Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 718/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 139
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: § 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Dnia 15 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: Sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] lutego 2015 r.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lipca 2009 r. J. S. (zwany dalej skarżącym) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie gruntów rolnych na 2009 rok.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. przyznał skarżącemu płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł. Ww. kwota składała się ze wsparcia na zalesienie - w wysokości [...] zł, z premii pielęgnacyjnej - w wysokości [...] zł i z premii zalesieniowej - w wysokości [...] zł.

W kolejnym roku realizacji planu zalesienia, tj. w 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011r. przyznał skarżącemu płatność z tytułu premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł, oraz premii zalesieniowej w wysokości [...] zł. Decyzja z dnia [...] września 2011 r. nakładała na skarżącego sankcję zmniejszenia przysługującej premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej o 12% ze względu na złożenie wniosku o wypłatę pomocy za rok 2011 po wyznaczonym terminie. Ww. decyzja została odebrana w dniu [...] września 2011 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] grudnia 2011 r.

W następnym roku realizacji planu zalesienia, tj. w roku 2012, skarżący otrzymał premię pielęgnacyjną w kwocie [...]zł i premię zalesieniową w kwocie [...]zł, tj. w wysokościach wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] listopada 2012 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w dniu [...] lipca 2014 r. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił decyzję dotychczasową i przyznał skarżącemu płatność w mniejszej wysokości, tj. [...] zł. Ww. kwota składała się z wsparcia na zalesienie w wysokości [...] zł, z premii pielęgnacyjnej w wysokości [...] zł i z premii zalesieniowej w wysokości [...] zł. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] września 2014 r.

W dniu [...] września 2014 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji nr [...] do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P..

W dniu [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. S. na decyzję organu II instancji wydaną w dniu [...] stycznia 2015 r. (sygn. akt III SA/Po 408/15).

W dniu [...] lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu, na mocy decyzji nr [...] w sprawie przyznania pomocy na zalesianie z dnia [...] maja 2010 r.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych na kwotę [...]zł.

W dniu [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., rozpatrując odwołanie wniesione przez stronę, wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w związku z niewłaściwym określeniem wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności wynikającej z błędnego ustalenia stanu faktycznego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] zł.

Organ wskazał, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczyć jednak należy, iż w takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną).

Podkreślono, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżący uzyskał płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na rok 2009 w kwocie [...]zł (w tym wsparcie na zalesienie w wysokości [...] zł, premia pielęgnacyjna w wysokości [...] zł i premia zalesieniowa w wysokości [...] zł) oraz na rok 2012 w kwocie [...]zł (w tym premia pielęgnacyjna w wysokości [...] zł i premia zalesieniowa w wysokości [...] zł) i wydania nowej decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu pomocy na zalesienie w kwocie [...]zł (w tym wsparcie na zalesienie w wysokości [...] zł, premia pielęgnacyjna w wysokości [...] zł i premia zalesieniowa w wysokości [...] zł) organ uznał, iż skarżący utracił uprawnienie do uzyskania części płatności na rok 2009 i za rok 2012, w związku z czym część środków przekazanych na jego rachunek w dniu [...] czerwca 2010 r. oraz w dniu [...] listopada 2012 r. została pobrana nienależnie.

Z powyższego, zdaniem organu I instancji, wynika, iż pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości [...] zł wynikająca z różnicy kwot przyznanych płatności w ww. decyzjach, stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności podlegającą zwrotowi. Na ww. kwotę składają się kwoty płatności:

- za rok 2009 - kwota [...]zł,

- za rok 2012 - kwota [...]zł.

Organ stwierdził, iż każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Zdaniem organu płatności w niniejszej sprawie nie wynikały z pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa albowiem w dniu wydawania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nie posiadał informacji o nieprawidłowościach dotyczących terenu zalesionego.

