Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1025/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18 ust. 2 pkt 15)
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 19 ust 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1437
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant referent Magdalena Domagała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczenia wody i odprowadzenia ścieków na terenie gminy [...] 1. stwierdza nieważność załącznika do zaskarżonej uchwały w zakresie: – § 5 ust. 1 w odniesieniu do sformułowań: "bez odszkodowania – (w pasie o szerokości 3 metrów na przebiegu sieci lub przyłącza)" i "z wyłączeniem przywrócenia terenów zielonych, nasadzeń itp.", – § 6 ust. 1 pkt 8 i pkt 14; § 7 ust. 1 pkt 4 i ust. 3; § 8 ust. 4; – § 13 ust. 3 w odniesieniu do sformułowania: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości"; – § 14 ust. 3 pkt 2 w odniesieniu do sformułowania: "oraz podanym numerem PESEL"; – § 22 ust. 2; § 31 ust. 2 oraz § 33; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Pismem z 7 kwietnia 2020 r. Wojewoda [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy [...] (dalej: Regulamin), zarzucając zaskarżonej Uchwale istotne naruszenie prawa, tj. art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 506 z późn. zm., dalej jako "u.s.g.") oraz art. 19 ust. 3 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437, z późn. zm., dalej jako "ustawa") poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i nałożenie w § 5 ust. 1 w odniesieniu do sformułowań: "- bez odszkodowania - (w pasie o szerokości 3m na przebiegu sieci lub przyłącza)" i "z wyłączeniem przywrócenia terenów zielonych, nasadzeń, itp."; § 6 ust. 1 pkt 8 i pkt 14; § 7 ust. 1 pkt 4, ust. 3; § 8 ust. 4; § 13 ust. 3 w odniesieniu do sformułowania: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości"; § 14 ust. 3 pkt 2 w odniesieniu do sformułowania: "oraz podanym numerem PESEL"; § 22 ust. 2; § 31 ust. 2 oraz § 33 Regulaminu - obowiązków i zakazów do których określenia Rada Gminy [...] (dalej: Rada) nie była upoważniona.

Podnosząc wskazane zarzuty Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda) wniósł o orzeczenie nieważności uchwały we wskazanej części oraz o zasądzenie na rzecz Wojewody kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu szczegółowo umotywowano stawiane w skardze zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy [...] (dalej: Rada), wniosła o odrzucenie skargi ewentualnie jej oddalenie w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zdaniem Rady, zawarte w Regulaminie powtórzenia postanowień ustawy nie naruszają prawa w sposób istotny. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych organ podnosi, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" jest zbiorem dyrektyw skierowanych do prawodawcy wskazujących, jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych i jak je grupować w aktach normatywnych. Natomiast nie służą one ocenie ważności obowiązującego prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 2 pkt 5) ustawy z dnia 30 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w ramach której są upoważnione do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.

Uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a, na zasadzie przedstawionej w art. 147 § 1 tego aktu sąd stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. W myśl zaś art. 91 ust. 4 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku nieistotnego naruszenia prawa. Wnioskując a contrario stwierdzić zatem należy, że przesłanką powodującą nieważność uchwały jest istotne naruszenie prawa. Powielić należy tu pogląd, że do istotnych wad uchwał skutkujących stwierdzeniem nieważności zaliczyć należy naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide: wyroki WSA we Wrocławiu z 18 września 1990 r., sygn. akt SA/Wr 849/90 oraz z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 706/17; wyrok WSA w Opolu z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 537/17; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 grudnia 2017r.,sygn. akt II SA/Go 1045/17 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonego do Sądu aktu prawa miejscowego stanowił art. 19 ust. 1 i 3 ustawy, zgodnie z którym rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że regulamin jest aktem prawa miejscowego. Z tego też względu należy on do aktów, które Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Akty prawa miejscowego stanowione są na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 94 Konstytucji RP). W związku z powyższym zaskarżona uchwała, co do zasady, stanowi wykonanie ustawowego upoważnienia z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę.

