Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1375/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 art. 3 ust. 2  art. 4 art. 6 art. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skarg C. K. i [...] Stowarzyszenia [...] w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz C. K. i [...] Stowarzyszenia [...] w [...] kwoty po 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. dalej: kpa) w zw. z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.u. z 2017 r., poz. 2097, dalej ustawa z 8 lipca 2005 r.), po rozpatrzeniu odwołania C. K. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] stycznia 2019 r. znak [...], odmawiającej potwierdzenia ww. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych wchodzących w skład majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], woj. [...], poza obecnymi granicami RP tj: pałacu, oficyn, [...] dużych domów, mleczarni, [...] dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, utrzymał w mocy ww. decyzje Wojewody [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] grudnia 2008 r. C. K., spadkobierca po F. K., złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] potwierdził C. K. prawo do otrzymania rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP przez F. K. majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...], w skład którego wchodziła leśna parcela o łącznej pow. [...] ha oraz jednocześnie, w pkt [...] decyzji odmówił C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości w majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...] w pozostałym zakresie. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, iż organ wojewódzki powinien podjąć próbę konwalidacji oświadczeń świadków C. B., M. R. oraz S. B. Następnie Wojewoda [...] powinien ocenić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy razem ze zgromadzoną dokumentacją fotograficzną zabudowań majątku [...] ([...]). Organ ll instancji wskazał również, że w przypadku ustalenia, iż do zabudowań pozostawionych oraz znajdujących się pod nimi gruntów przysługiwało skarżącej prawo własności, ewentualne wątpliwości, co do powierzchni budynków, organ wojewódzki powinien rozwiązać powołując biegłego z zakresu budownictwa, który w swojej opinii wypowie się, co do możliwości jej ustalenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości położonej w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...], w części dotyczącej leśnej parceli o pow. [...] ha, składającej się z majątku [...] i majątku [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, że Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2012 r. bezpodstawnie uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. (również w części potwierdzającej prawo do rekompensaty), pomimo tego, że strona w odwołaniu zaskarżyła tylko pkt [...] rozstrzygnięcia (tj. w części odmawiającej jej prawa do rekompensaty) i wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części.

C. K. złożyła do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w całości przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. Minister Skarbu Państwa nie podzielił poglądu organu wojewódzkiego, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), uzasadniająca umorzenie postępowania, w części zakreślonej przez organ l instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Organ wskazał, że Wojewoda [...] nie zauważył, że jego poprzednie rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie (decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r.) w żadnym zakresie nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego zostało bowiem uchylone w całości przez Ministra Skarbu Państwa (decyzja z dnia [...] października 2012 r.) i sprawa stała się ponownie i w całości przedmiotem rozpatrzenia przez organ l instancji. Zdaniem organu odwoławczego, w zakresie, w którym Wojewoda [...] potwierdził stronie prawo do rekompensaty w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., która została następnie w całości uchylona rozstrzygnięciem Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda [...] powinien rozważyć wydanie decyzji częściowej (art. 104 § 2 Kpa). Jak bowiem wynika z odwołania strony, jak i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. bezsporne jest, że strona spełniła przesłanki warunkujące potwierdzenie jej prawa do rekompensaty w zakresie majątku pozostawionego przez F. K. w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...] w części dotyczącej leśnej parceli o pow. [...] ha, składającej z [...] uroczysk: [...] i [...]. W swojej decyzji Wojewoda [...] powinien również wyraźnie zaznaczyć w jakiej części potwierdza stronie prawo do rekompensaty oraz w razie ewentualnej odmowy, za jaki majątek prawo do rekompensaty nie przysługuje (grunty, budynki i ich rodzaj).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], w pkt [...] potwierdził C. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia leśnej parceli o łącznej pow. [...] ha, składającej się z [...] majątków: [...] oraz [...], w kwocie [...] zł, w pkt [...] odmówił zaś potwierdzenia C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych, gospodarczych i sakralnych, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...].

C. K. wniosła odwołanie od pkt [...] decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. do Ministra Skarbu Państwa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w całości, tj. w części zaskarżonej przez stronę (pkt [...]) oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że żadne ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków nie spełnia wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) – zwanej dalej "ustawą". Organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda [...] ponownie analizując akta sprawy powinien w pierwszej kolejności wystąpić do strony celem podjęcia próby konwalidacji znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, organ wojewódzki powinien również poinformować stronę, iż dla uznania skuteczności oświadczeń świadków niezbędne jest spełnienie warunków z art. 6 ust. 5 ustawy oraz wyraźne wskazanie w treści oświadczenia, czy poprzednik prawny strony dysponował tytułem własności do pozostawionych na [...] nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tylko prawo własności do nieruchomości pozostawionych na byłych terenach RP jest podstawą do ubiegania się o rekompensatę. W uzasadnieniu swojej decyzji organ l instancji powinien również wyjaśnić, z jakich przyczyn w rozstrzygnięciu z dnia [...] lipca 2015 r. nie odniósł się do wytycznych Ministra Skarbu Państwa, dotyczących konieczności konwalidacji oświadczenia świadka C. B. z dnia [...] listopada 2007 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. O ewentualnej możliwości konwalidacji oświadczeń tego świadka Wojewoda [...] powinien również poinformować stronę postępowania.

Na skutek skargi C. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15 uchylił zaskarżoną decyzję. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 31 marca 2016 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w zakresie pkt [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 2 ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć: 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Z art. 6 ust. 4 ustawy wynika natomiast, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. Art. 6 ust. 5 stanowi zaś, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia [...] świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, strona wywodzi fakt pozostawienia przez F. K. na [...] nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, [...] dużych domów, oraz budynków gospodarczych i sakralnych, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...], ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków oraz własnych wspomnień z dzieciństwa.