Organ wyjaśnił, że dopiero w dniu [...] lipca 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynęła pisemna informacja Starostwa Powiatowego w C. dotycząca oceny udatności uprawy leśnej wykonanej przez skarżącego na działce ewidencyjnej położonej w woj. l. , powiat c. , gmina Ż., obręb P. działka [...] o powierzchni 3,70 ha. Starosta [...] poinformował o "niezadawalającym stanie" obszaru zalesionego na ww. działce ewidencyjnej oraz o występujących nieprawidłowościach dotyczących m.in. nieprawidłowej obsady sadzonkami oraz braku wykonanego koszenia. W związku z powyższą informacją Starostwa Powiatowego w C., w dniu [...] lutego 2014 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu, jednak z uwagi na przeprowadzenie jej w niewłaściwym czasie - po intensywnych opadach śniegu uniemożliwiających prawidłowe zweryfikowanie zalesienia, Biuro Powiatowe Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosło o ponowną pilną kontrolę na miejscu z uwagi na niewyjaśnione nieprawidłowości stwierdzone przez Starostę [...]. Ponowna kontrola na miejscu odbyła się w dniu [...] marca 2014 r. Podczas kontroli stwierdzono błędy dotyczące braku zachowania odpowiedniej odległości od działek sąsiadujących, które stanowią własność innego podmiotu, a zadeklarowana powierzchnia grodzenia lub obwód siatki są większe niż stwierdzone. Ponadto, nie udokumentowano zakupu sadzonek oraz stwierdzono nieprawidłową liczbę sadzonek.

W związku z powyższymi nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas kontroli na miejscu, które istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie, a nie były znane organowi, który ją wydał, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego. Następnie organ wystosował do skarżącego wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczące nieprawidłowej liczby sadzonek oraz braku dowodów dokumentujących ich zakup (brak udokumentowania zakupu ilości sadzonek zgodnie z planem zalesienia). W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył wyjaśnienia Nadleśnictwa C.. Nadleśnictwo C. potwierdziło zakup i faktyczne wysadzenie ilości sadzonek stwierdzone podczas kontroli na miejscu w dniu [...] marca 2014 r.

Organ wskazał, że analiza dokumentów zebranych w sprawie wykazała, iż w planie zalesienia z dnia [...] czerwca 2009 r. liczba sadzonek na hektar była zgodna z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 48, poz. 390). Liczba sadzonej sosny użyta do zalesienia była znacznie mniejsza niż minimalna ilość wynikająca z załącznika nr 2 do rozporządzenia, natomiast liczba sadzonek dębu użyta do zalesiania była wyższa niż to przewiduje załącznik nr 2.

Zadeklarowana powierzchnia do płatności na zalesianie wynosiła 3,70 ha w tym 1,11 ha - iglaste i 2,59 ha - liściaste. W sprawie przyznania pomocy na zalesianie stwierdzono, że zalesienie działki o nr [...] położonej w woj. [...], powiat [...], gmina Ż. zostało wykonane niezgodnie z ilością sadzonek określonych w planie zalesienia oraz niezgodnie z ilością sadzonek określonych w zał. Nr 2 do rozporządzenia - w odniesieniu do sadzonek sosny oraz dębu.

Organ wskazał również, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W niniejszej sprawie wypłata płatności, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] czerwca 2010 r. Natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] sierpnia 2014 r., stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu [...] września 2014 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ wskazał, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została wydana przez właściwy organ.

Organ odwoławczy stwierdził, iż płatności ZGR za rok 2009 i 2012 zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez J. S., we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] czerwca 2010 r. i [...] listopada 2012 r.

Z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której skarżący uzyskał płatności na rok 2009 w wysokości [...] zł oraz na rok 2012 w wysokości [...] zł, a także z powodu wydania nowej decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu pomocy na zalesianie w kwocie [...]zł, organ II instancji uznał, iż skarżący utracił uprawnienie do uzyskania części płatności na rok 2009 i 2012, w związku z czym część środków przekazanych na jego rachunek w dniu [...] czerwca 2010 r. i [...] listopada 2012 r., została pobrana nienależnie.

