Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 69/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
658
Hasła tematyczne: Inne
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: § 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1985 nr 47 poz 244
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków.
article: art. 212
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J.M. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku z dnia [...]r., - w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku Sądu, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. S.S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie wnuka J.M., powołując się na przepis art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Ppsa) złożył skargę na "bezczynność Wojewody (znak: [...]) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o uzyskanie rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej".

Wniósł o orzeczenie na podstawie art. 149 § 1a i 1b Ppsa, iż bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz orzeczenie o istnieniu uprawnienia w postaci prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego ojca A.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (w województwie wileńskim, powiecie mołodeczańskim, gminie wiejskiej [...]). Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 Ppsa o orzeczenie od organu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, określonej powyższym przepisem.

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32), w dniu [...] września 1998 r. złożył w ówczesnym Urzędzie Rejonowym dokumenty dotyczące uprawnień do ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione poza granicami kraju, w następstwie czego 22 września 1998 r. otrzymał pokwitowanie i potwierdzenie rejestracji tychże dokumentów pod sygnaturą [...], o numerze [...] ( załączniki nr 2 i 3 skargi ). Od tamtego czasu ani ten organ ani jego następcy prawni nie dokonali żadnych czynności mających na celu ich rozpatrzenie, a w konsekwencji zakończenie sprawy.

Mając powyższe na uwadze 23 listopada 2015 r. ( a więc 17 lat po zainicjowaniu przedmiotowego postępowania) złożył w Delegaturze Urzędu Wojewódzkiego wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( tzw. ustawa zabużańska ), celem ujawnienia w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy.

W następstwie jego wniesienia otrzymał od Wojewody quasi postanowienie wzywające do przesłania uwierzytelnionej kserokopii dokumentów, których (nieuwierzytelnione) kopie organ ten posiada w zasobie archiwalnym. Mimo, iż pismo Wojewody nie spełniało wymogów postanowienia wykonał treść powyższego quasi postanowienia przesyłając, uwierzytelnione kserokopie do Wojewody, który zlekceważył miesięczny termin na załatwienie sprawy, wynikający z art. 35 § 3 Kpa. Z tych przyczyn, stosownie do art. 37 §1 Kpa w zw. z art. 9 ustawy zabużańskiej, w dniu 15 lutego 2016 r. skierował do Ministra Skarbu Państwa zażalenie na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie i zlekceważenie obowiązku, o którym mowa w 36 Kpa. W odpowiedzi na to zażalenie Minister, pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], stwierdził, iż postępowanie dotyczące ujawnienia przez właściwego wojewodę w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy zabużańskiej, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, nie jest postępowaniem administracyjnym i odmówił rozpatrzenia zażalenia.

Skarżący podkreślał, iż jedynym następstwem jego działań było przesłanie przez Wojewodę "odpowiedzi na wniosek" w którym odmówił jednoznacznego stwierdzenia, iż przysługuje mu prawo do rekompensaty, wnosił o doprecyzowanie czy wniosek z dnia z [...] listopada 2015 r. o ujawnienie w rejestrze, należy potraktować jako wniosek o kontynuację postępowania wszczętego [...] września 1998 r., bez przytoczenia podstawy prawnej ( tj. konkretnego przepisu) nakazał ponowne zgromadzenie przez skarżącego akt sprawy, pomimo jednoczesnego wskazania, iż ich kserokopie są w posiadaniu organu, co wiąże się ze skompletowaniem w roku 1998 całej dokumentacji i - co rażące - odmówił uznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o ujawnienie w rejestrze za wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy zabużańskiej, starając się go potraktować jako wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a więc za wniosek, o którym art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej ( o czym jednoznacznie świadczy próba zastosowania w przedmiotowej sprawie regulacji z art. 6 ust. 6 ustawy zabużańskiej).

Zdaniem skarżącego, dokonana "odpowiedź na wniosek" stanowi jawny wybieg Wojewody, służąc jak najdłuższemu odwlekaniu wydania decyzji o przyznaniu prawa do rekompensaty i zniechęceniu go do ubiegania się o nią. Świadczy o tym m.in. wspominane wezwanie do (ponownego) skompletowania oryginałów dokumentów poświadczających prawo do ubiegania się o rekompensatę in genere oraz dwóch operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, z zaakcentowaniem ich sporządzenia na jego koszt i że nie będzie się to wiązało z otrzymaniem decyzji dotyczącej prawa do otrzymania rekompensaty. Zawarte w piśmie Wojewody sformułowania potwierdzają przyjęty przez ten organ tok wnioskowania - przyjęcia, że wniosek o ujawnienie w rejestrze z dnia [...] listopada 2015 r. "można potraktować" jako wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W ocenie skarżącego, wniosek o wpis do rejestru skutkuje postępowaniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 9 Ppsa, a którego wynikiem jest akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która/który jest podjęty w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kpa. Innymi słowy postępowaniem, co do którego (w określonym zakresie) mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa (gdyż ich bezpośrednie zastosowanie implikowało by po stronie organu załatwienie sprawy w formie określonej w art. 104 Kpa). Toteż, stosownie do art. 54 § 2 Ppsa, przed wniesieniem skargi wezwał Wojewodę, do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi otrzymał "pismo" ponownie nie dające się sklasyfikować w oparciu od przepisy Kpa, w którym to Wojewoda, odmiennie niż Minister Skarbu Państwa uznał, iż postępowanie to jest stricte postępowaniem administracyjnym.

