Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 152/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.2ust.1, par.4 ust.2, par.31 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art.151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2023 r. nr 9016.65110.29.2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne za lata 2017 - 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2023 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu K. i Miasta K. ARiMR nr [...] z 28 czerwca 2023 r. o ustaleniu L. M., kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020) za lata 2017-2020, w łącznej wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że [...] maja 2017 r. producent złożył w Biurze Powiatu K. ARiMR, wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2017 r. do upraw ekologicznych w wariantach: 1.1 "uprawy rolnicze w okresie konwersji" na 4,95 ha, 11.1 "uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji" na 29,85 ha, 12.1 "trwałe użytki zielone po okresie konwersji" na 8,90 ha, 5.1 "uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji" na 5,35 ha, 7.1 "uprawy rolnicze po okresie konwersji" na 3,32 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR K., [...] maja 2018 r., wydał decyzję nr [...] o przyznaniu producentowi płatności ekologicznej na 2017 r. do zatwierdzonych upraw, w wariantach: 1.1 na areale 4,95 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 11.1 na areale 29,85 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 12.1 na areale 8,35 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 5.1 na areale 5,35 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 7.1 na areale 3,32 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł.

Producent nie odwołał się od powyższej decyzji.

Płatności przyznane producentowi zostały wypłacone [...] czerwca 2018 r., tym samym, producent podjął 5 letnie zobowiązanie w Działaniu rolnictwo ekologiczne na zadeklarowanych działkach rolnych na gruntach ornych i Trwałych Użytkach Zielonych (TUZ).

[...] czerwca 2018 r. strona wniosła drugoroczny wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2018 r. do upraw w wariantach: 11.1 na 34,97 ha,12.1 na 8,23 ha, 7.1 na 8,49 ha.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność ekologiczną na 2018 r. do wnioskowanych upraw w wariantach: 11.1 na areale 34,97 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 12.1 na areale 8,23 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł, 7.1 na areale 8,49 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł.

Decyzja ta, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627, zw. dalej: "ustawą PROW 2018 r."), uwzględniając w pełni żądanie strony, nie została doręczona z uwagi na brak takiego żądania od producenta i została pozostawiona w aktach sprawy. Od powyższej decyzji, producent się nie odwołał.

Ponadto, organ rozliczył zmniejszenie powierzchni zobowiązania upraw o 0,01 ha na gruntach ornych oraz 0,12 ha na TUZ.

Następnie, [...] maja 2019 r., producent złożył trzecioroczny wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2019 r. do upraw w wariantach: 11.1 na areale 0,10 ha, 12.1 na areale 8,23 ha, 7.1 na areale 43,36 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, [...] lutego 2020 r., wydał decyzję nr [...] na mocy, której przyznał stronie płatność ekologiczną na 2019 r. do upraw w wariantach:

- 11.1 na zatwierdzonym areale 0,10 ha, w wysokości [...] zł, w tym koszty transakcyjne [...] zł,

-12.1 na zatwierdzonym areale 8,23 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł,

-7.1 na zatwierdzonym areale 43,36 ha, w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł.

Pomimo stwierdzenia mniejszej powierzchni upraw w wariancie 12 - 8,20 ha, płatność została naliczona do powierzchni zadeklarowanej 8,23 ha, ponieważ stwierdzona różnica nie przekroczyła 0,10 ha ( 8,23 ha - 8,20 ha = 0,03 ha) – zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014r., str. 48, zw. dalej: "rozporządzeniem nr 640/2014").

Decyzja ta, uwzględniając w pełni żądanie strony, nie została doręczona z uwagi na brak takiego żądania od producenta i została pozostawiona w aktach sprawy. Strona nie odwołała się od powyższej decyzji.

Następnie, [...] maja 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął kolejny wniosek producenta o przyznanie płatności ekologicznej na 2020 r. do upraw w wariantach:

- 12 "trwałe użytki zielone po okresie konwersji" na 8,23 ha,

- 7 "uprawy rolnicze po okresie konwersji" na 43,49 ha.

Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał stronie płatność ekologiczną na 2020 r. do zatwierdzonych powierzchni upraw w wariantach:

- 12 na obszarze 8,23 ha w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł,

- 7 na obszarze 43,49 ha w wysokości [...] zł w tym koszty transakcyjne [...] zł.

Mając na uwadze art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci rozporządzenia nr 640/2014, pomimo stwierdzenia powierzchni upraw w wariancie 12 - 8,17 ha, płatność została naliczona do powierzchni zadeklarowanej 8,23 ha. Stwierdzona różnica 8,23 ha - 8,17 ha = 0,06 ha nie przekroczyła 0,10 ha.

Decyzja ta również nie została doręczona z uwagi na brak takiego żądania od producenta i została pozostawiona w aktach sprawy. Strona nie wniosła odwołania.

Następnie, [...] maja 2021 r., producent wniósł do Biura Powiatowego ARiMR w K. ostatni wniosek w Działaniu rolnictwo ekologiczne o przyznanie płatności ekologicznej na 2021 r. do upraw w wariantach:

- 12 na areale 8,23 ha,

- 7 na areale 43,46 ha.

W dniach [...] sierpnia 2021 r. - [...] września 2021 r., w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która wykazała, że deklaracja powierzchni działki rolnej B1 została zawyżona. Ponadto, w wyniku kontroli administracyjnej działek stwierdzono, że powierzchnia upraw rolnych na gruntach ornych zadeklarowanych działek ewidencyjnych nr: [...], obręb ewidencyjny Ł. , gmina B., powiat k. jest większa niż dopuszczalny MKO (maksymalny kwalifikowany obszar) gruntów ornych. Zaś przedeklarowanie objęło 1,30 ha gruntów ornych.

Na tej podstawie, organ I instancji, [...] kwietnia 2022 r., wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności ekologicznej za 2021 r. w łącznej wysokości [...] zł do zatwierdzonego obszaru upraw w wariantach: 12 - 8,23 ha, 7- 42,16 ha.

Od powyższej decyzji producent nie odwołał się.

