Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1444/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Samorząd terytorialny
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 i art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja NSA Andrzej Niecikowski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011r. sprawy ze skargi Gminy Klucze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 września 2010r., nr [....] w przedmiocie odmowy uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].03.2010 r. (znak: [...]) Starosta O. , działając na podstawie art 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. z 1963 r., Nr 28, pzz. 169 z późn. zm.):

I. odmówił uznania, że nieruchomości położone w miejscowości K. gmina K. , oznaczone w operacie ewidencji gruntów jako działki: nr 1 o pow. 1.6290 ha, nr 2 o pow. 0.5489 ha i nr 3 o pow. 0.0050 ha stanowią wspólnotę gruntową;

II. uznał za mienie gromadzkie nieruchomości położone w miejscowości K. gm. K. , oznaczone w operacie ewidencji gruntów jako działki : nr 1 o pow. 1.6290 ha, nr 2 o pow. 0,5489 ha i nr 3 o pow. 0,0050 ha. W uzasadnieniu decyzji podniesiono co następuje.

1. Dnia 18.11. 2008 r., grupa mieszkańców wsi K. powołując się na upoważnienie zebrania wiejskiego zwróciła się do Starosty O. "o podjęcie działań prowadzących do utworzenia spółki do zagospodarowania nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową położoną na terenie wsi K. " oraz o sporządzenie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Pismem z dnia 17.12.2009 r., sołtys wsi K. skorygował wniosek, wnosząc o uregulowanie stanu prawnego działek położonych K. oznaczonych nr 1 , 2 , 3 zgodnie z art.8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Do pisma dołączony został dokument z Archiwum Państwowym w K. — "Dziennik [...]. Rolników nr [...] z dnia 14.03.1914r".

2. Powiadomiony o wszczęciu postępowania Wójt Gminy K. pismem z dnia 02.02.2009 r. , wystąpił do Starosty O. o ustalenie, że nieruchomości położone w K. oznaczone nr 1, 2 , 3 na mocy art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanowią mienie gromadzkie do którego mają zastosowanie przepisy art.7 ustawy z dnia 10.05.1990 przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wójt Gminy K. podniósł, że zgodnie z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych do wspólnot gruntowych zalicza się nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne, natomiast według zapisu ewidencji gruntów z 1963 r., wnioskowane nieruchomości nie były nieruchomościami rolnymi i leśnymi stanowiły nieużytki oraz tereny różne wykorzystywane przez społeczność lokalną w celu pozyskiwania kamienia i gliny.

3. Nieruchomości będące przedmiotem postępowania stanowią działki o aktualnych numerach: 1, 2 i 3 położone w K. , gmina K . W toku postępowania administracyjnego w dniu 11.08.2009 roku dokonano oględzin przedmiotowych nieruchomości, z których wynika iż na działce nr 1 znajduje się budynek [...] oraz trawiaste boiska sportowe, działka nr 2 stanowi teren porośnięty drzewami, natomiast działka nr 3 zabudowana jest murowaną kapliczką.

4. Wg zapisu w rejestrach ewidencji gruntów w dniu wejścia w życie ustawy z dn. 29.06.1963 r., o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych tj. w dniu 5.07.1963r, działki 1 i 4 stanowiły nieużytki, natomiast działka 3 stanowiła użytek B/R i jak wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, zajęta była pod istniejącą kapliczkę.

5. Z dokumentów pochodzących z Archiwum państwowego w K. tj. z "Dziennika [...] Gubernatorskiej obecności ds. rolników nr [...] z dnia 14.03.1914 r." wynika, że rolnikom ze wsi K. ( wymienionym w tabeli nadawczej wchodzącej w skład "Dziennika") przyznane zostały grunty do " sołeckiego" i "odrębnego" posiadania. Wymienione wyżej grunty wspólne ( "sołeckie") opisane są w tabeli nadawczej pod póz. 56-60 jako "działka do kopania gliny", "kamieniołomy", "działka dla zbiornika wody", " dla dróg i ulic", " pod wodą". Na stronie 4 przedmiotowego "Dziennika " znajduje się zapis, że powyższe działki przeznaczone są do " władania przez wspólnotę", przy czym "wspólnota" to 59 gospodarzy mających prawo do głosowania na zebraniu wiejskim.

