Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1357/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak Sędziowie: WSA Sławomir Fularski (spr.) WSA Beata Krajewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy"), uchylił

w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") ustalającą W. G. (dalej: "skarżąca") kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wypłaconych w ramach programu PROW za lata 2006 – 2008 i 2010 do zwrotu, w łącznej kwocie [...] zł. Działając reformatoryjnie Dyrektor ARiMR ustalił skarżącej kwotę zwrotu za rok 2009 w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał między innymi przepisy art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 29 ust. 1 – 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438; dalej jako "ustawa o ARiMR") oraz § 17 ust. 1 pkt c, § 16 ust. 1, § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odjętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz.1809 ze zm.).

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco :

Skarżąca, wnioskiem z [...] grudnia 2005 r. wystąpiła o przyznanie płatności

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Jednocześnie zobowiązała się do przestrzegania zakazu i warunku uczestnictwa w tym programie w okresie 5 lat. Organ I instancji stwierdził, że skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych przedmiotowym zobowiązaniem. Z tej przyczyny, [...] czerwca 2014 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez nią środków finansowych przyznanych decyzją z [...] lutego 2007 r. (płatność za rok 2006).

Decyzją z [...] września 2014 r. Kierownik ARiMR orzekł natomiast o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do zwrotu za lata 2006 – 2008 oraz 2010 w łącznej kwocie [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości postawiła zarzuty naruszenia przepisów zarówno prawa procesowego, jak i materialnego, tj.:

- art. 9 k.p.a. poprzez niepouczenie skarżącej, że z dniem 24 lutego 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2009 r. nr 33 poz.255),

na mocy którego wprowadzono zmiany w Załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędne ustalenia faktyczne polegające

na przyjęciu, że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, pomimo tego,

że pominął oświadczenie skarżącej wraz załączonym protokołem oględzin gospodarstwa potwierdzające zaistnienie okoliczności powodujących utrudnienie użytkowania, wystąpienie siły wyższej (zalanie obszarów objętych wnioskiem), która ustała dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r.;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie dowodów, na których organ się oparł wydając skarżoną decyzję;

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia toczącego się

przed organem I instancji postępowania mimo istnienia ku temu uzasadnionych przesłanek, tj. istnienia zagadnienia wstępnego wymagającego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd;

- art. 68 ust. 1 w zw. z art 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 polegające na jego niezastosowaniu pomimo tego, że skarżąca jako beneficjent spełniła obowiązek zgłoszenia przypadku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami dla właściwych organów, tj. w ciągu 10 dniu roboczych od ustania siły wyższej (w czerwcu 2010 r.).

Powołaną na wstępie decyzją nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor ARiMR uchylił decyzję Kierownika ARiMR z [...] września 2014 r. Stwierdził, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 61 k.p.a. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego obejmowało bowiem swym zakresem jedynie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, o których mowa w decyzji tego organu z [...] lutego 2007 r., wydanej w ramach kampanii 2006. Nie dotyczyło zatem kwot do zwrotu (w łącznej wysokości [...] zł) za inne lata, a które zostały wymienione w decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2014 r., tj. 2007, 2008 oraz 2010. Zdaniem organu odwoławczego ustalenie tych kwot było zatem niedopuszczalne, gdyż skarżąca nie została prawidłowo poinformowana o zakresie prowadzonego postępowania. W konsekwencji ustalona przez Kierownika ARiMR kwota do zwrotu jest błędna. Dyrektor ARiMR dodał przy tym, że organ I instancji w takim przypadku zobowiązany będzie do przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, mającego na celu ustalenie kwoty do zwrotu w zakresie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych otrzymanych przez skarżącą na podstawie decyzji, które nie zostały poprawnie wskazane w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Dyrektor ARiMR przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że z analizy złożonych przez skarżącą wniosków

