Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1883/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2023 roku sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 października 2022 r., nr SKO-NP-4115-287/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 10 października 2022 r. znak SKO-NP-4115-287/22, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia 6 maja 2022 r. Nr [...] o odmowie przyznania Z. C. (dalej skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką E. P.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Decyzją z dnia 6 maja 2022 r. organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że matka skarżącej na podstawie orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23 lutego 2015 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z tego tytułu skarżąca od 1 sierpnia 2016 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, z którego zrezygnuje, gdy zostanie jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Organ ustalił, że skarżąca nie pamięta od kiedy nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Początkowo zajmowała się wychowaniem dzieci, a następnie podjęła opiekę nad chorą matką. Opieka ta polega na całodobowej toalecie tj. zmianie pampersów, kąpaniu, ubieraniu, czesaniu, masowaniu, smarowaniu maściami. Nadto skarżąca umawia wizyty lekarskie, pomaga przy poruszaniu matce przy pomocy chodzika, podaje tlen, przygotowuje posiłki i prowadzi gospodarstwo domowe. Matka skarżącej ma jeszcze inne dzieci, które, jak oświadczyła nie utrzymują z nią kontaktu. Przyczyną odmowy przyznania niepełnosprawności jest fakt, że niepełnosprawność powstała po 25 roku życia.

W odwołaniu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przyznania jej wnioskowanego świadczenia, zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie w zaskarżonej decyzji prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie uwzględniono bowiem okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy w prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

- błędne zastosowanie art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków (Dz.U. z 2016r. poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na etapie postępowania odwoławczego skarżąca decyzją ZUS Oddział w N. z dnia 2 sierpnia 2022r., znak: [...] uzyskała od dnia 1 lipca 2022r. świadczenie emerytalne, na skutek czego organ I instancji uchylił decyzję przyznającą skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. W zaistniałej sytuacji skarżąca wniosła o umożliwienie jej wyboru korzystniejszego świadczenia w przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, że spełnia ona pozostałe przesłanki z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia, poprzez zlecenie przeprowadzenia dodatkowego postępowania na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. i wezwanie skarżącej do przedłożenia decyzji o zawieszeniu przysługującego jej prawa do emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pomięciem kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem SKO w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w przeprowadzonym w pierwszej instancji postępowaniu dowodowym, tj. ustalenia wywiadu środowiskowego, załączone dokumenty o stanie zdrowia, oświadczenia sporządzone przez skarżącą w dniu 24 lutego 2022 r. i 7 marca 2022 r., organ ustalił, że matka skarżącej ma 88 lat, mieszka razem ze skarżącą ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Od 2015r. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze względu na niepełnosprawność i na stan zdrowia wymaga stałego wsparcia i pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu. Porusza się przy pomocy chodzika. Obecnie opieka skarżącej sprowadza się do pomocy w utrzymaniu higieny osobistej (kąpieli, czesaniu, zmianie pielucho-majtek), w ubieraniu się, podaniu tlenu, przygotowaniu posiłków, zakupach leków, smarowaniu maściami, w prowadzeniu szeroko rozumianego gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy, załatwianie spraw urzędowych).

Kolegium, dokonując analizy akt stwierdziło, że zakres wymienionych wyżej czynności ustalonych na podstawie wywiadu środowiskowego jest tożsamy z czynnościami wymienionymi przez skarżacą w załączonym do wniosku "opisie czynności wykonywanych w ramach opieki" do których należy: pobudka, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej jak kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów moczenie nóg, mycie zębów, przygotowanie ubrań, wymiana pielucho majtek, podprowadzenie do toalety w razie potrzeby, mierzenie ciśnienia, podanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, organizowanie w razie potrzeby wizyt lekarskich, opłacanie rachunków, w miarę możliwości wyjścia na spacer, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, prasowanie, pranie. Opieka ta, jak wskazała w wywiadzie skarżąca jest sprawowana całodobowo i z tego też względu nie może ona obecnie podjąć zatrudnienia. Przy czym skarżąca podała, że nie zrezygnowała z pracy z powodu konieczności opieki nad chorą matką, nie pamięta też kiedy ostatnio pracowała.

Kolegium podkreśliło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu.

