Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1205/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 188, 135, 203 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych W.K. i T.M. oraz W.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 750/13 w sprawie ze skargi W.K. i T.M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną W.K.; 2. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz T.M. kwotę 640 (sześćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 listopada 2013 r, sygn. akt I SA/Wa 750/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. i T. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], nieruchomość położona w gminie Tuszów Narodowy, obręb 92-Grochowe, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1016 ha, została przeznaczona pod budowę drogi obwodowej Mielca w ciągu drogi wojewódzkiej nr 985 Nagnajów-Dębica przebiegającej od miejscowości Tuszów Narodowy w km 20+636 do ulicy Dębickiej w km 38+522.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], Wojewoda Podkarpacki orzekł o ustaleniu odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa Podkarpackiego prawa własności powyższej nieruchomości. Odszkodowanie to ustalono na rzecz W. K. w wysokości 11.886,66 zł, na rzecz S. K. w wysokości 2.971,67 zł oraz na rzecz T. M. w wysokości 2.971,67 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły W. K. oraz T. M., zarzucając brak wydania decyzji odszkodowawczej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Odwołujące się wskazały, że do wyceny działki gruntu nie wnoszą zastrzeżeń, jednakże nie zgadzają się, aby wycena obejmowała wartość drzewostanu jedynie na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji. Zażądały one, aby wycena obejmowała pokrycie strat z tytułu przedwczesnego wyrębu drzewostanu, co stanowi utraconą korzyść, wskazały również, że w decyzji brak jest zapisu i wyliczenia o zwiększeniu wysokości odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż operat szacunkowy sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego w sposób nieprawidłowy i nie mógł stanowić podstawy ustalenia odszkodowania.

Wojewoda Podkarpacki, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 9.247,00 zł, w tym na rzecz W. K. w wysokości 6.164,68 zł, na rzecz S. K. w wysokości 1.541,16 zł, na rzecz T. M. w wysokości 1.541,16 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. oraz T. M. zakwestionowały wysokość odszkodowania ustalonego w zaskarżonej decyzji, wskazując, iż w wyniku bezczynności organu, którego bezpośrednim skutkiem była przewlekłość postępowania w sprawie, została zaniżona wysokość należytego odszkodowania za przedmiotową działkę, bowiem odszkodowanie zostało ustalone na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 29 lutego 2012 r., w którym wartość nieruchomości została oszacowana na niższą kwotę aniżeli w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 8 grudnia 2010 r. Strony stwierdziły także, że nieprawidłowo Minister uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z [...] kwietnia 2011 r. w całości zamiast w części, w której stwierdził uchybienia i wniosły o wypłatę odszkodowania określonego w decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. powiększonego o wartość drzewostanu określonego w operacie szacunkowym z dnia 29 lutego 2012 r. oraz o stratę powstałą w związku z przedwczesnym wyrębem drzewostanu.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] maja 2012 r. Organ II instancji w sposób szczegółowy opisał i odniósł się do sporządzonego w dniu 29 lutego 2012 r. operatu szacunkowego, wskazując na poszczególne jego elementy i dokonując oceny ich zgodności z przepisami prawa. Minister podkreślił między innymi, iż w niniejszej sprawie, uwzględniając warunki i charakterystykę nieruchomości, można było przyjąć założenie, iż występuje zasada korzyści, o której mowa w art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wycena przedmiotowej nieruchomości była zgodna z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, rzeczoznawca majątkowy powiększył bowiem wartość nieruchomości na podstawie § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. o 50%. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania, organ wskazał, że strona miała możliwość wystąpienia do sądu administracyjnego ze skargą w tym zakresie. Minister stwierdził także, iż brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w kwocie określonej decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r., decyzja ta bowiem została uchylona w całości, jako decyzja wadliwa, zaś operat szacunkowy, na podstawie którego zostało w niej ustalone odszkodowanie został sporządzony nieprawidłowo. Odnosząc się do żądania powiększenia odszkodowania o stratę powstałą w związku z przedwczesnym wyrębem drzewostanu, organ wskazał, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, iż odszkodowanie należy się za nieruchomość rozumianą jako grunt wraz z jego częściami składowymi, brak jest więc możliwości ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w związku z przedwczesnym wyrębem drzewostanu, bowiem odszkodowanie ustala się według wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie skarżący wskutek utraty tej nieruchomości.

