Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1448/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz (spr) Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Aldona Gąsecka- Duda Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi PHUBP "[....] " sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 13 lipca 2009r., nr [....] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji ; II. określa , że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana ; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego PHUBP "[....] " sp. z o.o. w K. kwotę 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt: [...] po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Handlowo- Usługowo-Produkcyjno-Budowlanego [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...], od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2009 roku, znak [...], zezwalającej wnioskodawcy P.H.U.P.B. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na usunięcie [...] sztuk Wierzb białych i migdałowych (Salix alba i Salix triandra), [...] sztuk Olch czarnych (Alnus glutinosa), [...] sztuki Wiązu szypułkowego (Ulmus laevis), [...] sztuki Robinii białej (Robinia pseudoacacia), [...] metrów kwadratowych Bzu czarnego (Sambucus nigra), [...] metrów kwadratowych Czeremchy pospolitej (Prunus padus) i [...] metrów kwadratowych Wierzby lwy (Salix caprea) z terenu działki nr "1" obręb [...], gm. K., działając na podstawie art. 83 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. 2004, Nr 92, poz. 880 z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że dnia [...] maja 2009 roku Prezydent Miasta K., wydał decyzję znak [...], zezwalającą wnioskodawcy P.H.U.P.B. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na usunięcie [...] sztuk Wierzb białych i migdałowych (Salix alba i Salix triandra}, [...] sztuk Olch czarnych (Alnus glutinosa), [...] sztuki Wiązu szypułkowego (Ulmus laevis\ [...] sztuki Robinii białej (Robinia pseudoacacia), [...] metrów kwadratowych Bzu czarnego (Sambucus nigra), [...] metrów kwadratowych Czeremchy pospolitej (Prunus padus) i [...] metrów kwadratowych Wierzby lwy (Salix capred) z terenu działki nr "1" obręb [...] gm. K.. Organ I instancji wydał niniejszą zgodę pod warunkiem zastąpienia ww. drzew i krzewów innymi drzewami i krzewami ozdobnymi w wieku powyżej 7 lat w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą, w ilości [...] sztuk drzew i [...] metrów kwadratowych krzaków na terenie działki nr "1" obręb [...] w terminie do dnia [...] grudnia 2010 roku.

Od przedmiotowej decyzji odwołała się P.H.U.P.B. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. (beneficjent decyzji i jednocześnie wnioskodawca) kwestionując zasadność nałożenia na skarżącą Spółkę obowiązku dokonania nowych nasadzeń celem zastąpienia usuwanych drzew i krzewów. Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie nakładającym na P.H.U.P.B. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. obowiązek dokonania nasadzeń nowych drzew i krzewów w miejsce usuwanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zgodnie z regulacją prawną zawartą w artykule 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. 2004, Nr 92, poz. 880 z późniejszymi zmianami) "usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę Jej właściciela". Zgodnie z ustępem 3 ww. artykułu, "wydanie przedmiotowego zezwolenia, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.

W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że nie ulega wątpliwości, że zgodnie z wyraźną dyspozycją ustawodawcy zawartą w cytowanych powyżej ustępach 1 i 3 artykułu 83 ustawy uzależnienie wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów przez wójta, burmistrza tudzież prezydenta miasta od obowiązku zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami jest uprawnieniem organu wydającego stosowne zezwolenie. Co więcej wobec braku dodatkowych ustawowych przesłanek stosowania przedmiotowej prerogatywy, jest to w zasadzie uprawnienie uznaniowe organu.

