Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 913/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 107 par. 3, art. 177 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Marcin Miemiec, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na pobieranie nauki poza wojskiem i odmowy udzielenia pomocy w tym zakresie I. uchyla zaskarżoną decyzję w części nie udzielenia pomocy, o której jest mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997, Nr 10, poz. 55 ze zm.), oraz § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 1993r., Nr 23, poz. 101),

- udzielił kpt. G. C. zgody na pobieranie nauki poza wojskiem w formie uzupełniających studiów magisterskich na Akademii Pedagogicznej w K. w specjalności "Technika z informatyką", jednocześnie

- nie udzielił pomocy, o której jest mowa w art. 48 ust. 2, ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż kpt. G.C. w dniu [...] roku wystąpił do ówczesnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na pobieranie przez niego nauki poza Siłami Zbrojnymi.

W dniu [...] roku Dowódca Jednostki Wojskowej [...] udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na piśmie, informując o odmowie wyrażenia zgody na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi. W powyższym piśmie zawarto także informację, która wynikała z telegramu Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] roku, o możliwości podjęcia uzupełniających studiów magisterskich w akademiach wojskowych.

Po dokładnym przeanalizowaniu możliwości podjęcia nauki na akademiach wojskowych oraz wykonaniu czynności sprawdzających ustalono, iż z powodu zakończenia sporządzania imiennego wykazu kandydatów nie ma możliwości, aby kpt. G. C. podjął studia na którejś z uczelni wojskowych.

W dniu [...] roku zainteresowany wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z analizy zebranych dokumentów wynika, iż pobieranie nauki przez kpt. G. C. nie koliduje z wykonywaniem zadań służbowych - w związku z czym brak jest przeszkód do podjęcia decyzji wyrażającej zgodę na podjęcie nauki poza Siłami Zbrojnymi.

Jednocześnie jednak należy zauważyć, że wybrany kierunek studiów nie jest przydatny do pracy na zajmowanym stanowisku i nie będzie wpływał na poprawę realizacji zadań. W związku z tym, iż przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych daje jedynie możliwość otrzymywania pomocy od organów wojskowych w okresie pobierania nauki oraz brakiem możliwości wykorzystania zdobytej wiedzy w późniejszym wykonywaniu zadań służbowych, wydaje się być niecelowym udzielenie pomocy, o której jest mowa w wyżej powołanym przepisie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997r. nr 10, poz. 55 z późn. zm., dalej: ustawy);

2. wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy, a więc naruszenie art. 7 kpa; 3. naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji podobnych podmiotów wobec danej cechy istotnej (relewantnej).

Wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy udzielenia pomocy, o której mowa w art. 48 ust. 2 ustawy;

2. udzielenie pomocy, o której mowa w art. 48 ust. 2 ustawy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Skarżący w uzasadnieniu odwołania wywodził, że: w przedmiotowej sprawie naruszono art. 48 ust. 2 ustawy, który mówi w zdaniu drugim, iż w przypadku uzyskania zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej na pobieranie nauki udziela się pomocy od organów wojskowych. Szczegółowe regulacje w zakresie przydzielanej pomocy zawarte są w przytoczonym powyżej rozporządzeniu.

W związku z powyższym, należy zauważyć, iż wykładnia prawna tych przepisów przez organ wojskowy jest błędna.

Niemniej jednak, organ wojskowy podjął się próby uzasadnienia odmowy przyznania omawianego świadczenia. Doszło do pomieszania przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z przepisami ustawy z dnia 11 września 2004 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W przedstawionym w decyzji uzasadnieniu mowa jest o jakiś rozbieżnościach, braku przydatności kierunku studiów na zajmowanym stanowisku oraz braku wpływu kierunku studiów na poprawę realizacji zadań, a zatem o aspektach nie mieszczących się w granicach rozpatrywanej sprawy. Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. nie zezwala na takową interpretację przepisów prawa i stosowanie takowej formy negacji. Organ wojskowy najprawdopodobniej zastosował przepisy ustawy z dnia 11 września 2004 r., do czego nie był uprawniony, albowiem - do spraw wszczętych, lecz niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., stosuje się przepisy dotychczasowe tj. ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W związku z powyższym w omawianej sprawie nie ma zastosowania ustawa z dnia 11 września 2004 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. art. 52 ust. 4, który mówi, iż "Pomoc o której mowa w ust. 3, może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym ".

