Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 468/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1, art. 52 ust. 1, art. 61, art. 66 ust. 2, art. 77
journal: Dz.U. 2022 poz 1079
law: Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 125 ust. 3 lit. a ppkt ii
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Banku Gospodarstwa Krajowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2765/23 w sprawie ze skargi M. B. Sp. z o.o. w B. na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia 28 listopada 2023 r. nr DPE.4550.3381.2023.PB w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz M. B.Sp. z o.o. w B.360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 2765/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi M(...)sp. z o.o. z siedzibą w B(...) (dalej powoływana jako skarżąca spółka) na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej powoływany także jako BGK, organ) z dnia 28 listopada 2023 r. nr DPE.4550.3381.2023.PB w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu stwierdził, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Bankowi Gospodarstwa Krajowego oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej spółki o dofinansowanie projektu pt.: "Wdrożenie technologii produkcji prefabrykowanych elementów żelbetowych" zgłoszony w ramach priorytetu FENG.02 - Środowisko sprzyjające innowacjom, działania 2.32 – Kredyt Technologiczny został negatywnie oceniony przez instytucję pośredniczącą (rozstrzygnięcie z 20 października 2023 r.). Skarżąca spółka od powyższej oceny złożyła protest, który 28 listopada 2023 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia przez BGK z powołaniem się na art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079; dalej: "ustawa wdrożeniowa"), tj. z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania.

BGK wskazało, że zgodnie z listą ocenionych projektów dla działania 2.32 Kredyt technologiczny dla naboru nr 1, opublikowaną 3 października 2023 r., wybranych do dofinansowania zostało 88 projektów na rekomendowaną kwotę dofinansowania 763 634 061,08 PLN. Tym samym wyczerpaniu uległa alokacja na działanie, co – zgodnie z art. 77 ust. 2 ustawy wdrożeniowej – zmusiło instytucję pośredniczącą do pozostawienia protestu bez rozpatrzenia. Dla ustalenia czy na dany moment trwania procedury odwoławczej nastąpiło wyczerpanie alokacji dające podstawę prawną do pozostawienia protestów bez rozpatrzenia zgodnie z art. 77 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, należy uwzględnić zarówno kwoty rozdysponowane na projekty wybrane do dofinansowania, co do których zawarte już zostały umowy o dofinansowanie albo podjęte decyzje o dofinansowaniu, jak i kwoty dotyczące projektów wybranych do dofinansowania, co do których umowy o dofinansowanie albo decyzje o dofinansowaniu nie zostały jeszcze zawarte bądź podjęte.

Wskazanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę spółki, stwierdził, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, bowiem zapadło z obrazą art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, z którego to przepisu wynika, że właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Sąd pierwszej instancji odwołując się do szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, przyjął, że właściwa instytucja podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej jest zobowiązana wykazać i udokumentować, że środki na dofinansowanie projektu w ramach działania zostały w sposób wiążący rozdysponowane (przy czym co istotne kryterium stanowią zawarte umowy o dofinansowanie). Wyczerpanie alokacji środków musi zostać stwierdzone w sposób bezsporny w postępowaniu konkursowym, gdyż determinuje ono sposób załatwienia sprawy na etapie postępowania administracyjnego, a co więcej – uniemożliwia ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w ramach kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, w przypadku dostrzeżenia istotnych wad procedury konkursowej, które skutkują uwzględnieniem skargi (art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej).

