Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 330/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42  ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Teza: Przejazd pojazdu samochodowego po drodze niekrajowej, zgodnie z kierunkiem jej przebiegu, nie powoduje zmiany kwalifikacji przejazdu wskutek tego, że droga ta krzyżuje się z drogą krajową; tym samym przejazd przez skrzyżowanie z drogą krajową nie może być uznany za równoznaczny z poruszaniem się po drodze krajowej według art. 42 ust. 1 u.t.d.

TEZY

Przejazd pojazdu samochodowego po drodze niekrajowej, zgodnie z kierunkiem jej przebiegu, nie powoduje zmiany kwalifikacji przejazdu wskutek tego, że droga ta krzyżuje się z drogą krajową; tym samym przejazd przez skrzyżowanie z drogą krajową nie może być uznany za równoznaczny z poruszaniem się po drodze krajowej według art. 42 ust. 1 u.t.d.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w III Wydziale na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi PPHU A sp. z o.o., z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] (Nr [...]); II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej 735 (siedemset trzydzieści pięć) zł kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. – powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), art. 33, art. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.t.d.") oraz pkt 1.1.8 i pkt 1.4.1. załącznika do tej ustawy – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] (Nr [...]) w sprawie nałożenia na Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe A, spółka z o. o., z siedzibą w P., kary pieniężnej w kwocie 3.100 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu zaświadczenia.

Oceniając zasadność i wysokość nałożonej kary, Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym samym nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które dyskwalifikowałoby pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że w dniu [...] funkcjonariusze celni przeprowadzili w miejscowości Z. S., na drodze krajowej Nr [...], kontrolę dokumentów samochodu marki IVECO typ 65-10 (Nr rej. [...]), o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, którego właścicielem jest firma PPHU A sp. z o. o. z siedzibą w P. Kierowcą samochodu był zatrudniony w tej firmie S. S. Na podstawie wyników kontroli, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. wszczął postępowanie wobec firmy PPHU A sp. z o.o., a następnie w dniu [...] wydał decyzję (Nr [...]) nakładająca na firmę PPHU A sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 3.100 zł.

Organ drugiej instancji wywiódł, że stosownie do dyspozycji art. 87 ust. 1 u.t.p., podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych oraz – podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne – zaświadczenie lub wypis z zaświadczenia (art. 87 ust. 2 w związku z art. 33 ust. 10 u.t.p.). Dyrektor Izby Celnej wskazał, że według art. 33 u.t.p. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Gdy więc kierujący pojazdem wykonuje przejazd na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego zaświadczenia, należy stwierdzić naruszenie pkt 1.1.8. załącznika do u.t.p., W punkcie 1.1.4 tego załącznika postanowiono natomiast, że karze pieniężnej podlega również wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne po drogach krajowych bez uiszczenia stosownej opłaty. Ponadto – jak zauważył organ – przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2 u.t.p., wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty (art. 87 ust. 3 u.t.p.).

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że nie ma możliwości zmniejszenia wymiaru kary, gdyż jej wysokość została sztywno określona w taryfikatorze stanowiącym załącznik do ustawy o transporcie drogowym. Nałożenie kary jest ponadto obligatoryjne, jako że ustawodawca nie ustanowił w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie przewidział również możliwości anulowania kary, czy też odstąpienia od jej wymierzenia. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że postępowanie w sprawie nałożenia kary jest postępowaniem administracyjnym mającym na celu ustalenie, czy nałożone przepisami prawa obowiązki zostały wykonane.

W ocenie organu drugiej instancji, okoliczność, że pojazd nie poruszał się po drodze krajowej, tj. nie poruszał się wzdłuż tej drogi a tylko ją przecinał, nie daje podstaw do uchylenia decyzji, bowiem w ocenie organu każdy przejazd po drodze krajowej, nawet w celu kontynuowania przewozu na potrzeby własne przedsiębiorcy wymaga uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie art. 42 ust.1 i art. 87 ust 1 u.t.p. a także art. 2 Konstytucji RP.