W związku z powyższym należy ponadto pamiętać o możliwości równego dostępu żołnierzy zawodowych do wyższych stanowisk służbowych. A zatem dla stopnia etatowego - kapitan, wyższym stanowiskiem etatowym jest stopień - major. Warunkiem koniecznym wyznaczenia na stanowisko zaszeregowane do stopnia etatowego majora jest ukończenie studiów podyplomowych przez kapitana w Akademii Obrony Narodowej (patrz: § 10. Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r., nr 135, poz. 1451)). Z kolei warunkiem koniecznym podjęcia studiów podyplomowych jest posiadanie tytułu naukowego - magistra. W chwili obecnej nie ma innej możliwości uzyskania tego tytułu, poza możliwością skorzystania z uzupełniających studiów magisterskich realizowanych w systemie zaocznym, co trafnie zauważył organ wojskowy, wydając zgodę na podjęcie studiów poza wojskiem po przeprowadzonej analizie w zakresie możliwości podjęcia studiów na akademiach wojskowych.

Reasumując powyższe należy jednak stwierdzić, że organ wojskowy wysoce nietrafnie uzasadnił, iż podjęcie przez skarżącego studiów w celu zdobycia tytułu naukowego magistra jest niecelowe, albowiem jak wykazano powyżej, tytuł magistra jest warunkiem koniecznym do ubiegania się na studia podyplomowe. Nie ma tu znaczenia kierunek studiów, jego przydatność do pracy czy też wykorzystanie zdobytej wiedzy w późniejszym wykonywaniu zadań, o czym mowa poniżej.

W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, iż oprócz skarżącego jeszcze kilku żołnierzy zawodowych wystąpiło do Dowódcy JW [...] o zezwolenie na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi. Wszyscy wystąpili z chęcią pobierania nauki poza wojskiem w formie uzupełniających studiów magisterskich na Akademii Pedagogicznej w K. w specjalności "Technika z informatyką". Wszyscy oni otrzymali pomoc, o której mowa w art. 48 ust. 2 ustawy, z wyjątkiem skarżącego. A zatem doszło do rażącego naruszenia prawa. tj. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który mówi. że "Wszyscy są wobec praw równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny ".

W związku z powyższym przypomnieć trzeba, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowani równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie z dnia 9 marca 1988 r. U. 7/87 OTK 1988 r. poz. 1 str. 14). Punktem wyjścia dla orzekania o zasadzie równości musi, więc zawsze być najpierw ustalenie, czy istnieje wspólność cechy relewantnej pomiędzy porównywanymi sytuacjami, a więc innymi słowy, czy zachodzi "podobieństwo" tych sytuacji. Wystąpienie takiego podobieństwa stanowi przesłankę dla zastosowania zasady równości. Jeżeli więc zostaje stwierdzone, że sytuacje "podobne" zostały przez prawo potraktowane odmiennie, to wskazuje to na możliwość naruszenia zasady równości (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24.10.2001 r., SK 22/2001. OTK ZU 2001/7 poz. 216). Wynika stąd w szczególności, że prawodawca przyznając jednostkom określone uprawnienia, nie może określać kręgu osób uprawnionych w sposób dowolny. Musi on przyznać dane uprawnienie wszystkim podmiotom charakteryzującym się daną cechą istotną. Jeżeli prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 stycznia 2003 r., K. 24/2001, OTK ZU 2003/1A poz. 1).

A zatem należy wskazać cechę istotną, którą organ wojskowy kierował się różnicując sytuację skarżącego z pozostałymi żołnierzami zawodowymi, o których mowa powyżej.

