Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 155/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie renty specjalnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku J. C. z dnia [...] października 2008 r. o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), umorzył postępowanie.

J. C. pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując zasadność umorzenia postępowania. Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu tegoż wniosku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r.

W jej uzasadnieniu wskazał, iż sprawa przyznania J. C. renty specjalnej w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych została zakończona odmowną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2007 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 2069/07 oddalił skargę na tę decyzję. Tym samym decyzja z dnia [...] października 2007 r. stała się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a.

W ocenie organu, J. C. nie wskazał i nie udokumentował nowych, istotnych okoliczności sprawy, nieznanych organowi, istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2007 r. Nie wskazał również na okoliczności stanowiące przesłankę do uchylenia bądź zmiany ostatecznej decyzji oraz na okoliczności mogące uzasadniać potraktowanie jego wystąpienia jako nowego wniosku. Organ podniósł, iż każdy wniosek wymienionego o przyznanie renty specjalnej motywowany był złym stanem zdrowia oraz brakiem środków finansowych. Również wniosek z dnia [...] października 2008 r. powoływał się na okoliczności prezentowane przez wnioskodawcę w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.

Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż wnioskodawca nie nadesłał dokumentów potwierdzających jego wybitne, indywidualne zasługi dla Polski, nie udokumentował zdarzeń losowych o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, uzasadniających przyznanie renty specjalnej. W jego ocenie, w rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą zakończoną wspomnianą wyżej decyzją ostateczną, albowiem obie sprawy dotyczą tego samego podmiotu, przedmiotu, oparte są na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz tożsamych żądaniach strony. Organ odwoławczy podkreślił, iż w tej sytuacji w rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. powinno ulec umorzeniu.

Pismem z dnia 27 stycznia 2011 r. J. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Rady Ministrów RP z dnia [...] stycznia 2011 r., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż jego sprawa ma charakter polityczny, a on sam czuje się represjonowany.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów RP wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zaprezentowane w motywach zapadłych decyzji.

Wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 665/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Rady Ministrów RP z dnia [...] grudnia 2010 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Stwierdził również, na zasadzie art. 152 P.p.s.a., że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd wskazał, iż umorzenie postępowania na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a. stanowi wyjątek od generalnej zasady, iż postępowanie administracyjne winno być zakończone merytorycznym załatwieniem sprawy. To zaś oznacza, iż jak każdy wyjątek od zasady, również ten przepis nie powinien być stosowany przy użyciu wykładni rozszerzającej.

Odnosząc się do bezprzedmiotowości postępowania Sąd uznał, iż ma ona miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy stało się zbędne lub też z przyczyn formalnych niemożliwe. O bezprzedmiotowości nie można jednak mówić w sytuacji, gdy organ jest właściwy do rozpoznania sprawy i posiada materiał dowodowy umożliwiający jej merytoryczne rozpatrzenie, a strona nie uzewnętrzniła braku zainteresowania w rozstrzygnięciu. W takiej sytuacji na organie spoczywa obowiązek wydania merytorycznego orzeczenia. Winien on więc wówczas wydać decyzję rozstrzygającą w zakresie żądania strony, wyciągając stosowne wnioski z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Zdaniem Sądu I instancji, organ przedwcześnie doszedł do przekonania, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Prezes Rady Ministrów jest bowiem nadal właściwy do rozpatrzenia wniosku strony oraz dysponuje materiałem dowodowym umożliwiającym dokonanie tego, zaś strona nie cofnęła swojego wniosku. Wbrew twierdzeniom organu, tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą ostatecznie i prawomocnie zakończoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. nie sprawia, aby postępowanie wywołane późniejszym wnioskiem stało się bezprzedmiotowe. W odniesieniu do omawianej problematyki nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej. Wnioski o przyznanie renty specjalnej mogą być ponawiane. W związku z upływem czasu może bowiem ulegać zmianie sytuacja życiowa wnioskodawcy. Zmiana ta może zaś rzutować na zasadność nowego wniosku. Stąd każdy, nawet kolejny wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku winien być rozpoznawany merytorycznie. Każdy taki wniosek ma bowiem wciąż swój przedmiot. Zatem postępowania wywołanego takim wnioskiem nie sposób skutecznie traktować jako bezprzedmiotowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Rady Ministrów, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.,