Strona skarżąca podniosła, że organy celne niezasadnie potraktowały przejazd przez skrzyżowanie, przez które biegnie droga krajowa, jako przejazd po tej drodze, albowiem układ ulic w miejscowości jest taki, że jadąc przez R. do ul. [...] nie można nie przeciąć skrzyżowania z ulicami W. i T., którymi biegnie droga krajowa. Strona skarżąca podkreśliła, że kierowca nie wykonywał przewozu po drodze krajowej, nie jechał bowiem wzdłuż drogi krajowej, a jedynie przekraczał skrzyżowanie z tą drogą, rozwożąc towar po sklepach, które zaopatrywał. Ponadto w ocenie skarżącej tak restrykcyjne traktowanie przedsiębiorcy narusza art. 2 Konstytucji poprzez nierówne traktowanie przedsiębiorców.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według zasady sformułowanej w art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Stosownie zaś do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego [lit. b)], a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy [lit. c)].

Należy przy tym podkreślić, że sąd rozpoznający sprawę w jej granicach nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Niezwiązanie wojewódzkiego sądu administracyjnego granicami skargi oznacza, że granice zaskarżenia nie pokrywają się z zakresem rozpoznania sprawy przez ten sąd, albowiem kontrola sądowa jest szersza od zakresu zaskarżenia. Dyspozycja zawarta w art. 134 § 1 u.p.p.s.a. nie oznacza bowiem tylko zezwolenia i uprawnienia sądu do wyjścia w kontroli poza granice zaskarżenia, ale wskazuje także na obowiązek takiego postępowania sądu administracyjnego (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, s. 434).

W kontekście unormowań powołanych w podstawie materialno-prawnej kwestionowanej decyzji (art. 33 ust.1, art. 42, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 u.t.p.) podstawowe znaczenie dla określenia w rozpoznawanej sprawie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych ma ustalenie czy przejazd po drodze niekrajowej (krzyżującej się z drogą krajową), w tym przez skrzyżowanie, którym biegnie także droga krajowa, może być utożsamiany z przejazdem po samej drodze krajowej.

Rozważenie tak postawionego zagadnienia wymaga przede wszystkim sięgnięcia do uregulowań formułujących ustawowe przesłanki ponoszenia opłat za korzystanie z dróg oraz nakładania kar za niewykonanie takiego obowiązku. W stanie prawnym mającym zastosowanie do rozpoznawanej sprawy pierwszoplanowe znaczenie ma ujęta art. 42 ust. 1 u.t.p. zasada, według której podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Ponieważ wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem m. in. tego obowiązku zostało obwarowane karą pieniężną (art. 92 ust. 1 u.t.p.), przeto do skonkretyzowania pozostaje przesłanka wyrażona w sformułowaniu "przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych".

"Przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych" według art. 42 ust. 1 u.t.p. jest podstawowym sposobem korzystania z dróg publicznych, do których – ze względu na funkcje w sieci drogowej – zalicza się drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.d.p."). Mając na uwadze ten najważniejszy sposób korzystania z dróg publicznych, podobnych określeń używa prawodawca w ustawie o drogach publicznych, stanowiąc np. o ponoszeniu opłat za "przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych" (art. 13 ust. 1 pkt 2 u.d.p.), o pobieraniu opłat za "jednorazowy przejazd po drogach krajowych, w wyznaczonym czasie, pojazdu nienormatywnego, który przekracza granicę państwa" (art. 13c ust. 1 pkt 2 u.d.p.), czy też o wymierzaniu kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej "za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu" (art. 13g ust. 1 u.d.p.). Wspólnym rdzeniem określeń charakteryzujących sposób korzystania z dróg (według art. 42 ust. 1 u.t.p. i przywołanych regulacji ustawy o drogach publicznych) jest więc "przejazd po drogach".

Określenie to – podobnie jak użyte w art. 42 ust. 1 u.t.d. sformułowanie "przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych" – nie zostało zdefiniowane na potrzeby wspomnianych aktów prawnych. W takiej sytuacji znaczenie tego zwrotu pozostaje ustalać w drodze wykładni logiczno-językowej, a więc także w kontekście innych, posługujących się podobnym określeniem, przepisów, z których każdy może służyć do rekonstrukcji definiowanego zwrotu.