Z uzasadnienia decyzji nr [...] wynika, iż organ wojskowy ustalając stan faktyczny sprawy, kierował się kryterium przydatności kierunku studiów ("Technika z informatyką") do pracy na zajmowanych stanowiskach służbowych określając, zatem ową cechę istotną podmiotów w prowadzonych postępowaniach administracyjnych. Badał wpływ kierunku studiów na poprawę realizacji zadań oraz możliwość wykorzystania zdobytej wiedzy w późniejszym wykonywaniu zadań służbowych. Należy zauważyć, iż kierunek studiów jest nieprzydatny - jak to określił organ wojskowy - dla wszystkich żołnierzy zawodowych, którzy wystąpili o zgodę na studiowanie na tym konkretnym kierunku (sytuacje "podobne" podmiotów). A zatem nie sposób uzasadnić, dlaczego w sytuacjach podobnych podmiotów, owe podmioty zostały przez prawo potraktowane odmiennie. Wszyscy dostali zgodę, z wyjątkiem jednego, mimo, iż kierunek studiów jest nieprzydatny dla wszystkich. Paradoksalnie należy, zauważyć, iż właśnie ten kierunek studiów jest najbardziej zbieżny z pracą wykonywaną przez skarżącego na jego stanowisku służbowym z uwagi na konieczność wykonywania prawie wszystkich czynności przy pomocy komputera. Zgodę otrzymał również żołnierz zawodowy, który zajmuje stanowisko służbowe (ta sama nazwa stanowiska - oficer sekcji) wielce zbliżone, co do czynności wykonywanych na stanowisku zajmowanym przez skarżącego.

W związku z powyższym należy przyjąć, iż niezgodnie z prawdą ustalono stan faktyczny sprawy, co spowodowało naruszenie prawa (art. 7 kpa).

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa - ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (tj. Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) "art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003r. Nr 179, poz. 1750 z póź. zm.)" art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz.U. z 1997, Nr 10, poz. 55 z póź. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji."

W motywach rozstrzygnięcia podano, że z mocy decyzji organu I instancji Nr [...] - Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. - udzielono kpt. G.C. zasadnie zgodę na pobieranie nauki poza wojskiem w formie uzupełniających studiów magisterskich w Akademii Pedagogicznej w K. w specjalności "Technika z informatyką" jednocześnie nie udzielono pomocy, o której jest mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Od powyższej decyzji zainteresowana strona wniosła w wymaganym terminie odwołanie do organu II instancji, podnosząc nie mające znaczenia w tej sprawie zarzuty.

Rozpoznając przedmiotową sprawę w organie odwoławczym, podzielono przeciwnie zasadność prawną rozstrzygnięcia zaskarżonego organu I instancji.

Uznano bowiem trafnie, iż powołany podstawą prawną niniejszej decyzji art.48 ust.2 ustawy pragmatycznej stanowi z mocy tego prawa wyłącznie o fakultatywnym udzieleniu pomocy wojska w czasie nauki żołnierzowi zawodowemu, który uzyskał uprzednio zgodę dowódcy jednostki wojskowej na tę naukę.

Jednakowoż to zezwolenie tego dowódcy nie oznacza obligatoryjnej konsekwencji udzielenia przezeń pomocy wojska w każdym przypadku uzyskania tej zgody przez zainteresowaną tą pomocą stronę w jej indywidualnej sprawie.

Rozważany przepis ustawy nie ustala również w tym zakresie żadnych innych - poza podniesionymi powyżej - przesłanek prawnych, oznaczając wręcz prawną swobodę tego dowódcy co do uznania służbowych kryteriów przyznawania tej pomocy wobec nieokreślenia nim żadnych konkretnych ograniczeń lub warunków w tej mierze.

Pozostają zatem przeciwnie chybione oraz bezprzedmiotowe zarzuty odwołania strony w tej sprawie. Nie mają także żadnego znaczenia w rozważanym kontekście wszelkie inne pozaustawowe kryteria co do stosowania tego przepisu oraz rozstrzygania innych podobnych z tego zakresu spraw.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., nr 10, poz. 55 z późn. zm.. dalej: ustawy);

2. naruszenie art. 7, 8, 10, 11, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego;

oraz wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości oraz zobowiązanie organu I instancji do wydania nowej decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego i wypłacenie mu wszystkich należności finansowych, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie pomocy udzielanej żołnierzom zawodowym pobierającym naukę poza Siłami Zbrojnymi oraz warunków jej otrzymywania (Dz.U. z 2000r., nr 38, poz. 427) wraz z ustawowymi odsetkami w ciągu 30 dni od dnia zwrotu akt postępowania;