W ocenie organu odwoławczego wykazany przez skarżącą zakres opieki, nie ma charakteru tego rodzaju, aby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy przy skorzystaniu z usług opiekuńczych lub przy wyegzekwowaniu współudziału pozostałych osób (rodzeństwa) zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej.

SKO podkreśliło, że czynności takie jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego, są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej. Opisane wyżej czynności to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z powyższego według organu wynika, że wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, która mieszka ze skarżącą, ale jak ustalono w wywiadzie odrębnie gospodaruje, nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach. Ponadto z akt nie wynika, aby matka skarżącej była osobą, która nie może samodzielnie załatwić potrzeb fizjologicznych, a zatem opieka ta przy współudziale choćby usług opiekuńczych jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W rozpoznawanej sprawie SKO nie dostrzegło też związku przyczynowo skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a konicznością zapewnienia niepełnosprawnej matce opieki, ponieważ - jak przyznała sama skarżąca - przed stwierdzeniem u matki znacznego stopnia niepełnosprawności skarżąca nie pracowała i nie pamięta kiedy ostatnio to miało miejsce, ponieważ na początku zajmowała się dziećmi a następnie udzielała pomocy i opieki matce.

Kolegium wskazało równie, że organ nie ustalił, jak duży jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem matki skarżącej ponieważ skarżąca oświadczyła, że jej rodzeństwo nie utrzymuje kontaktu z matką, a z uwagi na fakt, że ona jest zobowiązana do alimentacji matki, uważa, że nie ma potrzeby aby podawała dane pozostałego rodzeństwa.

Tymczasem, biorąc pod uwagę, czy wnioskodawca jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji niepełnosprawnego, czy też obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym objęte są także inne osoby (art. 128 K.r.o.), nie można dopuszczać do sytuacji, że dana osoba, będąc prawnie zobowiązaną do alimentacji, nie poczuwa się do swoich obowiązków w tym względzie, a obowiązki te za nią przejmuje Państwo (w postaci przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie), zaś zobowiązany do alimentacji zostaje w ten sposób zwolniony z ciążącej na nim alimentacji osoby uprawnionej.

Jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest wykonywanie opieki przez osobę obciążoną wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca nie zagwarantował w odniesieniu do osób równolegle zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego prawa do wyboru przez nich samych tej osoby, która będzie się opiekowała osobą niepełnosprawną i pobierała świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i osoby te powinny się stosownie podzielić wykonywaniem tego obowiązku tak, aby nie była nim obciążona tylko jedna z nich. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 K.r.o., krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Z kolei art. 135 § 1 K.r.o. przewiduje, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy przewidują również możliwość wyegzekwowania obowiązków alimentacyjnych w drodze sądowej, a uchylanie się od wykonywania takiego obowiązku stanowi - w określonych sytuacjach - przestępstwo (art. 209 k.k.). Zatem, jeżeli są osoby zobowiązane na równi ze skarżącą do zapewniania niepełnosprawnej matce pomocy i opieki to tylko okoliczności obiektywne niezależne od ich woli i działania mogą być podstawą do wyłączenia ich obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Nawet jeśli pozostałe rodzeństwo nie utrzymuje kontaktu a matkę, to istnieją instrumenty prawne do wyegzekwowania od nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Zaterm, jeżeli pozostałe dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich np. skarżąca, a koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez nią z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe rodzeństwo (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co skarżąca są zobowiązane do alimentacji względem matki.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na rodzeństwie skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zarzucając jej:

- naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art.17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę organ odwoławczy nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Bezspornym jest, że skarżąca opiekuje się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Nie jest również sporny zakres opieki skarżącej nad matką, a także jej stan zdrowia, którego organy nie kwestionują. Nie ma też wątpliwości, że sprawowanie opieki nie wiązało się z rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, gdyż – jak sama przyznała – nie pracowała przez 2016 r. i nie pamięta kiedy wcześniej była zatrudniona.

Sporne jest natomiast, czy zakres opieki sprawowanej nad matką uniemożliwia skarżącej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia oraz to, jaki wpływ na przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego ma ustalenie kręgu osób zobowiązanych do alimentacji (jej rodzeństwa) na rzecz ich matki.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia, a opieką nad matką.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Powołany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Podkreślić należy, że jakkolwiek ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Ustawodawca wymaga zatem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim i ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. I OSK 2820/13).

