Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 687/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 44 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 59
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1875
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 687/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 15 lutego 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia NSA Julia Szczygielska, , Sędziowie:, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r., ze skargi Gminy Zgorzelec, na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, z dnia 4 października 2017 r., nr NK-N.4131.162.6.2017.RJ1, w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniom, , , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Na mocy rozstrzygnięcia nadzorczego z dnia 4.10.2017 r., nr NK-N.4131.162.6.2017.RJ1, Wojewoda Dolnośląski (zwany dalej również organem nadzoru) stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy Zgorzelec z dnia 29.08.2017r., nr 258/Z/17, w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolonego uczniom, którzy w roku szkolnym 2016/2017 uczęszczali do klasy V Szkoły Podstawowej im. Osadników Wojskowych w Trójcy w Szkole Podstawowej im. Sybiraków w Jerzmankach, jako sprzecznego z art. 117 ust. 1, art. 118 ust. 1 oraz art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 14.12.2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 60 ze zm.) – dalej: "ustawa wprowadzająca".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego organ nadzoru przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Wynika z niego, że zarządzenie objęte aktem nadzoru zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) – dalej w skrócie: u.s.g. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017r., poz. 59) – dalej u.p.o. Zgodnie z § 1 zarządzenia, powodem jego wydania była konieczność zapewnienia optymalnych warunków nauki uczniom, którzy w roku szkolnym 2016/2017 uczęszczali do klasy V SP w Trójcy. W tym celu Wójt wskazał tym uczniom miejsce realizacji obowiązku szkolnego do klasy VI w roku szkolnym 2017/2018 w SP w Jerzmankach. Organ nadzoru przytoczył treść uzasadnienia zarządzenia nr 258/Z/17, z którego wynika, że "zarządzenie (...) zostało podjęte w związku z faktem przeniesienia, przez rodziców, większości uczniów w/w klasy do szkoły w Jerzmankach (9 z 15 uczniów). (...) Obecnie w wymienionej wcześniej klasie V pozostało maksymalnie 6 uczniów i nie ma żadnej gwarancji, że inne dzieci nie zostaną także przepisane przez rodziców z początkiem roku szkolnego. Powyższe powoduje to, iż doszło do realnego zagrożenia zakłócenia możliwości należytej realizacji określonego ustawowo obowiązku dotyczącego podejmowania niezbędnych działań w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej określonych w art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo oświatowe".

Organ nadzoru analizując podstawę prawną zarządzenia oraz jego uzasadnienie stwierdził, że zostało ono podjęte z istotnym naruszeniem art. 117 ust. 1, art. 118 ust. 1 oraz art. 205 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Zdaniem organu nadzoru zarówno art. 30 ust. 1 u.s.g., jak i art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 u.p.o. nie mogły stanowić podstawy prawnej do jego podjęcia. Żaden z wymienionych przepisów nie zawiera upoważnienia dla organu wykonawczego gminy do wskazywania uczniom oddziałów klasy V szkoły podstawowej prowadzonej przez gminę Zgorzelec, miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VI i innej szkole w roku szkolnym 2017/2018. Według organu nadzoru, obowiązkiem gminy jest zapewnienie wszystkim uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego, zaś dzieci, które rozpoczęły naukę w danej szkole podstawowej mają już nabyte prawo do ukończenia danej szkoły. Ustawodawca określa sytuacje, kiedy można skreślić/przenieść ucznia do innej szkoły - w dotychczasowym stanie prawnym - art. 39 ust. 2 i 2a ustawy o systemie oświaty, zaś na gruncie ustawy Prawo oświatowe, która weszła w życie z dniem 1.09.2017 r. - art. 68 ust. 2 i 3 tej ustawy. W związku z wejściem w życie z dniem 1.09.2017 r. nowego ustroju szkolnego, ustanowionego w ustawie z dnia 14.12.2016r. Prawo oświatowe ustawodawca określił w przepisach wprowadzających mechanizmy dostosowania jednostek systemu oświaty do nowego ustroju. Podstawowym elementem reformy jest przekształcenie - z mocy samego prawa - dotychczasowych sześcioletnich szkół podstawowych w ośmioletnie szkoły podstawowe. Artykuł 95 u.p.o. stanowi bowiem, że struktura organizacyjna szkoły podstawowej obejmuje klasy I-VIII, a w przypadku szkoły podstawowej dla dorosłych - klasy VII i VIII (ust. 1); w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogą być tworzone szkoły podstawowe obejmujące strukturą organizacyjną klasy I-III albo klasy I-IV (ust. 2); w przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami, mogą być tworzone szkoły podstawowe filialne obejmujące strukturą organizacyjną klasy I-III albo klasy I-IV (ust. 3); szkoła filialna, o której mowa w ust. 3, jest podporządkowana organizacyjnie szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I-VIII (ust. 4); szkole podstawowej obejmującej strukturą organizacyjną klasy I-VIII mogą być podporządkowane organizacyjnie nie więcej niż dwie szkoły filialne (ust. 5); w przypadku szkół podstawowych specjalnych funkcjonujących w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii oraz szkół w zakładach poprawczych mogą być tworzone szkoły obejmujące część klas szkoły podstawowej. Przepisów ust. 2-5 nie stosuje się (ust. 6). Zgodnie z art. 117 ust. 1 ustawy wprowadzającej - z dniem 1.09.2017 r. dotychczasowa sześcioletnia szkoła podstawowa staje się ośmioletnią szkołą podstawową, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe. Uczniowie klas I-VI dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej stają się zaś z dniem 1.09.2017 r. uczniami odpowiednich klas ośmioletniej szkoły podstawowej, o której mowa wart. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe (art. 118 ust. 1 ustawy wprowadzającej).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ nadzoru wskazał, że uczniowie, którzy w roku szkolnym 2016/2017 ukończyli klasę V, kontynuują naukę w danej szkole w klasie VI w kolejnym roku szkolnym 2017/2018. Przepisy wprowadzające określają także precyzyjnie kompetencje organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe, zapewniające dostosowanie funkcjonowania tych szkół do ustroju określonego ustawą - Prawo oświatowe. Rady gmin zostały upoważnione do podjęcia uchwał dostosowujących sieć szkół publicznych położonych na terenie gminy do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe w stosownej, w dwuetapowej procedurze przewidzianej w art. 206 - 210 ustawy wprowadzającej. W uchwale w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, podejmowanej na podstawie art. 206 ust. 1 ww. ustawy, rada gminy winna wskazać adresy siedzib szkół podstawowych prowadzonych przez gminę oraz adresy innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (art. 206 ust. 3), dążąc do tego, aby ośmioletnie szkoły podstawowe były szkołami o pełnej strukturze organizacyjnej, funkcjonującymi w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji (art. 206 ust. 5). Wojewoda przypomniał, że rozwiązania przyjęte przez radę gminy w takiej uchwale winny zostać następnie przeniesione, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, do uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, podejmowanej na podstawie art. 210 ust. 1 ww. ustawy. W takim staniem prawnym organ nadzoru wskazał, że działając na podstawie art. 206 ust. 1 ustawy wprowadzającej, Rada Gminy Zgorzelec podjęła w dniu 20.02.2017 r. uchwałę nr 208/17 w sprawie projektu dostosowania sieci szkól podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, następnie zaś - po uzyskaniu warunkowej opinii kuratora oświaty - w dniu 30.03.2017 r. uchwałę nr 233/2017 w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na podstawie art. 210 ustawy wprowadzającej. Analizując podjętą uchwałę organ nadzoru zauważył, że z treści § 4 i załącznika Nr 1 do uchwały nr 233/2017 Rady Gminy wynika, że SP w Trójcy będzie od dnia 1.09.2017 r. ośmioletnią szkołą podstawową. Wskazując adres siedziby tej szkoły, nie określono innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Oznacza to, że SP w Trójcy od dnia 1.09.2017 r. winna funkcjonować jako ośmioletnia szkoła podstawowa o pełnej strukturze organizacyjnej z klasami I- VIII. Tym samym, w przekonaniu organu nadzoru, uczniowie klasy V SP w Trójcy w roku szkolnym 2016/2017 (w rozpatrywanej sprawie 15 uczniów), którzy uzyskali promocję do następnej klasy, pozostają nadal uczniami tej szkoły, stosownie do dyspozycji art. 118 ust. 1 ustawy wprowadzającej.

