Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 9/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 84
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.), Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi G. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 7 października 2022 r. nr SKO/OS-414/53/2022 w przedmiocie zobowiązania do zapłaty opłaty z tytułu usunięcia drzew oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

U Z S A D N I E N I E

Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. nr BOŚ.613.1.30.2021, działający z upoważnienia Starosty Lubińskiego, Kierownik Biura Ochrony Środowiska stwierdził w pkt. 1, że część nasadzeń zastępczych została wykonana niezgodnie z decyzją Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: RO.613.118.2016, zmienioną decyzją znak: RO.613.183.2017 z dnia 23 października 2017 r. oraz postanowieniami znak: RO.613.118.2016 z dnia 5 maja 2022 r., RO.613.118.2016 z dnia 12 maja 2022 r.; w pkt. 2 umorzył w części ustaloną w decyzji Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: RO.613.118.2016 zmienioną decyzją znak: RO.613.183.2017 z dnia 23 października 2017 r. oraz postanowieniami znak: RO.613.118.2016 z dnia 5 maja 2022 r., RO.613.118.2016 z dnia 12 maja 2022 r. opłatę z tytułu usunięcia drzew, w wysokości: 297.488,16 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy czterysta osiemdziesiąt osiem złotych szesnaście groszy) oraz w pkt. 3 zobowiązał Gminę Ś. do zapłaty opłaty z tytułu usunięcia drzew w wysokości 3.520.275,78 zł (słownie: trzy miliony pięćset dwadzieścia tysięcy dwieście siedemdziesiąt pięć złotych i siedemdziesiąt osiem groszy), na wskazane konto Starostwa Powiatowego w Lubinie, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2016 r. pełnomocnik Gminy Ś., J. C., zwróciła się do Starosty Lubińskiego o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na terenie działek oznaczonych numerami geodezyjnymi: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...] miasta Ś., w związku z inwestycją polegającą na budowie Strefy Aktywności Gospodarczej na terenie miasta Ś. Do wniosku dołączono projekt budowlany Strefy Aktywności Gospodarczej na terenie miasta Ś. oraz inwentaryzację dendrologiczną. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: R0.613.118.2016 Starosta Lubiński zezwolił Gminie Ś. na usunięcie drzew rosnących na terenie tych działek oraz zobowiązał gminę do dokonania nasadzeń zastępczych w ramach kompensacji przyrodniczej na terenie działek o numerach geodezyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta Ś. 76 sztuk drzew należących do gatunku głóg jednoszyjkowy "PauFs Scarlet" (27 sztuk) oraz śliwa wiśniowa "Atropurpurea" (49 sztuk),- [...] obręb [...] miasta Ś. 353 sztuki drzew należących do gatunku klon jawor (109 sztuk), brzoza brodawkowata (205 sztuk), daglezja zielona (39 sztuk), - [...] obręb J., gmina Ś. 44 sztuki drzew należących do gatunku kasztanowiec biały (10 sztuk), brzoza brodawkowata (23 sztuki), daglezja zielona (11 sztuk), - [...] obręb Z., gmina Ś. 143 sztuki drzew należących do gatunku brzoza brodawkowata (101 sztuk), daglezja zielona (42 sztuki); tj. łącznie 616 sztuk drzew o obwodzie pnia minimum 10 cm na wysokości 100 cm, które należało wprowadzić w sezonie wegetacyjnym, tj. do dnia 31 października 2018 r. Jednocześnie organ naliczył opłatę w wysokości 11.636.690,61 zł (słownie: jedenaście milionów sześćset trzydzieści sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt złotych i sześćdziesiąt jeden groszy), której płatność odroczył na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych, tj. do dnia 31 października 2021 r. Pismem z dnia 9 października 2017 r., Gmina Ś. zwróciła się o zmianę terminu wycinki drzew i krzewów na 28 lutego 2018 r. W dniu 23 października 2017 r., Starosta Lubiński wydał decyzję znak: R0.613.183.2017, zmieniającą termin usunięcia drzew. Postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r. znak: R0.613.118.2016 Starosta Lubiński sprostował oczywistą omyłkę pisarską dotyczącą numeru obrębu działki, natomiast postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r., znak: RO.613.118.2016 sprostował błąd rachunkowy dotyczący naliczonej opłaty za usunięcie drzew w wysokości 11.636.690,61 zł (słownie: jedenaście milionów sześćset trzydzieści sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt złotych i sześćdziesiąt jeden groszy), albowiem opłata za usunięcie drzew jest niższa i wynosi 3.817.763.94 zł (słownie: trzy miliony osiemset siedemnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt trzy złote i dziewięćdziesiąt cztery grosze). Organ I instancji wyjaśnił, że wskazane błędy ujawniono podczas weryfikacji wykonania przez Gminę Ś. warunków decyzji zezwalającej na usunięcie drzew w zakresie dokonania nasadzeń zastępczych. Gmina Ś. pismem z dnia 7 czerwca 2021 r., znak: [...] (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Lubinie: 8 czerwca 2021 r.), poinformowała organ o dokonaniu nasadzeń zastępczych wykonanych w 2018 r. Organ I instancji wskazał przy tym, iż w decyzji zezwalającej jednym z warunków, które należało spełnić było złożenie informacji Staroście Lubińskiemu o dokonanych nasadzeniach zastępczych wraz ze wskazaniem ich lokalizacji na mapie w terminie 14 dni od dnia ich wykonania. Powyższego obowiązku Gmina Ś. nie wykonała. Pismem z dnia 30 czerwca 2021 r., znak: [...] (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Lubinie: 1 lipca 2021 r.) poinformowała o uszkodzeniu z przyczyn niezależnych części nasadzeń zastępczych wykonanych w 2018 r. W piśmie wskazano, że: po oględzinach na działce [...] obręb Z., gmina Ś., stwierdzono, iż sarny oraz bobry uszkodziły następujące drzewa: 38 szt. gatunku daglezja oraz 16 szt. gatunku jarząb pospolity. Na działce nr [...] obręb [...] miasta Ś., stwierdzono, iż sarny oraz bobry uszkodziły następujące drzewa: 38 gatunku daglezja, 70 szt. gatunku klon jawor, 49 szt. gatunku klon jesionolistny oraz 40 szt. gatunku brzoza. Ponadto drzewa gatunku klon jawor w ilości 13 szt. zgniło wskutek wylewu rzeki O. oraz w ilości 5 szt. zostało uszkodzonych przez prace ziemne. Gmina Ś. dnia 7 czerwca 2021 r., zwróciła się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z wnioskiem o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez bobry. Wobec powyższego Starosta Lubiński zawiadomieniem z dnia 7 lipca 2021 r., znak: BOŚ.613.1.30.2021 wszczął postępowanie administracyjne w sprawie spełnienia warunków określonych w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: R0.613.118.2016, zmienionej decyzją z dnia 23 października 2017 r., znak: RO.613.183.2017 w zakresie dokonania nasadzeń zastępczych. W dniu 10 września 2021 r., przeprowadzono oględziny w terenie, które wykazały, iż większość drzew nie zachowało żywotności, paliki mające utrzymać drzewka utraciły swoją stabilność w gruncie, a parametry dotyczące obwodów nasadzonych drzew są niezgodne z decyzją Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: RO.613.118.2016. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół, który został podpisany przez biorących udział w oględzinach przedstawicieli Gminy Ś. oraz Starostwa Powiatowego. Następnie, pismem z dnia 16 września 2021 r., znak: BOŚ.613.1.30.2021, Gminę Ś. wezwano do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie wypełnienia obowiązku wprowadzenia nasadzeń zastępczych jako rekompensaty za usunięcie drzew kolidujących z budową Strefy Aktywności Gospodarczej w Ś. Pismem z dnia 23 września 2021 r. Gmina Ś. wniosła o przedłużenie terminu załatwienia sprawy do 30 października 2021 r., z uwagi na przygotowanie przez stronę dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności dla ustalenia z jakiego powodu zrealizowane zgodnie z decyzją nasadzenia zastępcze nie przyjęły się i czy strona ponosi za to odpowiedzialność. Kolejno, pismem z dnia 29 grudnia 2021 r., znak: IR.271.72017.2021 Gmina Ś. wniosła o przeprowadzenie dowodu z przedłożonej do pisma ekspertyzy dendrologicznej z dnia 3 grudnia 2021 r., na okoliczność przyczyn wymarcia drzew na terenie SAG gminy Ś. Jak wynika z dalszej argumentacji organu, ekspertyza dendrologiczna została wykonana w dniu 24 listopada 2021 r. przez Pracownię Przyrodniczą S. w S. Analizując przedstawioną dokumentację dendrologiczną organ I instancji stwierdził, że zinwentaryzowano w niej nasadzenia na działkach oznaczonych numerami geodezyjnymi: działka [...] obręb [...] miasto Ś., działka [...] obręb [...] miasto Ś., działka nr [...] obręb J., działka nr [...] obręb Z. Podniesiono, że zinwentaryzowana działka o numerze [...] obręb [...] miasta Ś. nie jest wskazana w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak: RO.613.118.2016 jako miejsce do wprowadzenia nasadzeń zamiennych i nie dotyczy prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego, przez co nie podlega ocenie przez organ. Ponadto organ I instancji zauważył, że działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta Ś., zostały scalone w działkę o numerze geodezyjnym numer [...] obręb [...] miasto Ś., która uległa dalszym podziałom na działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Argumentując dalej organ podniósł, iż przedłożona przez Gminę Ś. dokumentacja potwierdziła zachowanie żywotności 97 drzew z 616 zasadzonych oraz wprowadzenie gatunków innych niż określono w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r. Ponadto w dokumentacji nie przedstawiono obwodów pni. Według ekspertyzy ogólna ocena stanu nasadzeń drzew została określona jako niezadowalająca, większość drzew obumarło z uwagi na miejsce nasadzeń tj. teren otwarty na którym dostęp dzikiej zwierzyny płowej jest nieograniczony, co bez wątpienia wpłynęło na uszkodzenie lub zniszczenie części nasadzeń. W dokumentacji tej wskazano również wpływ działania siły wyższej w postaci udokumentowanych w Polsce i trwających w latach 2019 oraz 2020 okresów susz, jak również indywidulane cechy osobnicze drzewek. Z uwagi na konieczność uzupełnienia przedłożonej przez Gminę Ś. dokumentacji dendrologicznej w zakresie określenia obwodów wprowadzonych nasadzeń oraz ustalenia gatunków drzew w okresie rozpoczynającym ich wegetację, organ I instancji w dniu 11 marca 2022 r. zlecił wykonanie firmie F. z siedzibą w L. ekspertyzy dendrologicznej, oceniającej te nasadzenia. Następnie, pismem z dnia 17 marca 2022 r., organ I instancji zawiadomił o przeprowadzeniu oględzin w terenie. W dniu 25 marca 2022 r. sporządzono protokół informujący, że oględziny przeprowadzono na okoliczność wskazania działek miejsca nasadzeń zastępczych, na których przeprowadzona zostanie inwentaryzacja dendrologiczna. Protokół został podpisany przez przedstawicieli: Starostwa Powiatowego w Lubinie, firmy F. z siedzibą w L. oraz Gminy Ś. W dniu 26 kwietnia 2022 r. przedstawiciel firmy F. przedłożył ekspertyzę dendrologiczną oceniając "udatność" nasadzeń zastępczych. Prace terenowe polegające na zebraniu niezbędnych informacji na potrzeby sporządzenia ekspertyzy dendrologicznej przeprowadzono w dniu 25 marca 2022 roku. Szczegółowe oględziny nasadzeń przeprowadzono w umiarkowanych warunkach atmosferycznych, przy świetle dziennym. Podczas oględzin szczególną uwagę zwrócono na weryfikację liczby drzew, ocenę żywotności osadzonych drzew, weryfikację gatunków posadzonych drzew, weryfikację wymiarów sadzonek, zidentyfikowanie przyczyn niezachowania żywotności drzew. Oględziny przeprowadzono na działkach [...] obręb [...] miasta Ś., [...] obręb [...] miasta Ś., [...] obręb J. gmina Ś., [...] obręb Z. gmina Ś. I tak, na działce nr [...] obręb [...] miasta Ś. - teren przy oczyszczalni ścieków Zakładu Gospodarki Komunalnej, tylko jeden egzemplarz drzewa gatunku daglezja zielona zachował żywotność i jego obwód mierzony na wysokości 100 cm jest zgodny z wymogami decyzji (tj. 10 cm). Parametry wymiarowe pozostałych drzew na działce nie spełniają wymogów zawartych w decyzji z 16 sierpnia 2016 roku, dodatkowo na tej działce wprowadzono drzewa gatunku klon jesionolistny. Jak ustalono, główną przyczyną uszkodzeń drzew i utraty przez nie żywotności jest działalność zwierzyny (zgryzanie, spałowanie), która poprzez brak ogrodzenia ma swobodny dostęp do tego terenu. Na działce nr [...] obręb [...] miasta Ś. przy ul. [...] nasadzenia wykonano wzdłuż ogrodzenia, drzewka narażone oddziaływanie wiatrów. Jako główną przyczynę zamierania drzewek wskazano brak wody (susza, obniżenie poziomu wód gruntowych). Skład gatunkowy zgodny z decyzją. Wymiary obwodu drzew w przypadku gatunku głóg jednoszyjkowy jest niegodny z warunkami decyzji. Na działce nr [...] obręb J. gmina Ś. teren, na który wprowadzono nasadzenia jest suchy, zachwaszczony, nieogrodzony w bezpośrednim sąsiedztwie drzewostanu leśnego. Ustalono, że główną przyczyną utraty żywotności nasadzeń jest żerowanie i bytowanie zwierzyny płowej oraz brak wody. Skład gatunkowy jest prawidłowy. Parametry obwodów nie zostały zachowane, w przypadku kasztanowca białego 6 szt. posiadało prawidłowy obwód pnia zakresie obwodu mierzony na wysokości 100 cm, pozostałe drzewa nie spełniają wymogów decyzji, mierzonego na wysokości 100 cm. Z kolei na działce m [...] obręb Z. gmina Ś. nasadzenia wykonane zostały na terenie otwartym, nieosłoniętym przez co narażone są na oddziaływanie silnych wiatrów, jest to teren porolny, porośnięty trawą. Jako główną przyczynę utraty żywotności wskazano oddziaływanie wiatrów oraz bytowanie i żerowanie zwierzyny płowej na terenie nieogrodzonym. Skład gatunkowy jest prawidłowy, jednak parametry obwodów pni na wysokości 100 cm są niezgodne z warunkami decyzji. Na działce dodatkowo wprowadzono drzewa gatunku jarząb pospolity. Podsumowując powyższe ustalenia organ I instancji w tabeli na stronie 6 uzasadnienia decyzji umieścił te drzewa, które zachowały żywotność i są zgodne z warunkami decyzji zezwalającej (min. 10 cm w obwodzie na wys. 100 cm), a mianowicie: daglezja zielona - 1 szt. (działka nr [...] obręb [...] miasto Ś.); śliwa wiśniowa - 39 szt. (działka nr [...] obręb [...] miasto Ś.), kasztanowiec biały – 6 szt. (działka nr [...] obręb J. gmina Ś.); daglezja zielona- 2 szt. (działka nr [...] obręb Z. gmina Ś.), tj. łącznie 48 sztuk. Organ I instancji wskazał, że stosownie do art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jeżeli posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu podlega umorzeniu. Z kolei zgodnie z art. 84 ust. 8 ustawy w powiązaniu z art. 90 ustawy, decyzję w tej sprawie wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Mając powyższe na uwadze Starosta Lubiński umorzył opłatę w części dotyczącej 48 sztuk drzew, które zachowały żywotność i spełniły loyteria wymienione w decyzji Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r., znak; RO.613.118.2016. Pozostałe drzewa nie spełniały warunków określonych w decyzji co do obwodu pnia jak również gatunku. Wyjaśniono następnie, że przeliczenie opłaty w trybie art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, wobec niewykonania obowiązku nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa, jest formą sankcji za brak ekwiwalentnego zastąpienia unicestwionego elementu przyrody, jakim jest drzewo. Wskazano, że opłatę przeliczono w następujący sposób: 616 sztuk drzew do nasadzenia - 3.817.763,94 zł; 48 sztuk drzew, które zachowały żywotność i są zgodne parametrami wymaganych obwodów pni oraz gatunkiem z wydanym zezwoleniem = 297.488,16 zł (kwota podlegająca umorzeniu); zaś pozostałe 568 sztuk drzew = 3.520.275,78 zł (wysokość wyliczonej opłaty należnej dotyczy drzew które posiadały obwód pnia niższy niż 10 cm mierzony na wysokości 100 cm oraz były niezgodne co do wymaganego decyzją gatunku). Organ przywołał następnie treść art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody i podniósł, że w przedmiotowej sprawie Gmina Ś. nie wykonała obowiązku postanowień decyzji RO.613.118.2016 z 16 sierpnia 2016 roku. Ponadto analiza materiału dowodowego wskazuje, że posadzone drzewa nie były wprowadzone zgodnie ze sztuką ogrodniczą, nie dokonano ich pielęgnacji oraz ich nie podlewano po posadzeniu. W myśl zapisów decyzji nowe drzewa powinny być posadzone zgodnie ze sztuką ogrodniczą oraz poddane stałej pielęgnacji po posadzeniu; sadzonki winny być szkółkowane, zdrowe i dobrej jakości, z prawidłowo uformowanym pniem i koroną, o dobrze wykształconym systemie korzeniowym. Ponadto powinny mieć wymagane decyzją zezwalającą na usunięcie drzew minimalne obwody pni. Jak dodał organ, obydwie sporządzone w toku postępowania dokumentacje dendrologiczne są zgodne w zakresie gatunków drzew oraz ich żywotności. Ponadto w obydwu opracowaniach stwierdzono, że drzewa posadzono na otwartym terenie, przez co narażone zostały na silne wiatry oraz działalność zwierzyny. Końcowo organ wskazał, iż zrealizował wobec strony obowiązek wynikający z art. 10 k.p.a. Pełnomocnik strony zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie, do którego nie wniósł uwag ani wyjaśnień.

