Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 13/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. P.N. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną V.N..

Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego [...] Centrum Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej organ I instancji) odmówił P.N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę niepełnosprawną. Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium, organ II instancji) decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...]organ I instancji ponownie odmówił stronie wnioskowanego świadczenia, ale decyzją z dnia [...]r., nr [...] SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]r., nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 17 ust. 1, ust. la, ust. 1b i ust. 3, art. 24 ust. 7 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako u.ś.r.) odmówił P.N. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną V.N. za okres od dnia [...]r. do bezterminowo.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedstawionego planu opieki wynika, iż sprawowana przez wnioskodawcę opieka nad żoną sprowadza się do czynności higienicznych, przygotowaniu i podaniu, pomocy w ubieraniu, zmianie pampersa, dowożeniu na zajęcia rehabilitacyjne, pomocy przy kąpieli i czynnościach higienicznych. Zdaniem organu I instancji opisane czynności nie zajmują wnioskodawcy całego dnia i co za tym idzie jego żona nie wymaga stałej i długotrwałej opieki, specjalisty czynności pielęgnacyjnych, specjalistycznego podawania leków, czy karmienia. Podejmowane przez stronę działania nie angażują całego dnia, uniemożliwiając tym samym podjęcie zatrudnienia w niepełnym nawet wymiarze czasu pracy. Organ I instancji podkreślił, że czynności typu gotowanie, pranie, sprzątanie, zakupy są normalnymi czynnościami dnia codziennego, z którymi mierzyć musi się każda osoba pracująca i łącząca życie zawodowe z rodzinnym. W ocenie organu I instancji zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zakres czynności podejmowanych przez stronę względem żony wpisuje się w ustawowy zapis stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wykluczają rezygnacji, czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy. Pobierana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest jedyną przesłanką negatywną do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie, w którym zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnioskodawcę.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 17 ust. 1. ust. la, ust. 1b i ust. 3, art. 24 ust. 7 i 4 u.ś.r. decyzją z [...]r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło przyznania P.N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 01.11.2021 r. do dnia 31.10.2023 r. oraz przyznało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką (przyp. Sądu - prawidłowo powinno być żoną) V.N. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...]r. do bezterminowo.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca przedłożył:

- orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności V.N. N. wydane w dniu [...] r. przez [...] Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...], w którym wskazano, iż niepełnosprawność V.N. istnieje od [...]r. ustalony stopień niepełnosprawności od [...] r. orzeczenie wydane zostało do [...]r. (wyrok Sądu Rejonowego w [...]., z dnia [...]r., którym zmieniono decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...]r., znak [...]ustalając, że niepełnosprawność powstała w stopniu znacznym od dnia [...]r.;

- decyzję ZUS w [...] z dnia [...] r. o waloryzacji renty P.N.;

- decyzję ZUS Oddział w [...] z dnia [...]o ponownym ustaleniu renty z tytułu niezdolności do pracy P.N.;

- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności P.N. z dnia [...]r. zaliczające wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe;

- decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] o wstrzymaniu od dnia [...]r. wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Kolegium ustaliło również, że z akt sprawy wynika, że V.N. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Wnioskodawca miał natomiast przyznaną do dnia [...] rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a w dniu [...] złożył wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty – (pismo ZUS z dnia [...]r.).

Kolegium przywołując treść art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, i art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyjaśniło, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, że stwierdzenie niepełnosprawności, w tym również jej daty od której występuje, powinno być zawarte w orzeczeniu właściwego organu, tj. zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, o jakim mowa w art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100 ze zm.), albo lekarza orzecznika ZUS, stosownie do art. 5 tej ustawy. Powyższe oznacza, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a w dalszej kolejności także sądy administracyjne, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, czy też jej stopnia, ponieważ związane są w tym zakresie orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę.

Zdaniem Kolegium z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Omawiane świadczenie nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Najistotniejszym jednak i najbardziej ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Kolegium uznało ocenę organu I instancji w tym zakresie za nieprawidłową, gdyż nie uwzględniła przed wszystkim stanu zdrowia wymagającej opieki, której schorzenia powodują, iż wymaga ona stałej pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. Jak wynika bowiem z wywiadu środowiskowego z dnia [...]r. niepełnosprawna choruje na choroby układu krążenia i wymaga stałej opieki lekarzy specjalistów. Porusza się za pomocą kul łokciowych i wymaga pomocy osoby drugiej w poruszaniu się. Wymaga ciągłych zabiegów rehabilitacyjnych, na które, jak i inne wizyty lekarskie wozi ją wnioskodawca. Wnioskodawca pomaga też przy kąpieli i czynnościach higienicznych, przy ubieraniu, przygotowuje i podaje posiłki, zmienia pampersy, podaje leki.

