Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 40/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2b  pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: Par. 44  pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.
article: Art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 64a, art. 64d, art. 64b par. 1   w zw. z art. 151a  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu D. S. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 grudnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala sprzeciw. .


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną sprzeciwem przez D. S. (zwanego dalej skarżącym) decyzją z dnia 4 grudnia 2020 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 2052, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym) - po rozpatrzeniu odwołania T. K. - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił w całości decyzję Starosty z dnia [...] 2020 r., znak: [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Starosta decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...], umorzył prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu B, gmina M, dotyczącej wyodrębnienia z działek nr [...] i nr [...] nieruchomości oznaczonej jako parcela gruntowa l. kat. [...], wpisanej w księdze wieczystej [...]..

Na skutek odwołania wniesionego przez T. K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że Starosta nie zgromadził pełnego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2018 r. znak: [...], uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Następnie decyzją z dnia [...] 2019 r., znak: [...], Starosta orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu B, gmina M zgodnie z operatem technicznym nr [...], przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 1 sierpnia 2019 r. sporządzonym w ramach prac modernizacyjnych. Z działki nr [...] o powierzchni 1,15 ha objętej KW [...] wyodrębniono działki nr [...] o powierzchni 0,0662 ha i [...] o powierzchni 1,05 ha; z działki nr [...] o powierzchni 0,24 ha objętej KW [...] wyodrębniono działki nr [...] o powierzchni 0,0313 ha i [...] o powierzchni 0,2178 ha. Działki nr [...] i [...] odpowiadały parceli gruntowej l. kat. [...] o pow. 0,0818 ha objętej KW [...].

Na skutek odwołań wniesionych przez D. S. i T. K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 17 grudnia 2019 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stanowisko swoje uzasadnił niezrealizowaniem przez organ pierwszej instancji zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] 2018 r., znak: [...], gdyż akta sprawy nadal nie zawierały dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, z operatu technicznego nr [...], stanowiącego podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia, nie wynikało, że wykonawca dokonał ustalenia przebiegu granic nowych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], a organ pierwszej instancji nie ocenił wiarygodności danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic przedmiotowych działek oraz nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy w operacie ewidencyjnym zaistniał błąd i wyodrębnienie działek było konieczne w celu jego wyeliminowania.

Orzekając kolejny raz, Starosta decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu B, gmina M, w przedmiocie działek nr: [...] i [...], polegającej na wyodrębnieniu z działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] i działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...], nieruchomości odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...], wpisanej w księdze wieczystej [...].

Starosta w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że po dokonaniu wnikliwej analizy wszelkich dostępnych dokumentów dotyczących zarówno parceli gruntowej l. kat. [...] jak i działek nr [...] i [...] uznał, iż dokumentacja zawarta w operacie technicznym nr [...] pomimo, że została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Z powyższej analizy zebranych dowodów jednoznacznie wynika, że działka nr [...] była przedmiotem obrotu prawnego w granicach określonych przez mapę ewidencyjną powstałą podczas odnowienia ewidencji gruntów. Działka ta objęta obecnie księgą wieczystą [...] zawiera w swych granicach grunt stanowiący parcelę gruntową l. kat. [...] pochodzący z księgi wieczystej [...]. W zaistniałej sytuacji powstał rodzaj niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. (...) Przyjmując nawet, że jeżeli części działek nr [...] i [...], które mają urządzone księgi wieczyste oraz parcela gruntowa l. kat. [...], która ma również urządzoną księgę wieczystą - stanowią różne nieruchomości (w sensie cywilnoprawnym) pomimo, że dotyczą tej samej części powierzchni ziemi - to rozstrzyganie komu przysługuje prawo własności do tej części powierzchni ziemi nie należy do Starosty - organu prowadzącego rejestr publiczny - ewidencję gruntów i budynków.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożył T. K. - właściciel działki nr [...] położonej w obrębie B. Do odwołania dołączył kopie: odpisów ksiąg wieczystych KW [...] z dnia 11 sierpnia 2004 r. i [...] z dnia 25 sierpnia 2016 r., mapy sytuacyjnej wraz z protokołem granicznym ze wznowienia znaków granicznych granicy działki nr [...] z działką nr [...] (nr ewid. [...]). Odwołanie uzupełniono pismem z dnia 20 września 2020 r. Odwołujący się zakwestionował i dokonał oceny informacji dotyczących przedmiotowych działek ewidencyjnych i parcel gruntowych objętych postępowaniem, zawartych w operatach technicznych nr: [...] - podział działki nr [...] obręb B na działki nr [...], [...], [...] oraz podział parceli l. kat [...] na parcele l. kat. [...], [...], [...], [...] - założenie operatu ewidencji gruntów z częścią kartograficzną w skali 1:2880, [...] - założenie mapy zasadniczej w skali 1:2000 z ustaleniem stanu władania, [...] - odnowa operatu ewidencyjnego z częścią kartograficzną w skali 1:2000, [...] - wznowienie znaków granicznych wyznaczających przebieg granicy działki [...] z działką [...]. Analizie poddano także dokonane wpisy w księgach wieczystych KW [...], KW [...] oraz dokumentację geodezyjną stanowiącą podstawę tych wpisów.

Opisaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję organu pierwszej instancji (z dnia 31 sierpnia 2020 r., znak: [...]) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą decyzji objętej odwołaniem stanowiły przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków), a to przepisy art. 24 ust. 2a pkt 1 i art. 23 ust. 1-4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, to jest utrzymania operatu ewidencyjnego w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, zawarta w § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków) w celu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, a także zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi oraz wyeliminowania danych błędnych.

W rozpatrywanym przypadku, aktualizacji operatu ewidencyjnego należało dokonać w drodze decyzji administracyjnej. Zasygnalizowane przez T. K. zarzuty o błędnych informacjach w operacie ewidencyjnym obrębu B, wymagały zbadania istniejącej w zasobie dokumentacji geodezyjnej oraz w zbiorach dokumentów ksiąg wieczystych. W swoich pismach wskazywał na błędnie wykazaną w odnowionej ewidencji gruntów granicę między działkami nr [...] i [...]. Zadaniem organu było zatem ustalenie, czy w operacie ewidencyjnym nie zaistniał błąd, to jest czy stan ewidencyjny jest zgodny z posiadaną przez ten organ dokumentacją. Gwarantuje to bowiem, zgodnie z przepisem § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualność ewidencji gruntów i budynków, za którą odpowiada Starosta. Wymagało to przeprowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w oparciu o art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie rozważenia i oceny wymagało zatem, czy zaistniał błąd w ewidencji gruntów i budynków obrębu B i zachodzą podstawy do aktualizacji polegającej na wykazaniu w tej ewidencji nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej [...], oznaczonej jako parcela l. kat. [...].

W związku z powyższym organ ustalił, że w latach 80 ubiegłego wieku, dotychczasowy operat ewidencji gruntów nr [...] z częścią kartograficzną w skali 1:2880 został zstąpiony odnowioną ewidencją gruntów. Powstała wówczas, na bazie mapy zasadniczej z ustaleniem stanu władania (operat techniczny nr [...]) mapa ewidencyjna w skali 1:2000. Przebieg granic działek ewidencyjnych, pomierzono metodą fotogrametryczną według faktycznego użytkowania na gruncie, z uwzględnieniem stanu prawnego ustalonego na parcelach przedstawionych na mapie katastralnej w skali 1:2880. W dotychczasowym operacie ewidencyjnym (nr [...]), w prowadzonym odręcznie rejestrze, w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela parcel gruntowych l. kat. [...] i [...] ujawniono J. B. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...], natomiast w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela parcel gruntowych l. kat [...] i [...] – ujawniono A. i W. K.

Organ wskazał, że przebieg granic działek nr [...] i [...], zobrazowany na mapie zasadniczej (ortofotomapie) według stanu istniejącego na gruncie w 1982 r., został zainteresowanym przedstawiony. Odnośnie do działki [...] nr (pozycja 168,129 w wykazie) spotkał się z akceptacją S. B. - męża J. B., a do działki nr [...] – A. K. (pozycja 182, 257) - czego dowodzą złożone przez nich podpisy (operat techniczny nr [...] - karty akt 264, 265). W protokole rozbieżności z ustalenia stanu władania wykazane są: w pozycji 9 - parcele gruntowe l. kat. [...] i [...], które według stanu istniejącego na gruncie odpowiadają działce nr [...]; w pozycji 175 - parcele gruntowe l. kat. [...] i [...], które według stanu istniejącego na gruncie odpowiadają działce nr [...] (karty 267-269).

