Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 234/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.Ch. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 424/13 w sprawie ze skargi A.Ch. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania premii zalesieniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.Ch. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w łodzi wyrokiem z dnia 24 września 2013 roku, sygn. akt III SA/Łd 424/13 oddalił skargę A. Ch. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania premii zalesieniowej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu 24 września 2007 r. A. Ch. (strona, skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na rok 2007. Z załączonego "oświadczenia rolnika o uzyskanych dochodach" wynika, że na dzień złożenia wniosku strona była właścicielem 3,94 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 7.265 zł. W dniu 14 styczna 2008 r. strona została wezwana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. (organ I instancji) do złożenia wyjaśnień, bowiem z dostarczonych dokumentów nie wynikało jednoznacznie uzyskiwanie co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. W dniu 12 marca 2008 r. strona złożyła oświadczenie, iż na dzień złożenia wniosku była właścicielem 5,46 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 10.068,24 zł. W dniu 1 marca 2008 r. organ I instancji wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.

Organ I instancji w dniu [...] czerwca 2008 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania pomocy na zalesianie, w tym premii zalesieniowej w wysokości 5.846 zł.

W dniu 28 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wystąpił do Urzędu Gminy K. i Wójta Gminy Ż. o potwierdzenie danych zawartych we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie z dnia 24 września 2007 r., dotyczących ilości hektarów przeliczeniowych, będących własnością A. Ch., według stanu na dzień złożenia wniosku. Wójt Gminy Ż. w dniu 10 kwietnia 2012 r. wyjaśnił, że A. Ch. posiada gospodarstwo o powierzchni 2,4520 ha przeliczeniowych. Natomiast Wójt Gminy K.pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. poinformował, że gospodarstwo A. Ch. ma powierzchnię 1,1290 ha przeliczeniowych. W aktach sprawy znajduje się ponadto informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 27 kwietnia 2012 r. o wykazaniu przez A. Ch. w zeznaniach podatkowych za rok 2006 dochodu w wysokości 28.682,46 zł. W dniu 25 lipca 2012 r. strona złożyła wyjaśnienie, iż w dniu złożenia wniosku posiadała 3,581 ha przeliczeniowych. Wskazała ponadto, że po otrzymaniu wezwania organu z dnia 14 stycznia 2008 r. dołączyła brakujące dokumenty dotyczące posiadania przez nią dodatkowych działek o powierzchni 1,241ha przeliczeniowych (0,95 ha i 1,53 ha), łącznie 4,822 ha przeliczeniowych.

W dniu [...] listopada 2012 r. organ I instancji wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego, a następnie w dniu [...] listopada 2012 wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej w części oraz odmowie przyznania premii zalesieniowej.

W dniu 2 stycznia 2012 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, dołączając do niego: zaświadczenie z urzędu skarbowego, wydruk z Kancelarii Sejmu, wydruk z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 stycznia 2008 r., korektę wniosku z dnia 12 marca 2008 r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR po zapoznaniu się z odwołaniem utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że warunki przyznania premii zalesieniowej określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 z późn. zm.) – zwane dalej rozporządzeniem zalesieniowym. Zgodnie z § 7 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego premia zalesieniowa, o której mowa w ust. 1 pkt 3 jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. Wymóg osiągania co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa został wprowadzony na mocy § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 września 2007 r. zmieniającego w/w rozporządzenie zalesieniowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 185, poz. 1316). Przepis w tym brzmieniu obowiązuje od dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, to jest od dnia 10 października 2007 r. i obejmuje on wnioski o przyznanie pomocy na zalesienie złożone przed tą datą (§ 2 i § 3 rozporządzenia zmieniającego). Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia zalesieniowego do wniosku dołącza się (...): 2) oświadczenie rolnika o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit.a; 3) zaświadczenie o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit. b, wydane przez urząd skarbowy – jeżeli rolnik uzyskał takie dochody; 4) dokumenty potwierdzające uzyskiwanie dochodów innych niż określone w pkt 2 i 3 w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc – jeżeli rolnik uzyskał takie dochody. Organ odwoławczy powołując się na § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia zalesieniowego wskazał, że dochody z rolnictwa oznaczają dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone jako iloczyn powierzchni gruntów będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.).

