Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1284/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 107 par. 3, art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 ust. 1, 2, art. 31 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego J. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. J. G., reprezentowany przez adwokata, domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] r., nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa– na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

J. G. wyjaśnił, że jest następcą prawnym [...] w zakresie działki nr [...] albowiem nabył działkę o numerze [...], która powstała w wyniku podziału działki nr [...], przy czym sporna granica dotyczy w całości działki nr [...], zatem posiada interes prawny w stwierdzeniu nieważności kwestionowanej decyzji.

Skarżący wyjaśnił, że decyzją tą, wydaną na podstawie art. 32 i 33 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 – j.t. ze zm.), dalej również jako "p.g.i.k." oraz § 25 zarządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 5 sierpnia 1996 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (M.P. Nr 50 poz. 469), zwanego dalej "zarządzeniem", Wójt Gminy O. orzekł o ustalonym w toku postępowania rozgraniczeniowego przebiegu granic działek nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym J., gmina O., stanowiących własność Skarbu Państwa, w zarządzie Nadleśnictwa Ś. z działką bezpośrednio przylegającą nr [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa – [...], przy czym wskazał on, że przebieg granicy ustalony w toku postępowania rozgraniczeniowego, opisany został w protokole granicznym i przedstawiony na szkicu granicznym.

Skarżący we wniosku zakwestionował zasadność i sposób wszczęcia postępowania wywodząc, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy p.g.i.k., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, postępowanie to przeprowadzały terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego z urzędu lub na wniosek strony, natomiast w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek uprawnionego geodety.

W ocenie skarżącego z akt postępowania wynika, że działania geodety zmierzały do przeprowadzenia inwentaryzacji działek należących do Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Nadleśnictwa Ś. i czynności z tym związane wykonywał na zlecenie Nadleśnictwa, co w ocenie skarżącego powinno powodować wyłączenie tego geodety od rozpoznawania sprawy. Doszło zatem do naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.

Dalej skarżący przytoczył treść art. 31 ust. 2 p.g.i.k. oraz przepisy zarządzenia dotyczące przeprowadzania procedury rozgraniczenia i wywodził, że wyznaczony geodeta dokonał czynności rozgraniczenia z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów, w szczególności art. 31 ust. 1 i 2 p.g.i.k. w związku z § 8 zarządzenia, bowiem nie dokonał żadnej analizy dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym, która mogłaby stanowić podstawę ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek. Ponadto naruszony został art. 33 ust. 2 p.g.i.k. w związku z § 21 pkt 5 zarządzenia poprzez przyjęcie, że brak było dokumentów dotyczących przebiegu granic poza mapą ewidencyjną podczas, gdy w państwowym zasobie geodezyjnym znajdowały się dokumenty, do których uprawniony geodeta miał dostęp i na podstawie których można było ustalić przebieg granic działek, których dotyczyło postępowanie. Dokumentem takim był w szczególności operat [...], który zawierał szczegółowe pomiary tych użytków leśnych, które stanowiły podstawę wyznaczenia rozgraniczanych działek. Geodeta nie wymienił wszystkich znajdujących się w zasobie dokumentów i nie dokonał ich oceny.

Skarżący opisał następnie szczegółowo sposób procedowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wskazując na liczne nieprawidłowości i uchybienia w pracy upoważnionego geodety, a następnie podniósł, że Wójt Gminy O. powinien był dostrzec szereg rażących nieprawidłowości w postępowaniu geodety oraz niezgodność sporządzonych przez niego dokumentów ze wskazanymi we wniosku przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz zarządzenia. W ocenie skarżącego sama lakoniczna wzmianka w uzasadnieniu decyzji, z której wynika, że "czynności ustalenia granicy przez geodetę wykonane zostały zgodnie z przepisami" nie świadczy o tym, że Wójt faktycznie dokonał oceny prawidłowości czynności rozgraniczeniowych oraz ich zgodności z przepisami, jak nakazuje to art. 33 ust. 2 p.g.i.k. Decyzja organu jest lakoniczna i nie zawiera elementów o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Konkludując, skarżący podniósł, iż decyzja Wójta Gminy O. została wydana z rażącym naruszeniem art. 33 ust. 1 i 2 p.g.i.k., § 8 zarządzenia oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6, 7 i 11 § 2 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego uznając, że J. G. nie przysługuje w niniejszej sprawie przymiot strony. Następnie, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1173/15, po rozpoznaniu skargi J. G., uchylił oba postanowienia Kolegium wyjaśniając, że ustalenia w przedmiocie interesu prawnego skarżącego nie mogą być dokonywane poza formami postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy brak przymiotu strony nie jest oczywisty i wymaga szczegółowego zbadania.

