Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 994/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 29 ust. 1 i 3, art. 64b, art. 77 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 roku sprawy ze skarg E. L., M.S. i W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 18 września 2023 roku nr KO.4113.22,23,24.2023 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 22 czerwca 2023 roku, znak: OŚ.6331.1.45.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącej E. L. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącego M. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżącego W.S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w punkcie 1 uchyliło pkt 4. sentencji decyzji Wójta Gminy K. z dnia 22 czerwca 2023 r., znak: OŚ.6331.45.2022, w przedmiocie zmiany stanu wody na gruntach działek nr ewid.: [...], [...], [...] ze szkodą dla działek nr ewid. [...] i [...] w obrębie [...], gmina K. oraz nakazującej właścicielom działek nr ewid.: [...], [...], [...] i [...] w M., gmina K., częściowo przywrócenie gruntu do stanu poprzedniego i wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom i nakazało właścicielowi działki nr [...] udrożnienie rowu R4 w granicach tej działki i utrzymywanie go w odpowiednim stanie, tak aby mógł on w zakresie ww. nakazu odprowadzać wody ze zlewni cząstkowej, tj. obszaru działek nr [...] i [...] i punkcie 2 utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji w pozostałej części.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem M.L. z dnia 6 marca 2017 r. Wobec tego organ II instancji zaznaczył, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566), która uchyliła ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121). Jednak zgodnie z art. 545 ust. 4 ww. ustawy z 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3, stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 6 marca 2017 r., co oznacza, że należało w niej stosować przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (dalej: u.p.w.). W myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 2 u.p.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 u.p.w.). Z przytoczonych przepisów wynika ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

Nadto Kolegium wyjaśniło, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 u.p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmianę stosunków wodnych, czy powyższe nastąpiło ze szkodą dla gruntów sąsiednich i czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy tymi zmianami, a szkodą na gruncie sąsiednim. Spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie wymienia się liczne przypadki działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 u.p.w., zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Możliwość podjęcia działań przez organ administracji publicznej uzasadniona jest tylko wówczas, gdy zmiana stanu wody na określonym gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, np. powoduje stałe bądź okresowe zatopienie tych gruntów skutkujące wyłączeniem ich z normalnego użytkowania. Istotne jest, aby zachodził adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy pomiędzy faktem zmiany stosunków wodnych na gruncie a szkodą powstałą na gruncie sąsiednim. W przypadku stwierdzenia, że taki związek zachodzi, wójt (burmistrz, prezydent miasta) uprawniony jest do nakazania w drodze decyzji administracyjnej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji w trakcie ponownego postępowania wyjaśniającego zlecił biegłemu - specjaliście z zakresu hydrogeologii, wykonanie opinii uzupełniającej w celu ustalenia stanu faktycznego i precyzyjnego określenia zmian stanu wody na gruncie oraz wykonania działań naprawczych. Na cele ww. opinii wykonane zostały przez uprawnionego geodetę pomiary punktów wysokościowych na obszarze przedmiotowych działek o nr: [...], [...], [...], [...], uwzględnione w opinii, a także przeprowadzona została wizja w terenie z udziałem rzeczoznawcy. Powyższa opinia uzupełniająca wykazała, iż naturalny kierunek spływu wód opadowych w obrębie wyznaczonej na mapie zlewni cząstkowej A odbywa się z północy na południe, tj. od działki nr [...] w obrębie T. położonej na rzędnych 196-194 m n.p.m. poprzez działki [...] i [...] obręb [...] (należące do E.L. i jej niepełnoletnich dzieci) do najniżej położonych działek nr [...] (własność M.S.) i nr [...] (stanowiącej własność W. S.). Zgromadzone dowody wykazały, że pierwotnie na granicy działek nr [...] i [...] oraz na granicy działek nr [...] i [...] przechodził rów odwodnieniowy, udokumentowany i przedstawiony przez uprawnionego geodetę na załącznikach nr 1, 2, 3 sporządzonej dokumentacji geodezyjnej (Kamińska, Walkowski-Walkiewicz 2023). Zgodnie z powyższymi dowodami, wody opadowe znajdujące się w obrębie wyznaczonej na mapie zlewni cząstkowej A odprowadzane były rowem oznaczonym na mapie R1 i następnie dalej odprowadzano je do rowu R2 znajdującego się na granicy działki nr [...]. Rów R1 pierwotnie zlokalizowany na granicy działek nr [...] i [...] oraz na granicy działek nr [...] i [...] został zlikwidowany. W ich świetle obecnie na działkach nr [...], [...] i [...] znajduje się wykonana w 2019 r. droga dojazdowa do gospodarstwa M.S.. Droga została nawieziona materiałem typu: piasek drobny, piasek gliniasty, glina piaszczysta oraz podniesiona miejscami do kilkudziesięciu centymetrów (o ok. 40-50 cm w obniżeniu terenu). Droga ta usytuowana jest prostopadle do linii wyznaczających naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych. W obszarze drogi dojazdowej do posesji M.S. znajdują się grunty słabo przepuszczalne typu: gliny, piaski gliniaste (wg opinii biegłego K. z 2019 r.), co również zostało potwierdzone przez biegłego w obecności M.S. w trakcie wizji w terenie w dniu 14 listopada 2022 r. Ww. opinie wskazują, że wykonanie drogi dojazdowej spowodowało, iż wody które podczas intensywnych opadów deszczu w najmniej korzystnym okresie roku odpływały systemem rowów R1 i R2, obecnie stagnują i gromadzą się w najniżej położonym obszarze na działkach nr [...] i [...]. Na podstawie wykonanych przez biegłego badań oraz analizy warunków hydrologicznych stwierdzono, że na skutek podniesienia terenu poprzez wykonanie drogi dojazdowej na działkach nr [...] i nr [...], zmienione zostały pierwotne kierunki i natężenia spływających wód opadowych na tych działkach, co spowodowało również zmianę stanu wody na działkach nr [...] i [...].