W złożonym od powyższego rozstrzygnięcia odwołaniu pełnomocnik strony zaskarżył decyzję w całości oraz wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając złożone odwołanie pełnomocnik podniósł w pierwszej kolejności, że dnia 16 sierpnia 2016 r. Starosta Lubiński wydał decyzję zezwalającą na usunięcie drzew i krzewów rosnących na terenie nieruchomości oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...]], miasta Ś. w związku z inwestycją polegającą na budowie Strefy Aktywności Gospodarczej w Ś. Następnie podniesiono, że w dniu 14 lutego 2018 r. Gmina Ś. podpisała umowę z wykonawcą robót budowalnych na budowę Strefy Aktywności Gospodarczej w Ś. Zgodnie z tą umową zamówienie obejmowało również nasadzenia drzew zgodnie z decyzją. Do odwołania dołączono ofertę wykonawcy, złożoną w postępowaniu wraz z kosztorysem ofertowym, w którym wskazano rodzaje, ilości i koszty nasadzeń zastępczych - strony od 87 do 92, poz. 1.1, 2.1, 3.1, 4.1, oraz 5.1. Ponadto w pkt 1.3, 2.3, 3.3, 4.3 wyceniono dwuletnią pielęgnację zieleni. Na potwierdzenie posadzenia drzew pełnomocnik odwołującej załączył protokół odbioru końcowego dla budowy Strefy Aktywności Gospodarczej w Ś. oraz protokoły z pobytu na budowie w ramach nadzoru autorskiego, w których uczestniczył przedstawiciel wykonawcy oraz przedstawiciel nadzoru autorskiego/inwestorskiego A. O. - architekt krajobrazu. Drzewa zostały nasadzone zgodnie z decyzją nr RO.613.118.2016 z dnia 16 sierpnia 2016 r. oraz zgodnie ze sztuką ogrodniczą i poddane pielęgnacji po posadzeniu (co wyraźnie przewidywała umowa z wykonawcą). Podkreślono dalej, że po zakończeniu inwestycji, w okresie gwarancji robót budowlanych jak również pielęgnacji nasadzonych drzew odbyło się spotkanie w terenie z uwagi na obumarcie dużej liczby drzew. Na tę okoliczność dnia 25 września 2019 r. sporządzono protokół, w którym wskazano, iż większość drzew nie zachowało żywotności. W związku z powyższym zobowiązano wykonawcę do przedłożenia planu działań naprawczych. Wykonawca wraz z Gospodarstwem R. z B. przedłożyli projekt naprawczy nasadzeń roślin, który załączono do odwołania. Ponadto wykonawca wskazał, iż mimo pielęgnacji oraz częstego podlewania większość drzew uschła na skutek wysokich temperatur i suszy. W 2021 r. Gmina Ś. zleciła niezależnej firmie Pracownia Przyrodnicza S. ze S. wykonanie oceny stanu nasadzeń wraz z określeniem przyczyn ich zamarcia. Z ekspertyzy dendrologicznej wynika, iż przyczyną zamierania drzew jest działanie siły wyższej w postaci udokumentowanych w Polsce i trwających latach 2019 i 2020 okresów suszy, indywidualne cechy osobnicze posadzonych drzew (brak adaptacji w siedlisku), jak również nieodpowiedni teren na którym dokonano nasadzeń, do których dokonania wskazano w decyzji zezwalającej na wycinkę teren otwarty, dostępny dla dzikiej zwierzyny płowej oraz narażony na działanie silnych wiatrów. Przedmiotowa ekspertyza stanowi element materiału dowodowego. W ocenie pełnomocnika odwołującego, z przedstawionych względów oraz załączonych dowodów wynika, że Gmina Ś. wykonała nasadzenia drzew w gatunkach, ilościach i wymaganych obwodach, zgodnie z decyzją Starosty Lubińskiego, jednakże z przyczyn niezależnych od strony drzewa nie zachowały żywotności. W takim stanie faktycznym, według pełnomocnika Gminy Ś., brak jest podstaw do obciążenia strony opłatą za wycinkę drzew naliczoną zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego pełnomocnik odwołującego wskazał, że organ w trakcie postępowania powołał się na zleconą przez siebie ekspertyzę. Dowód z opinii biegłego, który należy traktować jako dowód został przeprowadzony w sposób nieprawidłowy, jako że nie wydano postanowienia o jego dopuszczeniu i nie określono tezy dowodowej. Nie zawiadomiono również strony o fakcie jego przeprowadzenia. Spowodowało to, że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zakresu zleconej opinii, ani nie miała realnej możliwości zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do opinii, co de facto pozbawiło ją możliwości obrony swoich praw. Podkreślono przy tym, że w świetle stanu faktycznego sprawy i stanowiska strony odnośnie istnienia przyczyn niezależnych od niej, wiadomości specjalistyczne są istotne dla rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 28 czerwca 2022 r. (data wpływu do tut. organu - 30 czerwca 2022 r.) stanowiącym uzupełnienie argumentacji odwołania, pełnomocnik strony wskazał, iż w załączeniu przedkłada następujące dokumenty: 1. ofertę wykonawcy wykonanie zadania "Budowa Strefy Aktywności Gospodarczej Miasta Ś. z załącznikami (w tym kosztorys ofertowy dla części drogowej zadania "Budowa Strefy Aktywności Gospodarczej Miasta Ś." numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...]] miasta Ś.); 2. umowę nr [...] z dnia 14 lutego 2018 r. wraz z załącznikami i aneksami nr i 2; 3. protokół odbioru (końcowy) nr [...] z dnia 6 grudnia 2018 r.; 4. protokół z nadzoru autorskiego z dnia 5 grudnia 2018 r.; 5. protokół z nadzoru autorskiego z dnia 13 grudnia 2018 r.; 6. projekt naprawczy nasadzeń; 7. wydruk strony https://www.imgw.pl/wvdarzenia/polska-imgw-pib-[...]: 8. wydruku Gazeta Obserwatora IMGW; 9. Wydruku https://www.imgw.pl/wvdarzenia/[...]. Ponadto w piśmie tym pełnomocnik strony wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wpływu suszy w latach 2019-2020 na zachowanie żywotności przez gatunki drzew jakie posadzono w ramach nasadzeń zastępczych, z uwzględnieniem tego, czy rozmiar sadzonki miał wpływ na zwiększenie ryzyka nie zachowania żywotności ze względu na mniejszą odporność na suszę. Uzasadniając powyższe pełnomocnik wskazał, iż podtrzymuje stanowisko w sprawie, w myśl którego dokonane przez stronę nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności ze względu na suszę oraz działalność zwierząt w stanie wolnym. Podkreślił przy tym, że na terenie na jakim dokonano nasadzeń, nie obserwowano do tej pory wzmożonego bytowania i działalności zwierząt dzikich ani ich szkodliwego oddziaływania na drzewa. Stąd też była to okoliczność nowa, której strona nie mogła przewidzieć. Wyjaśniając przedłożone do pisma dokumenty pełnomocnik podniósł, iż dokumenty te potwierdzają, że nasadzenia zastępcze określone w zaskarżonej decyzji zostały wykonane w terminie, a także że były należycie pielęgnowane (umowa z firmą wykonującą nasadzenia przewidywała pielęgnację przez okres 2 lat). Dodatkowo pełnomocnik strony ponownie wskazał, że większa część nasadzeń zastępczych nie zachowała żywotności, ze względu na susze występującą na terenie gminy Ś. w latach 2019-2020. Susze te są wedle strony faktem notoryjnym, niemniej przedłożono publikacje Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej potwierdzające ich występowanie we wskazanych latach. Zdaniem pełnomocnika strony przyjęty w decyzji rozmiar sadzonek powodował, że były one mniej odporne na susze (większa sadzonka potrzebuje więcej wody, a ma stosunkowo słabo rozwinięty układ korzeniowy - przyzwyczajony do dobrych warunków szkółkowych), które w latach, w jakich dokonano nasadzeń, były szczególnie dotkliwe w całej Polsce, w tym na terenie Gminy Ś. Aby wykazać tę okoliczność, złożono wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Decyzją z dnia 7 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania Gminy Ś., reprezentowanej przez pełnomocnika radcę prawnego J. J. od opisanej decyzji zmienionej decyzją z dnia 23 października 2017 r. oraz postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r. i 12 maja 2022 r. oraz (pkt 2 decyzji) umorzenia w części ustaloną w decyzji Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r. znak: R0.613.118.2016, zmienioną decyzją z dnia 23 października 2017 r. oraz postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r. i 12 maja 2022 r. opłatę z tytułu usunięcia drzew, w wysokości 297.488,16 zł (słownie złotych: dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy czterysta osiemdziesiąt osiem, 16/100) i (pkt 3 decyzji) zobowiązania Gminy Ś. do zapłaty opłaty z tytułu usunięcia drzew w wysokości 3.520.275,78 zł (słownie złotych: trzy miliony pięćset dwadzieścia tysięcy, dwieście siedemdziesiąt pięć, 78/100), na wskazany numer rachunku bankowego i w zakreślonym terminie - na podstawie art. 138 § 1 pkt kpa, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że rozpatrując wniesione odwołanie na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy wskazało, że materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 916, zwana dalej: "u.o.p.", lub "ustawa"). Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Jak wynika z treści art. 83c ust. 3 ustawy wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo miejsce nasadzeń, liczbę drzew łub wielkość powierzchni krzewów, minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm łub minimalny wiek krzewów, gatunek lub odmianę drzew lub krzewów, termin wykonania nasadzeń oraz termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń (art. 83d ust. 2 pkt. 1 - 6 u.o.p.). Stosownie do treści art. 84 ust. 3 ustawy, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadaczanieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 4 u.o.p.). Jak wynika z art. 84 ust. 7 ustawy, w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 ustawy wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu (art. 84 ust. 8 ustawy). Stawki opłat za usunięcie drzew lub krzewów, zgodnie z brzmieniem art. 85 u.o.p., ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. Wysokość stawek opłat, o jakich mowa, różnicując je ze względu na rodzaj lub gatunek drzew lub krzewów oraz obwód pnia drzewa lub powierzchnię krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, reguluje szczegółowo treść rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Jak wynika z powyższego, przywołane regulacje prawne wskazują jednoznacznie na możliwość odroczenia w ramach zezwolenia na usunięcie drzew terminu płatności opłaty za ich usunięcie, o ile jednocześnie nałożono na stronę obowiązek przesadzenia usuniętych drzew lub też wykonania nasadzeń zastępczych w określonym terminie. Zarazem jednak ustawodawca przesądził, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem następuje pobranie opłaty ustalonej w zezwoleniu. Opłata jest przy tym przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Okolicznością bezsporną jest zezwolenie Gminie Ś. na usunięcie drzew rosnących na terenie działek oznaczonych nr geodezyjnym: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] , [...],[...], [...], [...], [...], [...], położonych w obrębie [...]] miasta Ś., będących własnością Gminy Ś. w zakresie ujętym w tabeli pkt. 6 decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr R0.613.118.2016 działającego z upoważnienia Starosty Lubińskiego, Kierownika Referatu Ochrony Środowiska, w ilości ponad 700 szt. drzew, pod warunkiem dokonania nasadzeń zastępczych. W zezwoleniu, o jakim mowa organ I instancji naliczył (pkt. 7) opłatę za ich usunięcie w wysokości 11.636.690,61 zł (słownie: jedenaście milionów sześćset trzydzieści sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt złotych 61/100), odroczył termin uiszczenia opłaty na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych, tj. do dnia 31 października 2021 r. (pkt. 8), wskazał termin usunięcia drzew - do dnia 30 grudnia 2017 r., poza okresem lęgowym ptaków (pkt 9) oraz zobowiązał Gminę Ś. (pkt 11) do dokonania nasadzeń zastępczych na: - dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasta Ś. 76 sztuk drzew należących o gatunku: głóg jednoszyjkowy TauPs Scarlet’ (27 sztuk) oraz śliwa wiśniowa ‘Atropurpurea’ (49 sztuk); dz. nr [...] obręb [...] miasta Ś. 353 sztuki drzew należących do gatunku: klon jawor (109 sztuk), brzoza brodawkowata (205 sztuk), daglezja zielona (39 sztuk);