W dalszej części rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda dokonał analizy regulacji określającej przypadki, w których możliwe jest wskazanie uczniom oddziałów poszczególnych klas szkoły podstawowej miejsca realizacji obowiązku szkolnego. Szczegółowe zasady w tym zakresie ustalone zostały w art. 205 ust. 4 i nast. ustawy wprowadzającej. Na podstawie tego przepisu rada gminy została upoważniona zatem do wskazania uczniom oddziałów klasy VI szkoły podstawowej prowadzonej przez tę jednostkę, miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, wiatach szkolnych 2017/2018-2022/2023, w publicznej szkole podstawowej, powstałej z przekształcenia gimnazjum, prowadzonej przez tę jednostkę. Kompetencja w zakresie wskazania uczniom oddziału klasy VI szkoły podstawowej jako miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII w innej szkole podstawowej, prowadzonej przez gminę - w latach szkolnych 2017/2018-2022/2023 - została zastrzeżona na rzecz organu stanowiącego gminy. Z treści tego przepisu wynika także jednoznacznie, że miejscem wskazywanym może być jedynie szkoła podstawowa powstała z przekształcenia gimnazjum.

W skardze na to rozstrzygnięcie Wójt Gminy Zgorzelec zarzuciła organowi nadzoru naruszenie:

1) art. 91 u.s.g., poprzez wydanie aktu nadzoru wobec zarządzenia z dnia 29.08.2017r. w sytuacji gdy zarządzenie to jest prawidłowe, odpowiada prawu oraz zostało podjęte w zgodzie z posiadanymi przez Wójta kompetencjami wynikającymi z art. 30 ust. 1 i art. 31 u.s.g., związanymi w tym przypadku z obowiązkiem organizacji nauczania na terenie Gminy;

2) naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 30 ust. 1 oraz art. 31 u.s.g., poprzez wydanie aktu nadzoru opartego o rzekome naruszenie zasady praworządności przez Wójta Gminy, pomimo iż z powyżej wskazanych przepisów ustawy o samorządzie gminnym wynika dla tego organu kompetencja generalna do wydania zarządzenia z dnia 29 sierpnia 2017 r., w sytuacji konieczności zapewnienia należytego procesu edukacji dla uczniów SP w Trójcy;

3) naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez:

a) podważenie zasady zaufania do Państwa i jego organów polegające na wydanie aktu nadzoru w sytuacji, gdy podległy organowi nadzoru terenowy organ zespolonej administracji rządowej, tj. Dolnośląski Kurator Oświaty we Wrocławiu w sposób bezprawny uniemożliwia przekształcenia SP w Trójce w szkołę czteroklasową pomimo, iż obiekt SP w Trójcy nie posiada warunków umożliwiających nauczanie w ramach pełnej ośmioklasowej szkoły bez konieczności dwuzmianowości procesu nauczania oraz brak jest realnych warunków lokalowych mogących zapewnić uczniom i nauczycielom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i nauki dla szkoły ośmioklasowej. W przedmiotowej sytuacji obowiązkiem Wójta Gminy było:

- zorganizowanie bezpiecznego dla zdrowia oraz adekwatnego do potrzeb procesu edukacji dla uczniów klasy V co mogło nastąpić jedynie poprzez wskazanie innej szkoły dla ewentualnych uczniów w/w klasy szkole w Trójcy;

- umożliwienie zorganizowania transportu dla uczniów klasy V szkole w Trójcy do wskazanej placówki oświatowej;

b) naruszenie zasady proporcjonalności poprzez wydanie aktu nadzoru wobec zarządzenia, które w sposób oczywisty służyło zapewnieniu bezpieczeństwa oraz prawidłowego toku procesu nauczania dla uczniów SP w Trójcy, w sytuacji zawinionej opieszałości i bezprawności w działaniu organów administracji rządowej, które to okoliczności wymusiły na Wójcie podjęcie działań wskazanych w przedmiotowym Zarządzeniu i nie wydanie przedmiotowego zarządzenia wywołałoby daleko bardziej idące negatywne skutki dla funkcjonowania procesu edukacji na terenie Gminy oraz dla podmiotów tego procesu, czyli uczniów, ich rodziców i nauczycieli.

