Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 365/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr) Sędziowie NSA Roman Ciąglewicz Małgorzata Pocztarek Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2006 sygn. akt II SA/Wa 1531/06 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1531/06 oddalił skargę B. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, z dniem 1 listopada 2003 r. jednostka wojskowa pod nazwą Wojskowa Komenda Uzupełnień w W., w której skarżący pełnił służbę uległa przeformowaniu, co skutkowało zmniejszeniem się stanu etatowego tej jednostki wojskowej i likwidacją stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego.

Z uwagi na brak możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] wypowiedział ppłk B. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako podstawę prawną tego rozkazu powołał art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą pragmatyczną", oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Z uzasadnienia tego wypowiedzenia wynikało, że wyżej wskazanym rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił służbę, uległa przeformowaniu, co spowodowało zmniejszenie jej stanu etatowego oraz likwidację dotychczas zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Jednocześnie brak było możliwości dalszego wykorzystania go w służbie wojskowej.

Na wniosek skarżącego okres wypowiedzenia został skrócony i Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] zwolnił go z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 2003 r.

Pismem z dnia 15 września 2005 r. skarżący zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż zmniejszenie stanu etatowego jednostki, a więc również likwidacja jego stanowiska służbowego miała nastąpić dopiero 1 listopada 2003 r., a zatem wypowiedzenie mu stosunku służbowego przed tą datą rażąco narusza art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 26 lipca 2002 r. miał charakter konstytutywny. Na mocy tego rozkazu dokonano przeformowania. Żaden inny akt w tym zakresie nie był wydany. Rozkaz ten doprowadził do zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę i likwidacji jego stanowiska służbowego. Brak było również możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Podkreślił, że analogicznym zmianom podlegały w tym czasie 123 wojskowe komendy uzupełnień. Minister Obrony Narodowej stwierdził, że w sytuacji, gdyby okres wypowiedzenia stosunku służbowego nie został na wniosek skarżącego skrócony, to jego upływ pokrywałby się z datą faktycznego zakończenia procesu zmniejszania liczby stanowisk etatowych w tej jednostce wojskowej. Brak było zatem podstaw do uznania wystąpienia w sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...], nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podał, iż w sprawie istotne jest zachowanie związku przyczynowego pomiędzy przekształceniem struktury organizacyjnej jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę, a wypowiedzeniem mu stosunku służbowego. Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego był podstawą działań kadrowych, które w przypadku skarżącego doprowadziły do wypowiedzenia mu stosunku służbowego w tym terminie. Jednocześnie wyjaśnił, że sprawa kpt J. K., w której stwierdzono nieważność wypowiedzenia nie stanowi argumentu w niniejszej sprawie, gdyż każda sprawa administracyjna wymaga odrębnej indywidualnej oceny.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył stanowisko zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o stwierdzenie nieważności obu wydanych w sprawie decyzji. Wskazał, iż w orzecznictwie sądowym przyjęto, że rozformowanie jednostki wojskowej to jej likwidacja lub zniesienie w jej dotychczasowym kształcie organizacyjnym. W rozkazie z 26 lipca 2002 r. użyto pojęcia "przeformowanie", a nie pojęcia ustawowego rozformowanie. Podkreślił, że jednostka wojskowa, w której pełnił służbę, nadal istnieje, zatem podstawą wypowiedzenia mu stosunku służbowego mogło być tylko zmniejszenie się jej stanu etatowego. Takie zmniejszenie musiało być jednak już dokonane. Natomiast w jego przypadku zmniejszenie nastąpiło jednak dopiero w dniu 1 listopada 2003 r. Oznacza to, że przed tą datą nie można było wypowiedzieć mu stosunku służbowego. Skarżący przyznał, że wprawdzie jego jednostka wojskowa podlegała rozformowaniu już z dniem ukazania się rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, to organ za podstawę wypowiedzenia nie przyjął tego rozformowania, lecz zmniejszenie się jej stanu etatowego. W ocenie skarżącego, wypowiedzenie mu stosunku służbowego było zatem przedwczesne. Żołnierz pełni bowiem służbę tak długo, jak istnieje jego stanowisko. W przypadku skarżącego jego stanowisko zostało zlikwidowane dopiero w dniu 1 listopada 2003 r.

W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2006 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę z dnia 9 lipca 2006 r. zarzucając wskazanej decyzji naruszenie art. 7, 24, 32 Konstytucji RP, art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, § 137 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, art. 6, 7, 8, 35 § 1 i § 3, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazując na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że podstawą wypowiedzenia było przeformowanie połączone ze zmniejszeniem stanu osobowego jednostki wynikające z ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 (Dz.U. Nr 76, poz. 804 ze zm.). A zatem podstawą wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej było zmniejszenie się stanu etatowego jednostki wojskowej, w której pełnił on służbę i brak możliwości wyznaczenia go na inne miejsce służbowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie podzielił pogląd skarżącego, że wskazaną w decyzji z dnia [...] podstawą wypowiedzenia mu stosunku służbowego nie było rozformowanie jednostki wojskowej, lecz zmniejszenie się jej stanu etatowego, a użyte w decyzji pojęcie "przeformowanie" w ustawie pragmatycznej nie występuje, zaś jego semantyczne podobieństwo do ustawowego "rozformowania" nie pozwala na wniosek, że przyczyną wypowiedzenia była likwidacja jednostki wojskowej, to jednak uznał, że wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przed datą faktycznego zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej, w której pełnił on służbę, a więc przed dniem 1 listopada 2003 r. było prawnie dopuszczalne. Wprawdzie ustawa pragmatyczna w art. 78 ust. 2 pkt 2 używa formuły czasu przeszłego dokonanego (... zmniejszył się jej stan etatowy...), to jednak nie oznacza to, że takie wypowiedzenie może nastąpić tylko po faktycznym zmniejszeniu etatowym jednostki wojskowej. Celem tego przepisu było ustanowienie podstawy prawnej dla wypowiedzenia stosunku służbowego w sytuacji przekształceń kadrowych w jednostce. Przepis ten wymaga, aby organ wypowiadający stosunek służbowy zachował związek przyczynowy pomiędzy zmniejszeniem stanu etatowego jednostki wojskowej a wypowiedzeniem. Związek taki jest konieczny na tej samej zasadzie na jakiej powinien być zachowany w czasie rozformowania jednostki wojskowej.

W orzecznictwie sądowym przy wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej prezentowany jest pogląd, iż pomiędzy rozformowaniem jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego a wypowiedzeniem stosunku służbowego musi istnieć związek przyczynowy. Wypowiedzenie stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki wojskowej lub zmniejszenia się jej stanu etatowego, a nie dopiero po zakończeniu tych procesów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 227/06 niepubl.; wyrok NSA z 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA 2673/00, Lex nr 77681). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej było możliwe przed faktycznym zmniejszeniem stanu etatowego jednostki wojskowej, w której pełnił on służbę.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż stanowisko służbowe, na którym pełnił służbę nie uległo likwidacji, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż brak jest podstaw do zakwestionowania prawdziwości oświadczeń składanych w toku rozmowy kadrowej przez Komendanta Jednostki Wojskowej i Szefa Wydziału Personalnego [...] Okręgu Wojskowego (notatka K 116 akt osobowych) fakt ten potwierdzających. Jednocześnie stwierdził, iż udokumentowana w sprawie została druga przesłanka z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a mianowicie brak możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w pozostałych jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej (art. 119 akt osobowych).

