Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4026/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35b, art. 63 ust. 5, art. 64 ust. 1 pkt  4, ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Przedsiębiorstwa [....] "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z [...] września 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, nazywanej dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., nazywanej dalej "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., nazywanej dalej "u.d.p."), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (nazywanej dalej: "Stroną", "skarżącą Spółką", "Spółką") utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2014 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

[...] maja 2014 r. w S., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli dwuosiowy ciągnik siodłowy marki S. o nr rejestracyjnym [...] wraz z trzyosiową naczepą marki K. o nr [...], którym kierowali w załodze M. K. i I. M., wykonując przewóz drogowy ładunku w postaci przesyłek kurierskich z firmy P. z miejscowości M. do l. na rzecz Strony.

Droga krajowa nr [...] na odcinku R. - O.- O. - K. - G.- R. została ujęta przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w załączniku nr 1 do Rozporządzenia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t (Dz.U. 2012 poz.1061), jako droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t.

Kontrolowanym pojazdem wykonywano przewóz ładunku podzielnego w postaci przesyłek kurierskich. Ważenia pojazdu dokonano na wagach SAW 10C/II o numerach [...] i [...], które posiadały świadectwo zgodności, na placu kontrolnym spełniającym wymagania dotyczące pochylenia terenu. Zgodnie z wynikiem ważenia wskazana wartość nacisku na osi napędowej wyniosła 12,35 t. Po odjęciu 2% tolerancji od wskazań wagi stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 12,05 t. Ustalono, że Strona w dniu kontroli wykonywała przewóz po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo-wagowych przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII ponieważ rzeczywisty nacisk osi napędowej przekraczał wielkość przewidzianą dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, a rzeczywista masa całkowita pojazdu nie przekraczała wartości dopuszczalnej. Ustalenia kontroli utrwalono w protokole kontroli z [...] maja 2014 r. nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2014 r., na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 P.r.d. oraz art. 104 § 1 K.p.a. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych, stwierdzając, że kierujący pojazdem nie okazał w momencie kontroli zezwolenia kategorii VII ani żadnego innego zezwolenia na przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym.

Pismem z [...] lipca 2014 r. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości jako wydanej z naruszeniem norm prawa materialnego oraz procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Strona uznała, że organ nieprawidłowo uznał ją za podmiot wykonujący przejazd, lub podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, prowadzące w konsekwencji do błędnego określenia strony postępowania. Strona podniosła też całkowicie niewiarygodne wyznaczenia parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu, wynikające z naruszenia postanowień świadectwa homologacji wag SAW 10C oraz instrukcji producenta określającej warunki stosowania tych wag.

GITD, po rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, jak również po rozważeniu zarzutów odwołania uznał, że w sprawie prawidłowo ustalono stronę postępowania, wskazując na Spółkę jako podmiot wykonujący przejazd, na który zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. nałożono karę, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny.

GITD zaznaczył, że pojęcia podmiotu wykonującego przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu, o czym świadczą przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 92 tej ustawy.

GITD podkreślił, że stosownie do treści art. 140ab ust. 2 ww. ustawy w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono naruszenia dopuszczalnej normy nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, przekraczające tę normę o 2,05 t, czyli o więcej niż 20 % dopuszczalnej normy.

GITD wskazał, że ze świadectwa legalizacji wag wynikało, że były one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Organ wskazał na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszczał sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. W załączniku do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz.U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2%.

GITD wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną nałożono za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI i o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1 ustalono na kwotę 15.000 zł.

Odnosząc się do zarzutu Strony, że w toku kontroli nie zastosowano podkładek niwelujących, wykorzystując metodę umieszczania wag we wnękach w nawierzchni placu, podczas gdy głębokość wnęki nie była równa wysokości wagi, co dyskwalifikowało pomiar jako wiarygodny, GITD wyjaśnił, że głębokość samej wnęki nie miała wpływu na rezultat ważenia, z uwagi na osadzone na krawędziach wnęki metalowych szyn, na których zawieszana jest waga. Organ dodał, że miejsce ważenia w miejscowości Styków legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z [...] października 2013 r., który został zatwierdzony przez uprawnionego geodetę.

