Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 623/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 i inne
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Barbara Pasternak AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2008 r. sprawy ze skargi G. S., B. S., J. S., U. S. i S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., znak [...], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art.80 ust.2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 156, póz. 1118 ze zm. ) umarzono postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia S. K. G. S., B. S., U. S. i J. S. pozwolenia na użytkowanie obiektu - ujęcia wodnego wraz z urządzeniami budowlanymi, w [...], na działkach nr [...] i nr [...]

W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że w dniu [...] r. wpłynął do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] wniosek wyżej wymienionych w sprawie wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Przed tym samym organem prowadzono na wniosek S. K. inne postępowanie administracyjne, w którym wydano poddaną kontroli instancyjnej decyzję z dnia [...] r. znak [...], przy czym dokumentację części akt tej sprawy załączono jako dowód do akt niniejszego postępowania administracyjnego. Jak wynika z umowy aktu notarialnego z dnia [...] r. [...] oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] r. właścicielem działek w [...] nr [...] i nr [...] jest S. K. Działka nr [...] w [...], stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] stanowi współwłasność: G. S., B. S., J. S. i U. S. Obiekt - ujęcie wodne wraz z kablem doziemnym, wybudowany został na działkach o nr [...] i nr [...]. Właścicielem obiektu (sieci wodociągu wraz z budynkami i urządzeniami ujęcia wodnego) jest Związek Międzygminny "[...]" w [...], stosownie do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. znak [...]. Obiekt jako jedno zamierzenie inwestycyjne wybudowano z naruszeniem przepisów z okresu jego budowy, bez pozwolenia na budowę, które było wymagane w myśl art.28 ustawy z dnia 24. 10.1974r. - Prawo budowlane. Dowody w postaci : decyzji z dnia [...] r. znak [...]- którą zatwierdzono Gminie [...] plan realizacyjny budowy wodociągu [...], decyzji z dnia [...] r. - którą ustalono lokalizację wodociągu, pisma Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] r. , protokołu odbioru i przekazania obiektu do użytku z dnia [...] r. , dziennika budowy, pism z dnia [...] r. znak [...] r. -pozwalają bezspornie uznać, że inwestorem budowy przedmiotowego ujęcia wodnego była Gmina [...]

Wskazano dalej, że dokonując analizy przepisów poprzedniej ustawy - Prawo budowlane z 1974r. oraz obowiązujących przepisów ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane, zważyć należy, że adresowane są one do inwestora, na którym ciążą obowiązki związane z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974r. przewidują dwa przypadki, w których inwestor ma obowiązek uzyskać pozwolenie na użytkowanie. Pierwszy z nich, to art. 42 ustawy , który w ust. 1 stanowi, że "Inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej." Normuje on taką sytuację, w której po wyeliminowaniu działania art. 37 - w zakresie dotyczącym braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu, zachodzi konieczność wydania decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Ten ostatni przepis stanowi, że "W przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności o których mowa w art.37, właściwy organ terenowej administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami". Drugi przypadek jest przewidziany w art. 42 ust. 2 powyżej ustawy, zgodnie z którym - "Poza wypadkiem określonym w ust.1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego".

Powołany przepis normuje sytuację, w której decyzją o pozwoleniu na budowę właściwy organ administracji państwowej nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie określonego obiektu budowlanego.

Z kolei przepisy ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane wskazują inwestora jako uczestnika procesu budowlanego zobowiązanego do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, określając jednocześnie w art. 55 te przypadki, w których uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego jest niezbędne. Zgodnie z art. 59 ust. 7 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane - "Stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor".

W sprawnie niniejszej wnioskujący o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie są inwestorem i z powodu tego nie mogą uzyskać takiej decyzji. Jak wynika z wyroku NSA z dnia 4.11.1991r. IV-SA 927/91 ( OSP 1994, Nr 6, poz.103), organ nadzoru budowlanego nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością. Użytkowanie obiektu lub udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu nie przesądza o prawie własności i nie ma wpływu na ustalenie tych praw.

