Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 515/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 28 maja 2024 r. nr 0401-IOA.4802.21.2024 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz A. S. kwotę 2200 złotych (dwa tysiące dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na A. S. (dalej jako: skarżąca) z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587., t.j.).

Pismem z dnia [...] lutego 2024 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] marca 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. skarżąca nie wniosła zarzutów, wskazała natomiast, że nie zgadza się z decyzją o nałożeniu kary pieniężnej i wniosła o anulowanie kary. W piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania skarżąca wskazała, że pismo z dnia 23 lutego 2024 r. stanowi środek zaskarżenia i wniosła szereg wniosków dowodowych, a także o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

Decyzją dnia [...] maja 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: organ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2011 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.) – dalej jako: "u.t.d.", ustawa o odpadach, rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742) oraz rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10). Po przywołaniu treści art. 1 ust. 2 pkt 3 lit a u.t.d., art. 4 pkt 22 lit. v u.t.d., art. 87 ust. 3 u.t.d., art. 27 ust 1 ustawy o odpadach, § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, a także art. 92a ust. 1 i art. 92a ust. 7 u.t.d. podał, że zgodnie z pozycją 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d., wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, wynosi 10.000 zł.

Następnie podkreślił, że zgodnie z wypisem nr [...] z licencji numer [...] wydanej [...] stycznia 2005 r. na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, wydanego Firmie Usługowo-Handlowej "A.", A. S., ul. [...], B., [...], należało uznać skarżącą za podmiot wykonujący przewóz drogowy. Dodał, że z akt sprawy wynika, że [...] stycznia 2023 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości I. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] poddali kontroli pojazd silnikowy marki S. nr rej. [...] wraz z naczepą marki B. nr rej. [...], którym kierował A. A.. W trakcie tej kontroli stwierdzono, że transportujący przewoził odpady, które były niewłaściwie oznaczone w karcie przekazania odpadów, bowiem kierowca skontrolowanego pojazdu wyposażony był w kartę przekazania odpadów w formie papierowego wydruku z systemu BDO o numerze [...], z której wynikało, że transport obejmuje odpady o kodzie 03 03 07, tj. mechanicznie wydzielone odrzuty z przeróbki makulatury i tektury, podczas gdy zatrzymanym do kontroli pojazdem, przewożone były faktycznie odpady palne (paliwo alternatywne) o kodzie 19 12 10, na które przewoźnik nie posiadał wymaganego dokumentu w postaci karty przekazania odpadów. Przebieg i wyniki kontroli zawarte zostały w protokole kontroli drogowej nr [...] z [...] stycznia 2023 r., sporządzonym w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy.

Dalej organ wyjaśnił, że wadliwe zaklasyfikowanie odpadu przez zlecającego, nie może stanowić samo w sobie usprawiedliwienia dla przewozu odpadów innego rodzaju, bowiem zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z prawa przewozowego oraz obowiązkami wynikającymi z przepisów dotyczących przewozu odpadów, to skarżąca osobiście, za pośrednictwem kierowcy lub innej osoby, powinna zadbać o to, żeby towar przekazany do transportu był zgodny z kartą przekazania odpadów, nie zadawalając się jedynie tym, że jako transportujący, otrzymał dokumenty niezbędne do przewozu. W związku z powyższym organ uznał za nieuprawnione twierdzenie skarżącej, że błędny załadunek lub wystawienie błędnej karty przekazania odpadów, nie może obciążać firmy transportującej. Podkreślił, że realizacji takiego obowiązku służy uprawnienie przewoźnika, które jest zagwarantowane przepisem art. 48 ust 1 ustawy z 15 listopada 1984 roku Prawo przewozowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 8, t.j.), dające przewoźnikom możliwość sprawdzenia przesyłki, a dla innych uczestników procesu przewozu towarów stanowi ono jednocześnie obowiązek umożliwienia realizacji tego prawa. Organ w związku z tym stwierdził, że skarżąca miała zarówno prawne, jak i faktyczne możliwości sprawdzenia zgodności towaru przekazanego do transportu z otrzymanymi dokumentami. Po dokonaniu oględzin odpadu przed rozpoczęciem przewozu, kierowca mógł zweryfikować treść otrzymanych dokumentów w konsekwencji czego, skarżąca mogła odpowiednio zareagować i wyjaśnić wątpliwości przed rozpoczęciem przewozu i dopiero wtedy przystąpić do jego przewozu, jednakże tego nie uczyniła. Ostatecznie skarżąca mogła jako transportujący odpad zażądać zmiany karty przekazania odpadów lub nawet odstąpić od świadczenia usługi przewozu odpadów. Mając na uwadze powyższe twierdzenia, organ stwierdził, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna związana jest z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu, które w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce, tj. niedopełnienia wynikającego z przepisu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., obowiązku posiadania dokumentu wymaganego przy przewozie odpadów. Organ wyjaśnił przy tym, że dokumentem w świetle § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, jest karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o odpadach.

