Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 776/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2.
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 11 ust. 1, par. 16 ust. 2.
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie WSA Krzysztof Bogusz WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 19 października 2011r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 lipca 2011 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w Opolu, zawiesił S. K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007. Decyzja wydana została na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm. - zwanej ustawą), § 11 ust. 1 oraz § 16 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.

W ustaleniach stanu faktycznego organ podał, że wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. S. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006. Wnioskodawca wskazał na pakiet ochrona wód i gleb, w wariancie: międzyplon ścierniskowy na obszarze 62,92 ha. Decyzją z dnia 27 listopada 2006 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Głubczycach przyznał S. K. płatność w wysokości 32718,40 zł. W dniach do 26 lutego 2007 r. do 1 marca 2007 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu, której wyniki zostały zawarte w protokole nr [...]. Wynik potwierdził, że na całej działce rolnej stwierdzony rodzaj rolniczego użytkowania nie kwalifikuje się do płatności rolnośrodowiskowej - błąd DR3. Ponadto wykazano, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością – kod W14. W związku z powyższymi wynikami kontroli organ postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2007 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006 zakończone w/w decyzją dnia 27 listopada 2006 r. Następnie postanowieniem z dnia 19 października 2007 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wyznaczył Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku S. K. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wyznaczony organ I instancji wydał w dniu 16 grudnia 2008 r. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 27 listopada 2006 r. i o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Decyzja ta w wyniku rozpatrzenia odwołania S. K. została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r., nr [...]. Obie decyzje, wydane w postępowaniu wznowieniowym, zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 34/11 ze wskazaniem, że stwierdzony w czasie kontroli w dniach 26 lutego 2007 r. - 1 marca 2007 r. brak okrywy roślinnej na gruntach rolnych nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W uzasadnieniu organ dalej podniósł, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 5 lipca 2011 r., nr [...], zakończył postępowanie wznowieniowe poprzez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. decyzji z dnia 27 listopada 2006 r.