- dz. nr [...] obręb J., gmina Ś. 44 sztuki drzew należących do gatunku: kasztanowiec biały (10 sztuk), brzoza brodawkowata (23 sztuk), daglezja zielona (11 sztuk); - dz. nr [...] obręb Z., gmina Ś. 143 sztuki drzew należących do gatunku: brzoza brodawkowata (101 sztuk), daglezja zielona (42 sztuki); tj. łącznie 616 sztuk drzew o obwodzie pnia minimum 10 cm na wysokości 100 cm, które należy wprowadzić w sezonie wegetacyjnym, tj. do dnia 31 października 2018 r. Ponadto, w pkt. 11.2. decyzji organ I instancji nakazał Gminie Ś. złożenie informacji Staroście Lubińskiemu o dokonanych nasadzeniach zastępczych wraz ze wskazaniem ich lokalizacji na mapie w terminie 14 dni od dnia ich wykonania. Wskazano też, że jeżeli posadzone drzewa zachowają żywotność po upływie okresu 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych lub jej nie zachowają z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, to należność z tytułu ustalonej opłaty zostanie umorzona. Wydanym zezwoleniem organ I instancji w całości przychylił się do wniosku strony z dnia 5 sierpnia 2016 r., złożonym w związku z inwestycją polegającą na budowie Strefy Aktywności Gospodarczej na terenie miasta Ś. Przewidziany w zezwoleniu drzewostan do usunięcia był w stanie biologicznym dobrym, lecz kolidował z tą inwestycją. Do wniosku Gmina Ś. przedłożyła projekt budowlany SAG-u oraz inwentaryzację dendrologiczną z wytypowaniem roślin do usunięcia sporządzoną w zakresie szaty roślinnej przez architekta krajobrazu, projektanta A. O., sporządzoną w sierpniu 2016 r. Ponadto wnioskująca przedłożyła sporządzony przez autorkę projekt nasadzeń zastępczych dot. działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] miasto Ś. oraz projekt nasadzeń zastępczych dot. działek nr [...] obręb [...] miasto Ś., nr [...] obręb J., nr [...] obręb Z. W części opisowej projektów znalazły się wykazy projektowanych roślin od nasadzenia, ich nazwa, ilość sztuk oraz obwody pni (10 - 12 cm). Ponadto, w załączniku nr 4 do wniosku Gmina Ś. przedłożyła wykaz działek wytypowanych przez siebie do wykonania nasadzeń zastępczych za wycinki, tj.: dz. nr [...] obręb J., dz. nr [...] obręb Z., dz. nr [...] obręb [...] Ś. miasto. Jak wynika z akt sprawy, na wniosek strony zmieniono termin wycinki drzew z 31 grudnia 2017 r. na termin do dnia 28 lutego 2018 r. (decyzja Starosty Lubińskiego z dnia 23 października 2017 r. nr R0.613.183.2017). Postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r. nr R0.613.118.2016 Starosta Lubiński sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r., gdzie błędnie wskazano obręb działki nr [...], na której należało dokonać nasadzeń zastępczych -tj. obręb [...] miasta Ś., tymczasem prawidłowo winno być - obręb [...] miasta Ś. Następnie, postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r. dokonano kolejnego sprostowania oczywistej omyłki w decyzji, z uwagi na okoliczność, iż w pkt. 7 błędnie wskazano wysokość naliczonej opłaty za usunięcie drzew wskazanych w tabeli (pkt 6 decyzji) - 11.636.690,61 zł (słownie: jedenaście milionów sześćset trzydzieści sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt 61/100), a winno być - 3.817.763,94 zł (słownie: trzy miliony osiemset siedemnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt trzy 94/100). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że błąd ujawniony został na etapie weryfikacji wykonania przez Gminę Ś. warunków decyzji zezwalającej na usunięcie drzew w zakresie dokonania nasadzeń zastępczych. Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. strona poinformowała organ I instancji o dokonaniu nasadzeń zastępczych w 2018 r. w ramach budowy SAG-u w Ś. W informacji tej dodano również, że nasadzeń dokonano zgodnie z decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r. Kolejno, pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. strona poinformowała organ o uszkodzeniu, z przyczyn od niej niezależnych, części nasadzeń zastępczych. Wskazano, że po oględzinach na dz. nr [...] obręb Z. stwierdzono, że sarny oraz bobry uszkodziły 38 szt. drzew gat. daglezja oraz 16 szt. drzew gatunku jarząb pospolity. Ponadto, po oględzinach na działce nr [...] obręb [...] stwierdzono, że sarny i bobry uszkodziły następujące drzewa: 38 szt. gat. daglezja, 70 szt. gat. klon jawor, 49 szt. gat. klon jesionolistny, 40 szt. gat. brzoza. Dodatkowo wskazano, że drzewa gat. klon jawor w ilości 13 szt. zgniło na skutek wylewu rzeki O. oraz w ilości 5 szt. zostało uszkodzonych przez prace ziemne. Wyjaśniono, że Gmina Ś. zwróciła się z wnioskiem do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez bobry. W świetle powyższych okoliczności organ I instancji pismem z dnia 7 lipca 2021 r. wszczął postępowanie w sprawie spełnienia warunków określonych w decyzji z dnia 16 sierpnia 2016 r. w zakresie dokonania nasadzeń zastępczych. Kolejnym pismem z dnia 16 sierpnia 2021 r. organ zawiadomił stronę o terminie oględzin w terenie, wyznaczonym (po zmianie) na dzień 10 września 2021 r. (pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r.). W wyznaczonym dniu dokonano oględzin na terenie działek nr [...], nr [...], nr [...], nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] , podczas których obecny był przedstawiciel strony. Ustalono, że drzewa na tych działkach są suche, obumarłe, a te które zachowały żywotność posiadają obwód pni mniejszy od 10 cm, stwierdzono również kilka nasadzeń zgodnych z warunkami decyzji. Sporządzono dokumentację zdjęciową, której analiza potwierdza zawarte w protokole ustalenia. W piśmie z dnia 16 września 2021 r. organ I instancji zwrócił uwagę stronie, że po przeprowadzonych oględzinach stwierdzono, iż nie wypełniono warunków decyzji zezwalającej z dnia 16 sierpnia 2016 r. Wskazano, że na 616 sztuk drzew żywotność zachowały tylko 43 sztuki. Zwrócono też uwagę, że nie zostały spełnione warunki, co do gatunków wprowadzonych drzew, na działce nr [...] nieprawidłowo wprowadzono drzewa z gatunku jarząb pospolity, natomiast na działce nr [...] drzewa z gat. Klon jesionolistny, tak samo na działkach o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] , na których nie posadzono drzew z gatunku głóg jednoszyjkowy w ilości 27 sztuk. Ponadto większość wprowadzonych drzew nie posiada określonego w decyzji wymiaru obwodu pnia. W świetle powyższego wezwano stronę do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni. Pismem z dnia 23 września 2021 r. strona wniosła o przedłużenie terminu załatwienia sprawy z uwagi na przygotowywanie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia, w tym skorzystania z wiedzy eksperckiej. Z akt sprawy wynika, iż organ przychylił się do wniosku strony. Wraz z pismem z dnia 29 grudnia 2021 r. strona przedłożyła ekspertyzę dendrologiczną z dnia 3 grudnia 2021 r. opracowaną przez Pracownię Przyrodniczą S. ze S. (nr opracowania: [...]) i wniosła o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność przyczyn wymarcia drzew na terenie SAG gminy Ś. W wynikach oceny, przedstawionych w tym dokumencie na stronach 7-11, wskazano, co następuje: - w lokalizacji na działce nr [...] wg ekspertów zachowały żywotność 22 drzewa (klon jawor - 4, klon jesionolistny - 18, brzoza brodawkowata - 0, daglezja zielona - 0), podniesiono jednocześnie, że grunt jest dobrze nawilżony, a główną przyczyną uszkodzeń drzewek jest działalność saren, z uwagi na swobodny dostęp do tego terenu, obszar nie jest ogrodzony i zabezpieczony przed żerowaniem zwierzyny, drzewa zostały zabezpieczone palikami, dodatkowo parcianymi taśmami, z tym, że część palików utraciła w gruncie stabilność, ponadto zasadniczo nie stwierdzono uformowania mis po posadzeniu drzewek; - w lokalizacji na działce nr [...] zachowały żywotność 64 drzewa (klon jawor - 20, klon jesionolistny - 18, brzoza brodawkowata - 0, daglezja zielona - 0, śliwa wiśniowa - 26), nasadzenia wykonano w sąsiedztwie naturalnego zadrzewienia, na zachowanie żywotności wpłynęło sąsiedztwo drzewostanu oraz bezpośredni wpływ wiatrów, drzewka zabezpieczone palikami oraz taśmami parcianymi; - w lokalizacji na działce nr [...] zachowało żywotność 9 drzewek (brzoza brodawkowata - 3, kasztanowiec zwyczajny - 6, daglezja zielona - 0) i podniesiono, że nasadzenia wykonane na bardzo suchym gruncie o niskiej zasobności w otoczeniu drzewostanu leśnego, część palików wymaga spionizowania, niektóre nasadzenia bez palików, siedlisko nieadekwatne dla wprowadzonych gatunków (z wyłączeniem brzozy brodawkowatej), brak ogrodzenia przy posadzonych w sąsiedztwie obszaru leśnego skutkował uszkodzeniami przez zwierzynę;

- w lokalizacji na działce nr [...] zachowało żywotność 66 drzewek (brzoza brodawkowata - 2, daglezja zielona - 2, jarząb pospolity - 62), nasadzenia na dawnym użytku rolnym, narażone na działanie wiatru z uwagi na otwartą przestrzeń, drzewka zabezpieczone podwójnymi palikami oraz taśmami parcianymi, pojedyncze zamieranie spowodowane cechami osobniczymi oraz wpływem wiatrów i żerowaniem zwierząt. Według ekspertów, stan nasadzeń drzew uznano za niezadowalający. Podniesiono, że dla zabezpieczenia drzewek zastosowano paliki - używano dwóch na jedno posadzone drzewko, zastosowano taśmy parciane, drzewka wyrastały w trudnych warunkach siedliskowych (wiatr, bliskość dużych drzew). Ostatecznie wskazano, że praktycznie wszystkie nasadzenia wykonano na terenach otwartych, gdzie dostęp dzikiej zwierzyny jest nieograniczony, co bez wątpienia wpłynęło na uszkodzenie lub zniszczenie części nasadzeń; wskazano również na działanie siły wyższej w postaci trwających w Polsce w latach 2019 - 2020 okresów suszy oraz na indywidualne cechy osobnicze posadzonych drzewek. Do części opisowej ekspertyzy dołączono dokumentację zdjęciową, obrazującą dokonane ustalenia. Zauważyć należy, że w opisanej wyżej ekspertyzie dendrologicznej błędnie przeprowadzono inwentaryzację dendrologiczną na terenie działki nr [...] obręb [...] miasto Ś. Jak wynika bowiem z decyzji zezwalającej z dnia 16 sierpnia 2016 r., działka ta nie została oznaczona jako miejsce nasadzeń zastępczych. Stąd też ustalenia poczynione w ekspertyzie w tym zakresie nie stanowią dowodu w sprawie. Następnie pismem z dnia 17 marca 2022 r. organ I instancji zawiadomił stronę o terminie kolejnych oględzin w terenie. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 25 marca 2022 r., podczas których obecni byli przedstawiciele organu oraz strony. Na zlecenie organu przeprowadzono ekspertyzę dendrologiczną, oceniającą nasadzenia zastępcze będące kompensacją przyrodniczą za usunięcie drzew kolidujących z budową Strefy Aktywności Gospodarczej w gminie Ś. W znajdującej się ekspertyzie, opracowanej w marcu 2022 r. przez Zakład Usług Leśnych F. w L. analizie poddano nasadzenia w lokalizacjach: działka nr [...] obręb [...], działka nr [...], obręb [...]; działka nr [...], obręb J. i działka nr [...], obręb Z. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że lokalizacja nasadzeń na działce nr [...] to wskazana w decyzji z 16 sierpnia 2016 r. lokalizacja na ówcześnie istniejących działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...], które zostały scalone w jedną działkę o nr geodezyjnym [...], podzieloną następnie na działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (dokumentacja potwierdzająca w aktach sprawy, w tym m.in. decyzja podziałowa z 30 maja 2019 r. nr IR.6831.15.2019). Szczegółowe wyniki oceny zostały przedstawione przez eksperta na stronach 6 - 19 opracowania, zaś końcową ocenę zawarto na stronie 18-19. Wynika z niej, że stan nasadzeń zastępczych na tych działkach uznano za niezadowalający. Z 616 sztuk drzew wymaganych decyzją zezwalającą żywotność wykazało jedynie 147 drzewek (tj. 23,9 %), które dodatkowo nie spełniają w przeważającej części kryteriów gatunkowych i wymiarowych zawartych w decyzji. Większość z wykonanych nasadzeń zlokalizowana została w terenie otwartym, przez co zwierzyna płowa miała do nich nieograniczony dostęp. Ustalono również, że drzewka zostały posadzone na stanowiskach z niewystarczającym dostępem do wody, dodatkowo pozbawione osłony przed niekorzystnym działaniem wiatru,zabezpieczenie w postaci palikowania okazało się niewystarczające (znaczna część palików straciła stabilność na gruncie). Stwierdzono, że działania podjęcie przez wykonawcę nasadzeń w celu ich zabezpieczenia i utrzymania ich żywotności okazały się niewystarczające bądź całkowicie ich zaniechano. Przyglądając się szczegółowym ustaleniom opinii zauważyć należy, że na działce: - nr [...] wg decyzji zezwalającej winno być: 353 szt. drzew o obwodzie min. 10 cm (na wys. 100 cm): klon jawor (109), brzoza brodawkowata (205), daglezja zielona (39), a stwierdzono: 23 szt. drzew: klon jawor - 4, obwód 5-8 cm; brzoza brodawkowata — 0, obwód 4-8 cm; daglezja zielona - 1. obwód 10 cm; klon jesionolistny - 18, obwód - 11-22 cm.