Skargę od powyższej decyzji wniosły W. K. i T. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania Wojewody Podkarpackiego do wypłaty odszkodowania w wysokości określonej operatem szacunkowym, stanowiącym podstawę do wydania decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2011 r., powiększonego o korektę oczywistego błędu rzeczoznawcy w wycenie drzewostanu o kwotę 348 zł. Skarżące zarzuciły też naruszenie art. 1, 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 13, 132 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez uchylenie w całości decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sytuacji, gdy strony wnosiły jedynie o zwiększenie ustalonego już odszkodowania. Strony podniosły też zarzut naruszenia art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., gdyż przewlekłe prowadzenie postępowania spowodowało, że decyzja o odszkodowaniu została wydana dopiero [...] kwietnia 2011 r.

Odpowiadając na skargę, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż organy dokonały w niniejszej sprawie właściwej wykładni i prawidłowo zastosowały art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), nie naruszyły również przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podkreślił: Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy, wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Stan nieruchomości, do którego odsyła powołany przepis, to stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona. Z kolei wartością, o której stanowi ten przepis, jest co do zasady wartość rynkowa, a więc najbardziej prawdopodobna cena nieruchomości, możliwa do uzyskania na rynku. Mając to na uwadze Minister prawidłowo stwierdził, iż operat szacunkowy sporządzony w dniu 29 lutego 2012 r. może stanowić w niniejszej sprawie dowód w postępowaniu o ustalenie wysokości odszkodowania. Zasadnie bowiem organ przyjął, że operat ten został prawidłowo sporządzony, a wartość nieruchomości została prawidłowo ustalona na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Dokonując wyceny biegły uwzględnił, że na działce znajdował się las mieszany iglasto-liściasty o składzie, który ustalony został w toku oględzin nieruchomości w dniu 14 lutego 2012 r., dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w obecności S. M., będącego pełnomocnikiem stron. Ponadto na okoliczność oględzin nieruchomości sporządzony został protokół. Niezasadne było tym samym kwestionowanie ustaleń rzeczoznawcy w tym zakresie. Nieuprawnione było również domaganie się, aby ustalone odszkodowanie uwzględniało utracone przez strony korzyści, rozumiane jako przyszłe utracone zyski z wyrębu lasu, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami odszkodowanie należy się za nieruchomość, tj. grunt wraz z jego częściami składowymi. Brak jest więc możliwości ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w związku z przedwczesnym wyrębem drzewostanu. Odszkodowanie ustala się według wartości nieruchomości, a nie szkody, jaką poniesie właściciel wskutek utraty nieruchomości. Jeżeli idzie o niepowiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, w sprawie niniejszej brak było podstaw do zastosowania art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby właściciele wydali nieruchomość w terminie określonym w tym przepisie, a dla uzyskania zaś zwiększenia odszkodowania, na podstawie powołanego przepisu, nie jest wystarczające, że właściciel nie kwestionuje decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Nie zostały naruszone także powołane w skardze przepisy prawa procesowego. Postępowanie przeprowadzone zostało prawidłowo, organ wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i rozważył je w sposób wszechstronny. Strony miały możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Wprawdzie organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do kwestii powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, jednakże uchybienie to nie stanowiło naruszenia, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, organ I instancji nie miał możliwości ustalenia wysokości odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego z dnia 8 grudnia 2010 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego we wcześniej prowadzonym w tej sprawie postępowaniu. Operat ten zasadnie uznany został bowiem przez Ministra, we wcześniejszym postępowaniu odwoławczym, za nieprawidłowo sporządzony. Nie mógł tym samym stanowić dowodu na określenie wartości całej nieruchomości i nie mógł stanowić podstawy ustalenia odszkodowania. Natomiast zasadny jest zarzut naruszenia art. 12 ust. 4b specustawy poprzez wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie, jednakże powyższe pozostało bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, strony miały bowiem w tym zakresie możliwość obrony swych praw poprzez wniesienie skargi na bezczynność organu.

W sprawie zostały złożone dwie skargi kasacyjne przez W. K. i T. M. oraz odrębnie przez W. K..

Pierwsza ze skarg kasacyjnych sporządzona została w imieniu obu skarżących, reprezentowanych przez pełnomocnika z wyboru. W skardze tej wyrok zaskarżony został w całości, a strony domagały się uchylenia lub zmiany orzeczenia Sądu I instancji oraz decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. Wyrokowi zarzucono (pozostawiono pisownię oryginalną):

1. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 134 ust. 1, 2 in n.g.n poprzez ustalenie wysokości odszkodowania w oparciu o nieprawidłowo przyjętą podstawę ustalenia tejże wysokości,

2. naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 154 ust. 1–2 n.g.n poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości – co do ostatecznego przebiegu drogi na działce skarżących się, na niekorzyść wywłaszczonych właścicieli,

3. naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 18 ust. 1 specustawy poprzez błędną wykładnię w/w przepisu oraz mylne ustalenie wartości wywłaszczonej nieruchomości w sprzeczności z normatywną treścią w/w przepisu, a przede wszystkim z duchem powołanego przepisu – w sytuacji gdy organ II instancji rozstrzygając odwołanie skarżących się: decyzją z dnia 27-go grudnia 2011 r. w sposób rażący naruszył zakaz objęty dyspozycją art. 139 k.p.a.: przy braku przesłanek objętych dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a. zaś uchylając w całości zaskarżoną decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. (mimo braku przesłanek, do jej uchylenia w całości) – podważył tym samym zasadę słusznego odszkodowania, należnego wywłaszczonym,

4. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 36 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. z 2011 r. Nr 165 poz. 985) – poprzez zastosowanie ich do stanu faktyczno-prawnego objętego decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...], do uchylenia której doszło w wyniku rażącego naruszenia zakazu statuowanego w art. 139 k.p.a.; w sytuacji gdy organ II instancji nie wykazał, aby decyzja Wojewody rażąco naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny.

Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 (lit. c.) ppsa – poprzez oparcie rozstrzygnięcia WSA z dnia 12 listopada 2013 r. na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy; do którego doszło w wyniku nieuprawnionego/nieuzasadnionego uchylenia decyzji Wojewody Podkarpackiego z dn. 27-04-2011 r. – w całości; mimo braku przesłanek objętych dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a.

naruszenie art. 14

2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 (lit. c) ppsa – poprzez dokonanie nieuprawnionej wykładni przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w zakresie objętym dyspozycją o treści: "...gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w znacznej części"; z niewątpliwym naruszeniem zasad logicznego wnioskowania i przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów,

3. Naruszenie art. 141 § 4 ppsa – poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 listopada 2012r. w sposób, nie wyjaśniający – w sposób dostateczny – istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności – istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy bezczynnością/zwłoką organu I instancji, a faktem ustalenia wartości nieruchomości oraz w konsekwencji i odszkodowania według niekorzystnego dla skarżących rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. – którego postanowienia weszły w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r.

Ponadto podkreślono, iż podtrzymuje się zarzuty zawarte w skardze, tj. naruszenie:

– art. 6 k.p.a – poprzez działania lub zaniechania organów administracji publicznej, odwołujących się wprawdzie formalnie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2004 r. z późniejszymi zmianami z dnia 14 lipca 2011 roku – lecz pominięciem treści ogólnych zasad KPA; w sposób podważający, a nawet sprzeczny z treścią art. 21 Konstytucji RP

– art. 7 k.p.a – przez sprzeczne z treścią powołanego przepisu – działania lub zaniechania zarówno Wojewody Podkarpackiego jak i Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej – objętych zarówno decyzjami: Wojewody Podkarpackiego jak i Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r., jak również decyzjami Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 roku i Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. – w wyniku których to decyzji słuszny interes skarżących został niewątpliwie naruszony, przez pozbawienie nas godziwego odszkodowania,

– art. 8 k.p.a – poprzez prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,106 ha, położoną w obrębie 92 – Grochowe, Gmina Tuszów Narodowy, w sposób sprzeczny z powołaną w tym artykule 8 zasadą; w wręcz odwrotnie, bo w sposób podważający zaufanie skarżących do administracji publicznej i do ich decyzji

– art. 9 k.p.a – poprzez zaniechanie przez organy administracji publicznej, oceny zaniechania Wojewody Podkarpackiego prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania, na rzecz skarżących, za wywłaszczoną nieruchomość działkę nr [...] (opisaną szczegółowo wyżej) i zakończonego decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Zaniechanie to polegało przede wszystkim, na rażącym nierespektowaniu zasady, objętej dyspozycją art. 10 KPA, ale także na niepoinformowaniu skarżących, że nastąpiła zmiana dotychczasowych zasad ustalania odszkodowania, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2004 roku i złożenie ewentualnego odwołania, przez skarżących – od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. – spowoduje istotne pomniejszenie odszkodowania; wobec zmiany (niekorzystnej dla skarżących) zasad ustalania odszkodowania; o której to niekorzystnej zmianie, Wojewoda Podkarpacki niewątpliwie wiedział. Skarżące w wyniku nieznajomości prawa w tym zakresie poniosły wymierną szkodę; naprawienia, której dochodzą niniejszą skargą

