Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 798/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 58 i art 145
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] Wójt Gminy [...] (zwany dalej: Wójt), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2012 roku J. P. oraz W. P., reprezentowanych przez pełnomocnika R. P., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej rozbudowę istniejącego gospodarstwa rolnego polegającej na budowie [...] pawilonów do hodowli norek (do [...] DJP), płyty obornikowej, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe, ogrodzenia, budynku gospodarczo - magazynowego z częścią administracyjno - socjalną i infrastruktury towarzyszącej na części działek o nr ewid. [...] oraz [...], obręb [...], gmina [...].

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r., (data wpływu [...] marca 2014 r.) radca prawny D. K. działając w imieniu R. U. (zwanego dalej: skarżący), na podstawie art. 58 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego w związku z art. 145 § pkt 4 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu podniesiono, że R. U. na początku 2014 r. dowiedział się o wydaniu ostatecznej decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r., a Wójt zaniechał poinformowania go, że może wystąpić w terminie miesięcznym od dnia dowiedzenia się o decyzji do organu administracji z wnioskiem o wznowienie postępowania, gdzie miałby możliwość wykazania, że był stroną postępowania w sprawie. Wójtowi zarzucono naruszenie art. 9 i art. 8 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz przepisów Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że dnia [...] lutego 2014 r. skarżący zwrócił się o pomoc prawną w przedmiocie wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Po uzyskaniu porady prawnej R. U. udzielił radcy prawnemu pełnomocnictwa w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i do sprawy o wznowienie postępowania. Zdaniem pełnomocnika skarżącego od tego momentu należy liczyć siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W jego zatem ocenie skarżący bez swej winy uchybił terminowi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania i nastąpiło to na skutek nie wypełnienia obowiązków informacyjnych spoczywających na organie administracji. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został w ustawowym terminie, albowiem wnoszony jest przed upływem siedmiu dni od daty w której ustała przyczyna uchybienia terminu, tj. uzyskanie rzeczowych informacji o przysługujących wnioskodawcy środkach prawnych służących obronie jego praw. Do wniosku załączono wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] Wójt odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że o wydanej decyzji w sprawie warunków zabudowy, jak wynika ze złożonego wniosku, R. U. dowiedział się na początku stycznia 2014 r. Zatem minął mu miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Oczekiwanie na poradę radcy prawnego nie jest natomiast, zdaniem organu, przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminy do dokonania czynności, na co wskazuje orzecznictwo sądowe. Wójt wskazał ponadto, że nie jest prawdą, że zaniechał poinformowania skarżącego o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o warunkach zabudowy. Według organu skarżący bowiem wielokrotnie odwiedzał Urząd Gminy w Strzałkowie po uzyskaniu informacji o wydaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Był informowany, że nie został uznany za stronę, dlatego nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na to, że nie zgadzał się z tym stanowiskiem, Sekretarz Gminy osobiście poinformował go o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ stwierdził, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Wójta zarzuty naruszenia przepisów art. 8 i 9 Kodeksu Postępowania Administracyjnego oraz przepisów Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji są również niezasadne.