Przepis art. 19 ust. 1, 3 i 5 ustawy stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 5 ustawy. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa" co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Przyjęta enumeracja pozytywna kwestii przekazanych do określenia regulaminem sprzeciwia się umieszczaniu zapisów, których przedmiot wykracza poza katalog spraw poddanych kompetencji prawodawczej rady gminy. Tym samym odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części.

Zgodnie z dyspozycją art. 19 ust. 5 ustawy regulamin określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;

2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;

4) warunki przyłączania do sieci;

5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;

6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza;

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;

8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Przechodząc do oceny zapisów kontrolowanej uchwały, Sąd wskazuje że w całości podziela stanowisko Wojewody [...], że ustalenia Regulaminu w § 5 ust. 1 w odniesieniu do sformułowań: "bez odszkodowania – (w pasie o szerokości 3 metrów na przebiegu sieci lub przyłącza)" i "z wyłączeniem przywrócenia terenów zielonych, nasadzeń itp.", § 6 ust. 1 pkt 8 i pkt 14; § 7 ust. 1 pkt 4 i ust. 3; § 8 ust. 4; § 13 ust. 3 w odniesieniu do sformułowania: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości"; § 14 ust. 3 pkt 2 w odniesieniu do sformułowania: "oraz podanym numerem PESEL"; § 22 ust. 2; § 31 ust. 2 oraz § 33 naruszają prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności.

Rację ma bowiem Wojewoda wskazując, że zawarty w Regulaminie zapis :

- § 5 ust. 1 stanowiący, że "Przedsiębiorstwo ma prawo wejścia na teren posesji - bez odszkodowania - (w pasie o szerokości 3m na przebiegu sieci lub przyłącza) w celu usunięcia awarii. Przedsiębiorstwo zobowiązane jest po usunięciu awarii przywrócić teren do stanu pierwotnego, z wyłączeniem przywrócenia terenów zielonych, nasadzeń itp." - w zakresie w jakim rozstrzyga kwestie odszkodowawcze, zawężają teren na który może wejść przedsiębiorca a także wyłącza tereny zielone i nasadzenia z obowiązku przywrócenia ternu po usunięciu awarii przez przedsiębiorstwo do stanu pierwotnego – został skonstruowany z przekroczeniem umocowania ustawowego. Należy bowiem zauważyć, że kwestie odszkodowawcze regulowane są ustawami lub umowami i brak jest podstaw do zawierania odrębnych regulacji w tym zakresie w akcie prawa miejscowego szczególnie, że zapis Regulaminu w istocie pozbawiałby obywatela, któremu zniszczono nieruchomość w związku z awarią sieci lub przyłącza, możliwości dochodzenia słusznego odszkodowania. Podkreślić należy, że zapisy art. 19 ust. 5 cyt. wyżej ustawy nie dają podstaw Radzie do stanowienia we wskazanym wyżej względzie, jak również do dokonania modyfikacji przepisu ustawowego w zakresie zawężenia możliwości wejścia na teren posesji przedsiębiorcy poprzez określenie, że ma to być pas szerokości 3 m. Przepis art. 7 pkt 6 ustawy określa bowiem w tym zakresie, że "Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4-7, w celu: 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi." A zatem wskazany przepis ustawy nie ogranicza terenu na który może wejść osoba reprezentująca przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne celem usunięcia awarii. Nadto Wojewoda słusznie również zauważył, że w zakresie terenów zielonych i nasadzeń kwestie te podlegały i podlegają regulacjom ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody ( na dzień uchwalenia ustawy jest to Dz.U. z 2018 poz. 1614), która przewiduje kary za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa lub krzewu oraz za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Nadto stosownie do brzmienia ust. 2 art. 88 ustawy o ochronie przyrody "Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości". A zatem zgodnie z powyższym niszczenie zieleni stanowi delikt administracyjny i kwestie związane z zielenią nie mogą podlegać regulacjom Regulaminu, gdyż regulowane są aktem wyższego rzędu. Rada nie posiadała zatem umocowania ustawowego do uregulowania tego rodzaju ustaleń w regulaminie.