2. art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu i w uzasadnieniu wyroku istotnej okoliczności, jaką jest tożsamość rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją z [...] października 2007 r., przy czym skarżący nie podał nowych istotnych okoliczności sprawy nieznanych organowi przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymanej w mocy decyzją z [...] października 2007r.,

3. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez błędną interpretację art. 153 P.p.s.a. i przyjęcie, iż w sprawie organ winien rozpoznać sprawę i wydać decyzję merytoryczną,

4. art. 153 P.p.s.a., przez niewłaściwe sformułowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje stanowisko organ zaakcentował fakt, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja administracyjna w sprawie z wniosku J. C. o przyznanie świadczenia specjalnego. Organ nie mógł zatem wydać kolejnego rozstrzygnięcia, gdyż byłoby ono dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata). Nowa decyzja naruszałaby też zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiła bowiem tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną decyzją ostateczną i sprawą rozpatrywaną. Obie sprawy dotyczyły tego samego podmiotu oraz przedmiotu i oparte były na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz tożsamych żądaniach strony, bowiem skarżący, jakkolwiek przy użyciu innych sformułowań, to jednak wskazał na okoliczności poprzednio już eksponowane. Zatem zdaniem organu, Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny charakteru obu spraw i wyraził błędny pogląd w zakresie bezprzedmiotowości postępowania.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. o sygn. akt I OSK 1385/11 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącego J. C. od Prezesa Rady Ministrów kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu NSA wskazał, iż skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na zarzucie naruszenia przepisów art. 145 § 1 ust. 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 153 P.p.s.a. Pierwszy z przywołanych przepisów upoważnia wojewódzki sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji czy postanowienia w przypadku stwierdzenia innego niż naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) albo naruszenia skutkującego nieważnością decyzji (art. 145 § 1 pkt 2), naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

NSA stwierdził, iż zarzut uchybienia temu przepisowi przez Sąd I instancji jest uzasadniony, gdyż wbrew jego twierdzeniom organ wypowiadający się w sprawie nie dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. Jakkolwiek wywody Sądu dotyczące bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego ogólnie rzecz biorąc są poprawne, to jednak wysnuty z nich wniosek jest błędny.

NSA zauważył, iż tożsamość spraw wyrażająca się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz identyczności stanu faktycznego i prawnego spraw nowej oraz poprzedniej, rozstrzygniętej ostateczną decyzją, sprzeciwia się wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w nowej sprawie. Takowe bowiem naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych i stanowiłoby przesłankę nieważnościową. Ta konkluzja odnosi się do wszystkich spraw, nawet tych, w których wnioski o to samo żądanie można ponawiać, a więc tych, w których istotny jest każdorazowy stan faktyczny mogący ulegać zmianom. Jakkolwiek charakter sprawy administracyjnej, w której zapadły kontrolowane decyzje jest taki, że decyzja odmowna co do zasady nie stoi na przeszkodzie ponownemu wszczęciu sprawy, to jednak taka sytuacja ma miejsce tylko wówczas, gdy nowy wniosek powołuje się i wskazuje na nowe, inne okoliczności faktyczne albo, gdy zmianie uległ stan prawny. Brak takich supozycji i oczywiste powołanie się wnioskodawcy na poprzednie fakty mające uzasadniać to samo żądanie, a jeszcze bardziej wręcz żądanie powtórnego rozpatrzenia poprzednio złożonego wniosku w tej samej materii, zwalnia organ od merytorycznego badania zasadności wniosku i uzasadnia umorzenie postępowania. Zasada powagi rzeczy osądzonej obowiązuje zawsze wówczas, gdy zachodzi tożsamość spraw w wymienionych wyżej aspektach. Pogląd Sądu I instancji, wedle którego tożsamość spraw J. C. z zasady nie uzasadnia umorzenia postępowania wywołanego ponownym wnioskiem nie nadaje się więc do zaakceptowania. Został on wyrażony niejako a priori, bez zbadania okoliczności sprawy, zatem zaskarżony wyrok przyszło uznać co najmniej za przedwczesny.