Oceniając zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organy wojskowe przepisów postępowania administracyjnego Sąd pierwszej instancji uznał, iż są one niezasadne. Wyjaśnił, że kwestia właściwego stosowania prawa nie może być przedmiotem postępowania dowodowego, gdyż dowodzi się faktów, a nie prawa. Zatem zaniechanie dołączenia poszczególnych opinii prawnych i postanowienia wydanego przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym nie może być oceniane w kategoriach naruszenia art. 77 k.p.a. Celem postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 15 września 2005 r. było skontrolowanie, czy decyzja wypowiadająca mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej jest obarczona wadą prawną. Oznacza to, iż organ wojskowy nie stosował wprost przepisu prawa materialnego lecz dokonywał weryfikacji jego zastosowania przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej. Zatem powołanie w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej jako podstawy prawnej przepisów proceduralnych było prawidłowe. Z decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej wynika, ze jej podstawą był fakt zmniejszenia stanu etatowego jednostki wojskowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto nie dopatrzono się naruszenia w toku postępowania administracyjnego pozostałych przepisów prawa procesowego.

W związku z podniesieniem w skardze zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP Sąd pierwszej instancji wskazał, że na ocenę zasadności odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w tej sprawie nie ma wpływu fakt, iż inny organ wojskowy w analogicznych sprawach stwierdzał nieważność dokonanych wypowiedzeń stosunków służbowych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a., skargę oddalił.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł B. K. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a., tj. naruszenie następujących przepisów:

art. 7, art. 24, art. 32 i art. 37 Konstytucji RP;

art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10 poz. 55 ze zm.);

§ 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) w związku z rozkazem nr pf 309/Org/P1 z dnia 26 lipca 2002 r. Szefa Sztabu Generalnego WP w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień;

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a.), tj. naruszenie art. 106 § 3-5 ustawy P.p.s.a.

Wskazując na powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie obu decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz zasądzenie od Ministra Obrony Narodowej na jego rzecz kosztów postępowania sądowego za obie instancje.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej oraz § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowej, jest niezgodny z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą działania organów na podstawie prawa i w jego granicach.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 24 i 37 ust. 1 Konstytucji RP, skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok nie uwzględnia "konstytucyjnej zasady ochrony wojskowej służby zawodowej żołnierzy zawodowych" zawartej w powołanych wyżej przepisach ustawy pragmatycznej i rozporządzenia.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, skarżący powołał się na przypadek stwierdzenia naruszenia prawa przez Ministra Obrony Narodowej w sprawach innych osób zwolnionych na tej samej zasadzie i podstawie prawnej.

Ponadto, zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę, że rozkaz nr pf 309/Org/Pl Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień stanowił, iż z dniem 1 listopada 2003 r. przestają obowiązywać dotychczasowe etaty zmieniające stan etatowy, zmniejszenie etatowe i wypowiedzenie stosunku służbowego oficerom mogło nastąpić dopiero po tej dacie. Tym samym decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego wydana przed dniem 1 listopada 2003 r. w sposób rażący narusza prawo.

Natomiast podnosząc zarzut naruszenia art. 106 § 3-5 ustawy P.p.s.a. skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w oparciu o zgłoszone przez niego dowody w postaci opinii prawnych Departamentu Prawnego Szefa Sztabu Generalnego i Departamentu Prawnego Ministra Obrony Narodowej, akt śledztwa Wojskowej Prokuratury Okręgowej w W., sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącego, powyższe dokumenty potwierdzały, że dokonana przez organy woskowe w przedmiotowej sprawie wykładnia art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej jest błędna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, wymienione w art. 183 § 2 cyt. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozważył zasadność wniesionego środka zaskarżenia w świetle przedstawionych w nim zarzutów. Oceniona w tym zakresie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W przypadku gdy skarżący w skardze kasacyjnej zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, albowiem jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny może być przedmiotem subsumcji do dyspozycji przepisu prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 3-5 ustawy P.p.s.a. upatruje w braku przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanych przez niego w skardze dowodów uzupełniających w postaci opinii prawnych Departamentu Prawnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i Departamentu Prawnego Ministerstwa Obrony Narodowej, akt śledztwa Wojskowej Prokuratury Okręgowej w W. sygn. akt [...], na okoliczność dokonanej przez organ wojskowy autentycznej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, w następstwie której wobec oficerów, którym wypowiedziano stosunki służbowe zawodowej służby wojskowej przed dniem 1 listopada 2003 r. stwierdzono nieważność wydanych w ich sprawach decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest nietrafny. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Z art. 133 ustawy P.p.s.a. wynika, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do kompetencji sądu administracyjnego nie należy rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Jego zadaniem jest natomiast ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, albowiem właściwie ustalony stan faktyczny warunkuje prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, a zatem wskazane wyżej przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie mogły być analizowane wyłącznie w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a konkretnie przesłanki rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że sankcja stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwa do zastosowania, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2006 r., FSK 439/05, OSP 2007, nr 9, poz. 100).