W związku z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu opisanego wyżej wyroku WSA w S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wszczęło postępowanie administracyjne, a następnie – decyzją z dnia [...] r., nr [...] umorzyło postępowanie nieważnościowe w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że istotą rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie na gruncie zasięgu prawa własności. Dalej Kolegium wskazało, że właścicielami działek, których dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe byli Skarb Państwa oraz gmina O. Z akt wynika, że działki od nr [...] do nr [...] powstały w wyniku wcześniejszego podziału działki nr [...], natomiast działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...]. W postępowaniu rozgraniczeniowym, w wyniku połączenia w formie czynności technicznej działek o numerach od [...] do [...] powstała działka nr [...], a w następstwie połączenia działek [...] i [...] powstała działka nr [...]. Po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym działki zostały dalej podzielone i tak działka nr [...] w 2002 r. została podzielona na dwie działki nr [...] i [...]. Działka nr [...] została nabyta od [..] (obecnie [...]) przez A. R., która następnie w 2012 r. zbyła ją J. G.

Kolegium argumentowało, że w dacie sporządzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji to jest w dniu [...] r. skarżący był właścicielem nowej działki nr [...], która nie graniczy z działkami posiadającymi swoją numerację i powierzchnię, objętymi postępowaniem rozgraniczeniowym w 1999 r. i kwestionowaną decyzją Wójta Gminy O., a zatem nie miał on interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w niniejszym postępowaniu, dotyczącym rozgraniczenia. Dalej Kolegium wskazało, że działka J. G. oznaczona nr [..], na skutek zmian prawnych i geodezyjnych, graniczy obecnie z działkami nr [...]. Z tych względów w ocenie organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co stanowiło podstawę jego umorzenia.

Kolegium nie znalazło również podstaw do prowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu wyjaśniając, że wstępne badanie kwestionowanej decyzji nie wykazało wystąpienia żadnej z przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a ewentualne wyeliminowanie z obrotu decyzji Wójta Gminy O. nie doprowadzi do aktualizacji pomiarów powierzchni poszczególnych działek, także z uwagi na szereg podziałów, które następowały. Jednocześnie organ wskazał, że nie ma przeszkód do przeprowadzenia nowego postępowania rozgraniczeniowego, w toku którego uprawniony geodeta dokona nowego pomiaru działki nr [...].

Na skutek rozpoznania wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...] r. uchyliło własną decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o rozgraniczeniu działek nr [...] oraz [...] położonych w obrębie ewidencyjnym J., gmina O. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium, po przytoczeniu ustalonego w sprawie stanu faktycznego, powołało się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Następnie wyjaśniło, że przed stwierdzeniem nieważności decyzji organ musi zbadać, czy wywarła ona jakieś skutki prawne i jakiego rodzaju, zaś skutek nieodwracalny to taki, którego następstw nie można usunąć.

Organ wyjaśnił, że w jego ocenie w niniejszej sprawie decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, bowiem przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło. Kolegium powołując się na uchwały i wyrok Sądu Najwyższego wywiodło, że w jego ocenie nieodwracalność skutków prawnych w niniejszej sprawie polega na tym, że działka, której obecnie właścicielem jest skarżący została utworzona na skutek kolejno następujących czynności geodezyjnych (podziałów) i czynności cywilnoprawnych (sprzedaży). W ocenie organu zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary ksiąg wieczystych stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej.