Podkreślił, że podmiot zajmujący się przemieszczaniem odpadów, w świetle przepisu § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, w tym przypadku brak stosownego dokumentu podczas wykonywania transportu drogowego, gdyż odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92a ust. 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Dodał, że wyłączeniu karania w świetle przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d., podlegają tylko czyny popełnione w nadzwyczajnych, nietypowych sytuacjach, mieszczących się poza granicami doświadczenia życiowego, takich jak siła wyższa, klęska żywiołowa czy katastrofa. Po czym stwierdził, że wyjaśnienia skarżącej zawarte w odwołaniu, w żaden sposób nie dowodzą, że nie miała ona wpływu na powstałe naruszenie. Nadto, biorąc pod uwagę fakt, że w przestrzeni ładunkowej znajdowały się inne odpady tj. odpady palne (paliwo alternatywne) o kodzie 19 12 10, w opinii organu odwoławczego rodzaj i wygląd odpadów otrzymanych do przewozu wyraźnie wskazywał, że nie odpowiada on odpadom zadeklarowanym w karcie przekazania odpadów, tj. mechanicznie wydzielone odrzuty z przeróbki makulatury i tektury, co z całą pewnością powinno stanowić dla przewoźnika podstawę do powzięcia wątpliwości i poczynienia ustaleń, co do poprawności dokumentów otrzymanych do ich transportu. Takie działanie nie wymaga specjalistycznej wiedzy czy dokonywania załadunku przez kierowcę, a jedynie odpowiedniej dbałości o wykonywanie obowiązków i przestrzeganie obowiązującego prawa. Organ podkreślił, że już same oględziny odpadu powinny dać odpowiednio przeszkolonemu kierowcy, za co jako podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada skarżąca, podstawę do powzięcia wątpliwości co do prawidłowych kodów odpadu i poczynienia ustaleń co do poprawności dokumentów wymaganych przy jego transporcie. Działania takie niewątpliwie mieszczą się w zakresie pojęcia szczególnej staranności. Stanął na stanowisku, że okoliczność błędnego załadunku lub wystawienia błędnej karty przekazania odpadów, nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika z tytułu stwierdzonego podczas kontroli jej braku, gdyż nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu lub której nie mógł przewidzieć. Skarżąca natomiast jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna wychwycić rozbieżności pomiędzy otrzymanymi dokumentami, a towarem, poświęcając im należytą uwagę i wyjaśnić sprawę, a w konsekwencji zadbać o to, aby do transportu odpadów został przekazany właściwy dokument. Zdaniem organu skarżąca jednak na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła dowodów na to, że po otrzymaniu ładunku do przewozu w jakikolwiek sposób zareagowała w celu sprawdzenia czy upewnienia się, że odpowiada on otrzymanym do transportu dokumentom. Skoro otrzymane do przewozu odpady wzbudziły podejrzenie funkcjonariuszy co do ich prawidłowej klasyfikacji podobnej reakcji należy oczekiwać od osób, które profesjonalnie zajmują się ich transportem.