W ocenie sądu pierwszej instancji instytucja pośrednicząca nie rozważyła, a co za tym idzie nie wykazała, czy uwzględniona wykładnia przesłanki "wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania" jest prawidłowa. Nie można natomiast tracić z pola widzenia, że pojęcie "wyczerpania" puli środków w ramach działania nie jest jednoznaczne. Wobec tego przyjęty przez instytucję pośredniczącą wybór momentu tegoż wyczerpania powinien zostać uzasadniony, zgodnie z dyrektywą interpretatio cessat in claris, czego nie uczyniono. Odwołując się do treści art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej sąd pierwszej instancji stwierdził, że dopiero zawarcie umowy o dofinansowanie lub wydanie decyzji o dofinansowaniu wiąże się z definitywnym (wiążącym) rozdysponowaniem środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów w ramach działania, a tym samym z wyczerpaniem kwoty przeznaczonej na ten cel. Możliwa jest bowiem, w świetle przywołanych przepisów, sytuacja zmiany przez właściwą instytucję swojej decyzji w zakresie objęcia wsparciem, w razie wystąpienia w okresie pomiędzy skierowaniem projektu do dofinansowania, a dniem zawarcia umowy, okoliczności uniemożliwiających przekazanie pomocy. Nie jest również wykluczone odstąpienie od realizacji projektu (w tym zawarcia umowy) przez samego wnioskodawcę. Dopiero więc podpisanie umów o dofinansowanie rodzi stan zobowiązania ze strony organu i korzystającego z dofinansowania, a więc z tym momentem następuje wiążące rozdysponowanie środków dotacji. Z powyższego wynika, że ustalenie o wyczerpaniu środków nie może opierać się tylko na opublikowanej liście projektów skierowanych do dofinansowania.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedstawione rozumowanie, formułowane w licznych wyrokach sądów administracyjnych na gruncie analogicznych rozwiązań legislacyjnych ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 zachowuje pełną aktualność na gruncie ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079). Art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej – wbrew stanowisku organu – nie wprowadza w tym zakresie jurydycznej zmiany. Stanowi on, że przez wyczerpanie kwoty, o której mowa w ust. 2, należy rozumieć sytuację, w której środki przeznaczone na cel, o którym mowa w ust. 2 zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem w rozumieniu 61 ust. 1 oraz wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 43 w związku z art. 56 ust. 3, co istotne jednak – i co sąd z cała mocą podkreśla – z zastrzeżeniem art. 61 ust. 3 i 4. Ostatnia część przepisu jednoznacznie zatem wskazuje, że alokacja środków następuje dopiero z chwilą zawarcia umów lub podjęcia decyzji o dofinansowaniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł BGK, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skarżonemu wyrokowi zarzucił (bez precyzowania charakteru zarzucanych przepisów) naruszenie:

1) art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez przyjęcie, iż w sprawie doszło do naruszenia tego przepisu poprzez organ, podczas gdy postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny;

2) art. 125 ust. 3 lit. a ppkt ii rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 320) poprzez jego zastosowanie choć przepis ten nie ma zastosowania do rozpoznawania wniosków o finansowanie w ramach perspektywy finansowej 2021-2027 i organ nie był zobowiązany do stosowania tego przepisu w niniejszej sprawie;

3) art. 77 ust. 2 i 3 ustawy wdrożeniowej poprzez jego błędną wykładnię co doprowadziło sąd do wniosku, że w sprawie nie doszło do wyczerpania alokacji pomimo rozdysponowania środków przewidzianych w ramach alokacji na projekty w ramach listy rankingowej.

Wskazując na powyższe zarzuty BGK wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i jego zmianę poprzez oddalenie skargi ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie od spółki na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera sprecyzowania, czy postawione zarzuty mając charakter materialnoprawny czy też procesowy, tym niemniej, wskazać należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że nawet wadliwe przyporządkowanie zarzutu do podstawy kasacyjnej nie dyskwalifikuje co do zasady takiego zarzutu, jeżeli sposób jego sformułowania pozwala na jego ocenę w ramach prawidłowej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt II FSK 636/09). W świetle zatem uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 1), zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, Naczelny Sąd Administracyjny może - korzystając z przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jednostek redakcyjnych tekstu prawnego - spróbować samodzielnie zidentyfikować zarzut naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dlatego też mimo nie powiązania przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia poszczególnych przepisów z konkretnymi przepisami p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Przechodząc do oceny podniesionych zarzutów kasacyjnych, przypomnieć należy, że w postępowaniu kasacyjnym zadaniem NSA jest przede wszystkim ocena czy wyrok sądu pierwszej instancji, rozumiany jako sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, odpowiada prawu. Wniosek taki wyprowadzić można z treści art. 184 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. np. wyroki NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 113/11; z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 344/05 i sygn. akt I OSK 345/05). Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie, jak również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 221/10). Naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Na wstępie podkreślić należy, że zupełnie nieprzystający do treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku należało uznać zarzut nr 2 skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 125 ust. 3 lit. a ppkt ii rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie stosował powyższej regulacji w niniejszej sprawie, a jedynie opierając się o treść tego przepisu wskazał, że odpowiednie, zbliżone regulacje znajdują się w art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, który reguluje zasady wyboru projektów przez uprawnione instytucje. Sąd nie mógł zatem naruszyć przepisu, którego nie stosował, a którego nie stosowały także organy w niniejszej sprawie. Tym samym uznać należało powyższy zarzut kasacyjny za nieskuteczny.