6. Według aktualnych jednostek miar "działka do kopania gliny" posiada powierzchnię 1,6661 ha i odpowiada działce ewidencyjnej nr 1 o powierzchni 1.6290 ha, " kamieniołom" — aktualna powierzchnia 1,6296 ha i odpowiada działkom ewidencyjnym nr 2 i 5 . Identyfikacja w/w działek dokonana została z urzędu, na podstawie planu miernika Koniagina z 1913 r., przyjętego jako dowód w nin. postępowaniu.

7. Dnia 18.11.2009 roku przeprowadzona została rozprawa administracyjna w celu ustalenia sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przesłuchani na rozprawie świadkowie — wskazani przez sołtysa wsi K. (upoważnionego do występowania w imieniu mieszkańców wsi K. gm. K. na podstawie uchwały zebrania wiejskiego nr [...] z dnia 12.04.2008 roku) zeznali, że przedmiotowe nieruchomości były wspólnie użytkowane przez mieszkańców wsi K. , tzn. mieszkańcy bez ograniczeń wydobywali glinę, " łamali" kamień na budowę domów oraz wypasali bydło.

8. Przewidziana w art. 8 ust. 1 decyzja ma charakter deklaratoryjny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W tej sytuacji podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie jakimi gruntami były w przeszłości grunty których dotyczy wniosek, a nadto jakie czynności natury faktycznej i prawnej podejmowano w ich przedmiocie.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz z zeznań świadków wynika, że grunty — odpowiadające obecnym działkom 1, 2, 3 użytkowane były wspólnie przez mieszkańców wsi K. Zarówno działka na której kopano glinę, jak i działka stanowiąca "kamieniołom", a także działka zajęta pod kapliczkę służyły wszystkim mieszkańcom i nie zaspakajały potrzeb indywidualnie określonych osób. Stan taki istniał w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i został potwierdzony przez wszystkich świadków przesłuchanych na rozprawie w dniu 18.11.2009 roku. Tak więc, pozostawienie we wspólnym władaniu gruntów służących do wydobywania piasku, gliny, kamienk oraz zajętych pod kapliczkę oznacza faktycznie przekazanie tych gruntów "na cele publiczne lub społeczne " w rozumieniu art.3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Ustalenie, że nieruchomości stanowiące przedmiot postępowania spełniają warunki określone w art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wyłącza możliwość zaliczenia tych nieruchomości do wspólnoty gruntowej. Zaliczenie przedmiotowej nieruchomości do "mienia gromadzkiego"- zgodnie z wnioskiem Wójta Gminy K. wymaga odniesienia się do przepisów posługujących się pojęciem mienia gromadzkiego - przed wejściem w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Definicja mienia gromadzkiego zawarta została w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.11.1962 r., w sprawie zarządu mienia gromadzkiego i trybu jego zbywania (Dz. U. nr 64 poz.303). Przepis ten stwierdza, że przez mienie gromadzkie należy rozumieć mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25.09.1954r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych(Dz. U. nr 43 póz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromadzkie i inne prawa majątkowe.

