Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 285/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 207 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 357/22 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 7 marca 2022 r. nr ZOA-VIII.7721.24.2021 w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 października 2022 r., II SA/Lu 357/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Lublinie oddalił skargę J.C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (LWINB) z 7 marca 2022 r., nr ZOA-VIII.7721.24.2021, w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, w dniu 2 grudnia 2020 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju (PINB) wpłynął wniosek J.C. z żądaniem "orynnowania" budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...], ponieważ wody opadowe spływają na jego posesję położoną na działkach nr [...] i [...], naruszając tym prawo własności oraz uniemożliwiają prawidłowe korzystanie z części nieruchomości, która jest drogą dojazdową. Dodatkowo wnioskodawca stwierdził, że obiekt będący przedmiotem wniosku nie spełnia warunków przeciwpożarowych.

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że po wszczęciu postępowania PINB przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, że na działce nr [...] posadowiony jest budynek gospodarczy o konstrukcji murowano-stalowej. Ściany szczytowe wykonane jako murowane, słupy nośne i konstrukcja dachu wykonane zostały ze stali. Ściany budynku od strony działki nr [...] i nr [...], a także od strony działki nr [...] zostały wykonane w konstrukcji stalowej i obite blachą trapezową. W jednej ścianie szczytowej znajdują się wrota wjazdowe. Budynek posiada dach dwuspadowy, kryty blachą trapezową ze spadkiem połaci w stronę działek sąsiednich nr [...] i nr [...]. Przedmiotowy obiekt nie posiada "orynnowania" ani instalacji. Konstrukcja stalowa nie posiada wad konstrukcyjnych. W wyjaśnieniach do protokołu J.C. podał, że pas gruntu o nr [...] graniczy z działką nr [...].

Ustalono również, że budynek będący przedmiotem postępowania to budynek gospodarczy o wymiarach 18,35 m x 15,50 m, który został wzniesiony w okresie 1982 – 1985, jako wiata gospodarcza przez inwestorów J.C. i D.C. (obecnie K.) we współwłasności małżeńskiej, w oparciu o pozwolenie na budowę na nieruchomości składającej się z sąsiadujących ze sobą działek budowlanych o nr [...] i [...]. Po ustaniu małżeństwa inwestorów i dobrowolnym podziale majątku działka nr [...], na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany, przypadła D.C. (obecnie K.), a sąsiednia działka nr [...] J.C. W 2009 r. D.K. obiła konstrukcję nośną swojej wiaty blachą od strony działki nr [...], która była już własnością J.C. oraz od strony działki nr [...]. W 2019 r. działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Działkę nr [...] w 2019 r. nabył od byłej żony D.K. J.C. na poszerzenie swojej nieruchomości.

Zdaniem organu pierwszej instancji wykonanie ścian osłonowych z blachy stanowi realizację robót budowlanych nie wymagających ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Obicie wiaty blachą spowodowało, że obiekt został wydzielony z przestrzeni i powstał budynek gospodarczy o takim samym przeznaczeniu. Przepisy w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie nakazują, aby blachę, która wypełnia przestrzeń pomiędzy słupami konstrukcyjnymi obiektu wspierać na własnym fundamencie. Obecnie przedmiotowy budynek znajduje się przy granicy z działką nr [...] wchodzącą w skład nieruchomości J.C. i nie spełnia obowiązujących przepisów Prawa budowlanego, ponieważ usytuowany jest w odległości około 0,20 m od granicy z działką nr [...]. Niemniej obiekt w dacie jego realizacji spełniał przepisy Prawa budowlanego, ponieważ wzniesiony został na nieruchomości składającej się z działek o nr [...] i [...], które były własnością inwestorów i posadowiony był w odległości większej niż 4 m od działek sąsiednich będących w posiadaniu innych właścicieli. W wyniku dobrowolnego podziału majątku oraz po podziale działki nr [...] w 2019 r. i następnie zakupie pasa gruntu stanowiącego wydzieloną działkę nr [...] przez J.C. budynek znalazł się przy granicy jego nieruchomości (około 0,2 m od tej granicy). W tej sytuacji, w ocenie tego organu, brak jest podstaw do wydania nakazów dostosowujących obiekt wzniesiony zgodnie z prawem do przepisów prawa obowiązującego, zaś ewentualne spory wnikające z naruszenia prawa własności winny być rozstrzygane przed sądem cywilnym.

