Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1743/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 4 i 9
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 i art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z poźn. zm., dalej: u.p.e.a.) po rozpoznaniu zażalenia M. W. (dalej: zobowiązany, dłużnik, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z [...] r. nr [...], sprostowane postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r. nr [...], uznające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ pierwszej instancji prowadzi wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Prezydenta Miasta G. (dalej: wierzyciel) z [...] r. nr [...], obejmującego należność z tytułu kary porządkowej nałożonej w toku czynności wyjaśniających w wysokości [...] zł. Odpis tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu [...] r.

Pełnomocnik dłużnika pismem z 10 lipca 2019 r. (nadanym pocztą w dniu 11 lipca 2019 r.) wniósł zarzuty, w których podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ora zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W uzasadnieniu pełnomocnik zobowiązanego wywodził, że nałożona na zobowiązanego kara porządkowa nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż wszelką korespondencję w tej sprawie odbierały osoby trzecie, które nie przekazywały jej w sposób należyty zobowiązanemu, co jednocześnie uniemożliwiało mu stawiennictwo na wezwanie straży miejskiej. Ponadto wierzyciel, będąc organem gminy o statusie miasta na podstawie odrębnych przepisów, zgodnie z treścią art. 19 § 2 u.p.e.a. jest organem właściwym rzeczowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej kar porządkowych nałożonych przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w G..

Stanowisko w przedmiocie zarzutów wierzyciel zawarł w postanowieniu z [...] r. nr [...], sprostowanym postanowieniem z [...] r. nr [...], uznającym zgłoszone przez pełnomocnika zobowiązanego zarzuty za bezzasadne. Postanowienie wierzyciela zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z [...]r. nr [...].

Wierzyciel wyjaśnił, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej nr [...], [...] zostało wysłane na adres zobowiązanego i osobiście przez niego odebrane w dniu [...] r. Dlatego nie może być mowy o "błędzie co do osoby zobowiązanego" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Natomiast w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ wierzyciel wskazał, że wystawił tytuł wykonawczy, a następnie skierował go na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. do egzekucji, którą prowadzi organ egzekucyjny.

Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu wskazało, że Straż Miejsca w G. postanowieniem z [...] r. nr [...], [...], odebranym przez dłużnika w dniu [...] r., nałożyła na niego karę porządkową, z uwagi na fakt, że nie stawił się w charakterze świadka w siedzibie Straży Miejskiej w G. w wyznaczonych terminach oraz nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. podkreśliło, że na podstawie zebranych dowodów nie ma żadnych wątpliwości, iż postępowanie dotyczy dłużnika. Postanowienie o nałożeniu kary porządkowej na zobowiązanego zostało wysłane na jego adres i odebrane osobiście przez adresata w dniu [...] r. W związku z tym nie może być mowy o "błędzie co do osoby zobowiązanego" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Odnosząc się do drugiego zarzutu, dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. wskazało, że zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczenia takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8. Zgodnie zaś z art. 22 § 2 u.p.e.a. skierowanie tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego było prawidłowe, gdyż właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Zatem na podstawie art. 19 § 1 w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy został skierowany do organu właściwego z uwagi na miejsce zamieszkania dłużnika.

Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r., sprostowanym postanowieniem z [...] r. uznał zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, iż zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przedmiotowej sprawie podniesione zostały zarzuty z art. 33 § 1 pkt 4 i 9 u.p.e.a., które zostały uznane przez wierzyciela za bezzasadne, w związku z czym również organ egzekucyjny uznał rozpatrywane w tej sprawie zarzuty za nieuzasadnione.

Na postanowienie organu pierwszej instancji zażalenie złożył pełnomocnik zobowiązanego zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 43 K.p.a. oraz art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez:

a) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a także wadliwe dokonanie wykładni przepisów, prowadzącej do mylnego wniosku, iż wysłana do zobowiązanego korespondencja odebrana przez osobę trzecią była następnie przekazywana zobowiązanemu, co w konsekwencji doprowadziło do mylnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie dłużnik mógł stawić się na wezwanie straży miejskiej;

b) bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, bowiem organ mylnie przyjął, że pismo doręczono dorosłemu domownikowi w rozumieniu art. 43 K.p.a. - wadliwe przyjęcie, iż zasadne jest ukaranie zobowiązanego karą porządkową [...] zł, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, iż nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania o konieczności stawiennictwa w charakterze świadka przed Strażą Miejską w G., wskutek czego obowiązek uiszczenia kary porządkowej w ogóle nie powinien zaistnieć, a zatem doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik zobowiązanego podkreślił, że w czasie prowadzonego postępowania wyjaśniającego dłużnik kilkakrotnie zwracał się pismami z 10 stycznia 2019 r. oraz z 29 kwietnia 2019 r. do Straży Miejskiej w G. celem umożliwienia mu przesłuchania przed organem właściwym według jego zamieszkania. Złożony został także w dniu 10 stycznia 2019 r. wniosek o uchylenie kary porządkowej. Powyższe dowodzi, iż zobowiązany nie uchylał się od nałożonego na niego obowiązku, lecz zmierzał do wyjaśnienia stanu rzeczy. Natomiast wezwanie do stawienia się w charakterze świadka nie zostało zobowiązanemu doręczone, w związku z czym nie posiadał on wiedzy o obowiązku stawiennictwa. To z tej przyczyny stawiennictwo w wyznaczonych terminach stało się niemożliwe.

Ponadto pełnomocnik zobowiązanego podniósł, że złożony przez zobowiązanego zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest w pełni zasadny, gdyż organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego. Zatem w rezultacie wadliwego doręczenia korespondencji, obowiązek uiszczenia kary porządkowej w ogóle nie powinien zaistnieć względem zobowiązanego.

Organ odwoławczy postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Na wstępie organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem rozważań mogą być wyłącznie zarzuty zgłoszone do dnia 11 lipca 2019 r., gdyż tytuł wykonawczy został dłużnikowi doręczony w dniu [...] r. W piśmie z 10 lipca 2019 r. pełnomocnik nie zgłosił zarzutu zawartego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dodatkowy zarzut podniesiony przez pełnomocnika dłużnika w zażaleniu został wniesiony po upływie ustawowo zakreślonego terminu, a więc jako spóźniony nie może zostać rozpoznany.

Następnie organ odwoławczy omówił przepisy art. 33 § 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. i stwierdził, że organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym, że w zakresie zgłoszonych zarzutów z art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela wiąże organ egzekucyjny. W rozumieniu tego przepisu, wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela oznacza brak możliwości własnego decydowania w sprawie.

Organ nadzoru powołał się na stanowisko wierzyciela, które jest ostateczne. Organ ten podkreślił, że wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela rozciąga się także na organ odwoławczy. Z tego względu argumenty zażalenia, dotyczące kwestii związanej z doręczeniem przez wierzyciela korespondencji adresowanej do dłużnika, a odebranej jak twierdzi jego pełnomocnik przez M. W. jako wykraczające poza kompetencje zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu odwoławczego muszą pozostać bez rozpoznania.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 K.p.a. i art. 43 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do treści postanowienia z [...] r. wydanego przez organ egzekucyjny, co w konsekwencji spowodowało dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w szczególności w odniesieniu do okoliczności przedstawionych w wyjaśnieniach skarżącego, które w ocenie organu wskazują, iż wysłana do skarżącego korespondencja została odebrana przez osobę trzecią i następnie przekazana skarżącemu, co w rezultacie doprowadziło do mylnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie doszło do doręczenia w trybie art. 43 K.p.a., a skarżący mógł się stawić na wezwanie straży miejskiej;

2. przepisów prawa materialnego: art. 33 § 1 pkt. 4 i 9 u.p.e.a., poprzez wadliwą wykładnię przepisu i tym samym błędne przyjęcie, iż zasadne jest ukaranie skarżącego karą porządkową [...] zł, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, iż nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania o konieczności stawiennictwa w charakterze świadka przed Strażą Miejską w G., wskutek czego obowiązek uiszczenia kary porządkowej w ogóle nie powinien zaistnieć, w konsekwencji czego zarzuty złożone pismem z 10 lipca 2019 r. tj. naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 i 9 u.p.e.a powinny zostać uznane za uzasadnione.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wywodził, że gdyby doszło do skutecznego doręczenia wezwania o konieczności stawiennictwa przed strażą miejską, to wówczas prowadzenie egzekucji stałoby się niepotrzebne i niecelowe. Nałożona kara porządkowa nie ma uzasadnionych podstaw, gdyż wszelką korespondencję w tej sprawie odbierały osoby trzecie, które następnie nie przekazały jej w sposób należyty skarżącemu. Zatem wskutek braku skutecznego doręczenia wezwania nie doszło do powstania obowiązku uiszczenia kary porządkowej wobec skarżącego, a zatem doszło do błędu co do osoby zobowiązanej, w rezultacie czego osoba, co do której prowadzona jest egzekucja nie powinna być w przedmiotowej sprawie traktowana jak osoba zobowiązana.

