Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1083/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 97 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. i R. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 7 marca 2023 r. nr 157/2023 w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 7 marca listopada 2023 r. nr SPN-III.755.2.26.2022.ZK, Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia J. K. i R. K. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania.

Postanowienie Wojewody Mazowieckiego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. hip. [...], dz. nr [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawa (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa.

Pismem z 13 kwietnia 1992 r. J. K. i J. K. - następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej (S. i J. małż. [...]) - wnieśli o zwrot skonfiskowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] pow. [...] m2 lub innej działki o podobnej wartości.

Następnie, w dniu 18 stycznia 2001 r., J. K. i J. K. złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], oznaczonej jako hip. "[...]", dz. [...], który został powielony pismem z 22 maja 2019 r. złożonym przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawców.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Prezydent [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 13 kwietnia 1992 r. złożonego przez J. K. i J. K. o zwrot objętej dekretem warszawskim działki lub innej działki o podobnej wartości.

Pismami z 27 maja 2021 r. R. K. i J. K. wystąpiły do Prezydenta [...] z wnioskiem o podjęcie postępowania w przedmiotowej sprawie, jednocześnie wycofując wniosek z 13 kwietnia 1992 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Żądanie zostało podtrzymane przez pełnomocnika wnioskodawców w pismach z 28 maja 2021 r. i 20 września 2021 r.

Postanowieniem z [...] stycznia 2022 r., nr [...], Prezydent [...] odmówił podjęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, uzasadniając to m. in. koniecznością uprzedniego rozpatrzenia wniosku J. K. i J. K. z 13 kwietnia 1992 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że pomimo cofnięcia przez wnioskodawców w dniu 27 maja 2021 wniosku z 13 kwietnia 1992 r. o zwrot nieruchomości, popartego pismem z 28 maja 2021 r., dopuszczalność umorzenia postępowania jest uwarunkowana brakiem sprzeciwu wszystkich stron występujących w przedmiotowym postępowaniu (w niniejszym przypadku – współwłaścicieli dz. ew. nr [...] z obrębu [...]).

Na powyższe postanowienie wnieśli zażalenie J. K. i R. K..

Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] marca listopada 2023 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2022 r. wskazując, że kluczowe znaczenie ma w sprawie okoliczność, iż do dnia złożenia wniosku o podjęcie postępowania w przedmiotowej sprawie, wniosek J. K. i J. K. z 13 kwietnia 1992 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie został rozpatrzony przez organ I instancji.

J. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła na powyższe postanowienie Wojewody z 27 marca 2023 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia organu I instancji z [...] stycznia 2022 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 97 § 2 k.p.a. poprzez odmowę podjęcia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]", rej. hip. [...], dz. nr [...] podczas gdy ustąpiła przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, oraz

2) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odmowę podjęcia zawieszonego postępowania podczas gdy w sprawie o tożsamym stanie faktycznym organ wydał odmienne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi J. K. podniosła, że w przedmiotowej sprawie brak jest zależności pomiędzy sprawą o odszkodowanie, a podaniem skierowanym do Burmistrza Dzielnicy [...], w którym J. K. i J. K., w związku z opracowanym projektem ustawy reprywatyzacyjnej, wnieśli o zwrot skonfiskowanej działki. Skarżąca wskazała także, że niniejsze pismo nie stanowi wniosku dekretowego, który z mocy prawa powodowałby określone konsekwencje prawne uniemożliwiające rozpoznanie sprawy o odszkodowanie, do czasu jego rozpoznania. Tymczasem, organ nie tylko nie podjął zawieszonego postępowania odszkodowawczego, ale także nie wszczął formalnie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z 13 kwietnia 1992 r., który to przecież stał się przyczyną zawieszenia postępowania.

Zdaniem skarżącej organ I instancji zawiesił postępowanie odszkodowawcze bezzasadnie. Postępowanie to zostało zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Pod pojęciem "zagadnieniem wstępnego", o którym mowa w ww. przepisie rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przedmiotowej sprawie, w ocenie skarżącej, organ nieprawidłowo przyjął, iż brak jest podstaw prowadzenia postępowania odszkodowawczego z uwagi na trwające postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Skarżąca podkreśliła, że organy obu instancji pomijają fakt, iż w przypadku, w którym postępowanie stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej jest zobowiązany na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydać rozstrzygnięcie administracyjne o umorzeniu postępowania. W przedmiotowym postępowaniu skarżące pismami z 27 marca 2021 r. skierowały pisma o cofnięciu wniosku o wszczęcie postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 105 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ I instancji od dwóch lat powinien umorzyć postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości i podjąć przedmiotowe postępowanie. Z niezrozumiałych jednak przyczyn organ nie tylko nie umorzył postępowania o zwrot, ale również odmówił podjęcia postępowania odszkodowawczego. Takie orzeczenie narusza prawo.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, zdaniem Sądu, skarga nie jest zasadna.

