Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1895/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2a
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant referent Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "Prezydent Miasta") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, Prezydent Miasta informacją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na rzecz małoletnich dzieci A. K. i M. K. w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 1 ust. 2 i 3, art. 2, art. 4, art. 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 17, art. 18, art. 20, art. 21, art. 27, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.p.w.d.") – zmienił prawo do świadczenia wychowawczego przyznane ww. informacją w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia w ten sposób, że od miesiąca września 2021 r. przyznał kwotę 250 zł miesięcznie na rzecz każdego z w/w dzieci w miejsce kwoty 500 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta podał, że w dniu 8 września 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2021 r., który w pkt III uregulował kontakty ojca z małoletnimi A. K. i M. K. w ten sposób, że będą one przebywać z nim nie mniej niż 15 dni w miesiącu - po wcześniejszym uzgodnieniu terminów z matką dzieci, w latach nieparzystych małoletni spędzą Wigilię i Święta Bożego Narodzenia z ojcem, jak też w latach parzystych Święta Wielkanocne, podobnie z ojcem dzieci spędzą dwa tygodnie miesiąca lipca, dwa tygodnie miesiąca sierpnia i jeden tydzień ferii zimowych.

W ocenie Prezydenta Miasta z powyższego wyroku wynika, że dzieci mają przebywać u każdego z rodziców w porównywalnych powtarzających się okresach, w związku z czym skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do dalszego pobierania świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości po 500 zł miesięcznie.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że małoletnie dzieci skarżącej pozostają pod opieką naprzemienną swoich rozwiedzionych rodziców, gdy w wyroku sądowym nie została orzeczona opieka naprzemienna rodziców;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., poprzez:

- jego błędną wykładnię przez przyjęcie, że pojęcie kontaktów jest tożsame z pojęciem opieki naprzemiennej, w sytuacji gdy częstotliwość tych kontaktów mogłaby wskazywać na faktyczne sprawowanie opieki nad dziećmi, tym samym poprzez uznanie, że strona, której przysługuje prawo do kontaktów z małoletnimi bez ustanowienia opieki naprzemiennej - co wynika wprost z treści orzeczenia - uprawniona jest do równej części świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji błędne wydanie decyzji,

- nieuprawnione w świetle wyraźnego brzmienia powołanego przepisu ustalenie opieki naprzemiennej przez sam organ administracji rozstrzygający sprawę i zaliczenie na tej podstawie małoletnich dzieci do rodzin obojga rodziców.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że opiekę naprzemienną cechuje sprawowanie jej przez rodziców względem dziecka, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga z rodziców. W niniejszej sprawie kontakty ojca z dziećmi zostały uregulowane w określony sposób w wyroku rozwodowym, zgodnie z którym dzieci mają przebywać u ojca nie mniej niż 15 dni w miesiącu, uregulowano także spędzanie świąt ferii oraz wakacje po dwa tygodnie każdego miesiąca wakacji i połowę ferii. Dlatego też, zdaniem SKO, stan prawny został zasadnie zakwalifikowany jako odpowiadający orzeczeniu o opiece naprzemiennej.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że o opiece naprzemiennej możemy mówić wyłącznie, gdy wynika ona z orzeczenia sądu, a nie ze stanu faktycznego dotyczącego opieki nad dzieckiem. Natomiast wyrok z dnia [...] maja 2021 r. nie jest orzeczeniem orzekającym o opiece naprzemiennej nad małoletnimi, gdyż wskazano w nim miejsce zamieszkania przy jednym z rodziców – skarżącej, równocześnie ustalono zasady kontaktu z dziećmi dla drugiego z rodziców, jak również orzeczono w przedmiocie obowiązku alimentacyjnego ojca względem małoletnich.