W świetle powyższych dowodów organ odwoławczy stwierdził, że za powyższe odpowiadają właściciele działek nr: [...], [...] i [...], przez które pierwotnie przebiegał rów R1 oraz właściciele działek nr [...] i [...], przez które przechodzi aktualnie droga dojazdowa. Zdaniem Kolegium, prawidłowy jest również wniosek, iż zmiana stanu wody na gruncie polega na okresowym zaleganiu znacznej ilości wody opadowej na działkach nr [...] i [...]. Jednocześnie organ II instancji potwierdził, że szkoda polega na okresowym zwiększonym zaleganiu znacznej ilości wody opadowej na działkach nr [...] i [...], wzdłuż podniesionej drogi dojazdowej, w wyniku czego ta część działek nie może być użytkowana w okresie zalegania wody. Kolegium podzieliło stanowisko biegłego i organu I instancji, iż odtworzenie stanu pierwotnego na analizowanym obszarze wiązałoby się z likwidacją drogi dojazdowej do posesji (gospodarstwa) M.S. i z kolei jemu uniemożliwiałoby prowadzenie działalności rolniczej i użytkowanie gospodarstwa rolnego. Z powyższych względów – w ocenie organu odwoławczego - słuszne jest stanowisko organu I instancji, iż w tej sytuacji właściwszym posunięciem jest nakazanie stronom podjęcie działań i wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez: nakazanie właścicielom działek nr [...] i [...] zaprojektowanie i wykonanie pod istniejącą drogą dojazdową przepustu, który powinien zapewnić ciągły przepływ całej ilości wody odprowadzanej rowem R1; zobowiązanie właścicieli działek nr [...], [...] i [...] do odtworzenia rowu R1 w granicach tych działek; właściciela działki nr [...] do udrożnienia rowu R2 i utrzymywanie go w odpowiednim stanie tak, aby mógł odprowadzać całość wód ze zlewni cząstkowej, tj. działek nr: [...], [...], [...], [...] w obrębie [...]. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zgromadzone w sprawie dowody, przede wszystkim opinie biegłego wykazały nadto, że wody opadowe w wyznaczonej zlewni cząstkowej B, obejmującej działki nr [...] i [...] pierwotnie spływały mniej więcej równomiernie na całej ich powierzchni zgodnie ze spadkiem terenu, tj. z północy na południe, od rzędnych terenu 196 m n.p.m. od strony działek nr: [...],[...],[...],[...],[...], i [...] w obrębie T. do rzędnych 191-192 m n.p.m. zlokalizowanych na działce nr [...], tj. miejsca najniżej położonego w obszarze tej działki. Następnie odbierane były poprzez rowy R3 i R4 i dalej spływały systemem rowów. Ustalono, że obecnie rów R4 znajdujący się na granicy działek nr [...] oraz nr [...] i [...] jest niedrożny, wypłycony, częściowo zasypany (przez wiele lat nie był utrzymywany w należytym stanie i konserwowany przez właścicieli), przez co nie spełnia swojej funkcji. Z kolei na działce nr [...] został wykonany rów R3, a ziemię pochodzącą z tego rowu rozplantowano na działce nr [...], przy granicy z działką nr [...] zasypując w ten sposób lokalne niewielkie naturalne obniżenie terenu, którędy to wody opadowe spływały z działki nr [...] na działkę nr [...]. Nawiezienie ziemi z rowu R3 i podwyższenie terenu na działce nr [...] na kierunku spływu wód opadowych spowodowało zablokowanie dalszego przepływu wód opadowych w stronę działki nr [...] i dalej do rowu. W czasie intensywnych opadów deszczu w południowej części działki nr [...], na granicy z działką nr [...] powstają zwiększone okresowe zastoiska wody. nawiezienie ziemi woda ta zalega na działce nr [...], znacznie zwiększając zalewany obszar. Dodatkowo zaś sposób zagospodarowania działki nr [...], poprzez posadzenie na niej drzew owocowych równolegle do granicy z działką nr [...] spowodowało skoncentrowany i ukierunkowany spływ wód opadowych z działki nr [...], w najniżej położony obszar tej działki, a tym samym spowodowało i wpłynęło na zmianę lokalnych kierunków i natężenia spływu na działce nr [...]. Zmiana stanu wody na działce nr [...] polega na zwiększonym i ukierunkowanym spływie wód opadowych pomiędzy rzędami drzew owocowych w miejscach przejazdu sprzętu rolniczego, co wpłynęło na zwiększenie ilości wód opadowych dopływających do najniższej części działki nr [...], powodując tym samym okresowe zastoiska wody na tej działce. Za zmianę stanu wody na działkach nr [...] i [...] odpowiadają właściciele tych działek, a szkoda polega na okresowych zwiększonym zaleganiu wody opadowej w najniższym obszarze działki nr [...], przy granicy z działką nr [...], wzdłuż miejsca, w którym była nawieziona ziemia na działce nr [...]. Kolegium stwierdziło, że te ostatnie okoliczności wskazano jako powód nałożenia obowiązków wymienionych w pkt 4. i 5. sentencji decyzji organu I instancji. Jednakże do ww. pkt. 4 tej decyzji organ odwoławczy wniósł zastrzeżenia, iż nakazanie stronie postępowanie, tj. właścicielowi działki nr [...] wykonanie wskazanych tam czynności w porozumieniu z właścicielem działek nr [...] i [...] powoduje nałożenie ww. obowiązków również na osobę, która nie jest stroną niniejszego postępowania. Z powyższych względów uchylono decyzję organu I instancji w powyższej części i w tym zakresie orzeczono co do istoty sprawy.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, iż kierowało się również przesłanką, iż celem niniejszego postępowania nie jest uregulowanie stosunków wodnych w bliższej lub dalszej okolicy lecz ustalenie, czy zaszły konkretne wymienione w art. 29 ust. 3 u.p.w. przesłanki (zmiana stanu wody ze szkodą dla gruntów sąsiednich) oraz nałożenie na stronę konkretnego obowiązku - przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W tym zakresie Kolegium odwołało się do orzecznictwa. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że jak zazwyczaj ma to miejsce w takich przypadkach, do zmiany stanu wód na gruntach swoich działek, ze szkodą dla gruntów sąsiednich przyczynili się wszyscy ich właściciele, dlatego określone w decyzji obowiązki zostały nałożone na każdego z nich. Natomiast nałożenie wykonania określonych działań w celu poprawy spływu wód na własnych działkach podyktowane jest okolicznością, iż wchodzą one w zakres kompleksu prac, które w ocenie biegłego i organów orzekających w niniejszej sprawie mają zapobiec powstawaniu w przyszłości dalszych szkód związanych z wykazanymi w przeprowadzonym postępowaniu zmianami stanu wody na gruntach ww. działek dokonanymi przez ich właścicieli. Jednocześnie Kolegium pozytywnie oceniło wartość dowodową, uzupełnionej w szerszym kontekście i uszczegółowieniu, opinii biegłego sporządzonej dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a biegły jest osobą odznaczającą się specjalistyczną wiedzą. Powyższa opinia rzutowała na podjęte rozstrzygnięcie i organ odwoławczy stwierdził, iż zawiera ona po jej uzupełnieniu jednoznaczne wnioski, jak też podano w niej przesłanki, z których wnioski te wywiedziono. Biegły dokonał lub oparł się na stosownych badaniach, pomiarach i analizach i tym samym opinia ta stanowi wiarygodny dowód w sprawie. W ocenie składu Kolegium nałożone przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji obowiązki mieszczą się w zakresie uregulowanym art. 29 ust. 3 u.p.w.

Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołującej się E.L., Kolegium stwierdziło, że dopuszczalne było włączenie do toczącego się postępowania z wniosku M.L., którego następcą prawnym jest E.L., a dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] ze szkodą dla działki nr [...], postępowania na wniosek S. o zmianę stanu wody na gruncie działki nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Oba postępowania dotyczą tych samych stron lub ich następców prawnych oraz wzajemnego zakłócania stosunków wodnych na graniczących ze sobą działkach. W ocenie Kolegium, odpowiedź biegłego na uwagi E.L. do sporządzonej przez niego opinii pismem z dnia 27 czerwca 2023 r. podczas, gdy organ I instancji wydał decyzję już w dniu 22 czerwca 2023 r. to wobec odwołań wniesionych przez strony, odpowiedzi biegłego zostały udzielone przez wydaniem decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie. Na potwierdzenie zarzutów odwołująca się nie przedstawiła fachowej kontropinii.

Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołującego się M.S., organ odwoławczy wskazał, że strona na ich potwierdzenie w dalszym ciągu nie przedłożyła deklarowanej przez siebie kontropinii innego hydrogeologa. Co do przeprowadzenia dowodów z map i świadków Kolegium zauważyło, iż miałyby one dotyczyć stanów i zdarzeń w znaczeniu historycznym, co nie jest istotą niniejszego postępowania. Nadto zgłaszani świadkowie, to osoby będące uprzednio stronami niniejszego postępowania, jako ówcześni właściciele części spornych działek oraz sąsiad, który w ocenie odwołującego się nie utrzymuje we właściwym stanie rowów znajdujących się na jego gruntach oraz nie wyraża zgody na takie działania.

Co do zarzutów odwołującego się W.S., Kolegium stwierdziło, że na ich potwierdzenie również brak jest stosownej kontropinii sporządzonej przez specjalistę.

Skargi na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli E.L. oraz M.S. wraz z W.S.

Skarżąca E.L. zarzuciła naruszenie:

prawa procesowego mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niewłaściwą ocenę dowodu w postaci uzupełniającej opinii biegłego J. K. z maja 2023 r., w tym niewyjaśnienie zasadniczych sprzeczności zachodzących pomiędzy opinią uzupełniającą a opinią pierwotną, względnie wobec niemożności wyjaśnienia tak diametralnych rozbieżności pomiędzy opiniami tego samego eksperta niepowołania innego biegłego z zakresu stosunków wodnych;

naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 237 ust. 3 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie przy prawnej ocenie okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca odwołując się do art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, stwierdziła, że postępowanie przedawniło się, ponieważ właściciel gruntu sąsiedniego nr [...], wiedział o istniejącym możliwym szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt działki strony skarżącej o nr [...], informował o tym Wójta Gminy K. (pismo z dn. 29 marca 2017 r.). Ten jednak dopiero postanowieniem z dn. 15 lipca 2022 r., a więc po upływie ponad 5 lat, włączył stronę skarżącą do postępowania.

Zdaniem skarżącej, organ I instancji wydał decyzję opierając się na niekompletnym materiale dowodowym, ponieważ rzeczona decyzja została wydana przed sporządzeniem odpowiedzi biegłego na uwagi skarżącej.

W ocenie skarżącej, wybudowana droga dojazdowa stanowi tamę dla spływu wód opadowych, a odtworzenie rowu R1 wiązać się będzie z likwidacją części sadu owocowego.

Skarżąca podniosła, że organ nie wskazał, w którym miejscu mają powstać sączki i kto je ma wykonać oraz w jakim terminie.

Zdaniem skarżącej – wbrew stwierdzeniom biegłego - teren pomiędzy drzewkami na działce nr [...] nie jest utwardzony przez najazdy maszyn rolniczych.

Skarżący M.S. i W. S., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego zarzucili:

1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej poprzez nieuwzględnienie następujących przepisów:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym poprzez całkowite zignorowanie treści pisma M.S. z dnia 12 czerwca 2023 r., zawierającego szereg wniosków dowodowych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a także dla przedstawienia biegłemu kierunku odpływu wód opadowych ze spornych terenów oraz sposobu magazynowania nadmiaru wód opadowych przez okolicznych mieszkańców wsi [...] w okresie poprzedzającym spór pomiędzy stronami;

b) art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania strony do władzy publicznej oraz brak należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych poprzez ponowne całkowite zignorowanie pism poprzedników prawnych skarżących – B. i M. małżonków S. kierowanych do Urzędu Gminy w K., m.in. z dni: 29 marca 2017 r., 1 grudnia 2017 r. oraz z dnia 20 lipca 2019 r., wskazujących na czynności dokonywane przez M.L. w obrębie działek nr [...] i [...], spełniające przesłanki naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek leżących poniżej, tj. działek nr [...] i [...], w tym m.in. na: zasypanie przez uczestnika postępowania rowów prowadzących wzdłuż granicy działek [...] i [...] z działkami należącymi do wsi T., oraz rowu oddzielającego działkę [...] od drogi T. - S., odprowadzających wodę opadową z wyżej położonych działek w kierunku drogi publicznej;

c) art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie jako dowodów w sprawie: map obszaru pomiędzy wsiami T. i [...], z terenów graniczących z działkami o nr ewidencyjnych [...] i [...], znajdujących się w posiadaniu Starostwa Powiatowego w Skierniewicach; protokołu spotkania mieszkańców wsi [...] z udziałem pracowników Urzędu Gminy, które miało miejsce w 2017 r. i dotyczyło odprowadzania wody z gruntów wsi T. do zbiornika wodnego położonego na działce nr [...] oraz kierunku odpływu wód opadowych ze spornych terenów; zgłaszanych przez skarżącego M.S. wniosków o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków: Z. Ż. i E. G., połączonych z oględzinami z udziałem stron i biegłego z zakresu hydrogeologii na okoliczność spływu wód opadowych z terenów gruntów wsi T. oraz z terenów działek [...] i [...] w okresie poprzedzającym nabycie nieruchomości oznaczonych nr działek: [...], [...],[...],[...] i [...] przez B. i M. S., a także świadków: B. S. i M.S., zam. [...],[...] K. na okoliczność stanu wodnego na gruncie w momencie nabycia przez świadków działek o nr [...] i [...], kierunku odpływu wód opadowych z terenu działek [...] i [...], istnienia drożnego systemu rowów na spornych gruntach lub braku takiego systemu;

d) art. 10 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez udzielenie skarżącym bardzo krótkiego, 7-dniowego terminu na ustosunkowanie się do opinii biegłego w skomplikowanej sprawie, podczas gdy na wydanie przez biegłego opinii Urząd Gminy zarezerwował czas od października 2021 do maja 2023 r.; a także poprzez całkowity brak ustosunkowania się do zgłoszonych przez skarżących wniosków dowodowych, oparcie się tylko i wyłącznie na pisemnej opinii biegłego hydrologa sporządzonej w maju 2023 r. (brak dokładnej daty), albowiem opinia uzupełniająca, zawierająca odniesienie się do zgłoszonych przez skarżących zastrzeżeń i uwag nosi datę 27 czerwca 2023 r., zaś wpłynęła do organu administracji w dniu 28 czerwca 2023 r., a następnie została doręczona skarżącym już podczas biegu terminu do wniesienia odwołania, tj. w dniu 30 czerwca 2023 r., stąd uprawniony jest wniosek, że Wójt Gminy K. tylko formalnie wypełniając swój ustawowy obowiązek wynikający z art. 10 k.p.a. udzielił M.S. i W.S. terminu na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w rzeczywistości na treść wydanej decyzji nie miały wpływu ani żadne pisma stron, ani wydana przez biegłego w późniejszym terminie opinia uzupełniająca;

e) art. 84 k.p.a. poprzez wskazanie, że kwestionowanie opinii biegłego hydrogeologa wydanej w toczącym się postępowaniu administracyjnym powinno polegać na przedłożeniu kontropinii innego biegłego tej specjalności jako dowodu w sprawie, czego skarżący nie uczynili, podczas gdy skarżącym w piśmie z dnia 1 czerwca 2023 r. udzielono terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z którego to prawa skorzystali, zgłaszając szereg wniosków dowodowych, w tym wniosek o pisemną uzupełniającą opinię biegłego; natomiast nie pozwolono im na ustosunkowanie się do wydanej opinii uzupełniającej oraz na zgłoszenie wniosku o udzielenie wystarczającego terminu na zlecenie opinii innemu biegłemu z zakresu hydrogeologii oraz na przedłożenie opinii organowi administracji;

2. naruszenie przepisów administracyjnego prawa materialnego, w tym naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U.z 2017 r., poz. 1121 z późn.zm) poprzez zobowiązanie stron do przywrócenia pierwotnego stanu na działkach oznaczonych nr [...] i [...], podczas gdy w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez skarżących, ani przez ich poprzedników prawnych stosunków wodnych na tych gruntach, w szczególności skarżący nie posiadają żadnej wiedzy o istnieniu rowu na działce [...], a więc nie zostały spełnione przesłanki warunkujące nałożenie na nich obowiązków w trybie tego przepisu.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżących wniósł o załączenie do akt sprawy dokumentacji zdjęciowej przedstawiającej: przekrój drogi do siedliska M.S. na działce [...] wskazujący na jej budowę i przepustowość; staw na działce [...] wykonany przez M.S. na okoliczność podjęcia przez skarżącego działań celem poprawy stosunków wodnych na spornym gruncie; granicę pomiędzy działkami [...] a działkami [...] i [...] na okoliczność braku istnienia rowu melioracyjnego pomiędzy tymi nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących rozwinął i uszczegółowił podniesione zarzuty

W odpowiedzi na tę skargę E.L. Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że częściowo zasadne jest twierdzenie skarżącej, że również wywyższenie drogi na działce sąsiedniej stanowi min. przeszkodę dla spływu wód opadowych z działki nr [...] i części działki nr [...], stanowiących własność E.L.. Z tej właśnie przyczyny w zaskarżonej decyzji zostały nałożone również określone w niej obowiązki na właścicieli działek, na których kwestionowana droga została podwyższona. W ocenie organu, wbrew twierdzeniom skarżącej, odtworzenie istniejącego pierwotnie rowu R1 na działce [...] nie musi się wiązać z likwidacją istniejącego na tej działce sadu owocowego. Jak stwierdził biegły, nakazanie właścicielom działek nr [...] i [...] likwidacji podwyższenia drogi spowodowałoby całkowite zalewanie tej drogi i niemożność dostania się do siedliska, spowodowane min. wcześniejszą likwidacją rowu na działce E.L. i skierowaniem spływu wody na działki sąsiadów. Powyższe względy przemawiały za nakazaniem właścicielom powyższej drogi wykonanie przepustu pod drogą.

Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie podanie przez organ I instancji terminu zaprojektowania i wykonania dwóch równolegle biegnących sączków na działce nr [...], nie jest niezgodnie z art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r. bowiem przepis ten nie wprowadza obowiązku określenia terminu wykonania obowiązków określonych w decyzji wydanej na jego podstawie. Natomiast "najniżej położone miejsce na działce nr [...] przy granicy z działką [...]" jest uwidocznione na każdej mapie określającej punkty wysokościowe terenu. W ocenie Kolegium, organ I instancji w swojej decyzji wystarczająco zrozumiale określił, kto i na jakiej działce powinien wykonać urządzenie melioracyjne w postaci sączków i decyzja ta nie przerzuca na skarżącą zaprojektowania i wykonania sączków znajdujących się na działce sąsiada nr [...]. Zaprojektowanie powyższych urządzeń z racjonalnego puntu widzenia powinno nastąpić w miarę możliwości w porozumieniu stron przeciwnych, a ich wykonanie każda ze stron winna dokonać na swoim gruncie.

Jak również organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazywane przez biegłego utwardzenie terenu między drzewami owocowymi przez "wyjeżdżanie" przez sprzęt rolniczy, który wraz z innymi przyczynami, powoduje naruszenie stosunków wodnych na tej działce nie odnosi się do prac budowlanych wiążących się z utwardzeniem powierzchni gruntu z wykorzystaniem materiałów budowlanych, na które powołuje się skarżąca.

W ocenie organu, korekta w drugiej opinii biegłego (z maja 2023 r.) jego stanowiska przedstawionego w pierwszej opinii (z sierpnia 2019 r.) w odniesieniu do wpływu zaburzenia stosunków wodnych na działce należącej do E.L. na jej własną działkę wynika z szerszego zakresu analizy uzupełniającej, oceniającej całokształt czynników wpływających na ustalenie zmiany stanu wody na gruntach położonych na przedmiotowym badanym terenie oraz ich wzajemnego wpływu na nieruchomości sąsiednie. W opisanym kontekście zaskarżona decyzja nie przerzuca nałożonych w niej obowiązków na właściciela działki, na której zaistniała szkoda, lecz zobowiązuje właścicieli sąsiednich działek, na których obszarze organy ustaliły dokonanie przez ich właścicieli zmiany stanu wody z powstaniem wzajemnej szkód dla gruntów sąsiednich.

W odpowiedzi na skargę M.S. i W.S. Kolegium wniosło o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że zarzucane w skardze dokonanie przez właściciela działek nr [...] i [...] zmiany kierunku wód opadowych poprzez zablokowanie przepustu pod drogą T. - S. do zbiornika wodnego (stawu) na działce położonej po drugiej stronie drogi nr [...] oraz osuszenie stawu na działce nr [...] nie wchodziło w zakres przedmiotowy postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało natomiast m.in., że podjęte przez właścicieli działek nr [...] i [...] działania umożliwiające dojazd do ich siedliska na działce [...], po drodze zalewanej do tego czasu wskutek działań właścicieli działek nr [...] i [...] doprowadziło do nadmiernego podwyższenia terenu. Z powołanego w skardze wyroku WSA w Łodzi – zdaniem Kolegium - wbrew twierdzeniom skarżących nie wynika, aby organy miały wyjaśnić kwestię rowu oddzielającego grunty wsi T. i [...] oraz przepustu pod trasą T. - S..

W ocenie Kolegium, stanowisko skarżących, że prawdopodobnie zezwolenie przez następców prawnych M.L. na wykonanie rowu wzdłuż drogi T. - S., (który nie istnieje w postaci drożnej tylko na tym fragmencie drogi), spowodowałoby skuteczne odpływanie wód opadowych z terenów działek nr [...] i [...] nie zostało poparte fachową opinią.

Nadto organ II instancji podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżących E.G. nie został uznany przez organ II instancji za stronę postępowania, dlatego uchylił decyzję organu I instancji w części nałożenia na te osobę obowiązków dotyczących odtworzenia stosunków wodnych i tej części umorzył postępowanie I instancji. Utrzymują, że cały ciężar wykonania i utrzymania rowu R4 został nałożony na aktualnego właściciela działki nr [...] tylko w granicach własności tej działki. Stanowisko skarżących, że nawet w przypadku udrożnienia i pogłębienia tego rowu woda nie będzie miała dalej gdzie odpłynąć, bowiem nie ma na tym terenie kontynuacji systemu rowów, nie jest poparta opinia fachowca. Powyższe dotyczy również ich poglądu, że wykonanie sączków pogłębi problem zalegania wody na działce nr [...], braku możliwości odpływu wody z tych terenów oraz prawdopodobieństwo zalania działek nr [...] , [...] i [...].

Końcowo Kolegium podniosło, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji dotyczyło zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] poprzez podwyższenie gruntu pod drogą dojazdową do siedliska ze szkodą dla działek nr [...] i [...] w M. rozszerzone w trakcie jego trwania o kwestię zmiany stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] poprzez likwidację znajdującego się tam rowu odprowadzającego wody. Przepis art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r. przewidywał możliwość nałożenia przez organ na sprawców tego stanu rzeczy obowiązków przywrócenia do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstaniu szkód oraz nie wykluczał w tym względzie nałożenie obowiązków mieszanych. Przy czym doprowadzenie do stanu poprzedniego nie w każdym przypadku oznaczało doprowadzenie do stanu identycznego lecz niejednokrotnie chodziło o doprowadzenie do takiego rodzaju stanu pozytywnego, który nie powodowałby dalszych szkód oraz spełniającego aktualnie obowiązujące standardy. Natomiast ocena przez organy administracji materiału dowodowego odmiennie od woli skarżącego - zdaniem Kolegium - nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. pełnomocnik M.S. i W.S. wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja Organu I instancji obarczone są wadami, które uzasadniają uchylenie tych decyzji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą materialnoprawną orzekania przez organy był przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121; dalej jako: p.w.), a to z uwagi na treść art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ostatnio wymieniona ustawa weszła w życie (z pewnymi wyjątkami) w dniu 1 stycznia 2018 r., zaś postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte przed tą datą.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1) oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 p.w.). Natomiast jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 p.w.).

Z kolei art. 77 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki (art. 77 § 1 p.w.). Z dyspozycji art. 77 § 2 Prawa wodnego wynika zaś, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 § 2). Przepis art. 77 ustawy Prawo wodne stanowi lex specialis wobec art. 29 tej ustawy. Jeśli więc działanie właścicieli gruntów zmieniające stosunki wodne dotyczy funkcjonowania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, to w sprawie nie ma zastosowania art. 29 Prawa wodnego, lecz przepisy szczególne tej ustawy, to jest art. 77 i 64b (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., III OSK 6622/21, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Stosownie natomiast do art. 64b p.w. w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Powyższy przepis ustanawia podstawę do wydania decyzji restytucyjnej w zakresie legalnie istniejącego urządzenia wodnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 p.w. urządzeniem wodnym jest m.in. rów, zaś stosownie do art. 73 ust. 1 pkt 1 rowy zalicza się do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 13 p.w. przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu.

Wypada w tym miejscu przypomnieć, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K., którą w punkcie 1 nakazano właścicielom działek nr [...] i [...] odtworzenie istniejącego pierwotnie rowu R1 przechodzącego przez działki nr [...] i [...] i odprowadzenie nim wód opadowych do dalszego rowu R2 oraz utrzymywanie w odpowiednim stanie, tak aby mogły odprowadzać całość wód ze zlewni cząstkowej, tj obszaru działek [...], [...] i [...]. W punkcie 3 tej decyzji nakazano właścicielowi działki [...] udrożnienie rowu R2 i utrzymywanie go w odpowiednim stanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie tych dwóch punktów oraz w miejsce uchylonego punktu 4 nakazało właścicielowi działki nr [...] udrożnienie rowu R4 i utrzymywanie go w odpowiednim stanie, tak aby mógł on w zakresie ww. nakazu odprowadzać wody ze zlewni cząstkowej, tj. obszaru działek nr [...] i [...].

Odnośnie utrzymanego w mocy punktu 3 decyzji Wójta Gminy K., w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż udrożnienie istniejącego rowu , o ile jest on urządzeniem wodnym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne, nie jest tożsame z wykonaniem urządzenia zapobiegającego szkodom. Nie oznacza bowiem wybudowania urządzenia nowego, które nie istniałoby na przedmiotowym gruncie. Również nakaz zawarty w punkcie 1 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, dotyczący utrzymania rowu R4, jeżeli rów ten jest istniejącym aktualnie urządzeniem wodnym, bez wątpienia nie dotyczy wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w art. 29 ust. 3 p.w. lecz należytego utrzymywania istniejącego urządzenia wodnego.

Zasadnicze wątpliwości budzi zatem wskazana przez organ podstawa prawna obowiązku, nałożonego w powyższych punktach decyzji obu organów i w konsekwencji właściwość organu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że ratio legis unormowania art. 77 ust. 2 ustawy polega na tym, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego może nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki, biorąc pod uwagę także treść pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto obowiązki te ustalane są proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu oraz są ustalane przez ten organ zakresy i terminy ich wykonania. Nie jest to kompetencja wójta (burmistrza), o której stanowi art. 29 ustawy (por.: postanowienia NSA: z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II OW 139/11; z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OW 146/11; z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OW 34/08, CBOSA). Celem art. 29 ustawy jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie, nie zaś nakaz utrzymania i konserwacji urządzeń wodnych, czy zakaz ich niszczenia, które to obowiązki podlegają dyspozycjom odrębnych przepisów (wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 160/07, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że urządzenie melioracji wodnej szczegółowej jest inwestycją o charakterze liniowym, które przebiega na dłuższym odcinku niż tylko jedna nieruchomość, stąd wszelkie działania muszą być skoordynowane z utrzymaniem jego drożności na całej długości. W przeciwnym przypadku, oznaczałoby to, że nakładane przez właściwych wójtów na podstawie art. 29 p.w. stosowne nakazy dotyczyłyby z jednej strony urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, czego nie reguluje to unormowanie, a z drugiej strony w żaden sposób nie mógłby zapewnić prawidłowej, tj. skoordynowanej jego drożności, tj. właściwego utrzymania na całej jego długości. Ponadto jest oczywiste, że przywrócenie prawidłowego utrzymania danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej zgodnie z dyspozycją art. 77 p.w. powinno także usunąć szkodliwe zmiany w odpływie wody dla gruntów sąsiednich. Dlatego też unormowanie z art. 29 ust. 3 p.w. nie tworzy w tym zakresie normy kompetencyjnej dla wójta gminy (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2012 r. II OW 146/11, CBOSA). Wypada także zaznaczyć, że podstawowym warunkiem nałożenia obowiązku przywrócenia funkcji urządzenia wodnego lub jego należytego utrzymania jest istnienie tegoż urządzenia wodnego. Jeżeli urządzenie wodne nie istnieje - nie można mówić ani o jego utrzymywaniu, ani badać, czy owo utrzymywanie jest "nienależyte" i jakie są następstwa owego nienależytego utrzymania urządzenia wodnego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2020 r. II SA/Bd 944/19, CBOSA).