z lat 2006 – 2009 wynika, że skarżąca (producent rolny) zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych, na których realizowała program rolnośrodowiskowy. Z powodu wskazanego wyżej uchybienia organu I instancji, Dyrektor ARiMR przedmiotem oceny w realiach niniejszej sprawy uczynił płatności wypłacone skarżącej na podstawie wskazanej przez organ I instancji w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania decyzji z [...] lutego 2007 r. Przedmiotową decyzją skarżąca została zobowiązana do zwrotu płatności za rok 2006 (w łącznej wysokości [...] zł) z powodu zaniechania w całości realizacji podjętego z dniem [...] marca 2006 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego, o czym świadczą wyniki przeprowadzonych kontroli na miejscu.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie znajduje jednak zastosowania, wskazany przez organ I instancji § 17 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odjętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz.1809 ze zm.). Zgodnie z treścią tych przepisów płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje pakietu objętego wnioskiem. Z ustaleń organu I instancji wynikało, że skarżąca w roku 2009 prowadziła działalność rolniczą

na powierzchni [...] ha. Realizując program rolnośrodowiskowy dopuściła się uchybienia w realizacji zadeklarowanych pakietów rolnośrodowiskowych, tj. nieprowadziła produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach

o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy, w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby (dla deklarowanego wariantu pakietu Rolnictwo ekologiczne) oraz wykoszenia części powierzchni działki rolnej zadeklarowanej do uzyskania wsparcia w ramach pakietu P01a01. Taki stan rzeczy skutkował nałożeniem sankcji 100% dla deklarowanych pakietów. W kolejnym roku realizacji zobowiązania zaniechania w realizacji programu nie stwierdzono. Dyrektor ARiMR uznał więc, że skoro w roku 2009 skarżąca realizowała program rolnośrodowiskowy na powierzchni [...] ha, to stosownie do treści § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. zobowiązana jest do zwrotu kwoty w wysokości [...] zł. Zgodnie bowiem z treścią powołanego wyżej § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnią użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

Stosownie zaś do art. 66 pkt. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), w przypadku, gdy środki wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dotyczą powierzchni, działki powinny być zidentyfikowane indywidualnie. Podczas okresu ważności zobowiązania, działki, których dotyczy wsparcie, nie mogą być przedmiotem wymiany, z wyjątkiem przypadków specjalnych przewidzianych w dokumencie programowania.

Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że skarżąca nie dopełniła obowiązku realizacji podjętego w dniu [...] marca 2006 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dlatego w ocenie Dyrektora ARiMR zasadnym jest zobowiązanie skarżącej do zwrotu części otrzymanych środków finansowych za powierzchnię, na której nie zrealizowała podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy przedstawił przy tym stosowne wyliczenia kwot do zwrotu (zob. str. [...] zaskarżonej decyzji). Dodał, że nieprowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy, w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., skutkowało nałożeniem sankcji 100% dla pakietu Rolnictwo ekologiczne. Natomiast w przypadku stwierdzenia uchybienia w zakresie niewykoszenia działki rolnej w Pakiecie P01a01, zgodnie z załącznikiem 5 przytoczonego rozporządzenia skutkowało nałożeniem sankcji 100%. Dodał również, że przepis § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. wskazuje, że o zmniejszeniu powierzchni użytków rolnych, na których rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, można mówić wtedy, gdy na tych gruntach nie są spełnione żadne wymogi, jakie powinny być spełnione. Jeżeli zatem stwierdzono, że rolnik na części działek rolnych nie przestrzega wymogu prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym w ramach realizowanego wariantu pakietu. Dyrektor ARiMR podkreślił, że w sytuacji stwierdzenia, że beneficjent uchybił realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, w myśl § 17 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2. Zdaniem organu odwoławczego w realiach niniejszej sprawy dyspozycja ww. § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. nie została spełniona, zatem fakt stwierdzonych uchybień w ramach realizowanych pakietów rolnośrodowiskowych nie stanowi przesłanki dla żądania od beneficjenta zwrotu płatności przyznanej w latach poprzednich za powierzchnię stwierdzonego uchybienia. Nie spełnienie jednego z wymogów realizacji podjętego zobowiązania stanowi w ocenie Dyrektora ARiMR uchybienie skutkujące koniecznością zastosowania w sprawie zapisów § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r.