W dalszej części ustaleń faktycznych organ wskazał, że w dniu 15 maja 2007 r. S. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Głubczycach wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007 na obszarze 62,92ha. Następnie w dniu 1 października 2007 r. do organu wpłynęło pismo, w którym poinformował on, że z powodu opóźnienia w zbiorze plonu głównego, gorczyca nie zostanie wysiana do dnia 30 września. W dniu 30 stycznia 2008 r. w gospodarstwie rolnym S. K. przeprowadzona została kontrola na miejscu, której wyniki zostały zawarte w protokole nr [...]. W trakcie powyższej wizytacji terenowej inspektorzy stwierdzili, że producent rolny nie pozostawił co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością w okresie zimowym (kod nieprawidłowości - W14) oraz dla żadnej z działek zgłoszonych do płatności nie dokonano wysiewu gorczycy (poplonu) w terminie przewidzianym przepisami prawa (kod nieprawidłowości - W16) . W oparciu o te ustalenia organ I instancji uznał, na podstawie art. 16 ust. 2 rozporządzenia, że skoro w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym strony stwierdzono brak realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów rolnośrodowiskowych, to w przypadku S. K. zachodzi konieczność zawieszenia płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. K., reprezentowany przez adw. – M. J. wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia organu I-instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 16 ust. 2 rozporządzenia polegające na uznaniu, że przepis ten winien znaleźć zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 19 października 2011 r., nr [...], postanowił utrzymać w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie dodatkowo wskazując, że o kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 26 lutego 2007 r. - 1 marca 2007 r. w należącym do S. K. gospodarstwie rolnym został powiadomiony telefonicznie w dniu rozpoczęcia wizytacji – G. K., upoważniony przez stronę do jej reprezentowania podczas czynności kontrolnych. Organ wskazał także, że w uwagach inspektorów terenowych pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu odnotowali, iż powierzchnia gruntów ornych gospodarstwa (63,09ha), która pokryta jest roślinnością wynosi 0,00 ha. G. K. był obecny podczas wykonywania czynności kontrolnych, podpisał i odebrał kopię protokołu oraz nie wniósł żadnych uwag, co do jego treści. Do powyższego protokołu dołączone zostały jako załączniki wybrane strony rejestru rolnośrodowiskowego, Plan Działalności Rolnośrodowiskowej oraz pisemna umowa ,na mocy której G. K. zobowiązał się do nieodpłatnego wykonania siewu gorczycy na działkach rolnych należących do S. K. Z kolei odnosząc się do kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie S. K. w dniu 30 stycznia 2008 r. organ odwoławczy uzupełniająco podał, że przy wykonywaniu czynności kontrolnych brał udział G. K. i A. Z., którzy przedstawili pisemne upoważnienie do reprezentowania strony. W dniu 4 lutego 2008 r. S. K. złożył pismo zatytułowane "uwagi własne do protokołu z czynności kontrolnych", w którym wyjaśnił, że brak pokrywy roślinnej jest konsekwencją wymarznięcia gorczycy z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych. Do pisma dołączone zostało oświadczenie Kierownika Terenowego Zespołu Doradztwa w [...] – J. R. z którego wynikało, że w okresie jesienno - zimowym w rejonie [...] występowały niekorzystne warunki atmosferyczne (znaczne mrozy, suche wiatry, brak okrywy śnieżnej), które uniemożliwiają pozostawanie okrywy roślinnej oraz zaświadczenie o występowaniu mrozów w rejonie [...] w poszczególnych miesiącach wydane przez Dyrektora Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w [...] – K. P. Dodatkowo w dniu 16 stycznia 2008 r. S. K. złożył pisemne oświadczenie, w którym wskazał, że w związku z występującymi mrozami wysiana w terminie późniejszym niż 30 września gorczyca wymarzła, dlatego też pole nie jest w 1/3 części pokryte roślinnością. Następnie organ przytoczył regulacje prawne określające warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przyznawanej w ramach PROW 2004 - 2006 zawarte w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3, § 3 ust. 1 i ust. 2, § 11 ust. 1 - 6 oraz § 16 rozporządzenia. Organ odwołał się również do treści załącznika nr 2 rozporządzenia określającego warunki, jakie powinny być przestrzegane na gruntach ornych, w pakiecie ochrona wód i gleb, w wariantach K01b i K01c oraz załącznika 5 dotyczącego wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów. Wskazał również na regulację art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, w którym określono kategorie siły wyższej, jakie mogą zostać uwzględnione w indywidulanych przypadkach przez organ oraz wyjaśnił, że zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Odnośnie przeprowadzonych przez Agencję kontroli na miejscu organ wskazał na treść art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.). W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie § 16 ust. 2 rozporządzenia było w pełni prawidłowe i uzasadnione. W tym zakresie argumentował, że z raportu z czynności kontrolnych wykonanych w roku 2007 (nr [...]) jednoznacznie wynika, że na żadnej z działek rolnych (63,09 ha) zgłoszonych przez wnioskodawcę do płatności rolnośrodowiskowych we wniosku na rok 2006 nie stwierdzono okrywy roślinnej w okresie zimowym (poplonu). Nieprawidłowość ta oznaczona została kodem W14. Tą samą nieprawidłowość stwierdzono także w kontroli, która odbyła się niecały rok później i dotyczyła wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 (raport nr [...]). Również w tej kontroli inspektorzy stwierdzili brak okrywy roślinnej na całej powierzchni gruntów ornych, a nadto ustalono, że wysiew rośliny poplonowej (gorczycy) nastąpił później niż wynika to z przepisów rozporządzenia (30 wrzesień) - nieprawidłowość oznaczona kodem W16. W ocenie organu, uwzględniając powyższe ustalenia kontrolerów z całą stanowczością można przyjąć, że w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym S. K. stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w realizacji zadań dokonywanych w ramach pakietu ochrona wód i gleb. Organ podkreślił, że zadania te określone są w załączniku nr 2 rozporządzenia i obejmują m.in. właśnie obowiązek utrzymywania w okresie zimy co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością oraz w zależności od uprawianych gatunków roślin w plonie głównym - obsiew