- § 6 ust. 1 pkt 8 Regulaminu stanowiący, że "Odbiorca korzysta z zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w sposób nie powodujący pogorszenia jakości usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo oraz nie utrudniający jego działalności, a w szczególności: (...) 8) opłata dodatkowa jest to ekwiwalent świadczony przez Odbiorcę na pokrycie kosztów związanych z oczyszczeniem odprowadzonych ścieków, w których wskaźniki zanieczyszczeń przekraczają określone warunki lub na pokrycie dodatkowych kosztów za zrzut ścieków do oczyszczalni ścieków, w których wskaźniki zanieczyszczeń przekraczają dopuszczalne wartości" – Rada uchwalając bowiem wskazany pkt 8 dokonała nieuprawnionej modyfikacji § 5 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określenia taryf wzorów wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2018 r. poz. 472). A zgodnie z przywołanym wyżej przepisem rozporządzenia "taryfa, w zależności od jej rodzaju i struktury, dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług zawiera stawkę opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych, w zależności od wykorzystania przepustowości oczyszczalni, stosowanej technologii oczyszczania ścieków komunalnych oraz uzyskiwanego stopnia redukcji ładunku zanieczyszczeń i sposobu stosowania osadów ściekowych; do stawki opłaty dolicza się podatek, o którym mowa w § 2 pkt 1". Nadto zgodnie z art. 20 ustawy to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma określać taryfę na okres 3 lat. A zatem porównując treść ustaleń Rady Gminy [...] zawartych w § 6 ust. 1 pkt 8 Regulaminu oraz treść § 5 pkt 5 rozporządzenia oraz zapisów art. 20 ustawy uznać należy, że w przedmiotowej sprawie doszło nie tylko do modyfikacji przepisu rozporządzenia, w zakresie ustalenia stawki opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych ale doszło również do określenia tej taryfy przez podmiot nieuprawniony, co niewątpliwie w sposób istotny narusza wskazane przepisy powszechnie obowiązujące. Nie jest bowiem dopuszczalne by zapisy Regulaminu pozostawały w sprzeczności z regulacjami przepisów powszechnie obowiązujących.

- § 6 ust. 1 pkt 14 Regulaminu stanowiący, że "Odbiorca korzysta z zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków w sposób nie powodujący pogorszenia jakości usług świadczonych przez Przedsiębiorstwo oraz nie utrudniający jego działalności, a w szczególności: (...) "14) udostępniając nieodpłatnie Przedsiębiorstwu miejsce na elewacji lub ogrodzeniu nieruchomości, celem umieszczenia tabliczek z oznakowaniem armatury wodociągowej", bowiem ustawodawca w art. 19 ust. 5 nie upoważnił Rady do określenia powyższej materii w regulaminie. Kwestie te mogą być uregulowane w odrębnych umowach, które będą łączyć strony ale brak jest podstaw by w określony sposób uregulować je w Regulaminie.

- § 7 ust. 1 pkt 4) Regulaminu stanowiący, że " Przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jeżeli: 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach", pomijając słowa "lub urządzeniach pomiarowych" zawartych w art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o zaopatrzeniu w wodę. Przepis art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi bowiem : "Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych". W ten sposób Rada po raz kolejny dokonała modyfikacji przepisu rangi ustawowej, co należy uznać za istotne naruszenie prawa. W ten sposób po raz kolejny Rada Gminy powtarzając brzmienie przepisu, dokonała modyfikacji brzmienia ustawy o zaopatrzeniu w wodę.

- § 7 ust. 3 Regulaminu stanowiący, że "3. O zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępnienia zastępczych punktów poboru wody Przedsiębiorstwo zawiadamia odbiorcę co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego" – stanowi istotne naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż wskazana regulacja stanowi: "3. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego.". Powyższe zestawienie brzmienia obydwu regulacji jasno wskazuje, że Rada kolejny raz, aktem prawa miejscowego dokonała niedopuszczalnej modyfikacji zapisów ustawowych poprzez pominięcie wskazanych w art. 8 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę podmiotów, które powinny być powiadomione przez Przedsiębiorstwo o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody.

