Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2282/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 1, art. 54 par. 5,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o sposobie załatwienia wystąpienia oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Skargą z 16 listopada 2009 r. M. A. zaskarżył postanowienie Ministra Finansów z [...] października 2009 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...].

II. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. prowadzi wobec M. A. postępowanie egzekucyjne. Na podstawie zawiadomienia z [...] września 2008 r. nr [...], w którym wskazał własne tytuły wykonawcze o nr: [...],[...],[...],[...],[...] oraz o nr: [...],[...],[...], które wystawił Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Skarżącego. Zobowiązanemu odpis powyższego zawiadomienia o zajęciu doręczono 11 września 2008 r.

W dniu 24 września 2008 r. Z. A., działając z upoważnienia Skarżącego, złożyła pismo zatytułowane "skarga", w którym zawarła kilka wniosków podlegających załatwieniu przez różne organy.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. wskazał organy właściwe do rozpatrzenia wniosków oraz poinformował o treści art. 66 § 1 K.p.a. Jako stronę, do której skierowano postanowienie, wskazał Z. A. Postanowieniem z [...] marca 2009 r. Minister Finansów stwierdził z urzędu nieważność wyżej wymienionego postanowienia, albowiem skierowane zostało do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 123 i art. 66 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r., dalej kpa) zawiadomił Skarżącego, jako stronę postępowania, o sposobie załatwienia skargi z 24 września 2008 r. i wskazał, że skarga ta stanowi w części:

1. skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. i w tym zakresie zostanie rozpatrzona przez Dyrektora Izby Skarbowej w P.,

2. skargę dotyczącą prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i już została rozpatrzona postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r.,

3. wniosek o wyjaśnienie przyczyn zwrotu w dniu 9 września 2005 r. kwoty 5994,00 zł zamiast kwoty 9608,52 wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym wobec pana M. A. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...].

W tym zakresie, jak wskazał Dyrektor Zobowiązany może złożyć stosowny wniosek do organu, który tego zwrotu dokonał tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Ustalono także, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał już sposób rozksięgowania przedmiotowej kwoty w piśmie z dnia 15 grudnia 2009 r. [...].

Skarżący nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, zażaleniem z 24 kwietnia 2009 r. zaskarżył je do Ministra Finansów. W treści zażalenia podniósł szereg zarzutów odnoszących się do postępowania administracyjnego dotyczącego dochodzonych obowiązków majątkowych, kwestionując przy tym ich istnienie. Zarzuty dotyczyły postępowania egzekucyjnego prowadzonego w 2006 r. na podstawie innych tytułów wykonawczych. Ponadto ponownie podniósł zarzut dotyczący niedoręczenia odpisów tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. Skarżący także nie zgodził się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej w P. o konieczności osobistego wyjaśniania sprawy kwot wyegzekwowanych 9 września 2005 r. z jego rachunku bankowego. Podkreślił, iż do chwili wniesienia zażalenia, Pierwszy Urząd Skarbowy w P. nie skierował do niego żadnego wyjaśnienia w tym zakresie.

Postanowieniem z [...] października 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz w zw. z art.. 17 i 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "u.pea") Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Minister Finansów po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie podniósł, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 19 K.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy. Wniesienie podania nie powoduje zatem wszczęcia z mocy prawa postępowania przed organem administracji publicznej, do którego zostało ono złożone. Po otrzymaniu podania organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Ustawodawca w art. 66 § 1 K.p.a. zawarł również regulację, z której wynika, że jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu i poinformuje go o treści § 2.

Zdaniem Ministra Finansów, Dyrektor Izby Skarbowej w P., po zbadaniu treści "skargi" z 24 września 2008 r., dokonał prawidłowej kwalifikacji zawartych w niej wniosków i uznał, się za właściwy w zakresie rozpoznania dwóch spraw, natomiast nie uznał swojej właściwości w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanej kwoty i wskazał jako organ właściwy Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie.

III. Zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu [...] października 2009 r. nr [...], Skarżący wniósł skargę do Sądu, w której zakwestionował utrzymanie w mocy postanowienia [...] z [...] kwietnia 2009 r. Podniósł w niej zarzut błędnego, niezgodnego ze stanem rzeczywistym przedstawienia faktów i nieodniesienie się do faktycznego przedmiotu skargi z 24 września 2008 r. Stwierdził, iż skarga z 24 września 2008 r. wskazywała na rażące zaniedbania i łamanie Kodeksu karno – skarbowego, jak również Kodeksu karnego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P., a także zaniedbanie obowiązków wynikających z K.p.a. Zarzucił, że postanowienie utrzymujące nie zostało poparte postępowaniem wyjaśniającym. Postępowania wyjaśniającego nie wszczął również Dyrektor Izby Skarbowej w P., pomimo wskazania zaniedbań i tolerowania przestępstw karno - skarbowych (tj. fałszowanie dokumentów skarbowych, księgowych oraz bankowych).

Dalej wskazał pytania, które powinny zostać wyjaśnione w postępowaniu wyjaśniającym, dotyczące zdarzeń sięgających 2001 r. Podważył zasadność wystawionych w latach późniejszych tytułów wykonawczych, z powodu niedopełnienia obowiązków służbowych przez Naczelników Urzędów Skarbowych w W., jak i w P.

IV. W odpowiedzi na skargę z 16 grudnia 2009 r. Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przypomniał dotychczasowe działania organów administracyjnych oraz Skarżącego i jego pełnomocnika. Opisał ogólnie zarzuty wniesionej do Sądu skargi. Natomiast w odpowiedzi na nie, zasadniczo powielił argumentację przedstawioną w postanowieniu z [...] października 2009 r. nr [...]. Na marginesie dodał, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. pismem z [...] grudnia 2008 r. nr [...] (k. 35 akt adm.) udzielił Skarżącemu stosownych informacji w zakresie kwot wyegzekwowanych z jego rachunku bankowego 9 września 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V. Skarga nie jest zasadna.

Wskazać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie art. 66 kpa.

Przepis ten reguluje sytuacje, w których strona wnosząca podanie, zwraca się o rozstrzygnięcie kilku spraw, do rozpatrzenia których właściwe są różne organy.

Zgodnie z art. 66 § 1 kpa w wypadku, gdy podanie zawiera żądanie załatwienia spraw należących do właściwości różnych organów administracji publicznej, organ administracji publicznej, do którego wniesiono takie podanie, jest obowiązany rozpatrzeć sprawę należącą do jego właściwości. Organ jest obowiązany zawiadomić wnoszącego podanie, iż w sprawach, których dotyczą pozostałe żądania, powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu wraz z pouczeniem o skutkach jego wniesienia w terminie. Powyższe czynności organu administracji publicznej powinny być dokonane niezwłocznie.

Dodać należy, że art.19 kpa nakłada na organ administracji obowiązek przestrzegania swojej właściwości z urzędu. Oznacza to, że organ bada swoją właściwość bez oczekiwania na wniosek strony w tym przedmiocie.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniesienia przez pełnomocnika skarżącego – Z. A. pisma z dnia 24 września 2008 r.

Z treści pisma wynikało, że pełnomocnik wniosła skargę na czynności egzekucyjne podejmowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P., a także skargę na "brak jakiejkolwiek kontroli ze strony Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. nad znajdującymi się dokumentami, na nieskorygowanie deklaracji VAT-7, co doprowadza do obciążenia Skarżącego nienależnymi zaległościami".

Pełnomocnik wskazała, że sprawa dotyczy zaległości podatkowych powstałych w grudniu 2003 r., które zostały rozłożone na raty i w części zapłacone. Zaznaczyła, że są one efektem nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji oraz fałszowania dokumentów księgowych i skarbowych przez poprzednią księgową, która wcześniej pracowała w Urzędzie Skarbowym we W. Winą za to, że prowadziła ona księgowość bez uprawnień głównego księgowego (o czym skarżący nie wiedział), jak również za to, że deklaracje podatkowe i skarbowe podpisywała bez uprzedniego upoważnienia Skarżącego, Strona obarczyła Urząd Skarbowy we W. Zdaniem Strony urząd nie powinien przyjmować takich dokumentów bez uprzedniego ich sprawdzenia. O tej sytuacji, jak podnosi Pełnomocnik, Skarżący informował w pismach skierowanych do Naczelników Urzędów Skarbowych we W. i w P.