Podkreślono, iż postępowanie organów było zgodne z zasadą praworządności, zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadą przekonywania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono w sposób precyzyjny dlaczego skarżący zobowiązany jest do zwrotu części otrzymanych płatności ZGR za rok 2009 i 2012.

Organ odwoławczy wskazał, że nie doszło do sytuacji w której organ odwoławczy wydaje decyzję mniej korzystną dla strony.

Organ podkreślił, że sprawa przyznania pomocy na zalesianie skarżącemu w dniu [...] marca 2014 r. została ponownie skierowana do przeprowadzenia kontroli na miejscu. Kontrola została przeprowadzona w dniu [...] marca 2014 r. przez inspektorów terenowych Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jak wynika ze sporządzonego raportu z czynności kontrolnych, numer dokumentu [...], o zamiarze przeprowadzenia kontroli zalesienia skarżący został powiadomiony przez inspektora terenowego w dniu [...] marca 2014 r. i był obecny podczas czynności kontrolnych. Jak wynika ze sporządzonego raportu, wykonano pomiar metodą GPS, który potwierdził deklarowaną powierzchnię zalesienia. Inspektorzy stwierdzili nieprawidłowości oznaczone w raporcie kodami błędu: ZGR4 - zalesienie zostało wykonane bez zachowania odpowiedniej odległości od działek sąsiednich, ZGR10 - zadeklarowana powierzchnia całkowita grodzenia jest większa niż stwierdzona, ZGR12 - rolnik nie udokumentował zakupu sadzonek, ZGR30 - nieprawidłowa liczba sadzonek.

Organ stwierdził, że liczba sadzonek sosny użyta do zalesienia była mniejsza niż minimalna ilość wynikająca z załącznika nr 2 do rozporządzenia, natomiast liczba sadzonek dębu użyta do zalesienia była wyższa niż przewidział ustawodawca w powołanym załączniku nr 2.

Wskazano, iż ustalenia kontroli co do ilości zakupionych sadzonek potwierdziło również Nadleśnictwo C. w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r., w którym to również wyjaśniono przesłanki jakimi kierowano się podczas oceny zgodności zalesienia potwierdzonego stosownym zaświadczeniem o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyjaśnił, iż sposób weryfikacji wymaganej liczby sadzonek na hektar wynika bezpośrednio z przepisów § 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Jak wykazało postępowanie odwoławcze w przypadku skarżącego, w raporcie z czynności kontrolnych prawidłowo i zasadnie zastosowano kod ZGR 12 oraz ZGR 30. Odnosząc się do złożonego przez skarżącego odwołania organ stwierdził, iż odwołanie nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, iż w przepisach regulujących płatności na zalesianie nie ustanowiono żadnej tolerancji dla tego rodzaju uchybień.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podkreślił, iż Kierownik Biura Powiatowego w zaskarżonej decyzji zasadnie i w prawidłowej wysokości ustalił kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ZGR za rok 2009 i 2012.

Organ ustalił, iż kwota nienależnych płatności ZGR pobrana została za rok 2009 w łącznej wysokości [...] zł, a za rok 2012 w wysokości [...] zł. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż każda z tych kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie wskazał, że nie może odstąpić od ustalenia wskazanej kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności ZGR za rok 2009 i 2012.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podzielił również stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podzielił również stanowisko Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o braku możliwości zastosowania 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi, iż obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeśli okres między datą płatności, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Organ odwoławczy nie stwierdził także zaistnienia przesłanek wskazujących na działanie w dobrej wierze beneficjenta.

Organ wskazał, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2010 r. złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, co podczas późniejszej weryfikacji okazało się nieprawdą. Zalesienie zostało wykonane niezgodnie z zasadami, w związku z ilością sadzonek określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia ZGR, do czego skarżący był zobowiązany. W związku z powyższym organ uznał, iż beneficjent nie działał w dobrej wierze.

Organ stwierdził też, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę.

W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy na niekorzyść strony, która wniosła odwołanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 tj. ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: “p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie spór dotyczył obowiązku zwrotu przez skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Podstawą do wydania przez organ decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności jest przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 tj. ze zm.).