Zdaniem skarżącego, dotychczasowy sposób procedowania organów administracji publicznej, w tym w szczególności Wojewody, nosi znamiona działania z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie, iż bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149 § 1a Ppsa) oraz stwierdzenie ( art. 149 § 1b Ppsa) o istnieniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jak też orzeczenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 149 § 2 Ppsa.

II. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż zaskarżona bezczynność dotyczy rozpoznania wniosku o uzyskanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A.S..

Uznając skargę za bezzasadną organ podał, że S.S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r. zwrócił się o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy zaburzańskiej realizacji prawa do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego, podając numer konta bankowego i nie dołączając żadnych dowodów potwierdzających jego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazał, że w zasobach organu odnaleziono teczkę akt na nazwisko S.S., przekazaną mu przez Prezydenta Miasta, z nieuwierztelnionymi kopiami decyzji potwierdzających nabycie przez skarżącego prawa własności lokalu mieszkalnego i zaliczenia na poczet jego ceny części wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju, wobec czego [...] grudnia 2015 r. wystąpił do właściwych organów o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów pozwalających ustalić sposób jego nabycia, a po ich uzyskaniu skierował do skarżącego pismo z [...] lutego 2016 r. o konieczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu dokonania oceny stopnia realizacji prawa do rekompensaty w stosunku do limitu określonego w art. 13 ust 2 ustawy zaburzańskiej i konieczności przedłożenia innych dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia przedmiotowego pisma celem uzupełnienia brakujących dowodów w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Nadto wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2016 r., zgodnie z zaleceniem Ministra Skarbu Państwa, zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. stanowiącym odpowiedź na zażalenie skarżącego w sprawie jego bezczynności oraz zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie I OSK 1534/12, poinformował S.S. o odmowie ujawnienia w rejestrze wojewódzkim jego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez A.S. oraz o podtrzymaniu stanowiska zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...].

III. W okresie od 17 sierpnia 2016 r. postępowanie wszczęte skargą na bezczynność pozostawało w stanie zawieszenia z uwagi na śmierć skarżącego. Postanowieniem z 3 kwietnia 2017 r. postępowanie zostało podjęte ze stwierdzeniem, że w miejsce S.S., jako strona skarżąca, wstąpił jego spadkobierca J.M..

IV. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. następca prawny dotychczasowego skarżącego – J.M. wezwany został przez Sąd do sprecyzowania czy skarga złożona została na bezczynność Wojewody w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami czy też ujawnienia w rejestrze o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy zaburzańskiej wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.

W odpowiedzi, udzielonej pismem z [...] kwietnia 2017 r. skarżący J.M. oświadczył, że skarga została wniesiona na bezczynność Wojewody w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1998 r., skierowanego (stosownie do ówczesnych przepisów) do Urzędu Rejonowego, zarejestrowanego pod sygnaturą: [...] z numerem: [...].

Jednocześnie wniósł na podstawie art. 106 § 3 Ppsa o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów ( w postaci kolorowych kserokopii załączonych do pisma) tj. z:

a) ekspertyzy nr [...], przygotowanej przez Okręgowy Ośrodek Rzeczoznawstwa i Doradztwa Rolniczego - szacującej wartość nieruchomości pozostawionej przez A.S. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej;

b) decyzji z dnia [...] czerwca 1988 r. znak [...], zmieniającej decyzję z dnia [...] grudnia 1987 r., znak [...], dokumentującej zaliczenie w przybliżeniu 13,8% całkowitej wartości mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz decyzji z dnia [...] grudnia 1987 r., znak [...], w sprawie sprzedaży lokalu w budynku mieszkaniowym w miejscowości [...];

c) postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 1988 r. sygn. akt [...], w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po B. i A.S.;

d) drugiej i trzeciej kserokopii odpisu wydanego przez Archiwum Akt Nowych - w zespole akt Okręgowego Pełnomocnika Rządu RP d/s Ewakuacji Ludności Polskiej z BSRR - teczka nr [...], zatytułowana Odpisy mienia pozostawionego przez Ludność Polską w rejonie [...] - dokumentującego fakt pozostawienia mienia poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej

Wniosek dowodowy uzasadniał faktem, iż powołane dokumenty odnalezione po śmierci dziadka, pozostają niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, zaś ich przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sprawie. Wywodził jednocześnie, iż od dziadka powziął informację - która powinna być udokumentowana w aktach sprawy organu administracji publicznej - obecnie Wojewody, że pozostali spadkobiercy po A. i B.S., wskazani w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, zrezygnowali na rzecz S.S. z ubiegania się o prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez ich ojca A., co umożliwiło jego dziadkowi wszczęcie w 1998 r. postępowania przed Urzędem Rejonowym. Powyższego faktu nie może wykazać w inny sposób, z uwagi na śmierć pozostałych spadkobierców A.S. oraz brak kserokopii czy odpisów dokumentów, co oznacza, że jedyne ich egzemplarze zostały dołączone wraz z pozostałymi wymaganymi ówcześnie dokumentami do wniosku z dnia [...] września 1998 r. skierowanego do Urzędu Rejonowego.

V. W wykonaniu zobowiązań Sądu z 14 czerwca 2017 r. o przedstawienie aktualnego stanu sprawy, w szczególności wskazanie czy i jakie czynności podjęte zostały przez organ po dniu udzielenia odpowiedzi na skargę ([...]czerwca 2016 r. ) i z [...] czerwca 2017 r. o wskazanie kiedy Wojewoda otrzymał wniosek S.S. z dnia [...] września 1998 r. i czy w związku z nim wydane zostało zaświadczenie lub decyzja właściwego organu, potwierdzające uprawnienia, organ pismem z [...] czerwca br. podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Oświadczył, że mimo pisma z dnia [...] lutego 2016 r. wzywającego na podstawie art. 6 ustawy zaburzańskiej do przedłożenia dokumentów stanowiących uzupełnienie braków formalnych wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. do organu nie wpłynęły żadne inne dokumenty w sprawie wydania decyzji o potwierdzenie prawa do pozostałej części rekompensaty. Ponadto wskazał, że o śmierci S.S. powziął wiedzę z postanowienia sądu.

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. ( odpowiadając na zobowiązanie z [...] czerwca ) Wojewoda podał, iż akta sprawy wszczętej wnioskiem S.S. z dnia [...] września 1998 r. zostały mu przekazane protokołem z dnia [...] marca 2004 r. i opisał ich zawartość jak w odpowiedzi na skargę.

VI. Wynikający z akt administracyjnych, przedłożonych wraz ze skargą, stan sprawy przedstawił się następująco:

1. W dniu 22 marca 2004 r. ( okoliczność przyznana przez organ ) do Wojewody wpłynął, przekazany przez Urząd Miejski wniosek S.S. z dnia [...] września 1998 r. o "zarejestrowanie wartości pozostawionej nieruchomości poza granicami obecnego państwa polskiego" wraz z teczką aktową zawierającą nieuwierzytelnione kopie: decyzji z dnia [...] czerwca 1988 r. znak: [...] wydanej przez Urząd Miejski na nazwisko S. i H.S. w sprawie zmiany za zgodą stron decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] i zaliczenia na poczet jego ceny części wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju; postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po B. i A.S.; ekspertyzy nr [...] Okręgowego Ośrodka Rzeczoznawstwa i Doradztwa Rolniczego - szacującej wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Pismem z [...] listopada 2015 r. S.S., powołując się w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (powoływanej jako: ustawa zabużańska ), wystąpił do Wojewody celem ujawnienia w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, prawa do rekompensaty ze wskazaniem jej realizacji w formie świadczenia pieniężnego.

3. Pismem z [...] grudnia 2015r. znak: [...] Wojewoda zwrócił się do Starosty i Prezydenta Miasta z prośbą o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów pozwalających ustalić sposób nabycia lokalu wskazanego w decyzji z dnia [...] czerwca 1988 r. znak: [...].

4. 8 stycznia 2016 r. do Wojewody wpłynęły kopie decyzji oraz akt notarialny z dnia [...] czerwca 1988 roku Rep. A Nr [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1987 roku znak: [...] i następnie decyzji z dnia [...] czerwca 1988 roku znak: [...] ze stwierdzeniem zaliczenia ceny nabycia na własność lokalu mieszkalnego nr 9, położonego w [...] o łącznej pow. użytkowej 50,58 m2 - w całości na poczet wartości mienia pozostawionego przez A.S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat mołodecki, woj. wileńskie.

5. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. S.S. wystąpił do Ministra Skarbu Państwa z zażaleniem na bezczynność Wojewody.