9. Pojęcia "majątek gromady" i "dobro gromadzkie" odpowiadają podstawowym formom własności gromady wprowadzonych przez ustawę z dnia 23.03.1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 35 póz. 294). "Majątek gromady" był wyłączony z użytku powszechnego oraz użytku mieszkańców gromady. Z majątku tego korzystała gromada jako osoba prawna. "Dobro gromadzkie" było przeznaczone do powszechnego użytku bez względu na to, czy osoba korzystająca z tego dobra była mieszkańcem gromady, bądź było przeznaczone do użytku wszystkich lub niektórych grup mieszkańców gromady (publikacje Jana Pisowcza pt "Podmiot majątku byłych gromad" Państwo i Prawo z 1958 r. nr 11 oraz Jerzego Arczyńskiego pt. "Mienie gromadzkie-mieniem państwowym" Nowe prawo z 1967r. nr l s. 86). Pojęciem "wspólnych gruntów gromadzkich" posługuje się również art.4 pkt3 ustawy z dn. 4.05.1938r o uporządkowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U.nr 33 poz.290). Wprawdzie ustawa ta uchylona została dopiero ustawą z dn. 29.06. 1963 r., o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to stan prawny mienia wspólnotowego nią objętego trwał tylko do wejścia w życie ustawy z dn.25.09.1954 r., o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, bowiem ustawa ta zniosła dotychczasowe gromady, w związku z czym przestały one być podmiotem praw majątkowych. Majątek stanowiący do czasu wejścia w życie tej ustawy własność gromad stał się mieniem gromadzkim, które wg przeważającego w doktrynie poglądu stanowiło przedmiot własności państwowej (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dn. 2.08.2006r sygn.akt IV SAAA/a 802/06). Jednocześnie, przepis art.38 tej ustawy gwarantował wszystkim mieszkańcom gromad nienaruszalność przysługujących im dotychczas praw własności, użytkowania lub innego prawa rzeczowego i majątkowego do mienia.

10. Wspólne, nieograniczone korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez mieszkańców wsi K. oraz ze względu na cel jakiemu te nieruchomości służyły uznać należy, że nieruchomości będące przedmiotem postępowania stanowiły mienie gromadzkie w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Dalsze zmiany w sferze praw własności , które nastąpiły po wejściu w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie mają znaczenia przy ustalaniu kwalifikacji tych nieruchomości jako mienia gromadzkiego, ponieważ kwalifikacja ta, stosownie do art.3 pow. ustawy dokonywana była na dzień wejścia w życie jej przepisów ( wyrok z dn.2.08.2006r Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn.akt IV SA/Wa 802/06).

Odwołanie A.K. - sołtysa wsi K. zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].09.2010 r., (znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono co następuje.

I. zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne:

1) nadane w wyniku uwłaszczenia włościan i mieszczan-rolników na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania ogółowi, pewnej grupie lub niektórym mieszkańcom jednej albo kilku wsi,

2) wydzielone tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności, wynikające z urządzenia ziemskiego włościan i mieszczan-rolników, na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania gminie, miejscowości albo ogółowi uprawnionych do wykonywania służebności,

3) powstałe w wyniku podziału pomiędzy zespoły mieszkańców poszczególnych wsi gruntów, które nadane zostały przy uwłaszczeniu włościan i mieszczan-rolników mieszkańcom kilku wsi na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania,

4) użytkowane wspólnie przez mieszkańców dawnych okolic i zaścianków oraz należące do wspólnot urbarialnych i spółek szałaśniczych,

5) otrzymane przez grupę mieszkańców jednej lub kilku wsi na wspólną własność i do wspólnego użytkowania w drodze przywilejów i darowizn bądź nabyte w takim celu,

6) zapisane w księgach wieczystych (gruntowych) jako własność gminy (gromady), jeżeli w księgach tych istnieje wpis o uprawnieniu określonych grup mieszkańców gminy (gromady) do wieczystego użytkowania i pobierania pożytków z tych nieruchomości,

7) stanowiące dobro gromadzkie (gminne) będące we wspólnym użytkowaniu na terenach województw rzeszowskiego, krakowskiego oraz powiatu cieszyńskiego województwa katowickiego.

II. Do wspólnot nie zalicza ( art. 3 ustawy) się nieruchomości lub ich części określonych w art. 1 ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne albo też do końca 1962 r., a gdy chodzi o lasy i grunty leśne -do dnia 30 września 1960 r., zostały podzielone na działki indywidualne pomiędzy współuprawnionych bądź uległy zasiedzeniu.

III. zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy - oprócz wspólnot gruntowych (ust. 1) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi.

IV. nieruchomości, których dotyczył wniosek mieszkańców wsi K. reprezentowanych przez sołtysa wsi – A.K. na zasadzie upoważnienia udzielonego przez zebranie wiejskie (uchwala z dnia 12.04.2008 roku nr [... ] ) nie mają założonej księgi wieczystej, a w operacie ewidencji gruntów i budynków ujawniono na dzień 5.07.1963 roku, iż uprawnionym do władania jest wspólnota wsi K . Brak jest w tym zakresie jakichkolwiek przesłanek faktycznych do ustalenia, iż wpis ten jest wpisem błędnym, a tym samym - nie można pominąć konsekwencji jego istnienia.