Zdaniem NSA, usprawiedliwiony okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W przypadku uwzględnienia skargi obligującego organ do ponownego rozpatrzenia sprawy uzasadnienie winno zawierać także wskazania co do dalszego postępowania. Uchylając obie decyzje Prezesa Rady Ministrów Sąd I instancji błędnie przyjął, iż w przypadku tożsamości sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., zatem ostatecznie i prawomocnie rozstrzygniętą, organ nie może wydać decyzji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, a ma rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Sąd co prawda słusznie wskazał, iż sytuacja życiowa wnioskodawcy może ulec zmianie, jednakże nie zajął stanowiska czy istotnie tak się stało. A skoro nie przesądził, a nawet nie ustalił, czy miała miejsce owa zmiana, przedwczesnym jest twierdzenie, iż organy winny rozpoznać wniosek merytorycznie. Nie można bowiem zakładać, że z każdym składanym wnioskiem sytuacja życiowa wnioskodawcy ulega modyfikacji, a właściwie pogorszeniu, bo wówczas tylko można odstąpić od poprzednio dokonanej negatywnej oceny spełnienia przesłanek materialnoprawnych uzasadniających wydanie decyzji odmownej w sprawie.

W ocenie NSA, nieuzasadniony jest jednak zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a., ani art. 153 tej ustawy. Sąd I instancji orzekał bowiem na podstawie akt sprawy, nadto sformułował wiążące wytyczne, nie będąc związanym poprzednimi, gdyż w tej sprawie nie orzekał dotychczas sąd administracyjny. Jednakowoż błędność konkluzji przezeń wyrażonej uprawnionym czyni pogląd o wadliwości nałożenia w takim stanie rzeczy na organ obowiązku wydania merytorycznej decyzji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 155/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie renty specjalnej.

Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 155/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 141 § 2 i 3 P.p.s.a., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 21 marca 2012 r., zaś postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. o sygn. akt I OZ 397/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r.

Wnioskiem z dnia 24 października 2013 r. pełnomocnik J. C. ustanowiony z urzędu - adw. M. M., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w trybie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 - 2 P.p.s.a. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 155/12. Jednocześnie, na podstawie art. 87 § 4 w zw. z art. 141 § 2 i art. 142 § 2 P.p.s.a., pełnomocnik wniósł o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz o doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Nadto, na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Wa 155/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 155/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wskazano w części sprawozdawczej uzasadnienia, na skutek skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. o sygn. akt I OSK 1385/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 665/11 uchylający decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] grudnia 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie przyznania J. C. renty specjalnej i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W motywach wyroku NSA stwierdził w szczególności, iż uzasadniony jest zarzut uchybienia przez WSA przepisowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż organ orzekający w sprawie nie dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. W ocenie NSA, uchylając obie decyzje Prezesa Rady Ministrów Sąd I instancji błędnie przyjął, iż w przypadku tożsamości sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., zatem ostatecznie i prawomocnie rozstrzygniętą, organ nie może wydać decyzji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, a ma rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Stwierdzając, iż sytuacja życiowa wnioskodawcy może ulec zmianie (co przeczyłoby istnieniu tożsamości ww. spraw), Sąd nie zajął jednak stanowiska, czy istotnie tak się stało. Skoro zatem nie przesądził, a nawet nie ustalił, czy miała miejsce owa zmiana, przedwczesnym jest twierdzenie, iż organy winny rozpoznać wniosek merytorycznie. Nie można bowiem zakładać, że z każdym składanym wnioskiem sytuacja życiowa wnioskodawcy ulega modyfikacji, a właściwie pogorszeniu, bo wówczas tylko można odstąpić od poprzednio dokonanej negatywnej oceny spełnienia przesłanek materialnoprawnych uzasadniających wydanie decyzji odmownej w sprawie.

Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem w niniejszej sprawie Sąd w składzie orzekającym związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Sąd kasacyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 30 listopada 2011 r.

Przepis art. 105 § 1 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, iż w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem J. C. z dnia [...] października 2008 r. o przyznanie renty specjalnej. Stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość ze sprawą zakończoną odmowną decyzją ostateczną z dnia [...] października 2007 r. (w której zapadł wyrok WSA z dnia 27 maja 2008 r. oddalający skargę na ww. decyzję), albowiem obie sprawy dotyczą tego samego podmiotu, przedmiotu, oparte są na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz tożsamych żądaniach strony. W tej sytuacji, w rozpatrywanej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że stanowisko Prezesa Rady Ministrów jest prawidłowe.