6. [...] lutego 2016 r. znak: [...] Wojewoda skierował do S.S. pismo z wnioskiem o doprecyzowanie czy wniosek z dnia [...] listopada 2015r. należy traktować jako kontynuację postępowania wszczętego przez Urząd Miejski w wyniku wniosku z [...] września 1998 r. oraz informujące o regulacjach ustawy zaburzańskiej i – wobec decyzji potwierdzającej nabycie prawa do lokalu mieszkalnego - konieczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu dokonania oceny stopnia realizacji prawa do rekompensaty w stosunku do limitu określonego w art. 13 ust. 2 ustawy. Pismo zawierało też wyjaśnienie, że w przypadku stwierdzenia przez organ, iż strona spełnia wymogi ustawowe, w postanowieniu zgodnie z art. 7 ust. 1 Wojewoda wezwie go do przedłożenia dwóch operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego określających: 1) wartość nabytego na własność w ramach realizacji prawa do rekompensaty lokalu mieszkalnego nr 9 położonego w [...]) wartość mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A.S. w miejscowości [...], pow. mołodecki, woj. wileńskie. Wojewoda wskazał też, że w przypadku wyrażenia przez S.S. woli wszczęcia postępowania w celu wydania decyzji potwierdzającej prawo do pozostałej części rekompensaty, należy uznać jego wniosek z dnia [...] września 1998r. za pierwotny wniosek. Przytaczając regulacje art. 81 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Wojewoda stwierdził, iż wymagała ona łącznej legitymacji wszystkich spadkobierców właściciela pozostawionej nieruchomości do złożenia wniosku o prawo do rekompensaty wobec czego wszyscy spadkobiercy po A.S. mogą wystąpić do niego o wydanie decyzji potwierdzającej praw do rekompensaty, dołączając do wniosku w terminie 6 miesięcy wymienione w piśmie dokumenty uwierzytelnione w opisany sposób. Pouczył też o trybie złożenia pisemnej rezygnacji przez spadkobiercę niezainteresowanego uzyskaniem rekompensaty ze wskazaniem osoby uprawnionej do niej oraz o możliwości złożenia wniosku o zwieszenie postępowania w sytuacji gdy uzyskanie wymaganych dokumentów napotyka na trudności.

7. Pismem z [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] Minister Skarbu Państwa poinformował S.S., że w przedmiotowej sprawie czynność, jaką jest ujawnienie przez Wojewodę w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty nie jest, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, działaniem wymagającym wydania przez Wojewodę decyzji lub zakończenia sprawy w inny sposób. Ujawnienie danych jest bowiem czynnością materialno-techniczną i nie ma do niej zastosowania instytucja skargi na bezczynność, przewidziana w art. 37 Kpa zaś odmowa ujawnienia danych w rejestrze wojewódzkim powinna nastąpić w formie pisma, informującego stronę o podstawie nieuwzględnienia wniosku. Z tych przyczyn organ wyższego stopnia oświadczył, że nie może rozpatrzyć zażalenia.

8. W dniu 2 maja 2016 r. S.S. wezwał Wojewodę do usunięcia naruszenia prawa w zakresie niezałatwienia jego wniosku z dnia [...] listopada 2015 r.

9. Wojewoda pismem z dnia [...] maja 2016 r. poinformował S.S. o odmowie ujawnienia w rejestrze wojewódzkim jego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez A. oraz o podtrzymaniu stanowiska zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2016 roku znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

VII. 1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - określanej dalej jako: Ppsa) kontrola ta obejmuje również orzekanie w przedmiocie bezczynności organów lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a Ppsa.

W myśl pkt 9 § 2 art. 3 Ppsa przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być też bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

2. Zakres orzekania sądu administracyjnego określa przepis art. 134 § 1 Ppsa. Zgodnie z nim sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Stosownie do art. 133 § 1 Ppsa podstawą orzekania sądu są akta administracyjne sprawy.

3. W myśl art. 149 § 1 Ppsa sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Zgodnie z § 1a sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W myśl § 1b sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

Stosownie zaś do § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 Ppsa.

4. Pojęcie "bezczynności" nie ma definicji ustawowej. W orzecznictwie natomiast ugruntował się pogląd, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub określonego w przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 Kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji ( vide: wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r. w sprawie II OSK615/16 - baza orzeczeń nsa.gov.pl ). Skoro ustawa nie zawiera definicji pojęcia "bezczynność" to oznacza, że pozostawiono ocenie sądu dokonywanej w sprawie ze skargi na bezczynność organu, czy niezałatwienie sprawy przez organ w przewidzianym terminie należy uznać za pozostawanie tego organu w bezczynności uzasadniającej zastosowanie środków przewidzianych w art. 149 Ppsa.

W rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 Ppsa ustalenie występowania tego stanu sprowadza się zatem obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Stąd dla uwzględnienia skargi na bezczynność organu niezbędne jest istnienie tego stanu zarówno w momencie wniesienia skargi, jak i w dacie orzekania przez sąd.

5. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza akt sprawy administracyjnej przekazanych przez Wojewodę, skargi oraz pisma J.M. z [...] kwietnia 2017 r., precyzującego na wezwanie sądu przedmiot zaskarżenia, pozwala na przyjęcie, iż przedmiotem rozpoznawanej skargi pozostawała bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1998 r. złożonego przez poprzednika prawnego obecnego skarżącego S.S..