W piśmiennictwie i judykaturze przyjęto, że wśród możliwych reguł interpretacyjnych tekstów prawnych pierwszeństwo ma wykładnia językowa (zob. M. Zieliński, Wyznaczniki reguł wykładni prawa, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998, nr 3-4), która powinna uwzględniać reguły znaczeniowe języka powszechnego, prawnego i prawniczego. Z założeń językowej racjonalności prawodawcy wynika reguła, że jeżeli przepis jednoznacznie w danym języku formułuje normę postępowania, to tak właśnie należy dany przepis rozumieć. Dyrektywy wykładni gramatycznej mają prymat nad innymi metodami wykładni, ponieważ najpełniej uzewnętrzniają wolę ustawodawcy, szczególnie wtedy, gdy przepis jest jednoznaczny (clara non sunt interpretanda). Trzeba przy tym dodać, że rozumienie treści przepisu prawnego jest wyznaczone nie tylko przez jego brzmienie, lecz także przez treść innych przepisów prawnych mających wpływ na rozumienie interpretowanego przepisu.

Uwzględniając wspomniane dyrektywy interpretacyjne tekstów prawnych, można zasadnie przyjąć, że "przejazdem pojazdu samochodowego po drogach krajowych" w rozumieniu art. 42 ust. 1 u.t.d. jest sposób korzystania z drogi krajowej, polegający na poruszaniu się pojazdu po tej drodze zgodnie z kierunkiem jej przebiegu. Podobnie należałoby rozumieć przejazd po drodze wojewódzkiej, powiatowej i gminnej.

Przy takim założeniu istotna dla rozpoznawanej sprawy staje się odpowiedź na pytanie, czy poruszanie się pojazdu samochodowego po drodze niekrajowej, zgodnie z kierunkiem jej przebiegu, doznaje zmiany kwalifikacji wskutek tego, że droga ta krzyżuje się z drogą krajową, a więc czy przejazd przez skrzyżowanie z drogą krajową staje się równoznaczny z poruszaniem się po drodze krajowej według art. 42 ust. 1 u.t.d.

Twierdząca odpowiedź na tak sformułowane pytanie pozostawałaby z dysharmonii ze wspomnianymi wcześniej regułami wykładni językowej, przede wszystkim zaś przeczyłaby dyrektywie ścisłego, a nie rozszerzającego, interpretowania przepisów szczególnych, w tym zwłaszcza unormowań o charakterze represyjnym, do których należą art. 42 ust. 1 i art. 92 ust. 1 u.t.p., stanowiące podstawy prawne zaskarżonej decyzji. Trzeba przy tym zauważyć, że zarówno unormowania definiujące skrzyżowanie jako przecięcie się w jednym poziomie dróg mających jezdnię, ich połączenie lub rozwidlenie, łącznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia (art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908), jak i przepisy dzielące skrzyżowania dróg publicznych na jednopoziomowe (przecięcie się lub połączenie dróg publicznych na jednym poziomie) oraz wielopoziomowe [krzyżowanie się lub połączenie dróg publicznych na różnych poziomach, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy (węzeł drogowy) lub krzyżowanie się dróg na różnych poziomach, uniemożliwiające wybór kierunku jazdy (przejazd drogowy) – art. 4 pkt 9 u.d.p.], nie dają podstaw do jednoznacznego przyporządkowania skrzyżowania do jednej tylko z przecinających się dróg [np. do drogi wyższej kategorii – którym to kryterium posłużył się ustawodawca ustalając do jakiego zarządcy należy budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg różnej kategorii (art. 25 ust. 1 u.d.p.)], co nie pozwala przyjąć, że jadąc po drodze gminnej i przecinając jej skrzyżowanie z drogą krajową, dokonuje się równocześnie przejazdu po drodze krajowej, obligującego do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych według art. 42 ust. 1 u.t.d. Dodatkowego argumentu na rzecz takiego zapatrywania dostarcza również art. 2 u.d.p. w którym – po wyliczeniu kategorii dróg publicznych (ust. 1) – jednoznacznie stwierdzono, że ulice leżące w ciągu dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych należą do tej samej kategorii co te drogi (ust. 2), co powoduje, że np. przejazd po drodze gminnej nie traci dotychczasowego charakteru mimo przejazdu przez skrzyżowanie z drogą krajową, a przy tym nie staje się dodatkowo przejazdem po krzyżującej się drodze.