Stosownie do treści art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. dowód z dokumentu może być przeprowadzony przez sąd jedynie wówczas, gdy zaistnieje konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ich wyjaśnienie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż dopuszczalność przeprowadzania przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy i następuje wówczas, gdy sąd poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy, a postępowanie takie nie naruszy określonej w art. 7 ustawy P.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż zagadnienie stosowania (wykładni) przepisów prawa nie może być przedmiotem postępowania dowodowego, które to postępowanie dotyczy faktów. Jak wyżej wskazano sprawa będąca przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a to oznacza, iż wymagała oceny tylko w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., nie zaś przeprowadzenia dowodów z dokumentów.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3-5 ustawy P.p.s.a. jest niezasadny.

Przechodząc do oceny zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdzić należy, iż zarzut ten jest niezasadny. Przypomnieć należy, że przedmiotem sprawy nie było zbadanie zgodności z prawem decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym, którą na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, lecz decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - nieważnościowym, w którym organ nadzorczy badał jedynie, czy kwestionowana w tym postępowaniu decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem Sąd pierwszej instancji kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stosował prawo materialne w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności. Zauważyć jednak należy, iż autor skargi kasacyjnej przepisu określającego przesłankę rażącego naruszenia prawa w omawianej podstawie kasacyjnej nie wskazał.

Wyjaśnić należy, że błędna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1387/89, Lex nr 46253; wyrok NSA z 2 lutego 2006 r. II OSK 489/05, Lex nr 196694). A zatem zastosowanie przepisu będące skutkiem wadliwej jego wykładni nie jest rażącym naruszeniem prawa.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wykładnia i zastosowanie przez organy wojskowe art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej przy wypowiadaniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej były zgodne z prawem. Nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu tego przepisu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W sprawie jest niesporne, że zmniejszenie stanu etatowego jednostki, w której skarżący pełnił służbę nastąpiło na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień. W rozkazie termin zmniejszenia etatowego określono na dzień 1 listopada 2003 r. Obowiązująca wówczas ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidywała 9-miesięczny okres wypowiedzenia, którego termin zgodnie z art. 79 ust. 5 tej ustawy biegł od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia. W przypadku skarżącego termin ten biegł od 1 lutego 2003 r., a więc upływ 9-miesięcznego terminu pokrywał się z datą faktycznego zakończenia określonego w tym rozkazie procesu zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, w której pełnił on służbę. Okoliczność, że na wniosek skarżącego okres wypowiedzenia skrócono i za ten okres wypłacono mu odszkodowanie, a więc faktycznie zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem 30 kwietnia 2003 r. nie stanowi podstawy do uznania, że dokonanie mu wypowiedzenia było przedwczesne i nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy. Natomiast spełnienie drugiej przesłanki określonej w tym przepisie - brak możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe zostało w tej sprawie wykazane.

Podkreślenia wymaga fakt, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawiły się rozbieżności na tle wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. W wyroku z dnia 15 października 2007 r. I OSK 1986/06 podobnie jak w wyrokach z dnia 23 września 2004 r. OSK 397/04 i z dnia 5 stycznia 2006 r. I OSK 587/05 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że użycie w drugim członie omawianego przepisu czasu przeszłego i czasownika dokonanego ("zmniejszył się") oznacza, że w dacie wypowiedzenia stan ten musi już zaistnieć, a zatem jednostka wojskowa winna mieć w tym czasie zmniejszony stan etatowy, co przy braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe uniemożliwia trwanie stosunku służbowego. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie poglądu wyrażonego w tych wyrokach nie podziela.