6. Skarga okazała się dopuszczalna bowiem wyczerpany został przez poprzednika prawnego obecnego skarżącego przed jej wniesieniem tryb zażalenia do organu wyższego stopnia.

7. Jak wynika z oświadczenia Wojewody, które - wobec braku w aktach administracyjnych jakiejkolwiek daty - sąd orzekający przyjął za wiarygodne, wniosek przekazany mu został przez Urząd Miejski w dniu [...] marca 2004 r.

8. Ocena w zakresie istnienia, ale też charakteru bezczynności organu wymaga - ze względu na datę złożenia wniosku ([...] wrzesień 1998 r.) jak też wcześniejsze jeszcze zrealizowanie przez zmarłego S.S., prawa do zaliczenia ( obecnie prawa do rekompensaty ) przez nabycie lokalu mieszkalnego, wymaga odniesienia się do aktualnych, ale i poprzednio obowiązujących regulacji prawnych w zakresie tzw. mienia zaburzańskiego.

9. Nabycie przez S.S. w 1988 r. lokalu mieszkalnego z zaliczeniem na poczet jego ceny części wartości mienia pozostawionego przez A.S. poza obecnymi granicami kraju nastąpiło pod rządami art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( tekst jednolity Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 z późn. zm.), przewidującego, iż rekompensowanie osobom uprawnionym faktu pozostawienia majątku nieruchomego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa następuje w formie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa. Zgodnie z wydanym na podstawie art. 88 ust. 5 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. przepisem § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 1985 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków ( Dz.U. z 1985 r., Nr 47, poz. 244 ) o zaliczeniu wartości mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości orzekał terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego właściwy w sprawach geodezji i gospodarki gruntami.

Z dniem 1 stycznia 1998 r. przepis art. 88 ust. 1 ustawy utracił moc. Zastąpiony przepisem art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn.zm.; tekst pierwotny Dz.U. z 1997 r., Nr 115, poz. 741).

Wniosek S.S. z dnia [...] września 1998 r. został złożony już pod rządem powołanej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Wydane przez Radę Ministrów, na podstawie art. 212 ust. 6 tej ustawy, rozporządzenie wykonawcze z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości przewidywało, iż na dzień złożenia wniosku ( vide: tekst rozporządzenia na dzień [...] września 1998 r. – Dz.U. z 1998 r., Nr 9, poz. 32 ) to kierownik urzędu rejonowego ustalał wartość pozostawionego mienia i w drodze zaświadczenia stwierdzał posiadanie uprawnień o jakich mowa w art. 212 ustawy o gospodarcze nieruchomościami. W zaświadczeniu takim należało też zawrzeć informację o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień z art. 212 ust. 1 i 2 ustawy. Zmiana rozporządzenia w 2001 r. spowodowała, iż organem właściwym stał się starosta, który w terminie 30 dni w drodze decyzji stwierdzał wartość pozostawionych nieruchomości. Decyzja tego organu również powinna zawierać informację o dotychczasowym sposobie realizacji uprawnień z art. 212 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 – Dz. U. z 2001 r., Nr 90, poz. 999 ).

Przepis art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. z kolei utracił moc w związku z wejściem w życie, z dniem 30 stycznia 2004 r., ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego ( Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz.39 z późn. zm.). Zgodnie z jej regulacjami ( art. 5 ) organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami kraju stał się wojewoda.

Istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy pozostaje, że ustawa ta zawierała art. 15, zgodnie z którym postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą wszczęte i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie, powinny być prowadzone się na podstawie przepisów tej (nowej ) ustawy.

Ostatnia z wymienionych ustaw została ostatecznie zastąpiona z dniem 7 października 2005 r. obecnie obowiązującą ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 2042; powoływana jako ustawa zaburzańska). Ustawa ta utrzymuje właściwość wojewody ( art. 5 ust. 3 ) jako organu właściwego w sprawach nią regulowanych.

10. Przybliżenia wymagają też regulacje ustawy zaburzańskiej w szczególności w odniesieniu do sytuacji osób ( ich spadkobierców), które częściowo zrealizowały już prawo do zaliczenia ( obecnie prawo do rekompensaty ), w szczególności co do tego czy osoby te miały obowiązek złożenia nowego wniosku w trybie obecnie obowiązującej ustawy z 2005 r. i wykazania przewidzianych tą ustawą przesłanek do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty, czy też wystarcza ujawnienie ich praw w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę ( art. 19 ustawy), czy decyzja starosty ( poprzednio zaświadczenie kierownika urzędu rejonowego ) wydana na podstawie dotychczasowych regulacji prawnych jest wystarczającym i wiążącym dokumentem dla organów prowadzących postępowanie na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.

11. Z treści art. 5 ustawy zaburzańskiej wynika, że ustawodawca dokonał rozróżnienia podmiotów, które ubiegają się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty ( art. 5 ust.1) i posiadających już takie prawo ( art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3). Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego.