Ekspertyza wykazała również, że wg decyzji zezwalającej winno być: 76 szt. drzew o obwodzie min. 10 cm: głóg jednoszyjkowy (27), śliwa wiśniowa (49), a stwierdzono: 49 szt. drzew: głóg jednoszyjkowy - 10, obwód 8-9,5 cm; śliwa wiśniowa - 39, obwód 10-14 cm; - nr [...] wg decyzji zezwalającej winno być: 44 szt. drzew o obwodzie min. 10 cm: kasztanowiec biały (10), brzoza brodawkowata (23), daglezja zielona (11), a stwierdzono: 9 szt. drzew: kasztanowiec biały - 6, obwód 9-11 cm; brzoza brodawkowata - 3, obwód 5-7 cm; daglezja zielona - 0, obwód 5-8 cm; - nr [...] wg decyzji zezwalającej winno być: 143 szt. drzew o obwodzie min. 10 cm: brzoza brodawkowata (101), daglezja zielona (42), a stwierdzono: 66 szt. drzew: brzoza brodawkowata - 2, obwód 6-7 cm; daglezia zielona — 2. obwód — 10 cm; jarząb pospolity - 62, obwód 5-9 cm. Z powyższego wynika, że nasadzenia zastępcze zgodne z decyzją zezwalającą z 16 sierpnia 2016 r. zostały wykonane w ilości 48 szt. - na działce nr [...]: daglezja zielona - 1 szt.; na działce nr [...]: śliwa wiśniowa - 39 szt.; na działce nr [...]: kasztanowiec biały - 6 szt.; na działce nr [...]: daglezja zielona - 2 szt. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 6 maja 2022 r. zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, możliwości składania nowych dowodów w sprawie, wyjaśnień, wypełniając tym samym dyspozycję z art. 10 § 1 k.p.a. W dniu 12 maja 2022 r. pełnomocnik strony zapoznał się w siedzibie organu z zebranym materiałem dowodowym. Nie wniesiono żadnych uwag jak również nowych dowodów w sprawie. W świetle powyższych ustaleń oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tut. Kolegium nie stwierdziło podstaw, aby zakwestionować prawidłowość ustaleń organu I instancji. Natomiast argumenty strony odwołującej, która w złożonym odwołaniu podniosła, iż Gmina Ś. wykonała nasadzenia drzew w gatunkach, ilościach oraz wymaganych obwodach zgodnie z decyzją z dnia 16 sierpnia 2016 r. Kolegium uznało za gołosłowne i nieoparte w materiale dowodowym sprawy. Odnosząc się zatem do zarzutów odwołania organ odwoławczy podnosi przede wszystkim, że zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, to wnioskujący przedstawia projekt dokonania nasadzeń zastępczych (art. 83b ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy), a zamieszczenie tego obowiązku w decyzji zezwalającej na wycięcie drzew służy wyłącznie umożliwieniu zastosowania przymusu w wyegzekwowaniu podjętego przez stronę zobowiązania. Przedstawiając projekt nasadzeń zastępczych strona zyskuje możliwość umorzenia takiej należności, ale na niej ciąży też ryzyko, że takie przedsięwzięcie się nie powiedzie. Musi bowiem wykazać, że drzewa nie zachowały żywotności pomimo dołożonej w tym względzie staranności. Podkreślić należy, że sam fakt dokonania nasadzeń nie jest wystarczający do umorzenia opłaty. W tym względzie również podkreślić należy, iż wniosek Gminy Ś. został sporządzony przez osobę fachowo zajmującą się projektowaniem – architekta krajobrazu. Gmina Ś. posiadała zatem wiedzę, w jaki sposób dokonać nasadzeń zastępczych. W sporządzonych projektach przez uprawnionego projektanta wskazano m.in. na właściwy sposób sadzenia roślin (m.in. konieczność uformowania misek wokół posadzonych drzew - tymczasem na ich brak zwróciła uwagę w ekspertyzie dendrołogicznej Pracownia Przyrodnicza S., sporządzonej na zlecenie strony), na sposób ich pielęgnacji przez okres 3 lat od posadzenia, wreszcie na dobór projektowanych drzew do nasadzenia oraz obwody pni - 10/12 cm. Ponadto, co istotne w sprawie, we wniosku Gmina Ś. wskazała również działki przeznaczone pod planowane nasadzenia zastępcze - por. załącznik nr 4 do wniosku z dnia 4 sierpnia 2016 r., wymieniający nr działek wytypowanych przez wnioskującą do nasadzeń, tj. działka nr [...], obręb J., działka nr [...], obręb Z. oraz działka nr [...], obręb Ś. miasto. W całości wniosek ten został uwzględniony przez organ I instancji w decyzji zezwalającej z dnia 16 sierpnia 2016 r. Nie można zatem czynić zarzutu organowi I instancji, że dokonał złego wyboru terenu pod nasadzenia zastępcze, jak się bowiem okazało z obu ekspertyz dendrologicznych, teren ten był w dużej mierze trudny do tego rodzaju przedsięwzięć, ponieważ stanowił teren otwarty, zarówno na działanie wiatru jak i żerującej dzikiej zwierzyny. Za okoliczność uwalniającą od odpowiedzialności wnioskującej organ odwoławczy nie uznał również zawartej przez Gminę Ś. umowy nr [...] z dnia 14 lutego 2018 r. z Wykonawcą zadania pn.: "Budowa Strefy Aktywności Gospodarczej na terenie miasta Ś.", na warunkach wskazanych w ofercie z dnia 16 stycznia 2018 r. Wprawdzie, w tej umowie wykonawca zobowiązał się – zgodnie ze złożoną ofertą - do dokonania nasadzeń zastępczych oraz ich pielęgnacji przez 2 lata (por. kosztorys ofertowy), realizując tym samym obowiązek Gminy Ś., wynikający z decyzji zezwalającej z dnia 16 sierpnia 2016 r. Niemniej jednak zobowiązanie wynikające z decyzji zezwalającej obciąża Gminę Ś. Zlecenie wykonania obowiązków nałożonych w decyzji podmiotowi trzeciemu nie zwalnia jej adresata od odpowiedzialności za ich finalny efekt - tj. żywotności nasadzeń zastępczych w ilości i na warunkach wskazanych w decyzji. Należy bowiem uznać, że to na Gminie Ś. leżał ciężar wyegzekwowania postanowień umownych wobec wykonawcy i zadbanie o to, aby zlecone zadanie było odpowiednio zrealizowane. Kolegium nie podziela również stanowiska odwołującego, że występowanie suszy w latach 2019 - 2020 wpłynęło na obumarcie nasadzeń zastępczych, powodując tym samym możliwość ekskulpacji wnioskującej z odpowiedzialności. Zdaniem organu, w czasie wystąpienia suszy, obowiązkiem posiadacza drzewa nasadzonego w trybie art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody jest wyższa (tj. szczególna) troska o to drzewo i roztaczanie pieczy nad nim, a także podejmowanie dodatkowych zabiegów wykluczających możliwość obumarcia nasadzonych roślin z powodu braku dostarczania wody. Zaniechanie dokonania takich czynności (aktów staranności) obciąża tego zobowiązanego. Zdaniem Kolegium należy jeszcze raz podkreślić, iż dokonanie nasadzeń w zamian za odstąpienie od wymogu uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa stanowi uprawnienie, a nie obowiązek i charakter kompensacyjny. Stąd decydując się na niniejsze strona musi uwzględniać to, że spoczywa na niej obowiązek przedsięwzięcia tejże czynności w taki sposób, aby przyniosła ona oczekiwany przez ustawodawcę cel, a zatem zadośćuczyniła stratom przyrody, które to nastąpiły na skutek podjętych przez nią działań związanych z usunięciem drzew. Tym samym korzystając z możliwości umorzenia wymaganej zaległości bierze na siebie odpowiedzialność, że dopełni ciążący na niej obowiązek realnego, a nie iluzorycznego zadośćuczynienia stratom w przyrodzie, a ewentualny w tym zakresie brak może być powodowany wyłącznie okolicznościami od niej niezależnymi, jak np. siła wyższa i związane z tym chociażby kataklizmy pogodowe typu tornado, czy inne działania ludzkie, na które wpływu strona nie miała, jak np. katastrofa ekologiczna czy budowlana - por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 100/18, Lex nr 2590948. W ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2190/18, Lex nr 2783689, stwierdzić trzeba, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera legalnej definicji "niezależnych od posiadacza nieruchomości przyczyn utraty żywotności drzewa". Oznacza to, że przyczyn tych należy upatrywać w zdarzeniach mających charakter nadzwyczajny, którym posiadacz nieruchomości nie mógł zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W analizowanej sprawie Kolegium nie dopatrzyło się takich zdarzeń, toteż w świetle powyższych okoliczności zmaterializował się skutek prawny z art. 84 ust. 7 u.o.p. w postaci obowiązku pobrania opłaty. Ponadto, w ocenie Kolegium nie można również stwierdzić, mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że wnioskująca dochowała wszelkich aktów staranności, zabezpieczając nasadzenia przed dziką zwierzyną czy działaniem wiatrów na otwartej przestrzeni oraz intensywnie podlewając nasadzenia zgodnie z zaleceniami projektanta. W dotychczasowym orzecznictwie wyrażano już stanowisko, że w przypadku wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew pod warunkiem ich przesadzenia lub zastąpienia innymi i w związku z tym odroczenia terminu uiszczenia opłaty za ich usunięcie w trybie art. 84 ust. 3 u.o.p., a następnie stwierdzenia niewykonania tego warunku w wyznaczonym w decyzji terminie, zgodnie z art. 84 ust. 7 u.o.p., musi być podjęte rozstrzygnięcie o pobraniu opłaty (zob. wyrok WSA w Lubinie z dnia 20 grudnia 2018 r., II SA/Lu 902/18 - publ. CBOSA). Jak wynika z powyższego, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji co do istnienia faktycznych i prawnych podstaw do zastosowania w sprawie art. 84 ust. 7 ustawy i uznało, że zaskarżone orzeczenie organu I instancji należy utrzymać w mocy. Jednocześnie organ odwoławczy zwraca uwagę, iż organ I instancji błędnie przeliczył opłatę, o jakiej mowa w art. 84 ust. 7 u.o.p. i zobowiązał stronę do zapłaty kwoty 3.520.275,78 zł (słownie: trzy miliony pięćset dwadzieścia tysięcy dwieście siedemdziesiąt pięć złotych, 78/100) w pkt. 3 zaskarżonej decyzji. Równocześnie zarazem błędnie została ustalona kwota umorzenia części opłaty, o jakiej mowa w pkt. 2 decyzji, tj. 297.488,16 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy czterysta osiemdziesiąt osiem złotych, 16/100). W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Opłatę należało zatem przeliczyć z zastosowaniem proporcji, tj. 616 szt. = 100 % zaś 568 szt. (liczba drzew, która nie została wykonana zgodnie z zezwoleniem) = 92,21 %; 3.817.763,94 x 92,21 % = 3.520.360J3 zł - wysokość opłaty do uiszczenia: 3.817.763,94 - 3.520.360,13 zł = 297.403.81 zł - wysokość opłaty do umorzenia. Niemniej jednak, z uwagi na obowiązujący w postępowaniu administracyjnym zakaz reformationis in peius, organ odwoławczy odstąpił od wydania orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się.

