Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 896/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64 par. 2, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 27 par. 1 pkt 7, art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: par. 2 ust. 4, par. 3, par. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych

SENTENCJA

Dnia 22 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] października 2017r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] sierpnia 2017. nr [...]; II. uchyla postanowienie Poczty Polskiej SA z dnia [...] lutego 2017r. znak [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257)- k.p.a. oraz art. 34 § 5 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 7 i 10 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) - p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia D. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] sierpnia 2017 r. w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2016 r., wystawionego przez wierzyciela (Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A.), obejmującego zaległości pieniężne z tytułu opłat abonamentowych od stycznia 2011 r. do maja 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z 14 września 2016 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego w zakresie:

1. przedawnienia i nieistnienia obowiązku,

2. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,

3. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 p.e.a.

Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. wierzyciel uznał powyższe zarzuty za nieuzasadnione.

W związku z zarzutem nieistnienia obowiązku wierzyciel podniósł, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2007 r.", które weszło w życie 13 grudnia 2007 r., zobowiązano go - w terminie dwunastu miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia, tj. do 13 grudnia 2008 r. - do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Rozporządzenie z 2007 r. stanowiło, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej są dowodem zarejestrowania nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Wierzyciel wysyłał do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia z 2007 r., stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące dotychczasowe dowody ich zarejestrowania w formie imiennych książeczek. Użytkownicy odbiorników, którzy dokonali ich rejestracji na podstawie przepisów wykonawczych wnikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114) i z wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o opłatach abonamentowych", pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych - za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania. Nie anulowano tym samym zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej [...], skierowano do zobowiązanego 17 lipca 2008 r. W związku z tym, że rozporządzenie z 2007 r. nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania zawiadomienia", wierzyciel przez przesłanie zawiadomienia wykonał obowiązek zawiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnych numerów. Obecnie zatem dowodem zarejestrowania odbiorników jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiące dowód w niniejszej sprawie, którego duplikat wierzyciel wysłał zobowiązanemu łącznie z niniejszym postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Przepisy rozporządzenia z 2007 r., normujące w § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów k.p.a., co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczeniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w dotyczących doręczeń art. 39-49 k.p.a. Twierdzenie o nieokazaniu przez wierzyciela uwierzytelnionej kopii dokumentu potwierdzającego zawiadomienie zobowiązanego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta nie znajduje zatem uzasadnienia, bowiem dokument został właściwie wysłany listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru. Ponadto, z uwagi na ilość wysyłanej korespondencji i prowadzonych postępowań, zawiadomienie to jest sygnowane pieczęcią mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis I. F., upoważnionej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. do załatwiania spraw w jego imieniu. Zdaniem wierzyciela powyższe udowadnia, że zobowiązany był abonentem.

Odnośnie drugiego zarzutu - uprzedniego niedoręczenia upomnienia - wierzyciel stwierdził, że wypełniając nałożony przez art. 15 § 1 p.e.a. obowiązek, 15 czerwca 2016 r. skierował do zobowiązanego (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie [...] (numer listu poleconego [...]), wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu abonamentu. Doręczono je zobowiązanemu 21 czerwca 2016 r.

Odnosząc się do trzeciego zarzutu - niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 p.e.a. - wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 26 § 1 i § 2 p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór ten określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych i zawiera on treść określoną w art. 27 p.e.a. Przedmiotowy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 p.e.a. W części A zawiera on dane zobowiązanego, tj. imię, nazwisko, adres i numer PESEL, w części E określa szczegółowo niezbędne dane dotyczące należności pieniężnych, tj. akt normatywny, podstawę prawną egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia, kwotę kosztów upomnienia, stawkę odsetek, kwotę należności pieniężnej i kwotę odsetek naliczanych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Część F tytułu wykonawczego zawiera oznaczenie wierzyciela i wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej. W ocenie wierzyciela nie naruszył on przepisów prawa nie zamieszczając w tytule wykonawczym odcisku pieczęci urzędowej, gdyż art. 27 § 1 pkt 7 p.e.a. nie określa, że taki obowiązek istnieje. Na mocy art. 111 pkt 14a ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289) zmieniono art. 27 § 1 pkt 7 p.e.a. przez usunięcie zapisu o konieczności umieszczania w tytułach wykonawczych pieczęci urzędowej. W części F pozycji 7 tytułu wykonawczego wierzyciel umieścił imienną pieczęć pracownika Poczty Polskiej S. A. upoważnionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. do wystąpienia w jego imieniu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. J. I., która przedmiotowy tytuł podpisała. Wierzyciel nie ma obowiązku dołączania do tytułu wykonawczego upoważnień pracowników wyznaczonych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. do występowania w jego imieniu, co zostało zasugerowane przez zobowiązanego w zarzucie. Wierzyciel, w sytuacji gdy zobowiązany wnosi o okazanie takiego dokumentu na etapie prowadzonego postępowania, może udostępnić kopię upoważnienia potwierdzoną za zgodność z oryginałem, co wierzyciel uczynił, przekazując wraz z postanowieniem z [...] lutego 2017 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię upoważnienia dla J. I.

