Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 482/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 6 pkt 11, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 603
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
article: art. 3 pkt 24
journal: Dz.U. 2012 poz 1059
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1, pkt 3 i pkt 3a, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi A S. A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej naruszenia przepisów przeciwpożarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. na rzecz A S. A. z siedzibą w W. kwotę 1097 (jeden tysiąc dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł., na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016r., poz. 23) – w skrócie: "K.p.a." – utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w P. z dnia [...] r., znak: [...], umarzającą w całości wszczęte postępowanie w sprawie dotyczącej naruszenia przepisów przeciwpożarowych na nieruchomościach o numerach ewidencyjnych 1743/1, 1744/1 oraz 1744/2 w m. U.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 24 października 2016r. Operator A S.A. z siedzibą w W., wniósł o przeprowadzenie czynności kontrolno - rozpoznawczych pod kątem przestrzegania przepisów przeciwpożarowych na nieruchomościach o numerach ewidencyjnych 1743/1, 1744/1 i 1744/2 w m. U., należących do J. C. oraz A. C. W trakcie kontroli ustalono m.in., iż przedmiotowe działki w całości są zalesione. Występujące drzewa i krzewy pokrywają pas o szerokości 2 m od osi gazociągu, a także rosną bezpośrednio nad nim. Z książki obiektu budowlanego zaś wynika, iż gazociąg powstał w 1981r., posiada średnicę DN 250 i ciśnienie nominalne gazu 5,4 MPa. Przedstawiciele Operatora A, obecni przy czynnościach kontrolnych, oświadczyli, iż gazociąg ułożony jest na głębokości co najmniej 0,8 m pod poziomem gruntu.

Na podstawie dokonanych ustaleń, w dniu 24 listopada 2016r., Komendant Powiatowy PSP w P. wydał decyzję administracyjną znak: [...], w której w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. umorzył w całości postępowanie w sprawie dotyczącej naruszenia przepisów przeciwpożarowych na nieruchomościach o numerach ewidencyjnych 1743/1, 1744/1 oraz 1744/2 w m. U. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż obowiązki właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu zostały określone w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. 2016r., poz. 191 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2010r., Nr 109, poz. 719) – dalej: "rozporządzenie MSWiA" -, a także w innych aktach prawnych przywołanych w tym rozporządzeniu. Natomiast rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie nie znajduje zastosowania do rozpatrywanego przypadku w danym zakresie z uwagi na datę wybudowania gazociągu – 1981 rok.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 13 ust. 6 pkt 11 u.p.s.p., art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez nakazanie stronom postępowania - właścicielom terenu oraz właścicielowi gazociągu usunięcia naruszeń przepisów przeciwpożarowych poprzez nałożenie obowiązku usunięcia drzew i krzewów rosnących na gazociągu oraz w odległości 2 m po obu stronach od gazociągu w ustalonym terminie.

W odwołaniu podniesiono, że drzewa i krzewy rosnące w pobliżu gazociągu powinny w rozpatrywanej sprawie stanowić dla Komendanta Powiatowego podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych i wydania decyzji administracyjnej w oparciu o art. 26 ust. 1 u.p.s.p. Strona uznała za niepodważalne, iż rosnące na gazociągu drzewa mogą powodować utrudnienia i opóźnienie prowadzenia działań gaśniczych przez ekipy straży pożarnej. Powołała się także na zapisy rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. W odwołaniu powołano się również na pismo Komendy Wojewódzkiej PSP w Ł. z dnia 9 grudnia 2015r., w którym stwierdzono, że z uwagi na szeroko pojęte bezpieczeństwo, także pożarowe, nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew oraz w którym poinformowano Operatora A, iż w przypadku wykrycia naruszenia przestrzegania przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. powinien on powiadomić o tym fakcie Komendy Powiatowe/ Miejskie PSP, na terenie których przebiega sieć przemysłowa gazociągów.