Powyższe stwierdzenie znajduje swoje uzasadnienie w omówionych wyżej w uzasadnieniu, przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974r. i owiązującego Prawa budowlanego z 7.07.1994r, z których wynika, że podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie jest inwestor. Aby uzyskać pozwolenie na użytkowanie określonego obiektu budowlanego, nie trzeba być właścicielem tego obiektu. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym. Interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Postępowanie w niniejszej sprawie należy zatem umorzyć , albowiem wnioskodawcy, stosownie do przepisów prawa materialnego, nie posiadają w sprawie praw strony. Wszczęcie postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, natomiast kwestie dotyczące dochodzenia ewentualnych roszczeń na płaszczyźnie prawa własności są tymi, które mogą być rozstrzygnięte na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym z powództwa cywilnego.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...], na podstawie art. 138§1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane (jednolity tekst z 2006r. Dz. U. Nr 156, póz. 1118 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. K. i G. S. - działającego w imieniu własnym oraz B. S., U. S. i J. S. - od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając powyższe nawiązano do zaskarżonego rozstrzygnięcia, które zostało wydane z uwzględnieniem materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy znak[...] mającej za przedmiot również udzielenie pozwolenia na użytkowanie, a zakończonej pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, do których z kolei włączono [...] kart akt sprawy znak [...] i znak [...], dotyczącej legalności ujęcia wodnego wraz z kablem energetycznym doziemnym na nieruchomości w [...] gm. [...] . Wskazując dalej na wniesione odwołanie stwierdzono, że postępowanie przed organem pierwszej instancji i zaskarżona decyzja odpowiadają prawu.

.

W tym zakresie powołano treść art. 105 § 1-2 k.p.a. oraz pogląd wyrażony w wyroku NSA z 24.04. 2003r., III SA 2225/01 ( publ. Biul. Skarb. 2003/6/25 ), w myśl którego - " Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu".

Jak wyjaśniono dalej, postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym wszczynanym tylko na wniosek podmiotu legitymowanego. W myśl punktu 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 18.11.2004r. V SA 3379/03 ( LEX nr 164691 ) - "W sytuacji gdy podmiot składający wniosek, nie będąc do tego uprawnionym, domaga się rozstrzygnięcia w sprawie, wówczas organ winien wydać decyzję umarzającą postępowanie z powołaniem się na brak interesu prawnego. W takim rozstrzygnięciu organ administracji wypowiada się jedynie w przedmiocie braku interesu prawnego i byłoby nieprawidłowym, gdyby w uzasadnieniu decyzji zawierał również kwestie merytoryczne." W tym kontekście wskazano, że postępowanie administracyjne może się toczyć jedynie, gdy z wnioskiem o jego wszczęcie zwróci się uprawniony podmiot. Czynność procesowa podmiotu żądającego wszczęcia postępowania administracyjnego (którego legitymacja nie wynika wprost ze szczególnej normy prawnej) skuteczna będzie tylko wtedy, gdy można wykazać przepis prawa materialnego dopuszczający istnienie po stronie tego podmiotu jego własnego interesu prawnego lub obowiązku. Tak więc organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania administracyjnego na wniosek dowolnego podmiotu, bowiem uczyniłby to w sposób oczywiście niezgodny z prawem. Również decyzja administracyjna wydana w wyniku tak wszczętego postępowania byłaby aktem wydanym z rażącym naruszeniem prawa. W sytuacji, gdy podmiot składający wniosek, nie będąc do tego uprawnionym, domaga się rozstrzygnięcia w sprawie, wówczas organ winien wydać decyzję umarzającą postępowanie z powołaniem się na brak interesu prawnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że w takim rozstrzygnięciu organ administracji wypowiada się jedynie w przedmiocie braku interesu prawnego i byłoby nieprawidłowym, gdyby w uzasadnieniu decyzji zawierał również kwestie merytoryczne.

Zgodnie z art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974r. -" 1. Inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej." Jak ustalono na podstawie dokumentów analogicznych do powołanych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, inwestorem obiektu budowlanego - ujęcia wodnego wraz z urządzeniami budowlanymi na nieruchomości w [...] o nr ewid. działek [...] i [...] była Gmina [...]. Kwestia ta była również przedmiotem rozważania we wcześniejszym postępowaniu odwoławczym w sprawie legalizacji ujęcia wodnego wraz z kablem doziemnym na nieruchomości nr [...] i nr [...] w [...], gm. [...] gdzie również wykazano, że inwestorem była Gmina [...] (vide decyzja [...] z dnia [...] r, znak [...]). W związku z powyższym prawo do złożenia wniosku o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie ma tylko inwestor, właściciel lub zarządca danego obiektu budowlanego. Wnioskujący nie są ani inwestorami, ani właścicielami, ani zarządcami przedmiotowego obiektu budowlanego, zatem nie mają interesu prawnego, a tym samym legitymacji do występowania z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.

W odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu wskazano , że podczas wydawania pozwolenia na użytkowanie organ nadzoru budowlanego nie bada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Potwierdzeniem jest wyrok NSA w Warszawie z dnia 4.11.1991 r, IV SA 927/91 ( OSP 1994/6/103 ) , zgodnie z którym - "1. Organ orzekający w sprawie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością. 2. Udzielenie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane - Dz. U. nr 38, póz. 229 z późn. zm.) nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośrednio wpływu na ustalenie tych spraw." Kwestie własności nieruchomości i odszkodowań nie wchodzą w zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego. Właściwym organem w sprawach dotyczących własności nieruchomości jest sąd powszechny. Wyjaśniono ponadto, że zgodnie z art. 62 k.p.a. - w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 20.03.1998r. l SA 684/97 ( zam. zb. LEX nr 44639 ) - " Jeżeli o tę samą nieruchomość ubiegają się dwa podmioty w tym samym czasie i przed tym samym organem administracji, ale na innej podstawie prawnej, co wyłącza zastosowanie art. 62 kpa, organ ma obowiązek prowadzić równolegle oba postępowania i oba zakończyć decyzjami administracyjnymi w tym samym czasie, doręczając nawzajem stronom o sprzecznych interesach wydane decyzje. Taki obowiązek wynika z art. 7,8, 11 i 12 § l, a zwłaszcza z art. 9 kpa." W niniejszej sprawie art. 62 k.p.a. nie będzie miał zastosowania, gdyż w postępowaniu znak [...] rozstrzygniecie zapadnie w oparciu o art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. na rzecz Związku Międzygminnego "[...]", natomiast w sprawie znak [...] strony żądają wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 42 ustaw Prawo budowlane z 1974r.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję [...]. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., znak [...] S. K., G. S., B. S., J. S. i U. S. domagali się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Skarżący uznawali kwestionowane decyzje za nieprawidłowe jako wydane z naruszeniem przepisów. Powoływali się w tym zakresie na przysługujące wyżej wymienionym prawo własności nieruchomości, na niezłożenie przez inwestora lub inne podmioty wniosku o pozwolenie na użytkowanie przez inny podmiot od 1990r, konieczność ujawnienia odpowiedniego stanu w ewidencji gruntów, płacenia podatków, jak również sprzeciwiali się sankcjonowaniu zawłaszczenia ich mienia przez Związek Międzygminny "[...]". W pismach uzupełniającym zarzuty skargi z dat [...] r. i [...] r. przedstawiali okoliczności oraz przepisy uzasadniające żądane skarżących wydania na ich rzecz decyzji o pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sprawie niniejszej kontrola ta obejmuje wyłącznie zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Obie kontrolowane decyzje zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo Budowlane (jednolity tekst z 2003 r. Dz. U. Nr 207, póz. 2016 z późn. zm.) , która reguluje przebieg procesu budowlanego, prawa i obowiązki jego uczestników, kwestie związane z użytkowaniem oraz utrzymaniem obiektów budowlanych, jak również określa zasady działania organów administracji publicznej w tych sprawach. Przepisy powołanej ustawy stanowią materialnoprawną podstawę wydawania przez te organy rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach oraz określają ich kompetencje do kształtowania określonych stosunków na wniosek stron lub z urzędu.

Zgodnie z regułą zawartą w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powołany przepis winien być interpretowany z przepisami praw materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji oraz normują inicjatywę co do powstania stosunku prawnego określonej treści. W przypadku, gdy przepis prawa nie reguluje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, przyjmuje się, że jeżeli przedmiotem postępowania jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień - wszczęcie postępowania następuje z urzędu. Jeżeli zaś chodzi o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek. Sfinalizowania procesu budowlanego, którego końcowym etapem jest zgodne z prawem przystąpienie do użytkowanie obiektu zostało pozostawione inicjatywie inwestorów zarówno na gruncie przepisów w aktualnym i poprzednim stanie prawnym. Organy administracji publicznej pozbawione są możliwości wszczynania z urzędu takich postępowań, co wynika z art. 33, art. 54 w zw. z art. 57 ust. 1 i art. 55 w zw. z art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego ( por. postanowienie NSA z 28.02.1989r. IV SA116/89, OPS 1991, Nr 1, póz. 27 ), a także niżej powołanych przepisów poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego. W takich przypadkach postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie skargowości. Naruszenie zasady skargowości stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i obwarowane jest sankcją nieważności decyzji ( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Oparcie postępowania w granicach wyznaczonych w przepisach prawa materialnego na zasadzie skargowości powoduje szereg następstw. W szczególności, przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza wówczas żądanie strony i podane przez nią okoliczności faktyczne. Organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany żądania strony lub jego kwalifikacji prawnej, które należy oceniać na podstawie treści wniesionego