W piśmiennictwie dotyczącym przedmiotowej problematyki, jak i w komentarzach dotyczących ww. przepisu autorzy sugerują, że podstawowym kryterium jakim organ I instancji powinien się kierować uzależniając zezwolenie na wycinkę drzew lub krzewów od dokonania nowych nasadzeń jest zasada zrównoważonego rozwoju. Innymi słowy organ w praktyce winien nakazać nasadzenie takiej ilości drzew lub krzewów, która będzie w stanie zrównoważyć zmiany w środowisku spowodowane usunięciem określonych drzew i krzewów. Przy czym także naturalne powody uzasadniające usunięcie drzew (np. ich złamanie tudzież obumarcie) uzasadniają celowość dokonania nowych nasadzeń w ich miejsce. Jedynym ograniczeniem organu jest tutaj art. 83 ust. 3 in fine ustawy, który stanowi, iż owo nasadzenie ma nastąpić "(...) w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów." Wobec powyższego, argumentów Skarżącej Spółki jakoby przy usuwaniu drzew martwych, poważnie uszkodzonych lub dotkniętych chorobami - czyli wyeliminowanych w sposób naturalny ze środowiska i tym samym nie naruszający owej proporcji w różnorodności gatunkowej na danym terenie z powodu samej wycinki, ale z przyczyn niezależnych od wnioskującej Spółki co powinno skutkować zwolnieniem Skarżącej Spółki z obowiązku dokonania nasadzeń nowych drzew i krzewów, nie sposób podzielić.

W związku z powyższym odwołanie wniesione przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo- Produkcyjno-Budowlane [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. nie jest zasadne ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Podniesiono również, że art. 83 ust. 3 in fine ustawy w sposób wyraźny stanowi, iż owo nasadzenie ma nastąpić "(...) w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów", a zatem w tym zakresie wyłącza uznaniowość organu. Tymczasem Prezydent Miasta K. wydając zaskarżoną decyzję w miejsce [...] metrów kwadratowych krzewów, które mają być usunięte nakazał nasadzenie jedynie [...] metrów kwadratowych krzewów - w czym przekroczył swoje kompetencje wynikające z ustawy. Niemniej jednak skoro przedmiotowe naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta K., nie stanowi w ocenie Kolegium rażącego naruszenia prawa, zatem zgodnie z treścią art. 139 K.p.a., który stanowi, że: organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w sentencji decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 lipca 2009 r. sygnatura akt [...] złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjno-Budowlane [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 86 ust. 13 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody polegające na przyjęciu, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, jeżeli usunięcie było związane z wykonywaniem i utrzymywaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu stosunków wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonywania i utrzymywania tych urządzeń, wraz z jednoczesnym nakazem nasadzenia nowych, szczegółowo określonych drzew na koszt skarżącego,

2) naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 8, 9 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody polegające na przyjęciu, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów, a także nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości - wraz z jednoczesnym nakazem nasadzenia nowych, szczegółowo określonych drzew na koszt skarżącego,

3) naruszenie przepisów art. 77 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku poprzez jego niezastosowanie i nie uwzględnienie, iż utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych, w skład których zgodnie z art. 73 pkt 1 wymienionej ustawy wchodzą przede wszystkim rowy melioracyjne, należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki,

4) naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a to poprzez nie wzięcie pod uwagę słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikającego z próby udrożnienia rowu melioracyjnego zatamowanego w miejscu, gdzie obowiązkiem za jego utrzymanie obarczony jest skarżący.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję zezwalającą na usunięcie wnioskowanych do wycięcia drzew i krzewów. Mocą wydanej decyzji zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 8, 9, 13 ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92 poz. 880 z późn. zm.) za usunięcie w/w drzew i krzewów nie pobiera się opłaty. Jednocześnie zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów wydane zostało pod warunkiem zastąpienia w/w drzew i krzewów innymi drzewami ozdobnymi w wieku powyżej 7 lat o obwodzie pnia minimum 14 cm, z zakrytym systemem korzeniowym oraz prawidłowo ukształtowanym pniem i koron, w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą – w ilości [...] sztuk drzew i [...] sztuk krzewów. Określono też termin realizacji tego warunku upływający z dniem [...] grudnia 2010 roku.