Poczynione wywody pozwalają twierdzić, że przejazd pojazdu samochodowego po drodze niekrajowej, zgodnie z kierunkiem jej przebiegu, nie powoduje zmiany kwalifikacji przejazdu wskutek tego, że droga ta krzyżuje się z drogą krajową; tym samym przejazd przez skrzyżowanie z drogą krajową nie może być uznany za równoznaczny z poruszaniem się po drodze krajowej według art. 42 ust. 1 u.t.d.

W związku z tym należało podzielić stanowisko strony skarżącej, że poruszając się po drodze gminnej i przekraczając skrzyżowanie łączące tę drogę z drogą krajową nie wykonywano przejazdu po drodze krajowej w rozumieniu art. 42 ust. 1 u.t.d. Nie bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostaje i to, że w miejscowości, w której dokonano kontroli, nie ma możliwości przejazdu na drugą stronę miasta tak, by nie przeciąć drogi krajowej. Zasadna jest przy tym podnoszona przez skarżącą spółkę argumentacją, że kierowca nie wykonywał przejazdu wzdłuż drogi krajowej, tj. wzdłuż jej krawędzi, a jedynie przekraczał ją w poprzek.

W ocenie Sądu, przyjęte przez organy rozumienie "przejazdu po drogach krajowych" nie może być utożsamiane z przejazdem przez drogę krajową, a ściślej przez skrzyżowanie z taką drogą. Obciążenie w takiej sytuacji opłatami czy też – w razie ich nieuiszczenia – karami pieniężnymi nie znajduje dostatecznych podstaw w obowiązującym stanie prawnym, powodując przy tym nieuzasadnione dolegliwości finansowe wobec podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, co dotykałoby w znacznym stopniu przedsiębiorców funkcjonujących na terenie miejscowości, przez którą przechodzi droga krajowa krzyżująca się z drogami lokalnymi.

Tymczasem wyrażona w art. 22 Konstytucji RP, a należąca do fundamentów ustrojowych państwa, zasada wolności gospodarczej, skłania ku interpretacji prawa in dubio pro libertate. Skoro bowiem ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny, to tak wprowadzonych ograniczeń nie można interpretować rozszerzająco z niekorzyścią dla przedsiębiorcy.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreślono, że "ustawodawca nie może ustanawiać ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza zapoznających proporcje pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki a rangą interesu publicznego, który ma w ten sposób podlegać ochronie" (orzeczenie z dnia 26 kwietnia 1995 r., K. 11/94, OTK 1995, Nr 1, poz. 12, z glosami C. Kosikowskiego, PiP 1995, Nr 10-11, oraz D. Jasińskiej, Glosa 1996, Nr 1). Wskazano przy tym na konieczność "uwzględnienia przy ograniczaniu praw jednostki zasady wymagającej odpowiedniego wyważenia wagi interesu publicznego, któremu służy ograniczenie danego prawa, i wagi interesów naruszonych przez takie ograniczenie" (wyrok z dnia 26 kwietnia 1999 r., K. 33/98, OTK 1999, Nr 4, poz. 71).

Ponieważ wszczęte skargą spółki A postępowanie sądowe pozwoliło stwierdzić naruszenie przez organy celne prawa materialnego, tj. art. 42 ust. 1 i art. 92 ust. 1 u.t.p., wskutek niewłaściwej interpretacji i w konsekwencji wadliwego zastosowania wymienionych przepisów, przeto – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. – należało orzec jak w punkcie I sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.), zaś rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji znajduje umocowanie w art. 152 u.p.p.s.a.