Przychyla się natomiast do poglądu wyrażonego w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, w świetle którego żołnierzowi zawodowemu można wypowiedzieć stosunek służbowy na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy również w trakcie zmniejszania stanu etatowego jednostki wojskowej, a nie tylko po zakończeniu tego procesu (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA 2673/00, Lex nr 77681, wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r. sygn. akt II SA 1530/01, Lex nr 140906, wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1061/06, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1242/06, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 443/07.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w tej sprawie przyjąć należy, iż wejście w życie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno-etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, które nastąpiło w dniu 3 września 2002 r. oznaczało przystąpienie do jego wykonywania, w tym także do podejmowania decyzji o wypowiadaniu żołnierzom zawodowym stosunków służbowych. Celem tego rozkazu było bowiem osiągnięcie w zakreślonym terminie, tj. do dnia 1 listopada 2003 r. stanu założonego przez ten rozkaz. Natomiast analiza art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że między zmniejszeniem stanu etatowego jednostki wojskowej a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej musi istnieć jedynie związek przyczynowy. Taki związek powinien być zachowany również wtedy, gdy przyczyną (podstawą) wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej jest rozformowanie jednostki wojskowej.

Odnosząc się do zarzutu bezwzględnego i rażącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych stwierdzić należy, iż zarzut ten nie jest związany z istotą omawianego rozstrzygnięcia administracyjnoprawnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Przepis ten nie był bowiem zarówno przez organ administracji jak i przez Sąd pierwszej instancji w tej sprawie stosowany. W myśl art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd. Zatem wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był w sprawie zastosowany, czyni zarzut jego naruszenia nieskutecznym.

Z kolei oceniając zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji wskazać należy, iż zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji skierowany pod adresem Sądu byłby uzasadniony wówczas, gdyby Sąd nie był uprawniony do orzekania w tej sprawie. Jednakże kwestia interpretacji przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma nic wspólnego z treścią tego przepisu. Natomiast konstytucyjna zasada równości wobec prawa (art. 32) nie może pozostawać w sprzeczności z zasadą praworządności (art. 7). Korzystniejsze, ale niezgodne z prawem orzeczenie w stosunku do innej osoby znajdującej się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej nie rodzi dla skarżącego prawa do potraktowania go w taki sam sposób. Rozbieżność orzecznictwa jest zjawiskiem niepożądanym, lecz nieuniknionym. Przedmiotem kontroli kasacyjnej w tej sprawie jest wyłącznie zaskarżony wyrok, a okoliczność, że organ wojskowy wydał w innej sprawie odmienną decyzję nie ma wpływu na wynik tej kontroli.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 24 Konstytucji RP, który stanowi, że praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej i Państwo sprawuje nadzór nad warunkami pracy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że zawiera on deklaracje obejmując ochroną warunki, zakres i treść świadczenia pracy zarówno w ramach stosunku pracy, jak również świadczenie pracy, które odbywa się w obrębie innego rodzaju zatrudnienia. Praca ta, poprzez regulacje prawne zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest chroniona i Państwo sprawuje nadzór nad warunkami jej wykonywania. Brak jest jednak podstaw do uznania, że przewidziana w art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy możliwość zwolnienia żołnierza zawodowego w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek narusza powołany przepis Konstytucji RP.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Przepis ten ma charakter generalny, a zawarta w nim treść znajduje szczegółowy wyraz w dalszych regulacjach odnoszących się do konkretnych praw i wolności. Autor skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu upatruje w niekorzystnym dla niego wyroku Sądu pierwszej instancji. Tak postawiony zarzut przy uwzględnieniu treści art. 37 ust. 1 Konstytucji RP nie mógł być przez Sąd drugiej instancji uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.