V. na podstawie ustawy z dnia 29.06.1963 roku nie można powołać nowej wspólnoty gruntowej, natomiast możliwe jest reaktywowanie wspólnot kiedyś istniejących i uporządkowanie organizacji i funkcjonowania wspólnot. Ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie - dokonywane jest w decyzji deklaratoryjnej starosty, przy czym stan prawny badany jest na dzień 5.07.1963 roku, tj. wejścia w życie ustawy z dnia 29.06.1963 roku.

VI. ustawa z 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zgodnie ze swoim tytułem zawiera regulację związaną tylko z zagospodarowaniem a nie uregulowaniem własności (uwłaszczenie) wspólnot gruntowych. Także art. 1 ust. 1 mówi, że wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są określone dalej nieruchomości (rolne, leśne oraz obszary wodne). Z dalszego wyliczenia wynika, że chodzi o nieruchomości stanowiące odrębną wspólną własność (współwłasność) uprawnionych mieszkańców na podstawie odpowiednich tytułów prawnych. Ustawa podaje tytuły prawne pozwalające na podstawie odpowiednich dokumentów stwierdzić, że mamy do czynienia ze współwłasnością określonej grupy osób, a nie z mieniem gminnym stanowiącym własność gminy, bez względu na to, komu prawo użytkowania mienia gminnego służyło i służy.

VII. Istnieją dwie możliwości ustalenia, że określona nieruchomość jest mieniem gminnym (gromadzkim): gdy była ona wprawdzie wspólnotą gruntową w rozumieniu przynajmniej jednej z przesłanek wymienionych w art.1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ale przed jej wejściem w życie przekazano ją na cele publiczne lub społeczne (art. 3) albo jeżeli w tym okresie jako mienie gromadzkie była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców wsi (art. 1 ust. 2). Żadna ze wskazanych okoliczności nie została przez organ l instancji jednoznacznie wywiedziona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a tym samym brak jest jednoznacznych podstaw do ustalenia zawartego w punkcie 2-gim wydanej decyzji.

VIII. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ l instancji winien jednoznacznie ustalić na dzień 5.07.1963 roku charakter przedmiotowych nieruchomości w rozumieniu tytułu prawnego oddania ich we władanie mieszkańcom wsi oraz krąg osób uprawnionych do korzystania z nieruchomości - w sensie jego ograniczenia lub braku ograniczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Wójt Gminy K. i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 28 k.p.a., art. 36 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym, oraz art. 8, 14 ustawy z dnia 29.06. 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz .o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano:

- że organ II instancji rozpatrzył odwołanie bez zbadania czy podmiot wnoszący odwołanie jest stroną postępowania wszak interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Organ nie wskazał przepisu prawa, który legitymowałby sołtysa wsi K. do występowania w charakterze strony w postępowaniu o uznaniu określonych gruntów za mienie gminne czy też wspólnotę gruntową.

- zdaniem skarżącej ani sołtys wsi K. , ani grupa mieszkańców tej wsi nie mogły mieć przymiotu strony postępowania. Stosownie do postanowień art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym sołtys jest organem wykonawczym sołectwa co rozumieć .należy, że wykonuje uchwały zebrania wiejskiego, a nie że jest reprezentantem grupy mieszkańców.

