Wyrok NSA, sygn. akt V SA 243/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: W myśl art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego. Do tych ostatnich kosztów należą miedzy innymi należności i opłaty licencyjne, jeżeli ich uiszczenie stanowi warunek nabycia towaru. Powołany przepis nie stanowi, że wspomniane opłaty muszą być poniesione przez nabywcę towaru przed dokonaniem odprawy celnej. Istotne jest bowiem to, że koszty te zostały faktycznie poniesione.

TEZY

W myśl art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego. Do tych ostatnich kosztów należą miedzy innymi należności i opłaty licencyjne, jeżeli ich uiszczenie stanowi warunek nabycia towaru. Powołany przepis nie stanowi, że wspomniane opłaty muszą być poniesione przez nabywcę towaru przed dokonaniem odprawy celnej. Istotne jest bowiem to, że koszty te zostały faktycznie poniesione.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu w dniu 2 września 1999 r. sprawy ze skargi spółki z o.o. "P.-E." w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 18 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w W., decyzją zawartą w dokumencie SAD (...) z dnia 31 sierpnia 1995 r., dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym płyty kompaktowe i kasety magnetofonowe sprowadzone z zagranicy przez spółkę z o.o. "P.-E." w W. Odprawa celna została dokonana na podstawie dokumentów załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania celnego, a więc faktur i deklaracji wartości celnej.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce "P.-E." w W. przez funkcjonariuszy organów celnych ujawniono, że spółka przy odprawie celnej nie podała wszystkich opłat poniesionych na rzecz dostawcy towaru, w związku z czym wartość sprowadzonych płyt i faktur została zaniżona. W toku bowiem kontroli ujawniono faktury związane z nabyciem wymienionych płyt i kaset, które dotyczyły opłat uiszczonych przez spółkę "P.-E." na rzecz brytyjskiej firmy "E." R.-L. (...) oraz umowę z dnia 1 czerwca 1993 r. zawartą przez spółkę "P.-E." z E. R.-L. Umowa ta dotyczyła współpracy dealerskiej w zakresie produkcji oraz dystrybucji materiałów audiowizualnych /umowa została zawarta na okres od 1 czerwca 1993 r. do 31 grudnia 1995 r./. Ustalono ponadto, że ujawnione faktury dotyczą opłat licencyjnych, określają ich wysokość oraz czas, za jaki wykazane w nich należności zostały uiszczone. Znajdujące się na tych dokumentach adnotacje bankowe wskazywały, że wykazane w nich kwoty zostały przekazane na rzecz osoby zagranicznej. Spółka "P.-E." jednak deklarując wartość towarów, których dotyczyła powołana na wstępie decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w W., nie uwzględniła w ogóle kosztów, jakie zgodnie z umową z dnia 1 czerwca 1993 r. miała ponieść z tytułu opłat licencyjnych.

Dyrektor Urzędu Celnego w W. uznał, że w wyniku powyższej kontroli ujawnione zostały istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 5, w związku z czym postanowieniem z dnia 8 stycznia 1997 r. wznowił w sprawie postępowanie, a następnie decyzją z dnia 19 maja 1997 r. uchylił powołaną decyzję z dnia 31 sierpnia 1995 r. w części dotyczącej wartości celnej sprowadzonego towaru oraz wymiaru należności celnej i wydał w tym zakresie nowe rozstrzygnięcie.