Odnosząc się do kwestii notarialnego potwierdzenia dokumentów wierzyciel podniósł, że zobowiązany miał prawo żądać wydania kopii dokumentacji, na podstawie której wysunięto roszczenie, jednakże w świetle art. 73 k.p.a. bezzasadna jest teza, że prawo strony ma być zrealizowane przez organ w formie dokumentów uwierzytelnionych notarialnie. Zgodnie z art. 73 k.p.a. organ ma obowiązek umożliwić wgląd w akta sprawy, sporządzenia z nich notatek, kopii lub odpisów, a ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale jedynie wtedy, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Strona postępowania nie może żądać, aby kserokopie sprawy z akt sprawy wykonał i dostarczył sam organ, gdyż sporządzenie notatek czy odpisów ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Niezasadnym jest zatem twierdzenie, że nieotrzymanie uwierzytelnionych notarialnie załączników podważa ich wiarygodność. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S. A. może, zgodnie z art. 268a k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych, upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w tym do wydawania zaświadczeń, podpisywania upomnień i tytułów wykonawczych.

Pismem z 26 maja 2017 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązany nie zaskarżył tego postanowienia, stąd jest ono ostateczne.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Pismem z 24 sierpnia 2017 r. zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P., podnosząc m. in.:

- nierozpoznanie zarzutu w postaci nieistnienia obowiązku z uwagi na niezarejestrowanie odbiornika (nie udowodniono zarejestrowania odbiornika),

- podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieupoważnioną,

- niewiarygodność dokumentów w powyższym zakresie, niepoświadczonych za zgodność z oryginałem przez notariusza.

Organ odwoławczy podniósł, że podstawą zarzutów jest nieistnienie i brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.).

Zgodnie z art. 34 § 1 p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jeżeli więc wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zarzut za niezasadny, organ egzekucyjny jest takim stanowiskiem związany. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela co do istnienia i wymagalności obowiązku. Wniesione przez zobowiązanego zarzuty nieistnienia i braku wymagalności obowiązku wierzyciel postanowieniem z [...] lutego 2017 r. uznał za niezasadne. Na powyższe postanowienie zobowiązany nie wniósł zażalenia, wobec czego stało się ono ostateczne. Wobec ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów, którym organ egzekucyjny jest związany, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. prawidłowo uznał te zarzuty za niezasadne, gdyż z art. 34 § 1 p.e.a. wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Po stwierdzeniu, że obowiązek, którego dotyczy przedmiotowy tytuł egzekucyjny podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł spełnia wymogi z art. 27 § 1 i 2 p.e.a. organ egzekucyjny zaopatrzył tytuł wykonawczy w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji i wszczął ją zgodnie z art. 26 § 1 p.e.a.

Ponadto w uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy podniósł analogiczne argumenty, co wierzyciel w postanowieniu z [...] lutego 2017 r.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego zobowiązany zarzucił naruszenie:

1. art. 6-9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 Kkp.a. przez nieudowodnienie zarejestrowania odbiornika, co już uprzednio zarzucił skarżący; oznacza to, że nigdy nie był on abonentem;

2. § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. z uwagi na wady postępowania egzekucyjnego - brak dowodu wysłania i doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego;

3. art. 76a § 2 i 3 K.p.a. przez poświadczanie dokumentów za zgodność przez nieuprawnionych do tego pracowników wierzyciela.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że:

