Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 894/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 16, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi H. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO.PSW/41.5/1349/2023/4388 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 27 marca 2023 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. (dalej "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") z 20 stycznia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie dodatku węglowego.

Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie sprawy.

Organ pierwszej instancji odmówił przyznania H. C. (dalej "skarżący") prawa do dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1, ust. 16, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 141; dalej "u.d.w."), oraz art. 41, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie został spełniony warunek z art. 2 ust. 1 u.d.w. W mieszkaniu skarżącego nie jest zainstalowany kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, lecz mieszkanie to ogrzewane jest centralnie z sieci ciepła systemowego. Zgodnie z deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożoną 26 stycznia 2022 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...] " (dalej "spółdzielnia mieszkaniowa") budynek, w którym znajduje się lokal mieszkalny skarżącego, ogrzewany jest przez miejską sieć ciepłowniczą/ciepło systemowe/lokalną sieć ciepłowniczą. Ponadto z zaświadczenia spółdzielni mieszkaniowej z 4 stycznia 2023 r. wynika, że mieszkanie zajmowane przez skarżącego ogrzewane jest przez miejską sieć ciepłowniczą, czyli przez tzw. ciepło systemowe. Dodatkowo zaświadczenie zawiera informację, że sieć ciepłownicza zasilana jest przez różne rodzaje paliw, tj. zamiennie kocił na paliwo stałe oraz kocioł gazowy.

W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy i przyznanie dodatku węglowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżący zarzucił obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ pierwszej instancji nie zrealizował wniosku skarżącego z 13 stycznia 2023 r. i nie zwrócił się do przedsiębiorstwa P – Oddzial Zakład [...] o potwierdzenie, że dostarcza ono ciepło do budynku w którym znajduje się lokal mieszkalny skarżącego, a także o potwierdzenie czy energia cieplna jest dostarczana w ramach miejskiej sieci ciepłowniczej. Organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że z zaświadczenia spółdzielni mieszkaniowej wynika, że lokal skarżącego jest ogrzewany przez ciepło systemowe oraz, że sieć ciepłownicza ogrzewająca budynek zasilana jest zamiennie przez kocioł na paliwo stałe i kocioł gazowy.

Skarżący zarzucił także obrazę prawa materialnego, a to art. 2 ust. 1 u.d.w. w związku z art. 2 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków poprzez ich niezastosowanie i odmówienie skarżącemu dodatku węglowego podczas, gdy dodatek ten skarżącemu przysługuje jako mieszkańcowi budynku wielorodzinnego ogrzewanego z lokalnej sieci ciepłowniczej obsługiwanej przez kocioł węglowy.

Skarżący wyjaśnił, że budynek mieszkalny, w którym znajduje się jego lokal mieszkalny, należy do zasobu spółdzielni mieszkaniowej, a ciepło jest do niego dostarczane przez lokalną sieć ciepłowniczą. Sieć ta ma wyłącznie lokalny zasięg na obszarze dzielnicy [...] i stąd nie jest miejską siecią ciepłowniczą.

Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Wskazało, że skarżący nie posiada ogrzewania na węgiel, a gospodarstwo domowe skarżącego ogrzewane jest z lokalnej sieci ciepłowniczej. W związku z tym dodatek węglowy nie przysługuje. Poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne rodzą konieczność wydania decyzji odmawiającej przyznania prawa do dodatku węglowego.