W ocenie organu odwoławczego nie zostały naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Przepisy dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego budynków, obiektów budowlanych lub terenów wynikają z ustawy o ochronie przeciwpożarowej, aktów wykonawczych wydanych na podstawie przedmiotowej ustawy, a także z innych przepisów przywołanych w tych aktach prawnych. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r., na które powołuje się strona, wydane zostało na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Nie znajduje zatem żadnego umocowania w przepisach z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Postanowienia ustawy o ochronie przeciwpożarowej, których naruszenie stwierdza skarżący, a mianowicie art. 4. ust. 1, który stanowi, iż właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno - budowlanych, odnoszą się do wymagań techniczno - budowlanych ale tylko w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, a ponadto wymagania te muszą być wskazane w aktach prawnych przywołanych w normach prawnych dotyczących przepisów przeciwpożarowych. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, o którym jest mowa powyżej, nie określono sposobów zabezpieczenia przeciwpożarowego gazociągów, jak słusznie zauważył organ I Instancji. Nie można także uznać argumentów strony co do naruszenia przepisów przeciwpożarowych dotyczących konieczności przygotowania obiektu lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej w kontekście utrudnienia prowadzenia działania ratowniczego z uwagi na istniejące drzewa i krzewy w pobliżu gazociągu. Obiekt nie wymaga bowiem doprowadzenia drogi pożarowej w myśl § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. z 2009r., Nr 124, poz. 1030), której doprowadzenie mogłoby utrudniać rosnące drzewa i krzewy.

Organ II instancji podkreślił, że przepisy prawa, w oparciu o które strona domaga się usunięcia drzew i krzewów ze strefy kontrolowanej w pobliżu gazociągu, w tym § 110 rozporządzenia nie dotyczą rozpatrywanego przypadku w danym zakresie. Kluczowe znaczenie ma bowiem rok wybudowania gazociągu, jego ciśnienie nominalne oraz średnica. Bezspornie gazociąg wybudowany został w 1981r minimalne ciśnienie wynosi 5,4 MPa, a średnica gazociągu równa jest 250 mm.

Odnosząc się natomiast do pisma Komendy Wojewódzkiej PSP w Ł. z dnia 9 grudnia 2015r., na które w odwołaniu powołuje się strona, organ odwoławczy stwierdził, że w zapytaniu kierowanym do Komendy Wojewódzkiej PSP w Ł. nie zawarto jakichkolwiek danych charakteryzujących obiekt jak np. średnica, rok budowy, ciśnienie gazu, które umożliwiłyby właściwe i prawidłowe rozpoznanie sytuacji. W tym samym piśmie KW PSP w Ł. wskazano także, iż systemy korzenne drzew nasadzonych w bliskiej odległości od analizowanych sieci, nie wchodzą w zakres rozpoznania prewencyjnego PSP, a na podstawie przedłożonej dokumentacji fotograficznej załączonej do pisma Operatora trudno zająć jakiekolwiek stanowisko.

W konsekwencji organ odwoławczy ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanym przypadku nie doszło do naruszenia przepisów przeciwpożarowych, które mogłyby dawać podstawy Komendantowi Powiatowemu do nakazania usunięcia takich uchybień w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 26 ust. 1 u.p.s.p. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, w oparciu o które strona dąży do usunięcia drzew i krzewów ze strefy w pobliżu gazociągu nie znajduje żadnego umocowania w przepisach z zakresu ochrony przeciwpożarowej, a ponadto z uwagi na rok powstania gazociągu i jego parametry techniczne nie nakłada ono obowiązku utrzymywania stref kontrolowanych dla obiektów terenowych w postaci drzew i krzewów. Stąd też, Komendant Powiatowy zasadnie uznał, iż postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie, stało się bezprzedmiotowe i właściwie wydał decyzję administracyjną o umorzeniu go w całości.

W ocenie organu II instancji, Komendant Powiatowy PSP w P. w sposób należyty i wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny sprawy, a nadto dokonał prawidłowego zastosowania dla stanu faktycznego przepisów prawa.