1. brak dowodu zarejestrowania odbiornika - nie jest nim zawiadomienie (zresztą w aktach nie ma zawiadomienia), a dopiero po udowodnieniu rejestracji skarżący (aby uwolnić się od opłaty) winien wykazać, że wyrejestrował odbiornik;

2. gdyby natomiast wykazano, że odbiornik był zarejestrowany, to:

a) wady zawiadomienia:

▪ nie zawiera oryginalnego podpisu I. F. (naruszenie art. 76a par. 2 i 3 k.p.a.),

▪ brak upoważnienia dla osoby (I. F.) podpisanej pod zawiadomieniem do jego podpisania;

b) brak dowodu wysłania i odbioru zawiadomienia przez skarżącego (naruszenie par. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r.);

c) brak upomnienia skarżącego przez wierzyciela;

d) wady tytułu wykonawczego:

▪ brak dowodu, że podpis J. I. nie jest generowany elektronicznie (faksymile),

▪ podpisana osoba (J. I.) była nieupoważniona (art. 27 § 1 pkt 7 p.e.a.); upoważniona jest jedynie K. S.;

e) brak podstawy prawnej do wydania aktu określającego zaległość z tytułu opłaty abonamentowej, a więc nie można prowadzić egzekucji adm.; jej podstawą jest bowiem właśnie taki akt, stosownie do art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., zwanej dalej "O.p.").

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia wierzyciela z [...] lutego 2017 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są słuszne.

Na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)- dalej p.p.s.a., kontroli sądu administracyjnego podlega również legalność postanowienia wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element jego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym ocenie zgodności z prawem poddano również postanowienie wierzyciela z [...] lutego 2017 r.

W ocenie Sądu powyższe postanowienie wierzyciela narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, co z kolei powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji.

Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej to sformalizowany środek obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być tylko i wyłącznie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 p.e.a.

Zastrzeżenia mogące stanowić podstawę wnoszenia zarzutów zostały więc wyliczone enumeratywnie w zamkniętym katalogu przesłanek, przedstawionym w art. 33 § 1 p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w art. 33 § 1 p.e.a., a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 p.e.a. przyczyn podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 p.e.a. (por. wyroki NSA o sygn. akt II FSK 1244/10, II GSK 1285/12, II FSK 290/13, II FSK 1688/13, II FSK 2594/13 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA").

Zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu siedmiu dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać (por. wyrok WSA w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 216/10; wyrok WSA w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 1897/11; wyrok WSA w Olsztynie o sygn. akt I SA/Ol 603/11 - dostępne w CBOSA). Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy albo sąd administracyjny (wyrok NSA o sygn. akt II FSK 2267/10 - dostępny w CBOSA).

W związku z tym, że zarzuty stanowiące środek ochrony zobowiązanego są rozpatrywane przez organ egzekucyjny, a po wyczerpaniu toku instancji służy na nie skarga do sądu administracyjnego, w skardze tej strona może podnieść zarzuty wobec zaskarżonego postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny na skutek wniesionych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, ale jest związany granicami sprawy rozpatrzonej przez organ. W przypadku zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego granice te wyznaczają wskazane przez zobowiązanego zarzuty, o których mowa w art. 33 p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą sprawy innej niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA o sygn. akt II FSK 2615/10 - dostępny w CBOSA).

Istotne znaczenie ma, że to zobowiązany ma obowiązek wskazania, na której z okoliczności z art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a. opiera zarzut (por.: wyroki NSA o sygn. akt II FSK 1441/10 i akt II FSK 407/10 - dostępne w CBOSA).

Sformalizowanie środka ochrony w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne sprowadza się i do tego, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 p.e.a. (por. wyrok NSA o sygn. akt II FSK 2267/10 - dostępny w CBOSA).