pola w terminie do dnia 30 września. Odnosząc się do uwag zgłoszonych przez S. K. w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r., a dotyczących kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2008 r. oraz oświadczenia z dnia 12 stycznia 2008 r., organ wyjaśnił, że wprawdzie ustawodawca unijny przewidział możliwość uwzględnienia, w indywidualnych przypadkach, pewnych okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienie pozwala m.in. na odstąpienie od stosowania sankcji wynikających z niewywiązania się z ciążących na rolniku zobowiązań (art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004), jednakże regulacje zawarte w tym przepisie nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie - ani w zakresie nieprawidłowości wykrytych w trakcie kontroli na miejscu z roku 2007, ani tych stwierdzonych w roku 2008. Strona bowiem na żadnym etapie postępowania o przyznanie płatności na rok 2006 nie poinformowała organów Agencji o zaistnieniu okoliczności nadzwyczajnych (mrozów powodujących wymarznięcie gorczycy), a fakt ten po raz pierwszy został stwierdzony dopiero podczas kontroli. Nie można więc mówić o wystąpieniu siły wyższej, gdyż warunkiem niezbędnym do uznania przez organy Agencji takowej jest właśnie poinformowanie organów Agencji w terminie 10 dni od dnia jej ustania oraz przedstawienie dowodów potwierdzających wystąpienie zdarzenia powodującego nie spełnienie określonego warunku (art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004). Zdaniem organu, również fakt poinformowania Agencji o wymarznięciu gorczycy przed przeprowadzeniem kontroli na miejscu w dniu 30 stycznia 2008 r. nie może wpłynąć na ocenę zaistniałej sytuacji pod kątem wystąpienia siły wyższej. Za takim stanowiskiem organu przemawia okoliczność, iż roślina poplonowa wysiana została w terminie późniejszym niż 30 września - co wprost wynika z raportu z czynności kontrolnych nr [...], jak również z oświadczenia z dnia 28 września 2007 r. Dalej organ stwierdził - nie negując podnoszonego przez producenta faktu, iż gorczyca, jako roślina jara, jest nieprzystosowana do przetrwania mrozów - że z tego powodu właśnie wśród zadań realizowanych w ramach pakietu ochrona wód i gleb zawarto obowiązek wysiania rośliny poplonowej w terminie do 30 września. Dokonanie zasiewu w tym terminie zapewnia roślinie poplonowej w miarę bezpieczny rozwój, gdyż znacznie zmniejsza ryzyko występowania we wczesnej fazie jej wzrostu niekorzystnych warunków atmosferycznych (przede wszystkim mrozów). Skoro S. K. z bliżej nieokreślonych przyczyn dokonał wysiewu gorczycy po określonym w rozporządzeniu terminie, to niejako podjął ryzyko, że zabieg ten może okazać się nieskuteczny z punktu widzenia zadań i celów realizowanych w ramach tego działania, tzn. że roślina ta z powodu wystąpienia wczesnych mrozów wymarznie, a co za tym idzie nie zostanie spełniony warunek posiadania minimalnej okrywy roślinnej w okresie zimy. W tej sytuacji nie można mówić o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych, czy też zdarzeń siły wyższej. Reasumując, organ stwierdził, że skoro fakt wystąpienia w gospodarstwie rolnym S. K. nieprawidłowości w zakresie realizacji zadań w pakiecie ochrona wód i gleb został jednoznacznie stwierdzony w trakcie dwóch kolejnych kontroli na miejscu i nieprawidłowości tych nie można uznać za efekt działania siły wyższej w rozumieniu art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, to zgodnie z prawem organ I instancji zawiesił wnioskodawcy płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł S. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa, co przejawiało się w prowadzeniu działalności kontrolnej dopiero po przejściu mrozów i braku reakcji na wnioski stron, co do wcześniejszego terminu przeprowadzenia kontroli. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia § 16 ust. 2 rozporządzenia, polegający na uznaniu przez organ, że przepis ten winien znaleźć zastosowanie w realiach niniejszej sprawy. W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazał, że działania organu miały na celu nieprzyznanie stronie po raz kolejny płatności rolnośrodowiskowych, o czym świadczą przede wszystkim terminy przeprowadzanych kontroli, do których dochodzi po przejściu mrozów. Dalej dowodzono, że skarżący dysponuje oświadczeniami organów, z których jednoznacznie wynika, że gorczyca jest rośliną jednoroczną jarą, a zatem w przypadku mrozów wymarza. Poza tym w rejonie [...] w okresie jesienno - zimowym, tj. listopad, grudzień, styczeń wystąpiły mrozy poniżej 10 stopni C i nie było okrywy śnieżnej. Suche, mroźne wiatry spowodowały szybkie wymarznięcie gorczycy i zwianie suchych roślin. Nie jest zatem możliwe przy obsianiu przez rolnika 100% gruntów ornych gospodarstwa gorczycą jako poplon, aby po mrozach pozostała okrywa zielona. Zdaniem skarżącego, treść tych dokumentów podważa wyniki przeprowadzonych kontroli. Końcowo skarżący zwrócił uwagę na okoliczność, że wielokrotnie zwracał się do organu celem przeprowadzenia kontroli jeszcze przed wystąpieniem mrozów, a wnioski te rozpoznane zostały negatywnie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, że jednym z głównych zadań realizowanych w ramach pakietu ochrona wód i gleb jest utrzymywanie w okresie zimowym okrywy roślinnej na wybranych polach w celu ograniczenia działań erozyjnych skutkujących wyjałowieniem gruntów ornych w zimie. Z tego właśnie powodu kontrole na miejscu, mające na celu weryfikację wypełnienia przez rolników podjętych przez nich zobowiązań, odbywają się w okresie zimy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących, w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a., koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przypomnienia, że przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o zawieszeniu S. K. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2007. Powodem zastosowanego zawieszenia było ujawnienie w wyniku dwóch kolejno przeprowadzonych kontroli, tj. w dniach 26 lutego - 1 marca 2007 r. oraz w dniu 30 stycznia 2008 r., nieprawidłowości w realizacji zadań dokonywanych przez S. K., oznaczonej kodem W14 polegającej na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością. Odnotowania również wymaga, że wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006, jak i wniosek kontynuacyjny na rok 2007, skarżący złożył deklarując pakiet ochrona wód i gleb, w wariancie: międzyplon ścierniskowy (K01c) na obszarze 62,92 ha.