Wskazując na postawione zarzuty skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w całości.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że podjęcie powyższego zarządzenie było podyktowane koniecznością:

a) zorganizowania bezpiecznego dla zdrowia oraz adekwatnego do potrzeb procesu edukacji dla uczniów klasy V, co mogło nastąpić jedynie poprzez wskazanie innej szkoły dla ewentualnych uczniów w/w klasy SP w Trójcy, których rodzice nie przepisali wcześniej do innych szkół. Pozostałym dzieciom w liczbie 5 - organ wskazał inne miejsce realizacji obowiązku szkolnego, zapewniając lepsze warunki nauki w placówce zdecydowanie lepiej wyposażonej, z lepiej przygotowaną kadrą i o wiele szerszą ofertą dydaktyczną, w tym dodatkowe wsparcie psychologiczno-pedagogiczne uczniów.

b) umożliwieniem zorganizowania bezpłatnego transportu dla uczniów klasy V SP w Trójcy do i z placówki oświatowej w Jerzmankach. Organ gwarantuje także, zabezpieczenie dodatkowych odwozów dla dzieci pozostających na zajęcia pozalekcyjne i trzykrotnie w roku dowóz rodziców na spotkania organizowane przez szkołę.

c) znikomą liczbą uczniów zainteresowanych uczęszczaniem do klasy V szkoły w Trójcy, albowiem zdecydowana większość rodziców znając zły stan techniczny oraz obiektywnie duże trudności w zapewnieniu należytego procesu edukacji w szkole w Trójcy przepisała, wcześniej swoje dzieci do szkoły w Jerzmankach oraz do szkół na terenie Miasta Zgorzelec (9 uczniów z 14 - to osobowej klasy).

Według skarżącego o błędności rozstrzygnięcia nadzorczego świadczą okoliczności związane z negatywnym stanowiskiem Dolnośląskiego Kuratora Oświaty we Wrocławiu w zakresie dostosowania przez Gminę sieci szkół do nowego ustroju szkolnego. Zauważono, że w dniu 20.02.2017 r. Rada Gminy Zgorzelec podjęła uchwałę nr 208/17 w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego wprowadzonego ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Przyjmując powyższą uchwałę Rada opierała się m.in. o przyjętą w dniu 1.02.2017 r. uchwałę Nr 204/17 Rady w sprawie podjęcia działań zmierzających do przekształcenia SP z oddziałem przedszkolnym w Trójcy, w której zaplanowano przekształcenie dotychczasowej szkoły o strukturze organizacyjnej klas I - VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę o strukturze klas I – IV z oddziałami przedszkolnymi, oraz zapewnienia uczniom klas V - VIII możliwość realizacji obowiązku szkolnego w SP w Jerzmankach. Do uchwały z dnia 1.02.2017 r., dopiero w dniu 9.03.2017 r. wpłynęło postanowienie nr 57/2017 Dolnośląskiego Kuratora Oświaty datowane z dnia 23.02.2017 r. Stanowisko Dolnośląskiego Kuratora Oświaty zawierało negatywną opinię co do przekształcenie dotychczasowej SP w Trójcy o strukturze organizacyjnej klas I - VI z oddziałem przedszkolnym w szkołę o strukturze klas I - IV z oddziałami przedszkolnymi. Powyższe postanowienie zostało uchylone przez Ministra Edukacji Narodowej. Nadto Dolnośląski Kurator Oświaty wydał negatywne postanowienie z dnia 9.03.2017 r. odnoszące się do uchwały nr 208/17 w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego wprowadzonego ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, które również w ocenie strony skarżącej jest wadliwe i błędne, albowiem realnie nie zawiera żadnego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia. Sprawa w tym zakresie toczy się przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym we Wrocławiu pod sygnaturą akt IV SA/Wr 230/17. W przekonaniu skarżącej strony, bezprawność w działaniu Dolnośląskiego Kuratora Oświaty oraz niezrozumiała i nieuzasadniona opieszałość działania MEN skutkowała tym, iż powstał obowiązek utworzenia klasy V w powyższej szkole, pomimo iż zarówno organ prowadzący jak i zdecydowana większość rodziców oraz społeczność lokalna uznała, że jest to niecelowe niezasadne oraz może stanowić realne zagrożenia dla bezpieczeństwa dzieci i nie zapewni prawidłowego procesu edukacji. Wskazano, że zdecydowana większość rodziców "przepisała" swoje dzieci do innych placówek oświatowych, a głównie do szkoły w Jerzmankach z uwagi na bardzo dobre zaplecze edukacyjne oraz sportowe w/w szkoły jak również z uwagi na brak zagrożenia dwuzmianowością w procesie nauczania ( 9 uczniów z 14 -to osobowej klasy). Autor skargi powołał się na zaleceni MEN, z których wynika, że samorządy mają dążyć do systemu jednozmianowego w pracy szkoły co w przypadku placówki w Trójcy w obecnym stanie jest niemożliwe. Dowodzi tego sporządzona przez stronę skarżącą ekspertyza techniczna obiektów tej szkoły. Ponadto zgodnie z postanowieniem z dnia 25.02.2015 r. Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Zgorzelcu odmawiającej wydania pozytywnej opinii dla lokalu, w którym ma być prowadzone przedszkole utworzone w wyniku przekształcenia oddziału przedszkolnego znajdującego się na II kondygnacji budynku szkoły wymagane jest przeniesienie oddziału przedszkolnego na parter budynku oraz spełnienie innych wymagań techniczno-budowlanych określonych w postanowieniu. Konkluzja wynikająca z tej opinii dowodzi jednoznacznie, że istniejący układ funkcjonalny i parametry techniczne budynku nie pozwalają na wygospodarowanie nowych powierzchni niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania szkoły ośmioklasowej na terenie obecnie VI klasowej szkoły w Trójcy. Powyższe wady i okoliczności dyskwalifikują obiekt jako spełniający wymagania dla VIII klasowej szkoły podstawowej.

Strona skarżąca wskazała również na fakt wydania pozytywnej opinii przez Związek Nauczycielstwa Polskiego w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w Trójcy w szkołę o strukturze klas I – IV.

Powyższe obszernie połączone z faktem, że realnie zabrakło uczniów zainteresowanych edukacją w klasie V w SP w Trójcy dowodzą w przekonaniu strony skarżącej, że zaskarżony akt nadzoru w sposób wybiórczy i błędny ocenia stan faktyczny i prawny sprawy, a zawiera głównie skopiowaną treść przepisów określonych ustaw nie zaś realne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym jest wadliwy na gruncie art. 91 u.s.g. Nadto na gruncie art. 31 w zw. z art. 18 ust. 1 u.s.g. oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 44 ust. 1 i ust. 2 u.p.o., Wójt jest zobowiązany do podejmowania działań zapewniających bezpieczne oraz należyte warunki edukacji na każdym poziomie prowadzonych przez Gminę placówek oświatowych.

