguluje pobyt obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi na terytorium tego państwa (art. 1 ust. 1). Reguluje także pobyt nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Polski z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa (art. 1 ust. 2). Analiza pozostałych przepisów ustawy pomocowej wskazuje jednak, że zawiera ona także regulacje dotyczące sytuacji prawnej pozostałych obywateli Ukrainy, czyli takich, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi. Świadczy o tym chociażby przepis art. 42 dotyczący przedłużenia okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP. Przepis art. 42 ust. 3a przewiduje przedłużenie z mocy prawa okresu ważności wizy obywatela Ukrainy do dnia 4 marca 2024 r., jeżeli ostatni dzień okresu jego pobytu w Polsce na podstawie tej wizy przypada po 24 lutego 2022 r. W przepisie art. 42 ust. 5a przewidziano przedłużenie z mocy prawa zezwolenia na pobyt czasowy obywatela Ukrainy do dnia 4 marca 2024 r., jeżeli ostatni dzień okresu ważności tego zezwolenia przypada po 24 lutego 2022 r. Podobne przedłużenie z mocy prawa dotyczy okresów ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów "zgoda na pobyt tolerowany" wydanych obywatelom Ukrainy do dnia 4 marca 2024 r., jeżeli ostatni dzień ich ważności przypada po 24 lutego 2022 r. (art. 42 ust. 8). Również z mocy prawa uznano za legalny pobyt do dnia 4 marca 2024 r. obywatela Ukrainy na terytorium Polski na podstawie dokumentów wymienionych w art. 42 ust. 11 pkt 1-4 ustawy, jeżeli ostatni dzień pobytu przypada po 24 lutego 2022 r. (art. 42 ust.11 ustawy).

Wymienione przepisy wskazują zatem, że ustawa z 12 marca 2022 r. reguluje także sytuację prawną obywateli Ukrainy, którzy nie przybyli na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy. W sytuacji zatem, gdy ustawa pomocowa zawiera regulacje dotyczące wszystkich obywateli Ukrainy przebywających na terytorium Polski, zarówno tych którzy przybyli w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, jak i tych, którzy przyjechali do Polski bez takiego związku, to nie ma żadnych uzasadnionych przyczyn dla przyjęcia poglądu, iż przepis art. 100d ustawy należy stosować tylko do obywateli Ukrainy przybyłych na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi. Skoro ustawa pomocowa przewiduje pewne przywileje i udogodnienia prawne dla wszystkich obywateli Ukrainy przebywających w Polsce, to nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla stosowania art. 100d tylko do pewnej grupy obywateli Ukrainy, a mianowicie tych, którzy przybyli na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy. Sąd w obecnym składzie uznał zatem, że przepis art. 100d ustawy pomocowej ma zastosowanie do wszystkich obywateli Ukrainy przybyłych na teren RP bez względu na przyczynę tego przyjazdu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący obecnie przybył do Polski 18 stycznia 2022 r. W związku z czym ma do niego zastosowanie przepis art. 100d ustawy z 18 stycznia 2022 r.

Reasumując Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna. Dotyczy bowiem przewlekłości prowadzonego przez Wojewodę Łódzkiego postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2024 r., czyli w czasie obowiązywania regulacji określonej w art. 100d ustawy pomocowej. Skoro przepis ten przewiduje, że w wymienionym okresie nie rozpoczyna się bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, przepisów o bezczynności organu w tym okresie nie stosuje się, a zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących przewlekłości postępowania, to skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w tym okresie jest niedopuszczalna.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczonego wpisu sądowego.

e.o.