Pozostałe zarzuty odwołania Dyrektor ARiMR uznał za chybione. Powołał się

na poglądy prawne prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności, jak również że na organie administracji nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu

o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych (np. wyrok NSA z 18 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 2497/99, NSA z 10 grudnia 1999r., sygn. akt V SA 946/99, teza druga wyroku NSA z 6 grudnia 1999r.,sygn. akt IV SA 2028/97, wyrok NSA OZ w Gdańsku z 21 października 1987 r., SA/Gd 657/87). Stwierdził, że powołane w skardze przepisy art. 68 ust. 1 w zw. z art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. nie znajdują zastosowanie w sprawie. Zauważył, że katalog okoliczności zaliczanych do kategorii siły wyższej w postępowaniu w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany reguluje art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Stwierdził jednak, że żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W szczególności podnoszone w tym względzie kwestie były już przedmiotem oceny WSA w Warszawie (wyrok z 7 lutego 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 812/13) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1663/14 oddalił skargę kasacyjną W. G. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2009 rok. NSA za prawidłowe uznał, że skarżąca w roku 2009 zaniechała realizacji podjętego z dniem [...] marca 2006 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego na części gruntów objętych tym zobowiązaniem. Jak również, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 68 ust. 1 i art. 71 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 (przepis nie znajduje zastosowania w sprawie), gdyż skarżąca nie dochowała obowiązku zgłoszenia przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Tym samym nie wykazała, że nie jest winna wykrytych przez organy nieprawidłowości.

Dlatego zdaniem organu odwoławczego stwierdzić należy, że skarżąca pobrała nienależnie płatności za rok 2006. W sprawie nie wystąpiły zaś przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (JE L 141 z 30.04.2004 r. str. 18-58, ze zm; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm). Skoro skarżąca nie dotrzymała zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, tj. zaniechała użytkowania części powierzchni objętej tym zobowiązaniem, to pobrane płatności, o których mowa w decyzji z [...] marca 2007 r. stały się nienależne i podlegają zwrotowi.

W skardze do Sądu, wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:

- art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia skarżącej, że z dniem 28 lutego 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2009 r. nr 33 poz.255),

na mocy którego wprowadzono zmiany w Załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, a tym samym wprowadzono końcowy termin pokosu tj. do [...] października w przypadku zadań realizowanych przez skarżącą w ramach pakietu - utrzymanie łąk ekstensywnych: wariant P01a01 na łąkach jednokośnych użytkowanych ekstensywnie, zaliczanych do łąk bagiennych, łąk trzylicowych oraz muraw ciepłolubnych;

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

i przyjęcie, że skarżąca nie poinformowała w terminie organu o wystąpieniu okoliczności powodujących utrudnienie użytkowania i wystąpienie siły wyższej (zalanie obszarów objętych wnioskiem, które ustały dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r.), podczas, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca dopełniła przedmiotowego obowiązku w przewidzianym przez przepisy terminie;

- art. 39 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w zw. z art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników polegające na ich błędnej wykładni i przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie wystąpił przypadek siły wyższej oraz, że skarżąca nie dochowała obowiązku zgłoszenia przypadku siły wyższej w wymaganym terminie;

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych

w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady

dla systemów pomocy, bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie działała w dobrej wierze, podczas, gdy skarżąca działała w dobrej wierze, co doprowadza do stwierdzenia, że skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Uzasadniając skargę, skarżąca powtórzyła zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji, w tym podniesionej w uprzednio złożonym odwołaniu. Dodała, że od 2006 roku spełniała wymogi do otrzymania przedmiotowych płatności

za każdy rok. Dopiero w roku 2009 z powodu wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (długotrwałe podtopienia łąk) skarżąca dopuściła się nieprawidłowości. W jej ocenie wykazała jednak, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wykluczenia zwrotu otrzymanych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] września 2015 r. skarżąca odnosząc się

do odpowiedzi na skargę zasadniczo powtórzyła swoje stanowisko w sprawie. Przedstawiła zastrzeżenia odnośnie stwierdzonych przez organy nieprawidłowości dotyczących roku 2009. Podkreśliła ponownie, że nie zaniechała prowadzenia działalności rolniczej, zaś czasowe jej niewykonywanie (koszenie łąk) spowodowane było wystąpieniem siły wyższej, tj. przyczynami niezależnymi od skarżącej.