Zdaniem Kolegium, dokonana przez organ I instancji ocena dotycząca braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy świadczonej, jest w świetle powyższych informacji nieprawidłowa. Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dotyczy bowiem wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Sprawowanie takiej opieki nad osobą niepełnosprawną nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę.

Kolegium zauważyło, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, V.N. mimo tego, że nie jest osobą leżącą, to i tak wymagała całodobowego wsparcia i opieki, które w sposób należyty zapewniał jej mąż. Zdaniem SKO pomoc przy czynnościach higienicznych, spożywaniu posiłków, zażywaniu leków można zaś traktować jako czynność dnia codziennego, ale dotyczącą codzienności opiekunów osób niepełnosprawnych, które to czynności w połączeniu z czynnościami dotyczącymi zajmowania się domem mogą wypełniać cały dzień. Z ustalonego stanu faktycznego wynika natomiast, że wnioskodawca całą dobę pozostaje do dyspozycji żony i cała jego aktywność życiowa nakierowana jest na opiekę nad nią. Deprecjonowanie tych czynności, tylko z tego powodu, że są tylko pomocnicze lub związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie znajduje w ocenie Kolegium oparcia w okolicznościach sprawy. Zdaniem Kolegium opieka sprawowana przez wnioskodawcę nad żoną jest stała i długotrwała w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W dalszej kolejności Kolegium przywołując treść art. 17 ust. 5 i 6 u.ś.r. wskazało, że wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad żoną, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast kwestią sporną stanowiły konsekwencje wynikające z przysługiwania wnioskodawcy renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i równoczesnego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia w sentencji, których Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. Wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazany wyrok Trybunału usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie.

Zdaniem Kolegium wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może więc - a zatem jest w stanie - faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego. aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251). Wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Świadczenie pielęgnacyjne z założenia ustawodawcy ma funkcję kompensującą rezygnację przecież z zatrudnienia i związaną z tym utratę dochodów. Jest to warunek konieczny i bezwzględny dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna. Przyjęcie zapatrywania strony skarżącej oznaczałoby całkowite naruszenie tej reguły. Nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki by w sposób uprzywilejowany traktować przypadki pobierania rent (w tym z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w stosunku do emerytur, dając prymat tym pierwszym przy stosowaniu wypracowanej w judykaturze wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez uznanie w konsekwencji, że pobierający rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie musi dokonywać wyboru świadczenia korzystniejszego. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie należało zastosować się do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uznając, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia, lecz osoba uprawniona winna mieć prawo wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno- - rentowego.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że umożliwiono wnioskodawcy wybór świadczenia i wezwano go do przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do renty. Z dniem [...] strona wstrzymała wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ZUS. W aktach niniejszej sprawy znajduje się bowiem decyzja z dnia [...]r., znak : [...]wydana na wniosek skarżącego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] o wstrzymaniu od dnia [...]r. wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium stwierdziło, że zawieszenie prawa do emerytury (renty) należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta (rencisty), wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury (renty), lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to należy uznać, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się. począwszy od którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty i dopiero więc, zdaniem Kolegium od miesiąca listopada 2023 r. w związku z wyeliminowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodziła możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium zauważyło również, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 24 ust. 2a u.ś.r., albowiem z dniem 1 listopada 2023 r. wnioskodawca wstrzymał wypłatę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ZUS i wnioskowane świadczenia należało przyznać od 1 listopada 2023 r.

P.N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Kolegium zaskarżając ją w części, tj. w zakresie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia [...] r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 i przyjęcia, że na podstawie ww. przepisu istnieją podstawy do warunkowania przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w konsekwencji czego, skarżącemu nie zostało przyznane świadczenie począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia 01 listopada 2021 r. Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie decyzji w części oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyły obie strony.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w niniejszym postępowaniu decyzja SKO w [...] z dnia [...]r. Jednak skarga nie dotyczy całej tej decyzji. Decyzja SKO uchyliła decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie przyznano nią stronie świadczenie pielęgnacyjne od [...]r. i odmówiono przyznania tego świadczenia za okres [...] r. do [...] r. Skarżący objął zatem skargą wyłącznie cześć decyzji Kolegium, w której odmówiono mu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego obejmującego okres od do [...] r. do [...]r.