W efekcie PINB, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., Kpa), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach 18,35 m x 15,50 m posadowionego na działce nr [...].

Dalej w wyroku II SA/Lu 357/22 przywołano, że na skautek odwołania J.C. LWINB decyzją z 27 września 2021 r., znak ZOA-VIII.7721.24.2021 uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stwierdził bowiem organ odwoławczy, że organ powiatowy powinien wszcząć postępowanie w przedmiotowej sprawie z urzędu, a także winien wykazać, czy przedmiotowy budynek nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odprowadzania wód opadowych budynku oraz w zakresie ochrony przeciwpożarowej, czego domagała się strona skarżąca.

Wobec powyższego PINB uzyskał od J.C. wyrok Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z 19 lutego 1992 r., w którym zobowiązano strony do zawarcia umowy w zakresie przeniesienia prawa własności działki nr [...] na rzecz J.C. i jego żony D.C.

Wyrokując w sprawie II SA/Lu 357/22 kolejno wskazano, że PINB decyzją z 29 grudnia 2021 r., znak PINB.7355-XIV/4/20, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351 ze zm., uPb), odmówił nakazania Ż. i P. małżonkom D. zamontowania urządzeń do odprowadzania wód opadowych na połaci dachu, budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] oraz nakazania wykonania w tym budynku ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy z działką nr [...].

Następnie LWINB, po rozpatrzeniu odwołania J.C., wskazaną na wstępie decyzją z 7 marca 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 i ust. 7 uPb, utrzymał w mocy w/w decyzję organu I intancji. Przytaczając motywy tej decyzji organu wojewódzkiego sąd pierwszej instancji podał, że w ocenie LWINB w sprawie zastosowanie ma § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm., rozp. MAGTiOŚ 1980), który zabrania odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód. Stwierdził zarazem, że w dacie wzniesienia przedmiotowego budynku spełniał on przepisy techniczno-budowlane i przepisy w zakresie ochrony przeciwpożarowej z uwagi na fakt, że został zrealizowany na działkach nr [...] i [...] stanowiących własność inwestorów oraz zlokalizowany był w odległości 4,0 m od działek sąsiadujących. Stan prawny tej nieruchomości uległ zmianie z woli inwestorów, przez co obecnie ściana przedmiotowego budynku gospodarczego znalazła się w odległości około 0,20 m od granicy z działką nr [...]. LWINB podkreślił, że nawet w odniesieniu do starych budynków, realizowanych kilkadziesiąt lat temu, jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi wymaganiami p.p.o.ż., co wynika wprost z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r. poz. 1065 ze zm., rozp. MI 2002). W tym zakresie wskazał na § 330, § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2 tego rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu LWINB wyjaśnił natomiast, że późniejsza zmiana przebiegu granicy nie może skutkować koniecznością nakazania inwestorowi zachowania odległości określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. od wybudowanego budynku do nowo ustalonej granicy działki, jeżeli obiekt ten był wykonywany w okresie ważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w trakcie wykonywania robót zachowane zostały odległości od wówczas obowiązującej granicy, zgodnie z tą decyzją oraz przepisami prawa budowlanego. Wskazał ponadto, że wystąpienie jednego z wymienionych w art. 50 ust. 1 pkt 2 uPb stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ czy też strona postępowania tego zagrożenia upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Samo stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia.

Skargę na decyzję LWINB do WSA w Lublinie wniósł J.C. wskazując, że jest niezadowolony z rozstrzygnięcia i zażądał od tegoż sądu wnikliwego zbadania sprawy.

W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Lublinie skargę oddalił.

W motywach tego wyroku sąd pierwszej instancji opowiedział się za poglądem, że w sytuacji, gdy budynek został wzniesiony na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tym pozwoleniem, to późniejsze zmiany struktury własnościowej działek (np. w wyniku podziału majątku), czy późniejsze zmiany ich granic, wskutek których ściana budynku nie zachowuje prawnie przewidzianych odległości od granicy z działką sąsiednią, nie stanowi podstawy do nakazania "odsunięcia tego budynku od granicy na przepisową odległość" w oparciu o dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 uPb, czego pierwotnie domagał się skarżący.