Brak jest zatem podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego, dlatego też skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ nie dopuścił się bowiem naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś stwierdzenie takiego naruszenia skutkować może uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylająca decyzję organu I instancji ustalającą wysokość nienależnie pobranych przez skarżącą płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w kwocie [...] zł i orzekająca o wysokości nienależnie pobranych płatności z tego tytułu na kwotę [...] zł. Organ odwoławczy uznał za niedopuszczalne ustalenie skarżącej przez organ I instancji kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2007 – 2010, w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte jedynie w odniesieniu do decyzji przyznającej jej płatność za 2006 r. Skarżąca nie została bowiem prawidłowo poinformowana o zakresie prowadzonego postępowania. Tym samym, w przedmiotowym postępowaniu, które zostało wszczęte przez organ I instancji, należało ustalić skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności jedynie za 2006 r.

Wyjaśnić należy, że w przypadku działań rolnośrodowiskowych warunkiem przyznania pomocy jest z jednej strony prowadzenie działalności rolniczej, a z drugiej – zobowiązanie się do jej prowadzenia przez okres pięciu lat. Poza sporem jest, że skarżąca z dniem [...] marca 2006 r. zobowiązała się do realizowania programu rolnośrodowiskowego w latach 2006 – 2010 na powierzchni [...] ha.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest również, że w 2009 r. skarżąca prowadziła działalność rolniczą jedynie na powierzchni [...] ha. Powyższe zostało bezsprzecznie ustalone w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt V Sa/Wa 812/13 od którego to skargę kasacyjną skarżącej oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II GSK 1663/14. Tak więc - co istotne w niniejszej sprawie, za bezsporne należy też uznać, że skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem.

Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnią użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.

W związku z powyższym, słusznie organ odwoławczy stwierdził, że zasadnym jest zobowiązanie skarżącej do zwrotu części otrzymanych środków finansowych za powierzchnię, na której nie zrealizowała podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Szczegółowe zaś wyliczenie wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności za 2006 r., dokonane przez organ na str. [...] zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń Sądu.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podniosła, że zaniechanie przez nią w 2009 r. prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów nastąpiło wskutek wystąpienia siły wyższej (tj. podtopienia części gruntów) uniemożliwiającej jej prowadzenie działalności rolniczej. Zdaniem skarżącej potwierdzają to dane zawarte w protokołach kontroli przeprowadzonych w jej gospodarstwie. Siła wyższa ustała w dniu [...] czerwca 2010 r., natomiast skarżąca złożyła swoje oświadczenie w dniu [...] czerwca 2010 r. W ocenie skarżącej, zachowała więc ona termin dziesięciu dni roboczych na poinformowanie o powyższym właściwego organu.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym, przypadki siły wyższej wskazane w art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) to sytuacje nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia, przy dochowaniu należytej staranności ze strony rolnika (patrz – wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1770/12). Za taką nadzwyczajną sytuację, w ocenie Sądu można uznać podtopienie części gruntów skarżącej.