Na ostateczną decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył Operator A S.A. w W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 13 ust. 6 pkt 11) oraz art. 26 ust. 1 pkt 1) u.p.s.p. poprzez ich niezastosowanie;

2) art. 51 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012r., poz. 1059) poprzez jego niezastosowanie;

3) art. 5 ust. 1 pkt 1) lit. a ) ustawy Prawo budowlane oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie poprzez ich niezastosowanie;

4) § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie poprzez jego niezastosowanie;

5) § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

6) art. 4 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009r., Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię;

7) art. 4 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący posiada status operatora sieci przesyłowej, przyznany w trybie przepisów ustawy Prawo energetyczne nadany przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Spółka wskazała na zakres odpowiedzialności przytaczając unormowanie art. 9c ust. pkt 1) oraz pkt 3) ustawy Prawo energetyczne,

Dalej skarżący podniósł, że zgodnie z definicją wynikająca z art. 3 pkt 3a) ustawy Prawo budowlane należy przyjąć, że gazociąg stanowi obiekt liniowy, czyli obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1) lit b) Prawa budowlanego obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych określonych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr D5/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z D4.04.2011, str. 5, z późn. zm.), dotyczących w szczególności bezpieczeństwa pożarowego. Oznacza to, że gazociągi muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby w przypadku wybuchu pożaru powstawanie i rozprzestrzenianie się ognia i dymu było ograniczone oraz aby uwzględnione było bezpieczeństwo ekip ratowniczych.

Następnie skarżący przytoczył treść art. 7 Prawa budowlanego i § 3 oraz § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych sieci gazowych...Spółka zwróciła też uwagę, że strefę (wokół rurociągu) wolną od drzew i krzewów wskazano wprost w § 10 ust. 4 rozporządzenia

Ponadto, w ocenie skarżącego niepodważalnym jest fakt, że rosnące na gazociągu drzewa mogą powodować utrudnienia oraz znaczne opóźnienia, prowadzenia działań gaśniczych przez ekipy straży pożarnej. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w rozdziale 2 zatytułowanym "Czynności zabronione i obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej" w § 4 ust. 1 pkt 18 stanowi, że w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji polegających na ograniczaniu dostępu do gaśnic i urządzeń przeciwpożarowych, źródeł wody do celów przeciwpożarowych itp.

Skarżący podniósł, że celem usuwania drzew ze strefy gazociągu jest ochrona gazociągu przed uszkodzeniem powodowanym rozrastającym się systemem korzeniowym. Równorzędnie, usunięcie roślinności wysokiej umożliwia szybkie rozpoznanie pierwszych oznak nieszczelności podczas patrolu ze śmigłowca - nieszczelność może być niedostrzegalna z ziemi. Brak drzew w pasie gazociągu ma również zapewnić możliwość awaryjnego przejazdu służb technicznych i ratunkowych oraz może stanowić korytarz do ewakuacji ludzi oraz ekip ratowniczych.

Skarżący dodał, że opinia techniczna nt. oceny zagrożenia spowodowanego utrzymywaniem drzew w strefach gazociągów wysokiego ciśnienia wskazuje na liczne zagrożenia pożarowe powodowane przez wrastające w gazociąg korzenie drzew.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że rosnące na gazociągu wysokiego ciśnienia drzewa nie stanowią zagrożenia pożarowego. Jego zdaniem ochrona przeciwpożarowa zgodnie z ustawową definicją polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem. Jej celem jest stworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających wstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Skarżący domaga się, aby taka ochrona i nadzór została zrealizowana przez organ Państwowej Straży Pożarnej w niniejszej sprawie. Powyższe ma bowiem kluczowe z punktu widzenia obowiązków operatora sieci przesyłowej związanych z kontrolowaniem wszelkich działań, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie, o których mowa w § 10 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki. Brzemię odpowiedzialności jest ogromne, a operator sieci przesyłowej nie dysponując środkami administracyjnymi zmuszony jest zwracać się do właściwych organów w celu realizowania obowiązków związanych z utrzymaniem bezpieczeństwa funkcjonowania sieci gazowej o wydawanie stosownych aktów o charakterze władczym.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i nakazania stronom postępowania usunięcia drzew i krzewów rosnących na gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji T. – U. oraz w odległości 2 m po obu stronach od gazociągu.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej, przytaczając powołane w decyzji argumenty i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2017 roku pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że oczekuje nakazu wycięcia drzew skierowanego do operatora sieci a nie właścicieli nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stan faktyczny ustalony przez organy jest niesporny. Przez trzy zalesione nieruchomości o numerach ewid. 1743/1, 1744/1 oraz 1744/2 1 w m. U. przechodzi gazociąg wysokiego ciśnienia o ciśnieniu nominalnym gazu 5,4 MPa średnicy [...], wybudowany w 1981 roku, operatorem jest operator A S.A. z siedzibą w W., właścicielami nieruchomości są pp J. C. i A. C.