Zdaniem tegoż sądu nawet gdyby przyjąć, że inwestorzy wznosząc budynek w latach osiemdziesiątych nie dochowali wymaganej przepisami techniczno-budowlanymi odległości od granic działki nr [...], to naruszenie to i wynikające z niego skutki ustały najpóźniej z chwilą, gdy skarżący i jego była żona stali się właścicielami działki nr [...].

Wtedy też ustała sprzeczność przedmiotowej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi.

Jak stwierdził sąd wojewódzki, oczywiście w latach późniejszych w następstwie dokonanego podziału majątku wspólnego i przeniesienia na skarżącego własności działki nr [...] ponownie doszło do stanu, w którym granice nieruchomości sąsiedniej są położone w odległości mniejszej niż 3 m od ściany budynku, jednakże powyższe nie jest już wynikiem wadliwości zaistniałej na etapie wykonania budowy, która ustała na wcześniejszym etapie, lecz jest rezultatem dokonanych przez strony czynności o charakterze cywilnoprawnym. Skoro zaś powyższa nieprawidłowość jest rezultatem dokonanych przez strony czynności o charakterze cywilnoprawnym, to nie można jej przeciwdziałać w trybie regulowanym przez przepisy prawa budowalnego.

Sąd pierwszej instancji zgodził się, że brak było podstaw, aby nakazać aktualnym właścicielom budynku zamontowanie na nim urządzeń odprowadzających wodę czy budowę ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Argumentował, że wprawdzie § 79 ust. 1 rozp. MAGTiOŚ 1980, który obowiązywał w dacie wzniesienia spornego budynku, zabraniał odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód, jednak w dacie realizacji budynku inwestorzy tego warunku nie musieli spełniać, ponieważ mieli prawo do dysponowania działką nr [...]. Innymi słowy, problem odprowadzania wód opadowych na sąsiednią działkę nr [...] nie dotyczył inwestorów w dacie wznoszenia budynku, ponieważ byli jej prawnymi dysponentami (nie była ona zatem "działką sąsiednią" w rozumieniu § 79 ust. 1 rozp. MAGTiOŚ 1980).

Z tych samych względów sąd a quo podzielił stanowisko organów odnośnie do braku podstaw do nałożenia na aktualnych właścicieli działki nr [...] obowiązku budowy w spornym budynku ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W dacie wzniesienia spełniał on bowiem normy prawne w zakresie ochrony przeciwpożarowej z uwagi na fakt, że został zrealizowany przy granicy z działką nr [...], którą inwestorzy dysonowali na cele budowlane i w odległości 4 m od działek sąsiadujących. Okoliczność, że po roku 2008 stan prawny tej nieruchomości uległ zmianie, jest wyłącznie rezultatem dobrowolnych działań skarżącego i jego byłej żony.

Sąd wojewódzki uznał również, że stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia życia. Mimo, że sądy przyjmują niekiedy, że niezachowanie odległości budynku od granic z nieruchomością sąsiednią powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia z uwagi na potencjalne skutki pożaru, to jednak - w ocenie tego sądu - nie można tu przyjmować tak daleko idącego automatyzmu. Gdyby naruszenie przepisu techniczno-budowlanego było równoznaczne ze stworzeniem zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia, to nieuzasadnione byłoby wyszczególnienie powyższego zagrożenia jako dodatkowej przesłanki uzasadniającej interwencję organów nadzoru budowlanego (art. 50 ust. 1 pkt 4 uPb). Zagrożenie bezpieczeństwa, w tym zwłaszcza życia ludzi, nie jest więc jednoznaczne z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych i może wynikać z innych okoliczności. Ponadto dotyczy to tylko budynków, które na podstawie przepisów szczególnych zostały uznane za stwarzające takie zagrożenie. Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem uznać, że zbliżenie ściany spornego budynku do granicy działki skarżącego stanowi zagrożenie dla życia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J.C. - zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika - zaskarżając to orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 151 Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że w sprawie niniejszej nie podjęto wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, w szczególności czy stan budynku z punktu widzenia przepisów bezpieczeństwa pożarowego zagraża życiu, jak również na pominięciu faktu, że w odległości niespełna 4 m od przedmiotowego budynku gospodarczego znajduje się dom skarżącego, która to okoliczności ma istotny wpływ na ocenę stanu bezpieczeństwa budynku, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § (w skardze kasacyjnej oczywiście omyłkowo użyto określnika "art." – uwaga Sądu) 207 ust. 2 rozp. MI 2002 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 uPb poprzez ich niezastosowanie;