Rozstrzygnięcia zawarte w omawianych punktach dotyczą przywrócenia funkcji oraz utrzymania rowów istniejących. Odnośnie rowu R2 skarżący M.S. i W.S. podnoszą, iż rów ten istnieje i był przez nich oczyszczany w roku 2022. Co do rowu R4 organ w zaskarżonej decyzji ustalił, że rów ten istnieje, jest niedrożny, wypłycony, częściowo zasypany (przez wiele lat nie był utrzymywany w należytym stanie i konserwowany przez właścicieli), przez co nie spełnia swojej funkcji. Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, iż w kontrolowanej sprawie organ zaniechał ustalenia, czy rowy R2 i R4 odpowiadają definicji rowu określonej w przywołanym powyżej art. 9 ust. 1 pkt 13 p.w. i w konsekwencji czy stanowią urządzenia wodne stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 19 p.w. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, bowiem w zakresie nałożenia obowiązku utrzymania w należytym urządzeń wodnych, organy administracji błędnie wskazałyby przepis art. 29 ust. 3 ustawy jako podstawę obowiązku opisanego w punkcie 3 decyzji organu I instancji oraz w punkcie 1 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach. Rozpoznając ponownie sprawę organ dokona ustaleń w powyższym zakresie oraz rozważy zastosowanie art. 65 § 1 k.p.a.

Wypada podkreślić, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawach objętych dyspozycją art. 64b oraz w sprawach z art. 77 ustawy Prawo wodne z 2001 r. jest organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego na gruncie przepisów prawa wodnego z 2001 r. był starosta (art. 4 ust. 4 p.w.). Jak to zostało już wskazane powyżej, postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte podczas obowiązywania ustawy Prawo wodne z 2001 r. i w konsekwencji zastosowanie znajdują przepisy prawa materialnego tej ustawy zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji. W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być bowiem organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej) (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2019 r. II OW 56/19, CBOSA). Organy właściwe do wydania pozwolenia wodnoprawnego zostały wskazane w art. 397 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego dla urządzenia wodnego, wobec którego ma zostać wydana decyzja z art. 77 ust. 2 oraz art. 64b Prawa wodnego z 2001 r., jest właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich.

W dalszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie oznacza to związanie oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2021r., sygn. akt II SA/Łd 859/20 W powyższym orzeczeniu Sąd wskazał, że rozstrzyganie spraw w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych powinno zmierzać do definitywnego rozwiązania problemów związanych ze zmianą stanu wody na gruncie tak, aby wykluczyć sytuację, w której przywrócenie stanu poprzedniego przez jedną ze stron postępowania skutkowałoby powstawaniem szkód z uwagi na naruszenie stosunków wodnych przez inną stronę. WSA w Łodzi podkreślił, że również Państwo S. zwrócili się do organu I instancji w toku postępowania administracyjnego o podjęcie interwencji w sprawie zmiany stanu wód opadowych przez M.L., co miało negatywny wpływ na stan ich gruntów. Sąd przywołał pismo z 29 marca 2017 r., w którym B. i M. S. informują, że Pan M. L. zalewa ich działkę, zasypał rowy będące wcześniej na jego działce oraz zakopał sączki. Należy także wskazać, że w kolejnym piśmie z 1 grudnia 2017 r. wnoszą o rozwiązanie problemu z Panem M. L., który nielegalnie zaburza i zmienia stan wód opadowych co ma wpływ na stan gruntów Państwa S. W wyroku z dnia 20 sierpnia 2021 r. WSA w Łodzi wskazuje, że organ powinien określić obowiązki, o których mowa w art. 29 ust. 3 p.w. w taki sposób, aby kompleksowo rozwiązać problem wynikający ze zmiany stosunków wodnych na gruntach wszystkich skonfliktowanych stron postępowania. Sąd ponadto wyraźnie wskazał, że biegły będzie zobowiązany do ustosunkowania się do zgłoszonych uwag wszystkich stron postępowania. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy ponownie rozpoznając sprawę nie wykonały powyższych wskazań zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy K. postanowieniem z 15 lipca 2022 r. uznał za stronę postępowania administracyjnego w sprawie o naruszenie stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich właściciela działki o nr ewid. [...] obręb [...], gm. K.. M.S. w piśmie do Wójta Gminy K. z dnia 17 marca 2023 r. podnosił, że na należących do niego gruntach po roztopach i ulewnych deszczach zalegają ogromne ilości wody. W.S. w piśmie z 12 czerwca 2023 r. informował także o tworzeniu się dużych i długotrwałych zastoisk wodnych na działce nr [...]. Jako przyczynę wskazywali zmiany dokonane na działkach [...] i [...] polegające m.in. na zlikwidowaniu istniejącego wcześniej rowu oraz przepustu. Tymczasem pomimo włączenia do postępowania właściciela działki [...] pod kątem ewentualnej zaistniałej na niej zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działki [...], organ I instancji w decyzji z dnia 22 czerwca 2023 r. odnosi się do zmiany stanu wody na gruncie, polegającej na okresowym zaleganiu znacznej ilości wody opadowej na działkach [...] i [...], szkody polegającej na okresowym zwiększonym zaleganiu znacznej ilości wody opadowej na działkach [...] i [...] wzdłuż podniesionej drogi dojazdowej oraz szkody polegającej na okresowym zwiększonym zaleganiu wody opadowej w najniższym obszarze działki [...] przy granicy z działką [...] wzdłuż miejsca, w którym była nawieziona ziemia na działce [...]. Decyzja nie zawiera natomiast ustaleń odnośnie zmiany stanu wód ze szkodą dla działki [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji powtórzyło powyższe ustalenia Wójta Gminy K.. Organy zaniechały zatem ustaleń odnośnie zmiany stosunków wodnych wpływającej szkodliwie na grunty na działce [...]. Nie wyjaśniły czy doszło do takiej zmiany stosunków, która skutkowałaby zwiększeniem stanu wody na tych gruntach, a jeżeli tak to czy zmiana ta została spowodowana przez właściciela gruntu sąsiedniego i czy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu sąsiedniego przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 29 ust. 3 p.w.

M.S. podnosił, że według jego wiedzy M. L. zablokował przepust pod drogą umożliwiający spływanie wody opadowej z działek [...] i [...] do zbiornika wodnego, zasypał rów prowadzący wzdłuż granicy działki [...] i [...] z działkami należącymi do wsi T. oraz rów oddzielający działkę [...] od drogi T. – S.. Organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego odnośnie podnoszonej przez skarżących S. okoliczności zlikwidowania przez M.L. ww. urządzeń wodnych. Dla zastosowania art. 29 ust. 3 p.w. niezbędne jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek - zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające ma wykazać, czy zmiana nastąpiła, czy miała ona wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne oraz czy pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z powstałą na gruncie szkodą. Jeżeli zatem przedmiot kontrolowanego postępowania obejmuje kwestie zmiany na działce [...] mającej potencjalnie wpływ na stan wód i wywołującą szkodę na działce [...] to obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy wskazywana przez Państwa S. zmiana polegająca na likwidacji rowu i przepustu na działkach [...] i [...] w ogóle miała miejsce. Wbrew wskazaniom Sądu zawartym w wyroku z 20 sierpnia 2021 r. biegły nie odniósł się w swojej opinii do zgłoszonych w tym zakresie uwag. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ wyjaśni powyższe okoliczności w oparciu o stanowisko biegłego oraz inne środki dowodowe. Organ winien przy tym ponownie rozważyć przeprowadzenie dowodów wskazywanych przez skarżących M.S. i W.S., biorąc przy tym pod uwagę, że dowody takie jak zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, co nie oznacza że ich przeprowadzenie w konkretnym przypadku może zostać pominięte. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2023 r., III OSK 31[...] /21, CBOSA).

Należy podkreślić, że organ winien także wyjaśnić stanowisko M.S. oraz W.S. przedstawiane w pismach składanych w toku postępowania odnośnie utrzymania w należytym stanie rowów. Wymienieni powyżej skarżący wskazywali bowiem, że przyczyną tworzenia się zastoisk na należących do nich gruntach jest zmiana stosunków wodnych będąca skutkiem m.in. niewykonywania obowiązku utrzymywania w należytym stanie rowów melioracyjnych. Z treści pism wynika, że oczekują rozwiązania tego problemu (pismo M.S. z 17 marca 2023 r.; pismo W.S. z 12 czerwca 2023). Obowiązkiem organu było zatem ustalenie czy M.S. i W.S. składają wniosek o wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie nakazania utrzymania w należytym stanie urządzeń wodnych w postaci rowów oraz jaki jest zakres tego wniosku. Należy przy tym nadmienić, że organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego określenia żądania wszczynającego postępowanie, a zwłaszcza przyjęcia takiego wariantu, który skutkować będzie wydaniem niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Dopiero ustalenie faktycznej intencji strony we wszczęciu postępowania, wyznacza rodzaj sprawy będącej jego przedmiotem i ma wpływ na stosowanie właściwego prawa materialnego. W przypadku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie zobowiązania do należytego utrzymania urządzeń wodnych, organ winien zważyć zastosowanie art. 65 § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. W sprawie nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidacji szkód oraz utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych organem właściwym jest bowiem właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich.

Odnośnie punktu 1 decyzji Wójta Gminy K. z dnia 22 czerwca 2023 r, nakazującego odtworzenie istniejącego pierwotnie rowu R1, na podkreślenie zasługuje niekwestionowany fakt, że rów istniejący pierwotnie został zlikwidowany. Nakaz z punktu 1 ww. decyzji dotyczy zatem wykonania nowego urządzenia wodnego w postaci rowu. Należy w tym miejscu wskazać (na co zwracał uwagę również WSA w Łodzi w wyroku z dnia 20 sierpnia 2021 r.), że rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 29 ust. 3 p.w. powinno dokładnie określać nałożone obowiązki, tak by mogły one być należycie wykonane przez stronę lub wyegzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym. Organ winien określić je tak, by były one dla adresatów czytelne, a w razie wątpliwości organ winien zwrócić się do biegłego o wyjaśnienie niejasnych kwestii i nieprecyzyjnych powinności. Szczegółowe parametry techniczne urządzenia są określane w pozwoleniu wodnoprawnym a opinia biegłego wydana w sprawie zmiany stosunków wodnych nie może zastępować treści operatu wodnoprawnego. Nie oznacza to jednak, że w decyzji dotyczącej regulacji stosunków wodnych nie powinny znaleźć się żadne parametry urządzenia, które ma służyć regulacji stosunków wodnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 września 2023 r.; II SA/Rz 535/23; CBOSA). W niniejszej sprawie, poza miejscem usytuowania rowu R1 nie określono żadnych parametrów, którym ma on odpowiadać. W ocenie Sądu w decyzji dotyczącej regulacji stosunków wodnych powinny znaleźć się te podstawowe parametry, bez których zachowania nie byłaby możliwa regulacja stosunków wodnych, takie jak chociażby przepustowość urządzenia. Elementy te winny wynikać z opinii biegłego hydrologa, który w oparciu o specjalistyczną wiedzę i ustalenia faktyczne dokonuje oceny, jakie wymagania winno spełniać urządzenie, aby zapewnić rozwiązanie problemu, jakim jest wywołująca szkody zmiana stosunków wodnych. Tymczasem w decyzji nie określono żadnych parametrów rowu, co nie pozwala na dokładne określenie nałożonych obowiązków. Wskazania te dotyczą także punktu 2 oraz punktu 5 decyzji Wójta Gminy K., w których organ nakazuje zaprojektowanie i wykonanie "właściwego" przepustu w miejscu przecięcia drogi z rowem R1 oraz dwóch równoległych do siebie odcinków sączków biegnących od najniżej położonego miejsca na działce [...], przez całą szerokość działki [...] do rowu R4. Również w tych punktach organ nie określił żadnych parametrów urządzeń poza ich lokalizacją, ani też nie poczynił żadnych wyjaśnień ani ustaleń w tym zakresie, w szczególności brak odnośnych wskazań w opinii biegłego hydrologa. Nakaz wydawany w trybie art. 29 ust. 3 p.w. powinien natomiast zostać tak sformułowany, by odpowiadał wymogom przepisów prawa, w tym też innych niż Prawo wodne gałęzi, które przy jego realizacji mogą wchodzić w grę (np. Prawo budowlane). Musi on być wykonalny w postępowaniu egzekucyjnym (przy zastosowaniu przewidzianych w tym postępowaniu środków), a przy tym wykluczone musi być niebezpieczeństwo spowodowania szkody innym podmiotom poprzez jego wykonanie. Podobne stanowisko zajął również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 grudnia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2065/06, CBOSA), w którym wskazał, że organ nie może nakładać na stronę obowiązków, których wykonania nie będzie mógł zweryfikować w ramach własnych kompetencji i uprawnień. Należy także mieć na uwadze, że szczegółowe parametry techniczne urządzenia są określane w pozwoleniu wodnoprawnym. Zatem rozpoznając ponownie sprawę organ dokona ustaleń we wskazanym powyżej zakresie i uwzględniając stanowisko biegłego wskaże te parametry, bez których zachowania nie byłaby możliwa regulacja stosunków wodnych w realiach niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu na podkreślenie zasługuje wskazanie zawarte w końcowej części opinii biegłego J. K.. W przedostatnim akapicie biegły podnosi mianowicie, że: "W pierwszej kolejności należy udrożnić pierwotny system rowów odprowadzających wody ze zlewni A i B w msc. [...] celem dalszego wykonania propozycji i zaleceń z niniejszej opinii." Dokonując oceny opinii jako środka dowodowego organy nie odniosły się do tej konkluzji zawartej rozdziale zatytułowanym "Podsumowanie i wnioski końcowe".

Ponadto należało wskazać, że jeżeli nastąpiło zasypanie rowu R1, będące w istocie jego likwidacją (rozbiórką urządzenia wodnego), to wykonanie nowego urządzenia wodnego wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Odnośnie zatem punktu 1 decyzji organu I instancji należało stwierdzić, że doszło do pominięcia zastrzeżenia, że wykonanie nowego urządzenia musi zostać poprzedzone uzyskaniem przez podmioty zobowiązane do jego wykonania odpowiednich decyzji, w tym pozwolenia wodnoprawnego. Brak uwzględnienia tego zastrzeżenia oznacza, że zakresem dyspozycji decyzji nie objęto obowiązku uprzedniego uzyskania wymaganych prawem decyzji warunkujących legalność wykonania urządzenia wodnego.

Odnośnie podnoszonego przez skarżącą E.L. zarzutu przedawnienia na podstawie art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne z roku 2017 należy wskazać, że w kontrolowanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zarzut skarżącej należało zatem uznać za bezpodstawny. Ponadto wypada wyjaśnić, że zgodnie z art. 234 ust. 5 ustawy z roku 2017, na który powołuje się skarżąca, postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przepis ten należy odczytywać, jako konieczność wykazania, że zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego uzasadniające wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Okres pięcioletni dotyczy zatem czasu od chwili, w której wnioskujący dowiedział się o szkodliwym wpływie do dnia złożenia wniosku o wszczęcie postępowania.

Za nieuzasadniony Sąd uznał podnoszony przez skarżącą zarzut, iż wykonanie punktu 1 decyzji, tj. odtworzenie rowu R1, jest niemożliwe ze względu na istniejący sad owocowy. Skarżąca przyznaje, że rów ten istniał na działce nr ewid. [...], kiedy nie było tam jeszcze sadu. Okoliczność, że rów został zlikwidowany i na jego miejscu nasadzono drzewa owocowe nie skutkuje niewykonalnością decyzji. Niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Decyzja niewykonalna to zatem taka decyzja, której adresat jest obiektywnie pozbawiony możliwości wykonania nałożonych nań obowiązków. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Skarżąca podnosi, że wykonanie rowu R1 wiązałoby się z likwidacją części sadu owocowego i niemożliwością przejazdu między rzędami drzew. W ten sposób przyznaje, że co do zasady wykonanie rowu na działce nr [...] jest możliwe, choć połączone z określonymi trudnościami i negatywnymi skutkami dla upraw na przedmiotowym gruncie. Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że odtworzenie stanu pierwotnego wiązałoby się z likwidacją drogi dojazdowej do posesji (gospodarstwa) M.S. i z kolei jemu uniemożliwiałoby prowadzenie działalności rolniczej i użytkowanie gospodarstwa rolnego, w związku z czym prawidłowym jest nakazanie stronom zaprojektowanie i wykonanie rowu R1 oraz przepustu pod istniejącą drogą dojazdową. Należy przy tym zważyć, że wykonanie powyższego rowu skutkowałoby wyłączeniem pewnej części gruntu nie tylko na działce skarżącej ale również na działce [...]. Sąd podziela w tym zakresie argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę, co do tego, że wykonanie rowu nie oznacza koniczności likwidacji sadu owocowego należącego do skarżącej.

Odpowiadając na zarzuty wszystkich skarżących dotyczące wydania decyzji przez Wójta Gminy K. przed udzieleniem przez biegłego odpowiedzi na uwagi skarżących do opinii z maja 2023 r., Sąd podziela stanowisko organu II Instancji, co do tego, że odpowiedzi biegłego zostały udzielone przed wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie. Zostały one poddane analizie przez organ II instancji i sam fakt doręczenia stanowiska biegłego już po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej nie uzasadniał zastosowania przez SKO w Skierniewicach art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu sama tylko okoliczność polegająca na złożeniu odpowiedzi przez biegłego po dacie wydania decyzji organu I instancji nie przesądza o wypełnieniu warunku sformułowanego w cytowanym przepisie.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skargach wszystkich skarżących odnośnie nieprawidłowości ustaleń i wniosków w opinii biegłego hydrogeologa, należy wyjaśnić, że ocena zmiany stosunków wodnych pod względem szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie - niezależnie od spełnienia ogólnego wymogu przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego - wymaga wiadomości specjalnych z zakresu hydrologii. W konsekwencji organy obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali. Nie budzi wątpliwości, że jak każdy inny dowód opinia taka podlega ocenie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organy administracji publicznej ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w merytoryczną część opinii, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie, czy opinia została sporządzona zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych oraz czy jest logiczna i zupełna. Jeżeli skarżący mają zastrzeżenia co do prawidłowości wykonania przez biegłego ww. opinii mogą - w ramach własnych środków dowodowych stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. - przedstawić kontropinię (przeciwdowód) sporządzoną przez innego biegłego, wówczas organ musiałby przeanalizować obie opinie, dokonać oceny i podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie. Skarżący w tym zakresie nie wykazali inicjatywy dowodowej w toku postępowania toczącego się od roku 2017, nie przedstawili żadnego przeciwstawnego dowodu. W myśl przepisów k.p.a. (art. 7) nie tylko z urzędu na organie spoczywa obowiązek wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego ale także na wniosek strony, zwłaszcza w sytuacji gdy to strona kwestionuje zasadnicze elementy stanu faktycznego czyli opinię biegłego. To stronie, która kwestionuje dowód z opinii powinno zależeć na przedstawieniu takich dowodów, aby wykazać swoje racje.

Mając na uwadze powyższe uznać należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 , 64b oraz 77 p.w., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a.

W stosunku do skarżącej E.L. orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. o kosztach postępowania, na które składa się kwota uiszczonego wpisu sądowego od skargi (300 zł).

W stosunku do skarżących M.S. oraz W.S. o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składa się kwota uiszczonego wpisu sądowego od skargi (300 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności organ powinien ustalić wszystkie wskazywane okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia a następnie w oparciu o całokształt sprawy, w tym stanowisko biegłego, wydać rozstrzygnięcie uwzględniające konieczność zastosowania środków, o których mowa w art. 29 ust. 3 p.w. w sposób pozwalający rozwiązać problem wynikający ze zmianą stosunków wodnych na gruntach wszystkich stron postępowania.