Świadczenie pielęgnacyjne, którego domagał się skarżący, według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, przyznawane było na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359, dalej jako k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przedmiotowej sprawie niesporne jest, iż żona skarżącego legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności – wyrok Sądu Rejonowego w [...]z dnia [...]r., w którym zmieniono decyzję Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] poprzez zaliczenie jej do osób o niepełnosprawności w stopniu znacznym na trwałe i ustalając, że niepełnosprawność powstała w stopniu znacznym od [...] r.

Nie budziło wątpliwości, co potwierdza jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych, że małżonek osoby niepełnosprawnej, sprawujący nad niepełnosprawnym opiekę należy do osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ciąży bowiem nad nim swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka wynikający z art. 23 i 27 zd. pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obowiązek ten może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia albo na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji może otrzymać w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 czerwca 2021 r., III SA/Gd 310/21).

Wobec zatem stwierdzenia przez SKO spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i braku istnienia przesłanek negatywnych, organ przyznał wnioskowane świadczenie skarżącemu od dnia [...]r. Sąd jedynie zauważa, iż w tym zakresie nie dokonuję oceny zgodności z prawem decyzji SKO z [...] r., gdyż ta jej część nie została objęta skargą.

Natomiast podstawą kwestionowanej przez skarżącego odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] r. do [...]r. był art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Jak ustaliły bowiem organy w toku postępowania, skarżący pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia wstrzymania na wniosek skarżącego jej wypłaty tj. [...]r.

W tym zakresie wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Istota sporu sprowadza się do oceny jakie konsekwencje wywołuje powyższy wyrok TK. Zdaniem skarżącego skutkiem tego wyroku jest utrata mocy regulacji czyniąca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (opiekuna) negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkować powinno przyznaniem przez organ prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożony został wniosek tj. od [...].

Sąd w tym zakresie podziela wykładnię powyższego przepisu w powiązaniu z powołanym orzeczeniem TK, przedstawioną przez NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2022 r., I OSK 247/22. Mianowicie wskazano w nim, że wyrok TK w sprawie o sygn. akt SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (por. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990). Wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (tak T. Woś, op. cit., s. 992). Taka sytuacja ma także miejsce w analizowanym przypadku.

Wyrok TK w sprawie o sygn. SK 2/17 usuwa z sytemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim, że Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego.

Jak wyżej wskazano, wyrok w sprawie o sygn. akt SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 u.e.r.f.u.s. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".

Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku w sprawie o sygn. akt SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251). Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty - art. 134 ust. 2 pkt 2. Mimo, że renta jest prawem niezbywalnym, to jednak należy uznać, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty, wynikająca z tego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. np. wyroki NSA z: 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, 22 listopada 2022 r. I OSK 247/22, 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1665/22).

Świadczenie pielęgnacyjne z założenia ustawodawcy ma funkcję kompensującą rezygnację z zatrudnienia i związaną z tym utratę dochodów. Jest to warunek konieczny i bezwzględny dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna. Przyjęcie zapatrywania strony skarżącej oznaczałoby całkowite naruszenie i tej reguły. Nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki by w sposób uprzywilejowany traktować przypadki pobierania rent (w tym z tytułu częściowej niezdolności do pracy) w stosunku do emerytur, dając prymat tym pierwszym przy stosowaniu wypracowanej w judykaturze wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., przez uznanie w konsekwencji, że pobierający rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie musi dokonywać wyboru świadczenia korzystniejszego.

Powyższe stanowisko jest dominujące w aktualnym orzecznictwie: wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., I OSK 448/22, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 26 października 2022 r, II SA/Go 302/22, wyrok WSA w Gdańsku z 11 stycznia 2023 r. II SA/Gd 615/22, wyrok WSA w Rzeszowie z 18 stycznia 2023 r., II SA/Rz 942/22, wyrok WSA w Lublinie z 5 stycznia 2023 r, II SA/Lu 658/22, wyrok WSA w Krakowie z 21 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1210/22, wyrok WSA w Kielcach z 16 grudnia 2022 r., II SA/Ke 614/22, wyrok WSA w Gliwicach z 7 grudnia 2022 r., II SA/Gl 1319/22, wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 lutego 2023 r., II SA/Bd 1218/22, wyrok WSA we Wrocławiu z 28 lutego 2023 r., V SA/Wr 680/22. wyrok WSA w Olsztynie z 23 lutego 2023 r., II SA/Ol 872/22.