Stosowanie do art. 97 § 2 k.p.a., gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Z kolei art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o obligatoryjnej podstawie zawieszenia postępowania z powodu takiego gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Prezydent [...] zawiesił z urzędu - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - postępowanie dotyczące wniosku z 18 stycznia 2001 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. jako hip. "[...]" dz. [...] (powielonego pismem z 22 maja 2019 r.), do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 13 kwietnia 1992 r. (data wpływu do organu 15 kwietnia 1992 r.) złożonego przez J. K. i J. K. o zwrot skonfiskowanej działki. Prezydent wyjaśnił, że zasadność oraz sposób rozpatrzenia wniosku o ustalenie i przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość w trybie art. 215 u.g.n. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego (dawniej własności czasowej).

Sąd zauważa, że ww. postanowienie zapadło po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 330/19, w którym Sąd zobowiązał organ I instancji do rozpoznania ww. wniosku z 18 stycznia 2001 r. w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 28 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem w sprawie sygn. akt 1363/20 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości jednego tysiąca złotych w związku z niewykonaniem ww. wyroku z 4 września 2019 r.

Z akt sprawy wynika, że postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało doręczone pełnomocnikowi stron (J. K. i R. K.) w dniu 7 maja 2021 r. i nie zostało zaskarżone. Pismem z 27 maja 2021 r. J. K. cofnęła wniosek z 13 kwietnia 1992 r. (złożony przez nią) o zwrot ww. nieruchomości i wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. Pismem z 27 maja 2021 r. cofnęła ten wniosek (złożony przez poprzednika prawnego J. K.) także R. K., domagając się również podjęcia zawieszonego postępowania. W dniu 28 maja 2021 r. wpłynęło do Prezydenta [...] pismo, w którym profesjonalny pełnomocnik J. K. i R. K., ponowił podjęcie zawieszonego postępowania.

Sąd zwraca uwagę, że podjęcie postępowania może nastąpić tylko wówczas, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, co jednoznacznie wynika z treści art. 97 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż może zdarzyć się sytuacja, że okaże się, iż zawieszenie postępowania było wadliwe i konieczne jest jego podjęcie. Zwraca się bowiem uwagę, że skoro organ administracji ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, to tym bardziej ma taki obowiązek, gdy w rzeczywistości nie było powodów do zawieszenia.

W przedmiotowej sprawie (jak już wyżej wyjaśniono) przyczyną uzasadniającą zawieszenie postępowania o ustalenie i przyznanie odszkodowania jest (jak twierdzą organy obu instancji) konieczność zakończenia postępowania z wniosku 13 kwietnia 1992 r. złożonego przez J. K. i J. K. o zwrot opisanej wyżej nieruchomości albowiem dopóki nie zostaną ostatecznie załatwione sprawy zmierzające do odzyskania spornej nieruchomości dekretowej w naturze, dopóty wniosek o odszkodowanie złożony w trybie art. 215 u.g.n. nie może zostać merytorycznie rozpoznany. Z akt sprawy wynika, że ww. wniosek o zwrot został cofnięty, co - zdaniem skarżącej - stanowi podstawę do umorzenia postępowania w sprawie o zwrot i jednocześnie podjęcia postępowania odszkodowawczego.

Powyższego stanowiska skarżącej Sąd nie podziela, tym samym w jego ocenie nie doszło do naruszenia 97 § 2 k.p.a. Wprawdzie Sąd dostrzega, że Prezydent, pomimo wyroku zobowiązującego z 4 września 2019 r. do rozpoznania wniosku z 18 stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania i nałożenia na organ I instancji grzywny za niewykonanie tego wyroku - postępowania tego nie zakończył i dodatkowo je zawiesił, to z drugiej jednak strony - skarżąca miała możliwość złożenia zażalenia na postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania, czego jednak nie uczyniła. Strona wprawdzie wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże obowiązkiem organu jest ocena czy zaistniały podstawy do jego podjęcia. W tym miejscu wskazać także należy, że okoliczność cofnięcia wniosku z 13 kwietnia 1992 r. o zwrot nieruchomości powinna zostać oceniona przez organ, który prowadzi postępowanie w tym zakresie. Stronie zaś, przysługują środki prawne do domagania się aby organ, w przewidzianej formie prawnej, postępowanie to zakończył (tj. postępowanie zwrotowe, które wobec ewentualnego skutecznego cofnięcia wniosku staje się bezprzedmiotowe.)

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, tj. skargę oddalił.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.