W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR w K., [...] lipca 2022 r., poinformował producenta o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności ekologicznych z powodu zmniejszenia powierzchni upraw objętej 5 letnim zobowiązaniem ekologicznym. Pismo zostało skutecznie doręczone stronie [...] lipca 2022 r. Producent nie dokonał zwrotu nienależnie pobranych płatności na konto ARiMR.

[...] sierpnia 2022 r., organ wystosował do strony zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych w programie ekologicznym za lata 2017-2020, w związku z niedotrzymaniem zobowiązania ekologicznego. Zawiadomienie to, zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika ARiMR, producent, w dniu [...] września 2022 r., zapoznał się z aktami sprawy.

[...] września 2022 r., producent przedstawił na piśmie swoje stanowisko w sprawie, uznając prowadzone postępowanie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. W piśmie tym, producent wniósł o przekazanie, za pośrednictwem poczty, całej dokumentacji dowodowej zebranej w sprawie, w formie kopii lub skanów na podany w piśmie adres mailowy, w terminie 7 dni od otrzymania pisma przez organ.

Rozpatrując ww. wniosek strony, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał, [...] października 2022 r., postanowienie nr [...] o odmowie wydania producentowi kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

[...] października 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał również decyzję nr [...] o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2017-2020 w wysokości: [...] zł.

Decyzja i postanowienie zostało doręczone stronie [...] października 2022 r.

[...] października 2022 r. producent wniósł zażalenie na ww. postanowienie z [...] października 2022 r.

Postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2023 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Producent zaskarżył powyższe postanowienie do Sądu.

W dniu [...] października 2022 r., producent wniósł odwołanie od ww. decyzji z [...] października 2022 r., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego jak i prawa postępowania administracyjnego oraz domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania jako bezzasadnego. Strona zanegowała również wyniki z przeprowadzonej w jej gospodarstwie kontroli odnośnie wielkości działek rolnych.

Decyzją z [...] marca 2023 r., nr [...], Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji do Sądu.

[...] czerwca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do producenta zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych z informacją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W odpowiedzi, producent złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych aż do rozpatrzenia przez Sąd jego skargi na postanowienie nr [...].

[...] czerwca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K., postanowieniem nr [...], odmówił zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych na wniosek strony z uwagi na to, że postępowanie to zostało wszczęte z urzędu.

W tym samym dniu organ wydał decyzję nr [...] o ustaleniu producentowi kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014 -2020) w wysokości: [...] zł.

[...] lipca 2023 r. producent wniósł odwołanie od decyzji nr [...] z [...] czerwca 2023 r., w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, błędy w ustaleniu powierzchni upraw w poszczególnych wariantach, stwierdzając jednoznacznie, że uprawa zboża była mocno zachwaszczona i trudno było wykazać granice jego uprawy z granicą TUZ-ów. Nadto, producent wskazał, że nadal nie otrzymał materiału fotograficznego z wykonanej kontroli w gospodarstwie.

Producent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy przez organ odwoławczy lub umorzenie postępowania. W swoim odwołaniu, producent zaskarżył również postanowienie nr [...].

WSA prawomocnym wyrokiem z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 243/23, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie odmowy wydania kopii dokumentów z postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych.

[...] października 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przekazał drogą pocztową płytę CD z całą dokumentacją sporządzoną z kontroli gospodarstwa producenta metodą FOTO.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu K. ARiMR nr [...] z [...] czerwca 2023 r., Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy nakreślił ramy prawne sprawy i stan faktyczny sprawy. Organ wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z [...] maja 2018 r. przyznał stronie płatność ekologiczną do zatwierdzonych upraw na gruntach ornych i Trwałych Użytkach Zielonych (TUZ - łąki i pastwiska) na rok 2017. Tym samym, producent rozpoczął swoje 5 letnie zobowiązanie w programie ekologicznym dotyczące upraw na gruntach ornych i TUZ. Powołując następnie treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018, poz. 1784, zw. dalej: "rozporządzeniem ekologicznym") organ wskazał, kiedy przyznaje się rolnikowi płatność ekologiczną.

Organ odwoławczy stwierdził, że składając wnioski kontynuacyjne w latach 2018-2021 strona potwierdziła, że nadal prowadzi działalność ekologiczną na zgłoszonych działkach ewidencyjnych na gruntach ornych i TUZ. W 2020 r., producent zmniejszył powierzchnię zobowiązania TUZ z 8,23 ha na 8,17 ha. Przeprowadzona kontrola w gospodarstwie strony w roku 2021 oraz kontrola administracyjna wniosku wykazały zmniejszenie powierzchni upraw na gruntach ornych o 1,30 ha, co miało wpływ na niedotrzymanie powierzchni podjętego zobowiązania. Na podstawie stwierdzonych nieprawidłowości organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w działaniu rolnictwo ekologiczne.

Organ odwoławczy powołał treść § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego wskazującego, kiedy płatność ekologiczna podlega zwrotowi. Powołując następnie treść § 4 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego organ wskazał, że zobowiązanie ekologiczne nie dotyczy poszczególnych wariantów lub pakietów, lecz odnosi się do wszystkich zadeklarowanych gruntów onych, upraw sadowniczych czy TUZ-ów. W związku z powyższym w przypadku, gdy strona zmniejszyła w 2020 r. powierzchnię TUZ-ów do 8,17 ha oraz zmniejszyła w 2021 r. powierzchnię gruntów ornych do 42,16 ha oznacza to, że nie dotrzymała warunków podjętego zobowiązania ekologicznego i w oparciu o ww. przepisy, obowiązana jest do zwrotu części uzyskanych płatności za wcześniejsze lata.

Następnie, organ odwoławczy szczegółowo opisał, w rozbiciu na poszczególne lata, kwotę przyznanej płatności do jakiego areału, następnie stwierdzony areał zmniejszenia i wyliczoną kwotę zwrotu, oddzielnie odnośnie zobowiązania TUZ i gruntów ornych, wyliczając łącznie zwrot (za lata 2017-2020) na kwotę: [...] zł.

Organ odwoławczy wskazał, że producent w dniu [...] grudnia 2022 r. dokonał wpłaty kwoty [...]zł na konto ARiMR, tym samym wykonał swoje zobowiązanie względem ARiMR.

Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy wskazał, że nie zawiera ono żadnych argumentów i wyjaśnień, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W niniejszym postępowaniu, organ I instancji był zobowiązany do ustalenia, czy strona pobrała nienależne lub nadmierne płatności w ramach Działania rolnictwo ekologiczne za lata 2017-2020 oraz do ustalenia wysokości kwoty do zwrotu przez stronę.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że nie istnieje przesłanka zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2017-2020, na którą powołał się wnioskodawca. W związku z tym postanowienie Kierownika Biura Powiatu K. ARiMR, nr [...] z [...] czerwca 2023 r. o odmowie zawieszenia ww. postępowania, należało utrzymać w mocy.

Jeśli zaś chodzi o pozostałe zarzuty dotyczące uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wyliczenia kwoty do zwrotu, organ odwoławczy wskazał, że producent nie wskazał w jakim zakresie nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji i które wyliczenia są błędne.

Odnośnie wypisów z rejestru gruntów działek ewidencyjnych dostarczonych wraz z odwołaniem z [...] października 2022 r., organ odwoławczy wskazał, że nie mogą być one dowodem w niniejszej sprawie, ponieważ nie zawierają danych dotyczących działek rolnych uprawianych przez skarżącego. Organ wyjaśnił przy tym, że powierzchnia działek rolnych może zmieniać się w zależności od sposobu prowadzenia uprawy każdego roku. Natomiast kontrola tych działek w gospodarstwie metodą FOTO w 2021 r., w zakresie kwalifikowalności powierzchni, wykonana została w oparciu o aktualną ortofotomapę z uwzględnieniem deklarowanych przez rolnika upraw na działkach rolnych i w oparciu o wykonane fotografie upraw umożliwiające ich identyfikację w terenie. Jeśli w raporcie z kontroli dla danej działki rolnej (głównej) wpisano kod DR52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania) lub DR53 (stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania), to podczas kontroli administracyjnej wniosku, w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku skarżącego, sprawdzeniu podlega dodatkowo każda działka rolna, ponieważ płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej nie większej niż ustalony maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO).

Organ I instancji szczegółowo odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. Także w decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na 2021 r., organ wyjaśnił sposób ustalenia powierzchni działek rolnych zakwalifikowanej do płatności. Od powyższej decyzji, producent nie odwołał się. Stała się ona ostateczna, a zawarte w niej ustalenia stały się podstawą do przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z powodu zmniejszenia obszaru gruntów ornych objętych zobowiązaniem.

Także decyzja nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. z uwagi na brak zaskarżenia stała się ostateczna, zaś jej ustalenia dotyczące zmniejszenia TUZ-ów objętych zobowiązaniem stały się podstawą do przeprowadzenia tego postępowania.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo omówił i dokładnie wyjaśnił podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Następnie organ powołał treść art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UEL 181 z20.06.2014r., str. 48, ze zm.) wskazując, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności zaliczane do kategorii siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący nie informował ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności mających wpływ na zmniejszenie powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem ekologicznym.

Organ zbadał również czy w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu należności. Wskazał, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności regulują w niniejszej sprawie art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1 z 23 grudnia1995 r. ze zm., zw. dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95"), których treść powołał. Z powyższych przepisów wynika, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie, finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Płatności wypłacone stronie w Działaniu rolnictwo ekologiczne dotyczą 5 letniego programu PRO W 2014-2020. Dlatego też, pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego, w odniesieniu do płatności w ramach PRO W 2014-2020, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2023 r. (data, do której możliwe jest dokonywanie wpłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2024 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu), stosownie do postanowień art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 65 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013r., str. 320).

Zatem w odniesieniu do płatności w ramach PRO W 2014-2020, okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program, wysłanej do Komisji Europejskiej, a więc co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r., jednakże nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2024 r. Powyższe oznacza, że jeżeli dla danej sprawy, dotyczącej płatności w ramach PROW 2014 - 2020, wyliczony termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on przedłużeniu do tej daty.

W niniejszej sprawie, za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez stronę dla lat 2017-2020 należy uznać dzień złożenia wniosków, tj. 8 maja 2017 r., 1 czerwca 2018 r., 28 maja 2019 r., 18 maja 2020 r. o przyznanie płatności ekologicznej, w których strona zadeklarowała uprawy na gruntach ornych i TUZ-ach niezgodnie ze stanem faktycznym, ustalonym przez kontrolę w gospodarstwie w 2021 r. i kontrolę administracyjną wniosku w 2020 r. i 2021 r.

Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie w dniach:

- 11 kwietnia 2022 r. decyzji nr [...] z 7 kwietnia 2022 r. o przyznaniu płatności ekologicznej na 2021 r., w której opisano nieprawidłowości,

- 28 lipca 2022 r. informacji o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności za niedotrzymanie powierzchni zobowiązania gruntów ornych i TUZ-ów,

- 15 września 2022 r. zawiadomienia z 30 sierpnia 2022 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w którym poinformowano stronę o stwierdzonych nieprawidłowościach,

- 30 czerwca 2023 r. zaskarżonej decyzji nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja nr [...] została odebrana 28 czerwca 2023 r. czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 31 grudnia 2023 r. zamknięcia programu PROW 2014 - 2020. Decyzja ta została następnie zaskarżona przez stronę.

Organ zbadał również, czy wystąpiły okoliczności wskazujące na możliwość zwolnienia producenta z obowiązku zwrotu ustalonej należności ze względu na przesłanki zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014r., str. 69, ze zm., zw. dalej: "rozporządzeniem nr 809/2014").

W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na możliwość zastosowania ww. artykułu.

Organ I instancji zbadał także, czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności ekologicznej w oparciu o art. 44 ust. 3 ustawy PRO W 2014-2020 i takich okoliczności także nie stwierdził.

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2017-2020 w wysokości [...] zł został przez producenta spełniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jego szczegółowe stanowisko zostało przedstawione już we wniesionym odwołaniu z [...] lipca 2023 r. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z [...] czerwca 2023 r. i argumentacja tam zawarta, tak jak i ta w poprzedniej korespondencji z organami, jest wciąż aktualna i skarżący podtrzymuje ją także w przedmiotowej skardze.

Skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organów trudno jest mówić w przedmiotowej sprawie o niedotrzymaniu przez skarżącego zobowiązania ekologicznego w żadnym z okresów objętych decyzją (lata 2017-2021), gdyż nie doszło do zmniejszenia obszaru realizacji zobowiązania ekologicznego czy też miejsca realizacji zobowiązania zgodnie z wymogami § 7 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego. Wynika to wyraźnie ze składanych corocznie przez skarżącego wniosków o płatność.

Zdaniem skarżącego, stwierdzone przez organ "uchybienia" i "zmniejszenia" powierzchni upraw mają charakter rzekomy i wynikają z błędnych obliczeń matematycznych samej Agencji lub też przypisywania skarżącemu czynności, które w ogóle nie miały miejsca. Było to wyraźnie i jednoznacznie podnoszone i wyliczane we wnoszonych przez skarżącego odwołaniach.

W ocenie skarżącego, Agencja nie ujawniła dowodów uzasadniających twierdzenia o "zmniejszeniu podjętego zobowiązania" i powoływała się przy tym na błędne wyniki kontroli gospodarstwa w 2021 r. Tymczasem, w każdym złożonym wniosku o płatność, który był składany w poszczególnych latach 2017 - 2021, tj. w dniach: [...] maja 2017 r., [...] czerwca 2018 r., [...] maja 2019 r., [...] maja 2020 r., dotyczył tych samych powierzchni gruntów, dla których zostały opracowane maksymalne kwalifikowane obszary (MKO), z wyjątkiem sytuacji, w których dochodziło do zakończenia realizacji danego Pakietu (Warianty 1 i 5). Skutkowało to zmianą wielkości obszaru i kwot płatności ekologicznych w poszczególnych decyzjach, ale nie może być to traktowane, jako zawinione zmniejszenie zobowiązania ekologicznego skutkującego zwrotem płatności ekologicznej.

Skarżący wskazał, że analogiczna sytuacja miała miejsce w stosunku do zobowiązania do gruntów ornych w Wariancie 7.1, gdzie pierwotne zobowiązanie z 2017 r. dotyczyło powierzchni gruntów wynoszących: 43,46 ha. W odniesieniu do tego Wariantu, jak też w stosunku do pozostałych Wariantów zobowiązania ekologicznego, Agencja nie doręczyła skarżącemu decyzji o przyznaniu płatności w 2018, 2019 i 2020 r. uniemożliwiając tym samym, skarżącemu weryfikację dokonywanych wyliczeń powierzchni kwalifikowanych i płatności.

Zdaniem skarżącego, było to oczywiste naruszenie zasady praworządności (legalności) działania organu, tj. przepisu art. 10a ust. 1a pkt 1) ustawy o Agencji w związku z art. 109 § 1 k.p.a.

Skarżący podniósł, że brak doręczenia decyzji administracyjnej nie może rodzić negatywnych skutków prawnych dla adresata tej decyzji a konsekwencje braku doręczenia decyzji powinien ponosić pracownik Agencji a nie rolnik. Fakt wypłacenia przez Agencję płatności ekologicznych za te lata nie może być traktowane jako "uchybienie" w dotrzymaniu zobowiązań. Tym samym, skarżący kwestionuje w ogóle możliwość pomniejszania płatności w tych latach przez Agencję i to wstecz, bo w 2022 r., gdyż z winy Agencji nie miał możliwości odniesienia się do danych zawartych w decyzjach.

Następnie, skarżący przedstawił w ujęciu tabelarycznym kwoty wyliczonych przez organy zmniejszeń za lata 2017-2020.

Skarżący wskazał, że całkowicie błędny jest również zarzut organu w zakresie niedotrzymania przez niego powierzchni kwalifikowanej w latach 2020 i 2021 r., gdyż rzekome zmniejszenie powierzchni w odniesieniu do 2020 r. mogło jedynie dotyczyć Wariantu 12 "Trwałe użytki zielone po okresie konwersji", gdzie deklarowana powierzchnia, na jakiej realizowano pakiet wynosił 8,23 ha i przez cały okres zobowiązania był on utrzymany.

Skarżący podniósł, że w 2018 r. doszło do zmiany MKO dla Wariantu 12, gdyż zobowiązanie do utrzymania TUZ pierwotnie wynosiło obszar 8,35 ha, a po zmianie materiału graficznego w 2018 r. przez Agencję jedynie 8,23 ha. Tymczasem, Agencja - samodzielnie i bez doręczania decyzji o przyznaniu płatności umożliwiając tym samym odwołanie się od nich - dokonywała zmniejszania powierzchni zakwalifikowanej do płatności. Sytuacja taka zaszła w 2019 r., gdzie zgłoszono do płatności w Wariancie 12.1 powierzchnię 8,23 ha a Agencja samodzielnie pomniejszyła powierzchnię kwalifikowaną do 8,20 ha i dodatkowo zmniejszyła płatność o 0,03 ha. Analogiczna sytuacja miała miejsce w 2020 r., gdzie ponownie zgłoszono do płatności w Wariancie 12.1 powierzchnię 8,23 ha a Agencja ponownie samodzielnie pomniejszyła powierzchnię kwalifikowaną tym razem do wielkości 8,17 ha. W obu przypadkach żadnej z tych decyzji nie doręczono Skarżącemu uniemożliwiając tym samym odwołanie się i weryfikację czynności Agencji. Co więcej ani w 2019 r., ani w 2020 r. nie było żadnych kontroli i nie wiadomo, jak Agencja weryfikowała powierzchnię zobowiązania; dlaczego zmniejszała powierzchnię kwalifikowaną i czym się kierowała. Zaskarżona decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. także nie odnosi się do tych zagadnień.