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Skarżący podniósł, że organ II instancji wydając decyzję nr [...] z dnia [...] r. naruszył art. 107 § 3 kpa, albowiem w sposób wadliwy dokonał uzasadnienia faktycznego. Stwierdził jedynie, iż podniesione przez skarżącego zarzuty nie mają znaczenia w tej sprawie. Nie odniósł się merytorycznie do żadnego przedstawionego przez skarżącego argumentu oraz nie podał żadnych przekonywujących argumentów, a przecież "uzasadnienie faktyczne ma zawierać dokładny opis przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza dowodowego. Uzasadnienie decyzji sprzyja ocenie następujących elementów: faktów, prawa i procesu subsumcji oraz celu i skutków rozstrzygnięcia (por. J. Zimmermann: Motywy decyzji i jej uzasadnienie, Warszawa 1981). Zaniechanie uzasadnienia swych decyzji przez organy administracji w sposób przekonywujący i zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 skutkuje wadliwością dającą powód do uchylenia decyzji przez NSA (por. wyrok NSA z 22 października 1981 r., I SA 2147/81, ONSA, Nr 2/1981, poz. 104). (...) Ze szczególną starannością powinny być uzasadniane decyzje uznaniowe (por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym", Ludwik Żukowski, Warszawa 1999, Wydawnictwa Prawnicze PWN (wydanie I)). .

Pomimo przedstawionego przez skarżącego stanowiska w kwestii dotyczącej art. 48 ust. 2 ustawy w odwołaniu do II instancji) oraz jasności tegoż przepisu prawa, organ II instancji podzielił wykładnię organu I instancji stojąc na stanowisku, iż owy przepis oznacza "wręcz prawną swobodę tego dowódcy co do uznania służbowych kryteriów przyznawania tej pomocy wobec nieokreślenia nim żadnych konkretnych ograniczeń lub warunków w tej mierze." Takowa interpretacja przepisów prawa jest niczym innym jak ich rażącym naruszeniem. Należy tu przytoczyć zasadę clara non sunt interprelanda, albowiem omawiany przepis prawa jest tak jasny, iż nie wymaga żadnej interpretacji, daje bowiem jednoznaczną odpowiedź co do jego rozumienia. Organ II instancji powinien, zatem stosować go zgodnie z jego brzmieniem i nie doszukiwać się wyjątków od zasady, które nie zostały w jego treści wyraźnie zapisane.

Co się tyczy tzw. swobodnego uznania organów administracji wskazanego powyżej, w nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy przedstawionego przez skarżącego w odwołaniu do organu II instancji, należy w tym miejscu przytoczyć sentencję Wyroku SN z dnia 28 listopada 1990 r., III ARN 28/90 w której czytamy: ..Obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec organów administracji jest zbliżona, mogą oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeżeli nie tożsamej treści. Organ administracji może na podstawie decyzji zróżnicować sytuację obywateli w zakresie pewnej określonej grupy stosunków tylko na podstawie konkretnie sformułowanych przesłanek, wynikających z niewątpliwie różnej sytuacji faktycznej, wyraźnego nakazu prawa lub ze względu na interes publiczny, przemawiający za odmiennym potraktowaniem poszczególnych obywateli". Dalej należy zauważyć, iż nawet jeżeli przepis prawa dopuszcza możliwość swobodnego uznania organu administracji, to "nie oznacza to jednak wcale, iż organ administracji dysponuje w tym zakresie niczym me skrępowaną swobodą, a także tego, iż decyzje podejmowane w sferze uznania wolne są od kontroli, szczególnie zaś od kontroli niezawisłych sądów. Już tylko z podstawowych przepisów art. 8 kpa, obowiązującego organy administracji do prowadzenia sprawy w ten sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a także z art. 9 tegoż kodeksu, zobowiązującego je do wszechstronnego informowania ich o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, wynikają szczególne, wręcz rygorystyczne obowiązki dla prowadzących sprawę organów, obowiązki, które nie mogą być dowolnie naruszane lub wręcz pomijane. Podobnie też przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa ustanawiają dla organów administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. A wreszcie art. 107 § 3 kpa określa zasadnicze warunki, jakim musi odpowiadać uzasadnienie decyzji. Wszystkie te rygory muszą być szczególnie skrupulatnie i przestrzegane właśnie przy wydawaniu decyzji w sprawach uznaniowych, a już bez żadnej wątpliwości wówczas, gdy decyzja ma treść odmowną lub ustanawia dla strony jakiś nowy obowiązek. W tym zakresie należy oprzeć się na brzmieniu powyżej powołanych przepisów, ale brać przede wszystkim pod uwagę wnioski płynące z fundamentalnej zasady równości obywateli wobec prawa, ustanowionej przez Konstytucję. Zasada ta nakłada szczególne wymagania na organy stosujące przepisy o charakterze uznaniowym, zawierające klauzule generalne, zwroty niedookreślone". W tym miejscu należy wskazać, iż organ II instancji naruszył art. 10 § 1 kpa, albowiem przed wydaniem decyzji nie umożliwił skarżącemu, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie mógł, zapoznać się z okolicznościami, jakie zadecydowały o jego interesie prawnym i zająć w tej kwestii odpowiedniego stanowiska. O takowym obowiązku ciążącym na organie administracji jest mowa dalej w cytowanym wyroku, albowiem decydujące w sprawie okoliczności "powinny zostać jasno przedstawione zainteresowanym w toku poprzedzającego wydania decyzji postępowania tak, aby mogli się z nimi zaznajomić i zająć wobec nich w sposób przewidziany przepisami kpa (szczególnie art. 10 § 1) stanowisko. (...) Powołanie się przez organ tylko i wyłącznie na przysługujące mu w określonym zakresie uznanie jest w takich sytuacjach niewystarczające, podlegać także musi szczególnie wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, ponieważ właśnie do sądów należy korygowanie zarówno nadużycia uznania, jak również naruszeń konstytucyjnych praw jednostki lub nawet podstawowych zasad obowiązującego w demokratycznym państwie prawnym porządku prawnego. "