- § 8 ust. 4 Regulaminu w świetle którego "wszystkie umowy zawarte wcześniej (przed wejściem niniejszego regulaminu) zachowują swoją ważność i są aktualne" gdyż zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy, umowa o dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków zawiera w szczególności postanowienia dotyczące okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Wskazane wyżej przepisy ustawy o zaopatrzeniu w wodę mają charakter wyczerpujący, niedopuszczalna jest zatem wykładnia rozszerzająca zastosowania przepisów w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nich wymienione. W tej mierze wskazać należy, że unormowana w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności wymaga, by materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Oznacza to, że każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej, a więc stanowi naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 94 Konstytucji RP regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy tak jak rozporządzenie w rozumieniu art. 92 Konstytucji RP (wyrok NSA z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1524/12). Stosownie do brzmienia art. 6 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu w wodę dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu umowa, o której mowa w ust. 1 tegoż artykułu, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.

- § 13 ust. 3 Regulaminu stanowiący, że: "3. Umowa zostaje zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej przez nią nieruchomości" - w odniesieniu do sformułowania: "po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączonej przez nią nieruchomości") w sposób istotny naruszają prawo. Przepisy ustawy o zaopatrzeniu w wodę nie przewidują bowiem warunku uprawdopodobnienia przez osobę zawierającą umowę z przedsiębiorstwem w rozumieniu tej ustawy faktu korzystania z przyłączonej nieruchomości. Ustawodawca wychodzi z założenia, że dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków nie może być uzależnione od tego, czy ktoś dysponuje tytułem prawnym do zajmowanej przez siebie nieruchomości. Z art. 6 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu w wodę można wyprowadzić wniosek, że wprowadza on zasadę niedyskryminacji w dostępie do systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 138/19). W świetle bowiem tego przepisu ustawy tytuł prawny odbiorcy usług do przyłączanej nieruchomości jest indyferentny (w znaczeniu nieistotny, obojętny), co wynika głównie z faktu, że wspomniana usługa, tj. zbiorowe odprowadzanie ścieków (pkt 20 art. 2 ustawy), jak i zbiorowe zapatrzenie w wodę (pkt 21 art. 2 ww. ustawy) jest dobrem ogólnospołecznym, a przeto cywilizacyjnym. Skoro umowa o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym to również osoba ubiegającą się o przyłączenie nie musi uprawdopodabniać korzystanie z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Dodać należy, że wystarczające jest w tym zakresie oświadczenie wnioskodawcy o samym korzystaniu. Wprowadzenie zatem w § 13 ust. 3 Regulaminu ograniczeń po stronie podmiotu wnioskującego o zawarcie takiej umowy, nieprzewidzianych przez ustawodawcę, doprowadziło z jednej strony do niedopuszczalnej modyfikacji unormowań ustawowych, a z drugiej do nałożenia na obywateli obowiązku uprawdopodobnienia korzystania z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Tym samym odmienna regulacja zawarta w regulaminie jest sprzeczna z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 138/19).