W skardze na decyzję Kolegium skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a to art. 9 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która wobec niedostatecznego uzasadnienia (a właściwie pozornego uzasadnienia, którego treść dowodzi faktycznego braku merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez Kolegium) w zakresie podstawy odmowy wypłacenia dodatku węglowego powinna zostać uchylona. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 7 i art. 10 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, w szczególności poprzez pominięcie wniosku dowodowego skarżącego z 13 stycznia 2023 r. oraz oparcie się na niepełnych bądź nieprecyzyjnych zaświadczeniach wystawionych przez spółdzielnię mieszkaniową.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował, że dodatek węglowy przysługuje także mieszkańcom budynków wielorodzinnych, w przypadku gdy budynek taki jest ogrzewany paliwami stałymi – zarówno poprzez indywidualne źródła ogrzewania zainstalowane w lokalach jak i poprzez ogrzewanie z kotłowni węglowej znajdującej się w budynku, bądź z lokalnej sieci ciepłowniczej obsługiwanej przez kocioł węglowy. Skarżący zamieszkuje w lokalu znajdującym się w budynku należącym do spółdzielni mieszkaniowej. Budynek ten jest ogrzewany poprzez lokalną sieć ciepłowniczą z kotła na paliwo stałe. Sieć ciepłownicza nie ma charakteru miejskiej sieci jako, że miasto R. nie jest jej właścicielem, a nadto rozciąga się ona wyłącznie na obszarze dzielnicy [...] Osiedle (względnie również na części obszaru dzielnicy [...]). Wobec tego skarżący spełnia formalne przesłanki ustawowe przyznania mu dodatku węglowego. Skarżący zwrócił uwagę, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji dowodzi, że Kolegium nie rozpoznało nawet istoty sprawy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny spełniania przez skarżącego przesłanek do uzyskania prawa do dodatku węglowego określonych w art. 2 ust. 1 u.d.w. Skarżący podnosi, iż zamieszkuje w budynku wielolokalowym należącym do spółdzielni mieszkaniowej, który jest ogrzewany przez lokalną sieć ciepłowniczą z kotła na paliwo stałe, tj. dostawy ciepła są realizowane przez przedsiębiorstwo ciepłownicze, sieć ciepłownicza ma zasięg lokalny, a gmina nie jest jej właścicielem. W konsekwencji zdaniem skarżącego spełnia on formalne przesłanki ustawowe przyznania mu dodatku węglowego. Organy obu instancji prezentują natomiast odmienne stanowisko, podkreślając, że mieszkanie zajmowane przez skarżącego ogrzewane jest centralnie z sieci ciepła systemowego.

W pierwszej kolejności wskazać należy na regulacje u.d.w. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

Następnie należy przywołać rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku węglowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1712; dalej "rozporządzenie"). W rozporządzeniu tym w zakresie informacji o zlokalizowaniu gospodarstwa domowego wnioskodawcy (punkt 4 wzoru wniosku) wskazano na trzy możliwości. Mianowice gospodarstwo domowe wnioskodawcy może znajdować się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania, w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania lub w budynku lub lokalu, w których ogrzewanie realizowane jest przez lokalną sieć ciepłowniczą, obsługiwaną z kotła na paliwo stałe zainstalowanego w innym budynku. W rozporządzeniu znajduje się przy tym objaśnienie, że przez lokalną sieć ciepłowniczą należy rozumieć sieć dostarczającą ciepło do budynków z lokalnych źródeł ciepła (zasilanych węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego): kotłowni lub węzła cieplnego, z których nośnik ciepła jest dostarczany bezpośrednio do instalacji ogrzewania i ciepłej wody w budynku lub ciepłowni osiedlowej lub grupowego wymiennika ciepła wraz z siecią ciepłowniczą o mocy nominalnej do 11,6 MW, dostarczającego ciepło do budynków – w rozumieniu art. 2 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.; dalej "ustawa o termomodernizacji"). Przez lokalną sieć ciepłowniczą nie należy rozumieć miejskiej sieci ciepłowniczej.

W przypadku informacji dotyczącej źródeł ogrzewania na paliwo stałe (punkt 3 wzoru wniosku) znajduje się objaśnienie, że pozycję kocioł na paliwo stałe jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy należy zaznaczyć także w przypadku, gdy ogrzewanie budynku realizowane jest przez lokalną sieć ciepłowniczą, obsługiwaną z kotła na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., zainstalowanego w innym budynku. W tym przypadku, do wniosku należy załączyć oświadczenie właściciela lub zarządcy budynku o takim sposobie ogrzewania budynku zgodnie ze zgłoszeniem lub wpisem do centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Z powyższych regulacji wynika, że dodatek węglowy przysługuje mieszkańcom budynków wielorodzinnych, w przypadku gdy budynek ten ogrzewany jest paliwami stałymi – zarówno poprzez indywidualne źródła ogrzewania zainstalowane w lokalach (źródło to musi być głównym źródłem ogrzewania lokalu), jak i poprzez ogrzewanie realizowane przez lokalną sieć ciepłowniczą, obsługiwaną z kotła na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. zainstalowanego w innym budynku. Mieszkańcy budynku lub lokalu, w których ogrzewanie realizowane jest przez lokalną sieć ciepłowniczą, obsługiwaną z kotła na paliwo stałe zainstalowanego w innym budynku kwalifikują się do otrzymania dodatku węglowego, jeśli nabywają to ciepło od właściciela lub zarządcy tego budynku. Dodatek węglowy nie przysługuje natomiast mieszkańcom budynków wielorodzinnych, jeżeli ciepło do tych budynków dostarczane jest przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania ciepła i samodzielnie dokonuje zakupu paliwa stałego na potrzeby wytworzenia ciepła, tj. przez przedsiębiorstwo energetyczne prowadzące działalność w zakresie wytwarzania lub dystrybucji ciepła.