przez nią pisma ( por. wyrok NSA z 11.06.1990r. l SA 367/90, ONSA 1990, Nr 2-3, póz. 47 ). Jak wskazano słusznie w wyroku NSA z 17.09.1992r. III SA 949/92 ( KPA z orzecznictwem NSA, SN i TK pod red. R. Hausera , W-wa 1995 , str. 154 ):" O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 KPA obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody na skutek nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki winny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma ". Podzielić należy także poglądy prezentowane w wyroku NSA z dnia 4.04.2006r. l OSK 1148/05 ( zam. zb. LEX nr 209133 ), w myśl których - " Artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych."

Z akt administracyjnych wynika, że pierwszy wniosek o wydanie pozowanie na użytkowanie ujęcia wodnego wraz z urządzeniami budowlanymi na położonych w [...] działkach nr [...] i nr [...] skarżący złożyli w piśmie z dnia [...] r. Stosownie do zawiadomienia z dnia [...] r. znak [...], pismo to pozostawiono bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 §2 k.p.a., z uwagi na nieuzupełnienie pomimo wezwania i pouczenia, w terminie 7 dni jego braków . Żądanie wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu skarżący ponowili w piśmie z dnia [...] r., zaś powyższe skutkowało wszczęciem postępowania administracyjnego, w toku którego wydano kontrolowane obecnie decyzje.

Z ustaleń organów obu instancji, popartych dowodami zgromadzonymi w aktach administracyjnych wynika, że obiekt - ujęcie wodne wraz z kablem doziemnym został zrealizowany na działkach o nr [...] i nr [...] w [...] przez inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę, budowę zakończono przed 1.01.1995r., jak również, że S. K. .jest właścicielem działki nr [...], natomiast działka o nr [...] stanowi współwłasność: G. S., B. S., J. S. i U. S. Uwzględniając treść skargi i odpowiedzi na skargę te ustalenia należy uznać, za bezsporne. Bezspornym jest również, że na wniosek S. K. organy nadzoru budowlanego prowadzą w sprawie przedmiotowego obiektu odrębne postępowania, w toku którego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] - uchylono decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...] odmawiającą nakazania Związkowi Międzygminnemu "[...],, w [...], jako właścicielowi przedmiotowego obiektu, wykonania jego zmian i przeróbek na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24.10.1974r. - Prawo budowlane, a sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu uchylonej decyzji rozważano także spełnienie przesłanek z art. 37 powyższej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 103 usta. 1 3 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 156, póz. 1118 ze zm. - dalej w skrócie Pb ) - do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 ( ust. 1 ); przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe ( ust. 2 ); właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1, określa się na podstawie przepisów ustawy ( ust. 3 ).

Uwzględniając tę regulację należy uznać, że słusznie przyjmuje się w obu kontrolowanych decyzjach, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, z w kwestii wydania pozowania na użytkowanie obiektu budowlanego zrealizowanego bez pozowania na budową, którego budowa została zakończona przed wejściem w życie 1.01.1995r. ustawy z dnia 7.07.1994r.

- Prawo budowlane, co do właściwości organów należy stosować przepisy aktualnie obowiązując, natomiast odnośnie legalizacji samowoli budowlanej, przepisy ustawy z dnia 24.10.1974r. - Prawa budowlanego z 1974r. ( Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm. - dalej w skrócie dPb ) , a w szczególności art. 37-40 . Skoro pozwolenie na użytkowanie bywa końcowym etapem legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, trzeba przyjąć, że taka sprawa z uwagi na treść art. 103 ust. 2 Pb podlega ocenie na podstawie unormowań zawartych w art. 42 ust. 1 i 3 dawnej ustawy z 1974r. Zgodnie treścią art. 42 ust. 1 - 2 dPb - inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowe ( ust. 1 ); poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego ( ust. 2 ). Legalizacji samowoli budowlanej dotyczy wyłącznie art. 42 ust. 1, natomiast w ust. 3 tego artykułu, odnoszącym się do sytuacji objętej hipotezą ust. 1 i 2 przewidziano, że podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.