Odnosząc się do składanych przez skarżącą wniosków dowodowych m.in. o przesłuchanie wagowego z firmy G. Sp. z o.o. , organ stwierdził, iż zakres czynności, o które wniosła skarżąca nie był konieczny dla wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i przeprowadzenie wnioskowanych czynności dowodowych nie było niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, natomiast okoliczności które miałyby zostać stwierdzone w wyniku przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, zawarte były w dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. Organ podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie kierowcy pojazdu z [...] lutego 2024 roku - A. A., z którego wynika, że w dniu [...] stycznia 2023 r. został zatrzymany do kontroli, pokazał "prawidłową kartę BDO z odpowiednim kodem odpadu, nie zgadza się w całości z zarzutem co do kwalifikacji kodu odpadu i braku karty BDO, nie jest fachowcem, ale wie, że kod odpadu był dobry. Ponadto oświadczył, że o kontroli nie poinformował swojej pracodawczyni. Nadto, że w aktach sprawy znajduje się również pismo skarżącej z [...] lutego 2024 r., z którego wynika, że od kilu lat współpracuje ona z firmą G. P.-B., od kilku lat wozi z tej firmy towar o kodzie 03 03 07, wielokrotnie transporty były kontrolowane i nigdy nikt nie zakwestionował, że odpad został źle sklasyfikowany, kierowca nigdy nie wyjeżdża z zakładu, gdzie odbywał się załadunek bez karty (...), za wypełnienie karty odpowiada firma przekazująca odpad i to do jej kompetencji należy klasyfikacja odpadu, a nie do kierowcy. Ponadto wskazała, że do grudnia 2023 r. nie wiedziała o zaistniałej sytuacji - wskazując, że o zaistniałej sytuacji nie poinformował jej ani kierowca, ani firma G., że w końcu nie zgadza się na zmianę klasyfikacji odpadu.

Organ zauważył, że na żadnym etapie postępowania nie była kwestionowana klasyfikacja odpadów z innych transportów, a tylko kontrolowanego w dniu [...] stycznia 2023 r. Podkreślił ponownie, że skarżąca jako profesjonalny przewoźnik winna dołożyć wszelkiej staranności, aby nadzorowany przez nią lub reprezentującą ją osobę był każdy transport, aby błędy takie jak będące przedmiotem postępowania nie miały miejsca. Nadto dodał, że z akt sprawy wynika, że G. Sp. z o.o., nie kwestionowała, iż transportowany odpad został błędnie zaklasyfikowany, co potwierdza fakt wycofania karty [...] z rejestru. W związku z powyższym zeznania wagowego z firmy G. Sp. z o.o., nie mają wpływu na zaistniały fakt, czyli braku karty BDO w czasie kontroli w dniu [...] stycznia 2023 r.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożyła skarżąca, która zaskarżyła ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca podjęła się jako przewoźnik transportu odpadów z naruszeniem obowiązków i wymagań określonych w przepisach art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d., art. 24 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań w sprawie transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742) — podczas gdy w rzeczywistości do zakwestionowania kodu odpadu doszło w wyniku powierzchownej i w pełni dowolnej decyzji funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno - Skarbowego, którzy nie miełi do tego ustawowych kompetencji ani wiadomości specjalnych, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 425) podmiotem, który może zakwestionować kod odpadu, nadany przez wytwórcę, jest wyłącznie Inspekcja Ochrony Środowiska; notabene w aktach sprawy nie ma jakiegokolwiek dokumentu pochodzącego ze strony Inspekcji Ochrony Środowiska, który potwierdzałby fakt błędnej klasyfikacji odpadów, co implikuje, że nie ma podstaw do przyjęcia, że Skarżąca realizowała transport bez karty przekazania odpadów;

2. naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.o.t.d. w zw. z pozycją nr 4.4.7 załącznika nr 3 do u.t.d. wskutek jej błędnej wykładni polegającej na dowolnym przyjęciu przez Organ, że "przewożenie odpadów z kartą, która obejmuje inny rodzaj odpadów, jest równoznaczne z przewożeniem odpadów bez żadnej karty przekazania odpadów" (sic!), podczas gdy tego rodzaju sankcja nie wynika z warstwy semantycznej wskazanego przepisu ani żadnego przepisu odsyłającego

a zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP) Organ stosujący prawo nie może domniemywać konsekwencji prawnych, których ustawodawca wyraźnie nie przewidział w przepisach;