W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący kilkakrotnie w czasie prowadzonego postępowania wyjaśniającego zwracał się pismami z 10 stycznia 2019 r. oraz z 29 kwietnia 2019 r. do Straży Miejskiej w G. celem umożliwienia mu przesłuchania przed organem właściwym według jego zamieszkania. Złożony został także w dniu 10 stycznia 2019 r. wniosek o uchylenie kary porządkowej Powyższe dowodzi, iż skarżący nie uchylał się od nałożonego na niego obowiązku, lecz zmierzał do wyjaśnienia stanu rzeczy.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania).

W myśl zaś art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 P.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (tutaj postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 P.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 P.p.s.a., która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Reasumując, skoro treść art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. wyłączała skargę na postanowienia wierzyciela, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny była realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Taka też sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż postanowienia wierzyciela zostały wydane przed 29 lipca 2020 r. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest więc zarówno zaskarżone postanowienie organu nadzoru, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego oraz wydane stanowisko wierzyciela uznające zarzuty skarżącego za niezasadne.

Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dopiero bowiem ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. Natomiast na podstawie przepisów intertemporalnych w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.

Należy więc odwołać się do treści przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., na podstawie których orzekał także organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji.

Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Orzecznictwo sądowe, podkreślając rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji, wskazuje, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10; z 6 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1441/10; z 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 407/10; z 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 11 lipca 2019 r. podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ora zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Natomiast zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) został podniesiony przez pełnomocnika skarżącego dopiero w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego z [...] r. Zatem zarzut ten nie mógł zostać rozpoznany przez organ odwoławczy, gdyż był spóźniony - wniesiony po upływie terminu.

Natomiast w myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W pierwszej kolejności Sąd dokona więc kontroli legalności postanowień wierzyciela, gdyż zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania postanowień przez organ egzekucyjny oraz organ nadzoru.

Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje stanowisko wierzyciela. Dopiero potem Sąd przechodzi do oceny merytorycznej rozstrzygnięć organów: egzekucyjnego i nadzoru co do ich zgodności z prawem.

Ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Prawidłowe jest także postanowienie wierzyciela z [...] r.

"Zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może dotyczyć sytuacji, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego i której doręczył tytuł wykonawczy oraz sytuacji gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę na której nie ciąży obowiązek". (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 634/16).

Słuszne jest bowiem stanowisko wierzyciela, że nie ma żadnych wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne dotyczy osoby skarżącego. Postanowienie z [...] r. nr [...], [...] o nałożeniu kary porządkowej dotyczy skarżącego. Ponadto zostało wysłane na adres skarżącego i odebrane osobiście przez niego w dniu [...] r. Nie ma więc mowy o "błędzie co do osoby zobowiązanego" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Natomiast błąd co do osoby zobowiązanego wystąpiłby, gdyby organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego albo wskazał w tytule wykonawczym osobę, na której nie ciąży obowiązek egzekucyjny. Taka sytuacja zachodziłaby wówczas, gdyby egzekucja była prowadzona wobec innej osoby, niż wynika to z postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca.

Natomiast podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności dotyczące doręczenia osobom trzecim korespondencji kierowanej do skarżącego odnosi się do wezwań Straży Miejskiej w G. do stawiennictwa skarżącego w charakterze świadka w siedzibie tego organu, zatem dotyczy to czynności procesowych wykonywanych przez Straż Miejską w G. przed wydaniem postanowienia o nałożeniu na skarżącego kary porządkowej. Te okoliczności nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem zarzutów. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w ostatecznym postanowieniu utrzymującym w mocy stanowisko wierzyciela, zobowiązany mógł dochodzić swoich racji w tym zakresie na drodze sądowej, gdyż Prezydent Miasta G. odmówił uchylenia nałożonej kary porządkowej i na to postanowienie zobowiązanemu przysługiwało prawo złożenia zażalenia w terminie 7 dni do sądu rejonowego właściwego do rozpoznania sprawy.