Z powyższych względów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzeczono jak w sentencji.

Działając w imieniu skarżącego skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, złożył profesjonalny pełnomocnik, decyzję zaskarżając w całości i wskazując na: 1) naruszenie art. 6, art. 10 i art. 123 kpa przejawiające siew tym, że zaskarżona decyzja została wydana pomimo tego, że zarówno organ I i II Instancji dokonał ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia w trakcie postępowania powołując się na dowód z opinii biegłego, który została przeprowadzony w sposób nieprawidłowy, jako że nie wydano postanowienia o jego dopuszczeniu i nie określono tezy dowodowej, nie zawiadomiono również strony o fakcie jego przeprowadzenia; 2) naruszenie art. 78 kpa i art. 84 kpa poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu suszy na nasadzenia zastępcze; 3) naruszenie wyrażonej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów, przez przyjęcie, że Gmina Ś. nie dokonała nasadzeń zgodnie ze sztuką ogrodniczą i nie wykonywała pielęgnacji/podlewania po posadzeniu (str. 6 uzasadnienia) lub nie dokonała nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem na wycinkę; 4) naruszające art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przyjęcie, że nasadzenia dokonane przez Gminę Ś. nie zachowały żywotności z przyczyn innych niż niezależne od strony. Pełnomocnik wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o: 1) wstrzymanie wykonania w zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny sprawy i ponowił zarzut zawarty w odwołaniu, że przeprowadzenie opinii dendrologicznej przez organ I instancji zostało dokonane z pogwałceniem zasad procesowych, bowiem organ nie wydał w tym przedmiocie formalnego postanowienia, ani nie poinformował strony o czynnościach związanych z przeprowadzeniem tego dowodu. Strona podnosi, że pomimo podniesienia tej kwestii w odwołaniu organ w żaden sposób nie odniósł się do niej wydając zaskarżoną decyzję. Co więcej z treści uzasadnienia należy wnioskować, że rozpoznając sprawę ponownie wykorzystał opinię firmy F., odwołując się do niej ustalając stan faktyczny (w tym w zakresie powodów negatywnie oceniających wykonanie przez stronę nałożonego obowiązku i nakazującą zapłatę kwoty 3.520.276,78 zł na jaką określono opłatę za usunięcie drzew. W trakcie postępowania zakończonego wskazaną decyzją Starosty Lubińskiego organ bez wydania odpowiedniego postanowienia dowodowego t zawiadomienia strony odwoł się do wiedzy specjalistycznej dostarczonej przez podmiot zewnętrzny określany jako "firma F.". Strona wniosła odwołanie odwołując się do argumentacji wskazującej na zaistnienie przesłanek umorzenia opłaty za usunięcie drzew na podstawie art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz powołując dowody na okoliczność wykonania nasadzeń zastępczych i powodów nie zachowania przez nie żywotności. Organ wydając zaskarżoną decyzję pominął wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a także odrzucił argumenty odwołania wskazując, że pomimo wystąpienia okoliczności zewnętrznych wobec strony (susza, żerowanie dzikich zwierząt, warunki atmosferyczne, zły dobór gatunków do nasadzeń), to brak podstaw do umorzenia opłaty nałożonej na stronę, jako że nie wykonała ona części nasadzeń zgodnie z decyzją lub nie podjęła ona starań mogących zapobiec okolicznościom zewnętrznym.

II. Zarzuty naruszenia prawa procesowego. 1. Brak postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego -firmy F. Zdaniem strony zaskarżona decyzja została wydana z istotnym i mającym wpływ na ostateczny rezultat sprawy naruszeniem prawa procesowego. W pierwszej kolejności wskazać należy na naruszenie art. 6, art. 10 i art. 123 kpa przejawiające się w tym, że zaskarżona decyzja została wydana pomimo tego, że zarówno organ I i II Instancji dokonał ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia w trakcie postępowania powołując się na dowód z opinii biegłego, który został przeprowadzony w sposób nieprawidłowy, jako że nie wydano postanowienia o jego dopuszczeniu i nie określono tezy dowodowej, nie zawiadomiono również strony o fakcie jego przeprowadzenia. Organ I Instancji zlecił firmie F. dokonanie pomiarów dendrologicznych dokonanych przez stronę nasadzeń. Podmiot ten wypowiedział się również na temat powodów obumarcia nasadzeń zstępczych. Pomijając nawet fakt, że wobec obumarcia i zniszczenia większości wykonanych w 2018 r. nasadzeń zastępczych pomiary firmy F. musiały siłą rzeczy objąć drzewa nasadzone na zlecenie Gminy Ś. jako nasadzenia zastępcze (a więc nie będące w sensie prawnym nasadzeniami zastępczymi), to organ I Instancji skorzystał z wiedzy specjalistycznej w sposób urągający art. 6, art. 10 i art. 123 kpa, ograniczając tym samym prawa strony. Podkreślenia wymaga, że konieczność wydania postanowienia dowodowego w zakresie dopuszczenia dowodu z biegłego nie budzi wątpliwości w doktrynie i potwierdzają to liczne wypowiedzi komentatorów np.: 1) "o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego organ rozstrzyga w drodze postanowienia. Powinno ono zawierać wskazanie biegłego bądź biegłych z imienia i nazwiska (ewentualnie danych instytutu naukowego bądź instytucji specjalistycznej) i ich specjalności, przedmiotu ekspertyzy z zawarciem, w miarę możliwości, pytań szczegółowych, terminu sporządzenia opinii. Zarówno organ procesowy, jak i strony. Zaistnienie powyższego naruszenia miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jak wskazano pozbawiło strony możliwości działania przed organem I Instancji, a działania zmierzające do usunięcia tego naruszenia przed SKO w Legnicy nie odniosły skutków (nie uzasadniona niczym odmowa dopuszczenia wnioskowanego dowodu z opinii biegłego). 2. Naruszenie art. 78 kpa poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu suszy na nasadzenia zastępcze; organ pomimo wyraźnego wniosku strony nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu suszy występującej w latach 2019 - 2020 na nasadzenia zastępcze. Okoliczność ta jest istotna dla rozstrzygnięcia, gdyż występowanie suszy (a wiec zjawiska mającego charakter siły wyższej) i jej wpływ na utrzymanie się nasadzeń zastępczych jest okolicznością istotną dla sprawy. Wynika to z faktu, że art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody stanowi, że opłata za usunięcia drzewa podlega umorzeniu, jeżeli nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności z powodów niezależnych od posiadacza nieruchomości. Stwierdzenie więc istnienia związku pomiędzy siłą wyższą a obumarciem nasadzeń zastępczych (czego nie da się dokonać bez wiedzy specjalistycznej) jest więc bezsprzecznie okolicznością istotna dla wyniku sprawy, zwłaszcza że w niniejszej sprawie okoliczność zaistnienia suszy nie była kwestionowana przez organy I i II instancji. Niemniej organy te w sposób arbitralny i przekraczający ramy swobodnej oceny dowodów (jako że nastąpiło to bez odwołania do wiedzy specjalistycznej) uznały, że brak jest związku pomiędzy nią a obumarciem nasadzeń zastępczych lub co najmniej zaniechały takiej oceny. Podkreślić przy tym należy, że na ów związek wskazuje inny materiał dowodowy, to jest opinia prywatna przedłożono przez stronę. Co prawda organ odnosząc się pośrednio do tej kwestii wskazał, że obowiązkiem podmiotu dokonującego nasadzeń zastępczych jest ich podlewanie i podejmowanie dodatkowych starań w trakcie suszy, jednak Gmina Ś. zapewniła wykonanie tego obowiązku (co wynika z załączonej do akt sprawy umowy z wykonawcą dokonującym nasadzeń zastępczych) lecz mimo to sadzonki nie przetrwały. Zmusza to do postawienia pytania o wpływ suszy w tym zakresie, w tym czy wpływ suszy mógł być na tyle istotny, że pomimo podlewania czy innych aktów staranności i tak doszło by do obumarcia nasadzeń zastępczych. Odpowiedź wymaga wiadomości specjalistycznych z zakresu botaniki/dendrologii i mogłaby zostać udzielona tylko przez biegłego. Niemniej zarówno Starosta Lubiński jak i SKO w Legnicy, pomimo uzasadnionego w okolicznościach sprawy wniosku strony nie dopuściły dowodu z opinii biegłego w tym zakresie. 3. Naruszenie wyrażonej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów. Organ wydający zaskarżoną decyzję dokonał ustalenia, że Gmina Ś. nie dokonała nasadzeń zgodnie ze sztuką ogrodniczą i nie wykonywała pielęgnacji/podlewania po posadzeniu (str. 6 uzasadnienia) lub nie dokonała nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem na wycinkę. Materiał dowodowy nie zwiera jednak niczego co pozwalałoby na dokonanie takiej konstatacji. Przypomnieć należy, że oględziny dokonywane były rzez organ w chwili, kiedy oprócz nasadzeń zastępczych Gmina Ś. dokonała również nasadzeń określonych wcześniej jako naprawcze. Miejsca dokonania tych dwóch nasadzeń są tożsame, stąd w 2021 r. wobec zniszczenia pierwszych sadzonek (a także obumarcia części nasadzeń naprwczych) nie było możliwości realnego ustalenia jakie nasadzenia zostały wykonane, kiedy i o jakich parametrach. Tym samym nawet gdyby zignorować fakt niemożliwości powołania się na opinie firmy F., to oparcie ustaleń faktycznych odnośnie dokonania nasadzeń zastępczych w 2018 r. w oparciu o stan faktyczny z 2021 i 2022 r. jest niewykonalny i nie stanowi swobodnej lecz dowolną ocenę dowodów. Tym bardziej, że przedłożony przez stronę materiał dowodowy w postaci dokumentów (umów i protokołów odbioru nie pochodzących wyłącznie od strony, a wywołujących skutki takie jak obowiązek zapłaty środków publicznych) wskazuje, że przedmiotowe nasadzenia zostały wykonane. Nie można zatem w sytuacji gdy w ramach postępowania istnieją dowody pozwalające na dokonanie ustaleń (i to takie, które co do zasady nie zostały zakwestionowane przez organy) zgodnych z tezą strony oprzeć ustaleń przeciwnych na rozumowaniu odwołującym się do niepełnych przesłanek. Podsumowując strona twierdzi, że w drodze oględzin dokonanych w 2021 i 2022 r. nie było możliwości dokonania rzetelnych ustaleń odnośnie nasadzeń dokonanych w 2018 r. z racji na ich wcześniejsze zniszczenie, a wnioskowanie organu odwołujące się do takowych jest wadliwe pod względem logicznym. Równocześnie organ nie ma podstaw aby odrzucić przedstawione przez stronę dowody na dokonanie w 2018 r. nasadzeń zgodnych z decyzją zezwalającą na wycinkę.