Pełnomocnik zobowiązanego w piśmie zawierającym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w ogóle nie wskazał podstawy prawnej w postaci jednego z punktów art. 33 § 1 p.e.a. O ile w odniesieniu do niektórych podniesionych w tym piśmie zastrzeżeń można zidentyfikować, bez ryzyka błędnego odczytania intencji autora pisma, na której z podstaw spośród wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a. opiera swoje żądanie, o tyle w odniesieniu do większości nie można tego powiedzieć. W obszernym piśmie pełnomocnik zobowiązanego przytoczył bardzo szeroki zestaw zastrzeżeń wobec prawidłowości prowadzonej egzekucji administracyjnej, zamieszczając w nim uwagi, np. co do bezprzedmiotowości sprawy, nieposługiwanie się przez wierzyciela dokumentami urzędowymi, naruszenie szeregu regulacji k.p.a. i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Mimo tego wierzyciel rozpoznał zarzuty zobowiązanego w oderwaniu od konkretnych podstaw wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a., starając się odnieść do poszczególnych zastrzeżeń, tak jak to czyni np. organ odwoławczy rozpatrujący odwołanie. Stanowiło to błąd wierzyciela, ponieważ wobec takiej treści wniesionych zarzutów i braku ich kwalifikacji przez stronę, tj. ich przyporządkowania do konkretnych podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a., wierzyciel powinien był dokładnie ustalić treść żądania zobowiązanego i tym samym - granice sprawy administracyjnej. Dokonanie tej kwalifikacji ma znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy. Jak wskazano wyżej, wyznacza to granice sprawy, wpierw przez organy administracji publicznej, a w dalszej kolejności - przez sąd. Jeżeli bowiem zobowiązany wskaże jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 p.e.a.

Kwalifikacja zarzutu nabiera jeszcze innego, szczególnego znaczenia z uwagi na art. 34 § 1 p.e.a. Tylko bowiem zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Ponadto, w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Brak kwalifikacji zarzutów przez zobowiązanego uniemożliwia zatem ocenę, czy do ich rozpatrzenia wymagana jest wypowiedź wierzyciela, a jeśli tak, to czy jest ona wiążąca dla organu egzekucyjnego. Organ nie może samodzielnie przyporządkować wskazanych w piśmie naruszeń prawa do podstaw wymienionych w art. 33 p.e.a., gdyż naraża się na ryzyko wadliwego odczytania intencji strony. Jeśli argumentacja strony pozwala na różne interpretacje, tj. w sposób oczywisty nie można użytych przez zobowiązanego argumentów przyporządkować do jednej z postaw zarzutów, organ winien wezwać zobowiązanego do wskazania, na której z okoliczności spośród wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a. opiera swój zarzut (zarzuty), a nawet precyzyjniej, na której podstawie przewidzianej w danej jednostce redakcyjnej tego przepisu, jeśli (tak jak np. pkt 1) jest ich tam zawartych więcej niż jeden. Stosowna regulacja dotycząca wyjaśnienia wątpliwości jest zawarta w art. 64 § 2 k.p.a., który na podstawie art. 18 p.e.a. winien być stosowany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny, wobec konieczności wskazania przez zobowiązanego konkretnej podstawy zarzutu, nie może zastępować w tym strony.

W ocenie Sądu treść podania pełnomocnika skarżącego z 14 września 2016 r. w znacznej mierze nie jest jednoznaczna i może budzić uzasadnione wątpliwości co do właściwej intencji autora. Analiza prawna tego pisma procesowego wskazuje, iż możliwa jest kwalifikacja wywodów skarżącego przez pryzmat różnych zarzutów opisanych w poszczególnych punktach art. 33 § 1 p.e.a., a w niektórych przypadkach istnieją poważne wątpliwości, czy w ogóle taka kwalifikacja jest możliwa. Wierzyciel, nie wzywając pełnomocnika zobowiązanego do wyjaśnienia tych wątpliwości naruszył art. 64 § 2 K.p.a w zw. z art. 18 p.e.a. w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organy egzekucyjne nie zakwestionowały tego błędu, a zatem ich postanowienia są obarczone taką samą wadą.

Niezależnie od tego uchybienia, Sąd wskazuje, że przeprowadzone przez wszystkie organy postępowanie dowodowe również dotknięte jest wadami. Poniższe uwagi nabiorą jednak pełnej aktualności dopiero po uzupełnieniu przez skarżącego podania stanowiącego zarzuty przez ich przyporządkowanie do podstaw wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a.