Odnowiony operat ewidencji gruntów dla obrębu B, gmina M, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] w dniu 20 maja 1990 r., stał się obowiązujący na mocy Obwieszczenia Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta z 12 kwietnia 1990 r. (Dz. Urz. Nr 13, poz. 138). Jego część kartograficzną stanowi mapa ewidencyjna w skali 1:2000, a część opisową - rejestr gruntów. Działkę nr [...] o powierzchni 0,42 ha, objętą księgą wieczystą KW [...], będącą na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] (karta akt 271-272) własnością J. B. wykazano w jednostce rejestrowej nr [...] rejestru gruntów obrębu B, natomiast działkę nr [...] o powierzchni 1,15 ha stanowiącą własność A. i W. K. (karta akt 273) - w jednostce rejestrowej nr [...].

Z operatu technicznego nr [...], przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wynika, że dokonano podziału działki nr [...] na działki [...] o powierzchni 0,0882 (0,09) ha i [...] o powierzchni 0,0905 (0,09) ha (przeznaczone na sprzedaż) i nr [...] (pozostającą przy dotychczasowym właścicielu). Równocześnie podziałowi uległa parcela gruntowa l. kat. [...] o powierzchni 0,3526 ha na parcele gruntowe l. kat. [...] o powierzchni 0,0882 (0,09) ha, [...] o powierzchni 0,0905 (0,09) ha i [...] o powierzchni 0,1739 (0,17) ha. Sporządzono wykaz synchronizacyjny z którego wynika, że: parceli gruntowej l. kat. [...] odpowiada działka nr [...], parceli l. kat. [...] - działka nr [...]. Dokumentacja ta stanowiła podstawę wpisów dokonanych w 1990 r. w księdze wieczystej nr [...]. Najpierw ujawniono w niej podział parceli l. kat. [...], a następnie wykorzystując wykazy synchronizacyjne - działki ewidencyjne nr [...] i [...], po czym działki te w związku z ich sprzedażą odłączono do innych ksiąg wieczystych. W księdze wieczystej KW [...] pozostały parcele gruntowe l. kat. [...] i [...].

Kolejnych wpisów w dziale l ww. księgi wieczystej dokonano na wniosek z dnia 6 czerwca 1995 r. na podstawie mapy z 9 maja 1994 r. L. ks. rob. [...], sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P. Zawiera ona wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000, przedstawiający przebieg granic działki nr [...]; wyrys z mapy katastralnej w skali 1:2880, przedstawiający przebieg granic parcel katastralnych l. kat.: [...], [...], [...]; wypis z rejestru gruntów świadczący, że działka nr [...] pow. 0,24 ha wykazana jest w jednostce rejestrowej nr [...] obr. B; wykaz zmian parcel informujący, że operatem nowej ewidencji nr [...] parcela gruntowa [...] podzieliła się na parcele gruntowe l. kat.: [...] o pow. 0,0620 ha i [...] o pow. 0,0818 ha; wykaz synchronizacyjny stwierdzający, że działka [...] odpowiada parcelom l. kat.: [...] i [...] oraz zawierający informację, że parcela gruntowa l. kat. [...] weszła do działki [...] (poz. rej. [...] – K. W. i K. A.). Na podstawie tej dokumentacji ujawniono w dziale l księgi wieczystej nr [...] działkę nr [...] o pow. 0,24 ha, równocześnie pozostawiając w nim parcelę l. kat. [...] o pow. 0,0818 ha. Właścicielem działki nr [...] na podstawie umowy sprzedaży Rep. [...] z dnia 28 marca 1996 r. stał się T. K., s. J. i M., a działkę wpisano do księgi wieczystej KW [...]. Obecnie w księdze wieczystej [...] nadal figuruje nieruchomość o nieobowiązującym od lat oznaczeniu - parcela gruntowa l. kat. [...] o pow. 0,0818 ha, stanowiąca własność J. B. c. P. i M.

W ocenie organu odwoławczego kwestionowana w odwołaniu przez skarżącego dokumentacja geodezyjna z 9 maja 1994 r., L. ks. rob. [...], stanowiąca podstawę wpisu w dziale l księgi wieczystej [...], została wykonana przez geodetę uprawnionego mgra inż. J. P. prawidłowo.