W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja została oparta na błędnej interpretacji przepisu art. 86 ust. 13 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody polegającej na przyjęciu, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, jeżeli usunięcie było związane z wykonywaniem i utrzymywaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu stosunków wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonywania i utrzymywania tych urządzeń, wraz z jednoczesnym nakazem nasadzenia nowych, szczegółowo określonych drzew na koszt skarżącego oraz błędnej interpretacji przepisu art. 86 ust. 1 pkt 8, 9 i ust. 2 Ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody polegającą na przyjęciu, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i zadrzewień, w związku z zbiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów, a także nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości - wraz z jednoczesnym nakazem nasadzenia nowych, szczegółowo określonych drzew na koszt skarżącego.

Podniesiono, że nie godzi się przyjęcie za właściwej argumentacji organu, który wpierw zwalnia wnioskodawcę od kosztów powołując się na przytoczone przepisy, a w dalszej części decyzji warunkuje jej wykonanie od spełnienia dodatkowych, szczegółowo określonych świadczeń pieniężnych w postaci nałożenia na wnioskodawcę obowiązku zakupu i dokonania nasadzeń określonej ilości sadzonek drzew i krzewów ozdobnych i to w wieku powyżej 7 lat i o obwodzie pnia minimum 14 cm, co z pewnością wiąże się z pokaźnymi kosztami i jest sprzeczne z wyrażeniem sentencji decyzji.

Ponadto przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w oparciu o anonimowe tezy z piśmiennictwa - zasady zrównoważonego rozwoju jako jedynej podstawy uzasadnienia stanowi naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, świadczy bowiem o pominięciu zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaskarżona decyzja nie odmawia wprawdzie możliwości dokonania wycinki drzew z rowu melioracyjnego, ale jednocześnie uzależnia jej prawidłowe wykonanie od nałożonego obowiązku zakupu drzew i dokonania nasadzeń zastępczych we wskazane przez organ decyzyjny miejsca, które rozumiane w sposób zgodny z argumentacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a będące jednocześnie w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju - wskazane przez wydający decyzję organ mogą być jedynie w miejscu skąd usunięto drzewa lub w niewielkiej odległości na tej samej działce. Przywołane przez Kolegium "zrównoważenie zmian w środowisku spowodowane usunięciem określonych drzew i krzewów" - nie może mieć zatem miejsca nigdzie indziej, niż w miejscu skąd drzewa usunięto. Trudno bowiem przyjąć rozumowanie, jakoby wycinka spróchniałych i zgnitych drzew z rowu melioracyjnego przy ul. [...] w K., mogła być zrekompensowana nasadzeniem nowych drzew w innym miejscu, bowiem spowodowane wycięciem drzew - zaistniałe zmiany w środowisku nastąpiłyby właśnie w owym rowie i tam powinny być poprzez nasadzenia nowych drzew - naprawione. Natomiast wskazanie miejsc nasadzeń nowych drzew na terenie działki rolnej przeznaczonej pod uprawy rolne - również pozostaje nie do przyjęcia, bowiem zmieniałoby sposób użytkowania na niezgodny z przeznaczeniem działki. Nasadzenie drzew w rowie również nie pozostaje bez krytyki, bowiem stoi w sprzeczności z wnioskiem złożonym przez skarżącego, który właśnie w celu udrożnienia owego rowu - wniskował o ich wycięcie.

Brak przyjęcia choćby próby jakiegokolwiek uzasadnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikającego z udrożnienia rowu melioracyjnego zatamowanego w miejscu, gdzie obowiązkiem za jego utrzymanie obarczony jest skarżący, a jednocześnie nie uwzględnienie obowiązku utrzymywania i konserwacji urządzeń wodnych przez skarżącego stanowi z kolei naruszenie przepisów art. 77 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku, bowiem utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych, w skład których zgodnie z art. 73 pkt 1 wymienionej ustawy wchodzą przede wszystkim rowy melioracyjne, należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Nie wykonanie powyższego obowiązku zgodnie z art. 77 § 2 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku skutkuje nałożeniem przez organ wydający pozwolenia wodnoprawne, w drodze decyzji, proporcjonalnie do korzyści odnoszonych przez właścicieli gruntu, szczegółowych zakresów i terminów ich wykonania. W tej sytuacji organ administracji nakłada na stronę dodatkowy obowiązek, który musi być spełniony, aby wnioskodawca mógł prawidłowo wypełnić obowiązek płynący z art. 77 Prawa wodnego, co jest sytuacją nielogiczną.