Wnosząc o oddalenie skargi Wojewoda Dolnośląski wskazał, że Wójt Gminy Zgorzelec zarządzeniem nr 258/Z/17 z dnia 29.08.2017 r. w sposób istotny naruszył art. 117 ust. 1, art. 118 ust. 1 oraz art. 205 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe, co obligowało organ nadzoru do stwierdzenia nieważności tego zarządzenia.

Piśmie przygotowawczym złożonym na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego w tut. Sądzie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 230/17, którego przedmiotem jest skarga na opinię Dolnośląskiego Kuratora Oświaty wydana w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, w tym szkoły w Trójcy, która miała stać się szkołą czteroklasową. W ocenie strony skarżącej, przyznanie racji Radzie Gminy w tej sprawie będzie skutkować bezprzedmiotowością niniejszego postępowania, ponieważ klasa VI w SP w Trójcy objęta zarządzeniem, co do którego wydano akt nadzoru z mocy prawa będzie wchodzić w skład SP w Jerzmankach. Na dowód powyższych okoliczności strona skarżąca przedłożyła uchwałę Rady Gminy z dnia 1.02.2017 r., nr 204/17, która w jej przekonaniu, nadal pozostaje w obrocie prawnym wraz z uzasadnieniem, postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 15 listopada 2017 r., nr 182/2017 oraz zażalenie Wójta na to postanowienie, które ma świadczyć o tym, że to bezprawne działania organu nadzoru pedagogicznego skutkowały koniecznością wydania zarządzenia. Ponadto na okoliczność istnienia zagrożenia dla zdrowia dzieci w szkoły w Trójcy na skutek niemożności prowadzenia szkoły o strukturze ośmioklasowej, przedłożone zostały jako dowody w sprawie, opinia techniczna inż. W. J., opinia techniczna A. B., L. P., postanowienie Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej w Z., pismo Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z.. Nadto strona powołała się na pismo Dyrektora SP w Jerzmankach z dnia 22.11.2017 r. na okoliczność wykazania, że brak jest zainteresowania wśród dzieci i rodziców w zakresie uczęszczania do klasy VI w SP w Trójcy, co zostało potwierdzone zapytaniami kierowanymi do rodziców uczniów, którzy mogliby uczęszczać do tej klasy.

Na rozprawie w dniu 21.12.2017 r., wobec braku zgody organu nadzoru na zwieszenie postępowania w sprawie, Przewodniczący zobowiązał strony, na podstawie art. 104 p.p.s.a., do przedstawienia swoich stanowisk w formie załączników do protokołu.

Wykonując zarządzenie, pełnomocnik strony skarżącej w piśmie przygotowawczym z dnia 29.12.2017 r. wskazał na brak zakończenia postępowania nadzorczego przed Dolnośląskim Kuratorem Oświaty we Wrocławiu w sprawie opinii do uchwały nr 204/17. W jego ocenie, w tej uchwale Rada Gminy zawarła zobowiązanie dla Wójta, do zapewnienia uczniom klas V-VIII możliwości realizacji obowiązku szkolnego w SP w Jerzmankach, co skutkowało wydaniem spornego zarządzenia. Tym samym nie zostało przesądzone jaka będzie struktura SP w Trójcy, szczególnie w aspekcie klasy V. Nadto pełnomocnik strony skarżącej wskazał na zagrożenia dla zdrowia w szkole w Trójcy na skutek przeludnienia, które zostały potwierdzone opinią techniczną inż. W. J., opinią A. B., L. P., postanowieniem Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Z., a także pismem Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z.. Kolejny powołany przez pełnomocnika argument, potwierdzony stanowiskiem dyrektora SP w Jerzmankach, dotyczy braku zainteresowania wśród dzieci i rodziców uczęszczaniem do klasy VI w SP w Trójcy. Okoliczność ta została potwierdzona zapytaniami kierowanymi do rodziców uczniów, którzy mogliby uczęszczać dl tej klasy. Według wiedzy pełnomocnika, Wójt podjął wiedzę, że realnie nie znajdują się uczniowie z klasy V z roku szkolnego 2016/2017 chętni do dalszego uczęszczania do SP w Trójcy do jej klasy VI w obecnym roku szkolnym. Kolejną wskazaną przez stronę skarżącą okolicznością, która stoi w opozycji do stanowiska organu nadzoru o tym, że całość dzieci z obwodu szkolnego powinna uczęszczać do szkoły obwodowej, jest wskazanie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty zawarte w uzasadnieniu postanowienia nr 182/2017 z dnia 15.11.2017 r., z którego wynika, że zasadność przeniesienia części dzieci uczęszczających do SP w Trójcy do SP w Łagowie spośród dzieci potencjalnie uczęszczających do oddziału przedszkolnego SP w Trójcy. W ocenie strony, oddział przedszkolny jest oddziałem również stanowiącym element organizacyjny SP w Trójcy jak klasa VI. Tak więc organ nadzoru pedagogicznego dopuszcza wskazanie realizacji obowiązku przedszkolnego przez stronę przeciwną w innej placówce, lecz nie dopuszcza już takiej sytuacji dla obowiązku uczniów klasy VI. Powyższe wskazania faktyczne dowodzą, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 u.p.o. szczególnie w relacji do wymagań preambuły tej ustawy oraz wskazań zawartych w art. 70 Konstytucji RP. Zarządzenie nie narusza praw i wolności obywatelskich zaś umożliwia należyte realizowanie tych norm prawnych. Nadto służy ono zapobiegnięciu sytuacji, w której na skutek migracji ludności może pojawić się nowy mieszkaniec Sołectwa Trójca, dla którego, np. w miesiącu marcu 2018 r. koniecznym byłoby organizowanie zajęć co nastąpiłoby poprzez łączenie zajęć klasy V z tym uczniem klasy VI, ponieważ liczba godzin oraz przedmioty nauczenia są tożsame dla obu klas. Z oczywistych względów powodowałoby to realne szkody w procesie nauczania tego ucznia z klasy VI oraz uczniów klasy V i stałoby w sprzeczności ze wskazaniami powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo oświatowe i Konstytucji. Tym samym Wójt podejmując zarządzenie kierował się jedynie ciążącymi na nim obowiązkami. Z oczywistych względów prowadzenie zajęć łączonych dla uczniów klasy V oraz ewentualnie jednego może dwóch uczniów klasy VI stać może w sprzeczności z powyższymi normami jak również naruszać będzie prawo do prawidłowej edukacji, wynikające m.in. z art. 70 Konstytucji RP. W drugiej części pisma przygotowawczego jego autor przedstawił rozważania doktryny oraz orzecznictwa w zakresie zasady proporcjonalności wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP, która została już wskazana w treści skargi na akt nadzoru, a która niewątpliwie również powinna stanowić podstawę oceny legalności działania stron niniejszego postępowania. W przekonaniu strony skarżącej, zaskarżony akt powoduje okoliczność nadmiernej i nieuzasadnionej ingerencji w kompetencje jednostki samorządu terytorialnego, na którą został nałożony obowiązek zapewnienia należytej organizacji procesu nauczania. Realne skutki aktu nadzoru poniosą uczniowie, których warunki edukacji niewątpliwie uległyby znacznemu pogorszeniu, poprzez konieczność prowadzenia zajęć dla pojedynczych uczniów w niekorzystnych warunkach zarówno dla nich jak i innych uczestników procesów edukacji. Dotyczy to zarówno warunków technicznych obiektu szkoły jak i jakości nauczania na lekcjach łączonych. Z kolei zarządzenie służy należytej realizacji interesu społecznego oraz chroni interesy uczniów i ich rodziców, umożliwiając edukację w warunkach spełniających wskazania powyższych norm ustawy Prawo oświatowe. Tego, że działanie Wójta ma realne podstawy dowodzi to, że żaden z rodziców dotychczasowej klasy V szkoły w Trójcy nie zdecydował się na kontynuowanie edukacji w klasie VI tej szkoły, lecz dzieci zostały zapisane do innej szkoły jeszcze przed podjęciem zarządzenia.

