Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 473/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Parafii Kościoła [...] w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej "PINB") w dniu 17 stycznia 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności budowy nośnika reklamowego w postaci tablicy reklamowej o wymiarach 6 m x 3 m, o konstrukcji metalowej, usytuowanej na działce nr [...] w obrębie [...] przy ul. W. (na terenie Parafii Kościoła [...]) w Dzielnicy W. [...]. Postępowanie wszczęto na skutek pisma Naczelnika Wydziału Ochrony Krajobrazu w Biurze Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...] z dnia [...] listopada 2018 r., po przeprowadzeniu w dniu [...] grudnia 2018 r. czynności kontrolnych na wskazanej nieruchomości

W dniu 6 lutego 2019 r. zostały przeprowadzone, z udziałem przedstawicieli Parafii Kościoła [...], oględziny na nieruchomości stanowiącej ww. działkę ewidencyjną. Potwierdziły one ustalenia kontroli przeprowadzonej 21 grudnia 2018 r. Stwierdzono, że w południowej części działki usytuowany jest wolnostojący nośnik reklamowy o całkowitej wysokości 5,0 m, w postaci tablicy metalowej o wymiarach 3,0 m x 6,0 m, mocowanej do konstrukcji stalowej - kratownicy, utwierdzonej w gruncie. Stwierdzono, że nośnik usytuowany jest w odległości mniejszej niż 100 m od budynku kościoła.

Następnie, w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. PINB zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu [...] dla Dzielnicy W. z prośbą o przesłanie kopii wszelkich dokumentów dotyczących przedmiotowego nośnika reklamowego. Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] w piśmie z dnia 4 kwietnia 2019 r. poinformował, że nie odnaleziono pozwoleń na budowę ani zgłoszeń wykonania robót budowlanych dotyczących reklam, usytuowanych na działce ew. nr [...] w obrębie [...] przy ul. W. w W..

Z kolei w piśmie z dnia 11 kwietnia 2019 r. organ pierwszej instancji wezwał Parafię Kościoła [...] do przedłożenia aktualnej umowy dzierżawy (najmu) nieruchomości, zawartej na potrzeby usytuowania wolnostojącego nośnika reklamowego, usytuowanego na działce ew. nr [...] w obrębie [...] przy ul. W. w W., z podaniem terminu jej obowiązywania oraz wskazania aktualnego właściciela ww. nośnika reklamowego. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.

Ponadto, uwzględniając, że nieruchomość położona przy ul. W. znajduje się w strefie ochrony wybranych parametrów historycznego układu urbanistycznego [...] (m.in. Cmentarz [...] ter. ozn. [...]), a Cmentarz [...] oraz Kościół [...] pw [...] ujęte są w gminnej ewidencji zabytków m. [...], PINB w pismach z dnia 12 kwietnia 2019 r. i z dnia 2 września 2019 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w W. o zajęcie stanowiska w przedmiocie dalszego funkcjonowania przedmiotowego nośnika reklamowego. Organ ochrony konserwatorskiej w piśmie z dnia 11 września 2019r. stwierdził, że nośnik usytuowany jest na terenie Cmentarza [...], ujętego w gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...], zarządzeniem z dnia [...] lipca 2012 r. oraz w bliskiej odległości od kościoła pw. [...], należącego do wyznania [...] ujętego w gminnej ewidencji zabytków pod numerem [...], zarządzeniem z dnia [...] lipca 2012 r.

W dniu 30 września 2019 r. w siedzibie organu powiatowego stawił się

- przedstawiciel Rady Parafialnej (Pan M. G.) i oświadczył, że właścicielem nośnika reklamowego będącego przedmiotem niniejszego postępowania jest Parafia Kościoła [...].

Na podstawie opisanego powyżej materiału dowodowego, PINB - uznając, że przedmiotowy wolnostojący nośnik reklamowy jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy J. O., przyjętego uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2009r. nr [...] - decyzją z dnia [...] października 2019r. nr [...] nakazał Parafii Kościoła [...] jego rozbiórkę.

Strona wniosła odwołanie od powołanej decyzji do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "WINB)". Podniosła, że nośnik reklamowy został wybudowany około 1999 r., kiedy kościół, przy którym się znajduje, nie był wpisany do ewidencji zabytków. Stwierdziła także, że z przekazanych ustanie informacji od poprzednich proboszczów wynika, że parafia dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych i tym samym dopełniła wszelkich niezbędnych formalności (zgłoszenie nastąpiło poprzez ustne zgłoszenie do protokołu w urzędzie [...] poprzez ówczesnego proboszcza). Z uwagi na upływ prawie 20 lat parafia nie może znaleźć dokumentów w swoim archiwum. Ponadto kapłan, który w ówczesnym czasie był proboszczem zmarł w 2013 r., a od tego czasu parafia miała kolejnych dwóch. Parafia Kościoła [...], za niezrozumiałe uznała ponadto powołanie się przez organ pierwszej instancji na opinię konserwatora zbytków, która może być traktowana jedynie pomocniczo, skoro nieruchomość objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak stwierdziła, wiążącym dokumentem (...) powinno być w takim przypadku zaświadczenie o zgodności z miejscowym planem – czyli wynik postępowania legalizacyjnego. W ocenie strony, jeśli ponowne wystąpienie do archiwum okaże się bezskuteczne, konieczne będzie wszczęcie postępowania legalizacyjnego. Dopiero przedstawienie zaświadczenia o niezgodności z planem miejscowym może okazać się podstawą wydania nakazu rozbiórki.

Organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Przywoławszy treść art. 3 pkt 3 i pkt 6 ustawy Prawo budowlane (dalej "P.b"), WINB stwierdził, że przedmiotowy nośnik stanowi budowlę, której budowa objęta była obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji stwierdził, że postępowanie administracyjne - w tym związane z przyjmowaniem zgłoszeń przez organy architektonicznobudowlane – jest postępowaniem pisemnym, natomiast wedle opisanego wyżej pisma Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu [...] dla Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 2019 r, nie odnaleziono pozwoleń na budowę ani zgłoszeń wykonania robót budowlanych dotyczących reklam, usytuowanych na działce ew. nr [...] w obrębie [...] przy ul. W. w W.. Tym samym, jak skonstatował WINB, brak jest dowodu na to, iż dokonanie ww. zgłoszenia w sensie formalnoprawnym miało miejsce. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że pismo z dnia 6 marca 2019 r., w którym PINB zwrócił się do Wydziału Architektury o przesłanie kopii wszelkich dokumentów dotyczących przedmiotowego nośnika reklamowego, nie zawierało ograniczeń czasowych. Jeżeli więc organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego, to skuteczne ich zakwestionowanie wymagało przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony postępowania, czego Parafia Kościoła [...] nie uczyniła. Jak stwierdził WINB, jego zadaniem nie jest dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu pierwszej instancji tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy jest niekorzystny dla strony postępowania, która się z nim nie zgadza.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy przypomniał, że budowa przedmiotowego nośnika wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Konsekwencją braku takiego pozwolenia jest z kolei zastosowanie art. 48 P.b. dotyczącego likwidacji samowoli budowlanej. WINB zauważył, że możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej istnieje, pod warunkiem spełnienia łącznie następujących przesłanek: 1) budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Usytuowanie nośnika reklamowego na działce na działce ew. nr [...] w obrębie [...], przy ul. W. w W. jest niezgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy J. O., przyjętego uchwałą Rady m. [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]. W świetle bowiem § 5 ust. 2 pkt 5 tego planu, minimalna odległość reklamy typu C (wielkość powierzchni reklamowej powyżej 9 m2 do 18 m2 włącznie) od obiektu wpisanego do rejestru zabytków, ujętego w gminnej ewidencji zabytków lub będącego dobrem kultury współczesnej (w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) wynosi 100 m. Jak natomiast wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przedmiotowy nośnik reklamowy usytuowany jest w odległości mniejszej niż 100 m od budynku Kościoła [...] pw. [...] ujętego w gminnej ewidencji zabytków m. [...] pod numerem [...] (zarządzenie z dnia [...] lipca 2012 r.).

Dalej organ drugiej instancji zaznaczył, że przesłanki wymienione w art. 48 P.b. należy oceniać na podstawie przepisów obecnie obowiązujących. Samowolę budowlaną w rozumieniu tego przepisu ocenia się bowiem według stanu prawnego z chwili orzekania o samowoli, a nie z chwili jej popełnienia. Za chybione uznał także twierdzenie strony, jakoby w sprawie legalizacji przedmiotowego nośnika reklamowego konieczne było uzyskanie zaświadczenia o niezgodności jego lokalizacji z planem miejscowym. Przepisy planu miejscowego w istotnym dla sprawy zakresie nie budzą bowiem wątpliwości interpretacyjnych. Bezcelowym byłoby wydanie przez PINB postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 3 P.b. w sytuacji, gdy sporny nośnik reklamowy narusza obowiązujące na terenie nieruchomości przy ul. W. w W. przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na postępowanie legalizacyjne składa się bowiem wstępna analiza, czy obiekt wybudowany w ramach samowoli budowlanej nie narusza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub czy jest zgodny decyzją o warunkach zabudowy, a także czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Pozytywna weryfikacja tych okoliczności musi prowadzić do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Z kolei negatywna weryfikacja tych okoliczności skutkować musi wydaniem przez organ decyzji rozbiórkowej. WINB dodał, że okoliczność długiego okresu, przez który nośnik reklamowy znajdował się na działce przy ul. W. w W, nie może sankcjonować naruszania w ten sposób porządku prawnego.