– art. 10 § 1 k.p.a – poprzez zaniedbanie podstawowego obowiązku organu administracji publicznej w toczącym się postępowaniu, a w szczególności wobec niezapewnienia skarżącym czynnego udziału w postępowaniu obejmującym oszacowanie przedmiotowej działki i istniejącego na niej zalesienia (nasadzeń) – przez rzeczoznawcę; który według wiedzy skarżących nie dokonał oględzin działki nr [...] przed wydaniem stosownego operatu skarżące nie były w ogóle poinformowane o dokonywaniu przez rzeczoznawcę oględzin działki we wsi Grochowe

– art. 132 § 1 k.p.a – przez nie uwzględnienie treści powołanego przepisu i nie wydanie nowej decyzji, po wniesieniu odwołania przez skarżących z dnia 10 maja 2011 roku – mimo, że zachodziły przesłanki do wydania nowej decyzji, w sytuacji gdy w ramach obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. (w sprawie wyceny nieruchomości) i sporządzenia operatu szacunkowego – do wyceny działki nr [...] skarżący nie wnosili żadnych zastrzeżeń (vide: punkt 2 odwołania skarżących z dnia 10 maja 2011 roku) zaś skarżące wnosiły zastrzeżenia w zakresie nieterminowego załatwienia sprawy odszkodowania, formułując zarzut przewlekłości postępowania co wynika z treści punktu pierwszego odwołania z dnia 10 maja 2011 roku zastrzeżenia skarżących dotyczyły:

a) w wycenie drzewostanu nie uwzględniono w ogóle brzozy i dębu, co było wynikiem nie zawiadomienia skarżących o oględzinach działki przez rzeczoznawcę; który wg wiedzy skarżących w ogóle nie dokonał oględzin działki [...]. Ten błąd w wycenie mógł być naprawiony przez organ, bez potrzeby kierowania odwołania do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Kwota korekty wyceny drzewostanu wynosi 348 zł; co nie wymaga komentarza.

b) zastrzeżenia skarżących w zakresie przedwczesnego wyrębu drzewostanu, były w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 roku oczywiście bezzasadne i wystarczające było, wyczerpujące poinformowanie skarżących o braku podstaw prawnych do żądania w tym zakresie.

c) zastrzeżenie o niedoliczeniu 5% wartości odszkodowania do kwoty ustalonego odszkodowania, były wynikiem braku znajomości przepisu prawnego; także wobec nieudzielenia wyczerpującego uzasadnienia prawnego.

Wojewoda Podkąrpacki, nie wydając nowej decyzji po dniu 10 maja 2011 roku, mimo iż powinien był takową wydać, także z uwagi na wielomiesięczną przewlekłość postępowania w tym zakresie; naruszył także:

– art. 138 § 1 i § 2 k.p.a – poprzez ocenę jakoby rozstrzygnięcie sprawy wymagało uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, mimo iż potrzeba taka sprowadzała się do odszkodowania za drzewa liściaste (dąb i brzoza) co zwiększało wysokość odszkodowania o kwotę – 348 zł) oraz ewentualnie do wyjaśnienia pozostawała kwestia 5% dodatku. Wykazane kwestie w żadnym razie nie można określać jako znaczną część odszkodowania.

– art. 139 k.p.a – poprzez wydanie przez Ministra, decyzji na niekorzyść skarżących

– art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zwanej dalej specustawą

Zarzucono ponadto naruszenie:

– art. 45 Konstytucji RP – poprzez zawężającą wykładnię dyspozycji tegoż przepisu, która to wykładnia WSA pozostaje w niewątpliwej sprzeczności z utrwaloną linią orzecznictwa art. 1 Protokołu dodatkowego do Konwencji i Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – poprzez pozbawienie skarżących własności wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem warunków powołanych wcześniej ustaw gwarantujących godziwe odszkodowanie

– art. 6 Konwencji i Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wartości – przez prowadzenie postępowania przez WSA w Warszawie w sposób, naruszający dyspozycję w/w artykułu

Druga ze skarg kasacyjnych złożona została w imieniu W. K., reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu, a skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w związku z art. 151 PPSA przez nierozstrzygnięcie przez sąd I Instancji powyższej sprawy w jej granicach co doprowadziło do oddalenia skargi mimo przesłanek do jej uchylenia w związku z naruszeniem przez organy art. 6, 7, 77, 80 kpa oraz w związku z art. 8 i 9 kpa poprzez:

– błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dowodu z operatu szacunkowego,

– brak rozważenia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym obowiązującego stanu prawnego w dacie wydania orzeczenia oraz niezrozumiałych rozbieżności pomiędzy operatem z 2010 r. i operatem przyjętym za dowód w sprawie,