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. nie zaistniała przesłanka w postaci istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W trakcie postępowania ustalono, że w ramach opieki nad matką skarżąca wykonuje takie czynności jak: pobudka, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, w szczególności: kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów moczenie nóg, mycie zębów, przygotowanie ubrań, wymiana pielucho majtek, podprowadzenie do toalety w razie potrzeby, mierzenie ciśnienia, podanie leków, przygotowanie i podanie posiłków, organizowanie w razie potrzeby wizyt lekarskich, opłacanie rachunków, w miarę możliwości wyjścia na spacer, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych, prasowanie, pranie.

Nie ulega wątpliwości, że matka skarżącej jest osobą wymagającą opieki, jednak takie czynności, jak przygotowywanie posiłków i ich podanie, podanie leków, pomoc przy kąpieli, (zakupy, opłacanie rachunków, pranie, itd.) trudno uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i jednocześnie mają pod opieką starszych, z reguły schorowanych rodziców i które to czynności wykonują przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy.

Organ słusznie przyjął, że tak świadczona pomoc nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem, a dzieckiem. Sąd wziął pod uwagę, że matka skarżącej ma problemy w poruszaniu się i wspomaga się chodzikiem, a także wymaga wsparcia w codziennych czynnościach, jednak z akt sprawy nie wynika aby była osobą obłożnie chorą, wymagającą stałej i ciągłej obecności skarżącej.

Sąd, podobnie jak organy, nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności udzielania jej pomocy (do czego skarżąca, jako córka, jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednak samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do braku ustaleń co do rodzeństwa skarżącej - analogicznie jak ona zobowiązanego alimentacyjnie wobec matki – należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.; dalej: k.r.o.), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Spełnienie obowiązku alimentacyjnego polega zarówno na osobistych staraniach (świadczeniu opieki), jak też na przeznaczaniu części swoich dochodów na uczestniczenie w pokryciu koniecznych w tym względzie wydatków. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że w opisanym stanie faktycznym przyznanie skarżącej świadczenia przerzucałoby na barki podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który – z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na wszystkich dzieciach niepełnosprawnej matki. W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób (co do których skarżąca ujawniła jedynie, że istnieją, bez podania jakichkolwiek bliższych informacji), to każda z tych osób ma obowiązek sprawowania opieki nad niepełnosprawną, wymagająca opieki matką. Nie można dopuszczać do sytuacji, że zstępny, będąc prawnie zobowiązany do alimentacji, nie poczuwa się do wykonywania swoich obowiązków, a obowiązki te – jak chciałaby tego skarżąca - przejmuje za niego Państwo, zwalniając zobowiązanego do alimentacji z ciążącego na nim obowiązku (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 października 2021 r. sygn. II SA/Gl 766/21, wyrok WSA w Krakowie z 18 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1148/21, wyrok WSA w Łodzi z 18 lutego 2022 r. sygn. II SA/Łd 894/21, wyrok WSA w Lublinie z 10 lutego 2022 r. sygn. II SA/Lu 807/21). Stosunek alimentacyjny polega bowiem na tym, że jeden podmiot ma prawo domagać się dostarczania środków utrzymania, natomiast drugi z podmiotów obowiązany jest to żądanie zaspokoić. Wypełnianie ustawowego obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, jak również być następstwem zasądzenia ich przez sąd. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 K.r.o., krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Jeżeli zatem skarżąca uniemożliwiła dokonania ustaleń w przedmiotowym postępowaniu w kluczowej dla niej kwestii, tj. co do danych osób zobowiązanych do alimentacji i ich możliwości uczestniczenia w wywiązywaniu się z tego obowiązku, poprzez odmowę udzielenia informacji o rodzeństwie, to nie może oczekiwać rozstrzygnięcia sprawy w sposób zgodny z jej wnioskiem. Organ nie dysponował bowiem pełnym materiałem dowodowym, dającym mu podstawę do przyjęcia niezbędnych ustaleń w sprawie. Świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane, jeżeli organ nie mógł zbadać, czy tym samym nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego osoby do tego zobowiązanej. Takie działanie organu byłoby bezprawne.

Podsumowując, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu została oparta na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Poczynione przez organy ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.