Przechodząc do istoty podniesionych zarzutów w pkt 1 i 3 skargi kasacyjnej, podkreślić należy, że ich treść sprowadza się w istocie do prawidłowego zdefiniowania pojęcia wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie działania, czyli tzw. wyczerpania alokacji. Zdaniem organu, z uwagi na zmianę stanu prawnego i wprowadzenie w nowej ustawie wdrożeniowej z 2022 r. definicji wyczerpania alokacji w art. 77 ust. 3 skutkowało to tym, że straciło na aktualności dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie i należy stosować literalne brzmienie nowej definicji. Tym samym brak jest obecnie podstaw do przyjęcia, że przy wygaśnięciu alokacji należy brać pod uwagę wyłącznie wartości projektów wynikających z zawartych umów o dofinansowanie oraz wydanych decyzji o dofinansowaniu. Z kolei zdaniem sądu pierwszej instancji, zmiana stanu prawnego i wprowadzenie art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej nie wprowadza zmian jurydycznych, bowiem zastrzeżenie odnoszące się do art. 61 ust. 3 i 4 ustawy jednoznacznie wskazuje, że alokacja środków następuje dopiero z chwilą zawarcia umów lub podjęcia decyzji o dofinansowaniu.

NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, co do zasady zgadza się ze stanowiskiem organu, że zmiana stanu prawnego poprzez wprowadzenie w nowej ustawie wdrożeniowej legalnej definicji wyczerpania alokacji spowodowała, że należy zmodyfikować rozumienie tego pojęcia prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie. Tym niemniej, powyższe nie oznacza, że zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818, z późn. zm.), zwanej dalej "starą ustawą wdrożeniową" praktycznie jednolicie przyjmowano, że wyczerpanie alokacji, o którym mowa w art. 66 ust. 2 starej ustawy wdrożeniowej, to faktyczne wyczerpanie środków, będące konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie lub wydania decyzji o dofinansowaniu, które zgodnie z art. 52 ust. 1 starej ustawy wdrożeniowej stanowią podstawę dofinansowania projektu. Takie rozumienie pojęcia wyczerpania alokacji umożliwia precyzyjne ustalenie, czy w sprawie doszło do faktycznego wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, a zatem, czy organ, pozostawiając protest bez rozpatrzenia, prawidłowo zastosował art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy. Samo umieszczenie projektu na liście, o której mowa w art. 46 ust. 4, nie oznacza, że projekt ten będzie realizowany i że środki przeznaczone na jego realizację zostały już wyczerpane. NSA podkreślał, że użyte w art. 66 ust. 2 starej ustawy wdrożeniowej sformułowanie "wyczerpanie" w odniesieniu do środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów oznacza ich faktyczne zużycie, nie zaś jedynie potencjalną możliwość ich wydatkowania. ( zob. m.in. wyroki NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3172/17; z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3577/17; z 26 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4259/17; czy wyrok z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1830/22). Powyższa wykładnia art. 66 ust. 2 starej ustawy wdrożeniowej opierała się, z uwagi na brak legalnej definicji pojęcia "wyczerpania kwoty na dofinansowanie", m.in. na potocznym rozumieniu zwrotu "wyczerpać", które skutkowało przyjęciem, że w konkretnej sprawie musiał nastąpić rzeczywisty brak możliwości udzielenia wsparcia finansowego, a to następowało dopiero z rozdysponowaniem kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektu, które następowało w wyniku zawarcia umów lub wydania decyzji.

Odpowiednikiem art. 66 ust. 2 pkt 1 starej ustawy wdrożeniowej jest obecnie art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, który stanowi, że w przypadku gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania albo kategorii regionu, jeżeli w ramach działania kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów jest podzielona na kategorie regionów: 1) właściwa instytucja, do której wpłynął protest, pozostawia go bez rozpatrzenia, informując o tym wnioskodawcę, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 73. Istota wprowadzonego przepisu art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej jest praktycznie identyczna jak dotychczasowego art. 66 ust. 2 pkt 1 starej ustawy, jednakże novum polega na tym, że ustawodawca zdecydował się wprowadzić do porządku prawnego dodatkowy ust. 3 do art. 77 ustawy wdrożeniowej Zgodnie z powyższym przepisem, przez wyczerpanie kwoty, o której mowa w ust. 2, należy rozumieć sytuację, w której środki przeznaczone na cel, o którym mowa w ust. 2, zostały rozdysponowane na projekty objęte dofinansowaniem w rozumieniu art. 61 ust. 1 oraz wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 43 w związku z art. 56 ust. 3, z zastrzeżeniem art. 61 ust. 3 i 4.