– a tym samym podważeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego m.in. zasady praworządności: w związku z dokonaniem błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawnych, co doprowadziło do wydania decyzji niezgodnej z prawem, prawdy obiektywnej: poprzez rozpoznanie sprawy w sposób ograniczający prawa podmiotowe skarżącej o mając na względzie wyłącznie słuszny interes organu administracji państwowej oraz interes inwestora publicznego, zasady udzielania informacji stronom w toku postępowania: poprzez nienależyte i niewyczerpujące poinformowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ,

co doprowadziło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego w tym art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dalej: UGN (tj. Dz.U. 2010 Nr 102 poz. 651 ze zm.) oraz przepisów UGN działu IV o wycenie nieruchomości: rozdziału 1: określeniu wartości nieruchomości, w tym art. 149, 154 oraz 159 – przez błędną ich wykładnię,

– i przyjęcie, że do wyceny nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania zastosowanie znajduje § 36, w szczególności ust. 1 oraz 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, dalej: rozporządzenie RM (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109) po zmianach, wprowadzonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. o zmianie wymienionego rozporządzenia (Dz.U. z 2011 r. Nr 165 poz. 985), które weszły w życie 26 sierpnia 2011 r., mimo że zmienione przepisy zawierają normy niezgodne z wskazanymi powyżej przepisami prawa materialnego UGN, a przede wszystkim wynikającą z art. 134 zasadą słusznej korzyści oraz ustalania odszkodowania w oparciu o wartość rynkową nieruchomości, którą określa się według sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia, o ile zwiększa ono wartość takiej nieruchomości;

– oraz przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie wskazane przepisy zmienionego rozporządzenia RM, a nie przepisy tegoż rozporządzenia obowiązujące w dacie przed dniem 26 sierpnia 2011 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę złożoną przez W. K. i T. M. należało uwzględnić z jednego tylko powodu.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lutego 2013 r. nr [...] i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego z [...] maja 2012 r. nr [...], na którą Wojewódzki Sąd oddalił skargę zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyrokiem zostały wydane w wyniku uchylenia przez Ministra, decyzją z [...] grudnia 2011 r., wcześniejszej Wojewody Podkarpackiego z [...] kwietnia 2010 r. W odwołaniu od tej decyzji Wojewody, tj. z [...] kwietnia 2010 r., W. K. i T. M. wyraźnie zaznaczyły, iż nie wnoszą zastrzeżeń do wyceny działki gruntu, natomiast nie zgadzają się z innymi twierdzeniami, które wskazały – nie wydania decyzji o odszkodowaniu w terminie, nie uwzględnienia strat z tytułu przedwczesnego wyrębu drzewostanu i nie podwyższenia odszkodowania o 5% za wydanie nieruchomości. Takie sformułowanie odwołania zakreśliło granice rozpoznania sprawy odszkodowania przez organ odwoławczy.

Odwołanie, wnoszone od decyzji organów I instancji, o ile zachowuje wymogi formalne, przenosi na szczebel organu II instancji rozpoznanie całości sprawy co do meritum, co wynika z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. Organ odwoławczy zatem ma obowiązek rozpoznać sprawę w jej całokształcie, jednak w ramach wynikających z odwołania. Jeżeli bowiem z odwołania wynika, iż jego przedmiotem jest tylko część rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego oznacza to, iż w części niezaskarżonej decyzja nabiera waloru ostatecznego rozstrzygnięcia. Tym samym rozpoznanie sprawy w tej części nie zostaje przeniesione do drugiej instancji i nie podlega w niej rozstrzyganiu.

Jak powiedziano wyżej, odwołanie zostało wniesione tylko co do części odszkodowania ustalonego decyzją z [...] kwietnia 2010 r. – nie uwzględnienia strat z tytułu wyrębu drzewostanu i nie doliczenia 5% wartości nieruchomości – nie kwestionowało natomiast wyceny gruntu. Mimo tak zakreślonych ram odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2011 r. uchylił w całości decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę Wojewodzie Podkarpackiemu do ponownego rozpoznania. Powinien natomiast odnieść się tylko do ww. kwestii, rzutujących na wysokość odszkodowania, a także do zarzutu nie wydania decyzji w terminie zakreślonym przepisami.

W takiej sytuacji skarżące kasacyjnie W. K. i T. M. zasadnie zarzucają naruszenie art. 138 k.p.a., gdyż organ uchylił decyzję w całości, choć zaskarżono tylko jej część, a Wojewódzki Sąd błędu tego nie dostrzegł.

Skargę kasacyjną zatem W. K. i T. M. należało uwzględnić z uwagi na słuszność zarzutu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast skargę kasacyjną W. K., wniesioną przez nią odrębnie, należało oddalić, jej zarzuty bowiem nie były zasadne.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188, art. 135, 184 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).