W dziale l księgi wieczystej KW [...] na wniosek z 10 grudnia 1992 r. ujawniono działkę ewidencyjną nr [...] w miejsce parcel gruntowych l. kat. [...] i [...]. Dokonano tego na podstawie opracowania geodezyjnego z 8 września 1992 r. l. ks. zam. [...], zawierającego wyrys z mapy ewidencyjnej, wykaz synchronizacyjny, wypis z jednostki rejestrowej nr [...] rejestru gruntów dla obrębu B dla (m.in.) działki nr [...] o pow. 1,15 ha. Działka ta podlegała obrotowi prawnemu, w wyniku czego zmieniał się jej właściciel. Aktem notarialnym umową darowizny Rep. A nr [...] z 8 stycznia 1997 r. A. K. przeniosła własność działki nr [...] na rzecz W. P. i D. P. Następnie na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia 30 sierpnia 2002 r.) właścicielami działki nr [...] stali się T. i B. S. Obecnie działka nr [...] o pow. 1,15 ha położona w B figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako własność - na podstawie umowy darowizny Rep. A [...] z 29 listopada 2016 r. – D. S., s. B. i T.

Organ podkreślił również fakt, że w operacie ewidencyjnym przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] wykazano w oparciu o operat techniczny nr [...] z dnia 22 stycznia 2018 r. z rozgraniczenia nieruchomości. Przeprowadzone ono zostało przez geodetę uprawnionego J. P. Przebieg granicy działki nr [...] z działkami [...], [...] i [...] ustalony został 23 sierpnia 2010 r. w drodze ugody (posiadającej moc ugody sądowej) zawartej przed geodetą. Punkty graniczne utrwalono znakami granicznymi według szkicu granicznego i opisu zawartego w akcie ugody. Postępowanie administracyjne, w związku z zawartą ugodą Burmistrz Miasta i Gminy umorzył decyzją z 9 marca 2018 r., znak: [...]. Starosta zmianą nr [...] w drodze czynności materialno-technicznej dokonał aktualizacji danych opisujących punkty graniczne określające przebieg granic pomiędzy działką nr [...] a działkami nr: [...], [...], [...] na podstawie informacji zawartych w operacie technicznym [...].

Organ podkreślił, że rozpatrując niniejszą sprawę należy pamiętać, iż działania polegające na prowadzeniu ewidencji gruntów mają charakter techniczno-deklaratoryjny i w konsekwencji nie mają mocy prawnej pozwalającej na pozbawienie praw rzeczowych do nieruchomości. Tymczasem zgromadzona dokumentacja dowodzi, że w trakcie czynności odnowienia operatu ewidencyjnego dokonanych w latach 80. nastąpiło wchłonięcie parceli l. kat. [...] (lub jej części) obj. KW [...], stanowiącej wówczas własność J. B. do działki ewidencyjnej nr [...] A. K., obj. KW [...]. Potwierdza to porównanie archiwalnej mapy katastralnej przedstawiającej dawne parcele gruntowe z mapą ewidencyjną obrazującą działki ewidencyjne. Natomiast Wykaz synchronizacyjny sporządzony dla działki nr [...] wskazuje, że działce odpowiadają tylko parcele l. kat. [...] i [...] z KW [...]. Oznacza to, że parcela l. kat. [...] nie została uwzględniona ani w tym wykazie synchronizacyjnym, ani w żadnym innym, w związku z czym nie odłączono jej z księgi wieczystej nr [...], w której figuruje do chwili obecnej. Prowadzi to do wniosku, że aktualnie działania organów ewidencyjnych powinny polegać na doprowadzeniu do zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem prawnym wynikającym z zapisów wieczysto-księgowych. Organy ewidencyjne rejestrują bowiem stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynku.

Wydzielenie nieruchomości połączonych w działce ewidencyjnej w trybie ewidencyjnym, możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy działka ewidencyjna narusza przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, co dotyczy działki nr [...]. Należy jednakże rozważyć, czy stan prawny tej działki ujawnionej w księdze wieczystej [...] jako własność D. S. pozwala obecnie na wyodrębnienie z niej w trybie ewidencyjnym gruntu odpowiadającego dawnej parceli gruntowej l. kat. [...], objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność J. B.

Działka nr [...] była przedmiotem obrotu cywilno-prawnego. Szczególne znaczenie ma tu umowa sprzedaży zawarta 30 sierpnia 2002 r., na podstawie której T. i B. S. stali się jej właścicielami. Należy pamiętać, że rękojmia wiary ksiąg wieczystych chroni tylko przypadki nabycia nieruchomości w drodze czynności prawnej, czyli głównie poprzez umowę, z wyłączeniem jednakże rozporządzeń nieodpłatnych (np. darowizny). Nie odnosi się natomiast do przypadków nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia (także testamentowego, pomimo iż dochodzi do niego na podstawie czynności prawnej).