Niemniej jednak, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że jeśli nawet powyższe zaniechanie skarżącej nastąpiło na skutek wystąpienia siły wyższej uniemożliwiającej jej prowadzenie działalności rolniczej na części gruntów, to nie zawiadomiła ona o tym fakcie właściwego organu w terminie określonym przepisami prawa. Co więcej, zauważyć należy, że w trakcie postępowania w zakresie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r., skarżąca konsekwentnie wskazywała na fakt użytkowania powierzchni zgodnej z podjętym zobowiązaniem, tj. [...] ha, zarzucając organom ARiMR błędy w ustaleniu powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w ww. roku. W takiej zaś sytuacji, w związku z zaniechaniem przez skarżącą dokonania tegoż zawiadomienia, organ miał prawo, a jednocześnie obowiązek zastosowania § 17 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Okoliczności dotyczące zaniechania przez skarżącą działalności rolniczej na części gruntów zostały bowiem ujawnione w toku rozpatrywanych przez ARiMR wniosków skarżącej o przyznanie płatności na 2009 r. Nie można więc uznać, by zaniechanie prowadzenie działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem wynikało z działania skarżącej w dobrej wierze. Tym samym, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zastosowanie znajduje 10 – letni termin na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Prawidłowo organ odwoławczy zauważył, że dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym jest wystąpienie okoliczności określanych w prawie wspólnotowym jako przypadki siły wyższej. Koniecznym jest zaś, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Jeżeli zaś producent rolny nie dopełnił tego obowiązku, ustalenie przez organ zaniechania działalności rolniczej obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie i nie ma wówczas żadnego znaczenia przyczyna, dla której producent rolny zaniechał działalności rolniczej (patrz – wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 504/10).

Istotnym i wiążącym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jest, że WSA w Warszawie stwierdził w przywołanym już wyżej wyroku z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt V Sa/Wa 812/13 oddalającym skargę skarżącej w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2009 r., iż wobec niezgłoszenia przez skarżącą faktu wystąpienia przedmiotowych podtopień brak jest podstaw do zachowania przez nią prawa do wnioskowanej pomocy. Zawinienie skarżącej polegało na niepoinformowaniu ARiMR o niemożności wykonania koszenia w terminie z powodu podtopienia i niewycofaniu działek z wniosku. Skarżąca, posiadając wiedzę na temat obowiązków wynikających z zobowiązań rolnośrodowiskowych, nie informowała organu na piśmie o wystąpieniu takich okoliczności.

W myśl zaś z art. 50 ust. 7 rozporządzenia nr 796/2004, jeśli rolnik nie był w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z rozumieniem art. 72, zachowuje swoje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia zdarzenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Stosownie do przywołanego art. 72 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Przepis art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 wskazuje na aktywność rolnika, polegającą na zgłoszeniu tego faktu, a nie z wiedzą ARiMR o wystąpieniu określonych zdarzeń. Tym samym, argumentacja skarżącej, że organ miał wiedzę na temat okoliczności siły wyższej czy też okoliczności nadzwyczajnych jakie miały miejsce w jej gospodarstwie rolnym, bowiem wynikało to z protokołów kontroli nie oznacza, że skarżąca była zwolniona z obowiązku zawiadomienia o tych okolicznościach w stosownym terminie. Wykrycie jakiejkolwiek nieprawidłowości w gospodarstwie przez organy ARiMR, w sytuacji gdy rolnik nie informował o takiej sytuacji tego organu, skutkuje w myśl art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 odrzuceniem jakiejkolwiek zmiany we wniosku. Tak więc, powierzchnia działek, na której nie mogła być prowadzona działalność rolnicza ze względu na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powinna być zgłoszona ARiMR przez skarżącą, bowiem jedynie spełnienie wymogów określonych w art. 72 rozporządzenia nr 796/2004, umożliwia przyznanie pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności czy siły wyższej. Skarżąca zaś nie wykazała, że nie jest winna odnośnie wykrytych nieprawidłowości.

W związku z tym, uznać należy, że organ zbadał w wystarczający sposób na potrzeby niniejszej sprawy przesłanki zwalniające skarżącą z konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Fakt zaprzestania działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem i brak poinformowania przez skarżącą w wymaganym terminie o zaistnieniu siły wyższej stanowi samodzielną przesłankę do żądania zwrotu środków nienależnie pobranych. Wbrew zaś zarzutom skargi, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.