Zażalenie na postanowienie Wójta wniósł R. U. reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucając mu błędne ustalenie, iż nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wójta z [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżącemu powinien przysługiwać status strony w ww. postępowaniu. Tymczasem wnioskujący nie został poinformowany, zarówno o samym wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania warunków zabudowy, jak i o poszczególnych czynnościach postępowania, ani o samej decyzji. Skarżący, będący rolnikiem, działając bez fachowego pełnomocnika, złożył pismami z [...] stycznia 2014 r. i [...] stycznia 2014 r. wnioski dotyczące min. umożliwienia przesłania kserokopii dokumentów dotyczących sprawy ustalenia warunków zabudowy dla "Rozbudowy istniejącego gospodarstwa rolnego polegającego na budowie 8 pawilonów do hodowli norek ([...]DJP)" zakończonej ostateczną decyzją Wójta. Wójt odmawiając udostępnienia wnioskowanych dokumentów poinformował wnioskodawcę, iż nie był on stroną postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie dot. warunków zabudowy (pismo z dnia 31 stycznia 2014 r.). Jednocześnie organ zaniechał poinformowania wnioskodawcy, iż zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, wnioskodawca może wystąpić w terminie miesięcznym od dnia dowiedzenia się o decyzji do organu administracji z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie, gdzie miałby możliwość wykazania, iż był stroną postępowania w sprawie. Skarżący zanegował w całości twierdzenia o poinformowaniu o tym fakcie przez Sekretarza Gminy. Skarżący podtrzymał też zarzuty naruszenie art. 9 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, art. 8 tej ustawy oraz przepisów Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji oraz pozostałe twierdzenia wniosku. Ponadto podniesiono zastrzeżenia co do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu lakoniczność i niewyczerpanie w całości wszelkich wątpliwości zaistniałych w sprawie. Zarzucono także pominięcie kwestii podniesionych przez skarżącego zarzutów wniosku o wznowienie postępowania, w szczególności nieuznania skarżącego za stronę postępowania. W związku z tym zarzutem pełnomocnik skarżącego dokonał szerokiego omówienia kwestii ustalenia kręgu stron postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oraz argumentował za poglądem, ze skarżący winien być uznany za stronę postepowania w przedmiocie wydana warunków zabudowy zakończonego decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r. W dalszej części zażalenia pełnomocnik przedstawił również zarzuty merytoryczne w stosunku do tej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy [...], którym organ ten odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 roku.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Kpa)). Organ administracji, do którego skierowano wniosek o wznowienie postępowania, winien ustalić, czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 Kpa. Podniesiono, że w przypadku powoływania się przez wnioskodawcę na podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa kluczowe znaczenie ma treść § 2 art. 148, który to wskazuje, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Następnie organ wskazał, że R. U. we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednoznacznie wskazał, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się "na początku stycznia 2014 r".

W ocenie organu niewątpliwym jest zatem, że wniosek o wznowienie postępowania, złożony w dniu [...] marca 2014 roku został złożony po upływie wskazanego terminu. Ponieważ jednak skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ I instancji był zobowiązany do zbadania, czy zachodzą podstawy do przywrócenia terminu opisane w art. 58 Kpa, z uwagi na jego prekluzyjny charakter. Organ przytoczył treść art. 58 Kpa i wywodził, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwo sądowe Kolegium stwierdziło, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wskazano, że nawet nieznajomość prawa nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu, w szczególności oczekiwanie na poradę prawną nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. Jednocześnie podkreślono, że przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe tylko wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy.

Kolegium wskazało, że R. U. podniósł, że na początku 2014 r. dowiedział się o wydaniu ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. W ocenie SKO materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala stwierdzić, że skarżący od początku 2014, kiedy to dowiedział się o wydaniu ostatecznej decyzji Wójta, dokonał szeregu czynności, które świadczą o możliwości jego samodzielnego, świadomego i logicznego działania. Organ wskazał w szczególności, że skarżący:

1. w dniu [...] stycznia oraz [...] stycznia 2014 roku zgłosił się do Urzędu w celu uzyskania informacji w zakresie realizacji inwestycji na części działek [...], [...], obręb [...], gm. [...] (k. [...] akt II instancji);

2. [...] stycznia 2014 roku udostępniono mu przeglądanie akt sprawy w postępowaniach środowiskowych i ustaleniu warunków zabudowy i wykonanie odręcznych wypisów ([...] akt II instancji);

3. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. zwrócił się do Wójta o przesłanie kopii dokumentów (k. [...] akt II instancji);

4. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. zwrócił się do Wójta o nadesłanie kserokopii części akt sprawy oraz o zawieszenie decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 roku i zaniechanie wszelkich prac na działce nr [...] i [...] do czasu wyjaśnienia sprawy (k. [...] akt II instancji);

5. w dniu [...] lutego 2014 r. zwrócił się o pomoc prawną w przedmiocie wydanej decyzji o warunkach zabudowy i po uzyskaniu porady prawnej udzielił radcy prawnemu pełnomocnictwa w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i do sprawy o wznowienie postępowania (k. [...] akt I instancji).