W zakres ochrony rękojmi nie wchodzi dział I-O księgi wieczystej, w którym znajduje się opis nieruchomości. Oznacza to, że oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204 ze zm., zwanej dalej ustawą) o księgach wieczystych i hipotece), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami. Domniemanie dotyczy bowiem prawa, a nie danych faktycznych opisujących nieruchomość. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Również według art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "Podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków". Z kolei w myśl art. 27 ust. 1 tej ustawy "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości".

W związku z powyższym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie podzielił stanowiska Starosty co do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie ewidencyjnym B, w przedmiocie działek nr [...] i [...], polegającej na wyodrębnieniu z działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] i działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...], nieruchomości odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...] wpisanej w księdze wieczystej [...]. Mimo, że Starosta zgromadził obszerny materiał dowodowy, również ten który, wskazał organ odwoławczy w wydawanych decyzjach i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, w konsekwencji nie doprowadziło to do właściwego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale do naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Starosta nieprawidłowo przyjął istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, co spowodowało, że widząc błędy w ewidencji gruntów i budynków nie mógł dokonać aktualizacji danych ewidencyjnych w postępowaniu administracyjnym. Uznał bowiem, że w zaistniałej sytuacji powstał rodzaj niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. (...) usunięcie tej niezgodności nie wymaga wydzielenia z działek nr [...] i [...] działki odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...] pochodzącej z [...] lecz wystąpienia do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W ocenie organu odwoławczego Starosta winien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do wyodrębnienia parceli gruntowej l. kat. [...] ujawnionej w księdze wieczystej [...]. Wiązałoby się to z koniecznością sporządzenia dokumentacji geodezyjnej spełniającej wymagania przepisu § 85 ust. 1 rozporządzenia, tzn. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, określającej dane ewidencyjne, spełniającej wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 46 ust. 3. Dane dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej odpowiadającej parceli l. kat. [...] wykonawca takiej pracy geodezyjnej winien pozyskać stosując przepisy § 37- § 39 rozporządzenia.

Organ naruszając ww. przepisy równocześnie nie zastosował się do postanowień art. 6, 7 i 8 k.p.a. Zgodnie z art. 6 organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z kolei zgodnie z art. 7 k.p.a. jednym z najważniejszych zadań organów prowadzących postępowanie administracyjne jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Stosownie zaś do art. 8 k.p.a. organ zobowiązany jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy oraz z uwagi na niemożność w przedstawionych okolicznościach zastosowania przepisu art. 136 k.p.a. stwierdzić należy, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Od powyższej decyzji sprzeciw wniósł D. S., zarzucając rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie przepisów art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że organ pierwszej instancji wykazał brak istnienia błędu w ewidencji gruntów i budynków obrębu B dla ww. działek ewidencyjnych, brak konieczności aktualizacji polegającej na wykazaniu w ewidencji nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...]. Organ drugiej instancji wskazał, że dokumentacja geodezyjna z dnia 9 maja 1994 r., L. ks. rob. [...], stanowiąca podstawę wpisu w działce l księgi wieczystej [...], została wykonana prawidłowo przez geodetę J. P.

Dodatkowo - w operacie ewidencyjnym przebieg granicy działki nr [...] z działką ewidencyjną nr [...] został wykazany w oparciu o operat techniczny [...] z dnia 22 stycznia 2018 r. z rozgraniczenia nieruchomości, również sporządzony przez geodetę uprawnionego J. P. Przebieg granicy działek [...] i [...] został ustalony dnia 23 sierpnia 2010 r. w drodze ugody zawartej przed geodetą uprawnionym. Zgodnie z art. 31 ustęp 4 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej. Właściciele działek [...] oraz [...] zgodnie oświadczyli i ustalili, że granice uznają za obowiązujące oraz nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu. Punkty graniczne zostały ustalone i utrwalone znakami granicznymi, zgodnie ze szkicem granicznym i opisem zawartym w akcie ugody. Postępowanie administracyjne zostało zatem umorzone decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] 2018 r., znak [...]. Starosta, zmianą nr [...], w drodze czynności materialno-technicznej, dokonał aktualizacji danych opisujących punkty graniczne określające przebieg granicy pomiędzy m.in. działkami [...] i [...] w operacie technicznym [...].