III. Naruszenie prawa materialnego: Strona wskazuje, że art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nakazuje dokonać umorzenia opłaty z tytułu usunięcia drzew, w przypadku gdy nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od strony. Jedyną przesłanką wyrażoną w przytoczonym przepisie jest nie zachowanie żywotności z przyczyn zewnętrznych, na które strona nie miała wpływu. Strona podnosi, że jak wynika z przedstawionej przez nią opinii prywatnej niezachowanie żywotności jest skutkiem suszy, żerowania dzikich zwierząt, cech jednostkowych sadzonek i działania czynników terenowych. Żadna z tych okoliczności nie jest zależna od strony, ewentualne próby przeciwdziałania im również nie dają gwarancji powodzenia. 1) Warunki terenowe: Tereny, na których zaprojektowano nasadzenia zastępcze są otwarte, w większości otoczone polami uprawnymi bez osłon przed wiatrem. Niesie to za sobą skutki w postaci znacznej ekspozycji na promieniowanie słoneczne i erozję wietrzną, a więc przyspieszone wysychanie gleby. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż na terenach otwartych wiatr nie ma naturalnych barier, osiąga znaczne prędkości i często doprowadza do rozchwiania bryły korzeniowej mimo wykonanej stabilizacji. Stanowi to jeden z elementów potencjalnie obniżających kondycję zdrowotną drzewek; nie wprowadza się przecież nasadzeń w pełnej osłonie w postaci tunelowania lub szklarni. Wpływ zatem przedmiotowego czynnika należy uznać za naturalny i leżący poza kontrolą strony. 2) Dzika zwierzna: wybór wolnej przestrzeni pod nasadzenia, częściowo otoczonej polami uprawnymi i zbiornikami wodnymi jest obarczony ryzykiem żerowania dzikiej zwierzyny, a tym samym niszczenia nowych nasadzeń. Z decyzji administracyjnej nie wynikała konieczność grodzenia drzew (zabieg ten nie jest zresztą zabiegiem powszechnym w terenach zieleni ze względu na ograniczoną skuteczność - niemożliwość zagrodzenia całej sadzonki bez blokowania możliwości jej wzrostu pozostawia dostęp do niej dla zwierząt takich jak sarny). Całkowicie bezpodstawny jest wywód SKO, z którego wynika, iż wnioskodawca powinien przewidzieć ewentualne ryzyko związane z żerowaniem dzikiej zwierzyny (samo prowadzeni tego wywodu pokazuje, jako konieczne w sprawie są wiadomości specjalistyczne, których mógłby dostarczyć jedynie biegły - przy całym szacunku dla wiedzy członków składu orzekającego, z oczywistych względów raczej nie dysponują oni wiedza fachową i doświadczeniem w tym zakresie). Po pierwsze: ryzyko takie jest niemierzalne, a co za tym idzie - nie da się wyrazić wartością matematyczną. Po drugie: na intensywność żerowania zwierzyny wpływa szereg czynników, które pozostają poza jakimkolwiek realnym wpływem Gminy Ś.: regulowanie pogłowia zwierzyny w stanie wolnym stanowi zadanie kół łowieckich działających w charakterze stowarzyszenia, atrakcyjność sąsiednich upraw rolnych, która może przywabiać zwierzynę w rejon wykonanych nasadzeń oraz inne czynniki, które mają charakter dynamiczny i pozostają poza realnym wpływem Gminy. Dodatkowo należy nadmienić, iż część szkód powstałych w nasadzeniach zastępczych została spowodowana żerowaniem gatunku objętego ochroną w Polsce, tj. bobra europejskiego. Fluktuacja populacji bobra jest dynamiczna, zmienna w czasie i przestrzeni i próby insynuowania, że należało to przewidzieć są bezpodstawne. Nie sposób przewidzieć, które areały bóbr wybierze jako obszary żerowisk i naturalnych ostoi; a sytuacje z ostatnich lat w Polsce jednoznacznie wskazują, iż szkody powodowane przez bobry z roku na rok wzrastają i nie wypracowano skutecznych metod przeciwdziałania żerowaniu bobrów. Należy również nadmienić, że ograniczanie populacji bobrów wymaga uzyskania decyzji administracyjnej RDOŚ na ich odstrzał lub odłów, co pozostaje poza jurysdykcją gminy. 3) Susza: zgodnie z decyzją SKO w S. z dnia 26 października 2021 roku (SKO.WD.451/1461/2021) "siła wyższa, w tym kataklizmy pogodowe (suszo, przemarznięcie, udowodniona zła jakość sadzonek itp.) to okoliczności, które mogą przemawiać za przyjęciem wystąpienia niezależnej od posiadacza przyczyny utraty żywotności drzewa. (...). Wprawdzie w czasie wystąpienia suszy, obowiązkiem posiadacza drzewa nasadzonego w trybie art. 84 u.o.p. jest wyższa (tj. szczególna) troska o to drzewo i roztaczanie pieczy nad nim, a także podejmowanie dodatkowych zabiegów wykluczających możliwość obumarcia nasadzonych roślin z powodu braku dostarczenia wody. Niemniej jednak brak jednoznacznego wskazania czy dołożenie należytej staranności przy istniejących w okresie adaptacji roślin, zapobiegłyby ich obumarciu."