Nadto Pełnomocnik zarzuciła, że Urząd Skarbowy we W. nie tylko nie podjął czynności związanych ze skontrolowaniem dokumentacji znajdującej się w jego posiadaniu, ale i nie informował należycie o prowadzonym postępowaniu zmierzającym do odzyskania przedmiotowej należności. Dalej opisała działania obu wymienionych Urzędów, które jej zdaniem były nie prawidłowe i w konsekwencji niezgodnie z prawem doprowadziły do zajęcia, a następnie zwrotów sum pieniężnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał się właściwym w zakresie rozpoznania dwóch spraw, natomiast nie uznał swojej właściwości w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanej kwoty i wskazując jako organ właściwy Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P.

Minister Finansów, zasadnie uznał postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w P. za prawidłowe.

W ocenie Sądu istotnie właściwym do rozpatrzenia tej skargi w zakresie, jakim stanowiła ona skargę na czynności egzekucyjne był Dyrektor Izby Skarbowej w P. Zgodnie bowiem z treścią art. 54 § 5 uppea "Postanowienie w sprawie skargi, o której mowa w § 1 i 2 (skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oraz na czynności egzekucyjne) wydaje organ nadzoru. Stosownie do art. 23 § 1 upea nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do prowadzenia egzekucji. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej niewątpliwie był organem nadzoru w stosunku do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. oraz [...] Urzędu Skarbowego w P. i miał podstawę do rozpoznania części spraw wskazanych we wniosku.

Prawidłowo Minister Finansów ocenił rozstrzygniecie w przedmiocie właściwości organu w sprawie wniosku dotyczącego zbadania nieprawidłowości co do wysokości zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym.

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazują, iż zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej. W takiej sprawie powodem może być tylko zobowiązany, a pozwanym podmiot wymieniony w tytule wykonawczym jako wierzyciel lub organ egzekucyjny. Zasadnie zatem Minister Finansów uznał za właściwy do wyjaśnienia sprawy organ, który prowadził egzekucję - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P.

Wskazać należy, że w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący podniósł, że w skardze z dnia 24 września 2008 r. wskazywał na rażące zaniedbania i łamanie Kodeksu karno – skarbowego, jak również Kodeksu karnego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P., a także zaniedbanie obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. nie wszczął postępowania wyjaśniającego, do którego skierowana pomimo wskazania w niej zaniedbań i tolerowania przestępstw karno – skarbowych (tj. fałszowanie dokumentów skarbowych, księgowych oraz bankowych), które przyczyniły się do wystawienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. spornych tytułów wykonawczych.

VI. Z treści skargi złożonej do Sądu wynika, że Skarżący nie tylko kwestionuje wydane w sprawie rozstrzygnięcia, lecz także działanie podejmowane przez organy nadzoru w jego sprawie. W skardze do WSA Skarżący podnosi, iż w piśmie z 24 września 2008 r. wskazywał na rażące zaniedbania i łamanie prawa (kodeksu karno-skarbowego, kodeksu karnego, kodeksu postępowania administracyjnego) przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P., a organ nadzoru nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego. Skarżący dziwi się postanowieniu Ministerstwa Finansów, które wskazuje na próbę odsunięcia wiedzy o przestępstwie nie tylko na Jego szkodę, lecz jak wynika z posiadanych przez Niego dokumentów także na szkodę Skarbu Państwa.

VII. Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny kontroluje działalności administracji poprzez orzekanie w sprawach skarg na określone akty lub czynności, w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a"). W wyniku takiej kontroli decyzja administracyjna lub inny akt może zostać uchylony. Sąd nie ma instrumentów prawnych by badać skargę na "działalność" organu oraz jego pracowników. Skarga w takim zakresie powinna być ewentualnie rozpatrzona w trybie działu VIII kpa – skarg i wniosków. Zgodnie z art. 227 kpa przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Jak wynika z odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. pismem z 27 listopada 2008 r. nr NN/0510-0007/08/WKA, rozpatrzył wniesioną w trybie art. 227 K.p.a. skargę z 24 września 2008 r. na działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i zawiadomił stronę o sposobie jej załatwienia (k. 33 akt adm.).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.