Parafia Kościoła [...] zaskarżyła opisaną decyzję WINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca zarzuciła, naruszenie przepisów postępowania mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 81 K.p.a. w zw. z art. 48 ust. 2 P.b., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujące niewydaniem postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 P.b., a bazowaniem na opinii [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, w sytuacji gdy wiążące dla organu administracji jest dopiero zaświadczenie o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uzyskane w wykonaniu postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 P.b.

Podnosząc powyższy zarzut, strona wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...];

2. zasądzenie od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała opinię [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, stwierdzając, że decydujące znaczenie w sprawie powinno mieć zaświadczenie o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uzyskiwane na podstawie art. 48 ust. 2 P.b.

Ponadto, strona podała w wątpliwość twierdzenie, jakoby tablica reklamowa była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak stwierdziła, bezsporne jest, że tablica reklamowa istnieje na nieruchomości nieprzerwanie od 1999 r. Tymczasem, Cmentarz [...] oraz kościół zostały wpisane do ewidencji gruntów dopiero w 2012 r., natomiast miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego pochodzi z 2009 r., czyli tablica reklamowa istniała przed jego wejściem w życie. Zgodnie natomiast z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy J. O. - przyjętego uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], a w szczególności zgodnie z par. 12 ust 1 lit. a - do czasu realizacji zagospodarowania przestrzennego zgodnego z ustalonym w planie dopuszcza się użytkowanie terenów wyłącznie w sposób dotychczasowy. Oznacza to, że tablica reklamowa istniejąca przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i istniejąca do dnia dzisiejszego zgodna jest planem. W konsekwencji konieczne było wydanie postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 P.b. w celu rozpoczęcia procesu legalizacji obiektu. Stąd też wydanie decyzji o nakazie rozbiórki było przedwczesne.

WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na podstawie powołanego przepisu, Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy, zarządzeniem z 28 października 2020 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji PINB z dnia [...] października 2019 r. nr [...] i decyzji WINB z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] stanowił art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej powoływana jako "P.b."). Zgodnie z nim, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

W pierwszej kolejności należało zatem rozstrzygnąć, czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że będący przedmiotem postępowania nośnik reklamowy wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a skarżąca nie uzyskała takiego pozwolenia.

Z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy [zob. protokoły z dnia [...] grudnia 2018 r. (k. 9 akt postępowania administracyjnego) i z dnia [...] lutego 2019 r. (k. 18 akt postępowania administracyjnego)] wynika, że na terenie działki o nr ew. [...] (obręb [...]) przy ul. W. w W. (na terenie Parafii Kościoła [...]) usytuowany jest wolnostojący nośnik reklamowy o całkowitej wysokości 5,0 m, w postaci tablicy metalowej o wymiarach 3,0 m x 6,0 m, mocowanej do konstrukcji stalowej - kratownicy, utwierdzonej w gruncie. Nośnik usytuowany jest w południowej części działki, w odległości mniejszej niż 100 m od budynku kościoła.

Przedmiotowy nośnik reklamowy stanowi więc budowlę wymienioną w art. 3 pkt 3 P.b. (wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe), a zatem jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b. Jego budowa wymagała zatem uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 P.b. w zw. z art. 3 pkt 6 i pkt 7 w brzemieniu obowiązującym w czasie, kiedy wedle deklaracji skarżącej został wybudowany (1999 r. – zm. wynikające z Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 688 oraz z 1999 r.: Nr 41, poz. 412, Nr 49, poz. 483 i Nr 68, poz. 682). Jego trwałe połączenie z gruntem nie budzi wątpliwości. Z pewnością nie ma też charakteru tymczasowego, skoro jest zlokalizowany na działce nr ew. [...] od ponad 20 lat. Co za tym idzie, nie miał do niego zastosowania obowiązujący w czasie budowy art. 29 pkt 5a) P.b., w świetle którego pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż w okresie 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. W konsekwencji nie miał w tym przypadku zastosowania także art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., który przewidywał obowiązek dokonania zgłoszenia budowy obiektów tymczasowych.