Warunkując zatem zasadę zrównoważonego rozwoju przyjętą jako podstawę uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyrażonych w przytoczonych przepisach zasad m.in.: interesu społecznego i słusznego interesu obywateli skarga jawi się – w ocenie strony skarżącej - jako zasadna z uwagi na błędne stanowisko organu, który wydał decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, odniósł się do zarzutów strony skarżącej i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Decyzja organu pierwszej instancji – utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją – została wydana na podstawie art. 83 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 8, 9, 13 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. jedn.: Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220).

Zgodnie z tymi regulacjami, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 (zgodnie z którym, zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków) po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Opłat nie podbiera się za usunięcie drzew i krzewów m.in.: z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów, za usunięcie drzew i krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości oraz w sytuacji, jeżeli usunięcie było związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń.

Z wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjno-Budowlanego [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. z dnia [...] marca 2009 r. wynika, że wnioskowane do wycięcia drzewa i krzewy znajdują się na działce nr "1", obręb [...] wzdłuż rowu melioracyjnego. Okoliczność ta została potwierdzona podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2009 r. Z protokołu oględzin wynika, że wnioskowane do wycięcia drzewa i krzewy rosną w rowie i na jego skarpie, co uniemożliwia odpływ wód z samego rowu oraz przyległych działek, a oczyszczenie i pogłębienie rowu nie jest możliwe bez wycięcia drzew i krzewów rosnących w korycie i na skarpach rowu. W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności konieczne było ustalenie, czy wycięcie wskazanych we wniosku drzew i krzewów wymagało zezwolenia organu administracji. W kontekście treści wniosku i wskazanych w nim rodzajów drzew i krzewów ustalenia wymagał wiek tych drzew i krzewów w celu stwierdzenia, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym, przepisów o konieczności uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów nie stosuje się do drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. Ustaleń w tym zakresie nie poczyniono.

W dalszej kolejności konieczne było zbadanie, czy w sytuacji, gdy na wycięcie wnioskowanych do wycięcia drzew i krzewów konieczne jest zezwolenie, usunięcie tych drzew i krzewów podlega opłacie. Wskazując w podstawie prawnej decyzji art. 86 ust. 1 pkt 8, 9, 13 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. jedn.: Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220), organ pierwszej instancji przyjął, że wnioskowane do wycięcia drzewa i krzewy nie podlegają opłacie za ich usunięcie, gdyż nie podbiera się opłat za usunięcie drzew i krzewów m.in.: z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów, za usunięcie drzew i krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości oraz w sytuacji, jeżeli usunięcie było związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń. Twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, że przeprowadzone postępowanie administracyjne pozwoliło ustalić, że wymienione drzewa i krzewy usuwane są ze wskazanych wyżej przyczyn określonych w art. 86 ust. 1 pkt 8, 9, 13 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przeczy materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Z trzyzdaniowego protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie wynika, aby usunięcie drzew i krzewów było spowodowane zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów, aby były to rośliny, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, czy też aby ich usunięcie miało związek z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń. Zwłaszcza podkreślić należy, że nie zbadano charakteru "rowu", o jakim mowa we wniosku. Ustawa o ochronie przyrody wiąże w art. 86 ust. 1 pkt 13 zwolnienie od opłat za usunięcie drzew i krzewów z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, do których ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. jedn.: Dz.U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019) zalicza rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami (art. 9 ust. 1 pkt 1). Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie wynika, jaki charakter ma "rów" (nazwany przez wnioskodawcę rowem melioracyjnym), tj. czy ma cechy koryta cieku naturalnego, a w konsekwencji, czy usunięcie wnioskowanych drzew i krzewów podlega opłacie. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji są w tym stanie rzeczy nieweryfikowalne.