Organ wskazał, że celem rozpatrzenia przedmiotowej sprawy konieczne było wzięcie pod uwagę wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15, którym Minister Skarbu Państwa jest związany oraz weryfikacja pod kątem tego wyroku znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał na oświadczenia M. R. oraz S. B. Zdaniem Ministra, oświadczenia świadków S. B. oraz M. R. z dnia [...] marca 2008 r. nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W ocenie organu l instancji niemożliwe jest również zweryfikowanie powyższych oświadczeń na okoliczność zamieszkiwania ww. osób w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej. Ponadto zdaniem organu I instancji nie zamieszczono w nich klauzuli, iż M. R. oraz S. B. nie są osobami bliskimi właściciela pozostawianych nieruchomości lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na powyższe organ prowadzący postępowanie początkowo odmówił przyznania mocy dowodowej ww. oświadczeniom świadków. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie W. R., Konsul w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym ww. oświadczył, iż w dniu [...] marca 2008 r. poświadczając własnoręczność podpisu M. R. oraz S. B. pouczył wyżej wymienione osoby o odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za składanie fałszywych zeznań oraz odebrał od świadków oświadczenie, że nie występuje więź pokrewieństwa z F. K., ani z C. K.

W dniu [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik C. K. przedłożył do akt sprawy oświadczenie W. R., Konsula w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., w którym wskazał on, że odebrał od S. B. oświadczenie, iż zamieszkiwała ona wraz z rodzicami na terenie majątku [...], co najmniej od 1930 r. do dnia [...] marca 2008 r. oraz M. R., która oświadczyła, że urodziła się w majątku [...] i nieprzerwanie tam zamieszkiwała, co najmniej do 1990 r.

Zdaniem Wojewody [...], ww. oświadczenia świadków złożone na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej, tj. majątku [...] ([...]) w trakcie prowadzonego przez organ l instancji postępowania zostały przez stronę uzupełnione, a zatem spełniają przesłanki określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy. W związku z powyższym ww. oświadczenia mogą stanowić dowód na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] ([...]).

Mając na uwadze przedstawiony powyższej stan faktyczny sprawy, w ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ wojewódzki błędnie uznał, że oświadczenia świadków M. R. oraz S. B. z dnia [...] marca 2008 r. spełniają warunki wskazane w art. 6 ust. 5 ustawy. Wyżej wymienione oświadczenia zostały złożone z podpisem poświadczonym przez Konsula Generalnego RP w [...], a nie jak wymaga art. 6 ust. 5 ustawy przed Konsulem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 oraz wyrok tego sądu z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12 formę pisemną z podpisem notarialnie (konsularnie) poświadczonym charakteryzuje to, że przy tego rodzaju czynności notariusz (konsul) potwierdza jedynie własnoręczność złożonego podpisu, nie dokonuje natomiast przy tej okazji pouczenia o odpowiedzialności karnej. Ponadto późniejsze uzupełnienie oświadczeń świadków M. R. oraz S. B. poprzez przedłożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula RP w [...], w którym stwierdził on, że M. R. oraz S. B. zostały przez niego pouczone o odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za składanie fałszywych zeznań oraz wskazał, że od świadków zostały odebrane oświadczenia, iż nie występuje więź pokrewieństwa z F. K., ani z C. K. jest nieskuteczne na gruncie art. 6 ust. 5 ustawy. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, oświadczenia świadków M. R. oraz S. B. z dnia [...] marca 2008 r. w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej mogą zostać uzupełnione jedynie przez samych świadków poprzez złożenie nowego oświadczenia zgodnie z wytycznymi art. 6 ust. 5 ustawy, tj. przed konsulem. W opinii Ministra Skarbu Państwa, oświadczenie Konsula RP, iż świadkowie przed złożeniem oświadczeń zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń jest nieskuteczne na gruncie art. 233 K.k. Ponadto takie oświadczenie nie może skutecznie uzupełniać oświadczeń świadków, o których mowa w art. 6 ust. 5 ustawy. Tym samym oświadczenia M. R. oraz S. B. nie spełniają wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy.

W zakresie oświadczeń świadków E. G. z dnia [...] maja 2010 r. oraz T. M. z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] października 2012 r. Wskazał, że wyżej wymienieni nie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajdowały się pozostawione nieruchomości lub w miejscowości sąsiedniej. Z ustaleń organu wojewódzkiego wynika natomiast, że ich miejscem zamieszkania przed wybuchem ll Wojny Światowej była [...]. W tych okolicznościach organ stwierdził, iż z uwagi na spełnienie przesłanki negatywnej z art. 6 ust. 5 (miejsce zamieszkania świadków nie znajdowało się na byłych terenach RP) nie występuje podstawa do konwalidacji powyższych oświadczeń. Zdaniem organu odwoławczego, nie oznacza to jednak, że ww. oświadczenia nie powinny być włączone do materiału dowodowego sprawy. Oświadczenia te są skuteczne na gruncie Kpa i mogą stanowić dowód uzupełniający w sprawie.

W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia świadków A. Z., W. Z. oraz A. O. złożone w dniu [...] czerwca 2013 r. przed notariuszem J. U. w Państwowej Kancelarii Notarialnej Rejonu [...] w obwodzie [...], [...], który poświadczył tylko autentyczność podpisów ww. świadków. Zawierają one opis budynków gospodarczych oraz wielkość i rodzaj nasadzeń parku znajdujących się w majątku [...]. W ocenie organu wojewódzkiego, powyższe oświadczenia świadków nie mogą stanowić dowodu, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] ([...]), gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, a także z uwagi na fakt, iż nie zostały złożone przed konsulem lub polskim notariuszem, a jedynie przed [...] notariuszem, który poświadczył tylko autentyczność podpisów ww. świadków. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, słusznie organ wojewódzki wskazał, że oświadczenia te nie spełniają wymogów zawartych w art. 6 ust. 5 ustawy.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa, żadne ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków nie spełnia wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy. Odnośnie dowodu z przesłuchania świadka wskazał, że tego rodzaju środek dowodowy ma charakter posiłkowy i może być znaczący dla ustaleń faktycznych sprawy, jeżeli prawo własności do nieruchomości zostało potwierdzone innymi dowodami, wskazanymi w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy.

Natomiast oświadczenie strony C. K. może stanowić dowód tylko pod warunkiem, że nadal pozostają do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 Kpa). Brak dowodów z oświadczeń [...] świadków spełniających wymagania art. 6 ust. 5 ustawy uniemożliwia potwierdzenie prawa do rekompensaty. To strona dochodząca prawa do rekompensaty powinna udowodnić, że istniało mienie, które było własnością, a także jaka była powierzchnia i rodzaj tej nieruchomości. Nie jest rolą organu administracji publicznej udowadnianie faktu pozostawienia przez wnioskodawcę nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Minister Skarbu Państwa przytoczył fragmenty z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15), gdzie Sąd wskazał, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego, po wydaniu przez Ministra decyzji z dnia [...] października 2012 r. uchylającej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji była już wzywana do konwalidowania oświadczeń świadków Z. B. i M. L., jak również do konwalidowania zeznań świadków A. Z., A. O. i W. Z. Organ I instancji wzywał skarżącą do przedstawienia prawidłowych oświadczeń Z. B. i M. L., przytaczając jednocześnie treść art. 6 ust. 4 i 6 ust. 5 ustawy. Odpowiadając na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że wezwanie organu jest nieprecyzyjne oraz powołała się na złożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula Generalnego RP w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i [...] stycznia 2013 r. Następnie, skarżąca konsekwentnie w toku całego postępowania prezentowała stanowisko, że powyższe oświadczenia zgodne są z treścią art. 6 ust. 5 ustawy, by wreszcie wskazać w skardze, że dokonanie konwalidacji zeznań świadków nie będzie możliwe, z uwagi na fakt, że świadkowie nie żyją. Skarżąca wskazała również, że notariusz [...] odmówił sporządzenia aktu notarialnego zawierającego oświadczenia świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, w jej ocenie, że przedstawione przez nią oświadczenia świadków A. Z., A. O. i W. Z. mogą i powinny zostać potraktowane jako dowód w rozumieniu przepisów kpa i wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Skoro, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca była już wzywana do dokonania powyższej czynności, jeśli chodzi o zeznania świadków Z. B. i M. L. oraz oświadczenia świadków A. Z., A. O. i W. Z. i przedstawiła swoje stanowisko co do tej kwestii, uchylanie decyzji organu I instancji, z uwagi na konieczność wezwania skarżącej do konwalidacji powyższych oświadczeń (dodatkowo w sytuacji, w której jak wynika ze skargi Z. B. i M. L. nie żyją) pozbawione było jakiegokolwiek uzasadnienia. Odnosząc się do kwestii konwalidacji oświadczenia świadka C. B. Sąd wskazał, że zarówno z pism skarżącej, jak i samej treści zakwestionowanych oświadczeń wprost wynika, że konwalidacja powyższego oświadczenia poprzez zamieszczenie informacji, że świadek zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej nie będzie możliwa. W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. C. B. wskazał, że zawarte w oświadczeniu informacje, co do ustalenia składu majątku rodziny K., dotyczące stanu posiadania na 1939 r., to jest po przeprowadzeniu reformy rolnej, uzyskał na podstawie dokumentów znajdujących się w różnych ośrodkach na [...], a także na podstawie źródeł historycznych, zeznań i opisów Z. B. i M. L., a także według informacji uzyskanych od pracowników będących zarazem mieszkańcami majątku [...]. Świadek wskazał również, że opisu budynków i fundamentów dokonał podczas wielokrotnych wizji lokalnych. Z oświadczenia tego zatem wprost wynika, że źródłem wiedzy świadka, co do majątku [...], nie były własne obserwacje poczynione przed wybuchem II Wojny Światowej (Sąd wskazał, że z uwagi na datę urodzenia świadka - [...] maja 1937 r. poczynienie tego typu obserwacji mogłoby być utrudnione). Fakt, że informacje zawarte w oświadczeniu powyższego świadka są wynikiem jego prac badawczych jako historyka potwierdziła również sama skarżąca. Wobec powyższego, brak było podstaw do wzywania skarżącej do konwalidacji oświadczenia C. B., a co za tym idzie, uchylania decyzji organu pierwszej instancji. Minister wskazał również, że organ I instancji po dokonaniu konwalidacji zeznań świadków winien wyjaśnić ewentualne wątpliwości nie wyłączając przesłuchania strony, opinii biegłego oraz ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Sąd wskazał, że skarżąca była już przesłuchana w dniu [...] stycznia 2010 r., do akt sprawy został złożony operat szacunkowy zamienny z dnia [...] marca 2011 r., suplement do tego operatu z dnia [...] sierpnia 2014 r., protokół oględzin majątku ziemskiego [...] dokonany przez geodetę uprawnionego A. W., dokumentacja fotograficzna oraz kserokopie publikacji, jak również mapy. Skarżąca odpowiadając na wezwanie organu I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego wprost wskazała, że przedłożyła już wszystkie dowody, jakimi dysponowała i nie jest w stanie przedstawić żadnych innych.

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie potwierdza faktu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, [...] dużych domów, mleczarni, [...] dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...]. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentów urzędowych potwierdzających posiadanie na własność przez F. K. ww. majątku. Znajdujące się zaś w aktach sprawy oświadczenia świadków nie spełniają wymagań wskazanych w art. 6 ust. 5 ustawy, a w związku z tym nie mogą być dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości (potwierdzeniem posiadania tytułu własności do nieruchomości) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 4 i 5 ustawy.

O decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła C. K.

Wyrokiem z 7 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1030/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz decyzję Wojewody [...] [...] z [...] lipca 2015 r. w części dotyczącej jej punktu [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podziela stanowisko C. K., że skarżąca w toku sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty przedłożyła oświadczenia [...] świadków spełniające wszystkie formalne wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy, które winny zostać ocenione w zakresie wiarygodności w powiązaniu z innymi dowodami na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego stanowiącego część majątku [...] ([...]), powierzchni i składników tego mienia. Zdaniem Sądu, oświadczenie S. B. z dnia [...] marca 2008 r. i oświadczenie M. L. z dnia [...] marca 2008 r. spełniają wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy. Oświadczenia te zostały złożone w polskiej placówce konsularnej w [...] i podpisane w obecności Konsula Konsulatu Generalnego RP w [...]. Konsul W. R. w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wyjaśnił, że oświadczenia te odebrane w jego obecności były oświadczeniami złożonymi w trybie art. 6 ust. 5 ustawy i że świadkowie ci przed odebraniem od nich oświadczeń poświadczyli przed konsulem, że zamieszkiwali wraz z rodzicami na terenie majątku [...]. Do akt sprawy zostały złożone także oświadczenia Konsula W. R. z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym Konsul wyjaśnił, że odebrał od M. L. i S. B. oświadczenia, że pomiędzy świadkami, a F. K. i C. K. nie występuje więź pokrewieństwa i uprzedził świadków o grożącej odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za fałszywe zeznania wobec urzędu polskiego. Z powyższych dowodów wynika, że S. B. i M. L. przed złożeniem oświadczeń zostały uprzedzone przez osobę działającą w zakresie swoich uprawnień (konsula) o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania, przez co zostały spełnione wymogi z art. 233 § 2 w zw. z § 6 K.k. Sąd zwrócił uwagę, że obowiązujące w dacie składania oświadczeń świadków przepisy ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823 ze zm.) i stosowane, na mocy art. 19 ust. 5 tej ustawy, odpowiednio do czynności notarialnych wykonywanych przez konsula przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) nie przewidywały w przypadku odbierania przez Konsula RP oświadczeń od świadków żadnych szczególnych wymogów w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej. Wbrew temu co twierdzi Minister Skarbu Państwa oświadczenia te zostały odebrane i podpisane w obecności Konsula, co wynika z treści oświadczeń świadków i treści oświadczeń Konsula RP, a zatem należy je traktować jako złożone w polskiej placówce konsularnej, jak tego wymaga przepis art. 6 ust. 5 ustawy. W zakresie spełnienia przez świadków ustawowego wymogu zamieszkiwania w majątku [...] ([...]) i bliskości w stosunku do F. K. i C. K. miarodajne są powyższe oświadczenia Konsula RP. Trzeba mieć na uwadze, że informacje udzielane przez Konsula RP traktowane są jako dowody z dokumentów urzędowych, o których mowa w art. 76 Kpa. Wobec tego uznać należało, że udzielone odpowiedzi przez ten organ państwowy stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 51/11). Brak natomiast dowodu przeciwnego wskazującego na to, że oświadczenia Konsula RP są niewiarygodne. Sąd zauważa, że Konsul RP jest polskim przedstawicielem za granicą, który z uwagi na przymioty charakteru, kwalifikacje i praktykę zawodową daje rękojmię należytego wykonywania powierzonych mu obowiązków i który przy wykonywaniu czynności z udziałem obywateli państw obcych jest zobowiązany do ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 10 pkt 1 ustawy o funkcjach konsulów RP). Sąd podzielił z kolei stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia złożone przez E. G. i T. M. nie spełniają wymogu zamieszkiwania, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy i nie mogą być potraktowane jako dowody na okoliczność pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP (art. 6 ust. 1 ustawy). (..)Sąd podzielił również stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia świadków A. Z., W. Z. i A. O. nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy w zakresie złożenia ich przed polskim notariuszem i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Sąd wskazał także, że wbrew temu co twierdzi skarżąca, dowodem, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy nie mogło być oświadczenie C. B., złożone w formie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] wobec braku spełnienia przez tę osobę chociażby wymogu zamieszkiwania w miejscowości, w której pozostawiono mienie lub w miejscowości sąsiedniej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15). Z kolei przedłożone do akt sprawy oświadczenia H. W. z dnia [...] listopada 2008 r. oraz B. S. z dnia [...] listopada 2008 r. i [...] grudnia 2009 r. dotyczą majątku [...] koło miejscowości [...], a nie majątku [...] ([...]) koło miejscowości [...], kwestii obywatelstwa C. K., okoliczności dotyczących opuszczenia terenu II RP i miejsc zamieszkiwania skarżącej w czasie wojny. Wobec tego także te dowody nie mogły być miarodajne jako oświadczenia świadków złożone w trybie art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. części mienia składającego się na majątek [...] ([...]). Sąd wskazał, że skoro zatem w toku postępowania administracyjnego zostały złożone [...] oświadczenia świadków S. B. i M. L. spełniające wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. (F. K. zmarł w 1942 r.) mienia nieruchomego, obejmującego część majątku [...] ([...]), to organy obu instancji winy dokonać analizy tych oświadczeń i ocenić ich wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami, w szczególności: oświadczeniami świadków niespełniającymi wszystkich wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, materiałem fotograficznym i mapowym, [...], [...], publikacją [...], protokołem oględzin majątku [...] ([...]) sporządzonego przez geodetę A. W., operatem szacunkowym z dnia [...] marca 2011 r. wraz z suplementem z dnia [...] sierpnia 2014 r., czy oświadczeniami samej strony C. K. - na okoliczność ustalenia powierzchni części majątku [...] ([...]), rodzaju nieruchomości i składników tego mienia, czego ani Wojewoda [...], ani Minister Skarbu Państwa nie uczynili.

Następnie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] odmówił potwierdzenia C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowych opisanej w zaskarżonej decyzji, wchodzących w skład majątku [...] (..). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgromadzona dokumentacja nie potwierdza faktu posiadania przez F. K. prawa własności ww. nieruchomości gruntowych i budynkowych.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. skarżąca dołączyła do akt sprawy protokoły przyjęcia oświadczeń M. P. i A. H. z [...] sierpnia 2017 r. złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przed L. W. Konsulem Konsulatu Generalnego RP w [...]. W oświadczeniach świadkowie jednocześnie wskazali, że nie są osobami bliskimi właściciela pozostawionych nieruchomości lub spadkobierców ubiegających się o przyznanie prawa do rekompensaty. Z przedłożonych protokołów wynika, że zeznający dokonali uzupełnienia swoich oświadczeń z [...] lipca 2016 r. o informacje na temat rodzaju oraz powierzchni nieruchomości gruntowych i budynkowych wchodzących w skład majątku [...].

Decyzją z [...] grudnia 2017 r. znak [...] Minister uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Minister wskazał, że organ wojewódzki ponownie rozpatrując sprawę powinien w szczególności dokonać analizy oświadczeń M. P. i A. H. z [...] lipca 2016 r. oraz z [...] sierpnia 2017 r.

Organ wskazał, że przy pismach z [...] lipca 2017 r. i [...] stycznia 2018 r. dołączono do akt sprawy dokument dotyczący pożyczki zaciągniętej przez J. K. w [...] Banku [...] pod zastaw majątku [...], zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu [...] z [...] października 2017 r. nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym, zgodnie z którym J. J. z domu K., na podstawie decyzji Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] listopada 1935 r. otrzymała las stanowiący część majątku [...], który następnie w 1938 r. wszedł w skład majątku [...] należącego do F. K. oraz uwierzytelnioną kopię wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] listopada 1935 r. zgodnie z którym dobra ziemskie J. J. w składzie uroczysk "[...]", [...] i "[...]" przeszły na własność J. J.

Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r. znak: [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie wszczęte z wniosku C. K. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w części dot. lasu "[...]" położonego w majątku [...] ([...]), powiat [...] woj. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe za uwagi na wycofanie przez stronę wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ww. zakresie.

Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r. Wojewoda [...] odmówił C. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych wchodzących w skład majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], woj. [...], poza obecnymi granicami RP tj: pałacu, oficyn, [...] dużych domów, mleczarni, [...] dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, utrzymał w mocy ww. decyzje Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedwojenny właściciel majątku [...]- F.K. nie zrealizował przesłanek określonych w art. 2 bowiem zmarł w 1942 r. nie opuszczając terytorium RP. Ponadto organ wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można stwierdzić, że F. K. legitymował się prawem własności ww. nieruchomości gruntowych i budynkowych oraz określić ich rodzaju i powierzchni.

W uzasadnieniu organ podniósł także, że Wojewoda [...] odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazując, że nie wykazano prawa własności nieruchomości pozostawionych oraz, że w stosunku do F. K. nie został spełniony warunek opuszczenia byłego terytorium państwa polskiego. Organ wskazał, że oświadczenia świadków E. G. i T. M. nie spełniają wymogów art. 6 ust 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i nie zawierają informacji, że świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami RP lub w miejscowości sąsiedniej. Organ wskazał, że Wojewoda [...] pozyskał z Urzędu m. [...] ankiety wypełnione przez ww. osoby w sprawie wydania pierwszego dowodu osobistego. E. G. wskazał w tej ankiecie, że do momentu wybuchu II wojny światowej i w trakcie okupacji mieszkał w m. [...], natomiast T. M. zaznaczył, że w tym okresie mieszkał w [...]. Zdaniem organu przedmiotowe oświadczenia świadków nie mogą stanowić wystarczającego dowodu na wykazanie prawa własności nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP. Zdaniem organu także oświadczenia świadków A. Z., W. Z. oraz A. O. nie spełniają ustawowych wymogów gdyż zostały złożone wyłącznie przed [...] notariuszem, który poświadczył wyłącznie własnoręczność podpisów ww. świadków. Zdaniem organu ustawowych wymogów nie spełniają także oświadczenia C. B. z [...] listopada 2017 r. oraz z [...] kwietnia 2010 r. zawierające opis majątku [...]. Organ wskazał, że oświadczenia te nie zostały złożone po rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organ podkreślił także, że wiedza świadka na temat majątku [...] nie wynika z jego własnych obserwacji lecz została uzyskana na podstawie zebranych materiałów badawczych. Oświadczenia M. P. i A. H. organ uznał za niewiarygodne. Organ wskazał, że oświadczenia te zawierają szczegółowy opis stanu pozostawionego majątku ze wskazaniem wymiarów budynków choć M. P. i A. H. w dacie 1 września 1939 r. mieli zaledwie [...] i [...] lat. Zdaniem organu mało jest prawdopodobne aby osoby w tym wieku mogły posiadać tak szczegółowe informacje i zapamiętać je przez ponad 70 lat. Organ podniósł także, że żaden z wyżej wymienionych świadków nie widział dokumentów potwierdzających własność nieruchomości, zaś swoją wiedze czerpali z faktu wykonywania pracy w majątku [...] oraz zamieszkiwania w miejscowości sąsiedniej. Organ podniósł, że zeznania te pomimo niewielkich różnic zostały sporządzone według jednego schematu i nie sprawiają wrażenia odwzorowania spontanicznej pamięci świadków lecz wydają się być uzgodnione. Zdaniem organu podobny charakter mają oświadczenia M. R i S B. Zdaniem organu świadkowie pomimo znacznego upływu czasu w sposób identyczny i nazbyt szczegółowy opisali części składowe majątku [...]. Organ zauważył, że w momencie wybuchu II wojny światowej S. B. miała zaledwie [...] lat. Odnosząc się z kolei do oświadczenia M. R. organ wskazał, że nie wynika z niego jakim tytułem prawnym do nieruchomości dysponował F. K. . Organ wskazał, że na podstawie treści ww. zeznań nie jest możliwe określenie powierzchni pozostawionych nieruchomości.

Odnosząc się do pozostałego materiału dowodowego tj. kopii karty z [...] z 1930 r.; fragmentu [...]; fragmentu książki "[...]"; fragmentu książki R. A. "[...]"; fragmentu tygodnika "[...]" z [...] września 1927 r., nr [...]; kopii map z [...] Archiwum Wojskowego w [...], kopii fotografii opatrzonych opisami, protokołów oględzin i wyników pomiarów majątku ziemskiego [...] wykonanych przez uprawnionego geodetę A. W.; dokumentów dot. pożyczki zaciągniętej przez J. K. w [...] Banku [...] pod zastaw majątku [...] oraz wyceny majątku [...] z 1907 r. organ wskazał, że żadne z tych dowodów nie stanowi prawnie wiążącego dokumentu urzędowego potwierdzającego stan prawny pozostawionych nieruchomości. Organ wskazał, że tego rodzaju dokumentacja może mieć jedynie charakter posiłkowy. Na ich podstawie można jedynie domniemywać, że F. K. był właścicielem nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku i budynkowych wchodzących w skład majątku [...]. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w postępowaniu dot. mienia zabużańskiego główny cieżar dowodu spoczywa na stronach postępowania.

Organ podkreślił także, że niesłuszne są także twierdzenia skarżącej oraz [...] Stowarzyszenia [...], że uprawnionymi do rekompensaty są osoby, które nabyły własność majątku po dacie 1 września 1939 r. a następnie opuściły byłe terytorium RP w związku z wybuchem II wojny światowej. Organ wskazał, że C. K. nie może być traktowana jako były właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP i nie można w stosunku do niej oceniać spełnienia przesłanek materialnoprawnych określonych w art. 2 w zw. z art. 1 ww. ustawy.

Organ wskazał także, że Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] lipca 2015 r. rozstrzygnął ostatecznie kwestię dot. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia leśnej parceli o łącznej powierzchni [...] ha składającej się z [...] uroczysk: uroczyska [...] oraz uroczyska [...]. Organ wskazał, że obecna decyzja dotyczy innych nieruchomości i organ wojewódzki podczas jej rozpoznawania nie był związany oceną prawną zawartą w uprzednio wydanej decyzji. Odnosząc się z kolei do stanowiska [...] Stowarzyszenia [...] wierzycieli Skarbu Państwa w kontekście stanowiska WSA w Warszawie wyrażonego w wyroku z 7 listopada 2016 r. organ podniósł, że sąd nie przesądził kwestii czy C. K. może być traktowana jako były właściciel pozostawionych nieruchomości oraz czy w stosunku do niej można badać spełnienie materialnoprawnych przesłanek określonych w ustawie z 8 lipca 2005 r. Zdaniem organu Sąd wskazał, że spór dotyczy tego czy chociażby [...] przedłożone do akt sprawy oświadczenia świadków spełniają wszystkie formalne wymogi ustawy zabużańskiej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła C. K. w zakresie w jakim odmówiono jej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowych wchodzących w skład majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], woj. [...], poza obecnymi granicami RP tj: pałacu, oficyn, [...] dużych domów, mleczarni, [...] dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 w zw. z art. 1 ust 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym uznaniu, że prawo do rekompensaty przysługuje jedynie osobie, która była właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP w dniu 1 września 1939 r. (przedwojennemu właścicielowi) i wykluczone jest ubieganie się o prawo do rekompensaty przez osobę, która nabyła prawo nieruchome po wybuchu (w trakcie II wojny światowej), a następnie zmuszona była opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiając tam stanowiące jej własność mienie nieruchome, a w konsekwencji odmówienie C. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podczas gdy żaden przepis ustawy zabużańskiej nie przewiduje, że warunkiem sine qua non przyznania prawa do przedmiotowej rekompensaty jest fakt bycia właścicielem nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP w momencie wybuchu II wojny światowej, a jedynie uzależnia przyznanie prawa do rekompensaty od spełnienia łącznie warunków tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP oraz opuścił go z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 ust 4 pkt 3 ustawy zabużańskiej poprzez błędne przyjęcie, że dokumenty archiwalne udostępnione przez [...] Archiwum Państwowe, a przekazane do akt sprawy przy piśmie Wydziału Konsularnego Ambasady RP w [...] z [...] czerwca 2018 r. mają w sprawie jedynie charakter posiłkowy, podczas gdy – jako dokumenty pozyskane z archiwum państwowego [...] – są pełnowartościowymi dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77§ 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na wybiórczych fragmentach materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie, że F. K. był właścicielem nieruchomości gruntowych i budynkowych wchodzących w skład majątku [...] i że na podstawie zgromadzonych dowodów można jedynie domniemywać, że F. K. był ich właścicielem;

4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na wybiórczych fragmentach materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów, które świadczą o pozostawieniu konkretnych nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz nie przedstawiła dowodów pozwalających na ustalenie rodzaju i powierzchni nieruchomości gruntowych i budynkowych, podczas gdy wnioskodawczyni przedłożyła dowody jednoznacznie świadczące o rodzaju i powierzchni nieruchomości gruntowych i budynkowych wchodzących w skład majątku [...];

5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 153 ppsa poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z 7 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1030/16 i nieustalenie powierzchni majątku [...] ([...]) rodzaju nieruchomości i składników tego mienia;

6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zeznań świadków M. L., S. B., M. P. i A. H. i uznanie, że są to dowody całkowicie niewiarygodne w zakresie okoliczności pozostawienia przez C. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, a ponadto, że są to jedyne dowody na te okoliczności, podczas gdy dowody te są w pełni wiarygodne i autentyczne, spójne i zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym i nie są jedynymi dowodami w rozumieniu art. 6 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;

7. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez pominięcie przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego dowodów w postaci zeznań świadków, zdjęć obiektów majątku [...] oraz map topograficznych i wojskowych i w konsekwencji całkowicie błędne przyjęcie, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów świadczących o rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, podczas gdy dowody te potwierdzają rodzaj nieruchomości i umożliwiają ustalenie powierzchni tych nieruchomości, tym bardziej, że część nieruchomości budynkowych zachowała się do czasów obecnych;

8. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 8 kpa poprzez naruszenie zawartej w niej zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości na niekorzyść wnioskodawczyni i dokonanie całkowicie wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, wbrew przekazywanymi stronie w toku postępowania informacjami, a nadto zaprzeczenie dotychczasowemu stanowisku organów, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty , a co więcej otrzymała rekompensatę za część majątku [...], co potwierdza ostateczna decyzja administracyjna;

9. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 15 kpa poprzez naruszenie właściwości instancyjnej tj. brak rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, a ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w ograniczonym zakresie obejmującym jedynie oświadczenia świadków, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzje wniosło także [...] Stowarzyszenie [...] w [...] (dalej: skarżące stowarzyszenie) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciło:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 w zw. z art. 1 ust 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez błędne uznanie, że w odniesieniu do wnioskodawczyni C. K. jakoby nie można oceniać spełnienia przesłanek materialnoprawnych określonych w art. 2 w zw. z art. 1 powołanej ustawy albowiem nie była ona właścicielką analizowanych nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej (na dzień 1 września 1939 r.) i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji odmowej Wojewody [...] podczas gdy przepisy ustawy w ogóle nie wykluczają z kręgu uprawnionych do rekompensaty osób, które stały się właścicielem nieruchomości już po wybuchu II wojny światowej ale ostatecznie musiały opuścić byłe terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy lub z tych przyczyn nie mogły na nie powrócić pozostawiając tam swoją nieruchomość;

2. naruszenie prawa materialnego tj. art 7 ust 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie w niniejszej sprawie i odmówienie wnioskodawczyni prawa do rekompensaty podczas gdy wnioskodawczyni spełniła wszystkie przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty;

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez dowolną, wybiórczą i jednostronną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że nie zostało wykazane prawo własności nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP oraz że wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów, które świadczą o pozostawieniu konkretnych nieruchomości gruntowych i budynkowych poza obecnymi granicami RP, o ich rodzaju i powierzchni, podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają jednoznacznie jakie nieruchomości wchodziły w skład pozostawionego majątku [...], że stanowił on w momencie wybuchu II wojny światowej własność F. K., a następnie wnioskodawczyni oraz pozwalają na miarodajne ustalenia w zakresie rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;

4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa i uznanie za niewiarygodne oświadczeń świadków M. L., S. B., M. P. i A. H. podczas gdy przyczyny, na które powołuje się organ uznając je za niewiarygodne w żaden sposób nie podważają prawdziwości oświadczeń świadków, a ponadto przyczyny te odstają od stanu faktycznego i realiów przedmiotowej sprawy;

5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy a to art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy decyzja powinna zostać uchylona w całości i organ wyższej instancji winien był orzec o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, względnie uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżące stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skargi są uzasadnione

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu, tj. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela prawo do rekompensaty przysługuje natomiast wszystkim lub niektórym spadkobiercom (art. 3 ust. 2 ustawy).

Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie by ubiegający się o rekompensatę mogli zrealizować swoje prawo. Brak spełnienia jednej z nich powoduje wydanie przez organ decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 2 ustawy).

Z uwagi na tak ukształtowane przesłanki uzyskania prawa do rekompensaty, w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o przyznanie takiego prawa kluczowa jest kwestia, kto był właścicielem pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem właściciel lub jego spadkobierca może być beneficjentem prawa do rekompensaty, które - zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 4 ustawy - jest niezbywalne. W art. 6 ust. 4 pkt 1-3 ustawy wymieniono natomiast przykładowo, jakie źródła dowodowe mogą służyć ustaleniu właścicieli pozostawionych nieruchomości.

Koniecznym jest przy tym wskazanie, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 742/10 i z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 900/12; cbois.nsa.gov.pl). To ona, zgodnie z art. 6 ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia [...] świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości gruntowych wchodzących w skład majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], woj. [...], poza obecnymi granicami RP tj: pałacu, oficyn, [...] dużych domów, mleczarni, [...] dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani wystąpiła C. K. Skarżąca wskazała, że nieruchomość ta należała do F. K., który zmarł 1942 a po którym dziedziczyła. Wskazała także, że przybyła na terytorium Polski w roku 1945 na skutek okoliczności związanych z wojną po aresztowaniu jej męża przez [...].

W niniejszej sprawie kluczowym jednak zagadnieniem było udowodnienie, w sposób wskazany w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy, że ww. osobom przysługiwało prawo własności do nieruchomości wskazanej we wniosku o rekompensatę. Sąd zwraca przy tym uwagę, że znaczna część materiału dowodowego była już przedmiotem analizy Sądu na skutek skargi C. K. W uzasadnieniu wyroku z 7 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1030/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że podziela stanowisko C. K., że skarżąca w toku sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty przedłożyła oświadczenia [...] świadków spełniające wszystkie formalne wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy, które winny zostać ocenione w zakresie wiarygodności w powiązaniu z innymi dowodami na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego stanowiącego część majątku [...] ([...]), powierzchni i składników tego mienia. Zdaniem Sądu, oświadczenie S. B. z dnia [...] marca 2008 r. i oświadczenie M. L. z dnia [...] marca 2008 r. spełniają wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy. Oświadczenia te zostały złożone w polskiej placówce konsularnej w [...] i podpisane w obecności Konsula Konsulatu Generalnego RP w [...]. Konsul W. R. w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wyjaśnił, że oświadczenia te odebrane w jego obecności były oświadczeniami złożonymi w trybie art. 6 ust. 5 ustawy i że świadkowie ci przed odebraniem od nich oświadczeń poświadczyli przed konsulem, że zamieszkiwali wraz z rodzicami na terenie majątku [...]. Do akt sprawy zostały złożone także oświadczenia Konsula W. R. z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym Konsul wyjaśnił, że odebrał od M. L. i S. B. oświadczenia, że pomiędzy świadkami, a F. K. i C. K. nie występuje więź pokrewieństwa i uprzedził świadków o grożącej odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za fałszywe zeznania wobec urzędu polskiego. Z powyższych dowodów wynika, że S. B. i M. L. przed złożeniem oświadczeń zostały uprzedzone przez osobę działającą w zakresie swoich uprawnień (konsula) o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania, przez co zostały spełnione wymogi z art. 233 § 2 w zw. z § 6 K.k. Sąd zwrócił uwagę, że obowiązujące w dacie składania oświadczeń świadków przepisy ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823 ze zm.) i stosowane, na mocy art. 19 ust. 5 tej ustawy, odpowiednio do czynności notarialnych wykonywanych przez konsula przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) nie przewidywały w przypadku odbierania przez Konsula RP oświadczeń od świadków żadnych szczególnych wymogów w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej. Wbrew temu co twierdzi Minister Skarbu Państwa oświadczenia te zostały odebrane i podpisane w obecności Konsula, co wynika z treści oświadczeń świadków i treści oświadczeń Konsula RP, a zatem należy je traktować jako złożone w polskiej placówce konsularnej, jak tego wymaga przepis art. 6 ust. 5 ustawy. W zakresie spełnienia przez świadków ustawowego wymogu zamieszkiwania w majątku [...] ([...]) i bliskości w stosunku do F. K. i C. K. miarodajne są powyższe oświadczenia Konsula RP. Trzeba mieć na uwadze, że informacje udzielane przez Konsula RP traktowane są jako dowody z dokumentów urzędowych, o których mowa w art. 76 Kpa. Wobec tego uznać należało, że udzielone odpowiedzi przez ten organ państwowy stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 51/11). Brak natomiast dowodu przeciwnego wskazującego na to, że oświadczenia Konsula RP są niewiarygodne. Sąd zauważył, że Konsul RP jest polskim przedstawicielem za granicą, który z uwagi na przymioty charakteru, kwalifikacje i praktykę zawodową daje rękojmię należytego wykonywania powierzonych mu obowiązków i który przy wykonywaniu czynności z udziałem obywateli państw obcych jest zobowiązany do ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 10 pkt 1 ustawy o funkcjach konsulów RP). Sąd podzielił z kolei stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia złożone przez E. G. i T. M. nie spełniają wymogu zamieszkiwania, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy i nie mogą być potraktowane jako dowody na okoliczność pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP (art. 6 ust. 1 ustawy). (..)Sąd podzielił również stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia świadków A. Z., W. Z. i A. O. nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy w zakresie złożenia ich przed polskim notariuszem i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Sąd wskazał także, że wbrew temu co twierdzi skarżąca, dowodem, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy nie mogło być oświadczenie C. B., złożone w formie aktu notarialnego Rep. [...] Nr [...] wobec braku spełnienia przez tę osobę chociażby wymogu zamieszkiwania w miejscowości, w której pozostawiono mienie lub w miejscowości sąsiedniej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15). Z kolei przedłożone do akt sprawy oświadczenia H. W. z dnia [...] listopada 2008 r. oraz B. S. z dnia [...] listopada 2008 r. i [...] grudnia 2009 r. dotyczą majątku [...] koło miejscowości [...], a nie majątku [...] ([...]) koło miejscowości [...], kwestii obywatelstwa C. K., okoliczności dotyczących opuszczenia terenu II RP i miejsc zamieszkiwania skarżącej w czasie wojny. Wobec tego także te dowody nie mogły być miarodajne jako oświadczenia świadków złożone w trybie art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. części mienia składającego się na majątek [...] ([...]). Sąd dokonał zatem oceny materiału dowodowego, która dla organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy na mocy art. 153 ppsa była wiążąca. Sąd wskazał jednocześnie, że skoro zatem w toku postępowania administracyjnego zostały złożone [...] oświadczenia świadków S. B. i M. L., spełniające wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. (F. K. zmarł w 1942 r.) mienia nieruchomego, obejmującego część majątku [...] ([...]), to organy obu instancji winy dokonać analizy tych oświadczeń i ocenić ich wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami, w szczególności: oświadczeniami świadków niespełniającymi wszystkich wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, materiałem fotograficznym i mapowym, [...], [...], publikacją [...], protokołem oględzin majątku [...] ([...]) sporządzonego przez geodetę A. W., operatem szacunkowym z dnia [...] marca 2011 r. wraz z suplementem z dnia [...] sierpnia 2014 r., czy oświadczeniami samej strony C. K. - na okoliczność ustalenia powierzchni części majątku [...] ([...]), rodzaju nieruchomości i składników tego mienia, czego ani Wojewoda [...], ani Minister Skarbu Państwa nie uczynili. Tymczasem organy ograniczyły się wyłącznie do przytoczenia oceny poszczególnych oświadczeń złożonych przez świadków bez dokonania ich analizy zgodnie z wytycznymi Sądu. Dokonywana przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna opierać się na całym materiale dowodowym w kontekście znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może opierać się na przypuszczeniach. W niniejszej sprawie uzasadnione jest stanowisko skarżących, że organy oparły swoje rozstrzygnięcie jedynie na części materiału dowodowego nie dokonując jego zestawienia i kompleksowej analizy zgodnie z wytycznymi Sądu (także oświadczeń nie spełniających wymogów ustawy). Co do części tego materiału organy ograniczyły się wyłącznie doi jego wyliczenia i lakonicznego stwierdzenia, że jest on niewiarygodny. W aktach sprawy znajdują się istotne dokumenty – m.n. dokumenty archiwalne udostępnione przez [...] Archiwum Państwowe, materiał fotograficzny i mapowy, w tym złożone do akt na rozprawie 13 grudnia 2019 r., [...], [...], publikacje [...], protokół oględzin majątku [...] ([...]) sporządzonego przez geodetę A. W., operat szacunkowy z dnia [...] marca 2011 r. wraz z suplementem z dnia [...] sierpnia 2014 r., a także dokumenty z [...] Banku [...] – uchwały decyzje, które potwierdzały zwolnienie z zastawu majątku J. K., a także świadectwo Pisarza hipotecznego z [...] grudnia 1935 r. Organ analizy tych dokumentów w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym, w tym oświadczeniami świadków nie dokonał.

W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą do przekonania, że skargi są uzasadnione. Organy orzekające, pomimo wytycznych Sądu, nadal nie dokonały wnikliwej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16. Z przepisu art. 2 ust 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty wynika jedynie, że były właściciel pozostawionej nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. miał posiadać obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie zawiera wyrażonego wprost warunku, aby w tym dniu dana osoba była właścicielem pozostawionej nieruchomości. Nie można zatem spełnienia takiego, pozaustawowego warunku wymagać od osób, które właścicielami opuszczonych nieruchomości stały się w czasie działań wojennych w drodze dziedziczenia. Takie zawężenie podmiotowego zakresu osób uprawnionych do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie nie znajduje umocowania w przepisach powołanej ustawy. Tym bardziej, że organy potwierdziły już skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzednika prawnego F. K. nieruchomości poza granicami RP położonej w m. [...] pow. [...] woj. [...] w części dotyczącej leśnej parceli o pow. [...] ha składającej się z [...] uroczysk : uroczyska [...] i uroczyska [...].

Reasumując należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie organ jest przede wszystkim związany ocena prawną dokonaną w dotychczas wydanych orzeczeniach i przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokonać dogłębnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zawartymi wyżej wytycznymi z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 153 ppsa oraz art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.