Stosownie do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia pomoc finansowa jest udzielana m. in. w ramach pakietu ochrona gleb i wód. Pakiety mogą dzielić się na warianty, w ramach pakietów lub wariantów wyodrębnia się zadania, a zadania są realizowane w cyklu rocznym (§ 1 ust. 3 rozporządzenia). W załączniku nr 1 do rozporządzenia w części II w pkt 5 podpunkt 2 określone zostały zadania realizowane w ramach pakietu: ochrona wód i gleb, w wariancie K01b i K01c (międzyplon ścierniskowy) - na gruntach ornych, gdzie wymieniono m.in. zadanie "w okresie zimy co najmniej 33% gruntów jest pokrytych roślinnością". Stosownie natomiast do § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponownie stwierdzone u producenta rolnego uchybienia w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, powodują, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym.

Ponosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić przyjdzie, że S. K. nie spełnił jednego z podstawowych warunków pakietu ochrona wód i gleb, jakim jest utrzymywanie w okresie zimowym pokrywy roślinnej na co najmniej 33% gruntów ornych. Powyższa nieprawidłowość została stwierdzona podczas kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego po raz pierwszy w dniach 26 lutego - 1 marca 2007 r. (kontrola przeprowadzona w ramach wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2006) oraz po raz drugi w dniu 30 stycznia 2008 r. (kontrola wykonana w ramach wniosku kontynuacyjnego na rok 2007). Wyniki czynności kontrolnych zostały zawarte w protokołach z kontroli nr [...] oraz nr [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 67 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 817/2004, wstępne wnioski o udział w systemie i kolejne wnioski o płatności są sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. Państwa Członkowskie określają odpowiednie metody i sposoby kontroli każdego środka wsparcia, a także osoby podlegające kontrolom. Kontrole przeprowadzane są poprzez kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W myśl art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje m.in. skontrolowane programy pomocy i wnioski; osoby obecne przy kontroli; sprawdzone działki rolne; czy rolnik został powiadomiony o kontroli, a jeżeli tak, o ile wcześniej (art. 28 rozporządzenia nr 796/2004). Celem protokołu kontroli jest udokumentowanie zastanego stanu faktycznego w czasie kontroli i wskazanie stwierdzonych naruszeń w zakresie objętym kontrolą. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 28 rozporządzenia rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia. W przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię raportu z przeprowadzonej kontroli. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające ma możliwość weryfikacji realizowania przez producenta rolnego zgłoszonego programu rolnośrodowiskowego, poprzez wykorzystanie zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz wypełniania przez stronę ciążących na niej obowiązków.