W piśmie z dnia 4 stycznia 2018 r. pełnomocnik organu nadzoru odnosząc się do wniosku o zwieszenie postępowania w sprawie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed WSA we Wrocławiu o sygn. akt IV SA/Wr 230/17, wskazał, że uchwała nr 204/17 stanowi jedynie element całościowej procedury przekształcania szkoły, która ze względu na negatywną opinię Dolnośląskiego Kuratora Oświaty nie została zakończona. Co istotne, w okresie trwania tej procedury nastąpiła zamiana ustroju szkolnego na podstawie ustawy z dnia 14.12.2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe. W związku z tym, Rada podjęła uchwałę nr 233/17 w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego. Z tej uchwały wynika, że szkoła w Trójcy jest szkołą o strukturze obejmującej klasy I-VIII. Dodatkowo Rada uchwałą z dnia 23.08.2017r., nr 263/17 stwierdziła przekształcenie z dniem 1.09.2017 r. dotychczasowej szkoły w Trójcy w ośmioletnią szkołę. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącej nawet ewentualne uchylenie postanowienia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty w zakresie przekształcenia SP w Trójcy z oddziałami I-IV w szkołę obejmującą oddziały I-IV, przy jednoczesnym niezakończeniu procedury przekształcenia (Rada Gminy nie podjęła ostatecznej uchwały o przekształceniu szkoły) oraz dokonanymi zmianami wynikającymi ze zmian ustroju szkolnego, nie będzie miało wpływu na obecny stan sieci szkół w Gminie, ponieważ ustrój szkolny od 1.09.2017 r. został ukształtowany przez ustawodawcę. Zatem w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie funkcjonuje już szkoła w Trójcy z oddziałami I-VI, której zamiar przekształcenia w szkołę z oddziałami I-IV wyrażono w uchwale nr 204/17. Ewentualne przekształcenie obecnie funkcjonującej tej szkoły z oddziałami I-VIII będzie dopiero możliwe od dnia 1.09.2018r. (od nowego roku szkolnego po przeprowadzeniu stosownej procedury).

Organ nadzoru nie zgodził się również z zasadnością dowodzenia przez stronę skarżącą złego stanu technicznego budynku szkoły w Trójcy w kontekście potrzeby nauczania w oddziałach I-VIII. W tym zakresie zauważył, że ta szkoła do dnia 1.09.2017 r. funkcjonowała jako szkoła sześcioklasowa. Z kolei Rada Gminy uchwałą z dnia 23.08.2017 r., nr 260/17, korzystając z upoważnia ustawowego z art. 205 ust. 4 ustawy wprowadzającej, wskazał miejsce realizacji obowiązku szkolnego uczniów klasy VI SP w Trójcy, od klasy VII do VIII w latach szkolnych 2017/2018-2022/2023 w SP w Jerzmankach. Tym samym, aż do roku szkolnego 2023/2024 w szkole w Trójcy nie będzie nauczania w klasach VII i VIII, a więc do tego czasu szkoła ta de facto będzie nadal szkołą sześcioklasową.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. sąd odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, który stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy Zgorzelec z dnia 29.08.2017 r., nr 258/Z/17 w sprawie wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego uczniom, którzy w roku szkolnym 2016/2017 uczęszczali do klasy V SP w Trójcy w SP w Jerzmankach. Kwestię podejmowania rozstrzygnięć nadzorczych przez Wojewodę Dolnośląskiego, jako organ nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego, normuje rozdział 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.) – dalej: "u.s.g." - zatytułowany "Nadzór nad działalnością gminną". Zgodnie z art. 85 tej ustawy, taki nadzór sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Z akt sprawy wynika, że termin ten został zachowany, skoro sporne zarządzenie zostało przedłożone organowi nadzoru w dniu 22.09.2017 r., a rozstrzygnięcie wydano w dniu 4.10.2017 r.

Rozstrzygnięcie nadzorcze winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 91 ust. 3 u.s.g.). Z mocy art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Wnioskowanie z tego ostatniego przepisu wskazuje, że rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały zapada w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (por. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak: Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, s.28). Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, z racji konieczności opatrzenia go uzasadnieniem faktycznym i prawnym, musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis został zarządzeniem naruszony i na czym polega owo naruszenie. W judykaturze podkreśla się, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanego zarządzenia z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, oraz wypływające z nich dyrektywy tj. nakazy i zakazy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 397/2000, ONSA 2001/3/117). Jest to zrozumiałe, skoro gmina jako jednostka samorządu terytorialnego korzysta z konstytucyjnego prawa do uczestniczenia w sprawowaniu władzy publicznej (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP), a jej samodzielność podlega ochronie sądowej (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP i art. 2 ust. 3 u.s.g.).

Rolą Sądu, rozpatrującego skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, a więc oceniającego legalność rozstrzygnięcia nadzorczego nie jest zastępowanie organu nadzoru w ocenie legalności przedmiotu nadzoru. Jeżeli więc zakresem kontroli sądowoadministacyjnej objęte jest rozstrzygnięcie nadzorcze, stwierdzając naruszenie przez nie prawa, Sąd nie ma możliwości uznania, że przedmiot nadzoru (zarządzenie Wójta) narusza prawo w innym stopniu, niż to wskazano w samym rozstrzygnięciu nadzorczym. Formułę działania Sądu w takim wypadku określa art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej w skrócie: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ nadzoru prawidłowo rozstrzygnął, że wskazanie w spornym zarządzeniu uczniom, którzy w roku szkolnym 2016/2017 uczęszczali do klasy V Szkoły Podstawowej w Trójcy miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VI w roku szkolnym 2017/2018 w Szkole Podstawowej w Jerzmankach (§ 1 zarządzenia), nie znajduje podstaw prawnych. Należy zgodzić się z organem nadzoru, że zarówno przepis art. 30 ust. 1 u.s.g., jak i art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo oświatowe nie mogą stanowić wystarczającej podstawy prawnej do podjęcie tego zarządzenia. Wymienione przepisy nie zawierają upoważnienia dla Wójta do wskazywania uczniom oddziałów klasy V szkoły podstawowej prowadzonej przez gminę Zgorzelec, miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VI, w roku szkolnym 2017/2018. Nie można zwłaszcza zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej wyrażonym w skardze, że wystarczającą podstawą prawną do podjęcia zarządzenia jest art. 30 ust. 1 i art. 31 u.s.g. (należy wskazać, iż tylko pierwszy z tych przepisów został wymieniony w podstawie prawnej zarządzenia). Zgodnie z tymi przepisami wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa (art. 30 ust. 1), jak też kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 31). Przywołane w tym miejscu regulacje prawne ustalają jedynie w sposób ogólny zakres i przedmiot kompetencji wójta. Przepisy te stanowią regulację o charakterze ustrojowym, ustalając zakres działania organu wykonawczego gminy. Jak wskazuje się w piśmiennictwie przedmiotu, organowi wykonawczemu nie służy domniemanie kompetencji w sprawach, w których ustawa wyraźnie nie przewiduje właściwości wójta, bowiem domniemanie to służy radzie gminy na podstawie art. 18 u.s.g. (tak R. Budzisz, Ustawa o samorządzie gminnym, pod. red. P. Chmielnickiego, Warszawa 2013, s. 523.). Przepisy art. 30 ust. 1 i art. 31 u.s.g. znajdują zastosowanie dopiero łącznie z innymi przepisami określającymi w sposób szczegółowy kompetencje wójta. Należy zatem zauważyć, że Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe zawierają regulacje określające przypadki, w których możliwe jest wskazanie uczniom oddziałów poszczególnych klas szkoły podstawowej miejsca realizacji obowiązku szkolnego (art. 205 przepisów wprowadzających). Jeżeli więc w tym zakresie obowiązują szczegółowe przepisy ustawowe, to kompetencji do podejmowania tego rodzaju rozstrzygnięć nie można upatrywać w ogólnych postanowieniach ustawy o samorządzie gminnym (tj. art. 30 ust. 1 i art. 31). Zgodnie natomiast z art. 117 ust. 1 przepisów wprowadzających - z dniem 1.09.2017 r. dotychczasowa sześcioletnia szkoła podstawowa staje się ośmioletnią szkołą podstawową, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe. Uczniowie klas I-VI dotychczasowej sześcioletniej szkoły podstawowej stają się zaś z dniem 1.09.2017 r. uczniami odpowiednich klas ośmioletniej szkoły podstawowej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe (art. 118 ust. 1 przepisów wprowadzających). W świetle obowiązujących regulacji prawnych uczniowie, którzy w roku szkolnym 2016/17 ukończyli klasę V, kontynuują naukę w danej szkole w klasie VI w roku szkolnym 2017/18. Przyjdzie zauważyć, że na podstawie uchwały Rady Gminy Zgorzelec z dnia 30.03.2017 r., nr 233/17 szkoła w Trójcy od dnia 1 września 2017 r. powinna formalnie funkcjonować jako ośmioletnia szkoła podstawowa o strukturze organizacyjnej z klasami I-VIII. Dodatkowo Rada Gminy Zgorzelec uchwałą nr 263/17 z dnia 23.08.2017 r., działając na podstawie art. 117 ust. 4 ustawy wprowadzającej, stwierdziła przekształcenie z dniem 1.09.2017 r. dotychczasowej sześcioletniej SP w Trójcy w ośmioletnią SP w Trójcy. Dalej przyjdzie zgodzić się z organem nadzoru, że jedyny przypadek wskazania uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego w innej szkole niż obwodowa przewidziany został w art. 205 ust. 4 przepisów wprowadzających Prawo oświatowe. To jednak organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, którym jest Rada Gminy, a nie organ wykonawczy jakim jest Wójt Gminy, został upoważniony w tym przepisie do wskazania uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego w innej szkole, a ponadto należy zauważyć, że taka możliwość dotyczy uczniów oddziałów klas VI szkoły podstawowej. Na tej podstawie istnieje możliwość wskazania miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VII do VIII, ale nie dotyczy to uczniów, którzy uczęszczali do klasy V, jak to miało miejsce w przypadku zarządzenia nr 258/Z/17, tylko uczniom klasy VI z roku szkolnego 2016/2017. Przepisy prawa zatem precyzyjnie regulują przypadek przeniesienia uczniów, wskazując z której kasy i przez kogo, taka uchwała ma być podjęta. Nie są to uczniowie klasy V i takiej kompetencji nie ma Wójt. W prawie oświatowym brak jest przepisów, które przydawałyby kompetencji dla organu wykonawczego gminy (Wójta Gminy Zgorzelec) do wskazywania uczniom oddziałów klasy V szkoły podstawowej, miejsca realizacji obowiązku szkolnego od klasy VI, w roku szkolnym 2017/2018. W przypadku Gminy Zgorzelec, przewidziana mocą art. 205 ust. 4 przepisów wprowadzających Prawo oświatowe, uchwała została podjęta przez Radę Gminy w dniu 23.08.2017 r. Uchwałą nr 260/17 Rada wskazała miejsce realizacji obowiązku szkolnego uczniów klasy VI SP w Trójcy, od klasy VII do VIII w latach szkolnych 2017/2018-2020/2023 w SP w Jerzmankach. Tym samym, aż do roku szkolnego 2023/2024 w SP w Trójcy nie będzie nauczania w klasach VII i VIII, a więc do tego czasu szkoła ta de facto będzie nadal szkołą sześcioklasową.