Organ odwoławczy stwierdził, że A. Ch. składając w dniu 24 września 2007 r. wniosek o przyznanie pomocy zalesieniowej, wystąpiła o przyznanie premii zalesieniowej do powierzchni 3,70 ha oświadczając, że uzyskuje co najmniej 25 % dochodu z rolnictwa. W oświadczeniu o dochodach z rolnictwa wskazała, że jest właścicielką 3,94 ha przeliczeniowych, co stanowi dochód w wysokości 7.265 zł. Według wydanego przez urząd skarbowy zaświadczenia jej dochód uzyskiwany spoza rolnictwa wyniósł 28.682,46 zł. Wyliczony w oparciu o te dokumenty dochód, w ocenie organu I instancji, nie pozawalał na jednoznaczne stwierdzenie, że producent rolny uzyskuje co najmniej 25 % dochodu z rolnictwa. Wezwana do złożenia wyjaśnień złożyła w dniu 12 marca 2008 r. oświadczenie o dochodach uzyskiwanych z rolnictwa, w którym wskazała, że jest właścicielką 5,46 ha przeliczeniowych, co stanowi dochód w wysokości 10.068,24 zł. Organ I instancji wydając w dniu 13 marca 2008 r. postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie, a następnie wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], ocenił spełnienie warunku uzyskiwania w/w dochodu na poziomie 25% wyłącznie na podstawie oświadczenia strony i informacji urzędu skarbowego.

Zgodnie z ustaleniami podjętymi przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z misją audytową przeprowadzoną w dniach 29 sierpnia – 2 września 2011 r. przez Komisję Europejską Dyrekcji Generalnej Ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów wiejskich, zaleceniem pokontrolnym było zweryfikowanie dochodów z rolnictwa u wnioskodawców z kampanii 2007 r., którzy dochód z rolnictwa deklarowali w składanym wraz z wnioskiem oświadczeniu. Realizując powyższe zalecenie organ I instancji wystąpił do Urzędu Wójta Gminy K. i Wójta Gminy Ż. o potwierdzenie danych zgłoszonych przez stronę we wniosku z dnia 24 września 2007 r., dotyczących ilości hektarów przeliczeniowych będących własnością skarżącej. Z udzielonych odpowiedzi wynika, że na terenie Gminy Ż. strona posiadała gospodarstwo o powierzchni 2,4520 ha przeliczeniowych, a w Gminie K. 1,1290 ha przeliczeniowych. Organ I instancji w dniu 19 lipca 2012 r. wezwał stronę do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w "oświadczeniu rolnika o uzyskiwanych dochodach", iż na dzień złożenia wniosku posiada 5,46 ha, a informacjami uzyskanymi z urzędów w/w gmin. Odpowiadając na wezwanie strona, w dniu 25 lipca 2012 r., wyjaśniła że w dniu złożenia wniosku posiadała 3,581 ha przeliczeniowych, natomiast po otrzymaniu wezwania z dnia 14 stycznia 2008 r. dołączyła brakujące dokumenty, z których wynikało, iż była w posiadaniu dodatkowych działek o powierzchni 1,241 ha przeliczeniowych (0,95 ha i 1,53 ha) – łącznie 4,822 ha przeliczeniowych oraz wskazała, że dodatkowo przedstawiła dochody z pracy za 2006 r. Strona dołączyła do wyjaśnień m.in. protokoły przetargów dotyczące działek ewidencyjnych nr 204/2 i 10 oraz akt notarialny rep. A nr [...]. Z treści złożonych dokumentów wynika, że w/w działki nabyła w dniu 2 kwietnia 2008 r. Wobec powyższego przy określaniu dochodu z rolnictwa powierzchnia tych gruntów nie mogła być uwzględniona. Grunty te bowiem nie stanowiły jej własności w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W toku prowadzonego postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. w sprawie przyznania A. Ch. pomocy na zalesianie, nieznane organowi I instancji w trakcie jej wydawania. Podczas weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że strona nie spełniała warunku przyznania pomocy na zalesianie określonego w § 7 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego, bowiem nie uzyskiwała dochodu z rolnictwa na poziomie co najmniej 25%. Jak wyliczył organ dochód skarżącej z rolnictwa wynosił 18,71%.