-- § 14 ust. 3 pkt 2 Regulaminu stanowi, że wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych, na podstawie którego Przedsiębiorstwo zawiera umowę także z osobą korzystającą z lokalu wskazaną we wniosku, powinien zawierać w szczególności: "2) oświadczenie wnioskodawcy o poinformowaniu osób korzystających z lokali o zasadach rozliczania różnic oraz o obowiązku ponoszenia na rzecz Przedsiębiorstwa dodatkowych opłat, wraz ze zgodą tych osób na zawarcie umowy, potwierdzone własnoręcznym podpisem oraz podanym numerem PESEL" – w zakresie sformułowania "oraz podanym numerem PESEL" wykracza poza zakres danych niezbędnych do realizacji celu, dla którego dane są przetwarzane. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c i e oraz ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2016 r. 119.1) przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze lub przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. c i e, musi być określona: w prawie Unii lub w prawie państwa członkowskiego, któremu podlega administrator. Cel przetwarzania musi być określony w tej podstawie prawnej lub, w przypadku przetwarzania, o którym mowa w ust. 1 lit. e - musi być ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Podstawa prawna może zawierać przepisy szczegółowe dostosowujące stosowanie przepisów niniejszego rozporządzenia, w tym: ogólne warunki zgodności z prawem przetwarzania przez administratora; rodzaj danych podlegających przetwarzaniu; osoby, których dane dotyczą; podmioty, którym można ujawnić dane osobowe; cele, w których można je ujawnić; ograniczenia celu; okresy przechowywania; oraz operacje i procedury przetwarzania, w tym środki zapewniające zgodność z prawem i rzetelność przetwarzania, w tym w innych szczególnych sytuacjach związanych z przetwarzaniem, o których mowa w rozdziale IX. Prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego muszą służyć realizacji celu leżącego w interesie publicznym, oraz być proporcjonalne do wyznaczonego, prawnie uzasadnionego celu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, skarżący prawidłowo wskazał, że określony we wskazanym wyżej przepisie Regulaminu obowiązek podania nr PESEL narusza zasadę niezbędności w odniesieniu do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze oraz do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. A to oznacza, że skoro nie można uznać za niezbędne żądania danych dotyczących wnioskodawcy w zakresie numeru PESEL to Rada dokonując w Regulaminie takiego ustalenia w sposób istotny naruszyła przepisy prawa.

- § 22 ust. 2 Regulaminu stanowi, że "Zwłoka w uregulowaniu należności uprawnia Przedsiębiorstwo do naliczania odsetek ustawowych" – nie może być sformułowany na poziomie Regulaminu, gdyż ustawa nie zawiera w szczególności w art. 19 delegacji dla Rady do stanowienia w regulowania w Regulaminie kwestii odsetek.

- § 31 ust. 2 oraz w § 33 Regulaminu odnoszące się do kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków są materią, która podlega reżimowi cywilnemu lub karnemu. Nadto niewątpliwie brak jest delegacji ustawowej by w akcie prawa miejscowego regulować zasady odpowiedzialności za szkodę, jako że może to być wprowadzone wyłącznie w drodze aktu rangi ustawowej. Kwestie ponoszenia odpowiedzialności cywilnej za określone czyny jak również zwolnienie od jej ponoszenia, czy też możliwość jej przypisania podmiotowi trzeciemu, regulowane są przez przepisy ustaw i tylko akty prawne tej rangi mogą przewidywać poniesienie odpowiedzialności za dany czyn lub zwolnienie od jej ponoszenia. Wobec powyższego uznać należy, że Rada ustanawiając zasady i wyłączenia odpowiedzialności za określone czyny, wkroczyła w materię przeznaczoną do uregulowania przez ustawodawcę a nadto regulowaną przez Kodeks cywilny, co w świetle powyższych rozważań jest niedopuszczalne.

Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, ze we wskazanym wyżej zakresie uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa.

Na zakończenie mając na względzie argumentację podniesioną w odpowiedzi na skargę przez Radę, Sąd podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 1333/15 wskazuje, że: "W utrwalonym orzecznictwie sądowo-administracyjnym uznaje się, że powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja i uzupełnienie przez przepisy gminne jest niezgodne z zasadami legislacji. Uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie. Taka uchwała, jako istotnie naruszająca prawo, jest nieważna". Zauważyć również należy, że taką samą wadą dotknięte są również te z postanowień prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w cytowanym art. 19 ustawy o zaopatrzeniu w wodę, ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie, bądź rozporządzeniu wykonawczym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 243/18).

Reasumując, zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, w związku z czym wniosek Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności załącznika do uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy [...], we wskazanej w skardze części, należało uznać za zasadny.

Z powyżej wskazanych powodów, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.