W skardze z [...] października 2014 r. na decyzję GITD z [...] września 2014 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą, zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów sądowych, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. poprzez uznanie Skarżącej za podmiot wykonujący przejazd, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego określenia strony postępowania;

2. naruszenia art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez absolutnie niezrozumiałe sformułowanie uzasadnienia decyzji w wielu jego aspektach, co powoduje niemożność prześledzenia toku rozumowania organu II instancji;

3. nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 1 P.r.d., prowadzące do naruszenia art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7 oraz art. 8 K.p.a. poprzez nałożenie kary za przejazd jednego pojazdu nienormatywnego;

4. niemiarodajne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie nacisku osi przez użycie do jego wyznaczenia wag SAW 10C w sposób niezgodny z wynikającymi z instrukcji obsługi zaleceniami producenta tzn. poprzez dokonanie pomiaru za pomocą dwóch niepołączonych wag oraz umieszczenie tych wag we wnękach znajdujących się na punkcie kontrolnym o wysokości nieodpowiadającej wysokości użytych przyrządów pomiarowych;

5. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie;

6. naruszenie art. 78 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 123 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą Spółkę dowodu o istotnym znaczeniu dla wyniku postępowania, oraz poprzez niewydanie postanowienia o niedopuszczeniu tego dowodu.

W uzasadnieniu Skarżąca, powołując się na teść art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d. stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd to podmiot, którzy przejeżdża danym pojazdem pomiędzy dwoma punktami, ktoś kto wykonuje czynność przeprowadzenia pojazdu pomiędzy oddalonymi od siebie punktami - a więc kierowca. W niniejszej sprawie, kierowcy załadowali ładunek przewożony w chwili kontroli, prowadzili pojazd poddany kontroli, podejmowali wszystkie czynności wykonawcze w odniesieniu do przejazdu podczas którego dokonano kontroli, w tym zdecydowali o ilości załadowanego ładunku. W rozumieniu Skarżącej, w świetle art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., karze za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia podlega podmiot wykonujący przejazd, tj. kierowca, który dokonuje wszystkich wyborów na drodze. Słuszność przedstawionej tezy, zdaniem skarżącej Spółki, wspiera art. 64 ust. 4 P.r.d. w którym wskazano kierującego pojazdem nienormatywnym jako ten podmiot, który obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionych służb zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym bądź też wypis z tego zezwolenia. Nałożenie zatem, na Spółkę kary za przejazd pojazdem nienormatywnym nie mogło odbyć się w oparciu o normę zapisaną w art. 140aa ust. 3 pkt. 1 P.r.d. ponieważ nie była ona podmiotem wykonującym przejazd.

Spółka podniosła ponadto, że w załączniku do protokołu kontroli wskazano, że pojazd kontrolowany [..] maja 2014 r. miał cechę nienormatywności, wskutek przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojedynczej, ale w treści tabeli zamieszczonej na trzeciej stronie tego protokołu znajdowała się wyraźna informacja, że nacisk pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu wynosił 12,05 t, a przekroczenie wartości dopuszczalnej wyniosło "0". Zatem pojazd kontrolowany w powyższej dacie był normatywny. Spółka tym samym, nie jest w stanie dociec, czy rzeczywiście zaistniało przekroczenie w zakresie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej, czy też przekroczenia tego nie było.

Strona dodała, że [...] maja 2014 r. skontrolowano jeden pojazd i organ kontrolny jak i organ odwoławczy w całym postępowaniu udowadniały "nienormatywność" jednego pojazdu, tzn. pojazdu członowego. Sprawdzeniu pod kątem nacisków osi poddano jeden pojazd (pojazd członowy), przyjęto więc z gruntu niewłaściwą metodologię ważenia. Zdaniem skarżącej Spółki, w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d. oraz art. 140aa ust. 1 P.r.d., nie można było nałożyć jakiejkolwiek kary za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W przypadku przejazdu bez zezwolenia, jak podniosła skarżąca Spółka, karę można nałożyć wyłącznie w przypadku stwierdzenia przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych (co najmniej dwóch).