A. Ch. wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uznając ją za nieprawidłową. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie, to jest 24 września 2007 r., zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. premia zalesieniowa przyznawana była rolnikowi, który uzyskiwał co najmniej 20% dochodów z rolnictwa. Warunek ten został przez skarżącą spełniony i przyjęto jej wniosek. W dniu 10 października 2007 r. rozporządzenie zmieniono w ten sposób, że próg uzyskiwania dochodów z rolnictwa podwyższono do 25%. Po ogłoszeniu rozporządzenia, tj. 10 października 2007 r., a więc po złożeniu wniosku, jeszcze raz weryfikowano dokumenty i zgodnie z wezwaniem kompletny wniosek złożono w dniu 12 marca 2008 r. Skarżąca stwierdziła, iż z zaświadczenia wydanego przez Naczelnika Urzędu skarbowego w R. za 2006 r. łączny dochód (pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne) wyniósł 19 230,13 zł . Tym samym posiadała 25 % dochodów z rolnictwa. Jako rolnik nie jest w stanie śledzić zmieniających się rozporządzeń ministra i wyliczać wzoru, z którego wynika dochód. Tym powinni zajmować się pracownicy agencji. Tym bardziej, że rozporządzenie zostało ogłoszone 2 tygodnie po przyjęciu wniosku zalesieniowego.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę uznał, że organ prawidłowo przyjął, że skarżąca stała się właścicielką nieruchomości rolnych o powierzchni 0,95 ha i 1,53 ha dopiero w dniu 2 kwietnia 2008 r. Tym samym zgłoszenie tych powierzchni we wniosku, który dotyczył przyznania pomocy za rok 2007 było nieprawidłowe.

Sąd wskazał, że dochód strony z pracy w gospodarstwie rolnym obliczyć należy jako iloczyn następujących pozycji: 3,581 ha (grunty będące własnością skarżącej na dzień 24 września 2007 r.) oraz kwoty 1.844 zł.(wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego ogłoszona przez Prezesa GUS w roku poprzedzającym rok, w którym skarżąca złożyła wniosek o pomoc). Dochód ten wyniósł 6.603,36 zł.

Natomiast – jak podniósł Sąd – dochód strony spoza rolnictwa za rok 2006, zgodnie z informacją udzieloną w dniu 27 kwietnia 2012 r. przez urząd skarbowy, odpowiadał kwocie 28.682,46 zł.

Dochód z rolnictwa w % wyniósł zatem 18,71% i był niższy od 25%, to jest wielkości określonej w § 7 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego. Jak podkreślił Sąd, próg 25% dochodów z rolnictwa (w miejsce wcześniej obowiązującego 20%) organ administracji zobowiązany był stosować zgodnie z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 września 2007 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007 2013 (Dz. U. Nr 185, poz. 1316), także do wniosków o przyznanie pomocy złożonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, to jest przed dniem 10 października 2007 r. Dlatego do wniosku skarżącej stosować należało 25 procentowy próg uzyskiwania dochodów z rolnictwa.

Sąd zauważył również, że skarżąca uzyskała dochód z rolnictwa niższy nawet od 20%. Zatem nawet w przypadku przyjęcia progu wcześniej obowiązującego premia także by jej nie przysługiwała.

Sąd nie zgodził się z zarzutem strony, że kwotę dochodu wymienioną w informacji urzędu skarbowego – 28.682,46 zł należało pomniejszyć o składkę na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę z ubezpieczenia zdrowotnego.

Konkludując Sąd uznał, że organ administracji zasadnie wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2008 r. w sprawie przyznania pomocy na zalesienie, w części dotyczącej premii zalesieniowej. Wyszły bowiem na jaw istotne w sprawie nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wydając decyzję uwzględnił oświadczenie strony, iż na dzień złożenia wniosku (24 września 2007 r.) jest ona właścicielem gruntów o powierzchni 5,46 ha przeliczeniowych, gdy tymczasem była ona właścicielem gruntów o powierzchni jedynie 3,581 ha przeliczeniowych. Uwzględnienie treści oświadczenia strony skutkowało przyjęciem, iż uzyskuje ona co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Dopiero w 2012 roku organ uzyskał informacje, iż rzeczywista wielkość powierzchni gruntów będących własnością skarżącej wynosi 3,581 ha przeliczeniowych, a konsekwencji wysokość dochodów z pracy w gospodarstwie rolnym, obliczonych na postawie przepisów rozporządzenia zalesieniowego, jest znacznie niższa od obliczonej po uwzględnieniu oświadczenia strony zawartego we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie. Skutkowało to prawidłowym przyjęciem, że skarżąca uzyskuje mniej niż 25% dochodów z rolnictwa, a tym samym nie mogła zostać jej przyznana premia zalesieniowa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Ch., domagając się uchylenia obu zaskarżonych decyzji o nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. i decyzji o nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. oraz wyroku WSA w Łodzi w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, "przeprowadzenia rozprawy w obecności pełnomocnika skarżącej", "przeprowadzenia dowodu z dokumentów powołanych w uzasadnieniu skargi", a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

zasady zgodnie, z którą istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji państwowej, wydający nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania, w tym wypadku przepisy rozporządzenia zalesieniowego, w przeciwnym wypadku zajdzie sprzeczność z podstawową zasadą równego traktowania wyrażoną w art. 2 Konstytucji;