Spór między operatorem a organem dotyczy zachowania wymogów przeciwpożarowych na ww nieruchomościach i uprawnienia/obowiązków Państwowej Straży Pożarnej do podjęcia działań kontrolnych i nadzorczych.

Gazociąg zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. dz.U.2017.1332 e zm.) jest obiektem budowlanym liniowym. Stanowi zatem stosownie do art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jeden z rodzajów budowli, a więc obiektu budowalnego (pkt 1 art. 3 Prawa budowlanego). Podlega zatem przepisom prawa budowlanego.

Na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust.2 ustawy Prawo budowlane Minister Gospodarki wydał w dniu 26 sierpnia 2013 roku rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.2013.640). Stosownie do § 10 rozporządzenia na okres użytkowania gazociągu należy wyznaczyć strefy kontrolowane (ust.1). Definicję sfery kontrolowanej zawarto w § 2 pkt 30 rozporządzenia, jest nią obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu.

W strefie kontrolowanej nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu podczas jego użytkowania (§ 10 ust.3 rozporządzenia). Nadto w strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie i 3,0 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew (§ 10 ust.4).

Przepis § 10 rozporządzenia zawiera zatem ogólną zasadę dotyczące obowiązku wyznaczenia stref kontrolowanych wokół gazociągu oraz ograniczeń w użytkowaniu tych stref. Ogólną zasadą jest, że wzdłuż gazociągu wyznacza się strefę kontrolowaną. Zasadą jest też, że w strefie kontrolowanej w określonej odległości od osi gazociągu nie mogą rosnąć drzewa (§ 10 ust.4). Natomiast z mocy § 110 dla gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 r. (...) stosuje się szczególną szerokość stref kontrolowanych, określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Niespornie załącznik ten nie określa szerokości strefy kontrolowanej w przypadku drzew rosnących wzdłuż gazociągu o średnicy 250 Pa i mocy 5.4 MPa. W ocenie sądu nie oznacza to jednak zniesienia zakazu obecności drzew w strefie kontrolowanej tego typu gazociągu, a jedynie konieczność stosowania norm ogólnych, które zawiera § 10 rozporządzenia, to jest odległości 2 metrów od osi gazociągu.. Niewątpliwie unormowanie § 110 stanowi lex specialis w stosunku do normy, którą zawarto w § 10 rozporządzenia. Przepis szczególny zawsze należy interpretować w sposób ścisły, nierozszerzający. Brak uzasadnionych podstaw dla przyjęcia tezy, ze unormowanie zawarte w § 110 i załączniku nr 2 oznacza, że operator nie ma w ogóle obowiązku ustanowienia strefy kontrolowanej dla rosnących nad gazociągiem drzew. Cytowany § 110 rozporządzenia nie znosi obowiązku utrzymywania strefy kontrolowanej, nie rozstrzyga o obowiązku ustanowienia strefy kontrolowanej, a dotyczy wyłącznie odmiennego od zasad ogólnych, wyrażonych w § 10 uregulowania szerokości tej stref w zależności od parametrów gazociągu.

Z powyższych względów sąd nie podzielił stanowiska organów o braku podstaw prawnych obowiązku ustanowienia/utrzymywania strefy kontrolnej dla gazociągu o średnicy DN 250 i mocy 5,4 MPa., wybudowanego przed 2001 rokiem. W takiej sytuacji, z przyczyn, o których wyżej mowa, operator sieci winien zachować strefę kontrolną określoną w § 10 ust.4 rozporządzenia.