Natomiast w 2021 r., gdy skarżący ponownie zgłosił w Wariancie 12.1 do płatności powierzchnię 8,23 ha wypłacone zostały środki finansowe za całą powierzchnię kwalifikowaną i to w sytuacji, kiedy w tabeli w wierszu dotyczącym 2019 r. wskazano, że "rolnik nie dotrzymał zobowiązania dla powierzchni 0,06 ha". Jest to ewidentny błąd po stronie Agencji powielany we wszystkich decyzjach. W swojej decyzji z [...] czerwca 2023 r. - organ I instancji w dalszym ciągu nie wskazał z jakiej przyczyny samodzielnie pomniejszał powierzchnię kwalifikowaną w kolejnych latach i na jakich dowodach się oparł i dlaczego za 2019 r. nałożył karę w sytuacji, w której sama Agencja uznała, że nie doszło do pomniejszenia powierzchni zobowiązania. Decyzja z dnia [...] grudnia 2023 r. te wszystkie rozstrzygnięcia akceptuje bez próby weryfikacji oczywistych nawet błędów.

Skarżący wskazał, że niezależnie od powyższych kwestii w osobny sposób należy potraktować sprawę zmniejszenia powierzchni kwalifikowanej przez Agencję na 2021 r. Skarżący w swoim wniosku o płatność zadeklarował w Wariancie 7.1 powierzchnię: 43,46 ha, a Agencja przyznała płatność jedynie za 42,16 ha powołując się na wyniki przeprowadzonej w 2021 r. kontroli w gospodarstwie rolnym skarżącego. Zdaniem skarżącego, trudno się było zgodzić z ustaleniami tej kontroli, gdyż działki zadeklarowane do Wariantu 7.1 a oznaczone symbolami [...], zgodnie zresztą z wynikami kontroli działek rolnych z [...] września 2021 r., w ogóle nie podlegały czynnościom kontrolnym i zostały oznaczone kodem DR46 "Działka nie podlegająca kontroli".

Skarżący podkreślił, że skoro działki zakwalifikowane do Wariantu 7.1 nie podlegały kontroli, to bezpodstawnie Agencja w ogóle analizowała kwestię brakującej powierzchni na działkach [...] i wykluczyła powierzchnię aż 1,30 ha z płatności ekologicznej. Jakkolwiek decyzja z [...] kwietnia 2022 r. została mu doręczona, to analizując treść raportu z kontroli i porównując ją z wydaną decyzją zwrotową należy dojść do wniosku, że brak jest jakiejkolwiek podstawy faktycznej do zakwestionowania płatności na zadeklarowaną powierzchnię 43,46 ha, gdyż nie podlegała ona kontroli a dokonane pomniejszenia są wynikiem błędnego zrozumienia treści raportu z września 2021 r. i bezpodstawnego wykluczenia z płatności powierzchni kwalifikowanej wynoszącej 1,30 ha. Tym samym, brak jest jakiejkolwiek uzasadnienia (dowodu), że doszło do zmniejszenia powierzchni kwalifikowanej dla tego Wariantu i brak jest podstawy faktycznej do zwrotu kwoty [...]zł płatności za 2020 r., gdyż działki z Wariantu 7.1 w ogóle nie podlegały kontroli w 2021 r. W konsekwencji, powyższy obszar, nie mógł podlegać wykluczeniu z powierzchni kwalifikowanej i pomniejszeniu płatności zgodnie z przepisem § 31 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia ekologicznego. Tymczasem, zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2023 r. te wszystkie rozstrzygnięcia akceptuje bez próby weryfikacji tej kwestii i wskazania, dlaczego doszło do nałożenia obowiązku zwrotu płatności.

Skarżący podniósł, że Agencja z urzędu powinna wiedzieć i uwzględnić to przy wydawaniu rozstrzygnięcia, że w rolnictwie ekologicznym przy braku stosowania środków chwastobójczych, szczególnie pod koniec sezonu, granica między uprawą zbóż a trwałym użytkiem zielonym jest trudna do jednoznacznego określenia. Zdjęcia lotnicze, którymi posługuje Agencja, robione z dużej wysokości mogą być niewyraźne, a podczas kontroli bezpośredniej na gruncie, gdy zboże bywa mocno poprzerastane przez trawę i chwasty, to ustalenie granic ewidencyjnych oraz granic MKO jest bardzo trudne. Stąd też, Agencja, rozpatrując materiał dowodowy, powinna dołożyć szczególnej staranności w ustaleniu czy TUZ-y nie zostały przewymiarowane, ponieważ w wyniku realizacji zobowiązań ekologicznych zboże przerasta chwastami. Uprawy ekologiczne nie są bowiem idealnie jednorodne. Stąd też odjęcie powierzchni aż 1,30 ha od całkowitej powierzchni kwalifikowanej objętej wnioskiem jest zapewne wynikiem nieprawidłowej kontroli. W tym miejscu dodatkowo skarżący wskazał, że Agencja - dla Wariantu 7.1 - błędnie wyliczyła procentową różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku o płatność na 2021 r. (43,46 ha), a powierzchnią stwierdzoną (42,16 ha) na 3,08%, a co według jego obliczeń wynosi: 2,9912%. Stąd też nałożenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności jest nadmiarowe i narusza wymogi § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Skarżący zwrócił również uwagę, że w odwołaniu od decyzji z [...] czerwca 2023 r. złożony został wniosek dowodowy do organu II instancji, by Agencja dokonała ponownej analizy materiału fotograficznego dla wszystkich działek objętych Wariantem 7.1 wobec ujawnionych wątpliwości, co do jakości materiału graficznego oraz wobec nieprawidłowych wyliczeń powierzchni. Wniosek ten nie został rozpoznany.

Skarżący zwrócił uwagę, że zdjęcia wykonywane techniką lotniczą i co przyznaje sama Agencja są weryfikowane, ale już bez udziału uprawnionych geodetów w terenie i urzędowych obmiarów, a przy pomocy technik komputerowych i pracowników Agencji, które z oczywistych względów obarczone są niepewnością pomiaru, tj. możliwymi i dopuszczalnymi rozbieżnościami w obliczeniach. Ocena materiałów fotograficznych przez Agencję nie jest bowiem tożsama z pomiarami geodezyjnymi dokonywanymi przez uprawnionych geodetów. Tymczasem, odpowiedzialność za błędy osób weryfikujących ortofotomapę i niepewność pomiarów sporządzanych przez Agencję przerzucana jest w całości na rolnika, który nawet powołując się na urzędowe dane z katastru nieruchomości nie jest w stanie wpłynąć na decyzję Agencji. Taka sytuacja nastąpiła w tej sprawie, gdzie najprawdopodobniej błędy w materiale fotograficznym, zostały uznane przez Agencję za brak dotrzymania zobowiązania po stronie rolnika.