2) art. 151 Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 80 w zw. z 84 § 1 Kpa poprzez oddalenie skargi, pomimo że w sprawie niniejszej nie podjęto wszelkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, w szczególności z uwagi na brak dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu pożarnictwa bądź opinii rzeczoznawcy z zakresu zabezpieczeń przeciwpożarowych, podczas gdy dowód ten jest kluczowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia stanu technicznego budynku i ustalenia jego zagrożenia dla życia ludzi i mienia - co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. § 207 ust. 2 rozp. MI 2002 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 uPb poprzez ich niezastosowanie.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej według norm prawem przepisanych, oświadczając jednocześnie, że takie koszty nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że kwestią najistotniejszą w tej sprawie jest ocena stanu technicznego budynku stosownie do § 207 ust. 2 rozp. MI 2002, która według skarżącego nie została dokonana. W przypadku bowiem każdego budynku, również będącego przedmiotem niniejszego postępowania, konieczne jest dokonanie oceny stanu budynku z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego i podjęcia stosownych działań w razie wystąpienia zagrożenia życia. Natomiast organy administracji publicznej w żadnym stopniu nie dokonały takiej oceny, natomiast sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że samo zbliżenie budynku do granicy z działka sąsiednią nie powoduje zagrożenia życia. Wskazano, że brak jest dokonania jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, nie odebrano wyjaśnień od uczestników na tę okoliczność, nie przesłuchano innych świadków, ani nie przeprowadzono żadnych dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualnie Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec faktu, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 Ppsa, skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zaskarżanym wyrokiem nie naruszono art. 151 Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 80 K.p.a., a w konsekwencji § 207 ust. 2 rozp. MI 2002 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 uPb.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy budynek (wiata gospodarcza) został wybudowany na nieruchomości składającej się z sąsiadujących ze sobą działek budowlanych nr ewid. [...] i [...], będących współwłasnością inwestorów, zgodnie z udzielonym przez Naczelnika Gminy T. pozwoleniem na budowę z 10 kwietnia 1982 r., nr 8381/42/82. Działka nr [...], na której posadowiony jest budynek po ustaniu małżeństwa inwestorów i podziale majątku przypadła D.K., która w 2009 obiła konstrukcję nośną wiaty blachą od strony działki skarżącego nr [...] oraz od strony działki [...], co nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Działka nr [...] w 2019 r. została podzielona na działki nr [...] i [...]. W tym samym roku skarżący nabył od D.K. działkę nr ewid. [...]. W efekcie stan prawny tej nieruchomości uległ zmianie, aktualnie wiata znajduje się przy granicy z wchodzącą w skład nieruchomości skarżącego nieruchomości i nie spełnia obowiązujących przepisów uPb, usytuowana jest bowiem w odległości ok. 0,20 m od granicy z działką [...].

Istotne jest jednak, że sporny budynek wzniesiony został na działkach nr [...] i [...] będących współwłasnością J.C. i D.K., a projektowane jego usytuowanie w dacie budowy zachowywało odległość 4 metrów od granicy działek sąsiednich. Tym samym późniejsza zmiana granic pomiędzy działkami, nie powodowała naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków. Okoliczność, że po wybudowaniu budynku, nastąpił podział nieruchomości nr [...] na działki nr [...] i [...], co spowodowało, że odległość wybudowanej wiaty od granicy z działką skarżącego (nr [...]) zmniejszyła się, nie oznacza, że zachodziła podstawa do nałożenia na obecnego właściciela obiektu obowiązku wykonania określonych prac budowlanych.