Skarżąca podkreśliła, że analiza przepisów u.p.p.w.d. pozwala na przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym małoletnie dzieci należą do rodziny rodzica, z którym wspólnie zamieszkują, w niniejszej sprawie osobą tą jest skarżąca, która sprawuje nad dziećmi faktyczną opiekę. Skarżąca przy tym zauważyła, że ustalenie przez Sąd miejsca pobytu małoletnich przy niej oznacza, że w miejscu zamieszkania matki mają pobyt stały, natomiast każdorazowy pobyt małoletnich w innym miejscu należy traktować jak pobyt tymczasowy, gdyż zgodnie z art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja SKO z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego.

Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowiły przepisy u.p.p.w.d.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1) u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z kolei art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

Sąd wyjaśnia, że wykonywanie opieki naprzemiennej ma miejsce wówczas, gdy rodzice dziecka zamieszkują osobno, dziecko przebywa u każdego z nich naprzemiennie, w porównywalnych okresach i fakt istnienia takiej opieki wynika z orzeczenia sądu.

W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest to, czy ustalenie opieki naprzemiennej nad małoletnimi musi jednoznacznie wynikać z orzeczenia sądu bądź z protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą, zawartą przed sądem opiekuńczym lub z ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że dla ustalenia opieki naprzemiennej obojga rodziców, nie jest wymagane użycie zwrotu "opieka naprzemienna" wprost w sentencji orzeczenia sądu, w protokole ugody zawartej przed sądem opiekuńczym lub w ugodzie zawartej w postępowaniu mediacyjnym (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 843/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 982/21, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 257/20, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1608/19). W sytuacji, gdy orzeczenie sądu (ugoda) nie zawierają jednoznacznego zwrotu "opieka naprzemienna", rzeczą organów administracji publicznej, realizujących zadania w zakresie świadczeń wychowawczych, jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w nich zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Co istotne, organy dokonują przy tym wyłącznie analizy orzeczenia sądu (ugody), które jest jedynym dowodem na okoliczność istnienia opieki naprzemiennej. Brak jest natomiast jakiegokolwiek uprawnienia po stronie organów, do badania faktu istnienia opieki naprzemiennej w drodze np. wywiadu środowiskowego.

W niniejszej sprawie opieka nad małoletnimi dziećmi została ukształtowana prawomocnym orzeczeniem sądu z dnia [...] maja 2021 r. w ten sposób, że mają one przebywać z ojcem nie mniej niż 15 dni w miesiącu - po wcześniejszym uzgodnieniu terminów z matką dzieci, w latach nieparzystych małoletni spędzają Wigilię i Święta Bożego Narodzenia z ojcem, jak też w latach parzystych Święta Wielkanocne, podobnie z ojcem dzieci spędzą dwa tygodnie miesiąca lipca, dwa tygodnie miesiąca sierpnia i jeden tydzień ferii zimowych. Słusznie więc organy przyjęły, że mamy do czynienia z opieką naprzemienną, albowiem w mniej więcej równych, powtarzających się okresach każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi. Opiekę naprzemienną cechuje natomiast, mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców (tak również słusznie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1229/21).

Natomiast podnoszony w skardze fakt ustalenia przez sąd miejsca zamieszkania dzieci z jednym tylko z rodziców, nie wyklucza sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej. Zgodnie bowiem z art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Rozstrzygnięcie w zakresie miejsca zamieszkania dziecka jest konsekwencją powyższego przepisu i nie ma żadnego wpływu na sprawowanie opieki przez rodziców. Przyjęcie, że ustalenie miejsca zamieszkania z jednym z rodziców wyklucza opiekę naprzemienną sprawiłoby, że przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. nie miałby racji bytu. Bez wpływu na występowanie opieki naprzemiennej pozostaje również okoliczność określenia przez sąd zasad uczestnictwa przez jednego z rodziców w ponoszeniu kosztów utrzymania i wychowania dziecka (dzieci).

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie. Jak już wyżej Sąd wyjaśnił, orzeczenie sądu (ugoda) jest wyłącznym dowodem na okoliczność istnienia opieki naprzemiennej.

W sprawie nie mogło dojść również do naruszenia art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., albowiem przepis ten został uchylony przez art. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924) z dniem 1 lipca 2019 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.