Strona podniosła ponadto, że zgodnie ze wskazaniami protokołu oraz treścią decyzji, pomiarów nacisku osi dokonano za pośrednictwem dwóch wag typu SAW 10C. Organ pierwszej instancji w protokole kontroli wskazał, że pomiaru nacisku osi dokonał używając dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych, co dowodzi, że pomiar ten nie został wykonany za pośrednictwem jednego pomostu. Zgodnie natomiast, z danymi zaczerpniętymi bezpośrednio z Instrukcji Obsługi wag SAW, istnieje możliwość połączenia dwóch wag SAW przy pomocy przewodu w celu utworzenia wagi do pomiaru obciążenia osi. Według skarżącej Spółki, zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C, jedyny wiarygodny pomiar osi pojazdów czyli wykonanie pomiaru nacisku dwóch kół jednej osi jednocześnie, odbywa się nie za pośrednictwem dwóch odrębnych wag ale pomostu czyli połączonych ze sobą wag do pomiaru obciążenia osi, czyli układu wspólnie połączonych wag składowych. Zatem niedopuszczalnym jest ważenie osi pojazdów dwoma odrębnymi niepołączonymi ze sobą wagami. Do ich połączenia producent przewidział specjalistyczne okablowanie i odpowiedni program wgrany w elektroniczne wagi typu SAW 10C, które przy zastosowaniu połączenia dają wspólny wynik nacisku osi. Taka metodologia ważenia przyjęta przez producenta sprzętu pomiarowego gwarantuje wiarygodność pomiarów. Analiza protokołu kontroli i decyzji administracyjnej wskazuje zdaniem Spółki, że organ kontrolny, wbrew zaleceniom i wytycznym świadectwa homologacji oraz instrukcji producenta, odstąpił od stworzenia pomostu wagowego czyli od podłączenia dwóch niezależnych wag specjalistycznym okablowaniem i dokonał pomiaru osi za pośrednictwem dwóch niepołączonych wag do pomiaru nacisku poszczególnych kół pojazdów, co w sposób znaczący wpłynęło na wiarygodność wyników. Organ, jak podniosła skarżąca Spółka, nie odniósł się do tego zarzutu na etapie postępowania odwoławczego.

Strona podniosła nadto, że w toku kontroli kontrolujący odstąpił od zastosowania podkładek niwelujących tzw. "ślepych podkładek" w trakcie pomiarów. W instrukcji producenta wag SAW 10C dopuszcza się pomiar nacisku osi pojazdów przy zastosowaniu "ślepych podkładek". Organ kontroli nie zastosował tego sposobu wykonania pomiaru albowiem nie posiadał tego elementu na swoim wyposażeniu w chwili kontroli, czego dał dowód w protokole kontroli i decyzji, nie wskazując w/w procedury. Do określenia nacisku osi posłużono się wnęką skonstruowaną na terenie placu, na którym dokonano kontroli. Założeniem producenta wag było zastosowanie ślepych podkładek w celu wyrównania poziomu ustawienia kół pojazdu względem wag typu SAW 10C, których wysokość została określona na 32 mm, takiej też wysokości są ślepe podkładki. Zastosowanie tego rozwiązania gwarantuje prawidłowość pomiarów. Organ odstąpił od tego rozwiązania, stosując metodę umieszczenia wag we wnękach w nawierzchni placu. W miejscowości S., gdzie dokonano kontroli w miejscu, w których umieszczono wagi typu SAW 10C, wnęka ma głębokość 45 mm przy wymaganej głębokości równej wysokości wagi, tj. 32 mm. Różnica ta dyskwalifikuje wiarygodność pomiaru albowiem umieszczenie wag poniżej powierzchni, na której znajdował się ważony pojazd zawyża wyniki pomiarów.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny – przysyłki kurierskie. Zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Pojazdem nienormatywnym jest natomiast, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., w związku z art. 4 pkt 25 u.d.p. – pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalny nacisk pojedynczej osi do 10 t, na płatnym odcinku drogi krajowej nr [...], został uregulowany w lp. 5, załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. poz. 1061) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p.