Kolejnym argumentem przemawiającym za stanowiskiem organu pierwszej instancji zdaniem wnoszącego sprzeciw jest stanowisko organu odwoławczego wskazujące na wchłonięcie parceli I. kat. [...] (lub jej części) do działki ewidencyjnej nr [...] objętej księgą wieczystą [...]. Potwierdza to porównanie archiwalnej mapy katastralnej przedstawiającej dawne parcele gruntowe z mapą ewidencyjną obrazującą działki ewidencyjne. Niezwykle istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia określone w wykazie synchronizacyjnym z dnia 9 maja 1994 L. ks. rob. [...] dla działki nr [...], stanowiący podstawę zmian oznaczenia w dziale l księgi wieczystej nr [...] zawiera uwagę o treści: "pgr. [...] weszła do działki [...] (poz. rej 257-K. W. i K. A.). Organ pierwszej instancji ustalił, że wspomniany wykaz został przedłożony przy zawieraniu umowy sprzedaży z dnia 28 marca 1996 r. (REP. A nr [...]), na podstawie którego T. K. nabył działkę nr [...]. Na podstawie powyższego można domniemywać, że T. K. posiadał wiedzę o tym, że pgr. [...] weszła w skład działki nr [...]. Podkreślenia wymaga również fakt, iż J. B. sprzedała T. K., z nieruchomości składającej się z działki [...] i pgr. [...] objętej księgą wieczystą nr [...], wyłącznie działkę ew. [...] o powierzchni 0,24 ha, dla której została założona nowa księga wieczysta o numerze [...]."

Nadto skarżący wskazał na ciąg aktów notarialnych dotyczących rozporządzenia nieruchomością - działką ewidencyjną nr [...] o powierzchni 1.15 ha. We wspomnianych aktach działka ewidencyjna nr [...] posiadała powierzchnię 1.15 ha i nadużyciem prawa byłoby przyjęcie stanowiska T. K. prowadzące do pozbawienia prawa własności części nieruchomości wnoszącego sprzeciw poprzez dokonanie zmian w ewidencji poprzez wprowadzenie działek [...], [...] oraz [...]. Obecny stan ewidencyjny, ustalony na podstawie ugody przed geodetą uprawnionym oraz na podstawie prawidłowo sporządzonego wykazu synchronizacyjnego, a także w oparciu o zasadę pewności obrotu prawnego, jest prawidłowy.

Wedle wnoszącego sprzeciw organ odwoławczy dokonał nadużycia instytucji rozstrzygnięcia kasatoryjnego określonego w dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Organ kolejny raz uchylił decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Działanie organu odwoławczego polegające

na bezpodstawnym uchyleniu się kolejny raz od załatwienia sprawy co do jej istoty, narusza naczelne zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadę szybkości postępowania przewidzianą w art. 12 § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 64a z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej alej w skrócie – P.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Jak wynika z kolei z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, sprzeciw ten inicjuje postępowanie szczególne, w którym sąd powinien wyłącznie ocenić, czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Kontrola ta nie może zatem obejmować oceny materialnoprawnej co do istoty sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby niedopuszczalne i przedwczesne (tak m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 649/17; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 838/17; WSA w Łodzi z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 654/17, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie jako "CBOSA"). Rolą sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem wyłącznie natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1332/13 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 18/13, CBOSA).

Przepis art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się w tym zakresie jednoznaczne poglądy. Wynika z nich, że w świetle przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/GI 439/06, LEX nr 930299). Innymi słowy, decyzja kasacyjna nie może zostać wydana,

jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1256/13, LEX nr 1479048). W sprzeczności z art. 138 § 2 pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a." (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 997/13, LEX nr 1384918; zob. też wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 88).

Mając powyższe na względzie trzeba mieć jednakże na uwadze także i to, jak trafnie zwrócił uwagę T. Kiełkowski (m. in. w wyroku z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 547/20), że " o decyzji kasacyjnej zwykło się mówić, że ma charakter li tylko procesowy, formalny, nie zawiera treści materialnej – toteż, jak można by mniemać, taki sam charakter powinna mieć jej ocena; powinna bazować na kryteriach procesowych, formalnych i abstrahować od tego, co materialne. Jednak nie jest tak do końca. Wszak aby wypowiedzieć się o takim czy innym zakresie sprawy, a tym bardziej rozstrzygnąć o jego istotnym znaczeniu – trzeba wpierw "sprawę" zidentyfikować i zrekonstruować. A to jest operacja w całości zrelatywizowana do prawa materialnego, bo właśnie w nim zakodowane są wszystkie elementy każdej sprawy administracyjnej. Do tych elementów należą przede wszystkim dwie normy: norma uprawniająca do konkretyzacji prawa (norma kompetencyjna) i norma konkretyzowana (norma merytoryczna). Pierwsza norma przesądza o samym istnieniu sprawy, a druga – w fazie decyzyjnej o treści rozstrzygnięcia, a wcześniej o tym, jakie fakty są prawnie doniosłe i wymagają wyjaśnienia. I to właśnie jest "zakres sprawy", o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Jego ustalenie zasadza się na wykładni normy konkretyzowanej, ściśle biorąc – jej hipotezy. Co do zasady od wykładni normy konkretyzowanej (a więc od wykładni prawa materialnego) powinna się też zaczynać kontrola legalności decyzji kasacyjnej.

Patrząc zatem przez ten pryzmat ma kwestionowaną sprzeciwem skarżącego decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działającego jako organ odwoławczy, stwierdzić należy, że jest ona prawidłowa.

W rozpoznawanej sprawie za nieprawidłowe uznał organ odwoławczy stanowisko organu pierwszej instancji, który widząc błędy w ewidencji gruntów i budynków, stwierdził, iż pomimo tego nie może dokonać aktualizacji danych w niej zawartych w postępowaniu administracyjnym (aktualizacyjnym). Niezgodność bowiem stanu prawnego, ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zdaniem organu pierwszej instancji, nie wymaga wydzielenia z działek nr [...] i [...] działki odpowiadającej dawnej parceli gruntowej l. kat. [...], lecz wystąpienia do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty tej sprawy.

Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 2052, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym) ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jasno wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Powyższe wyjaśnienie charakteru ewidencji jest niezbędne do zrozumienia prawidłowości kontrolowanej decyzji. Ewidencja rejestruje więc jedynie stany prawne ustalone winnym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Dokonanie zatem aktualizacji, czy to na wniosek określonego podmiotu, czy to z urzędu, ewidencji gruntów i budynków nie może stanowić podstawy dochodzenia, ani udowadniania przez dany podmiot jego praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

Z treści § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków) wynika zasada utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

W orzecznictwie wskazuje się, że ujawnione w ewidencji gruntów dane podmiotowe nie korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, choć oczywiście przy prawidłowo prowadzonej ewidencji powinny być zgodne ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a postępowania administracyjne przewidziane w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie mają na celu regulacji stanów prawnych nieruchomości (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2061/98, niepubl.). Ewidencja gruntów ma znaczenie więc jedynie informacyjno-techniczne, odzwierciedlające ustalony stan faktyczny i prawny. Wpisy w tym rejestrze mają charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny, co oznacza, że nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Wpisy w ewidencji gruntów i budynków nie powodują powstania nowego prawa podmiotowego, choć oczywiście mają znaczenie prawne (por. wyroki NSA: z dnia 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 17/99, Lex nr 46214; z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 119/99, Lex 46215; z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1716/2006, LexisNexis nr 1997041; por. również P. Hoffmann, Charakter prawny wpisów do ewidencji gruntów i budynków, "Rejent" 2000, nr 12, s. 55-79; J. Ignatowicz, Prawo rzeczowe, Warszawa 2000, s. 323).

Zatem ewidencja powinna odzwierciedlać stan prawny wynikający ze stanu wieczystoksięgowego.

Z analizy akt niniejszej sprawy oraz motywów, które przyświecały organowi odwoławczemu przy podjęciu decyzji kasacyjnej, wynika, że w trakcie czynności odnowienia operatu ewidencyjnego, dokonanych w latach 80, nastąpiło wchłonięcie parceli l. kat. [...] (lub jej części) obj. KW [...], stanowiącej wówczas własność J. B. do działki ewidencyjnej nr [...] A. K., obj. KW [...]. Potwierdza to porównanie archiwalnej mapy katastralnej przedstawiającej dawne parcele gruntowe z mapą ewidencyjną obrazującą działki ewidencyjne. Z wykazu synchronizacyjnego, sporządzonego dla działki nr [...] wynika natomiast, że działce odpowiadają tylko parcele l. kat. [...] i [...] z KW [...]. Oznacza to, że parcela

l. kat. [...] nie została uwzględniona ani w tym wykazie synchronizacyjnym, ani w żadnym innym, w związku z czym nie odłączono jej z księgi wieczystej nr [...], w której figuruje do chwili obecnej.

Powyższe zdaje się wskazywać, że działka nr [...] nie spełnia zatem wymogu

§ 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

W świetle tego przepisu działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Przy czym obszar jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiący przedmiot prawa własności tej samej osoby, ewentualnie współwłasności tych samych osób (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2404/14, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym przypadku w działce nr [...] prawdopodobnie zawiera się całość lub część dawnej parceli gruntowej l. kat. [...] będącej własnością J. B.

W takim razie rzeczywiście dane ewidencji gruntów i budynków nie są zgodne z danymi wynikającymi z ksiąg wieczystych. Nieruchomość objęta księgą wieczystą KW nr [...] składa się z działek stanowiących przedmiot własności różnych podmiotów.

Za trafne należało więc ocenić stanowisko organu odwoławczego, że usunięcia tej niezgodności należy dokonać w postepowaniu aktualizacyjnym, a nie w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204 ze zm., zwanej dalej ustawą o księgach wieczystych i hipotece).

Wskazać należy, że uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - jest jedynym sposobem obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie ulega wątpliwości, że sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest sprawą o prawo własności, a wyrok uwzględniający powództwo w takiej sprawie ma charakter wyroku zapadłego w sprawie "o własność" w znaczeniu użytym przez ustawodawcę w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym jest środkiem prawnym dla rozstrzygnięcia sporu o to, której ze stron przysługuje prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą. Przez rzeczywisty stan prawny należy rozumieć stan zgodny z prawem materialnym. Kognicja sądu w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym obejmuje ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, a w wyniku uwzględnienia żądania następuje obalenie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Kryterium niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zawsze obecny stan prawny. Natomiast wpis do księgi wieczystej nie ma w tym przypadku charakteru konstytutywnego (por. S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, Komentarz, Wyd. 6, LexisNexis, Warszawa 2010, komentarz do art. 31). Nadto sąd wieczystoksięgowy nie bada i nie może badać merytorycznej zasadności wyroku uwzględniającego powództwo.

Zaprezentowane w decyzji pierwszoinstancyjnej stanowisko organu pierwszej instancji pomija więc skutki wynikające z regulacji zawartej w art. 26 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z katastru nieruchomości, tj. dane właśnie z ewidencji gruntów i budynków. W myśl przepisu art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Oznaczenie nieruchomości zawarte jest w dziale I-O księgi wieczystej. Stosownie do przepisu § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122 ze zm.), dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Identyczną regulację zawierają postanowienia § 15 i 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575). Zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740) nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności. Art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości.

Zasadnie więc argumentuje organ odwoławczy wskazując, że najpierw organ pierwszej instancji musi sporządzić stosowną dokumentację geodezyjną, spełniającą wymagania przepisu § 85 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków tzn. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, określającej dane ewidencyjne, spełniającej wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 46 ust. 3. Dane dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej odpowiadającej parceli l. kat. [...] wykonawca takiej pracy geodezyjnej winien pozyskać stosując przepisy § 37- § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji da to podstawy do ustalenia jaka część dawnej parceli gruntowej l. kat. [...] zawiera się w działce nr [...] będącej obecnie własnością skarżącego, co pozwoli na jej wyodrębnienie. Działka bowiem [...] nie spełnia wymogów przywołanego § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przeprowadzenie więc tzw. "rozdzielenia" (wyodrębnienia) zawartych w jednej działce, nieruchomości będących przedmiotem odrębnej własności, należy co do zasady zaakceptować jako formę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, skoro § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, definiuje działkę ewidencyjną jako ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Organ dokonuje tego na podstawie 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W myśl § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Wobec tego sprzeciw nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zdaniem Sądu, nie można skutecznie, także i w tym przypadku, zarzucić organowi odwoławczemu, że wydana w sprawie decyzja kasacyjna jest wadliwa i narusza postanowienia art. 138 § 2 k.p.a. Treść sprzeciwu wskazuje na niezrozumienie przez skarżącego istoty ewidencji i aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków. Podkreślić z całą stanowczością należy, że żaden organ ewidencyjny nie będzie "pozbawiał" własności skarżącego. Postępowanie aktualizacyjne jedynie, jak to już podkreślono, rejestruje zmiany stanu prawnego ustalone w innym trybie, a nie dokonuje kształtowania nowego stanu prawnego nieruchomości.

Podstawą natomiast uwzględnienia sprzeciwu przez Sąd nie może być ocena materialnoprawna co do istoty sprawy. Samoistnej podstawy do uwzględnienia sprzeciwu nie mogą też stanowić ewentualne uchybienia organu odwoławczego w zakresie wskazania jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czyli niedoskonałości uzasadnienia decyzji kasacyjnej (vide: teza 2 wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1245/17; LEX nr 2462890).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 64d, art. 64b § 1 w zw. z art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.