Od tej decyzji spółka "P.-E." w W. złożyła odwołanie, w którym podniosła zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego - art. 7-8, ar. 77, art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 151 Kpa oraz przepisów prawa materialnego art. 30c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ i w związku z tym domagała się uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 18 grudnia 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w sprawie istniały dostateczne podstawy do wznowienia postępowania. Ujawnione bowiem w trakcie kontroli dodatkowe faktury oraz umowa z dnia 1 czerwca 1993 r. wskazywały w sposób niewątpliwy na to, że należność za dostarczony towar została ustalona przez strony w kwocie wyższej niż deklarowana przy odprawie celnej. Wprawdzie faktury dotyczące opłat licencyjnych zostały wystawione po dokonaniu odprawy celnej, jednakże obowiązek uiszczenia należności z tytułu tych opłat powstał wcześniej, gdyż wynikał z postanowień wspomnianej umowy z dnia 1 czerwca 1993 r.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów art. 7-8 i art. 77 Kpa Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł, że w świetle regulacji prawnej zawartej w powołanych przepisach, organ administracji publicznej ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego. Organ ten nie jest związany wnioskami dowodowymi strony. Z wymienionych przepisów wynika obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i "uzyskania takiego obrazu stanu faktycznego", który jest zgodny z "rzeczywistością" i pozwoli na prawidłowe załatwienie sprawy. Postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z powyższymi zasadami.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następnie, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo celne, cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu zgłoszenia celnego oraz według obowiązujących w tym dniu stawek celnych. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zgłaszając towar do odprawy celnej obowiązany jest przedłożyć dokumenty niezbędne do określenia wartości celnej odprawionego towaru /art. 50 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo celne/. W toku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że wartość sprowadzonego towaru została zaniżona, gdyż do wartości celnej nie doliczono kosztów związanych z uiszczeniem przez spółkę "P.-E." opłat licencyjnych. W myśl art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo celne, wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna za towar /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego. Do tych ostatnich kosztów należą między innymi należności i opłaty licencyjne, jeżeli ich uiszczenie stanowi warunek nabycia towaru. Powołany ostatnio przepis nie stanowi, że wspomniane opłaty muszą być poniesione przez nabywcę towaru przed dokonaniem odprawy celnej. Istotne jest bowiem, że koszty te zostały faktycznie poniesione. W uzasadnieniu decyzji podano, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek uiszczenia przez spółkę opłat licencyjnych wynika z ujawnionych w toku kontroli faktur. O tym, że wykazane w tych fakturach koszty zostały poniesione z tytułu opłat licencyjnych w sposób jednoznaczny przesądza treść umowy z dnia 1 czerwca 1993 r. W umowie tej bowiem postanowiono między innymi, że spółka "P.E." będzie ponosiła opłaty licencyjne, co oznacza, że uiszczenie tych opłat jest warunkiem zakupu towaru, jego sprowadzenia do Polski i następnie sprzedaży na polskim rynku.

Prezes Głównego Urzędu Ceł uznał za niesłuszne twierdzenie spółki "P.-E.", że zaskarżona decyzja zawiera ustalenia oparte na wadliwej podstawie faktycznej, a mianowicie na nieobowiązującej umowie z dnia 1 czerwca 1993 r., która, według odwołania, utraciła moc w związku z zawarciem w dniu 1 stycznia 1995 r. przez odwołującą się spółkę umowy z E. M.I.S.L. W motywach decyzji podkreślono, że w dniu 1 czerwca 1993 r. strony zawarły umowę "o obustronnej współpracy dealerskiej w zakresie produkcji oraz dystrybucji materiałów audiowizualnych na czas trwania "okresu" /dział III pkt 6/". Pojęcie "okresu" zdefiniowano w dziale II pkt 5 i 11 tej umowy "jako czas liczony od dnia 1 czerwca 1993 r. do dnia 31 grudnia 1995 r.". Umowa z dnia 1 stycznia 1995 r. nie zawiera postanowienia o utracie mocy obowiązującej umowy z dnia 1 czerwca 1993 r.

Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, umowa z dnia 1 czerwca 1993 r. oraz wspomniane wcześniej faktury /ujawnione w toku kontroli/ stanowiły należytą podstawę do wznowienia postępowania i wydania decyzji w przedmiocie określenia wartości celnej sprowadzonych towarów oraz wymiaru cła.

Od powyższej decyzji spółka "P.-E." w W. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i w uzasadnieniu tego wniosku przytoczyła zarzuty i argumenty podane w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 16 maja 1997 r.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

W myśl art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organy celne trafnie przyjęły, iż z faktur oraz z umowy z dnia 1 czerwca 1993 r., ujawnionych w toku kontroli wynikają "nowe okoliczności faktyczne" w rozumieniu powołanego przepisu. Były to niewątpliwie okoliczności faktyczne "istotne dla sprawy". Dotyczyły bowiem podstawowej w sprawie kwestii, a mianowicie wartości celnej sprowadzonych przez spółkę "P.-E." towarów. Nie może następnie budzić wątpliwości, iż w dacie wydania w sprawie decyzji ostatecznej strona skarżąca, stosownie do postanowień umowy z dnia 1 czerwca 1993 r., była zobowiązana do uiszczenia opłaty licencyjnej oraz że wykonanie tego obowiązku stanowiło warunek nabycia sprowadzonych towarów. Wspomniane więc okoliczności faktyczne istniały w dniu wydania decyzji. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że umowa z dnia 1 czerwca 1993 r. oraz związane z nią faktury zostały ujawnione w toku kontroli przeprowadzonej po dokonaniu odprawy celnej sprowadzonych przez spółkę towarów. Organy celne zasadnie zatem przyjęły, że okoliczności te nie były znane organowi, który wydał decyzję. W świetle poczynionych wyżej uwag należy stwierdzić, że w sprawie wystąpiła podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Nie jest trafny zarzut skargi, iż kwestionowana nią decyzja została wydana z naruszeniem art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa. Z treści decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 19 maja 1997 r. wynika, że uchylił on decyzję ostateczną z dnia 31 sierpnia 1995 r. oraz wydał rozstrzygnięcie załatwiające sprawę co do istoty, a więc odpowiadające wymaganiom wynikającym z przytoczonego w skardze przepisu.

Wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i art. 77 Kpa. Organy celne zgromadziły w sprawie pełny materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych. W skardze nie przytoczono argumentacji, która podważałaby trafność tych ustaleń lub prawidłowość oceny dowodów dokonanej przez organy celne.

Należy w całości podzielić stanowisko zaskarżonej decyzji, iż obowiązek uiszczenia przez skarżącą spółkę opłat licencyjnych wynikał z powołanej wyżej umowy z dnia 1 czerwca 1993 r. oraz że umowa ta nie została "uchylona" umową z dnia 1 stycznia 1995 r. W uzupełnieniu argumentacji podanej w tym zakresie w zaskarżonej decyzji należy wskazać, że umowa z dnia 1 stycznia 1995 r. została zawarta z E. M.I.S.L., a więc z innym podmiotem aniżeli umowa z dnia 1 czerwca 1993 r. i także w związku z tym nie mogła mieć wpływu na treść i moc obowiązującą tej ostatniej umowy.

Nie zasługują także na uwzględnienie te twierdzenia skargi, które zmierzają do podważenia sposobu określenia wartości celnej sprowadzonego przez spółkę towaru. Wartość ta została obliczona proporcjonalnie do liczby sprowadzonych kaset i płyt na podstawie analizy dokumentów oraz ujawnionych w spółce "P.-E." w W. faktur dokumentujących obciążenia importera towaru opłatami licencyjnymi, zgodnie z "rozliczeniem" dokonanym przez samego importera. W obliczeniach uwzględniono kwartalny podział wystawionych w ciągu roku faktur oraz fakt wystornowania niektórych kwot wcześniej zaksięgowanych jako należne, następnie dokonano podsumowania kwot opłat licencyjnych za poszczególne kwartały, zgodnie z rozliczeniem importera, uwzględniono liczbę płyt i kaset importowanych w danym kwartale i ustalono kwotę wymienionej opłaty przypadającej na 1 sztukę towaru. Stanowiło to podstawę do ostatecznego określenia wartości płyt i kaset przyjętej w zaskarżonej decyzji.

Zastosowany przez organ celny sposób obliczenia wartości celnej został szczegółowo opisany w decyzji z dnia 19 maja 1997 r.

Dysponując tą decyzją skarżąca spółka miała możliwość dokonania we własnym zakresie, w oparciu o posiadane przez siebie dowody, oceny prawidłowości ustalenia przez organ wartości celnej przedmiotowego towaru, a w wypadku stwierdzenia, że wartość celna została ustalona w sposób nieprawidłowy, mogła w postępowaniu odwoławczym dokonać własnego wyliczenia korygującego wyliczenie organu celnego.

Skarżąca tego nie dokonała, ograniczając się w odwołaniu a także w skardze do ogólnikowego zarzutu błędnej metody wyliczenia wartości celnej.

W konsekwencji należy podnieść, że ze względu na przyjęte przez skarżącą w stosunkach z kontrahentem zagranicznym zasady rozliczania opłat licencyjnych i nie zgłoszeniem przez skarżącą przy odprawie celnej pełnego materiału dowodowego niezbędnego do określenia wartości celnej łącznie z opłatami licencyjnymi, organ celny nie miał obiektywnej możliwości określenia wartości celnej według innej metody niż tej, jaka została zastosowana.

W toku postępowania sądowego strona skarżąca przedstawiła umowę zawartą z ZAiKS twierdząc, że dotyczy ona "spornych" opłat licencyjnych. Z treści tej umowy nie wynika jednak, aby na jej podstawie spółka została zwolniona z opłat licencyjnych świadczonych na rzecz E. R.-L., ustalonych umową z dnia 1 czerwca 1993 r., obowiązującą do dnia 31 grudnia 1995 r.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności, należało oddalić skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.