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że zgodnie z zasada ogólną, wyrażoną w § 10 ust.4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, także dla gazociągów, wybudowanych przed 2001 rokiem istnieje obowiązek utrzymywania strefy kontrolnej, w której nie mogą rosnąć drzewa w odległości nie mniejszej, niż 4 metry od osi gazociągu. Tak więc rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych sieci gazowych nakłada na operatora sieci obowiązki utrzymywania strefy kontrolowanej w odniesieniu do wszystkich gazociągów w nim wymienionych, przy czym część z tych wymagań skonkretyzowano na poziomie normy ogólnej § 10, zaś w stosunku do gazociągów wybudowanych przed 2001 rokiem – w § 110 rozporządzenia. Tak więc po stronie operatora sieci istnieje obowiązek utrzymywania strefy kontrolnej, w której obejmuje również zakaz istnienia drzew.

Z zaprezentowanej wyżej wykładni unormowania § 10 w zw. z § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki wynika, ze do obowiązków operatora sieci należy min. utrzymywanie strefy kontrolowanej i dbanie o to, aby nie pojawiły się na jej terenie drzewa. Skoro tak to należy wyjaśnić kolejną sporną kwestię – legitymację organów straży pożarnej do podjęcia działań w przypadku naruszenia ww. przepisów.

Na wstępie tej części rozważań wskazać należy, że obowiązki wynikające z unormowań przepisów Prawa budowlanego, jak i ustawy Prawo energetyczne wynika, że obowiązki utrzymywania sieci należą do operatora sieci. Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy Prawo energetyczne operator systemu przesyłowego to przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie przesyłowym gazowym albo systemie przesyłowym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi.

Nie sposób zaakceptować tezę, że weryfikowanie właściwego utrzymywania strefy kontrolnej wzdłuż gazociągu nie należy do kompetencji jednostek Państwowej Straży Pożarnej. Z samej definicji strefa kontrolna służy utrzymywaniu gazociągu we właściwym stanie, nakazuje powstrzymywanie się przed podejmowaniem czynności zagrażających trwałości i prawidłowemu użytkowaniu gazociągu. Nakaz utrzymania odległości drzew od gazociągu podyktowany jest nie tyko koniecznością zapobieżenia ewentualnym szkodom powodowanym przez system korzeniowy, ale i względami bezpieczeństwa pożarowego.

Poza sporem jest, ze z mocy art. 13 ust.6 pkt 11 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (u.p.s.p.) do obowiązków Komendanta Państwowej Straży Pożarnej należy kontrola przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, zaś stosownie do dyspozycji art. 26 ust.1 tej ustawy Komendant Powiatowy PSP w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do stwierdzenia obowiązku usunięcia tych naruszeń. W ocenie sądu trafnie strona skarżąca wywodzi, iż kompetencja PSP obejmuje również podejmowanie działań w ramach stref kontrolowanych sieci gazowych.

W ocenie sądu nie jest przekonujące stanowisko organów, że skoro rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych sieci gazowych wydane zostało na podstawie art. 7 ust.2 ustawy Prawo budowlane, to nie odnosi się do obowiązków z zakresu ochrony pożarowej, a tylko wówczas organy straży pożarnej obligowane byłyby do działania. Ustawa Prawo budowlane stawia też wymogi zachowania przepisów przeciwpożarowych.

Podkreślić należy, że nawet jeśli Powiatowy i Wojewódzki Komendant Straży Pożarnej uznali, że nie mają kompetencji do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, to stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. organ niezwłocznie przekazuje sprawę organowi właściwemu, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W niniejszej sprawie, jeżeli organy prowadząc postępowanie przy prawidłowej wykładni § 10 i 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych sieci gazowych dojdą do przekonania, że zachodzi sytuacja, o której mowa w cytowanym art. 65 § 1 k.p.a., rozważyć mogą przekazanie sprawy organowi nadzoru budowlanego celem rozważenia wdrożenia postępowania w trybie ustawy Prawo budowlane.

Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" zw. z art. 135 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369) – "p.p.s.a." – rozstrzygając o kosztach postępowania z mocy art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zastosują się do zaprezentowanej w niniejszym postępowaniu wskazań i wykładni prawa.

A.B.