Zobowiązany wskazał mianowicie na brak dowodu rejestracji odbiornika. Zakwestionował tym samym, że jego rejestracja w ogóle nastąpiła, przerzucając ciężar jej udowodnienia na wierzyciela, który wywodzi z niej obowiązek skarżącego polegający na uiszczeniu opłaty abonamentowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z rejestracją odbiornika. Dopiero po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Jeśli więc zobowiązany kwestionuje okoliczność rejestracji, wierzyciel lub organ egzekucyjny powinny załączyć do akt sprawy dokument ją potwierdzający (por. wyroki WSA w Gliwicach o sygn. akt I SA/Gl 709/14 i I SA/Gl 385/17 - dostępne w CBOSA). W aktach sprawy nie ma obecnie takiego dokumentu. Niewystarczające jest w tym zakresie podanie przez wierzyciela numeru imiennej książeczki radiofonicznej (akapit 2, str. 7 postanowienia wierzyciela z [...] lutego 2017 r., k. 59 akt adm.).

Przedstawienie dokumentu wykazującego rejestrację odbiornika jest tym bardziej konieczne, jako że skarżący zasadnie zakwestionował wysłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wierzyciel nie ma co prawda obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia z 2007 r.), ale powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano.

Nie jest jednak zasadny zarzut braku dowodu odbioru zawiadomienia przez zobowiązanego. Dowodu takiego co prawda nie ma, ale wierzyciel, jak już wyżej wskazano, nie ma obowiązku wysłania zawiadomienia za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Ponadto, zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest dowodem zarejestrowania odbiornika, ale dotyczy to wyłącznie odbiorników zarejestrowanych na podstawie rozporządzenia z 2007 r. (§ 3 w zw. z 2 ust. 4 tego rozporządzenia). Ani wierzyciel ani organy egzekucyjne nie podały zaś, kiedy ich zdaniem miałaby nastąpić rejestracja i nie przedstawiły na to dowodu, stąd nie można obecnie uznać, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego dowodzi rejestracji odbiornika.

Niezależnie od powyższego, w aktach administracyjnych ani sądowych nie ma zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego czy przynajmniej jego kopii. Niewystarczające w tym zakresie jest stwierdzenie wierzyciela w postanowieniu z [...] lutego 2017 r., że wysłano je skarżącemu łącznie z tym postanowieniem. Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, czy w stosunku do skarżącego w ogóle zawiadomienie takie wydano. Przedwczesne byłoby w tym stanie rzeczy odnoszenie się do ewentualnych jego wad: jaki podpis pod nim widnieje - oryginalny czy faksymila - oraz czy osoba pod nim podpisana była upoważniona do działania w danym zakresie.

W aktach nie ma też upomnienia ani dowodu jego doręczenia skarżącemu, co jest jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 7 p.e.a.).

Ponadto, tytuł wykonawczy powinien zawierać m. in. podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7 p.e.a.). Nie jest podpisem tzw. faksymila, czyli mechaniczne odbicie podpisu za pomocą kliszy czy pieczątki, chociażby stanowiło dokładne odtworzenie podpisu (por. postanowienie NSA o sygn. akt I OZ 459/10 i wyrok WSA w Łodzi o sygn. akt III SA/Łd 164/08 - dostępne w CBOSA). Rzetelne ustosunkowanie się do tego zarzutu wymaga analizy (przynajmniej wglądu) do oryginału tytułu wykonawczego. Tymczasem w aktach przedłożonych Sądowi znajduje się tylko jego kopia, co rozpoznanie tego zarzutu uniemożliwia.

W przypadku podpisania tytułu wykonawczego przez osobę z upoważnienia podmiotu wystawiającego tytuł, w aktach powinno znajdować się również stosowne upoważnienie dla tej osoby.

Wskazane braki postępowania dowodowego naruszają art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. Mają one istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, a zatem w przypadku uzupełnienia braków formalnych podania zawierającego zarzuty i przystąpienia do merytorycznego rozpoznania zasadności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne - ponowne postępowanie nie powinno być nimi obarczone.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. wezwać pełnomocnika zobowiązanego do uzupełnienia podania zawierającego zarzuty przez ich oparcie na konkretnych podstawach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1-10 p.e.a. W razie uzupełnienia braków, jeśli dokonana przez zobowiązanego kwalifikacja będzie tego wymagać, akta sprawy należy uzupełnić o stosowne, wyżej przez Sąd wskazane dokumenty, które pozwolą na rzetelne rozpoznanie zarzutów.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił w pkt I. i II. sentencji zaskarżone postanowienie, postanowienie organu pierwszej instancji i postanowienie wierzyciela.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt III. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.