J. G., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., podnosząc zarzuty:

- naruszenia art. 77 § 1 kpa poprzez nienależyte rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych jakoby działki, których dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe były własnością Skarbu Państwa oraz gminy O., podczas gdy przedmiotem rozgraniczenia były dwie nieruchomość pierwsza o charakterze leśnym, będąca w zarządzie Lasów Państwowych (na którą składały się działki o nr od [...] do [...] połączonej w toku postępowania w działkę nr [...]) oraz nieruchomość rolna w zarządzie [...] (działka nr [...]) oraz błędnych ustaleń faktycznych, jakoby na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w niniejszej sprawie, to jest w dniu [...] r., nieruchomość rolna J. G. (oznaczona obecnie jako działka nr [...]) nie graniczyła z działkami, objętymi postępowaniem rozgraniczeniowym przeprowadzonym w 1999r. i kwestionowaną decyzją Wójta Gminy O., podczas gdy nieruchomość ta graniczy z działką [...], której granice zostały ustalone decyzją Wójta Gminy O. z dnia [...] r.

- naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób, który uniemożliwia ustalenie sposobu rozumowania organu, a w szczególności tego, jakimi motywami kierowało się SKO przy odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...].

- naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2016r. poz. 790 j.t.) poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że kwestionowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, albowiem przestał istnieć przedmiot którego prawo dotyczyło, przy tym jednocześnie SKO stwierdziło, że nieodwracalne skutki prawne są następstwem działania zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, podczas gdy przepis art. 156 § 2 k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawie, albowiem kwestionowana decyzja Wójta Gminy O. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, nie przeniosła bowiem ona prawa własności na osobę nieuprawnioną, która następnie rozporządziła w drodze czynności prawnej nieruchomością na rzecz osoby trzeciej, która nabyła to prawo w warunkach, do których zastosowanie ma rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych

Ponadto SKO dokonało błędnej wykładni art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, albowiem wbrew brzmieniu tego przepisu uznało, że rękojmia wiary ksiąg wieczystych może działać przeciwko nabywcy nieruchomości, który nabywa nieruchomość od osoby uprawnionej, a nie - wyłącznie na korzyść osoby, która nabywa nieruchomość od osoby nieuprawnionej w celu ochrony jego dobrej wiary; ponadto organ błędnie uznał, jakoby rękojmia ta obejmowała treść działu 1-0 ksiąg wieczystych.

Z ostrożności procesowej jako zarzut ewentualny skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu i wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji bez oceny jej wadliwości, podczas, gdy w przypadku zaistnienia sytuacji opisanej w art. 156 § 2 k.p.a. organ winien ocenić kwestionowaną decyzję i ewentualnie stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa oraz podać przyczyny niestwierdzenia nieważności.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie — zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą organ ten uchylił własną decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a następnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej Wójta Gminy O. z dnia [...] r. uznając, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Ocena zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do przekonania, iż narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, bowiem organ bezzasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie kwestionowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, z uwagi na to, że przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło. Swoje stanowisko w tej kwestii organ oparł na tym, że działki, których postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło były następnie przedmiotem obrotu prawnego, w tym kolejnych podziałów i sprzedaży.

W ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie zasadnie uznał, że skarżącemu przysługuje przymiot strony. Brak było jednak podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności, wskazać bowiem należy, że zarówno działka nr [...], która była przedmiotem obrotu prawnego i bezpośrednio graniczy z działkami, których postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło w dalszym ciągu istnieje. Podobnie jak istnieje działka oznaczona nr [...], która powstała na skutek scalenia, w toku postępowania rozgraniczeniowego działek o numerach [...] do [...]. Istnieje również działka oznaczona numerem [...], która bezpośrednio graniczy z działką skarżącego i która również była przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego.

Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż działka nr [...] powstała już po przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, na skutek podziału działki nr [...] na dwie działki [...], bowiem nie miało to wpływu na przebieg spornej granicy, ani też fakt, iż skarżący jest kolejnym właścicielem działki nr [...], bowiem została ona zbyta w niezmienionym kształcie najpierw A. R., a następnie skarżącemu.

Na gruncie aktualnego orzecznictwa z nieodwracalnością mamy do czynienia, w sytuacji, w której niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć (ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia nieodwracalnego skutku prawnego przez wydanie decyzji), ani nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2220/12).

W niniejszej sprawie swoje przekonanie o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych organ oparł na tym, iż "wykreowana w wyniku kolejnych czynności geodezyjnych i cywilnoprawnych nieruchomość - działka nr [...], została zbyta na rzecz osoby trzeciej tj. J. G.". Organ formułując powyższy pogląd nie wziął jednak pod uwagę tego, że postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło działek bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością skarżącego, które scalono w jedną działkę, w dacie dokonywania tych czynności prawdopodobnie (to powinno być przedmiotem badania organu) istniały dokumenty, na podstawie których można było odtworzyć przebieg ich granic przed scaleniem, a zatem skutki wywołane decyzją są odwracalne. Należy się zatem zgodzić ze skarżącym, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została wydana z naruszeniem art. 156 § 2 k.p.a.

Zauważyć ponadto należy, że w lakonicznym uzasadnieniu decyzji nie wyjaśniono stronie jakie znaczenie w tej sprawie ma działanie rękojmi wiary ksiąg wieczystych. Organ w tym zakresie ograniczył się bowiem do przytoczenia uchwał i wyroków Sądu Najwyższego nie odnosząc ich w żaden sposób do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W szczególności organ nie zwrócił uwagi na okoliczność, iż przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie doprowadziło do zmiany treści księgi wieczystej nieruchomości skarżącego, a w konsekwencji nie uległa zmianie powierzchnia nabytej przez niego nieruchomości. Tym samym zasadnym jest zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a.

Konsekwencją uznania przez organ, iż decyzja Wójta Gminy O. z dnia [...] r. wywołała nieodwracalne skutki prawne była odmowa stwierdzenia jej nieważności. Wydając zaskarżoną decyzję, co trafnie podniesiono w skardze, organ nie zadośćuczynił obowiązkom, o których mowa w art. 158 § 2 k.p.a., uchylił się bowiem od stwierdzenia, czy kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa została wydana z naruszeniem prawa. To zaś było wynikiem zaniechania przez organ merytorycznej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności i rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w jego całokształcie. W sytuacji, gdy organ odmawia stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 § 2 k.p.a. decyzja pozostaje w obrocie prawnym, nie można jej z niego usunąć, ale trzeba dokonać jej oceny prawnej oraz otworzyć stronie drogę do dochodzenia roszczeń z tytułu rzeczywiście poniesionych szkód, jakie mogła ponieść z powodu nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie, czy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa jest zatem obowiązkiem organu, od którego nie może się on uchylić.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest, czy postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a jeżeli nie, to czy stwierdzone naruszenia prawa mają charakter rażący. Z akt postępowania wynika, że powodem kwestionowania legalności decyzji rozgraniczeniowej jest ustalenie, że powierzchnia działki nr [...] nie odpowiada powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów i księdze wieczystej. Skarżący wywodzi, iż przyczyną zmniejszenia powierzchni sprzedanej mu działki gruntu było wadliwie przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, w toku którego upoważniony geodeta nie skorzystał z dostępnych dokumentów państwowego zasobu geodezyjnego, a oparł się jedynie na mapie ewidencyjnej, której nie ocenił oraz oświadczeniach stron uczestniczących w postępowaniu, zaś Wójt Gminy O. nie dopełnił obowiązków nałożonych art. 33 ust. 2 p.g.i.k.