Prawidłowo także wierzyciel uznał za niezasadny zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Zgodnie bowiem z art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczenia takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8.

Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie. Uznawany jest on za organ o właściwości ogólnej, właściwy we wszystkich sprawach egzekucji świadczeń pieniężnych, niezależnie od ich charakteru, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W rozpoznawanej sprawie kara porządkowa została wymierzona przez Straż Miejską w G., będącą jednostką organizacyjną Miasta G.. Zatem wierzycielem należności z tego tytułu jest Miasto G., reprezentowane przez Prezydenta Miasta G.. Z kolei wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., co należy uznać za prawidłowe działanie, gdyż w sprawie ma zastosowanie art. 22 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2a i 3a.

Skarżący ma miejsce zamieszkania w Z.. Zatem organem egzekucyjnym właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., na podstawie art. 19 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a.

Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 8 grudnia 2014 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt II FPS 5/14, której tezy brzmią:

1. W egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu w.

2. Na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca

1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 powyższej ustawy właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę, bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część, znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzoną należność.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że analiza regulacji zawartych w art. 19 i 22 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że przepis art. 19 § 2 u.p.e.a. nie określa w wyłączny sposób właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz miasta stołecznego W. Powyższy przepis bowiem reguluje jedynie właściwość rzeczową organu egzekucyjnego o charakterze szczególnym. Z faktu, że sposób regulacji właściwości miejscowej tego organu egzekucyjnego, zawarty w art. 22 § 2 -3a u.p.e.a., może wywoływać wątpliwości interpretacyjne, nie można wysnuwać wniosku, że art. 19 § 2 u.p.e.a. zawiera unormowania w zakresie właściwości rzeczowej i miejscowej. Ponadto wykładnia systemowa wewnętrzna przemawia za tezą, że przepis art. 19 u.p.e.a. odnosi się wyłącznie do właściwości rzeczowej, zaś art. 22 u.p.e.a. do właściwości miejscowej. Skoro przepis art. 19 § 1 i § 2 u.p.e.a. reguluje wyłącznie kwestie związane z właściwością rzeczową, w żadnej mierze z tej normy prawnej nie można wyprowadzać wniosków w zakresie właściwości miejscowej. Rozumowanie takie byłoby bowiem wnioskowaniem contra legem.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odpowiedzi w zakresie ustalenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z art. 19 § 2 u.p.e.a. należy szukać w unormowaniach zawartych w art. 22 u.p.e.a. Przyjmując, że naczelnik urzędu skarbowego jest podstawowym organem egzekucyjnym oraz że posiada najszersze kompetencje w zakresie właściwości rzeczowej, w tym uprawnienie do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że w sytuacji gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma swą siedzibę na terenie innej gminy w tym również takiej, która posiada status miasta, organem egzekucyjnym jest zawsze właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego.

Z tych też względów jako prawidłowe należy uznać stanowisko wierzyciela – postanowienia wydane zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji.

Z kolei organ egzekucyjny oraz organ nadzoru byli w zakresie zgłoszonych zarzutów związani stanowiskiem wierzyciela, zawartym w ostatecznym postanowieniu z [...] r. i jednocześnie nie były uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak oczekuje tego strona skarżąca, w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela.

Niezasadne okazały się więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego - art. 33 § 1 pkt 4 i 9 u.p.e.a.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 K.p.a. i art. 43 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Organy nie naruszyły bowiem zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 K.p.a. Zebrały także niezbędny materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy, nie naruszając treści art. 77 § 1 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonego postanowienia jak również pozostałych postanowień, które podlegały kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie spełniają także wymogi określone w art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. Natomiast podnoszona w skardze, jak i w zarzutach kwestia doręczenia zastępczego pism dorosłemu domownikowi (art. 43 K.p.a.) dotyczy wezwań skarżącego do stawiennictwa w siedzibie straży miejskiej, która doprowadziła do wydania postanowienia o ukaraniu skarżącego karą porządkową. Niemniej prawidłowość wydanego postanowienia o ukaraniu skarżącego karą porządkową nie jest i nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Postanowienie jest ostateczne i nie podlega w ogóle kontroli sądu administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.