W kwestii nasadzeń wykonanych przez stronę, ani SKO ani Starostwo Powiatowe w Lubiniu nie zbadali jaki procent nasadzeń zastępczych uległby zamarciu z powodów całkowicie naturalnych pomimo starannego podlewania. Udatność wykonywanych nasadzeń w terenach zieleni nawet w optymalnych warunkach bardzo rzadko kiedy przekracza 90%; całkowitą iluzją jest oczekiwanie, iż 100% nasadzeń pomimo dokładanych starań zachowa żywotność. Oczywistym jest, iż drzewka, które posadzone zostały w nowym miejscu wymagają adaptacji i przeżywają stres fizjologiczny. Jeżeli uwzględnimy, iż dodatkowo nasadzenia narażone są na niekorzystne oddziaływanie zwierzyny, sił wiatru oraz suszy, to współczynnik udatności jest bardzo niski - a przyczyny niskiej udatności pozostają poza wpływem gminy. Aby dokonać pełnej oceny wpływu wszystkich powyższych czynników w niniejszej sprawie, co z kolei pozwoliłoby na prawidłowe zastosowanie art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody konieczna jest wiedza specjalistyczna. Wniosek o dowodowy strony zmierzający do ustanowienia biegłego, na skutek błędnego działaniu organu nie został jednak uwzględniony, co ostatecznie doprowadziło do błędnego zastosowania powołanego przepisu. 4) Odpowiedzialność za dobór gatunków/miejsca nasadzeń: strona zwraca uwagę, że wywód organu dokonany na str. 14 uzasadnienia, na którym jak się zdaje w dużej mierze oparł on swoje rozstrzygnięcie odwołuje się do założenia, że strona dokonująca nasadzeń zastępczych ponosi odpowiedzialność za dobór gatunków drzew, jakie mają być posadzone dla uzyskania efektu kompenasycjnego. Rozumowanie takie jest wadliwe i nie ma podstawy prawnej. Nie można w żaden sposób zgodzić z twierdzeniem o braku odpowiedzialności organu za dobór gatunków i miejsce wykonania nasadzeń zastępczych. Jak słusznie podkreśla orzecznictwo i doktryna organ nie ma obowiązku zezwalać na dokonywanie nasadzeń zastępczych, nawet jeżeli strona wyraźnie tego zażąda. To organ decyduje w tej kwestii i nie musi uwzględnić wniosku strony w tym zakresie. Organ ochrony przyrody jest powołany do stania na jej straży i ma wynikające stąd prawo i obowiązek ocenić czy nasadzenia proponowane przez stronę są celowe i adekwatne do sytuacji. Jeszcze raz należy podkreślić, że strona nie może tego wymagać, może jedynie zaproponować. Wówczas organ ochrony przyrody oceniając wszystkie okoliczności i mając na uwadze zalety i wady takiego rozwiązania i przewidywany efekt dla środowiska może na to zezwolić lub orzec o innym kształcie nasadzeń zastępczych. Jeszcze raz należy podkreślić, że orzeczenie o obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych jest fakultatywne i strona może zdecydować ich nie wykonywaniu, godząc się z koniecznością uiszczenia opłaty. Wpisuje się to w założenie racjonalnego ustawodawcy, który pozostawiając odpowiedni luz decyzyjny organom administracji miał zapewne w założeniu zamiar przeciwdziałania sytuacjom, w którym strona chciałaby np. "tanim kosztem" dokonać

w zamian za wycięte dorosłe drzewa wolno rosnące dokonać nasadzeń drzew pospolitych, tanich takich jak np. brzozy czy topole. Tym samym nie można zgodzić się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji, że to strona odpowiada za dobór gatunków. Skoro bowiem organ w ramach swoich kompetencji ma prawo odmówić zezwolenia na nasadzenia zastępcze, to może również zmienić ich parametry, tak aby osiągnąć założony efekt kompensacji podejmując decyzje o nasadzeniach zastępczych ma przyrodniczej. Konkludując - organ ma korelujący ze swoimi kompetencjami obowiązek zadbania o to aby były one dokonane w racjonalny sposób.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył:

W przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zatem wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu i stan faktyczny sprawy administracyjnej w dacie wydawania decyzji. Jej uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane kryterium legalności wojewódzki sąd administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Legnicy z dnia 7 października 2022 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt kpa, którą SKO zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.), który w swoim ust. 1 stanowi, że posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, które naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (art. 84 ust. 3 ustawy). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 4 ustawy). Z kolei, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (art. 84 ust. 5 ustawy).Nadto ustawodawca wskazał, że decyzje, o których mowa wyżej, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu (art. 84 ust. 6 ustawy). Natomiast w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (art. 84 ust. 7 ustawy). W realiach niniejszej sprawy sąd podzielił twierdzenia kolegium co do zasadności odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty naliczonej skarżącej w zamian za posadzenie drzew, które nie zachowały żywotności, po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, gdyż wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zdaniem sądu, drzewa te nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od strony. Jak wynika z akt administracyjnych stan drzew potwierdziło przeprowadzone postępowanie dowodowe, w szczególności oględziny w dniu 10 września 2021 r., które wykazały, iż większość drzew nie zachowała żywotności, paliki mające utrzymać drzewka utraciły swoją stabilność w gruncie, a parametry dotyczące obwodów nasadzonych drzew są niezgodne z decyzją Starosty Lubińskiego z dnia 16 sierpnia 2016 r. Protokół z wizji w terenie został podpisany przez biorących udział w oględzinach przedstawicieli Gminy Ś. oraz Starostwa Powiatowego. Wezwana do dodatkowych wyjaśnień Gmina Ś. wniosła o przeprowadzenie dowodu z przedłożonej do pisma ekspertyzy dendrologicznej z dnia 3 grudnia 2021 r., na okoliczność przyczyn wymarcia drzew na terenie SAG gminy Ś. Należy zatem uznać, że brak żywotności nasadzeń został przyznany przez gminę. Zdaniem sądu podjęte przez organy działania ukierunkowane były na wyjaśnienie przesłanek, o których mowa w art. 84 ust. 4 i 5 ustawy, a dowodami, kluczowymi były oględziny w terenie z udziałem przedstawicieli strony i specjalistyczne ekspertyzy. Nie od rzeczy bezie zatem przypomnieć, że w ekspertyzie firmy "F." na s 9 napisano, że "główną przyczyną uszkodzeń drzew i utraty przez nie żywotności jest bez wątpienia działalność zwierzyny (zgryzanie, spałowanie), która poprzez brak ogrodzenia ma swobodny dostęp do tego terenu" dalej s. 18 p. 2.3. "ocena udatności nasadzeń: stan zastępczych nasadzeń na przedmiotowych działkach uznać należy za niezadawalający. Z 616 sztuk wymaganych decyzją (...) do dnia dzisiejszego (marzec 22 przyp sądu) żywotność wykazuje jedynie 147 drzewek (23,9 %), które dodatkowo w przeważającej części nie spełniają kryteriów gatunkowych i wymiarowych zawartych w decyzji. Większość z wykonanych nasadzeń zlokalizowana jest na terenie otwartym, przez co zwierzyna płowa ma do nich nieograniczony dostęp (zgryzanie, spałowanie). Drzewka zostały posadzone na stanowiskach z niewystarczającym dostępem do wody, dodatkowo pozbawione osłony przed niekorzystnym działaniem wiatru. Zabezpieczenie w postaci palikowania okazał się niewystarczające (znaczna część palików straciła stabilność w gruncie). W celu utrzymania żywotności nasadzonych drzew należało zastosować metody mechanicznego (osłonki plastikowe, siatka, grodzenie) i chemicznego (repelenty) zabezpieczenia drzew przez zwierzyną płową, a także zabezpieczyć roślinom dostęp do wody w okresach suszy i bezpośrednio po sadzeniu (podlewanie). Biorąc pod uwagę obecny stan rzeczy należy stwierdzić, iż działania podjęte przez wykonawcę w celu zabezpieczenia nasadzeń i utrzymania ich żywotności okazały się niewystarczające bądź w całkowicie ich zaniechano. Biorąc to pod uwagę stwierdzam, że nasadzenia zastępcze będące kompesacją przyrodniczą za usunięcie drzew kolidujących z budową Strefy Aktywności Gospodarczej w Gminie Ś. wykonano niezgodnie z decyzją RO.613.118.2016. (s. 19)" expet dendrolkog. Z kolei ekspertyza dendrologiczna, opracowana w grudniu 2021 r. na zlecenie gminy, w pracowni przyrodniczej S. w p. 4.1 "ocena stanu nasadzeń drzew wskazuje "stan nasadzeń drzew należy uznać za niezadawalający; dla zabezpieczenia drzew zastosowano paliki- używano dwóch na jedno posadzone drzewko; zastosowano taśmy parciane wzmacniające stabilność drzewek, które zapobiegają m. inn. uszkodzeniu systemów korzeniowych nowych nasadzeń; nie stwierdzono infekcji grzybowych i bakteryjnych, które byłyby przyczyną zamarcia; drzewka wyrastały w stosunkowo trudnych warunkach siedliskowych, np. blisko dużych drzew, nasadzenia narażone na działanie wiatru na otwartych przestrzeniach lub na glebie o niskiej zasobności; część nasadzeń zniszczona przez zwierzynę. Przyczyny wypadów: praktycznie wszystkie nasadzenia wykonano na terenach otwartych, na których dostęp zwierzyny płowej jest nieograniczony, co bez wątpienia wpłynęło na uszkodzenie nasadzeń lub zniszczenie części nasadzeń; działania siły wyższej w postaci udokumentowanych w Polsce i trwających w latach 2019 oraz 2020 okresów suszy. Indywidualne cechy osobnicze posadzonych drzewek (brak adaptacji w nowym siedlisku)". Biorąc zatem pod uwagę obie ekspertyzy, a w szczególności ich wnioski należy skonstatować, ze (co do zasady) nie różnią się one wnioskami, dlatego nie było potrzeby dopuszczania kolejnego dowodu z biegłego w toku postępowania. Jeśli chodzi zaś o wskazaną przez stronę "siłę wyższą" w postaci okresów suszy na terenie gminy w latach 2019-20,to w żadnym przypadku sąd nie kwestionuje tej okoliczności. Jednakże skarżąca pomija fakt, że po pierwsze widoczne gołym okiem zmiany klimatu powodują i powodować będą coraz częstsze i głębsze susze na naszej szerokości geograficznej, co wymaga i wymagać będzie dostosowania zabiegów agrotechnicznych do tych zmian, nadto gmina, posiadająca dostęp do służb agrotechnicznych ma możliwość monitorowania sytuacji na bieżąco i odpowiedniej reakcji w czasie rzeczywistym. Reasumując, sąd nie znalazł także powodów, dla których należałoby uznać, iż stwierdzony brak żywotności spornych drzew podyktowany był okolicznościami niezależnymi od skarżącej, a mianowicie - nieprawidłową lokalizacją uniemożliwiającej rozwinięcie systemu korzennego i prawidłowy wzrost roślin, jak również długoterminowym brakiem opadów. Przede wszystkim wskazać trzeba, iż dokonanie nasadzeń w zamian za odstąpienie od wymogu uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa stanowi uprawnienie, a nie obowiązek i ma charakter kompensacyjny. Stąd, decydując się na niniejsze strona musi uwzględniać to, że spoczywa na niej obowiązek przedsięwzięcia tejże czynności w taki sposób, aby przyniosła oczekiwany przez ustawodawcę rezultat, a zatem zadośćuczyniła stratom przyrody, które to nastąpiły na skutek podjętych przez człowieka działań związanych z usunięciem drzew. Tym samym korzystając z możliwości umorzenia wymaganej zaległości bierze na siebie odpowiedzialność, że dopełni ciążący na niej obowiązek realnego, a nie iluzorycznego zadośćuczynienia stratom w przyrodzie, a ewentualny w tym zakresie brak może być powodowany wyłącznie okolicznościami od niej niezależnymi, jak np. siła wyższa i związane z tym chociażby kataklizmy pogodowe typu tornado, czy inne działania ludzkie, na które wpływu strona nie miała, jak np. katastrofa ekologiczna czy budowlana. Do takich z pewnością nie należą przywołane przez skarżącą okoliczności, o których była mowa szeroko wcześniej.

Jeśli chodzi o zarzuty skargi w zakresie naruszenia przez organy przepisów postępowania sąd uznał, iż nie okazały się one zasadne. Zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., mających na celu ustalenie prawdy materialnej, poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, który następnie powinien znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniło okoliczności stanu faktycznego oraz dokonało prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy wydając decyzję w następstwie podjętych ustaleń. Zarzut nienależytego przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy przez organ Iszej instancji nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem wskazane uchybienie nie miało wpływu na ostateczny wynik postępowania, bowiem finalnie zarówno strona, jak i pełnomocnik zapoznali się z tym dowodem, wnieśli swoje uwagi, a przede wszystkim brali udział w oględzinach w terenie. Trzeba także pamiętać, że, zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1c) sąd uwzględnia skargę w przypadku dostrzeżonego....naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd w składzie orzekającym nie dostrzegł takiego związku, zatem podniesiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Konkludując, uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji mając powyższe na względzie i kierując się dyspozycją z art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości.