Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1171/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
odrzucono skargę w stosunku do
Powołane przepisy: article: art. art. 50 par. 1 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S. D. w D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. [Koszalinie] decyzją z dnia [...] [19 maja 2017 r.] nr [...] [SKO.4170.192.2017], na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej przywoływane jako: "K.p.a."), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] [28 stycznia 2016] r. w sprawie z wniosku Stowarzyszenia A. [Stowarzyszenia Na Rzecz Mieszkańców Gminy Darłowo] (dalej przywoływanego jako: "Skarżący" oraz "Stowarzyszenie") o stwierdzenie nieważności wydanej w dniu [...] [22 lutego 2010] r. przez Wójta Gminy D. [Darłowo] decyzji nr [...] [5/2010], określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji dla przedsięwzięcia polegającego na budowie trzech elektrowni wiatrowych typu [...] [General Electric] 2,5 o mocy 2,5 MW każda- łącznej mocy 7,5MW na działkach nr [...] [111/2], [...] [1/2] w obr. D. [Dobiesław] gm. D. [Darłowo] oraz na działce nr [...] [89/1] w obr. J. [Jeżyczki] gm. D. [Darłowo], orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nr [...] [5/2010] Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wyjaśnił, że w dniu [...] [10 listopada 2015] r. Stowarzyszenie wystąpiło do Kolegium o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo]. We wniosku podniesiono, że przedmiotowa decyzja podjęta została

z rażącym naruszeniem prawa, a w pkt 6-jej wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą zaś w pkt 7 - tkwi wada powodująca jej nieważność z mocy prawa, w związku

z naruszeniem art. 79 ust. 1, art, 4, art. 5 oraz art. 30, w związku z art. 33, art. 39i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. "c" ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji

o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (dalej przywoływana jako: "u.u.i.o.ś."). Nadto wskazano na naruszenie art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jak również zasad ujętych w art. 6-11 K.p.a. Wyjaśniono, że impulsem do złożenia wniosku są dostrzeżone podczas wizyty w Urzędzie Gminy w maju 2015 r. wadliwości dotyczące procedowania przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy D. [Darłowo], wprowadzające lokalną społeczność w błąd, zaniechaniu publikowania załączników do planu.

Stowarzyszenie zarzuciło Wójtowi Gminy D. [Darłowo], iż w przedmiotowym postępowaniu nie zapewnił lokalnej społeczności możliwości udziału w postępowaniu, pozbawiając ją możliwości realizacji uprawnień przysługujących z mocy u.u.i.o.ś. i zaniechał publikacji o złożonym wniosku, wydanych w toku postępowania aktach i wydanej decyzji.

Organ podniósł, że przedmiotowy wniosek jest rozpatrywany po raz drugi, bowiem WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. (sygn. akt II SA/Sz 758/16), uchylił uprzednio wydaną w tym przedmiocie decyzję Kolegium z dnia [...] [25 kwietnia 2016] r., nr [...] [SKO.4170.776.2016] i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] [11 marca 2016] r. nr [...] [SKO.4170.2631.2015.] wskazując, że Organ przystąpił do merytorycznej oceny wniosku z całkowitym pominięciem badania legitymacji wnioskodawców do działania w sprawie.

Dalej Kolegium podkreśliło, że organizacja społeczna może brać udział, jako podmiot na prawach strony, w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 K.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2). Przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 31 k.p.a. jest art. 44 u.u.i.o.ś. stanowiący, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej było prowadzone z udziałem społeczeństwa, natomiast Stowarzyszenie nie brało w nim udziału, bowiem zostało wpisane do KRS i działa dopiero od dnia [...] [28 stycznia 2014] r. W ocenie Organu upoważnia to do stwierdzenia, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania, bowiem nie dotyczy ono jego interesu prawnego. Wskazano, że Skarżący działa "w sprawie dotyczącej innej osoby".

Mając na uwadze treść wniosku Organ przyjął, że Stowarzyszenie wystąpiło

z żądaniem wszczęcia postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a., a nie art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś., co powoduje konieczność wykazania przez wnioskodawcę, iż wszczęcie tego postępowania uzasadnione jest jego celami statutowymi, jak również, że przemawia za tym interes społeczny. Przepis art. 31 K.p.a. nie zrównuje bowiem statusu organizacji ekologicznych i stron postępowania administracyjnego w taki sposób jak regulacje art. 44 u.u.i.o.ś., lecz daje organizacjom społecznym wyłącznie pewne uprawnienia stron.

Zdaniem Kolegium, zawarte w § 7 Statutu cele Stowarzyszenia, a mianowicie działanie na rzecz ekologii, ochrona dziedzictwa przyrodniczego i zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego obywateli zostały określone na tyle ogólnie, że sprawa ustalenia środowiskowych uwarunkowań mieści się w zakresie celów statutowych Stowarzyszenia, tym niemniej, wniosek nie zawiera żadnych argumentów wskazujących na to, aby za wszczęciem postępowania przemawiał interes społeczny.

W odniesieniu do zarzutu wadliwego sposobu procedowania w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, koncentrujący się w istocie na braku właściwego podania do publicznej wiadomości informacji o załącznikach graficznych do miejscowego planu, co miało wprowadzić lokalną społeczność w błąd, Organ podkreślił, że kompetencje do badania uchwał właściwej rady dotyczące między innymi procedury planistycznej ustawodawca przekazał wojewodzie, a zatem Kolegium nie jest właściwe do badania zgodności

z prawem podejmowanych przez radę uchwał w tym przedmiocie.

W ustosunkowaniu się do naruszenia art. 79 ust. 1 u.u.i.o.ś. poprzez nie opublikowanie w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu "projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa" Kolegium wyjaśniło, że Skarżący błędnie utożsamia obowiązek wynikający z art. 39 u.u.i.o.ś., odnoszący się do udziału społeczeństwa przy opracowywaniu dokumentu, z obowiązkiem wynikającym z art. 33 u.u.i.o.ś. dotyczącym udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przy czym nie ma podstaw do uznania, iż w przedmiotowej sprawie podanie informacji w formie obwieszczeń w BIP oraz w sposób zwyczajowo przyjęty na terenie gminy narusza prawo.

Ponadto w kwestii zasadności wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny Kolegium podkreśliło, że powoływanie się na naruszenie zasad ogólnych prawa ochrony środowiska (art. 4 i 5 u.u.i.o.ś.) bez chociażby uprawdopodobnienia, że takie naruszenie miało miejsce, nie stanowi o interesie społecznym.

W ocenie Kolegium, zupełnie niezrozumiały jest także zarzut Stowarzyszenia "obejścia prawa m.in. z naruszeniem art. 4 ustawy, co miało wpływ na treść uprawnień i obowiązków zawartych w art. 33 cyt. ustawy, jest brak raportu oddziaływania na środowisko", gdyż w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r. nr [...] [5/2010], sporządzono raport czyli przeprowadzono ocenę oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Z uwagi na powyższe Organ stwierdził, że zarzuty podniesione we wniosku nie uprawdopodobniają tego, że decyzja Wójta Gminy została wydana z rażącym naruszeniem prawa bądź jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stowarzyszenie nie wykazało też, aby decyzja ostateczna zagrażała środowisku naturalnemu, co uzasadniałoby przyjęcie, że za wszczęciem postępowania nieważnościowego z urzędu przemawia interes społeczny. Brak jest również określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie. W każdej sprawie wszczynanej na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna musi wykazać oprócz tego, że sprawa dotyczy innej osoby i jest to uzasadnione celami statutowymi (co w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane), że przemawia za tym również interes społeczny, co samo przez się nie wynika też z faktu posiadania statusu organizacji społecznej.

Poza tym Organ za pozbawione podstaw prawnych uznał również zgłoszone przez Stowarzyszenie żądanie wstrzymania wykonalności decyzji na podstawie art. 159 K.p.a., wskazując, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu tego przepisu, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania.

W ocenie Organu, Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło zagrożenia dla konkretnego dobra społecznie chronionego - interesu społecznego, zagrożenie którego uzasadniałoby wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r., co świadczy o tym, że wniosek złożony został przez podmiot nie posiadający legitymacji do jego złożenia. W związku z czym, w ocenie Organu, wszczęte postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Na zakończenie Kolegium zaznaczyło, że nie znalazło podstaw do wszczęcia postępowania bowiem kontrolowana decyzja wydana została na podstawie przepisów u.u.i.o.ś. z wyczerpaniem ustawowej procedury, przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zapewnieniem udziału społeczeństwa w postępowaniu.

2. Stowarzyszenie wnioskiem z dnia 31 maja 2017 r. zwróciło się do Kolegium

o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo] podnosząc, że pominięto fakt, skumulowanego oddziaływania elektrowni będących przedmiotem oceny.

3. Decyzją z dnia [...] [28 lipca 2017] r. nr [...] [SKO.4170.1264.2017] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. [Koszalinie], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium w oparciu o analizę akt dotyczących decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo], wypisu z KRS i Statutu Stowarzyszenia

w pełni podzieliło stanowisko poprzedniego składu orzekającego. Zaznaczyło, iż istotnie Stowarzyszenie działa dopiero od [...] [28 stycznia 2014] r., a tymczasem decyzja Wójta Gminy D. [Darłowo] została wydana już [...] [22 lutego 2010] r.

Zgodziło się również z twierdzeniem, że Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a., a nie art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś., co powoduje konieczność wykazania, iż wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadnione jest jego celami statutowymi, jak również przemawia za tym interes społeczny.

W dalszej kolejności poprzedni skład orzekający, powołując się na § 7 statutu Stowarzyszenia wywiódł, że decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania mieści się w zakresie celów statutowych Stowarzyszenia, jednakże organizacja społeczna składając swój wniosek nie wykazała, aby za jej żądaniem opartym na art. 31 § 1 K.p.a., przemawiał interes społeczny. Poprzedni skład zwrócił uwagę, że Stowarzyszenie w uzasadnieniu swojego wniosku podniosło zarzut wadliwego sposobu procedowania w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i naruszenia art.79 ust.1 u.u.i.o.ś. poprzez nie opublikowanie w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu, "projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa". Zdaniem Organu, z tych zarzutów nie wynika interes społeczny Stowarzyszenia. W tej mierze bowiem należy zgodzić się z poprzednim wywodem składu orzekającego, że Kolegium nie jest właściwe do badania prawidłowości dokonania nakazanych prawem czynności poprzedzających uchwalenie planów miejscowych i badania zgodności z prawem podejmowanych przez radę uchwał w tym przedmiocie. Prawidłowo też poprzedni Skład ocenił zarzut wniosku o stwierdzenie nieważności naruszenia art. 79 ust.1 u.u.i.o.ś. wskazując, iż Stowarzyszenie błędnie utożsamia obowiązek wynikający z art. 39 u.u.i.o.ś. odnoszący się do udziału społeczeństwa przy opracowywaniu dokumentu z obowiązkiem wynikającym z art. 33 ustawy.

W ocenie Organu powoływanie się na ogólne zasady prawa ochrony środowiska oraz argument o "obejściu prawa m.in. z naruszeniem art. 4 u.u.i.o.ś., co miało wpływ na treść uprawnień i obowiązków zawartych w art. 33 u.u.i.o.ś.", nie stanowi o interesie społecznym Stowarzyszenia. Podobnie obecny skład ocenił za pozbawione podstaw prawnych zgłoszone przez Stowarzyszenie żądanie wstrzymania wykonalności decyzji na podstawie art. 159 K.p.a. jak i możliwość wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zbadania zgodność z prawem przedmiotowej decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo].

4. W skardze na powyższą decyzje Stowarzyszenie wniosło o:

- jej uchylenie,

- przeprowadzenie rozprawy przed sądem,

- zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Wójta Gminy D. [Darłowo] do dostarczenia oryginałów dokumentów związanych z wydaniem decyzji przez Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r.

- z uwagi na treść art. 134 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o wyeliminowanie z obiegu prawnego ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] nr [...] [5/2010] r.,

- zasądzenie kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [Koszalinie].

W uzasadnieniu Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem zajętym przez Organ uznając je za chybione i podnosząc, że w sprawie mamy do czynienia faktycznie z kompleksem elektrowni wiatrowych, które to prowadzą do skumulowanego oddziaływania na środowisko. Zarzucono, że raport oraz ewentualne dane zawarte w kartach informacyjnych obarczone są rażącym uchybieniem wynikającym z obejścia nakazów zawartych w przepisach prawa, a nadto przedłożono wadliwe wyliczenia. Również argumentacja, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu jest chybiona, gdyż datą jaka winno się brać pod uwagę w odniesieniu do art. 44 u.u.i.o.ś. jest data złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności.

5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. [Koszalinie] wniosło o jej oddalenie.

6. Na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. pełnomocnik uczestnika postępowania (tj. inwestora B. W. I. [Boryszewo Wind Inwest] Sp. z o.o. z siedzibą w W. [Warszawie]) złożył pismo, w którym zwrócił się o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje

Skarga jest zasadna.

7. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związanym – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje Organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

8. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że rozpatrując sprawę w oparciu o art. 127 § 3 K.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w taki sam sposób, jak rozpatruje odwołanie strony. Jego zadaniem jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, nie zaś zbadanie, czy wydana uprzednio decyzja jest zgodna z prawem. Takie bowiem uprawnienie przysługuje jedynie sądom administracyjnym, zaś postępowanie administracyjne daje stronom gwarancję dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności tego postępowania.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. [Koszalinie] ponownie rozpatrując wniosek Stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie trzech elektrowni wiatrowych typu [...] [General Electric] 2,5 o mocy 2,5 MW każda - łącznej mocy 7,5MW na działkach nr [...] [111/2], [...] [1/2] w obrębie D. [Dobiesław] gm. D. [Darłowo] oraz na działce nr [...] [89/1] w obrębie J. [Jeżyczki] gm. D. [Darłowo], w zasadzie ograniczyło się do akceptacji decyzji tego Kolegium z dnia [...] [19 maja 2017] r. (umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), uznając ją za wydaną zgodnie z prawem. Co prawda z treści uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] [28 lipca 2017] r. wynika również, że Organ zapoznał się z całością akt sprawy, jednakże w świetle zawartych w decyzji stwierdzeń o badaniu jedynie zgodności z prawem, pozostają wątpliwości co do zakresu ponownego rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia.

9. Przechodząc do badania poprawności merytorycznej wydanych decyzji wskazać należy, iż zgodnie z art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś. organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania (przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się).

W ocenie Kolegium, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu, w którym udział społeczeństwa był zapewniony, jest niejako kontynuacją postępowania o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. Z tego względu, skoro wydanie decyzji w tej sprawie nastąpiło dnia [...] [22 lutego 2010] r., a Stowarzyszenie rozpoczęło działalność dopiero [...] [28 stycznia 2014] r., to powoduje to brak podstaw do stosowania do Stowarzyszenia art. 44 u.u.i.o.ś.

Zdaniem Sądu, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jako postępowanie nadzwyczajne jest postępowaniem oddzielnym od prowadzonego wcześniej postępowania, w którego efekcie wydana została decyzja środowiskowa, co przy stosowaniu art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś. powoduje, że upływ 12. miesięcznego terminu winien być liczony od dnia wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. W tym więc zakresie Sąd nie podziela stanowiska Kolegium.

10. Bezsporne jest, że do postępowania zakończonego ww. decyzją Wójta Gminy D. [Darłowo] miały zastosowania – w ówczesnym brzmieniu przepisy - art. 31-39 ustawy Prawo ochrony środowiska, gwarantujące społeczeństwu udział w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska. Tym samym postępowanie to było postępowaniem, które w aktualnym stanie prawnym zostało wymienione w art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś., jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa.

W ocenie Sądu, należy stwierdzić, że przepis art. 44 ust. 1 u.u.i.o.ś. przyznaje organizacjom ekologicznym, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia, prawo udziału w każdym postępowaniu - rozumianym jako mogącym doprowadzić do wzruszenia decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Nie jest więc istotne, w jakiego rodzaju postępowaniu administracyjnym organizacja ekologiczna zgłasza chęć udziału, lecz należy badać, czy w ramach tego postępowania możliwe jest doprowadzenie do sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, przy wydaniu której wymagany był udział społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1523/16, wszystkie cytowane wyroki dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie mamy do czynienia z organizacją ekologiczną, która nie zgłosiła chęci uczestniczenia w toczącym się postępowaniu, a złożyła wniosek – wspólnie z innymi osobami fizycznymi – o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, wydanej w postępowaniu, w którym wcześniej nie uczestniczyła. Kolegium rozpoznało wnioski Stowarzyszenia i pozostałych osób odrębnymi decyzjami.

11. Z kolei dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawach

z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy, mając na uwadze, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu muszą przemawiać także określone względy interesu publicznego. Uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr o charakterze ogólnospołecznym lub istotnych dla społeczności lokalnych, w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione.

W wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r. (sygn. akt II OSK 949/14), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że interes społeczny w postępowaniach administracyjnych prowadzonych w trybach zwykłych i nadzwyczajnych należy interpretować podobnie

i nie ma podstaw do jego różnicowania w zależności od trybu, w którym toczy się postępowanie środowiskowe.

Stosownie do treści art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania, dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 K.p.a.). Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (tak J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646).

Poza sporem pozostaje, że Stowarzyszenie nie miało i nie posiada żadnego własnego interesu prawnego w tym postępowaniu. Skarżące Stowarzyszenie z uwagi na swój statut może działać jedynie jako organizacja społeczna, a więc jako podmiot na prawach strony.

12. Regulacja uprawnień procesowych podmiotów na prawach strony została

w ograniczonym zakresie unormowana w sposób szczególny. Dotyczy to dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania, a zwłaszcza skuteczności tego żądania. W przypadku organizacji społecznej kryterium ograniczającym skuteczność tego żądania jest wyznaczona dwiema przesłankami: po pierwsze, cel statutowy tej organizacji, a po drugie, przemawia za wszczęciem postępowania w sprawie interes społeczny.

Jak stwierdziło Kolegium, nie ma wątpliwości, że cel statutowy Stowarzyszenia przemawia za wszczęciem postępowania, natomiast według Organu brak jest interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia.

Organizacja społeczna winna powołać okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że interes społeczny uzasadnia w danej sprawie wszczęcie postępowania przez organ z urzędu. Należy jednak mieć na uwadze, że organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że istnieje interes społeczny, aby w danej sprawie wszcząć postępowanie z urzędu. Na tym etapie nie można domagać się od organizacji społecznej, aby wykazała określone okoliczności, a to z kilku istotnych względów.

Po pierwsze, organizacja społeczna, która nie jest dopuszczona do udziału

w postępowaniu, tak jak w niniejszej sprawie o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie ma przymiotu strony, czy uczestnika postępowania, a zatem nie ma wglądu w akta administracyjne danego postępowania. Tym samym nie posiada takich informacji, które pozwoliłyby jej na wskazanie bardzo szczegółowych, konkretnych okoliczności popartych materiałem dowodowym.

Po drugie, ustawodawca w przepisie art. 31 § 1 K.p.a. używa sformułowania "uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione". Takie sformułowanie przepisu nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności już na etapie wstępnym, tj. składania wniosku.

13. Wniosek z dnia 10 listopada 2015 r. (data wpływu do Organu) i jego uzasadnienie wskazują, że Stowarzyszenie podało wiele okoliczności, które jego zdaniem, uzasadniają wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Podkreślić należy, iż wszczęcie przez organ z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a.) nie oznacza, że ostatecznie organ stwierdzi nieważność tej decyzji, lecz oznacza, że organ zbada, czy decyzja jest dotknięta, czy też nie jest dotknięta, wadą nieważności (art. 156 K.p.a.) i orzeknie stosownie do wyników tego postępowania.

Stowarzyszenie, podnosząc naruszenie stosownych przepisów u.u.i.o.ś., wskazało, że każdy ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, natomiast "brak realizacji poinformowania społeczeństwa w formie nakazanej ustawą o planowanych zmianach w tym środowisku jest rażącym naruszeniem interesu społecznego. Powyższa zasada powszechnego dostępu do informacji o środowisku stanowi fundament udziału społeczeństwa w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Każde działanie sprzeczne z powyższą zasadą jest podważeniem tego fundamentu, co jednoznacznie prowadzi do konieczności ochrony tego interesu."

Ponadto Stowarzyszenie podało, że w przypadku wiedzy w postaci m.in. ogłoszenia w prasie o planowanym przedsięwzięciu, społeczeństwo (w tym organizacje społeczne) miałyby możliwość realizacji uprawnień przysługujących w art. 33 u.u.i.o.ś.

W ocenie Sądu, Stowarzyszenie, wnosząc o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, przytoczyło okoliczności konkretyzujące interes społeczny, wskazując na możliwość naruszenia, zapewnionego ustawowo, dostępu do informacji o środowisku.

14. Podkreślić należy, iż udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym ma zagwarantować, że określone okoliczności zostaną sprawdzone

w toku czynności wyjaśniających przez organ administracji publicznej przed wydaniem decyzji w danej sprawie. Na etapie rozstrzygania w przedmiocie wniosku organizacji społecznej, o jakim mowa w o jakim mowa w art. 31 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej mają prawo żądać uzupełnienia uzasadnienia wniosku.

15. W tej sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne

w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a następnie, jak stwierdził Organ

w zaskarżonej decyzji: "Reasumując powyższe, w ocenie obecnego Składu Orzekającego, tak jak Składu poprzedniego, Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło zagrożenia konkretnego dobra społecznie chronionego – interesu społecznego, które uzasadniałoby wszczęcie zarówno na "wniosek" jak i "z urzędu" postępowania

o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy D. [Darłowo] z dnia [...] [22 lutego 2010] r. co świadczy o tym, że wniosek złożony został przez podmiot nie posiadający legitymacji do jego złożenia. W związku z czym wszczęte postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe."

Z taką oceną Kolegium, skład Sądu orzekający w sprawie, nie może się zgodzić. Dodać należy, że skoro Organ przed umorzeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zajmował się jedynie badaniem legitymacji Stowarzyszenia do występowania z wnioskiem, wszelkie odniesienia się do wskazanych we wniosku przesłanek nieważnościowych należy uznać za przedwczesne.

16. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 31 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a., w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

17. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.

18. Rozpatrując ponownie sprawę Organ winien podjąć rozstrzygnięcie uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę sądu i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.