W pełni podzielić należy stanowisko organu nadzoru, że kompetencji do podjęcia spornego zarządzenia nie przyznają również odczytywane łącznie z art. 30 ust. 1 u.s.g. przepisy art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo oświatowe. Pierwszy z tych przepisów zawiera normę, zgodnie z którą organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań takiego organu należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Z kolei przepis art. 44 stanowi, że szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego (ust. 1). Działania, o których mowa w ust. 1, dotyczą: 1) efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz realizacji celów i zadań statutowych; 2) organizacji procesów kształcenia, wychowania i opieki; 3) tworzenia warunków do rozwoju i aktywności, w tym kreatywności, uczniów; 4) współpracy z rodzicami i środowiskiem lokalnym; 5) zarządzania szkołą lub placówką (ust. 2). W ocenie Sądu, przywołane w tym miejscu przepisy nie zawierają upoważnienia ustawowego, które umocowywałoby organu wykonawczego gminy do kreowania ogólnych i abstrakcyjnych norm prawnych dotyczących sfery praw i obowiązków podmiotów stojących na zewnątrz administracji publicznej, w tym uczniów i ich rodziców, w zakresie jaki wynika z § 1 zarządzenia. Takich działań nie usprawiedliwia zwłaszcza podnoszona przez stronę skarżącą troska o zapewnienie należytej organizacji procesu nauczania, w tym uniknięcia sytuacji, w której powstałaby konieczność prowadzenia zajęć szkolnych w łączonych klasach (V i VI klasie). Brak jest zatem przepisu prawa materialnego, który dawałby podstawę prawną Wójtowi do wydania zarządzenia w przedmiocie wskazania uczniom miejsca realizacji obowiązku szkolnego w innej placówce oświatowej niż wynikającej z uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjalnych do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą – Prawo oświatowe. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdził, że Wójt Gminy Zgorzelec dopuścił się istotnego naruszenia art. 117 ust. 1, art. 118 ust. 1 oraz art. 205 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Każdy bowiem akt wydany przez Wójta, zarówno wewnętrzny, jak i powszechnie obowiązujący jest wydawany na podstawie prawa i w jego granicach przez ustawowo upoważnione do tego organy. Czyni to zarządzenie wadliwym w stopniu istotnym niezależnie od trafności lub nietrafności twierdzeń podnoszonych w skardze i późniejszych pismach strony skarżącej. Strona skarżąca w sprawie powołuje się przy tym na szereg okoliczności faktycznych, które jednak dla oceny legalności rozpatrywanego rozstrzygnięcia nadzorczego nie mają znaczenia. Znamienne jest również w sprawie ewoluowanie stanowiska strony skarżącej w przedstawianiu podstaw faktycznych podjęcia zarządzenia objętego rozstrzygnięciem nadzorczym. W uzasadnieniu samego zarządzenia wskazuje się na fakt przeniesienia przez rodziców większości uczniów klasy V do szkoły w Jerzmankach (9 z 15 uczniów). Powoływana jest również na analiza wskazująca na możliwości osiągnięcia przez przeniesionych uczniów wyższych rezultatów w działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Podano także, że za zasadnością wydania zarządzenia stała efektywność wydatkowania społecznych środków finansowych. W skardze na rozstrzygnięcie nadzorcze, poza argumentem znikomej liczy uczniów zainteresowanych uczęszczaniem do klasy V, pojawiły się argumenty dotyczące zorganizowania bezpiecznego dla zdrowia oraz adekwatnego do potrzeb - procesu edukacji dla uczniów klasy V, a także umożliwienia zorganizowania legalnego transportu dla uczniów klasy V. W skardze pojawił się jeszcze jeden argument, który później został rozwinięty dla uzasadnienia wniosku o zawieszenie postępowania sądowego – pismo z dnia 19.12.2017 r. Dotyczył on złego stanu technicznego budynku szkolnego w Trójcy, co ma zagrażać zdrowi uczniów na skutek niemożności prowadzenia szkoły w Trójcy w wymiarze szkoły ośmioklasowej. W piśmie tym zwraca się także uwagę na działania organu nadzoru pedagogicznego, które miałyby skutkować koniecznością wydania spornego zarządzenia. Z kolei w piśmie przygotowawczym z dnia 29.12.2017r. strona skarżąca dodała, że przedmiotowe zarządzenie służy zapobieganiu sytuacji, w której na skutek migracji ludności może pojawić się nowy mieszkaniec sołectwa Trójca, dla którego np. w marcu 2018 r. koniecznym byłoby organizowanie zajęć, co nastąpiłoby poprzez łączenie zajęć klasy V z tym uczniem klasy VI, albowiem liczba godzin oraz przedmioty nauczane są tożsame dla obu klas.

W ocenie Sądu, przywołana w tym miejscu argumentacja w dużej mierze nie odnosi się do tego co jest przedmiotem kontroli sprawowanej przez sąd w niniejszej sprawie. Przedmiotem takiej kontroli jest wyłącznie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 4.10.2017 r. Zakresem takiej kontroli nie jest zatem objęte badanie legalności postępowania prowadzonego przed Dolnośląskim Kuratorem Oświaty w zakresie procedury przekształcenia szkoły w Trójcy w szkołę czteroklasową. Brak jest również jakichkolwiek podstaw prawnych aby twierdzić, że zarządzenie nr 258/Z/17 było legalne z tego powodu, że do jego wydania Wójt został zobowiązany na mocy uchwały nr 204/17. Abstrahując już w zupełności od tego, że nie tylko w podstawie prawnej zarządzenia ale także w jego uzasadnieniu, Wójt nie powołał się na taką uchwałę, przyjdzie stwierdzić, że również sama uchwała nr 204/17, nie dawała podstaw aby tak twierdzić. Wynika to z dwóch co najmniej powodów. Po pierwsze, do czasu uzyskania pozytywnej opinii nadzoru kuratorskiego, uchwała ta nie wywołuje jakichkolwiek skutków. Nie może zatem rodzić po stronie Wójta jakichkolwiek obowiązków. Uchwała ta stanowi jedynie element całościowej procedury przekształcenia szkoły, której zakończeniem jest uchwała w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego. Szkoła prowadzona przez Gminę może zostać zlikwidowana dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Po drugie, gdyby nawet taka opinia została wydana w późniejszym czasie, to skutki z tego faktu wynikające mogą dotyczyć dopiero roku szkolnego 2018/2019. Zgodnie z przepisami organ prowadzący szkołę jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora. Nie można także nie zauważyć, że stanowisko strony skarżącej jest wyrazem pewnej dychotomii prawnej. Z jednej strony wskazuje się, że zarządzenie jest skutkiem uchwały 204/17, gdy jednocześnie na terenie gminy obowiązuje uchwała Rady Gminy Zgorzelec nr 233/17 z dnia 30.03.2017 r. Zgodnie z § 4 tej uchwały SP w Trójcy została przekształcona w ośmioletnią szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-VIII.