Oceniając prawidłowość przeprowadzonych przez organy czynności kontrolnych uznać należy, iż w niniejszej sprawie skarżący został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i z nich skorzystał. Podczas wykonywania czynności kontrolnych w dniach 26 lutego - 1 marca 2007 r., skarżący był reprezentowany przez G. K., który podpisał i odebrał kopię protokołu oraz nie wniósł żadnych uwag co do jego treści. Natomiast podczas wykonywania kontroli w dniu 30 stycznia 2008 r. skarżącego reprezentowali G. K. oraz A. Z., którzy posiadali od strony stosowne upoważnienie. Skarżący do protokołu z tej kontroli wniósł pismem z dnia 4 lutego 2008 r. uwagi własne, a zatem miał zapewniony czynny udział w prowadzonym przez organy postępowaniu, był powiadamiany o kontrolach i miał możliwość zgłaszania zastrzeżeń.

Dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić trzeba, że środkiem dowodowym w niniejszej sprawie niewątpliwie jest dokumentacja z przeprowadzonych kontroli, w tym protokoły, którym należy - zdaniem Sądu - przypisać walor wiarygodności. W protokołach tych zawarto wszystkie niezbędne informacje wymagane wskazanymi wyżej przepisami, tak aby cele przeprowadzonych kontroli na miejscu zostały zrealizowane zgodnie z zasadami przyjętymi w rozporządzeniu nr 796/2004.

W przedmiotowych protokołach zawarty został szczegółowy opis wykonywanych na działkach czynności kontrolnych, które zostały również utrwalone w postaci materiału fotograficznego. Ponadto, poprzez wskazanie w raportach odpowiednich kodów pokontrolnych określono stwierdzone naruszenia. Dostrzec również przyjdzie, że skarżący reprezentowany był przez G. K., który zapoznał się z całością dokumentacji, podpisał i odebrał protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 26 lutego – 1 marca 2007 r., nie wnosząc do niego żadnych uwag. Natomiast protokół z kontroli przeprowadzonej w dniu 30 styczna 2008 r. został przekazany S. K., a w dniu 4 lutego 2008 r. złożył on pismo, w którym wniósł swoje uwagi do czynności kontrolnych, do których szczegółowo odniósł się organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Skoro zatem raporty z przeprowadzonych kontroli spełniały wszystkie wymogi formalne, mogły one stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w niniejszej sprawie. Z ustaleń tych jednoznacznie wynika, że w gospodarstwie rolnym skarżącego ujawniono nieprawidłowość oznaczoną kodem W14, polegającą na tym, że producent rolny nie pozostawił w okresie zimowym co najmniej 33% gruntów ornych pokrytych roślinnością. Powyższe uchybienie stwierdzone zostało w dwóch kolejnych kontrolach na miejscu przeprowadzonych przez organ. W konsekwencji tych ustaleń organy obu instancji zasadnie przyjęły, że w przypadku skarżącego zachodzi konieczność zastosowania sankcji określonej w art. 16 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym.

Dostrzec również trzeba, że w zaskarżonych decyzjach wydanych przez organy przedstawiona została szczegółowa interpretacja dokumentacji w postaci protokołów kontroli wraz z wyjaśnieniem, dlaczego i z jakich powodów organ przyjął, że w przypadku skarżącego stwierdzono brak realizacji zadań w ramach pakietu rolnośrodowiskowego - ochrona wód i gleb. Organy zawieszając skarżącemu płatność na rok 2007, opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli oraz motywy, na których oparte zostało rozstrzygnięcie sprawy. Brak zatem podstaw do przypisania organom naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a.