Skarżący wskazał też, że składane przez niego w toku postępowania wnioski dowodowe oraz przedłożone argumenty powinny spotkać się ze strony organu adekwatną reakcją i zostać zweryfikowane w toku postępowania dowodowego prowadzonego przed organami obu instancji.

W ocenie Skarżącego, organ II instancji, będąc z mocy przepisu art. 15 K.p.a. obowiązanym do ponownego i merytorycznego rozpoznania sprawy, w wyniku złożonego przez skarżącego odwołania, mimo ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji w ogóle nie dopatrzył się: "żadnych argumentów i wyjaśnień, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia niniejszej sprawy" (str. 11 decyzji z [...] grudnia 2023 r.).

Z tego też względu skarżący stoi na stanowisku, że organ odwoławczy wydał błędną decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020), czym naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 a ust. 1a pkt 1) i 2) oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) w związku z § 2 ust. 1 pkt 3 w związku z § 31 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784), poprzez błędną weryfikację wielkości obszarów, na których realizowane są zobowiązania ekologiczne zaciągnięte przez skarżącego w ramach działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020) za lata 2017-2020, a w konsekwencji w sposób nieprawidłowy ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności przez Skarżącego. Stąd też całe postępowanie administracyjne, prowadzone przez organ I instancji, na podstawie przepisu art. 29 ust. 1, ust. 1c i ust. 2 ustawy o Agencji, skarżący uważa za prowadzone wbrew wymogom prawa wskazanych powyżej i na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2) K.p.a. organ II instancji był zobowiązany do jej uchylenia w jej w całości oraz umorzenia w całości postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych kwot płatności.

Zdaniem skarżącego, zachowanie się organów Agencji w ogóle nie mieści się w standardzie zachowania przewidzianego przez art. 8 § 1 K.p.a. dla rozpatrywania sprawy oraz elementarnych zasad prowadzenia postępowania dowodowego przez organy publiczne.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje

Skarga jest niezasadna.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie art. 29 ustawy o ARiMR Zgodnie bowiem z art. 158 ustawy z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, w których płatność lub pomoc finansowa zostały przyznane na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stosuje się przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.

Ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 29 ust. 1c), a właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

W orzecznictwie podkreśla się, że decyzja wydana na podstawie powołanego powyżej przepisu ma rozstrzygać nie tylko o tym, czy płatność została dokonana nienależnie, ale także o tym czy obowiązek zwrotu płatności przez rolnika ma zastosowanie w danych okolicznościach. Przyjmuje się także, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem, przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. sygn. I GSK 192/18).

Możliwość domagania się zwrotu nienależnie pobranych kwot bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej płatność została zaakceptowana w orzecznictwie. Tytułem przykładu można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11, w którym stwierdzono, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Pogląd ten powtórzony został m.in. w wyroku NSA z 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20 czy wyroku NSA z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. I GSK 632/22, w którym wyraźnie stwierdzono, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności.

Nadto sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie stwierdzone zostanie, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem strona nie spełniła przesłanek do pobrania przedmiotowych płatności, z czego wynika, że środki finansowe przekazane na rachunek strony stanowią płatności nienależne (zob. wyroki NSA z: 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 822/11, 27 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1302/17, z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2715/16, z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 3077/16).

Decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest decyzją pokontrolną, stwierdzającą pewien obowiązek, na skutek niewłaściwego skorzystania z przyznanego stronie uprawnienia. Na potrzeby wydania takiej decyzji nie trzeba więc wzruszać wcześniejszej decyzji przyznającej dane uprawnienia. Decyzja o zwrocie nienależnie pobranych płatności obejmuje zatem swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie z powodu niedotrzymania warunków zobowiązania ekologicznego.

Należy przypomnieć, że zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie nastąpiło zmniejszenie powierzchni gruntów ornych objętych zobowiązaniem ekologicznym do gruntów ornych, na których rozpoczęto realizację zobowiązania ekologicznego od 2017 r. Zmniejszenie to wynika z niedopuszczalnej, zdaniem organu, zmiany powierzchni upraw na gruntach ornych o 1,30 ha, co miało wpływ na niedotrzymanie powierzchni podjętego zobowiązania. Na podstawie stwierdzonych nieprawidłowości organ zobowiązany był więc do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w działaniu rolnictwo ekologiczne.

Przypomnieć należy, że w dniach [...] sierpnia 2021 r. - [...] września 2021 r., w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która wykazała, że deklaracja powierzchni działki rolnej [...] została zawyżona. Ponadto, w wyniku kontroli administracyjnej działek stwierdzono, że powierzchnia upraw rolnych na gruntach ornych zadeklarowanych działek ewidencyjnych nr: [...], obręb ewidencyjny Ł. , gmina B., powiat k. jest większa niż dopuszczalny MKO (maksymalny kwalifikowany obszar) gruntów ornych. Zaś przedeklarowanie objęło 1,30 ha gruntów ornych.

W ocenie skarżącego stwierdzone przez organ "uchybienia" i "zmniejszenia" powierzchni upraw mają charakter rzekomy i wynikają z błędnych obliczeń matematycznych samej Agencji lub też przypisywania skarżącemu czynności, które w ogóle nie miały miejsca ewentualnie z faktu, że granica między uprawą zbóż a trwałym użytkiem zielonym jest trudna do jednoznacznego określenia. Zdjęcia lotnicze, którymi posługuje Agencja, robione z dużej wysokości mogą być niewyraźne, a podczas kontroli bezpośredniej na gruncie, gdy zboże bywa mocno poprzerastane przez trawę i chwasty, to ustalenie granic ewidencyjnych oraz granic MKO jest bardzo trudne.

W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu pomiędzy skarżącym, a organem mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE E 347 z 2013 r., str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym";

4) spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia zobowiązanie ekologiczne jest realizowane w ramach:

1) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 lub 11 lub wariantu wymienionego w ust. 1 pkt 4 lit. b lub pkt 10 lit. b -tzw. zobowiązanie do gruntów ornych,

2) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 lit. a lub c lub pkt 10 lit. a lub c do upraw sadowniczych,

3) pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 6 lub 12 - tzw. zobowiązanie do trwałych użytków zielonych (TUZ-ów).