Z powyższych względów bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje argumentacja skarżącej w zakresie, w jakim wywodzi ona, że Parafia dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych i tym samym dopełniła wszelkich niezbędnych formalności, natomiast owo zgłoszenie miało nastąpić ustnie do protokołu w urzędzie m. [...] poprzez ówczesnego proboszcza. Twierdzenie to w istocie potwierdza ustalenia organów nadzoru budowlanego poczynione w oparciu o pismo Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy W. Urzędu m. [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r., że budowa przedmiotowej tablicy reklamowej nie została poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę. W kontekście takiego twierdzenia skarżącej nie można mieć bowiem wątpliwości, że informacja zawarta w rzeczonym piśmie, co do braku pozwolenia na budowę, jest zgodna z rzeczywistością.

Jedynie gwoli wyjaśnienia należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 30 ust. 1a P.b. w brzmieniu obowiązującym w czasie budowy przedmiotowej tablicy, strona zobowiązana była określić w zgłoszeniu rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót oraz termin ich rozpoczęcia, a także dołączyć do niego dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak również (w zależności od potrzeb) odpowiednie szkice lub rysunki. Co więcej, zgodnie z art. 63 § 1 zd. 1 K.p.a., podanie wniesione ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządzi. Jeśliby więc nawet przyjąć, że skarżąca (jej przedstawiciel) zgłosiła zamiar budowy ustanie, to zobowiązana była równocześnie złożyć dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 1a P.b., zaś zgłoszenie wymagało sporządzenia protokołu.

Podsumowując tę część rozważań, Sąd stwierdza, że przedmiotowa tablica reklamowa została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak trafnie stwierdził WINB, jego zadaniem nie było dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który miałby przeczyć prawidłowemu ustaleniu, tylko dlatego, że zebrany materiał dowodowy był niekorzystny dla skarżącej.

W następnej kolejności (odnosząc się przy tym do stanowiska skarżącej zawartego w uzasadnieniu skargi), należy zauważyć, że zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo; b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Stosownie do treści art. 48 ust. 3 pkt 1 P.b. w postanowieniu, o którym mowa nakłada się m.in. obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Treść art. 48 ust. 1 i ust. 2 P.b. prowadzi do wniosku, że postępowanie prowadzone w trybie art. 48 P.b., do momentu wydania postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 P.b., stanowi etap wstępny, na którym organ nadzoru budowlanego musi dokonać oceny, czy istnieją przesłanki do kontynuowania postępowania w kierunku legalizacji samowoli budowlanej. Jakkolwiek zatem brzmienie art. 48 ust. 2 P.b. z pewnością pozwala stwierdzić, że pierwszeństwo należy dać postępowaniu legalizacyjnemu przed nakazem rozbiórki, to jednak wdrożenie tej procedury jest dopuszczalne tylko w przypadku wypełnienia hipotezy normy prawnej zawartej w analizowanym przepisie. Ta natomiast w pkt 1 przewiduje warunek zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności (lit. a) z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Na wstępnym etapie postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 P.b. organ nadzoru budowlanego musi więc ocenić, czy istnieją przesłanki do kontynuowania postępowania w kierunku legalizacji budowy. Jeżeli stwierdzi, że nie ma możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to zamiast wydać postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3, powinien nakazać rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. Do takiej sytuacji dojdzie przykładowo, gdy obiekt budowlany został usytuowany na terenie, który zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma inne przeznaczenie, albo gdy budowa narusza inne przepisy, w tym techniczno-budowlane, w taki sposób, że nie jest możliwe doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 117/18; z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2444/17; z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 1929/16 – niepublikowane; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wziąwszy powyższe pod uwagę, należy zauważyć, że w powołanym na wstępie części sprawozdawczej uzasadnienia piśmie Naczelnika Wydziału Ochrony Krajobrazu w Biurze Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu . [...] z dnia [...] listopada 2018 r. wskazano, iż nieruchomość stanowiąca działkę nr ew. [...] (przy ul. W. w W.) znajduje się na obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy O., przyjętego uchwałą Rady m. [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]. Teren, na którym się znajduje oznaczony jest w planie jako [...] (przeznaczenie podstawowe: usługi sakralne). Kościół [...] ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków. Plan miejscowy przewiduje w § 5 ust. 2 pkt 5 lit. b, że minimalna odległość pomiędzy reklamą o powierzchni od 9 m2 do 18 m2 (typ C) a obiektem ujętym w gminnej ewidencji zabytków, wynosi 100 m.