§ 3 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez zastosowanie brzmienia paragrafu trzeciego z dnia złożenia wniosku, to jest przyjęcie, że dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone jako iloczyn powierzchni gruntów będących własnością rolnika według stanu na dzień złożenia wniosku o pomoc oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.), a winien być zastosowany § 3 pkt 1a rozporządzenia zalesieniowego;

§ 2 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez jego pominięcie, zgodnie z którym tylko do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe, a takim postępowaniem nie jest postępowanie po wznowieniu sprawy;

§ 9 rozporządzenia zalesieniowego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że do wniosku o pomoc złożonego w 2007 roku winno zostać załączone wydane przez właściwy organ gminy zaświadczenie o wysokości dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym - jeżeli rolnik ubiega się o pomoc na zalesienie gruntów rolnych; podczas gdy w niniejszym przypadku organ winien oprzeć się na oświadczeniu rolnika o dochodach uzyskiwanych w sposób określony w § 3 pkt 1 lit. a;

§ 7 ust 6 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez zastosowanie przez organ jego brzmienia po zmianie zamiast sprzed zmiany, zgodnie z którym w dniu złożenia wniosku premia zalesieniowa, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jest przyznawana rolnikowi uzyskującemu co najmniej 20% dochodów z rolnictwa;

art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.), przez zamienne stosowanie przepisów, do jednej okoliczności raz przepisu sprzed zmiany, do drugiej okoliczności bez zmiany.

polegające na nie zastosowaniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, podczas gdy z paragrafu 25-tego Rozporządzenia wynika, że utraciło moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.) i zgodnie z § 26 rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Organ, a potem Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo braku wskazania w ustawie, że Rozporządzenie z 2007 roku zachowuje ważność do spraw wszczętych i zakończonych ostateczną decyzją, wybierały sobie te przepisy z rozporządzeń kolejno wydawanych, które były pomocne do uchylenia wydanej decyzji o przyznaniu pomocy w 2008 roku;

punktu 38 Preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia, na podstawie którego "Zalesienie użytków rolnych jest szczególnie istotne z punktu widzenia użytkowania gleby i środowiska, a także jako wkład do rosnących dostaw niektórych produktów leśnych; wsparcie zalesiania na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 2080/92 powinno być zatem kontynuowane, uwzględniając doświadczenie zdobyte podczas wdrażania tego systemu, tak jak opisane jest to szczegółowo w sprawozdaniu Komisji przedstawionym zgodnie z art. 8 ust. 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym płatności powinny być przyznawane na działania służące utrzymaniu i poprawie stabilności ekologicznej lasów na niektórych obszarach", poprzez jego niezastosowanie a na podstawie tego punktu odmowa przyznania płatności na zalesianie po zalesieniu - niweczy proces utrzymania i stabilizacji lasów;

artykułu 39 w/w rozporządzenia Rady, poprzez niezapewnienie przez organ administracyjny zgodności i spójności działań z przepisami tegoż rozporządzenia i stosowania wybiórczo i naprzemiennie przepisy z każdego kolejno obowiązującego rozporządzenia, bez wykazania które z nich winny mieć zastosowanie w tej konkretnej sprawie.

II. Naruszenie przepisów postępowania:

art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nie wykazanie w uzasadnieniu podstawy prawnej przyjętą za podstawę orzeczenia, nie zbadanie przez sąd w toku sprawy i w efekcie braku tych ustaleń, pominięcie w uzasadnieniu kwestii art. 6 k.p.a., co skutkowało wydaniem obu decyzji organów I i II instancji na nieaktualnym stanie prawnym. Warunkiem wydania prawidłowego, aktu prawnego jest oparcie zawartego w nim rozstrzygnięcia na obowiązujących w chwili orzekania przepisach prawa. Oparcie rozstrzygnięcia na przepisach nieobowiązujących, skutkować musi wyeliminowaniem orzeczenia dotkniętego taką wadą, jako nieważnego, z obrotu prawnego.