Z powyższego wynika, że zobowiązanie ekologiczne nie dotyczy poszczególnych wariantów lub pakietów, lecz odnosi się do wszystkich zadeklarowanych gruntów ornych, upraw sadowniczych czy TUZ-ów.

Z kolei, stosownie do art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, wsparcia w ramach rolnictwa ekologicznego udziela się na hektar użytków rolnych rolnikom lub grupom rolników, którzy dobrowolnie podejmują się konwersji lub utrzymania praktyk i metod rolnictwa ekologicznego określonych w rozporządzeniu (WE) nr 834/2007 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.

Wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, jak również odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego i określone w programie.

Zgodnie z § 7 ust. 1 tego rozporządzenia wielkość obszaru objętego zobowiązaniem ekologicznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Jest to zasada, zgodnie z którą podjęte w pierwszym roku zobowiązanie ekologiczne pozostaje niezmienne przez cały okres jego trwania, w tym przypadku przez 5 lat.

Prawodawca przywidział więc w tym przepisie że rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania ekologicznego w trakcie jego trwania są możliwe jedynie w ściśle określonych ramach.

Stosownie do treści § 7 ust. 2 Rozporządzenia w ramach realizacji zobowiązania ekologicznego, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, rolnik może dokonywać zmiany uprawianych roślin, miejsca ich uprawy lub zmiany wariantów lub pakietów objętych tym zobowiązaniem, pod warunkiem że mimo dokonania tych zmian są spełnione warunki przyznania płatności ekologicznej z tytułu realizacji tego zobowiązania, a zmiany te nie powodują zmiany wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania.

Z przepisu tego wynika, że po pierwsze - wielkość obszaru objętego zobowiązaniem powinna pozostać przez cały (5-cioletni) okres taka sama, jak również -miejsce realizacji tego zobowiązania powinno obejmować przez cały czas trwania zobowiązania te same działki.

W tym miejscu należy wskazać, że płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu (§ 31 ust. 1). Płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim (§ 31 ust. 2 pkt 1). Płatność ekologiczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Składając wnioski kontynuacyjne w latach 2018-2021 skarżący potwierdził, że nadal prowadzi działalność ekologiczną na zgłoszonych działkach ewidencyjnych na gruntach ornych i TUZ.

Z akt sprawy wynika, że w 2020 roku skarżący zmniejszył powierzchnię zobowiązania TUZ z 8,23 ha na 8,17 ha.

Przeprowadzona kontrola w gospodarstwie strony w roku 2021 oraz kontrola administracyjna wniosku wykazały zmniejszenie powierzchni upraw na gruntach ornych o 1,30 ha, co miało wpływ na niedotrzymanie powierzchni podjętego zobowiązania.

Zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu.

W myśl ust. 2 § 31 "Płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik; 1) zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim;". Zaś w ust. 4 ww. przepisu wskazano, że płatność ekologiczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ARiMR.

W związku z powyższym w przypadku, gdy skarżący zmniejszył w 2020 r. powierzchnię TUZ-ów do 8,17 ha objętą zobowiązaniem oraz zmniejszył w 2021 r. powierzchnię gruntów ornych do 42,16 ha objętą zobowiązaniem, oznacza to, że nie dotrzymał warunków podjętego zobowiązania ekologicznego i w oparciu o ww. przepisy zobowiązany jest do zwrotu części uzyskanych płatności za wcześniejsze lata.

Mając na uwadze zarzuty podniesione przez skarżącego przypomnieć należy, że argumentacja odnośnie ustalenia obszaru upraw objętego zobowiązaniem ekologicznym dotyczy postępowania w sprawie przyznania płatności ekologicznej. A zatem, to w tym postępowaniu skarżący powinien zgłaszać swoje uwagi i zastrzeżenia oraz ew. złożyć odwołanie od decyzji organu z [...] kwietnia 2022 r.

Sąd stwierdza, że kontrola gospodarstwa w zakresie kwalifikowalności powierzchni, którą wykonała na zlecenie ARiMR spółka z o.o. Fotokart, dotyczyła działek głównych zgłoszonych we wniosku.

Z kontroli tej sporządzono dokumentację zdjęciową i szkice, na których zostały wskazane punkty odniesienia dla wykonanych fotografii, rodzaj uprawy, granice działek rolnych. Na podstawie pomiarów działek głównych, w kontroli administracyjnej wniosku, zostały sprawdzone powierzchnie działek podrzędnych objętych zobowiązaniem ekologicznym

Skarżący nie zgłaszał żadnych uwag ani zastrzeżeń do raportu z przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie. Nie wniósł także odwołania od decyzji za 2021 rok o przyznaniu płatności ekologicznej do zatwierdzonego obszaru upraw w wariantach: 12 - 8,23 ha, 7- 42,16 ha.

W decyzji tej skarżący uzyskał informację, że płatność ekologiczna w wariancie 7 została naliczona do powierzchni 42,16 ha, tj. mniejszej o 1,30 ha niż deklarowana powierzchnia 43,46 ha. Z uwagi na brak zaskarżenia ww. decyzji, stała się ona ostateczna. A zatem, skarżący zgodził się z ustaleniami w niej zawartymi.

Uprawomocnienie ww. decyzji stało się podstawą do przeprowadzenia postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności.

A zatem, wnoszone obecnie przez skarżącego zarzuty dotyczące postępowań o przyznanie płatności ekologicznych za lata 2017-2021 nie mieszczą się w zakresie niniejszego postępowania.

Zaakceptować należy także wyliczenie wysokości kwoty płatności ekologicznego podlega zwrotowi w niniejszej sprawie, które wobec zmniejszenia areału uprawy.

Także pozostałe ustalenia organu II instancji są prawidłowe a zarzuty podniesione w skardze należy uznać za chybione.

Organy w szczególności nie naruszyły przepisów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził także innego naruszenia zasad postępowania dowodowego wyrażonych w art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a., które znajdują zastosowanie w sprawie z mocy art. 4 ustawy PROW 2014-2020, który stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.