Zwrócić uwagę należy także na cel przepisów u.d.w. Regulacja ta została wprowadzona w celu zapewnienia wsparcia dla gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Dodatek węglowy ma za zadanie wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. Pomoc ta przewidziana została zatem jako częściowa rekompensata dla rzeczywistych nabywców tego surowca.

Mieszkańcy budynku lub lokalu, w których ogrzewanie dostarczane jest przez przedsiębiorstwo energetyczne, nie ponoszą samodzielnie kosztu zakupu paliwa stałego, który mógłby zostać objęty wsparciem w drodze przyznawanych im dodatków węglowych. Instrumenty wsparcia dla takich gospodarstw domowych zostały przewidziane w ustawie z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 z późn. zm.). Ustawa ta zawiera rozwiązania mające na celu ochronę odbiorców w postaci gospodarstw domowych, do których ciepło jest dostarczane za pośrednictwem sieci ciepłowniczej i wytwarzane przez przedsiębiorstwa energetyczne zarówno zobowiązane do uzyskania koncesji na wytwarzanie ciepła, jak i przez mniejsze przedsiębiorstwa o znaczeniu lokalnym, nie mające obowiązku posiadania koncesji (np. średnia cena ciepła z rekompensatą dla wskazanych w art. 4 ww. ustawy odbiorców).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że dostawy ciepła do budynku, w którym znajduje się lokal zamieszkiwany przez skarżącego, realizowane są na podstawie umowy zawartej pomiędzy spółdzielnią mieszkaniową a przedsiębiorstwem P S.A. – Oddział Zakład [...] w R. Ciepło nie jest zatem wytwarzane przez zarządcę lub właściciela budynku (spółdzielnię mieszkaniową), a przez przedsiębiorstwo energetyczne, które zajmuje się działalnością energetyczną w zakresie wytwarzania ciepła oraz jego przesyłania i dystrybucji. Gospodarstwo domowe skarżącego nie znajduje się zatem w budynku ogrzewanym przez lokalną sieć ciepłowniczą obsługiwaną z kotła na paliwo stałe zainstalowanego w innym budynku.

Bez znaczenia dla rezultatu sprawy pozostaje zatem kwestia kwalifikacji sieci ciepłowniczej (miejska bądź o zasięgu lokalnym, ograniczającym się do obszaru jednej lub kilku dzielnic). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż spółdzielnia mieszkaniowa, a tym samym mieszkańcy budynków należących do spółdzielni, korzystając z ciepła dostarczanego przez przedsiębiorstwo energetyczne, nie ponoszą samodzielnie kosztu zakupu paliwa stałego, który mógłby zostać objęty wsparciem w drodze przyznawanych poszczególnym mieszkańcom dodatków węglowych. Kwestia kwalifikacji sieci nie była zatem okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu niezasadne są zarzuty skargi w zakresie dotyczącym naruszenia art. 7, art. 10 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszeń prawa procesowego należy wskazać, że nie każde naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli sądu, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 lutego 2013 r., I GSK 363/12; z 18 grudnia 2012 r., II OSK 1490/11 - opublikowane w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd dostrzega uchybienia proceduralne leżące po stronie organu odwoławczego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, nie dotyczy istoty sprawy, a tym samym nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i wymogom zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) Niemniej, wziąwszy pod uwagę prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, należało uznać, że uchybienia procesowe organu odwoławczego nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.