W wyniku pomiarów pojazdu dokonanych w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 2,05 t, przy nacisku tej osi 12,05 t, na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, czyli przekroczenie o 20,05% dopuszczalnej normy. Nie stwierdzono naruszenia innych parametrów kontrolowanego zespołu pojazdów.

Przy tego rodzaju przekroczeniu dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej należałoby przyjąć, że naruszony został, art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Obie kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zezwolenie kategorii I, w świetle załącznika nr 1 do ustawy P.r.d., lp. 1, dotyczy dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, podczas gdy przedmiotowa sprawa dotyczy drogi krajowej, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, iż ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Organ I instancji nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii VII – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%, z czym zgodził się organ II instancji. Dodać należy, że zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, co zostało stwierdzone przez organy obu instancji w niniejszej sprawie.

Wątpliwości Sądu budzą jednak ustalenia faktyczne, na których organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia, a dotyczące stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej spornego zespołu pojazdów na drogę krajową nr [...]. Ustaleń tych, jak wynika z protokołu kontroli, dokonano za pomocą dwóch wag typu SAW 10C/II. Podkreślenia wymaga, że skarżąca Spółka podniosła, iż zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C, którymi dokonano ważenia spornego zespołu pojazdów, jedyny wiarygodny pomiar osi pojazdów czyli wykonanie pomiaru nacisku dwóch kół jednej osi jednocześnie, odbywa się nie za pośrednictwem dwóch odrębnych wag ale pomostu czyli połączonych ze sobą wag do pomiaru obciążenia osi, czyli układu wspólnie połączonych wag składowych.

Z analizy materiałów dowodowych znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że ważenia nacisku poszczególnych osi na drogę dokonano istotnie za pomocą dwóch odrębnych niepołączonych ze sobą wag. Z dokumentu znajdującego się na karcie [...] akt administracyjnych, zatytułowanego: "Wyniki Pomiarów Wymiarów Zewnętrznych, Nacisków Osi oraz Rzeczywistej Masy Całkowitej" wynika, że nacisk poszczególnych osi został otrzymany poprzez zsumowanie wyników ważenia poszczególnych kół danej osi, co świadczy rzeczywiście o tym, że para wag użyta do ważenia nie została połączona pomostem. Ważenia dokonano parą wag typu SAW 10C/II. Z zapisu instrukcji obsługi wag typu SAW 10C/II w pkt 1.2 wynika, że istnieje możliwość połączenia dwóch wag SAW przy pomocy przewodu w celu utworzenia wagi do pomiaru obciążenia osi.

Strona poruszyła tę kwestię w odwołaniu od decyzji I instancji, GITD natomiast nie odniósł się do tego problemu w zaskarżonej decyzji. Istotną wątpliwością jest wobec tego kwestia, czy ustalenia faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a więc wyniki pomiarów nacisku pojedynczej osi napędowej, zostały uzyskane poprzez właściwe, w tym przypadku, zgodne z instrukcją obsługi użycie zastosowanej w sprawie pary wag.

Dlatego też zdaniem Sądu zaskarżona decyzja GITD została wydana z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających przede wszystkim z art. 6, art. 7 i art. 11 K.p.a., których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję, organ w sposób niewystarczający wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości prawidłowości przeprowadzonego ważenia i wiarygodności uzyskanych wyników. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom inspekcji przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego.

Nie można natomiast zgodzić się z twierdzeniem skarżącej Spółki, że pod pojęciem "podmiotu wykonującego przejazd", o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., należy rozumieć kierowcę pojazdu/zespołu pojazdów. Ustawodawca wielokrotnie posłużył się na gruncie ustawy – Prawo o ruchu drogowym pojęciem "kierujący pojazdem", np.: art. 63 ust. 5, art. 64 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, 71 ust. 5. Oznacza to, że ustawodawca dokonuje rozróżnienia pojęć: "podmiot wykonujący przejazd" i "kierujący pojazdem". W art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., nie chodzi więc o kierującego pojazdem lecz o przedsiębiorcę, w imieniu którego wykonywany jest przejazd i który odpowiada za jego wykonanie oraz za działania zatrudnianego przez tego przedsiębiorcę kierowcy.