Z przepisu tego wynika zatem, że tylko osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do zaliczenia ( rekompensaty) wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały tego prawa mogą wystąpić o ujawnienie prawa w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę ( art.19 ustawy). Natomiast osoby, które częściowo już zrealizowały prawo do rekompensaty powinny złożyć wniosek zgodnie z art. 5 ustawy ( w terminie o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy czyli do 31 grudnia 2008 r.).

Podkreślenia wymaga, że inna jest także procedura załatwienia wniosku osób, które po raz pierwszy występują o rekompensatę i osób, które tę rekompensatę częściową już otrzymały ( tj. zrealizowały częściowo prawo do zaliczenia ), a inna dla osób, które uzyskały potwierdzenie prawa do rekompensaty, lecz tego prawa nie zrealizowały.

Art. 6 ustawy wskazuje dowody, które należy dołączyć do wniosku (dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3; dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób; oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1; oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku; oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do zaliczenia ( obecnie rekompensaty) nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie. Jednocześnie ustawodawca w art. 7 ust.1 ustawy zaburzańskiej postanowił, że wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6.

Z kolei w myśl art. 7 ust.1 pkt 4 w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, wojewoda wzywa wnioskodawcę do dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

9. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że zawarte w omawianej ustawie zasady realizacji prawa do rekompensaty odnoszą się również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów nie zrealizowała prawa do zaliczenia ( obecnie rekompensaty ) albo zrealizowała je w części.

Uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie stoi na przeszkodzie wydaniu nowej decyzji w trybie obecnie obowiązujących przepisów.

Tylko zatem osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty, wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały tego prawa mogą wystąpić o ujawnienie prawa w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę, zaś pozostałe osoby powinny złożyć wniosek w trybie art. 5 ustawy. Ustawa nie zawiera żadnej regulacji stanowiącej o konieczności dołączenia decyzji potwierdzającej nabycie prawa do zaliczenia ( obecnie rekompensaty) na podstawie odrębnych przepisów, lecz wymaga złożenia oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty i dokumentów urzędowych poświadczających nabycie, w ramach realizacji prawa do zaliczenia ( obecnie rekompensaty), na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa.

W art. 7 ust.1 ustawy zaburzańskiej ustawodawca postanowił, że wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1 i 2 na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6, a ponadto w art. 7 ust.1 pkt 4 określił również obowiązek wnioskodawcy do dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności w ramach realizacji uprawnień na podstawie dotychczasowych przepisów. We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości.

Regulacje zawarte w obecnie obowiązującej ustawie prowadzą do wniosku, że uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie stoi na przeszkodzie do wydania nowej decyzji w trybie obecnie obowiązujących przepisów, ale też przy uwzględnieniu zasad procedowania i wymogów przewidzianych w tej ustawie. W przypadku częściowej realizacji rekompensaty – bez względu na to kiedy ona nastąpiła - konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa, lecz z zachowaniem wymogów obecnie obowiązującej ustawy z 2005 r. ( vide: wyrok NSA z dnia 15 października 2014 r., w sprawie I OSK 535/13 - baza orzeczeń nsa.gov.pl).

10. W odniesieniu zaś do sytuacji osób posiadających zaświadczenia lub decyzje starosty potwierdzające prawo do zaliczenia ( rekompensaty) wydane na podstawie odrębnych przepisów, które tego prawa nie zrealizowały to - jak już wskazano - uprawnione są one do wystąpienia do wojewody, który wydał decyzję lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Na decyzji lub zaświadczeniu, wydanych na podstawie odrębnych przepisów, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13 tejże ustawy. W związku z tym osoby posiadające zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty i które wcześniej nie zrealizowały tego uprawnienia, nie muszą ubiegać się o wydanie nowych decyzji. Wystarczającym dla realizacji tych praw jest dokonanie waloryzacji kwoty wynikającej z posiadanych zaświadczeń bądź decyzji. Decyzja ostateczna lub zaświadczenie stanowią w takiej sytuacji wystarczającą podstawę do ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty oraz możliwość uzyskania rekompensaty w wybranej formie ( vide: wyrok NSA z dnia 11 lipca 2016 r. w sprawie I OSK 2357/14 - baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

Zauważyć przy tym należy, że stanowiący podstawę działania wojewody przepis art. 7 ust. 3 ustawy zaburzańskiej daje podstawy do przyjęcia, że ujawnienie w rejestrze ma postać czynności materialno-technicznej. Z przepisu tego nie można wyinterpretować formy decyzyjnej w przypadku gdy wojewoda odmawia ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Jeśli więc ujawnienie w wojewódzkim rejestrze ma formę czynności materialno-technicznej to odmowa wpisu do tego rejestru winna mieć formę pisma informującego stronę o stanowisku organu wraz z podaniem przyczyn ( vide: wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r. I OSK 1534/12 baza orzeczeń nsa.gov. pl.).

11. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaakcentować jednak w szczególności należy treść art. 27 ustawy zaburzańskiej. Zgodnie z tym przepisem postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do zaliczenia ( obecnie do rekompensaty ) wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. W świetle przytoczonej regulacji osoby, które złożyły wnioski o potwierdzenie prawa zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami kraju ( ich spadkobiercy ) w sytuacji częściowego zrealizowania tego prawa, nie załatwione pod rządem poprzednich przepisów nie muszą składać nowych wniosków. Te już złożone, a niezałatwione przed dniem wejścia w życie ustawy zaburzańskiej wnioski powinny być bowiem załatwione na podstawie ustawy nowej.

12. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne wskazać należy, że zawartość akt administracyjnych dowodzi, iż postępowanie wszczęte wnioskiem S.S. z dnia [...] września 1998 r. nie zostało zakończone ani przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., ani przed wejściem w życie ustawy zaburzańskiej w drodze wydania zaświadczenia czy decyzji starosty. Wojewoda pozostaje zatem w bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia [...] września 1998r. Fakt przekazania tego wniosku Wojewodzie przez Prezydenta Miasta ( realizującego zadania starosty jako miasta na prawach powiatu ) w dniu 22 marca 2004 r. wskazuje jednoznacznie, że wniosek ten nie został załatwiony przez organ poprzednio właściwy w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. i jej rozporządzenia wykonawczego. Wojewoda obligowany był zatem załatwić ten wniosek w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. ze względu na jej przywołany już przepis art. 15 tej ustawy. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika by Wojewoda podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Wobec uchylenia tej ustawy i wejścia w życie ustawy zaburzańskiej, na Wojewodzie w dalszym ciągu spoczywa obowiązek rozpoznania wniosku z [...] września 1998 r. ze względu na przywołaną już regulację art. 27 tej ustawy i według wymogów wprowadzonych tą ustawą.

W odniesieniu do tego wniosku Wojewoda - i to tylko na skutek aktywności strony wynikającej ze złożenia przez S.S. odrębnego wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o ujawnienie w rejestrze - podjął działania zmierzające do uzyskania dokumentacji znajdującej się w dyspozycji organu administracji publicznej poprzednio właściwego w sprawie. Skierował też do S.S. pismo z dnia [...] ( a nie jak wskazuje [...] lutego ) 2016 r. Wbrew jednak stanowisku Wojewody pismo to nie może być uznane za wezwanie do usunięcia braków wniosku z dnia [...] września 1998 r. tj. wezwanie o jakim mowa w art. 6 ust. 6 ustawy. Sposób jego sformułowania i brak jednoznacznego wskazania, iż stanowi ono wezwanie, którego niezrealizowanie będzie obwarowane określonymi skutkami prawnymi, nakazuje przyjąć jedynie jego informacyjno-wyjaśniający charakter. Przy tym dla prawidłowego procedowania nad wnioskiem z dnia [...] września 1998 r. nie było – w ocenie Sądu - konieczne wyrażenie przez wnioskodawcę woli kontynuowania postępowania nim wszczętego. Treść wniosku z dnia [...] września 1998 r. w połączeniu z jego załącznikami w dostateczny sposób identyfikowała przedmiot sprawy, którą wszczynał. Również fakt złożenia w dniu 23 listopada 2015 r. nowego wniosku, tym razem o wpis do rejestru nie stanowił też przeszkody dla rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1998 r. zwłaszcza w sytuacji gdy obowiązkiem organu jest prowadzenie postępowania w sposób prowadzący do pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 Kpa) i z uwzględnieniem słusznego interesu strony (art. 7 Kpa) przy założeniu znajomości przez organ przepisów prawa wykluczających możliwość wpisu do rejestru potwierdzenia prawa do rekompensaty osoby (jej następcy prawnego), która częściowo je zrealizowała. Zważywszy na te zasady ogólne Wojewoda obowiązany był uznać bez dalszych oświadczeń S.S., iż wniosek zmierza do uzyskania pozostałej części rekompensaty skoro sam wnioskodawcza przedłożył wraz z nim dokumenty potwierdzające częściową realizację prawa do zaliczenia (rekompensaty). Tak więc Wojewoda nie może swojej bezczynności w sprawie zwalczać stanowiskiem, iż S.S., ówczesny skarżący nie zrealizował skierowanego do niego "wezwania" z dnia [...] lutego 2016r. i niezałatwienie sprawy jest wynikiem bezczynności strony. Na marginesie wskazać jednak należy, że w aktach sprawy brak potwierdzenia dla tezy strony skarżącej, iż dokumenty na jakie wskazywał Wojewoda w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. ( nazywanym quasi postanowieniem ) zostały do organu złożone.