Zgodnie natomiast z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zobowiązany jest do zwrotu kwoty powiększonej o odsetki.

Należy podkreślić, że art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa normuje dwa rodzaje należności tj. (a) kwoty nienależnie pobranych środków publicznych i (b) kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych. Kwotą nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwota nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy, a potwierdzoną w indywidualnej decyzji administracyjnej. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwotą wypłaconą w wysokości wyższej niż należna. Z kolei, kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wpłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa kwotę unormowaną w przepisach prawa.

Postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy na zalesianie toczyło się po wyeliminowaniu z obrotu prawnego – w trybie wznowienia – decyzji z dnia [...] maja 2010 r. i przyznania ich w pomniejszonej wysokości. Organ podjął takie rozstrzygnięcie w wyniku stwierdzenia, że liczba sadzonek drzew była nieprawidłowa oraz braku dowodów dokumentujących ich zakup. W sprawie niniejszej nie jest więc możliwe kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji przyznającej pomoc na zalesianie w pomniejszonej wysokości, skoro skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Po 408/15.

Poddane obecnej kontroli Sądu jest więc postępowanie będące skutkiem stwierdzenia, że część płatności z tytułu pomocy na zalesianie nie była należna – odmówiono skarżącemu przyznania pomocy, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., nr 114 poz. 786 ze zm.) wysokość pomocy na zalesianie, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek wsparcia na zalesianie, premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej na hektar gruntu i deklarowanej przez rolnika powierzchni gruntów.

Przyznana skarżącemu pomoc z tytułu zalesiania składała się z jednorazowego wsparcia na zalesianie oraz z płatnych corocznie premii: pielęgnacyjnej i zalesieniowej. Ustalając kwoty nienależnie pobranych płatności w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ stwierdził, że płatność z tytułu zalesiania gruntów otrzymana przez skarżącego za 2009 rok w wysokości [...] zł była nienależna w takiej wysokości. Kwota nienależnie pobranych płatności wynosiła zatem [...] zł. Powyższa decyzja została jednak uchylona przez organ II instancji i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wyższej wysokości. Ustalił bowiem, że płatność z tytułu zalesiania w wysokości wynikającej z decyzji z dnia [...] maja 2010 r. została wypłacona skarżącemu również w roku 2012. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności, przy uwzględnieniu, że premia zalesieniowa i premia pielęgnacyjna nie były wypłacane skarżącemu jednorazowo, lecz w kolejnych latach.

Podkreślenia wymaga, że skarżący nie kwestionował okoliczności, że pobrane przez niego płatności były nienależne. Wskazał jednak, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zakazu reformationis in peius sformułowanego w art. 139 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j., dalej "k.p.a."). Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zakaz unormowany w art. 139 k.p.a. może być naruszony tylko przez organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym. Zaskarżona decyzja ma charakter rozstrzygnięcia merytorycznego, jednak nie zmienia ona w żaden sposób sytuacji prawnej skarżącego w odniesieniu do decyzji organu I instancji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podkreślenia wymaga, że nakaz rozszerzenia postępowania o ustalenie nienależnie pobranych płatności na kolejne lata wynikał z wcześniejszej decyzji kasacyjnej organu II instancji, która w niniejszym postępowaniu nie może zostać poddana kontroli. Decyzji tej skarżący nie zaskarżył do sądu administracyjnego.

Organ prawidłowo ustalił również, że roszczenie o zwrot nienależnie pobranych płatności nie uległo przedawnieniu. Postanowienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lipca 2015 r. Nienależne płatności za rok 2009 zostały wypłacone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2010 r., natomiast za rok 2012 - w dniu [...] listopada 2012 r. Nie upłynął zatem dziesięcioletni termin przedawnienia wskazany w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004. Nie może być również mowy, że w rozważanym przypadku miał zastosowanie czteroletni termin przedawnienia. Kwoty podlegające zwrotowi nie wynikały bowiem z zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV rozporządzenia 794/2004.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, co najmniej, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.