Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 399/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant referent - stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi "Z. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 kwietnia 2024 r., nr 9016-2024-000062-65120 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za 2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "organem odwoławczym", "organem II instancji") zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] (zwanego dalej: "organem I instancji") z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr [...] odmawiającej "Z. " Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. (zwanej dalej: "Spółką", "skarżącą", "stroną") przyznania płatności ONW na rok 2019, tj.: płatność ONW typ specyficzny strefa I, płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I, płatność ONW płatność przejściowa nizinna.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 31 maja 2019 r. Spółka za pomocą aplikacji e-WniosekPlus złożyła wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2019 rok. Strona wnioskowała o przyznanie płatności do powierzchni [...] ha, w tym powierzchni [...] ha z deklaracją "szkółka". Jako strefy ONW wskazała: ONW_7 typ specyficzny strefa I niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych powierzchnia [...] ha - w tym powierzchnia [...] ha z deklaracją "szkółka", ONW_5 typ z ograniczeniami strefy I powierzchnia [...] ha - w tym powierzchnia [...] ha z deklaracją "szkółka", ONW_10 płatność przejściowa ONW strefa nizinna I powierzchnia [...] ha w całości z deklaracją "szkółka".

Do złożonej zmiany do wniosku z dnia 25 czerwca 2019 r. strona dołączyła pismo, w którym podtrzymała swój dotychczasowy pogląd prezentowany w innych sprawach za wcześniejsze lata i stwierdziła, że należy przyznać jej płatności. Jednocześnie Spółka wskazała na ograniczenie wniosku o przyznanie płatności w roku 2019 do działek kwalifikujących się do płatności zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji orzeczonym w decyzji z dnia 30 kwietnia 2019 r. (nr [...]). Powyższe wynikało z uznania przez stronę, że korzystniejsze będzie uzyskanie dotacji tylko co do części działek niż ryzykowanie, że dojdzie do nałożenia kolejnej wysokiej kary administracyjnej i wdawanie się w długi spór sądowy.

W dniu 22 maja 2020 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie za rok 2019, wskazując jako zagadnienie wstępnie wydanie rozstrzygnięcia przez organ

II instancji za rok 2018 w związku z wniesionym odwołaniem. W dniu 18 września

2020 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie.

Organ I instancji w dniu 18 września 2020 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia jednoznacznego stanu faktycznego i stanowiska w zakresie charakteru prowadzonej produkcji roślinnej w roku 2019 na działkach, na których podano jako grupę upraw "szkółki". Odpowiadając na wezwanie, Spółka wskazała, że wybór grupy upraw "szkółki" wynikał z braku w formularzu wniosku opcji wyboru "inna uprawa trwała", a wybór uprawy jako "szkółka" był najbardziej zbliżoną opcją do rzeczywiście prowadzonej uprawy. Strona wskazała, że działki wymienione we wezwaniu, stanowią plantację jodły kaukaskiej z przeznaczeniem na wycięcie (i następnie ozdobę domu w czasie Świąt Bożego Narodzenia lub grobów) bądź też z przeznaczeniem alternatywnie na wycięcie lub przesadzenie (w zależności od tego, jaka decyzja biznesowa zapadnie w przyszłości). W ocenie Spółki uprawy te na pewno mieszczą się w definicji "uprawy trwałej", do której przyznawana jest płatność.

W dniu 26 listopada 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2019 z sankcjami.

We wniesionym odwołaniu strona zarzuciła dokonanie błędnej wykładni przepisów unijnych oraz niesłuszne nałożenie kary. W ocenie Spółki nawet przyjmując, że uprawa na działkach nie jest szkółką, to na pewno zalicza się ona do upraw trwałych. Strona wskazała, że zarówno w przypadku szkółek jak i w przypadku plantacji drzewek z przeznaczeniem na wycięcie sytuacja jest analogiczna - plonem jest roślina. Zdaniem strony jeżeli szkółka daje powtarzający się plon, gdyż w miejscu jednej rośliny może wyrosnąć nowo posadzona kolejna roślina, to dokładnie to samo należy odnieść

do plantacji drzewek do wycięcia. W obu przypadkach - w opinii strony - spełniona jest definicja "uprawy trwałej".

Po rozpoznaniu odwołania, organ II instancji decyzją z dnia 19 marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję. Po rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 448/21 uchylił zaskarżoną decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji postanowieniem z dnia 4 stycznia 2022 r. włączył do materiału dowodowego raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni o numerze dokumentu [...], przeprowadzonej w okresie od 26 lutego do 7 marca 2019 r. i odnoszącej się do deklaracji strony za rok 2018. W dniu 5 lipca 2022 r. organ I instancji wydając decyzję nr [...] (organ II instancji błędnie podał nr [...]), odmówił Spółce przyznania płatności z tytułu ONW i nałożył sankcje w wysokości [...] zł.

Organ II instancji po rozpoznaniu odwołania, w dniu 1 marca 2023 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr [...] odmówił stronie przyznania ONW na rok 2019 bez sankcji.

W ocenie organu I instancji uprawy drzewek bożonarodzeniowych, tj. kaukaskich drzew iglastych, nie kwalifikuje się jako uprawa trwała dająca powtarzające się plony. W świetle przytoczonych w decyzji definicji ustawowych nie można uznać, iż uprawa jodły kaukaskiej, która jest prowadzona przez Spółkę jest uprawą trwałą. Wprawdzie plantacja choinek może zajmować grunty przez okres 5 lat lub dłużej, ale o tym czy jest uprawą trwałą w rozumieniu przepisów decyduje to czy spełnia drugi konieczny warunek uprawy trwałej, a zatem czy daje powtarzające się plony, a oba te elementy muszą wystąpić łącznie. Zdaniem organu nie można utożsamiać zakupu choinek i ich pielęgnacji w celu sprzedaży w donicach czy w formie ściętych drzew z uprawą dającą powtarzający się plon uzyskiwany ze starych drzewek wyhodowanych z tego samego systemu korzeniowego. Zatem w przypadku plantacji choinek, ich uprawa nie daje powtarzających się plonów jako wyniku uprawy, bowiem o ile drzewka będą zajmować grunt przez pięć lat i dłużej to niewątpliwie po ich wycięciu nie można otrzymać ponownych plonów. W związku z powyższym uprawiana przez Spółkę plantacja choinek na powierzchni [...] ha nie kwalifikuje się do płatności.

W dniu 6 września 2023 r. wpłynęło odwołanie Spółki od powyższej decyzji. Organ odwoławczy decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ powołał się na § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 roku, poz. 364 - zwanego dalej: rozporządzeniem ONW), art. 4 ust. 1 lit. b, lit. e, lit. g, lit. j, lit. k rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 2013 roku, s. 608) oraz wskazał ustawowe definicje następujących terminów: "gospodarstwo rolne", "użytki rolne", "uprawy trwałe", "szkółki", "zagajnik o krótkiej rotacji".

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że Spółka z [...] ha zadeklarowała na powierzchni [...] ha (działki oznaczone grupą upraw "szkółki") plantację jodły kaukaskiej, której przeznaczenie uzależnione zostało przez nią od decyzji biznesowych (ozdobę domu

w czasie świat Bożego Narodzenia lub grobów, przeznaczenie alternatywnie na wycięcie lub przesadzenie), natomiast we wniosku zadeklarowała jako szkółkę, gdyż nie można było wybrać innej deklaracji, jak np. inna uprawa trwała. W ocenie organu strona prowadzi działalność na gruntach rolnych w postaci uprawy drzewek bożonarodzeniowych, w tym przypadku w postaci drzewek jodły kaukaskiej.

Dalej organ wyjaśnił, że w stosunku do zagajnika o krótkiej rotacji to nie rolnik,

a państwo członkowskie decyduje o zaliczeniu danego gatunku drzewa wraz

z określeniem cyklu zbioru do tej kategorii. Z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew (Dz. U. z 2015 r. poz. 339), które obejmuje: gatunki z rodzaju wierzba (Salix sp.) - maksymalny czas zbioru 8 lat; gatunki z rodzaju topola (Populus sp.) - maksymalny czas zbioru 8 lat; gatunki z rodzaju brzoza (Betula sp.) - maksymalny czas zbioru 10 lat, wynika, że plantacja jodły kaukaskiej nie zalicza się do zagajnika o krótkiej rotacji.

Organ II instancji nie zgodził się ze stwierdzeniem, że uprawa drzewek bożonarodzeniowych w postaci jodły kaukaskiej (czy to z przeznaczeniem na wycięcie czy też przesadzenie) jest uprawą trwałą, dającą powtarzający się plon, a już na pewno nie można uznać za powtarzający się plon - ścinania gałązek, czy też samą ściętą roślinę.

Odnosząc się do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 740/20, na który powołała się Spółka, organ stwierdził, że nie jest on wiążący dla organu w niniejszej sprawie.

Według organu nie budzi wątpliwości, że plantacja choinek (jodły kaukaskiej), może zajmować grunty przez okres pięciu lat lub dłużej. Istotne jest czy plantacja spełnia drugi konieczny warunek uprawy trwałej, a zatem czy daje powtarzające się plony, gdyż oba te elementy muszą wystąpić łącznie. W przypadku plantacji drzewek bożonarodzeniowych, ich uprawa nie daje powtarzających się plonów jako wyniku uprawy, bowiem o ile drzewka będą zajmować grunt przez pięć lat i dłużej, to po ich wycięciu nie można otrzymać ponownych plonów. Faktu, że w miejsce wyciętej choinki można sadzi inne drzewo oraz można pozyskać ścięte gałęzie z rosnących drzew, nie da się zakwalifikować jako uzyskiwanie powtarzającego się plonu z uprawy drzewek przeznaczonych do wycięcia i sprzedaży. Jako uprawę trwałą (dającą powtarzający się plon, niepodlegającą płodozmianowi) z całą pewnością można uznać sady owocowe, które niewątpliwie dają powtarzalny plon w postaci owoców, a nie w postaci wykopania lub wycięcia drzewa i jego sprzedaży.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji wskazał, że prowadzenie uprawy drzewek bożonarodzeniowych w postaci jodły kaukaskiej, które zadeklarowała we wniosku strona, nie kwalifikuje się jako uprawa trwała, dająca powtarzające się plony. Odmiennej interpretacji nie zmienia również podnoszony przez Spółkę argument,

że w załączniku nr 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2018/1874 z dnia 29 listopada 2018 r. (Dz. Urz. UE L 306/14), określającym kody informacji statystycznych dotyczących gospodarstw rolnych, w kodzie CLND 054 (dotyczącym upraw trwałych)

- wymieniono plantację drzewek bożonarodzeniowych. Przedmiotowe rozporządzenie dotyczyło bowiem zagadnień statystycznych podlegających ujawnieniu w 2020 roku, a sam fakt objęcia różnych upraw stosownymi kodami w celach statystycznych nie przesądza, iż wszystkie one kwalifikują się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie organu odwoławczego nie można również kwalifikować tego rodzaju uprawy do kategorii upraw trwałych jako "szkółki" w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. j rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr. 1307/2013 z dnia 17 grudnia

2013 r. Przepisy rozporządzenia (art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) dookreśliły "w tym" szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji do upraw trwałych, co nie oznacza, że specyfika prowadzenia szkółek jest tożsama z nasadzeniem na gruncie drzewek bożonarodzeniowych, pozyskiwanych od osób, które faktycznie prowadzą szkółki drzew z materiału rozmnożeniowego.

Odnosząc się do stanowiska Spółki, która podała, że wskazała na wybór deklaracji we wniosku jako "szkółka", z powodu braku możliwości wyboru "innej uprawy trwałej", organ stwierdził, że nie można uznać, iż złożenie deklaracji zbliżonej do faktycznie prowadzonej działalności jest prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Aplikacja eWniosek, za pomocą której osoby chcące uzyskać dofinansowanie, składają wnioski, zawiera pełen katalog grup upraw, które kwalifikują się do przyznania płatności. Brak w katalogu roślin, danej produkcji lub uprawy oznacza, że zgodnie z przepisami prawa płatności do niej nie przysługują. Beneficjent jest zobowiązany złożyć deklarację zgodną ze stanem faktycznym na gruncie, a nie wybrać opcję najbardziej zbliżoną do prowadzonej produkcji.