Przesłanką warunkującą wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej jest zatem istnienie innej decyzji, z której będzie wynikała podstawa prawna do orzekania w tym przedmiocie. Uprawnienie do złożenie stosownego wniosku o pozwolenie na użytkowanie mieć będzie adresat decyzji nakładającej ten obowiązek. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że skarżący nie legitymując się decyzją administracyjną nakładającą na nich obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, należy uznać , że nie istnieją podstawy do uwzględnienia żądania wydania im decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie. Nie zostało zakończone w dacie wydania kontrolowanych aktów decyzją ostateczną postępowanie mające za przedmiot orzeczenie nakazu rozbiórki, albo legalizację ujęcia wodnego wraz z urządzeniami budowlanymi na działkach nr [...] i nr [...] w trybie art. 37 -40 dPb, w którym wydano jako ostatnią decyzję kasacyjną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak [...]. Skoro jednak rozstrzyganie w tym zakresie należy do tego samego organu, nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie na podstawie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. Jak słusznie zauważa S. J. w glosie do wyroku NSA z 4.11.1991 r. IV SA 927/91 ( SP 1994/6/103 ) - " Samowolne wybudowanie obiektu na cudzym terenie i bez wymaganego pozwolenia na budowę tworzy stan faktyczny, którego powstaniu nie jest zapobiec żadna decyzja administracyjna. Pozwolenie na użytkowanie takiego obiektu może być wydane tylko z uwzględnieniem warunków dotyczących sfery stosunków administracyjnoprawnych. Ingerencja w stosunek między inwestorem a właścicielem nieruchomości musiałaby zmierzać do rozstrzygnięcia powstałego sporu, do naruszenia zakresu właściwości sądu cywilnego. "

Do wyżej wskazanych przepisów nawiązują oba kontrolowane w granicach sprawy akty, zaś brak decyzji pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, powoduje pośrednio brak po ich stronie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Uwzględniając powyższe rozważania zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Fakt własności nieruchomości, na których zrealizowano bez pozwolenia na przedmiotowy obiekt budowlany, ponoszenia z nimi związanych kosztów, czy istnienie innych wynikających z powyższego tytułu obowiązków, słusznie nie stanowiły podstawy do uwzględnienia żądania wniosku. Nie istnieją podstawy do orzekania o pozwoleniu na użytkowanie w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 37 - 40 dPb. Postępowanie to ma odrębny przedmiot, winno być prowadzone z urzędu, w przeciwieństwie do skargowego od odrębnego postępowania dotyczącego wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Gdyby nawet uznać taką sytuację za dopuszczalną, postępowanie zainicjowane późniejszy wnioskiem skarżących o pozwolenia na użytkowanie należałoby umorzyć z uwagi na treść art.156 §1 pkt 3 k.p.a., bowiem uczestniczą jako strony we wcześniej wszczętym postępowaniu legalizacyjnym , w którym zapadały już ostateczne decyzje kasacyjne.

W doktrynie i orzecznictwie pojawia się pogląd prezentowany w uzasadnieniu obu kontrolowanych decyzji, w myśl którego brak roszczenia, czy interesu prawnego znajdującego odniesienie w przepisach prawa materialnego, winien skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art.105 §1 k.p.a.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznaje, że w sprawach wszczętych na wniosek właściwą zarówno kwestia legitymacji, jaki formą rozstrzygnięcia jest w tym wypadku odmowa uwzględnienia zgłoszonego w nim żądania (tak np. NSA wyrok z dnia 8.05.1988r. IV SA 252/88 - ONSA 1989, Nr 1, póz. 8, wyrok WSA w Warszawie z dnia 1.12.2006r. VII SA/Wa 1520/06-zam.zb. LEX nr 302429, a także T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, LexisNexis, wyd. 2, W-wa 204, str. 229 oraz tam powołane w przypisach p.61 orzecznictwo . Skoro jednak, w obu wypadkach nie dochodzi do uwzględnienia żądania, należy uznać, że wskazane uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną przeczono jak w sentencji wyroku , biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.