Oczekiwanych dla strony skarżącej rezultatów nie mogło przynieść powoływanie się na opinie techniczne, postanowienie KPSP w Zgorzelcu, PPIS w Zgorzelcu, z których wynikać ma, że w szkole w Trójcy występują zagrożenia dla zdrowia dzieci, których przyczyną jest ewentualne przeludnienie. Sąd zapoznał się z uwagą z tymi dokumentami, niemniej należy zauważyć, że oceniając potwierdzone w tych dokumentach okoliczności faktyczne, które niewątpliwie świadczą o trudnej sytuacji lokalowej szkoły, przez pryzmat art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 2 u.p.o., nie można odnaleźć w tych przepisach regulacji, która mogłaby stanowić podstawę prawną do podjęcia przez Wójta takich działań, które wynikają z zarządzenia nr 258/Z/17. Przyjdzie przy tym zauważyć, na co zwrócił uwagę organ nadzoru, że z punktu widzenia wdrożenia reformy oświaty i przekształcenia szkół podstawowych sześcioklasowych w ośmioklasowe, w przypadku szkoły w Trójcy niewiele to zmienia, z tej prostej przyczyny, że szkoła ta nadal będzie funkcjonować jako szkoła sześcioklasowa. Uczniowie dotychczasowej klasy VI, w roku szkolnym 2017/2018 i 2019-2020 będą kontynuowali naukę w klasach VII-VIII – w szkole w Jerzmankach. Taki więc nadal szkoła w Trójcy będzie faktycznie – tak jak dotychczas - szkołą sześcioklasową. Poruszana w tym miejscu argumentacja, aczkolwiek istotna, niestety nie mogła przynieść oczekiwanych skutków. Wskazać należy, że nie znalazła ona aprobaty w ocenie wyspecjalizowanego organu nadzoru pedagogicznego, którym jest Dolnośląski Kurator Oświaty we Wrocławiu. Pozostaje jedynie zauważyć, że nie można wykluczyć, iż w przypadku podjęcia przez organ gminy formalnych działań na gruncie regulacji prawa budowlanego związanej z niewłaściwym stanem technicznym budynku, nie będzie można wykluczyć osiągnięcia – przynajmniej pośrednio - oczekiwanego przez Wójta skutku.

Powoływanie się na brak chętnych uczniów, którzy chcieliby podjąć naukę w klasie VI w szkole w Trójcy nie zmienia w żadnym stopniu oceny rozstrzygnięcia nadzorczego. Tak jak w przypadku wcześniejszych argumentów, kwestia ta nie ma wpływu na ocenę legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia. Ustawa Prawo oświatowe nie zawiera regulacji, która w przypadku zapisania uczniów przez rodziców do innej szkoły i w konsekwencji braku chętnych uczniów do pobierania nauki w szkole obwodowej, pozwalałaby wydać sporne zarządzenie. Rodzice mają bowiem możliwość zapisać dzieci do innej szkoły podstawowej niż wynikałoby to z ich miejsca zamieszkania, tak samo jak mają prawo do zapisania dzieci do tej szkoły podstawowej, która zgodnie z uchwalą w sprawie sieci szkół - przypisana jest dla ich miejsca zamieszkania. Nie oznacza to jednak konieczności, aby taki wybór dodatkowo "potwierdzać" zarządzeniem. Ustawa Prawo oświatowe nie wymaga w tym zakresie jakiejkolwiek aktywności organu prowadzącego szkołę, a już z pewności, nie w postaci wydawania zarządzenia wskazującego rodzicom miejsce realizacji obowiązku szkolnego. W tym miejscu możne dodatkowo pojawić się wątpliwość, czy zarządzenie wskazujące miejsce realizacji obowiązku szkolnego w szkole w Jerzmankach było konsekwencją wyboru rodziców, czy też dopiero jego wydanie przyczyniło się do takiej decyzji rodziców. Z treści rozstrzygnięcia nadzorczego nie można również wyczytać przypisywanego Wojewodzie stanowiska, że całość dzieci z obwodu szkolnego powinna uczęszczać do szkoły obwodowej.

Powołując się na argument dotyczący aspektów organizacji nauczenia w szkole w Trójcy, zwłaszcza w kontekście postanowienia Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 15 listopada 2017 r., w którym znalazła się sugestia o możliwości przeniesienia części dzieci oddziału przedszkolnego w szkole w Trójcy do szkoły w Łagowie, autor skargi ponownie wykracza poza przedmiot sprawy, który jest wyznaczony zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym. Zrozumiałą intencją strony skarżącej jest pokazanie sprawy w całej swojej złożoności, niemniej jednak Sąd nie może w ten sposób oceniać aktu nadzoru wydanego przez Wojewodę Dolnośląskiego. Raz jeszcze należy podkreślić, że poza kontrolą w niniejszej sprawie jest prowadzone z udziałem Gminy postępowanie zmierzające do przekształcenia SP w Trójcy w szkołę o strukturze klas I-IV z odziałem przedszkolnym.

Odnosząc się natomiast do wywodów skarżącej strony dotyczących naruszenia zasady proporcjonalności w kontekście stosowania środków nadzoru administracji rządowej nad samorządową, należy wskazać, że badając prawidłowość przedmiotowego aktu, Sąd takich naruszeń nie stwierdził. Organ działał w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się także jakichkolwiek istotnych uchybień w procedurze nadzorczej, tak wskazanych w skardze, jak i innych w niej niewymienionych. Takim uchybieniem nie jest w szczególności powołanie się przez organ nadzoru na uchylony z dniem 1.09.2017 r. przepis art. 34b ustawy o systemie oświaty.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.