W ocenie Kolegium nie ma również podstaw do zarzucenia Wójtowi naruszenia art. 8 i art. 9 Kpa, gdyż organ działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Ewentualny natomiast brak świadomości skarżącego co do możliwości wystąpienia w terminie miesięcznym od dnia dowiedzenia się o decyzji do organu administracji z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie, nie może uzasadniać zarzutów stawianych organowi administracji co do jego działania. Okoliczności powołane przez skarżącego zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od skarżącego przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu nie sposób uznać "uzyskania rzeczowych informacji o przysługujących wnioskodawcy środkach prawnych służących obronie jego praw", za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W opisanych okolicznościach organ uznał, że nie zostały spełnione w przedmiotowej sprawie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Następnie organ wskazał, że kwestia oceny czy skarżący posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla ww. inwestycji, może nastąpić dopiero po skutecznym wznowieniu postępowania.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył R. U. reprezentowany przez r. pr. D. K. zaskarżając je w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 Kpa w związku z 145 § pkt 4 Kpa poprzez błędne ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego.

W ocenie skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. został złożony w terminie. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący przytoczył argumenty przedstawione uprzednio w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko skarżący w szczególności wskazał, iż dnia [...] lutego 2014 roku zwrócił się o udzielenie pomocy prawnej na temat wydanej decyzji i uzyskał od radcy prawnego D. K. opinię prawną i udzielił mu pełnomocnictwa do działania w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz do samej sprawy o wznowienie postępowania. W ocenie skarżącego od tej daty należy liczyć termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący bowiem nie ze swojej winy uchybił terminowi — uchybienie było skutkiem braku poinformowania go przez pracownika organu administracji o środkach prawnych służących skarżącemu.

Polemizując ze stanowiskiem organu odwoławczego skarżący zarzucił, że sam fakt wizyt w Urzędzie Gminy [...] w celu uzyskania informacji o postępowaniu nie jest różnoznaczny z kompetencją skarżącego w przepisach prawa. Organ administracji jest zobowiązany do udzielenia całokształtu informacji na temat procedury w danej sprawie administracyjnej, gdyż z ustaleniem tych kwestii wiążą się korzystne lub nie konsekwencje prawne. Należy poinformować stronę (wątpliwości co do bycia stroną mogłyby być ostatecznie rozstrzygnięte dopiero po skutecznym wznowieniu postępowania) o obowiązkach i uprawnieniach wynikających z przepisów prawa procesowego. Skarżący kategorycznie zaprzeczył, jakoby ktokolwiek w Urzędzie Gminy [...] udzielił mu informacji na temat miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Brak znajomości przepisów ustawy, o których – zdaniem skarżącego – winien on zostać poinformowany, może powodować nieudolne podjecie czynności w postępowaniu. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ administracji ma obowiązek czuwania nad tym, by strony oraz osoby uczestniczące w postępowaniu nie ponosiły szkody z powodu swojej nieznajomości prawa. Ten obowiązek zaś obejmuje nie tylko strony, ale też uczestników i nie ogranicza się tylko do informacji na temat samych przepisów prawa, ale także wyjaśnień i wskazówek, a bezczynność organu w tym zakresie to naruszenie prawa. Odwołując się do Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, skarżący wywodził, że w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł, iż nie mógł sam mieć świadomości istnienia miesięcznego terminu do złożenia wniosku, gdyż nie posiada wykształcenia prawniczego, a nie można przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa w prawie administracyjnym. W sprawach rozstrzyganych na podstawie przepisów Kpa to organ administracji jest, według skarżącego, obciążony obowiązkiem informacyjnym , co wynika z zasady zawartej w art. 9 Kpa

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej: Ppsa), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ppsa). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 Ppsa).