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że skarżący pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do [...]r., kiedy na skutek wniosku złożonego przez skarżącego o zawieszenie tego świadczenia, jego wypłata została przez ZUS wstrzymana.

W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd uznał, iż Kolegium prawidłowo zastosowało się do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uznając, że pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi automatycznie negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia, lecz osoba uprawniona winna mieć prawo wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego. Z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym, przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do dokonania wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. W sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem rentowym z tytułu częściowej niezdolności do pracy zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do tego świadczenia działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251; dalej: "u.f.u.s."). Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: wyroki NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20, z 24 sierpnia 2020 r. I OSK 650/20 oraz z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20).

W toku postępowania przed organem odwoławczym umożliwiono skarżącemu wybór świadczenia i wezwano go do przedłożenia decyzji o zawieszeniu (wstrzymaniu) prawa do renty (pismo z [...]r.), a skarżący skorzystał z tej możliwości i skutecznie doprowadził do wstrzymania wypłaty mu renty przez ZUS od [...] r. (decyzja ZUS z [...] r.), co skutkowało przyznaniem skarżącemu przez SKO świadczenia pielęgnacyjnego od [...] r.

W takim kontekście przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego usunięta została w przedmiotowej sprawie z dniem [...] r. Do tej daty tj. do mementu kiedy wypłata renty nie została wstrzymana, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, brak było podstawy do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Stąd za uzasadnioną uznał Sąd orzeczoną przez SKO w zaskarżonej decyzji odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od [...] r. do [...]r.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty. Taka interpretacja znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 28 grudnia 2023 r., I OSK 2255/22 NSA stwierdził, iż " w myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zauważyć jednak należy, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu, który nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia innych norm. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. należy odczytywać więc tak, że stronie może przysługiwać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od miesiąca następującego po ostatnim miesiącu, w którym przysługiwało jej konkurencyjne świadczenie. Przysługiwanie stronie prawa do konkurencyjnego świadczenia wyklucza bowiem możliwość jednoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie można odnaleźć w wyrokach NSA z: 2 marca 2022 r., I OSK 1623/21, 19 maja 2021 r. I OSK 210/21, 13 stycznia 2022 r. I OSK 870/21, 17 marca 2022 r. I OSK 1190/21, 11 maja 2022 r. I OSK 1400/21, 19 maja 2022 r. I OSK 1390/21, 29 czerwca 2022 r. I OSK 1586/21, 26 lipca 2022 r. I OSK 1859/21, 3 sierpnia 2022 r. I OSK 211/21, 7 października 2022 r. I OSK 2317/21, 25 listopada 2022 r. I OSK 189/22 czy 6 grudnia 2022 r. I OSK 2042/21."

Otwarcie rencistom częściowo niezdolnym do pracy możliwości zachowania prawa do renty przy przyznaniu im świadczenia pielęgnacyjnego, jak domaga się tego skarżący, przeczyłoby zasadzie sprawiedliwości społecznej, bowiem oznaczałoby uprzywilejowanie tych rencistów wobec osób w pełni zdolnych do pracy i niepodejmujących zatrudnienia lub z niego rezygnujących w celu sprawowania opieki, jak również wobec osób, które w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego już zawiesiły prawo do emerytury. Zatem przepisy art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, nie pozwalają odczytywać wyroku TK w sposób postulowany przez skarżącego, czyli dopuszczający możliwość kumulacji świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego.

Sąd w składzie orzekającym wyjaśnia końcowo, iż znana jest mu treść orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu prezentujących odmienną interpretację od wyrażonej w niniejszym wyroku (choć w tym zakresie orzecznictwo w/w WSA w Poznaniu nie jest jednolite, a w części wyroki zawierają zdania odrębne: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 października 2022r., IISA/PO 481/22 i z 24 listopada 2023 r., II SA/Po 354/23). Dodać należy, iż przyjęta przez Sąd na gruncie rozpoznawanej sprawy interpretacja przepisów prawa, opisana powyżej, znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: wyrok NSA z 15 marca 2023 r., I OSK 1274/22, z 28 grudnia 2023 r., I OSK 2255/22.

W świetle powyższych rozważań zarzuty podniesione w skardze Sąd uznał za nieuzasadnione.

Wobec powyższego Sąd działając w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.