3. naruszenie art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107, art 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dokonania przez organ I instancji niewszechstronnej, arbitralnej oceny materiału dowodowego, jak również całkowite pominięcie w uzasadnieniu w decyzji argumentów i dokumentów przedstawionych przez Skarżącą, z których wynika, że transport był przeprowadzony w sposób zgodny z prawem, a w czasie kontroli drogowej oraz prowadzonego postępowania administracyjnego Skarżąca cierpiała na liczne schorzenia, które utrudniały jej czynny udział.

Mając na uwadze powyższe wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie, jednocześnie na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w celu wykazania zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (i poprzedzającej ją) decyzji. Mając na względzie powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji (i poprzedzającej ją) decyzji; na podstawie art. 200 p.p.s.a lub art. 201 p.p.s.a. — zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2024 r. organ wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Skarga została uwzględniona. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Wskutek takiej kontroli decyzja lub postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżoną decyzją naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, t.j.), dalej: "k.p.a.". W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona(art. 80 k.p.a.). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy oznacza dla organu to, że ma wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego (obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego), ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym. Obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego łączy się z ciężarem dowodzenia, o ile wykazanie prawdziwości dotyczy twierdzeń organu.

W sprawie nie budziły wątpliwości skarżącej ani WSA treść oraz wykładnia przepisów prawa materialnego powołanych w kontrolowanej decyzji. Powołano przepisy ustawy z dnia 6 września 2011 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.) – dalej jako: "u.t.d.", ustawa o odpadach, rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742) oraz rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10). Po przywołaniu treści art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d., art. 4 pkt 22 lit. v u.t.d., art. 87 ust. 3 u.t.d., art. 27 ust 1 ustawy o odpadach, § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, a także art. 92a ust. 1 i art. 92a ust. 7 u.t.d. podał, że zgodnie z pozycją 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d., wysokość kary za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, wynosi 10.000 zł.

W orzecznictwie podkreśla się, z czym należy się zgodzić, że podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz prawidłowego sklasyfikowania według kodów (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21).

Nie budziły też wątpliwości okoliczności sprawy, które przyjął również Sąd, tj. statusu skarżącej jako przedsiębiorcy odpowiedzialnego za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, przewozu towarów, treści okazanych do kontroli dokumentów oraz samych czynności kontrolnych, jakie udokumentowano w protokole kontroli. W aktach znajduje się dokument zawierający dane z rejestru KREPTD (k. 11 akt adm.), wypis z licencji na wykonywanie transportu (k. 5 akt adm.), fotografie towaru (k. 7 i 8 akt adm.), potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO (k. 6 akt adm.). Protokół kontroli (k. 6 akt adm.) został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu. Sąd przyjął treści wynikające z tych dokumentów i uznał, że zasadniczo nie były one podważane. W szczególności nie podważono "konsultacji z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska [...] co doprowadziło funkcjonariuszy organu do wniosku, że przewożony towar klasyfikuje się pod innym kodem, niż wykazany w przedłożonych dokumentach. Niemniej właśnie ta klasyfikacja jest okolicznością sporną i istotną ze względu na zastosowanie art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 u.t.d. oraz poz. 4.4.7. załącznika nr 3 do u.t.d.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z wyjątkami nie mającymi znaczenia w sprawie. Stosownie do art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, załącznika nr 3 do ustawy. W punkcie 4.4.7. zał. Nr 3 do ustawy zapisano, że wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach 10 000 zł.

Stosownie do art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699, t.j. ze zm.), dalej: "u.o." Minister właściwy do spraw klimatu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz ministrem właściwym do spraw żeglugi śródlądowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, oraz oznakowanie środków transportu, biorąc pod uwagę właściwości odpadów i ich wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo życia i zdrowia ludzi. Z § 8 ust. 1 rozporządzenia ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742) wynika, że odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady. Zgodnie z § 8 ust. 2 tego rozporządzenia dokumentem, o którym mowa w ust. 1, jest: 1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) faktura sprzedaży odpadów; 3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.); 5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.