Dokonując wykładni powyższego przepisu, zdaniem NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, należy przyjąć, że przez wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów (środków alokacji) dla danego działania należy rozumieć zawarcie umów o dofinansowanie projektu albo podjęcie decyzji o dofinansowaniu projektu, opiewające na całą kwotę przeznaczoną na realizację danego działania oraz wybranie do dofinansowania i zatwierdzenie przez komisję projektów spełniające warunki do dofinansowania (przed podpisaniem umów lub wydaniem decyzji), opiewające na całą kwotę przeznaczona na realizacje określonego działania, o ile względem zgłoszonych projektów nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4, uniemożliwiające zawarcie stosownych umów lub wydanie decyzji. Takimi przesłankami mogą być m.in. nie dokonanie przez wnioskodawcę wymaganych czynności; wykluczenie wnioskodawcy z możliwości otrzymania dofinansowania; rezygnacja wnioskodawcy z dofinansowania; unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów czy też obawa wyrządzenia szkody w mieniu publicznym. Zdefiniowanie przez ustawodawcę pojęcia wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w art. 77 ust. 3 ustawy wdrożeniowej skutkuje przyjęciem, że dotychczasowa wykładnia tego pojęcia prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oparta na potocznym rozumieniu analizowanego zagadnienia straciła częściowo na aktualności.

Przyjęcie takiego rozumienia wyczerpania alokacji oznacza, że obowiązkiem organu w ramach procedury odwoławczej jest bieżące monitorowanie, czy kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach danego działania nie została wyczerpana. W tym celu nie wystarczy jednak, jak przyjął to organ w niniejszej sprawie, że samo zamknięcie listy rankingowej ocenionych projektów poprzez wybranie do dofinansowania 88 projektów na rekomendowaną kwotę ponad 763 mln złotych i opublikowanie w tym przedmiocie komunikatu na stronie www.bgk.pl, było wystarczające do przyjęcia, że wyczerpała się kwota przeznaczona na dofinansowanie. Obowiązkiem organu było ustalenie, czy względem żadnego z projektów, czy też szerzej żadnego z wnioskodawców ujętych na tej liście, nie zachodzą przesłanki opisane w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej. Zatem samo wybranie określonych projektów do dofinansowania i umieszczenie ich na liście rankingowej jest niewystarczające do przyjęcia, że nastąpiło wyczerpanie środków alokacji, wymagane jest dodatkowo wykazanie przez organ, że względem żadnego z projektów rekomendowanych do dofinansowania nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 61 ust. 3 i 4 ustawy wdrożeniowej.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonał takiej analizy na etapie rozpoznawania protestu skarżącej spółki od negatywnej oceny jej projektu, dlatego też przyjąć należało, że pozostawienie protestu skarżącej spółki bez rozpatrzenia było co najmniej przedwczesne. Bez szczegółowej analizy przesłanek z art. 61 ust. 3 i 4 względem wszystkich projektów zakwalifikowanych do dofinansowania nie można jednoznacznie przesądzić, że nastąpiło wyczerpanie środków przeznaczonych do dofinansowania danego działania.

Mając na uwadze takie rozumienie art. 77 ust. 2 i 3 ustawy wdrożeniowej, przyjąć należało, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia wyczerpania alokacji, przyjmując że dopiero zawarcie umowy o dofinansowanie lub wydanie decyzji o dofinansowaniu wiąże się z wyczerpaniem kwoty przeznaczonej na ten cel. Powyższa błędna wykładnia powyższego przepisu nie miała jednak wypływu na wynik sprawy, bowiem samo rozstrzygnięcie sądu – stwierdzenie, że pozostawienie protestu bez rozpoznania było nieuzasadnione – było prawidłowe. Zgodzić się należało z sądem pierwszej instancji, że pozostawienie protestu skarżącej spółki bez rozpatrzenia, przy braku należytego wykazania przez organ, że środki przeznaczone na dofinansowanie danego działania zostały wyczerpane, stanowiło naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, bowiem tak przeprowadzonego postępowania nie można uznać za przeprowadzonego w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Tym samym, stwierdzić należało, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O zasądzeniu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).