Zaznaczyć zatem wypada, że celem postępowania rozgraniczeniowego nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, czy też ustalanie w ten sposób powierzchni rozgraniczanych nieruchomości, bądź tworzenie nieruchomości o całkiem nowych granicach, których przebieg nie wynika ze znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów. Celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu istniejących granic pomiędzy nieruchomościami, zaś czynności ustalania przebiegu granic, w myśl art. 33 ust. 1 p.g.i.k., wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przy ustalaniu przebiegu granic, stosownie do art. 31 ust. 2 p.g.i.k., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej, bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Szczegółowy sposób prowadzenia czynności związanych z ustaleniem przebiegu granic, w dacie wydania kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej, regulowało zarządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 5 sierpnia 1996 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Na podstawie art. 33 ust. 1 p.g.i.k., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej, obowiązkiem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) było wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji, stosownie do art. 33 ust. 2 tej ustawy poprzedzała ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. W wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności, organ, o którym mowa w ust. 1, zwracał upoważnionemu geodecie dokumentację do uzupełnienia.

W niniejszej sprawie skarżący wywodził, iż do rażącego naruszenia prawa doszło na etapie prowadzenia czynności przez upoważnionego geodetę, który zaniechał zbadania istniejących w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów, w tym operatu [...], które pozwalały na odtworzenie granic działek podlegających rozgraniczeniu, stwierdzając, że brak jest takich dokumentów i oparł się wyłącznie na oświadczeniach stron oraz mapie ewidencyjnej, która nie została przez niego w sposób należyty oceniona.

W aktach sprawy znajdują się ponadto dokumenty, z których wynika, że na skutek przeprowadzonych przez upoważnionego geodetę czynności, to jest ustalenia przebiegu granic działek o numerach [...] do [...], a następnie scalenia działek nr [...] do [...] doszło do dwukrotnego zwiększenia powierzchni nowopowstałej działki nr [...] z [...] ha na [...] ha i ta ostatnia powierzchnia została wpisana w decyzji Wójta Gminy O. Powyższe okoliczności wynikają ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] r., w którym wskazano również na istnienie w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów pozwalających na odtworzenie granic działek nr [...] do [...], których geodeta nie wykorzystał w prowadzonych czynnościach.

Kwestią rozważenia winno zatem być ustalenie, czy Wójt Gminy O. wywiązał się z nałożonego art. 33 ust. 2 p.g.i.k. obowiązku oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, w szczególności czy badanie to odnosiło się do ustalonego przebiegu granicy działki [...], a także czy granica ta odpowiadała ustalonym granicom działek, które uległy scaleniu. W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że jak wynika ze zgromadzonych dokumentów działki leśne o numerach od [...] do [...], które uległy scaleniu stanowiły enklawy lasu na terenie działki nr [...]. Przeprowadzone czynności postępowania rozgraniczeniowego w taki sposób, jak uczynił to upoważniony geodeta, wskazywać mogą na to, że nie doszło do ustalenia granic tych nieruchomości, a scalenia działek i utworzenia z nich jednej działki, której ani granice ani powierzchnia nie odpowiadały granicom i łącznej powierzchni rozgraniczanych działek, co z kolei może prowadzić do wniosku, że przeprowadzone czynności w swej istocie nie stanowiły rozgraniczenia, ale ustalenie całkiem nowej granicy powstałej na skutek scalenia nieruchomości, której przebieg nie wynikał z dostępnych, a nie wykorzystanych przez geodetę dokumentów źródłowych. Wiele wskazuje również na to, że granica działki [...] została ustalona wadliwie, bowiem do obszaru tej nieruchomości mogły zostać włączone grunty, które stanowiły część działki [...] (obecnie [...]). Wskazywać na to może chociażby porównanie szkicu granicznego załączonego do protokołu granicznego nr [...] i mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Okoliczności te nie zostały przez organ zbadane.

Organ, po wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, powinien dokonać oceny naruszeń, o ile takie zostaną stwierdzone, w kontekście przesłanki stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc oceny, czy kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Rzeczą organu będzie zatem szczegółowa analiza akt postępowania, zgodnie z udzielonymi przez Sąd wytycznymi, a następnie wydanie decyzji, w której organ szczegółowo, zgodnie z wymogami stawianym art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśni motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych wyżej względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.