Spółka dokonała również interpretacji przepisu art. 140aa ust. 1 P.r.d., z którą nie można się zgodzić. Z przepisu tego wynika, że karę pieniężną nakłada się za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla zezwolenia. Według Skarżącego, ponieważ w przepisie tym mowa jest o pojazdach nienormatywnych, a nie o jednym pojeździe, brak jest regulacji, na podstawie której możliwe byłoby nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych jednego pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla zezwolenia. Dotyczy to również, zdaniem Strony, kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, nakładanej jak za brak zezwolenia.

Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie wskazuje się możliwość odstąpienia od literalnego znaczenia przepisu prawa. Dopuszczalne jest zatem stosowanie wyjątków od zasady pierwszeństwa wykładni językowej poprzez uzupełnienie jej bądź też niekiedy zastąpienie wykładnią funkcjonalną lub systemową. Dopuszczalne odstępstwo od wykładni językowej ma miejsce m.in. w sytuacji, gdy zastosowanie wykładni językowej prowadziłoby do wypaczenia treści przepisu. Zaprezentowana przez Stronę, literalna interpretacja art. 140aa ust. 1 P.r.d., prowadzi do nieracjonalnych wniosków o konieczności rozłączenia przed dokonaniem ważenia pojazdu członowego i osobnego zważenia ciągnika oraz naczepy, jak również o możliwości bezkarnego poruszania się po drogach publicznych pojedynczym pojazdem nienormatywnym.

Z tych też względów, w ocenie Sądu, należy dać pierwszeństwo funkcjonalnej i systemowej wykładni art. 140aa ust. 1 P.r.d., która w niniejszej sprawie oznacza objęcie regulacją tego przepisu zarówno nienormatywnego pojazdu, jak i zespołu pojazdów, w tym pojazdu członowego. Nie budzi to wątpliwości na gruncie mających zastosowanie w niniejszej sprawie art. 140ab ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 P.r.d., gdzie mowa jest o pojeździe nienormatywnym.

W ocenie Sądu organ w wyczerpujący sposób odniósł się do kwestii wnęk, w których umieszczane są wagi podczas dokonywanego ważenia, wskazując, że głębokość tej wnęki nie ma wpływu na rezultat ważenia z uwagi na osadzone na krawędziach wnęki metalowe szyny, na których zawieszana jest waga. Wyjaśnienia te, zdaniem Sądu, uzasadniają nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanego przez Stronę dowodu z oględzin przedmiotowych wnęk.

Sąd też uznaje za nieistotną oczywistą omyłkę, wskazanie przez GITD w zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego jako organu I instancji decyzji administracyjnej, podczas gdy decyzję tę wydał [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Za taką też omyłkę Sąd uznaje również wskazanie w protokole kontroli w tabeli opisującej stwierdzone przekroczenia wynikające z ważenia nacisku osi pojazdu, zerowe przekroczenie przy stwierdzonym nacisku 12,05 pojedynczej osi napędowej zwłaszcza, że z opisowej części protokołu można w oczywisty sposób wywnioskować przekroczenie w niniejszej sprawie, dopuszczalnej normy nacisku osi napędowej.

Konstatując, Sąd stwierdza, że poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do wskazanych przez skarżącą Spółkę okoliczności faktycznych dotyczących kluczowego w sprawie ustalenia wartości nacisku na drogę pojedynczej osi napędowej, zaskarżona decyzja nie spełnia standardów postępowania administracyjnego, godząc w zasady ogólnych postępowania administracyjnego określone w art. 6, art. 7 i art. 11 K.p.a. oraz nie spełniając wymogów prawidłowego uzasadnienia, określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Rozpatrując ponownie sprawę GITD uwzględni stanowisko Sądu i odniesie się do kwestii pomiaru nacisku pojedynczej osi napędowej za pomocą jednej, niepołączonej pomostem, pary wag.

W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 i art. 209 tej ustawy.