W aktach sprawy (k. 26) znajduje się wykaz zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków m. [...] (stan na 19 listopada 2018 r.), gdzie pod pozycją [...] wymieniono wpisany do rejestru zabytków Kościół [...] pw. [...] przy ul. W.. Ujęcie Kościoła w gminnej ewidencji zabytków potwierdził [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 11 września 2019 r. (k. 37 akt postępowania administracyjnego).

Jak wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy O., przyjętego uchwałą Rady . [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej "plan miejscowy), Cmentarz [...] wraz z Kościołem [...] pw. [...] przy ul. W. znajduje się w obszarze objętym. Położony jest w strefie ochrony wybranych parametrów historycznego układu urbanistycznego, obejmującej m.in. teren oznaczony, jako [...] (zob. § 7 ust. 1 pkt 3 lit. c. oraz arkusz nr [...] rysunku planu, stanowiący załącznik nr [...], z widocznym obrysem budynku kościoła na terenie oznaczonym jako [...]).

Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 planu miejscowego, ustala się następujące wielkości powierzchni reklamowych: a) typ A: do 3 m2 włącznie; b) typ B: powyżej 3 m2 do 9 m2 włącznie; c) typ C: powyżej 9 m2 do 18 m2 włącznie; d) typ D: powyżej 18 m2 do 36 m2 włącznie. Przedmiotowa tablica reklamowa ma powierzchnię 18 m2 (3 m x 6 m), zatem zalicza się do typu C. Stosownie do treści § 5 ust. 2 pkt 5 lit. b planu miejscowego, dla reklam o wielkości typu C odległość minimalna, liczona od najbardziej wysuniętej krawędzi płaszczyzny ekspozycyjnej od obiektów wpisanych do rejestru zabytków, ujętych w gminnej ewidencji zabytków lub będących dobrem kultury współczesnej (w rozumieniu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) wynosi 100 m. Jak wynika z ustaleń organu nadzoru budowlanego, niekwestionowanych zresztą przez skarżącą, odległość tablicy reklamowej od budynku kościoła jest mniejsza niż 100 m. Na podstawie znajdującej się aktach postępowania administracyjnego dokumentacji fotograficznej (k. 7) można stwierdzić, że jest odległość nie większa niż kilka metrów.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę tablica reklamowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. powołanym wyżej planem miejscowym. Co za tym idzie, w sprawie nie miał zastosowania art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 P.b. W konsekwencji "oczekiwanie" skarżącej, by organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie, w którym zobowiąże ją do przedstawienia zaświadczenia prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Godzi się tylko zasygnalizować, że opisane wyżej pismo z dnia 13 listopada 2018 r., wskazujące na niezgodność przedmiotowego obiektu budowlanego z postanowieniami planu miejscowego, zostało podpisane przez naczelnika jednostki organizacyjnej Urzędu m. [...] odpowiedzialnej za sprawy planowania przestrzennego, a zatem właściwej do ustalenia (w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej urzędu obsługującego prezydenta miasta) zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Końcowo należy stwierdzić, że całkowicie chybione jest twierdzenie skarżącej, iż nie można mówić o niezgodności budowy przedmiotowej tablicy z planem miejscowym, ponieważ tablica reklamowa została wybudowana w 1999 r., natomiast plan miejscowy został uchwalony dopiero w 2009 r.

Zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznacza zgodność z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy samowoli budowlanej. Jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2020 r. II OSK 1955/19 (niepublikowany; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), stanowisko to znajduje oparcie w brzmieniu przytoczonego wyżej art. 48 ust. 2 P.b. Użycie określenia "obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego", a więc użycie czasu teraźniejszego, wskazuje na plan obowiązujący w dacie stosowania tego przepisu (zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2016 r. II OSK 1291/14 - niepublikowany; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia dla stwierdzenia niezgodności budowy przedmiotowej tablicy z obowiązującym planem miejscowym pozostaje treść § 12 pkt 1 lit. a tego planu, zgodnie z którym, do czasu realizacji zagospodarowania zgodnego z ustalonym w planie dopuszcza się użytkowanie terenów wyłącznie w sposób dotychczasowy. Przepis ten dotyczy zasad i terminów tymczasowego zagospodarowania terenów, a nie zachowania wymaganej planem odległości nielegalnie wybudowanej wolnostojącej tablicy reklamowej od zabytku ujętego w gminnej ewidencji zabytków.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji nie dała zatem podstaw do uwzględniania skargi. Wbrew twierdzeniu skarżącej, nie ma powodów do uznania, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie doszło też do naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie art. 48 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 P.b. Decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jej uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest prawidłowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.