Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 613/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 4 sierpnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO) z 4 sierpnia 2023 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. (dalej: organ I instancji lub Burmistrz)

z 12 lipca 2023 r. w sprawie odmowy przyznania Z. C. (dalej także: strona, skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad J. C..

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

Z. C. w dniu 9 czerwca 2023 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem J. C., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności, wydanym na okres do 30 czerwca 2026 r.

Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia, organ I instancji wskazał, że odmowa nastąpiła z powodu niespełnienia przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem ustalony stopień niepełnosprawności J. C. datuje się od 22 marca 2023 r. Ponadto organ podał, że strona ma ustalone prawo do emerytury, którego wypłatę zawiesiła od dnia 1 lipca 2023 r. Organ podał jednocześnie, że wnioskodawczyni sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawnym mężem.

W odwołaniu strona uznała tą decyzję za krzywdzącą wskazując, że stan zdrowia męża się pogarsza, a skarżąca jest jedyną osobą, która może się mężem zająć. Podniosła także, iż jest jej znany wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt 38/13 z 21 października 2014 r., który uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją RP.

Kolegium zaskarżoną i powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Podniosło, że skarżąca w dniu 9 czerwca

2023 r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem J. C., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

w R. z 5 czerwca 2023 r., zaliczającym do 30 czerwca 2026 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano jednocześnie, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 22 marca 2023 r.

Wskazało, iż w przeprowadzonym w dniu 3 lipca 2023 r. wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny ustalił, iż skarżąca mieszka z mężem, który porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga prowadzenia przez drugą osobę, większość dnia spędza w łóżku. Skarżąca sprawuje nad nim stałą opiekę, przygotowuje posiłki, podaje leki, kontroluje ciśnienie, cukier, robi zakupy, pierze, sprząta, prasuje.

Odnosząc się następnie do meritum wskazało, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003r.

o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej: ustawa, u.ś.r.).

Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że podstawę odmowy przyznania świadczenia w rozpoznawanej sprawie może stanowić art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014r., sygn. akt

K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie,

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Za niezasadną uznało odmowę przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego dlatego, że niepełnosprawność męża powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy. Kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać

z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ustawy.

Z tych względów SKO wskazało, iż decyzja organu I instancji została wydana

z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, bowiem nie ma znaczenia w jakim wieku powstała niepełnosprawność J. C..

Wyjaśniło przy tym, że przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie może być także wstrzymanie przez stronę wypłaty emerytury (por. wyroki NSA

z 18.06.2020r., sygn. akt I OSK 254/20; z 24.08.2020r., sygn. akt I OSK 650/20;

z 24.11.2020r. sygn. akt I OSK 1416/20). Wskazało, iż osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, która chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z niższej emerytury. Wybór taki może być zrealizowany przez złożenie do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Zawieszenie prawa do emerytury skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu emerytury. Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale należy uznać, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, albowiem zawieszona emerytura nie będzie wypłacana (por. wyroki NSA z 18.06.2020 r., sygn. akt I OSK 254/20,

z 24.08.2020 r., sygn. akt I OSK 650/20, z 24.11.2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20).

Tym samym uznało, że w realiach niniejszej sprawy należało jedynie ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanki wskazanej w powołanym wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie czy istnieje ścisły związek pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. W świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy istotne bowiem jest to, że aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne muszą być spełnione łącznie wszystkie przesłanki. Po pierwsze - osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, bowiem J. C. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, po drugie - na osobie sprawującej opiekę ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, co również w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, oraz po trzecie - opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Brak spełnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej.

Istotne przy tym jest, aby zakres opieki świadczonej osobie niepełnosprawnej był jedynym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia przez opiekuna osoby niepełnosprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad mężem, która wynika

z prawnego i moralnego obowiązku małżonków, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Opieka nad osobą niepełnosprawną musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją

z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły.

Oceniając istniejący w niniejszej sprawie stan faktyczny Kolegium stwierdziło, że mąż skarżącej legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, niewątpliwie wymaga pomocy i opieki ze strony drugiej osoby i niewątpliwie skarżąca świadczy mężowi pomoc i opiekę w zakresie dla niego koniecznym, to jest umożliwiającym jemu codzienne funkcjonowanie. Nie sposób jednak nie zauważyć, że skarżąca mająca lat [...], jest osobą w wieku emerytalnym i prawo takie posiada. W trakcie trwającego postępowania skarżąca nie nadmieniła czy po osiągnięciu wieku emerytalnego pozostawała jeszcze w zatrudnieniu. Zatem należy przyjąć, że z prawa do emerytury skarżąca skorzystała po osiągnięciu wieku emerytalnego i zatrudnienia już nie podejmowała po tym okresie, a więc również w czasie kiedy opieka nad mężem nie była tak absorbująca jak obecnie, a także gdy skarżąca była jeszcze osobą młodszą, a więc mającą znacznie większe niż obecnie możliwości podjęcia zatrudnienia. Tak więc,

w ocenie Kolegium skoro pomimo większych niż obecnie możliwości zarobkowania, skarżąca nie podejmowała zatrudnienia w okresie wcześniejszym, to trudno dać wiarę, że w chwili obecnej jedyną przeszkodą w podjęciu zatrudnienia miałaby być konieczność sprawowania opieki nad mężem.

Jak wyżej wskazano, jedną z koniecznych przesłanek, która musi wystąpić by wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja przez opiekuna z zatrudnienia (lub niepodejmowanie przez niego zatrudnienia) z powodu chęci sprawowania opieki nad osobą, która jej wymaga. Powyższe jest bowiem następstwem tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem uznaniowym, przyznawanym w celu wspomożenia osoby pozostającej w niedostatku,

a świadczeniem, które ma w pewnym stopniu zrekompensować opiekunowi utracony przez niego zarobek w związku z niepodjęciem przez niego zatrudnienia lub rezygnacją z tego zatrudnienia z uwagi na sprawowanie przez niego wspomnianej opieki. Z tego też względu zarówno wykładnia przepisów regulujących ten rodzaj świadczenia, jak ich zastosowanie, musi być wiązana z zasadami regulującymi w sposób powszechny

i generalny świadczenie pracy. Zasady te zaś przewidują, że kobieta po ukończeniu

60 lat życia, z uwagi na oczywiste ograniczenia związane z tym wiekiem, nie jest już zaliczana do tzw. osób pozostających w wieku produkcyjnym. Oczywiście nie ma przepisu, który zakazywałby pracy kobietom po osiągnięciu tego wieku i w związku

z tym niejednokrotnie osoby takie nadal pozostają w stosunku pracy, tym niemniej rozpatrując tę kwestię w aspekcie ogólnym - brak jest podstaw do przyjęcia założenia, że kobieta w wieku [...] lat nie podejmuje zatrudnienia tylko z tego powodu, że opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Dodało, że do podjęcia zatrudnienia niezbędna jest nie tylko wola danej osoby poszukującej pracy, ale i chęć jej zatrudnienia przez potencjalnego pracodawcę. Przyjęło, że osoby takie jak skarżąca będąca kobietą

w wieku [...] lat i nie pozostająca w zatrudnieniu od osiągnięcia wieku emerytalnego

(a więc ponad [...] lat), nie są poszukiwane na rynku pracy (por. wyrok NSA

z 12.10.2022r. sygn. akt I OSK 544/22 zapadły w sprawie podobnej do niniejszej). I to

z tego powodu skarżąca nie może podjąć dalszego zatrudnienia.

Wyjaśniło nadto, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem rekompensującym niższą kwotę emerytury, lecz świadczeniem które ma zastępować wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia, a którego osoba nie może podejmować (bądź też z niego rezygnuje) z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W konsekwencji SKO stwierdziło, że skarżąca nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i z tych względów zarzuty odwołania uznało za nieuzasadnione.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skarżąca, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzuciła wydanie jej z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie oraz błędną oceną istniejącego w sprawie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13 art. 17 ust. 1b nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodała także, iż nie miała świadomości, że informacja o zarobkowaniu jest istotna dla sprawy. Podniosła zatem, iż po osiągnięciu wieku emerytalnego prowadziła działalność gospodarczą, z czego zrezygnowała w dniu 10 stycznia 2022 r. z powodu problemów zdrowotnych męża. Do skargi dołączyła potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej z dnia 10 stycznia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak

w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentacji skargi, iż skarżąca po osiągnieciu wieku emerytalnego pozostawała w zatrudnieniu, prowadząc działalność gospodarczą, z której zrezygnowała w dniu 10 stycznia 2022 r. z powodu problemów zdrowotnych męża podniosło, iż jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 5 czerwca 2023 r. znaczny stopień niepełnosprawności J. C. datuje się od dnia 22 marca 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo, co uzasadnia uwzględnienie skargi.

Przedmiotem skargi jest decyzja, którą SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z 12 lipca 2023 r., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym

w stopniu znacznym mężem.

Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z uwagi na nie spełnienie warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wskazał jedocześnie, że skarżąca posiada prawo do emerytury, którą zawiesiła od dnia 1 lipca 2023 r. na rzecz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy uznał z kolei, że przyczyna w postaci daty powstania niepełnosprawności i ustalenie prawa do emerytury, w sytuacji gdy wypłata emerytury została wstrzymana, nie mogły stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

W ocenie tego organu istniały inne powody, które nie pozwalały uwzględnić wniosku skarżącej. Zdaniem Kolegium nie został spełniony warunek, o którym mowa w art.

17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ w toku postępowania skarżąca nie nadmieniła czy po osiągnięciu wieku emerytalnego pozostawała w zatrudnieniu. Kolegium dodało ponadto, że skarżąca mająca [...] lat skorzystała z prawa do emerytury i zatrudnienia nie podejmowała po tym okresie, trudno dać wiarę, że w chwili obecnej jedyną przeszkodą w podjęciu zatrudnienia miałaby być konieczność sprawowania opieki nad mężem. Powyższe spowodowało, że Kolegium uznało, iż skarżąca nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż od dnia 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U.

z 2023 r., poz. 1420) wprowadzone zostały zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym wskazano, iż w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy,

o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Z uwagi na to, iż sporem w niniejszej sprawie objęta jest zasadność odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony przed 31 grudnia 2023 r., przy uwzględnieniu okoliczności śmierci J. C. w dniu 2 sierpnia 2023 r., nie ulega wątpliwości, iż zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy

o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym. Należy zatem odwołać się do art. 17 ust. 1 u.ś.r. w takim właśnie brzmieniu, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a przywołanej ustawy osobom, o których mowa w ust.

1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, która opiekuje się członkiem rodziny posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem podopiecznego i rezygnuje, bądź nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Słusznie również Kolegium zwróciło uwagę na to, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt

K 38/13, uznany za niekonstytucyjny, w związku z czym oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa od świadczenia na tej części przepisu, którego niezgodność

z Konstytucją RP stwierdził Trybunał nie jest dopuszczalne, co również znajduje odzwierciedlenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych. Na podzielenie zasługuje także pogląd Kolegium, iż przeszkody w przyznaniu prawa do świadczenia nie stanowi wstrzymanie przez skarżącą wypłaty emerytury. Osoba mająca ustalone prawo do emerytury i spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które chce otrzymać, a pobiera emeryturę winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z emerytury.

Sąd nie podziela jednak wyrażonego przez Kolegium stanowiska w przedmiocie niespełnienia przez skarżącą jednego z warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Przepis ten określa podstawowe kryteria przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, do których zalicza, między innymi, rezygnację z zatrudnienia bądź niepodejmowanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

W sprawie bezsporne jest, że mąż skarżącej legitymował się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast kwestią sporną pozostaje ocena spełnienia przez skarżącą przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia,

o której mowa w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Z brzmienia analizowanego przepisu wynika wprost, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje

z wykonywanej dotychczas pracy. Natomiast drugi występuje, gdy wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, a więc gdy nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową. Przy czym w obu tych przypadkach zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jakkolwiek ustawodawca niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zrównuje w skutkach z rezygnacją z zatrudnienia, to nie sposób z tej regulacji wywieść, jakoby dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymagane było posiadanie przez opiekuna zatrudnienia w okresie bezpośrednio poprzedzającym stwierdzenie niepełnosprawności i wystąpienie o przyznanie świadczenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie określa ram czasowych, w tym nie warunkuje przyznania świadczenia od długości okresu niepodejmowania pracy. Akcentuje natomiast cel rezygnacji z aktywności zawodowej, jakim jest opieka nad bliską osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Pomiędzy tymi dwoma elementami winien zachodzić bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Ustalenie powyższego związku powinno odbywać się z zachowaniem podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, kształtujących postępowanie dowodowe w sprawie. Organ odwoławczy nie może przy tym zapominać, że w postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej prawidłowej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.), uwzględniającej znaczenie i wartość dowodów dla toczącej się sprawy, wskazując, którym dowodom organ przyznał rację, a którym tej racji odmówił (art. 80 k.p.a.). Obowiązek prawidłowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest przy tym związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena ta winna być dokonana zgodnie

z normami prawa procesowego, opierać się na materiale dowodowym zebranym

w sprawie, uwzględniać całokształt materiału dowodowego. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem przedstawionych podstawowych zasad postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy nie sprostał powyższym obowiązkom.

Na gruncie badanej sprawy organ odwoławczy swoje przekonanie o tym, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia i koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem wywiódł z okoliczności, iż skarżąca nie nadmieniła, iż po osiągnięciu wieku emerytalnego pozostawała w zatrudnieniu. Przyjął zatem, iż skoro skarżąca skorzystała z prawa do emerytury po osiągnieciu wieku emerytalnego

i zatrudnienia już nie podejmowała po tym okresie, a więc również w czasie kiedy opieka nad mężem nie była tak absorbująca jak obecnie, a także skarżąca była jeszcze osobą młodszą, mającą znacznie większe niż obecnie możliwości zatrudnienia, to nie jest wiarygodne, aby obecnie jedyną przeszkodą w podjęciu zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad mężem.

W ocenie Sądu są to jednak twierdzenia zbyt daleko idące i oparte na założeniach, które nie znajdują oparcia w okolicznościach faktycznych, pozwalających na dokonanie takiej oceny. Twierdzenia, iż z uwagi na wiek skarżąca nie jest osobą poszukiwaną na rynku pracy, co stanowi o braku podstaw do przyjęcia, iż nie podejmuje zatrudnienia tylko z tego powodu, że opiekuje się niepełnosprawnym mężem, są gołosłowne. Wnioski te zostały wyprowadzone z ogólnych założeń i nie uwzględniają okoliczności tej konkretnej sprawy. W ocenie Sądu są one pochopne szczególnie

z uwagi na to, iż jak wynika z treści skargi skarżąca była aktywna zawodowo jeszcze

w 2022 r. Skarżąca podniosła bowiem w skardze, iż do 10 stycznia 2022 r. prowadziła działalność gospodarczą, co miało miejsce po osiągnięciu wieku emerytalnego

i zrezygnowała z tej aktywności z uwagi na chorobę męża. Wskazała przy tym,

iż opieka była tak absorbująca, że wykluczała możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy

z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad mężem. W tych okolicznościach stwierdzenie, iż nie jest wiarygodny brak możliwości podejmowania przez skarżącą zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad mężem jest co najmniej przedwczesne i co szczególnie istotne nie poprzedzone dokonaniem jakichkolwiek ustaleń w tym względzie. Jak zaś wskazano wyżej ocena czy przesłanki do przyznania świadczenia zostały spełnione winna opierać się na materiale dowodowym zebranym

w sprawie, uwzględniać całokształt materiału dowodowego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić wskazaną powyżej ocenę prawną i po uzupełnieniu materiału dowodowego we własnym zakresie lub przy współudziale organu I instancji (art. 136 § 1 k.p.a.) dokonać oceny zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy nie jest też pozbawiony zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.,

w przypadku w przypadku gdyby zaszły okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Swoje stanowisko w sprawie w każdym przypadku organ winien uzasadnić zgodnie

z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w sentencji wyroku.