Po myśli art. 134 § 1 Ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, zakończonego decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego.

W myśl art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Stosownie zaś do art. 59 § 1 Kpa o przywróceniu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej.

W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Łodzi z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 573/14; w Rzeszowie z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 360/13; w Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 106/13; w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12; w Warszawie z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1697/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (vide wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 604/14; w Poznaniu z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 685/12; we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2039/13; w Krakowie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 2193/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co istotne, to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy należy na początku wyjaśnić, że z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania skarżący wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2014 r. jednocześnie wnosząc o wznowienie tego postępowania. Z wniosku tego wynika, że skarżący dowiedział się o wydaniu ostatecznej decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2013 r. "na początku stycznia 2014r." Zgodnie z art. 148 § 1 i 2 Kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nie jest zatem wątpliwe, ani sporne między stronami, iż skarżący uchybił terminowi miesięcznemu, o którym mowa.

Dla zastosowania zaś przepisu art. 58 Kpa powinny być spełnione następujące cztery przesłanki. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wnieść wniosek o wznowienie postępowania (por: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2701/13, LEX nr 1468400). Podstawą odmowy przywrócenia terminu skarżącemu w niniejszej sprawie było niespełnienie drugiej z wymienionych przesłanek. W ocenie organów, których poglądy sąd w składzie niniejszym podzielił, skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu.

Należy wskazać w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 9 stycznia 2014 r. II GSK 1668/12, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), że braku winy, w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa, nie usprawiedliwia oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi. W orzecznictwie podkreśla się także, że określony w art. 9 Kpa obowiązek doznaje uszczegółowienia w przepisach zobowiązujących organ do informowania z urzędu strony o środkach zaskarżenia rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania. W zakresie pozostałych środków prawnych przysługujących stronie można uznać istnienie obowiązku informowania o tych środkach, ale na wniosek strony, gdyż w przeciwnym razie organ obowiązany byłby świadczyć w toku postępowania na rzecz strony nieograniczoną pomoc prawną.

Bezzasadne jest sugerowanie, że norma prawna zawarta w art. 9 Kpa niemalże wyłącza całkowicie zasadę "ignorantia iuris nocet" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 284/0, LEX nr 417737). Skarżący oparł argumentację mającą uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu na okoliczności, iż dnia [...] lutego 2014 r. zwrócił się do profesjonalnego prawnika o pomoc w sprawie. W konsekwencji siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia udzielenia radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego w sprawie. Jak wskazano wcześniej taki pogląd nie zasługuje na uwzględnienie w świetle obowiązujących przepisów, czemu daje wyraz orzecznictwo sądowe. Przyjęcie takiego rozumowania, jakie proponuje skarżący, czyniłoby iluzorycznym wyznaczanie przez ustawodawcę owego 7-dniowego terminu, a nadto dawałoby szerokie pole do nadużyć godzących w zasadę trwałości decyzji ostatecznych ucieleśnioną w art. 16 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie tylko domagał się wznowienia postępowania, a zatem zastosowania nadzwyczajnego środka wzruszania decyzji ostatecznych, co już jest obwarowane koniecznością spełniania specjalnych przesłanek (art. 145 i n. Kpa), ale uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania. W konsekwencji skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku (o wznowienie postępowania), która to regulacja (zawarta w art. 58 Kpa) również ma charakter wyjątkowy. Ze względów zaś wskazanych powyżej, sąd stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie i organy słusznie odmówiły skaczącemu przywrócenia terminu do dokonania czynności.

Jednocześnie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postepowania jest kwestia przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie zaś samo wznowienie postępowania. Poza oceną sądu pozostają zatem podniesione w skardze kwestie legitymacji skarżącego do bycia stroną postępowania tak wznowieniowego, jak i postępowania, którego wznowienia skarżący się domaga.

W opisanych okolicznościach sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, oddalił skargę.