Skarżący kasacyjnie pomija, że przedmiotowy budynek został wybudowany na podstawie prawomocnej i ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jest zgodny z prawem oraz nie ma odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W związku z tym, brak jest podstaw do stosowania wobec aktualnych właścicieli tego obiektu – Ż.D. i P.D. rygorów wynikających z art. 51 uPb, co wykazały wcześniejsze etapy postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego i zebrana w sprawie dokumentacja. Jak już wskazano, z przedstawionych materiałów wynika, że aktualnie wiata znajduje się przy granicy z wchodzącą w skład nieruchomości skarżącego nieruchomości i nie spełnia obowiązujących przepisów Prawa budowlanego, usytuowana jest w odległości ok. 0,20 m od granicy z działką [...]. Jednakże samo zbliżenie do granicy na ww. odległość, wynikające z faktu zmiany granic, nie stanowi podstawy do nakazania zamontowania urządzeń do odprowadzania wód opadowych. Co więcej, w dacie budowy inwestorzy nie mieli obowiązku uwzględnienia § 79 ust. 1 rozp. MAGTiOŚ 1980, który zabraniał odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy, bowiem inwestorzy mieli prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 uPb, które to prawo uległo ograniczeniu na skutek późniejszych zdarzeń.

Dopiero ustalenie, że przedmiotowy budynek zagrażałby życiu ludzi spowodować mogłoby zastosowanie przepisów rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a to w związku z § 330 i § 207 ust. 2 tego rozporządzenia. Powołany § 330 pkt 1 rozp. MI 2002 wyłączył stosowanie przepisów tego rozporządzenia do przypadku, gdy przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. To wyłączenie nie obejmuje przypadku opisanego w § 207 ust. 2, tj. regulacji w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów oraz oświetlenia awaryjnego, która znajdują zastosowanie na podstawie ww. rozporządzenia, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a rozp. MI 2002, również do użytkowanych w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia istniejących budynków, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. W tej sprawie organy odmówiły zaś przyjęcia, że stan użytkowania przedmiotowej wiaty zagraża życiu ludzi. Spełniała ona wszak w dacie budowy warunki techniczne w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Sam fakt usytuowania budynku mieszkalnego w odległości mniejszej niż wymagają tego przepisy, nie może przesądzać o jego niebezpieczeństwie. W orzecznictwie sądów jednoznacznie podkreśla się, że "skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, jak uczynił to skarżący, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać.

Nie jest także trafny drugi z podniesionych zarzutów, tj. naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z 80 w zw. z 84 § 1 K.p.a., a w konsekwencji § 207 ust. 2 rozp. MI 2002 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 uPb.

W stanie faktycznym sprawy, nie jest do obrony pogląd, że przedmiotowa wiata, narusza przepisy w zakresie ochrony przeciwpożarowej, obowiązujące tak w dacie jej wznoszenia, jak i obecnie. Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc, że dowód z opinii biegłego w tej dziedzinie był kluczowy i mógłby potwierdzić zagrożenie, jakie stwarza wiata. Dla stwierdzenia, że nie stwarza ona zagrożenia pożarowego, nie potrzeba wiadomości specjalnych, a tylko wówczas stosownie do art. 84 § 1 Kpa organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, dopuszczały przy tym jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Szeroka formuła postępowania dowodowego wyklucza możliwość stosowania formalnej teorii dowodowej, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą określonego środka dowodowego. Przedstawione stanowisko nie stoi oczywiście na przeszkodzie dopuszczeniu dowodu w postaci opinii biegłego w postępowaniu, w którym mogłoby to przyczynić się do wyeliminowania istniejących w świetle innych zgromadzonych dowodów wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego (tak wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., II GSK 1899/21, CBOSA.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, w świetle już poczynionych dowodów, kluczowym dla przedmiotowej sprawy, jak wskazuje to strona skarżący, powinien być dowód z opinii biegłego. Stan techniczny budynku w tym zakresie nie budził bowiem wątpliwości organu na żadnym etapie postępowania. Skarżący opiera się w tej mierze jedynie na gołosłownych i bliżej nieskonkretyzowanych twierdzeniach. Zagrożenie musi być zaś realne, a nie tylko teoretyczne. Co się zaś tyczy wniosku o dopuszczenie przed sądem dowodu z opinii biegłego z zakresu pożarnictwa, to możliwości takiej nie przewidują przepisy Ppsa, ograniczając postępowanie dowodowe do przeprowadzenia dowodu z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 Ppsa).

Z wyłuszczonych względów i działając na podstawie art. 184 Ppsa skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną, należało oddalić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 Ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa.