Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 557/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2007r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz E. S. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 557/07

UZASADNIENIE

W dniu [...] E. S. w związku z przejęciem w posiadanie na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A Nr [...] gospodarstwa rolnego, złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Do przedmiotowego wniosku dołączyła między innymi: plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, ww. akt notarialny oraz oświadczenie na okoliczność przejęcia gospodarstwa rolnego. Przedmiotowe gospodarstwo zostało przekazane E. S. przez ojca Z. z uwagi na jego zły stan zdrowia.

W stosunku do ww. gospodarstwa rolnego w dniu [...]. Z. S., będący w tym okresie jego właścicielem złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej wraz z kopią planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE.

Ww. wniosek Z. S. został przez niego w dniu [...] wycofany z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w związku z przekazaniem gospodarstwa w dniu [...] na rzecz córki E. S. W związku z powyższym w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję Nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania Z. S. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE.

W dniu [...] Z. S. został pisemnie poinformowany o tym, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE (Dz. U. Nr 142 Poz. 1016), w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa oraz będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. W związku z ww. pismem w dniu [...] E. S. dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR w W. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej dotyczący przejęcia płatności od poprzedniego posiadacza gospodarstwa. Do wniosku tego dołączyła plan dostosowania odzwierciedlający przedsięwzięcia określone w planie dostosowania opracowanym przez Z. S. wraz ze stosownym oświadczeniem.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Kierownik Biura Powiatowego ustalił, iż postępowanie w sprawie wniosku złożonego przez poprzedniego właściciela przedmiotowego gospodarstwa rolnego zostało umorzone w dniu [...] w związku z wycofaniem wniosku. Mając ten fakt na uwadze organ I instancji, na podstawie § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.) wydał decyzję nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania E. S. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wskazując, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w razie zbycia prawa, w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania. Wskazano, iż Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 i Nr 93, poz. 780) nie dopuszczało możliwości zastosowania art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z poźn. zm.), gdyż doprowadziłoby to do uznania, że prawem zbywalnym jest miejsce w kolejce. Tym samym w stanie prawnym obowiązującym do 08 sierpnia 2006 roku, złożenie wniosku transferowego w ramach działania Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, musiało skutkować odmową przyznania płatności dla przejmującego gospodarstwo rolne. Kierownik Biura Powiatowego podniósł jednak, że decyzje wydaje się w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, a zatem skoro decyzja nie została wydana do dnia 08 sierpnia 2006r., organ wydając decyzję zobowiązany był uwzględnić nowy stan prawny.

Organ wyjaśnił, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE (Dz. U. Nr 142 Poz. 1016) do przejęcia płatności przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego może dojść tylko w dwóch sytuacjach.

W pierwszym przypadku gdy zgodnie z § 7a ust. 1 ww. rozporządzenia nowy posiadacz gospodarstwa złożył stosowny wniosek w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego a przeniesienie posiadania gospodarstwa nastąpiło w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności przez przenoszącego do dnia wydania decyzji w sprawie jej przyznania.

Druga dopuszczalna sytuacja to taka, w której przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło od dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności do dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zmian.) oraz w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego nowy posiadacz tego gospodarstwa złożył stosowny wniosek.

Kierownik Biura powiatowego wskazał, iż przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na E. S. nastąpiło w dniu [...], tj. przed wydaniem decyzji w sprawie płatności poprzedniemu posiadaczowi gospodarstw rolnego, tj. w zgodzie z unormowaniami §7a ust.1 rozporządzenia. Nie został jednak spełniony drugi warunek określony w tym przepisie - złożenie stosownego wniosku przez nowego właściciela w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Pierwszy wniosek E. S. o przejęcie płatności został złożony w dniu [...], a zatem po 55 dniach od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Jednocześnie organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 01 sierpnia 2006r zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE jeżeli przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 7a ust. 1 i § 7b ust. 1 ww. rozporządzenia nastąpiło przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE biegnie od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia, tj. od 08 sierpnia 2006r. W związku z czym złożony w dniu [...] przez E. S. drugi wniosek dotyczący przejęcia płatności w ramach działania dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE został złożony z zachowaniem 35 dniowego terminu, o którym mowa w ww. rozporządzeniu. Kierownik Biura Powiatowego podkreślił jednak, że ww. wniosek o przejęcie płatności, został złożony po wydaniu w dniu [...] decyzji Nr [...] o umorzeniu postępowania w związku z wycofaniem wniosku przez poprzedniego posiadacz tj. Z. S. W tej sytuacji nie mogły mieć zastosowania przepisy §7a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.). Ww. przepis uzależnia możliwość przejęcia płatności od braku decyzji w sprawie pierwotnego wnioskodawcy. Zdaniem organu wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, kończy postępowanie w danej sprawie tym samym nie istniała żadna podstawa do wejścia następcy prawnego w miejsce wnioskodawcy, ponieważ żadne postępowanie się nie toczyło.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła odwołanie do Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. W odwołaniu E. S. zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 7, 8, 9 i 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniosła, iż w związku z przejęciem gospodarstwa i brakiem rozwiązań prawnych dotyczących przejęcia płatności udała się do Biura Powiatowego w celu rozwiązania sprawy. Podniosła, iż urzędnicy biura zapewnili ją o możliwości uzyskania płatności w związku z czym złożyła wniosek, natomiast poprzedni posiadacz gospodarstwa swój wniosek wycofał. Strona wskazała również, iż jest następcą prawnym poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego oraz, iż w chwili przekazania gospodarstwa toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy finansowej. Zdaniem E. S. pracownicy Biura Powiatowego winni byli poinstruować poprzedniego właściciela, aby złożył wniosek o uchylenie decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania, co skutkowałoby pozytywnym załatwieniem jej sprawy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Jednak jak zauważył organ zastosowanie instytucji określonej wart. 30 § 4 kpa w ramach działania przepisów o dostosowaniu gospodarstw rolnych do standardów UE stało się możliwe dopiero po nowelizacji ww. rozporządzenia z dnia 1 sierpnia 2006 r. Zgodnie z § 7a ust. 1 rozporządzenia w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze powyższe pozytywnymi przesłankami niezbędnymi do przejęcia płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego, są: złożenie wniosku przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania pomocy poprzedniemu właścicielowi w odpowiednim terminie oraz toczące się postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie nie został spełniony drugi ze wskazanych warunków, ponieważ postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE poprzedniemu właścicielowi zostało umorzone, na skutek wycofania wniosku, decyzją z dnia [...], a więc przed nowelizacją ww. rozporządzenia.

Na powyższą decyzję organu II instancji została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Strona skarżąca podniosła, iż w związku z przekazaniem jej przez ojca gospodarstwa rolnego chciała, podobnie jak poprzednik, dostosować gospodarstwo do unijnych standardów poprzez budowę płyty gnojowej. W związku z powyższym była zainteresowana otrzymaniem płatności na tą inwestycję. W chwili przejęcia gospodarstwa nie istniały jeszcze rozwiązania prawne dotyczące przejęcia płatności od poprzedniego posiadacza, w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Ponieważ fundusze na przyznawanie płatności były już wyczerpane, zaś o przyznaniu płatności decydowała kolejność zgłoszeń, E. S. wraz ze Z. S. udali się do Biura Powiatowego ARiMR w W., aby uzyskać pomoc w rozwiązaniu tej sprawy. Pracownicy Biura Powiatowego ARiMR m.in. pan P., który osobiście doradzał wnioskodawcom, stwierdzili, iż przejęcie płatności jest możliwe w przypadku złożenia przez E. S. odrębnego wniosku o płatność. W takiej sytuacji mimo wyczerpania funduszy otrzyma ona płatność, gdyż jej wniosek zajmie miejsce wniosku poprzedniego posiadacza.

Postępując zgodnie z tymi instrukcjami E. S. dnia [...] złożyła wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw do standardów Unii Europejskiej. Strona skarżąca podkreśliła, iż urzędnicy poinformowali ją, że w związku ze złożeniem przez nią wniosku poprzedni posiadacz musi swój wniosek wycofać. Kierując się tymi informacjami dnia [...] Z. S. złożył podanie o wycofanie wniosku o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w konsekwencji czego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania Z. S. pomocy finansowej.

Dokonując oceny postępowania strona skarżąca stwierdziła, iż wydanie w stosunku do niej decyzji o odmowie opartej m.in. na argumentacji, iż wniosek mógłby zostać rozpatrzony pozytywnie jedynie w sytuacji gdy w stosunku do poprzedniego właściciela toczyłoby się postępowanie w sprawie przyznania przedmiotowej płatności miało swoja genezę w błędnych informacjach udzielonych stronie skarżącej oraz jej ojcu. W związku z powyższym zdaniem E. S. wydane decyzje organów I i II instancji naruszają zasady ogólne postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do argumentacji organu o braku możliwości zastosowania art. 30 § 4 kpa strona skarżąca podniosła, iż w świetle prawa jest ona następcą prawnym swego ojca Z. S. Zważywszy na fakt, iż w chwili przekazania gospodarstwa toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy finansowej ojcu zdaniem strony skarżącej jej wniosek winien zgodnie z cytowanym artykułem zająć miejsce wniosku Z. S. Tym bardziej, iż dla otrzymania pomocy finansowej kolejność składania wniosków miała istotne znaczenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Stronie skarżącej odmówiono przyznania płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Głównym powodem takiej decyzji było wycofanie wniosku przez zbywcę gospodarstwa - ojca strony skarżącej i w konsekwencji tego faktu umorzenie przez organ postępowania toczącego się w przedmiocie przyznania tej płatności zbywcy gospodarstwa.

Podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zaistniały w jej ramach stan faktyczny. Przede wszystkim zauważyć należy, iż zbywca gospodarstwa rolnego złożył wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w dniu [...] .

Tym samym wszczęte zostało postępowanie administracyjne o przyznanie płatności. W trakcie tego postępowania wnioskodawca przed przeniesieniem gospodarstwa rolnego - jak stwierdza strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] - uzyskał informację od organu o możliwości przejęcia płatności przez jego następczynię - córkę. W piśmie tym strona skarżąca podnosi, iż gdyby ówcześnie organ poinformował zbywcę, że jest to prawnie niemożliwe, to być może pomimo złego stanu zdrowia, ojciec nie zdecydowałby się na przekazanie gospodarstwa, bądź też szukałby innego rozwiązania. Strona skarżąca zauważyła też, że nieznajomość prawa i ta błędna informacja doprowadziła do powstania u niej szkody.

W odwołaniu, jak i skardze strona wnioskująca wskazała, że w związku z przejęciem gospodarstwa wraz z ojcem udali się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., gdzie uzyskali informację od pracownika organu Pana P., że przejęcie płatności jest możliwe, jednakże strona skarżąca musi złożyć osobny wniosek o płatność, wtedy, pomimo tego że fundusze są już wyczerpane, otrzyma ona płatność, gdyż jej wniosek zajmie miejsce wniosku poprzedniego posiadacza.

Postępując zgodnie z uzyskanymi od organu informacjami strona skarżąca w dniu [...] złożyła wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Natomiast zbywca gospodarstwa zgodnie z pouczeniem wycofał swój wniosek złożony w dniu [...]. Konsekwencją tych faktów, co wymaga podkreślenia, było wydanie decyzji umarzającej postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez zbywcę gospodarstwa.

Zaprezentowany stan faktyczny - zdaniem Sądu - należy uznać za wiarygodny, świadczą o tym wprost podejmowane działania strony skarżącej i jej ojca (wiosek strony skarżącej o przejęcie płatności z dnia [...], wycofanie przez zbywcę wniosku o płatność w dniu [...]). Zauważyć też należy, że organy podczas postępowania nie kwestionowały powoływanych przez stronę skarżącą faktów związanych z błędnie udzielonymi informacjami. Potwierdza taki stan rzeczy korespondencja organu, kierowana do strony skarżącej, w kwestii przedłużenia terminu załatwienia sprawy, dotyczącej przedmiotowej płatności. Zarówno w piśmie z dnia [...], jak i w piśmie z dnia [...] informowano stronę skarżącą, iż w związku ze złożonym wnioskiem o przedmiotową płatność i w nawiązaniu do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2005 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 20005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 93, poz. 780) Agencja pomimo intensywnych działań nie może wydać decyzji administracyjnej z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w terminie zapisanym w ww. rozporządzeniu z powodu przyczyn niezależnych od Agencji, tj. braku interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, dotyczącej wnioskodawców, którzy stali się posiadaczami gospodarstwa w drodze przejęcia od osoby, która wcześniej wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Jednocześnie poinformowano, że termin płatności nie ulega zmianie i zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. pierwszą ratę płatności wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna.

Z powołanych pism jasno wynika, że organ traktował stronę skarżącą jako podmiot uprawniony do przejęcia płatności po zbywcy gospodarstwa rolnego. Powołane fakty uwiarygodniają udzielenie błędnych informacji przez organ co do możliwości przejęcia płatności przez nabywcę gospodarstwa rolnego. Nie można w zaistniałym stanie faktycznym inaczej wytłumaczyć złożenia wniosku przez stronę skarżącą i cofnięcia wniosku przez jej ojca, jak tylko uzyskaniem błędnej informacji od organu.

Istotne w sprawie jest to, że te błędne informacje były udzielane w trakcie toczącego się postępowania w stosunku do zbywcy gospodarstwa rolnego, jak i bezpośrednio przed wszczęciem postępowania z wniosku strony skarżącej z dnia [...]. Zauważyć w tym miejscu wypada, iż art. 9 Kpa znajduje zastosowanie podczas toczącego się postępowania, obejmując swym zakresem działania organu bezpośrednio związane z wszczęciem postępowania, w ramach którego dochodzi do informowania potencjalnej strony postępowania o jej prawach i obowiązkach o charakterze materialnoprawnym.

Udzielenie informacji w fazie wszczęcia postępowania ma dla ochrony interesu prawnego strony kapitalne znaczenie. Brak znajomości przepisów prawa może powodować nieudolne, a zwłaszcza w wielu przypadkach nie zaspokajające w pełni interesu strony działanie (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 6, s. 79). Na gruncie płatności dla rolników, jako potencjalne błędy wskazać można przykładowo: złożenie wniosku nie o tę płatność, która stronie zgodnie z przepisami prawa materialnego przysługuje, czy złożenie nieodpowiedniego wniosku, w sytuacji, gdy przepisy przewidują stosowne druki, niespełnienie któregoś z warunków przyznania płatności, bądź też przekroczenie terminu do złożenia wniosku o płatność. Nie budzi wątpliwości Sądu obowiązek organów - mieszczący się w ramach treści art. 9 Kpa - do udzielania informacji związanych z prawidłowym zainicjowaniem postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy odwołać się do reguł wypływających z treści art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powołany przepis ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Prawo do informacji przyjmuje także Europejski Kodeks Dobrej Administracji. W art. 10 ust. 3 stanowi, iż w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego rozstrzygnięcia sprawy, natomiast w art. 22 reguluje sposób postępowania w razie zwrócenia się z prośbą o udzielenie informacji.

Udzielanie informacji w trakcie toczącego się postępowania dotyczy zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).

W myśl orzecznictwa NSA zgodnie z art. 9 in fine organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi podać również "niezbędne wyjaśnienia" co do treści przepisów oraz udzielać "wskazówek", jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2045/04, LEX nr 164957).

Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031).

Warto w tym miejscu powołać orzecznictwo NSA powstałe na gruncie art. 9 kpa w przedmiocie nieznajomości prawa przez osoby, które nie są zorientowane w problematyce prawnej. W wyroku z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1428/98, LEX nr 41815 Sąd stwierdził, że na organie administracyjnym ciąży powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w tym celu powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona nie jest zorientowana w problematyce prawnej, która wiąże się z jej żądaniem. W orzeczeniu z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1476/97 LEX nr 34710 NSA zauważył, iż zasada państwa prawa, jak i przepis art. 9 kpa, nakładają na organy administracji obowiązek czuwania nad tym, by strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Natomiast w wyroku z dnia 18 lutego 1994 r. skonstatował, że strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody, a zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi.

Niezależnie od naruszenia zasad wynikających z art. 9 Kpa wskazać należy na naruszenie podczas rozstrzygania przedmiotowej sprawy art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika z niego, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania do żądań i twierdzeń stron (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 789/04, LEX nr 189248). Zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu bowiem przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por. orzeczenie NSA z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 208/05, LEX nr 188971).

Udzielenie błędnej informacji, w konsekwencji której wydano decyzje uniemożliwiającą przejęcie przez skarżącą płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w sposób oczywisty narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wykracza bowiem poza granice praworządnego i sprawiedliwego postępowania.

W kontekście błędnych informacji co do możliwości przejęcia przez skarżącą płatności, o którą wystąpił jej ojciec zauważyć wypada, co podniosła strona niniejszego postępowania, że jej ojciec mimo złego stanu zdrowia, gdyby ówcześnie organ poinformował go, że przejęcie płatności jest prawnie niemożliwe, to być może nie zdecydowałby się na przekazanie gospodarstwa, bądź też szukałby innego rozwiązania. Nie można wykluczyć sytuacji, że zbywca gospodarstwa dokonałby jego przekazania w czasie obowiązywania już § 7 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., który wszedł w życie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 9 sierpnia 2006 r. Nr 142, poz. 1016) w dniu jego publikacji, tj. 9 sierpnia 2006 r. Z przepisu tego wynika możliwość prawnego przejęcia płatności przez następcę. Stanowi on bowiem, że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego i będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Także możliwe byłoby ewentualne skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu § 2 w/w nowelizacji rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., z którego wynika, że jeżeli przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 7a ust. 1 i § 7b ust. 1 rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej biegnie od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Tak więc gdyby, do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego doszło pod rządami starych przepisów, obowiązujących do dnia 8 sierpnia 2006 r., jednak w czasie, w którym nie doszłoby już do umorzenia postępowania wobec zbywcy gospodarstwa rolnego, byłaby podstawa do przejęcia płatności.

Udzielnie błędnych informacji w toku postępowania wszczętego z wniosku zbywcy gospodarstwa rolnego z dnia [...]. oraz w postępowaniu z wniosku strony skarżącej z dnia [...], prowadzonych w ramach jednej sprawy, o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, naruszających art. 8 i 9 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, implikowało wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zaskarżonej do Sądu, decyzji jej poprzedzającej oraz decyzji umarzającej postępowanie wszczęte z wniosku zbywcy gospodarstwa rolnego.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

H. Adamczewska-Wasilewicz D. Dudra E.Kruppik-Świetlicka