Wskazać zatem należy, że organy ustalając stan faktyczny sprawy, podjęły wszelkie niezbędne czynności, zgodnie z zasadami postępowania obowiązującego na gruncie niniejszej sprawy.

W art. 7 K.p.a. wyrażona została zasada prawdy obiektywnej zobowiązująca organ do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zasada zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego została uregulowana w art. 77 § 1 K.p.a. W ostatnim wymienionym powyżej przepisie (art. 80 K.p.a.) ustawodawca uregulował zasadę, zgodnie z którą organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z zasady tej wynika, że dla ustalenia udowodnionej okoliczności, organ powinien ustalić jakie fakty są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są niezbędne.

Sąd zauważa, że powyższe zasady ograniczone są regulacjami m.in. art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW 2014-2020 w myśl którego organ jest jedynie zobowiązany "w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy" (nie zaś podejmować wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy zebrania pełnego materiału dowodowego). Z cytowanego bowiem wcześniej art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020, wynika, że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, organy wywiązały się z nałożonych na nie obowiązków, albowiem w sposób wystarczający zebrały, a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Po przeprowadzeniu oceny wszystkich dowodów uzyskanych w toku postępowania, organ wypowiedział się co do nich czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ ocenił nie tylko poszczególne dowody, ale rozpatrzył cały materiał dowodowy, mając na uwadze wszystkie dowody we wzajemnym powiązaniu.

Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, Sąd wskazuje, że organ II instancji postępując w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 138 K.p.a. (zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji), w swojej decyzji odniósł się do kwestii, co do której wypowiedział się organ I instancji, tj. terminu przedawnienia orzeczonych należności. Organ wymienił akty prawne mające zastosowanie w sprawie i przeprowadził szczegółową wykładnię przepisów prawa. Następnie odniósł je do okoliczności rozpoznawanej sprawy i prawidłowo stwierdził, że w sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego należało uznać ostateczną datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok lub informacji na formularzu udostępnionym przez ARiMR o utrzymywanych zwierzętach w wariancie 7.4.4. - jeśli rolnik nie chciał ubiegać się o te płatności, w terminie składania wniosków do biura powiatowego Agencji - tj. dnia 10 lipca 2020 r. Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie w dniu 29 marca 2021 r. zawiadomienia (z dnia 26 marca 2021 r.) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzję organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2021 r. ustalającą kwotę do zwrotu należnie pobranych płatności doręczono stronie w dniu 5 maja 2021 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia ustalonego na dzień 31 grudnia 2023 r. Jak słusznie podniósł organ – powołując się na wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 162/04 – dla skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji, co też miało miejsce w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy odniósł się także do zbadanych przez organ I instancji przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia nienależnych płatności, na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014r., str. 69), który stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach (akapit pierwszy). Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności (akapit drugi).

W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie powyższego przepisu. Płatności za lata 2017-2020 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek skarżącego i nie wynikały z błędu organu. Z tego też względu słusznie organ II instancji podzielił stanowisko organu niższej instancji co do braku przesłanek wskazanych w przytoczonym powyżej przepisie. W związku z powyższym prawidłowo organ I instancji stwierdzając, że w sprawie nie wystąpił błąd organu, nie odstąpił od ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności. Jak słusznie zauważył organ, skarżący zawyżył powierzchnię uprawianych gruntów, a tym samym nie dotrzymał podjętego zobowiązania.

A zatem, w tej sytuacji nie można mówić o jakimkolwiek błędzie organu.

Sąd podziela także rozważania organu co do znajomości przez skarżącego zasad przyznawania płatności oraz ciążących na nim obowiązków związanych z przyznaniem płatności, z czym wiązało się to, że skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że niedotrzymanie jakiegokolwiek warunku programu rolno-środowiskowo, będzie skutkowało koniecznością zwrotu środków wypłaconych we wcześniejszych latach.

W ocenie Sądu, za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, który zaaprobował pogląd organu I instancji o braku możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności ekologicznych w oparciu o art. 44 ust. 3 ustawy PROW 2014-2020, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 oraz z 2022 r. poz. 24, 88 i 646), odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. Stosownie natomiast do powołanego art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013 w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek.

Mając zatem na uwadze, że kwoty obliczonej należności kwoty obliczonych należności za lata 2017-2020 wynoszą odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł, zaś kurs wymiany euro odnośnie dokonania płatności za lata 2017 - 2020 wynosił odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł, to równowartość kwoty [...]euro przeliczonej na złote wynosi [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł, a więc obliczone kwoty do zwrotu za te lata przekraczają kwoty stanowiące równowartość [...] euro. Dlatego też, w niniejszej sprawie organ prawidłowo nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2017-2020. Tak wiec, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie ustalił producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych za lata 2017-2020 w wysokości [...] zł.

Mając na uwadze wspomnianą powyżej zasadę dwuinstancyjności postępowania i obowiązek organu odwoławczego do wydania ponownego rozstrzygnięcia, po ponownych wszechstronnym zbadaniu sprawy we wszelkich aspektach (zarówno pod względem zastosowania przez organ I instancji prawidłowych przepisów materialnych jak i przestrzegania przepisów procesowych), Sąd za prawidłowe uznał wypowiedzenie się przez organ odwoławczy co do wystąpienia w sprawie zdarzeń zaliczanych do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (organ I instancji nie odniósł się do tego zagadnienia). Organ powołując się na uregulowania prawne zawarte w art. 4 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UEL 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), słusznie uznał, że nie wystąpiły w prowadzonej sprawie okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku dokonania zwrotu płatności. Skarżący nie zgłosił organowi I instancji żadnych zdarzeń zaliczanych do siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący sam w odwołaniu wskazał, że w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą, w tym hodowlę zwierząt, co dowodzi, że pomimo przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w 2019 roku jest zdolny do wykonywania zawodu rolnika.

Podsumowując, stwierdzić należy, iż Sąd nie znalazł podstaw do podważenia oceny zawartej w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego i jak prawnego sprawy. Organ prowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.