Nawet gdyby przyjąć, że pismo z dnia [...] lutego 2016r. w istocie stanowiło wezwanie o jakim mowa w art. 6 ust. 6 ustawy, to organ powinien ocenić i zastosować - w terminach wynikających z Kpa - skutki procesowe wynikające z faktu jego niezrealizowania. Wniosek strony skutecznie wszczynający postępowanie administracyjne, nie może bowiem pozostawać bez załatwienia. Taka sytuacja stanowi o bezczynności organu i to także w przypadku gdy pozostaje on ( w błędnym ) przekonaniu, iż sprawa nie wymaga załatwienia w drodze decyzji. Tak więc, wbrew stanowisku skargi, którym Sąd orzekający nie był związany, sprawa dotyczyła bezczynności nie z art. 3 § 2 pkt 9 Ppsa, a tej o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa.

13. W przedstawionych okolicznościach sprawy, nie może zatem budzić wątpliwości, iż Wojewoda dopuścił się bezczynności gdyż oczywistym jest, że sprawa nie została załatwiona w terminach wynikających z art. 35 Kpa przy zaniechaniu stosowania instytucji z art. 36 Kpa.

Wobec powyższego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 286 Ppsa, należało zobowiązać Wojewodę ( pkt I wyroku ) do rozpoznania wniosku poprzednika prawnego skarżącego J.M. z dnia [...] września 1998 r. w terminie trzech miesięcy, przy czym termin ten należy liczyć od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Na ustalenie takiego terminu wpływ miała ocena charakteru sprawy administracyjnej oraz stopnia jej zaawansowania ( w tym uznanie, że skierowane do S.S. pismo z dnia [...] lutego 2016 r. nie stanowiło jeszcze formalnego wezwania w rozumieniu art. 6 ust. 6 ustawy zaburzańskiej ). Informacyjnie wskazać należy, iż w dalszym postępowaniu do wyznaczonego organowi terminu załatwienia wniosku nie będzie wliczany termin 6 miesięczny na skierowanie wezwania, a to ze względu na przepis art. 35 § 5 Kpa, zgodnie z którym do terminów załatwiania spraw przez organ nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności.

14. Zdaniem Sądu, oceniając charakter stwierdzonej bezczynności zgodzić się natomiast należy ze skarżącym, iż nacechowana jest ona rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku.

Takim naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty ( vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawie I OSK 675/12 – baza orzeczeń nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne ( vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w załatwieniu sprawy ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia ( vide: postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15 – baza orzeczeń nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że jednoznaczna negatywna ocena musi jednak zostać osadzona w kontekście okoliczności konkretnej sprawy ( vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12 - baza orzeczeń nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie II GSK 1164/14 NSA stwierdził, że dopuszcza się rażącej bezczynności organ, który z wydaniem decyzji zwleka 10 miesięcy od wszczęcia postępowania administracyjnego, jeśli nie potrafi przedstawić poważnych przyczyn tak długiego czasu trwania postępowania. Z kolei w wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r., II SAB/Wr 42/14 - Lex nr 1502647 ) WSA we Wrocławiu stwierdził, że dla uznania rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, przekroczenie tych terminów musi być znaczne. W wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r. II SAB/Gd 27/14, ( Lex nr 1486033) WSA w Gdańsku stwierdził, że za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej.

Oceniając tę okoliczność w rozpoznawanej sprawie Sąd miał na względzie fakt, iż wniosek skarżącego pozostaje niezałatwiony przez ok. 13 lat, organ nie podjął zasadniczo żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy, nadto nawet fakt złożenia skargi nie spowodował po stronie Wojewody jakiejkolwiek aktywności w postępowaniu administracyjnym.

15. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżącego o przyznanie mu, w oparciu o przepis art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 Ppsa sumy pieniężnej i to w maksymalnej dopuszczalnej prawem wysokości. Ani bowiem w skardze, ani w toku postępowania zarówno S.S. jak i jego następca prawny J.M. nie przedstawili jakiejkolwiek argumentacji, uzasadniającej to żądanie. Skarżący J.M. nie skorzystał przy tym z możliwości stawienia się na rozprawie dniu 22 czerwca 2016 r. i przedstawienia okoliczności je uzasadniających.

16. Brak też było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o orzeczenie o istnieniu uprawnienia do rekompensaty. Wprawdzie w myśl cytowanego już art. 149 § 1b Ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, to nie pozwala na to charakter sprawy jak też nie zachodzi przesłanka niebudzącego uzasadnionych wątpliwości okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy. Załatwienie wniosku wymaga bowiem postępowania administracyjnego do którego przeprowadzenia obowiązany jest organ, a nie sąd. Z tych przyczyn podlegały oddaleniu wniosku dowodowe zgłoszone w piśmie procesowym strony skarżącej.

17. Z powołanych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie ( art. 151 Ppsa). Wobec braku wniosku strony skarżącej o przyznanie kosztów postępowania Sąd nie orzekał w tym przedmiocie.