Podzielić również należało stanowisko organu odwoławczego odnośnie podnoszonej przez skarżącego w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. okoliczności wymarznięcia gorczycy z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej: a) śmierć rolnika; b) długoterminową niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; d) klęskę żywiołową poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) chorobę epizootyczną dotykającą część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo rozważył podnoszone przez skarżącego okoliczności, wskazujące na niezależne od niego przyczyny wymarznięcia ziaren gorczycy (silne mrozy, brak okrywy śnieżnej) w aspekcie przesłanek wymienionych w powołanym przepisie prawa wspólnotowego, przewidującym możliwość uwzględnienia w indywidualnych przypadkach, wyjątkowych okoliczności zezwalających na odstąpienie od stosowania sankcji. Przy czym zauważyć również trzeba, że dodatkowym warunkiem zastosowania tego przepisu jest spełnienie wymogu powiadomienia o przypadkach siły wyższej w formie pisemnej, w terminie 10 dni roboczych, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności oraz przedstawienia odpowiednich dowodów zadowalających ten organ (art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004). W niniejszej sprawie skarżący przedłożył wprawdzie oświadczenie Kierownika Terenowego Zespołu Doradztwa w [...], z którego wynikało, że w okresie jesienno - zimowym w rejonie [...] występowały niekorzystne warunki atmosferyczne (znaczne mrozy, suche wiatry, brak okrywy śnieżnej), a także zaświadczenie Dyrektora Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w [...] o występowaniu mrozów w rejonie [...] w poszczególnych miesiącach. Uczynił to jednak dopiero w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. Natomiast z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby skarżący o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnych informował organ we wcześniejszym okresie. Ponadto z przedstawionych przez producenta rolnego dokumentów wynika, że już w listopadzie wystąpiły ujemne temperatury sięgające nawet do minus 15oC, a zatem jeżeli skarżący upatrywał w tych okolicznościach wystąpienie siły wyższej, to powinien wskazać na nie już w listopadzie bądź na początku grudnia. Ponadto, jak słusznie zaakcentował organ odwoławczy, niewysianie przez skarżącego gorczycy w terminie do 30 września, co wynika z oświadczenia producenta z dnia 28 września 2007 r. oraz raportu z czynności kontrolnych nr [...], oznacza, że podjął on ryzyko, iż roślina ta z powodu wystąpienia wczesnych mrozów może wymarznąć. Właśnie z tego powodu w ramach pakietu ochrona wód i gleb, jako jedno z zadań, które winien zrealizować producent, jest obsiew pola m. in. gorczycą w terminie do dnia 30 września. Nie realizując powyższego obowiązku skarżący powinien był liczyć się z potencjalną możliwością braku posiadania w okresie zimy co najmniej 33 % gruntów ornych pokrytych roślinnością. W tym stanie rzeczy zasadnie organ odwoławczy ustalił brak przesłanek faktycznych do zastosowania przepisu art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 817/2004 i odstąpienia od sankcji zawieszenia płatności na jego podstawie.

Z kolei odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przeprowadzania kontroli po przejściu mrozów uznać trzeba, że organ był uprawniony do przeprowadzenia kontroli w tym czasie i jak słusznie zauważył organ II instancji

- to rodzaj wybranego przez stronę pakietu decyduje o warunkach, jakie mają być spełnione w związku z płatnościami, a organ jest władny zweryfikować, czy producent rolny realizujący dany program, wypełnia ciążące na nim obowiązki. Skoro w wybranym przez skarżącego programie jednym z warunków uzyskania płatności było pokrycie w okresie zimowym roślinnością określonego areału gruntów, to właśnie w okresie zimowym należy weryfikować spełnienie przez stronę warunków korzystania z tego programu. Podkreślić również należy, że to organ, który dokonuje weryfikacji w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego, decyduje o terminie przeprowadzanych kontroli, a zatem nie jest on związany wnioskiem producenta rolnego w tym zakresie.

Reasumując stwierdzić przyjdzie, że w rozpoznawanej sprawie wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, a kwestionowane decyzje wydano z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 K.p.a. Skarżący w prowadzonym postępowaniu brał czynny udział, a uzasadnienie decyzji organów obu instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.