Organ II instancji uznał za chybione podnoszoną przez skarżącego możliwość naruszenia art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co się tyczy kwestii stosowania norm konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym, to organ II instancji stoi na stanowisku, iż "nie mają żadnego znaczenia w rozważanym kontekście wszelkie inne pozaustawowe kryteria co do stosowania tego przepisu oraz rozstrzygania innych podobnych z tego zakresu praw". Skarżony organ uważa, iż w Siłach Zbrojnych RP nie mają zastosowania normy konstytucyjne, a stosowanie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma żadnego związku z ustawą zasadniczą. W tym miejscu należy wskazać na stanowisko zawarte w Glosie do Wyroku SN III AR 28/90 Zbigniewa Liońskiego. gdzie stwierdzono, iż "zgodność działań z konstytucją- to element składowy zasady działania administracji zgodnie z ustawą. W wyjątkowych sytuacjach administracja działa bezpośrednio na podstawie norm konstytucyjnych. (...) Wprawie administracyjnym gdzie brak jest kodyfikacji ogólnych, szczególną rolę odgrywają pewne zasady ogólne, które wywodzi się z konstytucji. " (...) Jest wreszcie sfera, gdzie tylko w Konstytucji zapisano "prawa" czy "wolności" obywatela, które nie znajdują odbicia w przepisach ustaw dotyczących administracji publicznej czy nawet nie są zawarte w katalogu tzw. zasad ogólnych kpa. Tak się ma rzecz z zasadą równości obywatela wobec prawa, co do której słusznie SN stoi na stanowisku, iż należy ona do "podstawowych fundamentów konstytucyjnego porządku prawnego w demokratycznym państwie prawnym". Ta teza SN nie budzi wątpliwości.

W związku z powyższym "Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wyraźnie " Fundamentalną zasadą, na jakiej opiera się nasz system prawny jest zasada równości obywateli wobec prawa. Zasada ta wprawdzie nie została wyrażona odrębnie w przepisach prawa materialnego i postępowania administracyjnego, wynika jednak ona z art. 67 ust. 2 Konstytucji (obecnie art. 32), - jak każda zasada konstytucyjna - musi być przestrzegana na gruncie wszystkich dziedzin prawa polskiego" (wyrok z dnia 26 października 1984 r. II SA 1161/84).

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Nr [...] wniósł o jej oddalenie.