Ustawodawca w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o. wskazał, że ewidencję odpadów prowadzi się z zastosowaniem następujących dokumentów: w przypadku posiadaczy odpadów: karty przekazania odpadów, z wyłączeniem podmiotów, o których mowa w pkt 3. W myśl art. 67 ust. 2 pkt 1 u.o. w przypadku posiadacza odpadów przekazującego odpady do składowania oraz zarządzającego składowiskiem odpadów ewidencja odpadów obejmuje dodatkowo dokumenty, o których mowa w dziale VIII w rozdziale 1 podstawową charakterystykę odpadów.

Wskazanie na art. 4 ust. 1 u.o. i to, że odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów oznacza, że ustawodawca tak właśnie różnicuje rodzaje odpadów. Stosownie do ustępu 3 tego przepisu określono katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, kierując się źródłem powstawania odpadów oraz właściwościami odpadów, w drodze rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10). Pod mającymi znaczenie dla sprawy kodami umieszczono mechanicznie wydzielone odrzuty z przeróbki makulatury i tektury (03 03 07) oraz odpady palne (paliwo alternatywne) (19 12 10). Podział ten odwołuje się do rodzaju odpadów, jednak należy zwrócić uwagę, że ustawodawca regulując odpowiedzialność zagrożoną karami, o jakich mowa w przypadku transportu drogowego, nie odwołuje się do tego typu klasyfikacji przewidzianej przepisami z zakresu materialnego prawa ochrony środowiska. Owszem, zapobieganie zagrożeniom spowodowanym przez odpady jest kwestią doniosłą (również w świetle prawa unijnego), niemniej istotą sprawy jest nałożenie kary pieniężnej, a to wymaga ścisłego trzymania się litery prawa. Zarówno w interesie społecznym jak i słusznym interesie obywateli leży karanie w sytuacjach ściśle określonych przez ustawodawcę i jednoznacznie wynikających z ustaleń faktycznych (art. 7 k.p.a.).

Sąd w obecnym składzie przyjmuje, że przepisy rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów czy ustawa o odpadach mogą stanowić podstawę do określenia podstaw prawnych w sprawie kary za brak dokumentów określających rodzaj przewożonych odpadów. Potwierdza to dotychczasowe orzecznictwo. Wyrażono już pogląd, że zawodowe świadczenie usług transportowych zobowiązuje do pełnej odpowiedzialności za wykonywany transport (por. wyrok NSA z 6 lutego 2024 r., II GSK 1375/20). Profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem rodzajów odpadów. Niemniej z pewnością nie musi posiadać specjalistycznej wiedzy co do rozróżnienia poszczególnych rodzajów odpadów. Wymóg ustalenia faktów na podstawie tego rodzaju wiedzy oznacza dla organu obowiązek powołania biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.) i tylko wówczas można by uznać, że spełnione zostaną powinności związane z prawidłowym przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Tymczasem w sprawie organ "konsultując się" z Inspektoratem nie wyjaśnił na czym polegała ta konsultacja i dlaczego była konieczna, skoro (jak twierdzi) na pierwszy rzut oka widać było różnicę pomiędzy odpadami udokumentowanymi a przewożonymi. Organ nie wyjaśnia na czym polegała ta jasność, gdyż oprócz podania różnych kodów odpadów nie opisuje tych różnic. Takie działanie nie może zostać uznane za wystarczające w świetle treści załączonego do akt na piśmie oświadczenia kierowcy. Ten twierdzi, że z jego doświadczenia wynika, że odpady były prawidłowo sklasyfikowane w posiadanej przez niego dokumentacji. Na przedstawionych fotografiach, a właściwie ich niewyraźnych kopiach, nie widać, by przewożony towar nie był mechanicznie wydzielonymi odrzutami z przeróbki makulatury i tektury.