- nieruchomości, których dotyczyło postępowanie nie mają uregulowanego stanu prawnego. Dla nieruchomości nie ma urządzonej księgi wieczystej, a w operacie ewidencji gruntów i budynków wpisana jest "wspólnota wsi K. ". Nawet gdyby uznać, że powyższy wpis nie jest wadliwy, to osoby uprawnione do udziału we wspólnocie utworzyć powinny spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i w konsekwencji to spółka, a nie sołtys czy też grupa mieszkańców, powinna być stroną postępowania. W niniejszym przypadku nie istnieje, spółka dla sprawowania zarządu nad wspólnotą i do zagospodarowania gruntów wspólnoty wsi K. W odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości nie została wydana decyzja, że stanowią one wspólnotę gruntowa, ani decyzja ustalająca wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że w przeciwieństwie do twierdzeń zawartych w skardze - zbadało legitymację sołtysa wsi K. A.K. do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Normą prawa materialnego uprawniającą grupę mieszkańców wsi K. reprezentowanej przez jej sołtysa jest przepis art. 1 i 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Skoro bowiem starosta ustala, stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie - na zasadzie art. 8 tej ustawy, przy czym ustala także wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie - to uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej mieszkańcy mają interes prawny w występowaniu w danym postępowaniu toczącym się w trybie powołanych przepisów. Taka sytuacja zachodzi właśnie w omawianej sprawie. Grupa mieszkańców upoważniła sołtysa wsi K. - do występowania jej imieniem w postępowaniu w sprawie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową na zasadzie upoważnienia udzielonego przez zebranie wiejskie (uchwala z dnia 12 kwietnia 2008 roku nr [...] . Twierdzenie, iż w charakterze strony w postępowaniu występować może jedynie spółka osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej powołana na zasadzie art. 14 cytowanej ustawy, przy jednoczesnej odmowie przyznania statusu strony samym osobom uprawnionym w momencie, gdy spółka nie została jeszcze powołana bądź - przy wydaniu decyzji odmownej, w ogóle nie zostanie powołana - nie może zostać uznane za zasadne na gruncie cytowanej ustawy w związku z przepisem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe - wnoszę o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 134 p.o.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. uchylająca i przekazująca do ponownego rozpatrzeniu decyzję Starosty O. odmawiającego uznania, że nieruchomości położone w miejscowości K. gmina K. , szczegółowo opisane decyzją stanowią wspólnotę gruntową jednocześnie uznające, że te nieruchomości te stanowią mienie gromadzkie.

Główny zarzut skargi Wójta Gminy K. sprowadza się do twierdzenia, że ani sołtys wsi K. , ani grupa mieszkańców tej wsi nie mogły mieć przymiotu strony postępowania.

Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest zbadać zaskarżony akt w pełnym aspekcie jego zgodności z prawem. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że kontrola sądowa zaskarżonej decyzji nie stwierdziła, żeby ona - mimo nie pełnego uzasadnienia - naruszała prawo w stopniu pozwalającym na uwzględnienie skargi.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.o.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c").

W sprawie mamy do czynienia z decyzją kasacyjną a więc wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa. zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ l instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Tak właśnie było w niniejszej sprawie na co nawet uwagę zwraca skarga, kwestionując w zasadzie tylko legitymację skargową Sołtysa wsi K.

Należy zauważyć, iż skutkiem decyzji kasacyjnej podjętej na podstawie art. 138 § 2 kpa jest obowiązek organu l instancji ponownego rozpoznania sprawy, a więc ustalenia i wyjaśnienia od początku wszystkich okoliczności sprawy w sposób przewidziany przepisami prawa administracyjnego, w tym realizując podstawowe zasady tego postępowania, a więc m.in. kwestie legitymacji. Trzeba podkreślić, iż w przypadku decyzji podjętych w trybie art. 138 § 2 kpa treść ich uzasadnienia nie ma wpływu na zakres jak i prawa strony w ponownym rozpoznaniu sprawy.