Wadliwe jest również zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przepis ten stanowiąc, że wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów, nie daje podstaw do dowolnych działań organu pierwszej instancji. Konieczne jest nie tylko wyjaśnienie podstaw uzależnienia zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, lecz również wskazanie motywów wyboru jednego z dwóch powyższych obowiązków. W niniejszej sprawie organ zobowiązał wnioskodawcę do zastąpienia drzew i krzewów objętych zezwoleniem "w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą". Jedynym wyjaśnieniem tego rodzaju działania jest ogólne stwierdzenie, że "uzasadnione jest uzależnienie wydania zezwolenia od posadzenia w zamian nowych drzew z uwagi na ważne względy społeczne, w tym konieczność zachowania proporcji w różnorodności gatunkowej". Wyjaśnienie to odwołujące się do ogólnych pojęć "względów społecznych" i "proporcji w różnorodności gatunkowej" nie może być uznane za prawidłowe i wystarczające w sytuacji, gdy nie zostało w żaden sposób odniesione do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy i stanowiska wnioskodawcy. Ponadto stanowisko organu pierwszej instancji jest wewnętrznie sprzeczne. Zezwala on bowiem na wycięcie drzew i krzewów, aby "umożliwić odpływ wód z działek poprzez zarośnięty rów melioracyjny" oraz aby umożliwić "wykorzystanie działki dla celów rolniczych" jednocześnie nakazując zastąpienie dotychczasowych drzew i krzewów innymi drzewami i krzewami. Zastąpienie dotychczasowych drzew i krzewów polega na nasadzeniu nowych drzew i krzewów w miejsce dotychczasowych (z tego względu ustawodawca nie nakazuje organowi wskazania miejsca zastąpienia, tak jak to czyni w przypadku obowiązku przesadzenia drzew i krzewów). Niezależnie zatem od tego, że bez podstawy prawnej organ pierwszej instancji wskazał na obowiązek zastąpienia drzew i krzewów objętych zezwoleniem "w miejscu uzgodnionym z wnioskodawcą", to realizacja tego obowiązku w istocie uniemożliwiłaby osiągnięcie celów, dla których zezwolono na usunięcie dotychczasowych drzew i krzewów. Luz decyzyjny organu wynikający z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie uzasadnia dowolnych działań organu administracji, a treść uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wskazuje, że w taki właśnie sposób postąpił organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie rzeczy – po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa Handlowo- Usługowo- Produkcyjno-Budowlanego [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. – zapadła decyzja organu odwoławczego. Wskazane wyżej uchybienia w postępowaniu przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji nie dawały podstaw ponownego do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Konieczność przeprowadzenia w całości postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie obligowała organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., czego nie uczyniono.

W kontekście nie wyjaśnienia przez organy obydwu instancji wszystkich okoliczności – zarówno faktycznych, jak i prawnych - niezbędnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, skargę należy uznać za uzasadnioną niezależnie od podnoszonych w niej zarzutów. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Odnoszenie się do merytorycznego stanowiska strony skarżącej i prezentowanie przez sąd w tym zakresie wiążącej oceny prawnej byłoby przedwczesne w sytuacji niewyjaśnienia przez organy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Zarzuty naruszenia prawa procesowego należy w kontekście powyższych uwag uznać za uzasadnione.

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i jako takie podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wyżej uchybienia – które należy wyeliminować w toku ponownego rozpoznania spraw - miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść wydanych decyzji i nie pozwalają na stwierdzenie, iż organy prawidłowo zweryfikowały wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uchylenie obydwu decyzji nastąpiło w związku z art. art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wyeliminowanie obydwu decyzji jest konieczne dla podjęcia prawidłowego – odpowiadającego zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie.

Uwzględniając skargę, Sąd zastosował art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jego podstawie określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).