Konsultując się z Inspektoratem organ nie wykazuje jakiejkolwiek procedury związanej z przeprowadzeniem tego typu dowodu. Jedynym śladem, że takiej dokonano jest zapis w protokole kontroli. Tym działaniem właściwie przyznaje, że potrzebuje w sprawie wiadomości specjalnych. Pomijając to, że trudno sobie wyobrazić konsultację z Inspektoratem, a więc urzędem a nie osobą, nie wiadomo: z kim tę ocenę skonsultowano, czy osoba konsultująca była w jakiś sposób uprawniona do klasyfikacji odpadów, czy je widziała, czy tylko słyszała jak wyglądają. Wbrew temu, co przyjął organ, firma wysyłająca towar nie wycofała się z pierwotnie dokonanej klasyfikacji odpadów. Jak ustalono wycofała się z transportu co jeszcze nie jest równoznaczne. Jednocześnie skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie dowodów, które miały wykazać, że towar była prawidłowo sklasyfikowany w oparciu o zeznania udzielone ze strony tego podmiotu. Wniosek ten nie został rozpatrzony pozytywnie. Te wątpliwości nie pozwalają na uznanie, że ocena stanu faktycznego co do rodzaju odpadów przewożonych jest oceną obiektywną, a tylko taka może być uznana za prawidłową w świetle art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 k.p.a. Fakty udowodnione to takie, co do których, poza subiektywna pewnością, a więc przekonaniem organu o prawdziwości ustaleń, istnieją także informacje, w świetle których mówić można o obiektywnej, a więc dającej się skontrolować ocenie trafności wysnutych prze organ spostrzeżeń i wniosków (por. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Monografia, Zakamycze 2004, eLEX).

W rozpoznawanej sprawie zebrane dowody nie były więc wystarczające do przyjęcia tezy, na jakiej oparto decyzję, mianowicie, że nie przedłożono dokumentu co do rodzaju przewożonych odpadów. W przypadku okazania dokumentu, w którym określono rodzaj transportowanych odpadów, chcąc nałożyć karę na przedsiębiorcę, za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów; to organ ma obowiązek wykazania, że rodzaj faktycznie przewożonych towarów jest inny niż określony w okazanych dokumentach. Tego obowiązku organ nie wypełnił i Sąd zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uznał, że Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, w przypadku gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ" rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Brak wykazania zaistnienia okoliczności istotnej dla zastosowanych przepisów prawa jest naruszeniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika ze stwierdzenia, że na chwilę obecną nie da się tego wyniku przesądzić i sprawa wraca do organu.

W nawiązaniu do art. 153 p.p.s.a. jako wskazanie należy przyjąć, że na tym etapie WSA nie miał obowiązku ustosunkowywania się do pozostałych kwestii, gdyż te zależą od oceny czy nie przedstawiono wymaganych dokumentów pozwalających na nałożenie kary. To, że sąd administracyjny uchylając zaskarżony akt nie odniósł się do niektórych kwestii nie oznacza, że organ rozpoznając sprawę nie będzie tych kwestii rozstrzygał. Przeciwnie - obowiązkiem organu jest należyte wyjaśnienie i rozstrzygnięcie wszystkich mających istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, niezależnie od tego, czy sąd do nich się odnosił, czy je pominął.

Zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym oraz, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o samą sentencję wyroku, lecz także o jego uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi ten przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne przepisu art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (por. J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).

Jednocześnie zauważyć należy, że ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W sprawie tę ocenę stanowiło uznanie, że materiał dowodowy nie był wystarczający do przyjęcia wniosków, jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, t.j.).

W odniesieniu do złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i związanego z tym wniosku dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), WSA wyjaśnia, że zgodnie z art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę. Zatem postanowienie DIAS z [...] lipca 2024 r. wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji utraciło moc w dniu 29 października 2024 r., jednak zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W sprawie Sąd nie postanowił inaczej, więc zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych. To oznacza jednocześnie, że wniosek złożony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. jest bezpodstawny, gdyż nie można przyjąć, by przeprowadzenie dowodów uzupełniających z akt sprawy dotyczyło dokumentów na okoliczność istotnych wątpliwości.