W motywach ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2007 r. Prezes Rady Ministrów wskazał, iż art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie precyzuje warunków, jakie muszą być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Wniosek o przyznanie renty specjalnej jest rozpatrywany pod kątem występowania okoliczności uzasadniających potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Dalej organ wskazał, iż poczynione w sprawie ustalenia nie uzasadniają jej szczególnego charakteru. J. C. wskazuje na okoliczność prześladowań i represji wobec jego osoby z powodów politycznych. Posiada status osoby pokrzywdzonej (zaświadczenie Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r.) oraz jest uznany za osobę niepełnosprawną (inwalidztwo II grupy). Wnioskodawca podał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości [...] zł, z czego musi płacić alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ wskazał również, że poza szeroką krytyką wobec burmistrza miasta, sądów, i innych osób oraz instytucji, J. C. nie przedstawił żadnych informacji i danych świadczących o jego szczególnej sytuacji, zasługach na rzecz kraju i społeczeństwa oraz trudnych warunkach życiowych i zdrowotnych, a także nie umożliwił przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 2069/07, oddalającego skargę J. C. na ww. decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż decyzja ta została prawidłowo uzasadniona i nie nosi cech dowolności. Stwierdził, iż organ zbadał wszystkie aspekty sprawy, zwłaszcza sytuację bytową oraz wskazane przez wnioskodawcę okoliczności, uzasadniające - w jego ocenie - przyznanie świadczenia. Organ wyjaśnił również w sposób wyczerpujący powody podjęcia decyzji odmownej oraz wskazał na materiał dowodowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził również, że przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera uchybień, które skutkowałyby uchyleniem decyzji. Sąd podkreślił, że dokonując wykładni "szczególnie uzasadnionego przypadku" orzecznictwo łączy znaczenie użytego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi, które w niniejszej sprawie nie występują. Wskazał również, że świadczenia przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie stanowią żadnego odszkodowania, ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia i represje, na co powołuje się skarżący.

We wniosku z dnia [...] października 2008 r. o przyznanie renty specjalnej J. C. wskazał, iż jest osobą prześladowaną, pozbawioną praw człowieka, w tym prawa do obrony oraz dostępu do niezawisłego sądu i prokuratury. Stwierdził, iż w jego sprawie zapadła krzywdząca decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 października 2007 r., zaś WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2069/07 wydał wadliwe orzeczenie. Wskazał, iż nie posiada środków do życia i leczenia się. Wniósł o uwzględnienie wymienionych we wniosku pism kierowanych do organów władzy publicznej i wskazanych instytucji. Swoje stanowisko podtrzymał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2011 r.

Uzasadniając decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r., Prezes Rady Ministrów prawidłowo uznał, iż w żadnym z wymienionych pism J. C. nie wskazał i nie udokumentował nowych, istotnych okoliczności sprawy, nieznanych organowi w dacie wydania ww. decyzji ostatecznej, tj. [...] października 2007 r. Nie wskazał i nie udokumentował żadnych okoliczności uzasadniających potraktowanie jego wystąpienia jako nowego wniosku. Organ zasadnie stwierdził, iż wniosek z dnia [...] października 2008 r. wskazuje na okoliczności wymieniane już przez zainteresowanego w postępowaniu zakończonym ww. decyzją ostateczną. Zatem przedstawione okoliczności są tożsame co do istoty.

Zgodzić należy się z organem, iż na żadnym etapie postępowania J. C. nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego wybitne zasługi na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej. Nie udokumentował również nowych zdarzeń losowych o charakterze wyjątkowym, wskazujących na zmianę (pogorszenie) jego sytuacji w stosunku do okoliczności ocenianych uprzednio przez organ, które uzasadniałyby przyznanie mu renty specjalnej.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stanowisko organu odnośnie tożsamości rozpatrywanej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną z dnia [...] października 2007 r. Obie sprawy dotyczą bowiem tego samego podmiotu, przedmiotu oraz tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, zaś żądanie strony dotyczy przyznania renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego treść nie uległa zmianie.

W tej sytuacji, wydanie przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 K.p.a.) i stanowiłoby przesłankę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zasada powagi rzeczy osądzonej obowiązuje bowiem zawsze wówczas, gdy zachodzi tożsamość spraw w wymienionych wyżej aspektach.

Zaistnienie owej tożsamości w rozpatrywanej sprawie zwalniało organ od merytorycznego badania zasadności wniosku i uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zaś argumentacja skargi oraz późniejszych pism procesowych skarżącego z dnia: [...] kwietnia 2011 r. oraz [...] marca 2012 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zasługują również na uwzględnienie wnioski dowodowe skarżącego złożone na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, żadna z przesłanek określonych w cytowanym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 oraz w zw. z art. 190 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.