Organ zwrócił również uwagę na to, że działalność w formie szkółki podlega szeregu rygorom, określonym np. w ustawie z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz.U. z 2021 r. poz. 129). Zaznaczył, że szkółka ma na celu wyhodowanie (rozmnożenie) roślin o odpowiednim materiale genetycznym w celu przesadzenia roślin w inne miejsce. Odróżnić należy zatem plantacje choinek od szkółek drzew.

W ocenie organu odwoławczego nie można również zgodzić się z twierdzeniem strony, że organy uznały, iż Spółka prowadzi szkółkę, co ma wynikać z raportu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w terminie od 26 lutego do 7 marca 2019 r. w ramach wniosku za rok 2018. Okoliczność, że w protokole kontrolnym kontrolerzy podali, że strona prowadzi szkółkę, nie stanowi wyłącznego dowodu na prawidłowość stanowiska strony. Organ wskazał, że raport z czynności kontrolnych jest jednym z dowodów w sprawie, jednakże jego ocena jest dokonywana przez organ wydający decyzję.

Na koniec organ zauważył, że o braku możliwości uznania plantacji drzewek bożonarodzeniowych (w tym przypadku plantacji jodły kaukaskiej) jako uprawy trwałej, szkółce lub zagajniku o krótkiej rotacji wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 446/21, Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt I GSK 300/21 oraz I GSK 1481/21.

Tym samym zasadnie organ I instancji wykluczył z płatności działki

z niekwalifikującą się uprawą, wykazaną we wniosku jako szkółki o łącznej powierzchni [...] ha oraz stwierdził powierzchnię kwalifikującą się do płatności, tj. [...] ha. Powierzchnia stwierdzona ONW_7 - [...] ha (deklarowana pow. [...] ha), ONW_5 - [...] ha typ (deklarowana [...] ha), płatność przejściowa ONW strefa nizinna I - [...] (deklarowana pow. [...] ha). W związku z powyższym organ odwoławczy przedstawił w dalszej części swojej decyzji szczegółowe wyliczenia co do wysokości płatności, tj. ONW_7 - płatności ONW typ specyficzny strefa I (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych), ONW_5 - płatność ONW typ z ograniczeniami strefy I, ONW_10 - płatność przejściowa ONW strefa nizinna I.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) zobowiązanie organu II instancji do zmiany decyzji organu I instancji poprzez przyznanie stronie jednolitej płatności ONW za rok 2019 zgodnie z wnioskiem;

3) zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustawy z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do części działek zadeklarowanych we wniosku i w konsekwencji niezakwalifikowanie do płatności ONW działek zadeklarowanych we wniosku

o łącznej powierzchni [...] ha, mimo że płatność ta powinna zostać przyznana;

2) naruszenie art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia (UE) 1307/2013 poprzez błędną wykładnię pojęcia uprawy trwałej polegającą na przyjęciu, że plantacje drzewek nakierunkowane na pozyskanie drzew ciętych i gałęzi nie kwalifikują się

do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na skutek błędnego założenia, że nie dają one powtarzających się zbiorów.

W uzasadnieniu skargi strona odniosła się do podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy odmowy przyznania wnioskowej przez stronę płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 do powierzchni działek rolnych, na których znajduje się plantacja drzewek bożenarodzeniowych (jodła kaukaska) nakierowana na pozyskiwanie drzew ciętych

i gałęzi.

Zdaniem skarżącej, plantację drzewek bożonarodzeniowych należy uznać za uprawę trwałą, gdyż daje powtarzający się plon, we wniosku o przyznanie płatności skarżąca wpisała "szkółka" ze względu na brak właściwej rubryki w formularzu, jej zdaniem uprawa ta jest zbliżona do szkółki. Skarżąca uprawia drzewka bożonarodzeniowe z przeznaczeniem na ich wycięcie i sprzedaż, pozyskuje także z uprawianych drzewek gałęzie.

W ocenie organu odwoławczego, skarżącej nie należą się w przedmiotowe płatności, gdyż uprawa drzewek bożonarodzeniowych nie jest uprawą trwałą zgodnie z art. 4 ust. 1 lit.g rozporządzenia nr 1307/2013. Skarżąca nie prowadzi szkółki w świetle ww. przepisu.

Warunki przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Stosownie do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia:

Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Zgodnie z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia: płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Stosownie natomiast do art. 4 ust. 1 lit.c rozporządzenia nr 1307/2013, działalność rolnicza oznacza:

(i)produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu

o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Dalej w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 podano definicje :

e) "użytki rolne" oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe;

g) "uprawy trwałe" oznaczają uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej

i dają powtarzające się zbiory, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji;

j) "szkółki" oznaczają następujące obszary młodych drzewiastych (drzewnych) roślin uprawianych na otwartym powietrzu w celu późniejszego przesadzenia:

— szkółki winorośli oraz podkładek;

— szkółki drzew i krzewów owocowych;

— szkółki roślin ozdobnych;

— komercyjne szkółki drzew leśnych z wyłączeniem rosnących w lesie szkółek przeznaczonych na potrzeby własne gospodarstwa rolnego;

— szkółki drzew i krzewów do sadzenia w ogrodach, parkach, na poboczach dróg i na wałach (na przykład sadzonki żywopłotu, róże i inne krzewy ozdobne, ozdobne drzewa

i krzewy iglaste), w tym we wszystkich przypadkach ich kłącza, rozłogi i młode sadzonki;

k) "zagajnik o krótkiej rotacji" oznacza obszar obsadzany określonymi przez państwa członkowskie gatunkami drzew objętymi kodem CN 0602 90 41, do których należą zdrewniałe uprawy wieloletnie, których korzenie lub podstawy łodyg pozostają w glebie po zbiorach, wraz z nowymi pędami wschodzącymi w następnym sezonie,

o maksymalnym cyklu zbioru, który ma zostać określony przez państwa członkowskie.

W ocenie sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że plantacja drzewek bożonarodzeniowych nie jest uprawą trwałą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1307/2013, tj. nie jest uprawą, dającą powtarzające plony i nie jest szkółką, ani zagajnikiem o krótkiej rotacji. Tym samym skarżącej nie należą się przedmiotowe płatności. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca wyjaśniła, że we wniosku wybrała opcję "szkółka" z uwagi na brak opcji "inna uprawa". Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne, lecz nie o profilu szkółkarskim, gdyż nie pozyskuje materiału rozmnożeniowego w postaci sadzonek oraz zrzezów. Skarżąca uprawia choinki w celach handlowych do wycięcia lub przesadzenia w donicę jako ozdoby domu w okresie świąt Bożego Narodzenia. Zwrócić przede wszystkim należy uwagę na okoliczność, że plantacja choinek, choć może zajmować grunty przez okres pięciu lat lub dłużej, to nie daje powtarzających się zbiorów, a oba te elementy muszą wystąpić łącznie. Okoliczności, że w miejsce wyciętej choinki skarżąca sadzi inne drzewo oraz że pozyskuje ścięte gałęzie z rosnących drzew nie da się, zdaniem sądu, zakwalifikować jako pozyskiwanie powtarzającego się plonu. Zasadnie organ wskazał na przykład sadów i drzew owocowych jako uprawy z art. 4 ust. 1 lit.g rozporządzenia nr 1307/2013, która nie podlega płodozmianowi (nie jest trwałym użytkiem zielonym ani trwałym pastwiskiem), ale zajmuje grunt przez okres pięciu lat lub dłużej i daje powtarzające się zbiory. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że także nie każda uprawa drzew owocowych uprawnia do otrzymania płatności, np. uprawa jabłoni musi spełniać wymagania co wielkości roślin i ich certyfikowanego pochodzenia, gęstości nasadzeń, określonych zabiegów agrotechnicznych.

Dodatkowo wskazać należy, że ze wskazanej w art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia 1307/2013 definicji uprawy trwałej wynika, że oznacza ona uprawę niepodlegającą płodozmianowi, inną niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, która zajmuje grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i daje powtarzające się plony. Do uprawy trwałej zaliczone zostały też szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji, których definicje zawarto w dalszych jednostkach art. 4 ust. 1 rozporządzenia.

Skoro nie ulega kwestii, że plantacja choinek, może zajmować grunty przez okres pięciu lat lub dłużej, to czy jest uprawą trwałą w rozumieniu powyższego przepisu istotne jest to, czy spełnia drugi konieczny warunek uprawy trwałej, a zatem czy daje powtarzające się plony bowiem jak wskazano powyżej oba te elementy muszą wystąpić łącznie. W tym miejscu zasadniczego znaczenia nabiera pojęcie powtarzającego się plonu, który daje uprawa. Według Słownika Języka Polskiego plon to wynik uprawy (owoce, ziarno), żniwo, jak też miara wydajności roślin uprawnych (zebrane np. z 1 ha).

W przypadku plantacji choinek, ich uprawa nie daje powtarzających się plonów jako wyniku uprawy, bowiem o ile drzewka będą zajmować grunt przez pięć lat i dłużej to po ich wycięciu nie można otrzymać ponownych plonów. Faktu, że w miejsce wyciętej choinki skarżąca sadzi inne drzewo oraz że pozyskuje ścięte gałęzie z rosnących drzew nie da się zakwalifikować jako uzyskiwanie powtarzającego się plonu z uprawy drzewek przeznaczonych do wycięcia i sprzedaży.

Również porównanie plantacji drzew do wycięcia ze szkółką (co do powtarzającego się plonu w postaci sadzonki) jest o tyle nietrafione ze względu na to, że art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia 1307/2013 uprawę trwałą definiuje poprzez czas uprawy niepodlegający płodozmianowi i powtarzający się plon, wliczając do upraw trwałych szkółki, co oznacza, że takich samych zasad nie można odnieść do plantacji drzewek przeznaczonych do wycięcia lub przesadzenia wraz z bryłą korzeniową, która szkółką nie jest.

Zasadnie także organ wskazał, że w przypadku zagajnika o krótkiej rotacji to nie rolnik, a państwo członkowskie decyduje o zaliczeniu danego gatunku drzewa wraz z określeniem cyklu zbioru do tej kategorii. W Polsce obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew (Dz. U. z 2015 r. poz. 339), wydane na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o płatnościach, które obejmuje: gatunki z rodzaju wierzba (Salix sp.) – maksymalny czas zbioru 8 lat; gatunki z rodzaju topola (Populus sp.) - maksymalny czas zbioru 8 lat; gatunki z rodzaju brzoza (Betula sp.) - maksymalny czas zbioru 10 lat. Z powyższego wynika, że plantacja skarżącej obejmująca jodłę kaukaską nie zalicza się do zagajnika o krótkiej rotacji.

Na obecnym etapie w istocie poza sporem pozostaje, że plantacja skarżącej nie jest szkółką, gdyż nie otrzymuje się z sadzonek, a drzewa nie są przeznaczone do przesadzenia w inne miejsce.

Organy obu instancji dokonały zbadania wniosku skarżącej pod kątem zasadności wnioskowanej płatności, zebrały materiał dowodowy w sprawie w celu ustalenia stanu faktycznego, odniosły go do obowiązujących przepisów i dokonały jego oceny oraz wywiodły z niego logiczne wnioski. Organy wyjaśniły dlaczego skarżącej nie przysługuje płatność bezpośrednia oraz dokonały jej wyliczenia.

Sądowi rozpoznającemu sprawę znany jest wyrok o sygn. akt o sygn. akt I SA/Sz 740/20, lecz Sąd rozpoznający niniejszą sprawę go nie podziela. Sąd podziela natomiast stanowisko zawarte w wyrokach o sygn. akt I SA/Sz 733/20, I SA/Sz 446/21 z dnia 22 lipca 2021 r. od którego NSA oddalił skargi kasacyjne wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie I GSK 1418/21.

Przywoływane w skardze rozporządzenie nr 2018/1874 nie miało znaczenia w sprawie, gdyż dotyczyło zagadnień statystycznych podlegających ujawnieniu w 2020 r. Okoliczność, że gospodarstwa rolne mogą prowadzić różne uprawy objęte stosownymi kodami, nie świadczy, że do wszystkich wymienionych upraw w tym rozporządzeniu należne są płatności.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi w tej części za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) oddalił skargę w tej części.