Co do legitymacji Sołtysa wsi K. , Sąd miał na uwadze treść wyroku tut. Sądu z dnia 30.06.2010 r., Sygn.akt III Sa/Kr 63/09 - dotyczącego skargi Sołtysa na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów. W uzasadnieniu wyżej opisanego wyroku Sąd zwrócił uwagę przede wszystkim na kwestie legitymacji sołtysa w sprawie dotyczącej ewidencji gruntów. Sprawa niniejsza jest rodzajowo różna bowiem dotyczy uznania określonego mienia za wspólnotę gruntową. Trzeba więc rozważać, czy ten rodzaj sprawy nie powoduje, że mieszkańcy określonej miejscowości - roszczący sobie prawo do stwierdzenia iż są uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej nie mają charakteru strony. Ale "grupa mieszkańców? nie może być stroną postępowania, bowiem stroną postępowania może być każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, nawet jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej) kto wykaże swój własny interes prawny w postępowaniu. W sprawie "grupę mieszkańców" reprezentuje sołtys jako organ wykonawczy sołectwa. Organem właściwym do reprezentowania sołectwa jest sołtys, działający na podstawie stosownej uchwały zebrania wiejskiego jako organu uchwałodawczego sołectwa (art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Orzekające organy w swych decyzjach nie rozważają zagadnienia legitymacji Sołtysa wsi K. , dopiero w odpowiedzi na skargę (które nie jest dalszym ciągiem uzasadnienia decyzji) Kolegium podniosło, że: "Normą prawa materialnego uprawniającą grupę mieszkańców wsi K. reprezentowanej przez jej sołtysa jest przepis art. 1 i 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Skoro bowiem starosta ustala, stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie - na zasadzie art. 8 tej ustawy, przy czym ustala także wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie - to uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej mieszkańcy mają interes prawny w występowaniu w danym postępowaniu toczącym się w trybie powołanych przepisów". \ dalej, że "Grupa mieszkańców upoważniła sołtysa wsi K. - Panią A.K. do występowania jej imieniem w postępowaniu w sprawie uznania nieruchomości za wspólnotę gruntową na zasadzie upoważnienia udzielonego przez zebranie wiejskie (uchwala z dnia 12 kwietnia 2008 roku nr [...])". Należy podzielić pogląd, że grupa mieszkańców roszcząca sobie prawo do udziału we wspólnocie gruntowej ma atrybut strony w postępowaniu o uznanie nieruchomości za wspólnotę gruntową, ale należy dodać grupa mieszkańców określona z imienia i nazwiska. Tymczasem w sprawie występuje Sołtys - jako organ sołectwa. Tak jak to powiedziano Sołtys jest organem wykonawczym sołectwa i działa na podstawie uchwały zebrania wiejskiego. W aktach sprawy znajduje się uchwały zebrania wiejskiego z dnia 12 kwietnia 2008 roku nr [...] ale dotyczy ona upoważnienia dla 4 osób "do pozyskiwania wszelkich dokumentów które służyć będą do regulacji gruntów wspólnoty wsi K". Taka uchwała nie może stać się podstawą działania Sołtysa w sprawie uznania określonych nieruchomości za wspólnotę gruntową.

Tak więc, w pierwszej kolejności obowiązkiem organów będzie ustalenie stron postępowania, a więc czy stroną są znane z imienia i nazwiska oraz adresu osoby fizyczne określane jako "grupa osób", czy też Sołtys wsi K. reprezentujący sołectwo na mocy uchwały zebrania wiejskiego. Na rozprawę wyznaczoną przez Sąd w dniu 23.02.2011 r., nie stawiła się żadna ze stron więc nie miał

Sąd możliwości ustalenia, czy zamieszczony w internecie Statut Sołectwa - stanowiący załącznik do uchwały Rady Gminy K. z dnia 4.05.2005 r. nr [...] jest aktualnym statutem - a zbadanie statutu będzie istotne bo z niego wynikają! kompetencje Zebrania Wiejskiego i Sołtysa. Prawidłowe ustalenie stron postępowania i prawa reprezentacji pozwoli na dalsze prowadzenie postępowania. Organ l instancji musi rozważyć na czyj wniosek wszczął postępowanie bowiem jak to wykazano wyżej grupa mieszkańców nie może być stroną postępowania, nie można więc na jej wniosek wszcząć postępowania.

Gdy ustalone zostanie, że Sołtys lub określone z imienia i nazwiska osoby mają atrybut stron, orzekające organy wezmą pod uwagę okoliczności wskazane w uzasadnieniu Kolegium.

W tym stanie rzeczy, skoro kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, mimo nie pełnego uzasadnienia jest zgodna z prawem na podstawie art. 151 p.o.p.s.a należało orzec jak sentencji.