art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy pominięciu zasady, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i winien w tym przedmiocie przede wszystkim ustalić jakie przepisy rozporządzenia zalesieniowego winny być przez organ stosowane po wznowieniu postępowania w sprawie i uzasadnić podstawę zastosowania tych przepisów z wyjaśnieniem, dlaczego organ zastosował rozporządzenie nie obowiązujące w dacie wydania decyzji;

naruszenie przez organ administracyjny w toku sprawy art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nienależyte pouczenie strony o przysługujących jej prawach i obowiązkach w sprawie poczynionych przez nią zalesień;

naruszenie przez organ administracyjny w toku sprawy art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności pominięcie złożonych przez stronę dowodów na posiadanie w dniu złożenia wniosku powierzchni 5,637 ha, a nie 3,581 ha, co miało istotny wpływ na negatywny wynik sprawy;

naruszenie przez organ i pominięcie przez Sąd tego naruszenia - art. 78 k.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień strony składanych na etapie postępowania wyjaśniającego, przez co nie uwzględniono gruntów dzierżawionych, co miało wpływ na błędne ustalenie, że skarżąca nie uzyskała dochodów wyższych niż 25% z rolnictwa, co nie było zgodne z sytuacją faktyczną;

art. 86 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania strony, pomimo nie wyjaśnienia istoty sprawy, a organ winien dopuścić wszystko, tym bardziej przy uchyleniu poprzednio obowiązującego rozporządzenia zalesieniowego i konieczności stosowania nowego, zgodnie z którym rozszerzono definicję dochodów z rolnictwa na grunty posiadane a nie będącej jedynie własnością rolnika;

art. 107 § 1 i 3 poprzez wskazanie nieprawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i przyjęcie, iż podstawę stanowi § 7 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych, zamiast § 3 pkt la w zw. z § 8 ust. 8 rozporządzenia z dnia 19 marca 2009 r., co skutkowało w jej następstwie zastosowanie sankcji polegającej na uchyleniu decyzji z 11 czerwca 2008 r., co przy stanie faktycznym sprawy nie powinno mieć zastosowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Przystąpienie do merytorycznej oceny przedmiotowego środka odwoławczego było możliwe wobec tego, iż spełniał on wymagania formalne określone w art. 175 § 1 P.p.s.a., art. 176 P.p.s.a. i art. 177 § 1 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 P.p.s.a. nie występowała.

Wedle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono m.in. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy pominięciu zasady, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. W uzasadnieniu tego zarzutu podniesiono, że Sąd błędnie zinterpretował art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez nie wykazanie czy w toku podstawy do wznowienia zaszły okoliczności wymagane do kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: faktu wystąpienia nowych okoliczności faktycznych oraz faktu, że nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Wskazano również, że okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Podkreślono również, że nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn. Tymczasem w ocenie skarżącej to z winy organu nie dopełniono obowiązków zweryfikowania oświadczenia chociażby z wnioskiem obszarowym na rok, w którym złożono wniosek na zalesienie, a ta okoliczność była znana organowi z urzędu i do 2012 roku nie była przez ten organ zweryfikowana. To, że pracownik organu nie zbadał powszechnie mu dostępnych dowodów nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w części podzielić ten zarzut, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie zbadał dostatecznie tego, czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że dopiero w 2012 r. organ uzyskał informacje, iż rzeczywista wielkość powierzchni gruntów będących własnością skarżącej wynosi 3,581 ha przeliczeniowych. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na rok 2007, z którego wynika, że na dzień złożenia wniosku strona była właścicielem 3,94 ha przeliczeniowych. W dniu 14 styczna 2008 r. strona została wezwana przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień, bowiem z dostarczonych dokumentów nie wynikało jednoznacznie uzyskiwanie co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. W dniu 12 marca 2008 r. strona złożyła oświadczenie, iż na dzień złożenia wniosku była właścicielem 5,46 ha przeliczeniowych, zaś dochód z pracy w gospodarstwie rolnym obliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych wynosił 10.068,24 zł. Do tych wyjaśnień nie dołączono dokumentów potwierdzających ten stan rzeczy, zaś organ w żaden sposób nie zweryfikował tego oświadczenia i nie zbadał z czego wynikają tak istotne różnice pomiędzy oświadczeniem złożonym w dniu 3 listopada 2007 r. oraz tym z dnia 12 marca 2008 r., mimo że dotyczyły one stanu faktycznego na ten sam dzień. Nie zażądał również przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt, że skarżąca była właścicielem tych działek na dzień złożenia wniosku, nie zwrócił się także do właściwych gmin o informację z ewidencji gruntów. Z karty weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie wynika, że organ uznał, iż korekta wniosku jest poprawna, a wniosek został rozpatrzony o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przeanalizuje, czy biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, można uznać, że informacje uzyskane w 2012 r. od wójtów gmin Ż. i K. o prawdziwej powierzchni działek będących własnością skarżącej na dzień złożenia wniosku, stanowią w istocie nowe okoliczności, które nie były znane organowi z przyczyn niezależnych od tego organu i tym samym, czy występowała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

W związku z uwzględnieniem powyższego zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesne uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2013, poz. 490).