Organ odwoławczy podniósł, iż art. 48 ust. 2 ustawy pragmatycznej ustala z mocy tego prawa - zasadę wyłącznie fakultatywnej pomocy wojska podczas nauki żołnierzowi zawodowemu, któremu uprzednio zezwolono na jej pozyskiwanie w warunkach pozasłużbowych. Nie oznacza to jednak obligatoryjnej pomocy wojska w każdym przypadku uzyskania zezwolenia na tę naukę przez żołnierza zawodowego, lecz może dotyczyć tylko niektórych pozostających w tego rodzaju sytuacji służbowej żołnierzy zawodowych, w zależności od woli decydującego w tej mierze dowódcy.

Jednakowoż nie istnieją w całej treści tego przepisu jakiekolwiek warunki ograniczające przesłanki służbowe tej woli, z wyłączeniem kryteriów zaprzeczających ich racjonalnej istocie względów pozasłużbowych.

Tymczasem skargą strona w tej sprawie nietrafnie wywodzi przeciwnie chybioną, lecz korzystną dlań nadinterpretację tegoż przepisu oraz jej konsekwencją rzekome w związku z tym naruszenia zasad procedury określonej kodeksem postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Według art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powoływaną podstawą prawną.

Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Ustawa z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w rozpatrywanej sprawie nie wyłącza stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Postępowanie odwoławcze, co wynika z brzmienia przepisu art. 138 kpa powinno polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy i to pod względem legalności, jak i celowości. Rozpoznając sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie podniesione w odwołaniu zarzuty strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. W wyroku z dnia 22 kwietnia 1998r. sygn. akt I SA/Lu 21/98 (Lex nr 34147) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu."

Podobnie w wyroku z dnia 16 marca 1998r. sygn. II SA 96/98 (LEX nr 41681) Sąd podkreślił, że "Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji."

Skarżący w odwołaniu od pierwszoinstancyjnej decyzji zarzucił naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, iż kilku żołnierzy zawodowych, oprócz skarżącego, wystąpiło do Dowódcy JW [...] o zezwolenie na pobieranie nauki poza Siłami Zbrojnymi "w formie uzupełniających studiów magisterskich na Akademii Pedagogicznej w K. w specjalności "Technika z informatyką". Wszyscy oni otrzymali pomoc, o której mowa w art. 48 ust. 2 ustawy, z wyjątkiem skarżącego.

Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, że kierunek studiów nie jest przydatny do pracy na zajmowanym stanowisku i nie będzie wpływał na poprawę realizacji zadań.

Podkreślił, iż kierunek "Technika z informatyką" jest nieprzydatny dla wszystkich żołnierzy zawodowych którzy wystąpili o zgodę na studiowanie na tym konkretnym kierunku. Zdaniem skarżącego nie sposób uzasadnić, dlaczego w sytuacjach podobnych podmiotów, owe podmioty zostały przez prawo potraktowane odmiennie.

Odnośnie powyższego zarzutu Dowódca JW [...] w piśmie z dnia [...] r. Nr [...] skierowanym do organu II instancji stwierdził, tylko, iż "decyzje dotyczące podejmowania nauki poza Siłami Zbrojnymi przez innych żołnierzy zawodowych podejmował poprzedni dowódca jednostki wojskowej, co nie daje mi prawa do analizowania jego toku rozumowania i oceny trafności podjętych rozstrzygnięć."

Mając na uwadze przytoczone wyjaśnienie zauważyć należy, że zmiana personalna na stanowisku Dowódcy nie ma wpływu na ciągłość działania organu I instancji.

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle tego co powiedziano na wstępie, nie można też uznać za prawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji wydanej w niniejszej sprawie przez organ II instancji, lakonicznego wskazania, iż pozostają chybione oraz bezprzedmiotowe zarzuty odwołania.

Reasumując organ odwoławczy powinien uzupełnić postępowanie w kierunku wskazanym przez Sąd, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia faktyczne ocenić zgodnie z art. 80 kpa.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie nie zachodziła jednak potrzeba orzekania w tym przedmiocie, gdyż skarżący korzystał z ustawowego prawa zwolnienia od kosztów sądowych, a fakt poniesienia innych kosztów nie został przez niego wykazany.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 cyt. ustawy) gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.

W związku z żądaniem skarżącego do zobowiązania wypłacenia wszystkich należności finansowych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 kwietnia 2000r. wraz z odsetkami należy podać, iż orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mają wyłącznie charakter kasacyjny a nie merytoryczny.