Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 394/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 22 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi N. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 lutego 2024 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Janowcu Kościelnym, działając z upoważnienia Wójta Gminy Janowiec Kościelny (dalej jako: "organ I instancji"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił przyznania N. W. (dalej jako: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), wnioskowanego na Z. W.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 29 września 2023 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem Z. W., legitymującego się orzeczeniem z dnia 2 sierpnia 2022 r o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Lekarza Rzeczoznawcę Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organ zaznaczył, że w orzeczeniu nie wskazano kiedy powstała niepełnosprawność, co jest negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że z przeprowadzonego 16 stycznia 2024 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca i jej ojciec prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, natomiast P. W. (brat skarżącej) i M. M. (matka skarżącej) prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, mimo że zamieszkują w tym samym budynku. Organ podniósł, że we wcześniejszym wywiadzie środowiskowym z dnia 4 października 2023 r. wskazywano, że gospodarstwo domowe prowadzone było wspólnie przez skarżącą, jej ojca, matkę i brata. Ojciec skarżącej porusza się samodzielnie, nie używa przedmiotów ortopedycznych, nie ma problemów ze świadomością, nawiązuje logiczny kontakt, swobodnie przemieszcza się po użytkowanych pomieszczeniach, nie jest osobą leżącą, potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie, sam się ubiera, zjada przygotowane przez skarżącą posiłki, samodzielnie udaje się na spoczynek. Skarżąca wspiera ojca na różnych płaszczyznach życia, m.in. sprząta, pierze, prasuje, przygotowuje obiady, robi zakupy, podaje leki, realizuje recepty i pomaga ojcu przy utrzymaniu higieny ciała. Organ I instancji podkreślił, że czynności te wpisują się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, są charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nielegitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ojciec skarżącej ma lat 51, choruje na [...]. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że zakres pomocy i opieki , którą świadczy skarżąca nie stanowi przeszkody do wykonywania przez nią pracy zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca może zorganizować opiekę nad ojcem, godząc ją z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, a część czynności przez nią podejmowanych może być wykonywana przed pracą lub po pracy. Nie zachodzi zatem związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a zakresem sprawowanej opieki nad ojcem.

Dodatkowo organ I instancji wskazał, że mimo stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w części uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności, to zakwestionowany przepis nie został uchylony i pozostaje w porządku prawnym, zatem organ administracji publicznej ma obowiązek go stosować, więc również z tej przyczyny wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co narusza art. 190 ust.1 Konstytucji RP. Zarzucił także naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 6, 7, 8, 77 i 80 k.p.a. polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pomimo że osoba nad która sprawowana jest opieka została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Dodatkowo zarzucił błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że rezygnacja z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z 25 marca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy", organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie mogła być wskazana przez organ I instancji przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. powstanie niepełnosprawności po 18. czy po 25. roku życia. Wskazał, że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy uwzględnić fakt, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mimo że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie została w tym zakresie zmieniona, to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko co do tego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że podziela pogląd organu I instancji, iż nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad ojcem. Dla spełnienia tej przesłanki musi bowiem istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a sprawowana opieką. Przy rozpatrywaniu sprawy organ musi zatem ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. Nie można także zgodzić się z taką wykładnią art. 17 ust. 1 u.ś.r., że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia jest decydujący dla ustalenia prawa do świadczenia i nie ma żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Kolegium przytoczyło ustalony w sprawie stan faktyczny, wskazało na schorzenia ojca skarżącej oraz wymieniło wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze. Oceniło, że przytoczone okoliczności stoją w sprzeczności do twierdzeń skarżącej, jakoby stan ojca wymagał jej opieki w wymiarze niepozwalającym na podjęcie zatrudnienia. Jakkolwiek należy skarżącej przyznać słuszność, że ojciec wymaga częściowej pomocy z jej strony, to ta pomoc ogranicza się do czynności wykonywanych zwykle przez osoby wspierające swoich rodziców i jednocześnie podejmujących zatrudnienie. Znaczna część tych czynności wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że skarżąca rozpoczęła studia, następnie je przerwała i wyjechała do Holandii, gdzie pracowała od czerwca 2023 r. do września 2023 r. mimo że jej ojciec posiadał już prawie przez rok orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ II instancji uznał, że w ustalonym stanie faktycznym brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem, bowiem zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia. Okoliczność, że osoba legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga opieki stanowi tylko jedną z przesłanek i nie przesądza o uprawnieniu kogokolwiek do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś wspieranie niepełnosprawnego członka rodziny w zakresie, w jakim robi to skarżąca, nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Kolegium w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga jej ojciec nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieka nad niepełnosprawnym ojcem;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6, 7, 8, 9, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędna ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że ojciec skarżącej, pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie wymaga stałej opieki skarżącej, która nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W uzasadnieniu podkreślił, że organ dokonał błędnej, ale przede wszystkim dowolnej oceny zebranego materiału w kwestii czasookresu opieki, której wymaga niepełnosprawny oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącą. Organ II instancji wyszedł poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów uznał, że podopieczny niepełnosprawny nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki skarżącej. Takie ustalenia bez wątpienia wykraczają poza kompetencje organów i sprzeczne są z zasadami dobrej administracji i swobodnej oceny dowodów. Skarżąca pozostaje w gotowości niesienia pomocy ojcu w każdym czasie, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Sprawuje faktyczną opiekę nad ojcem, tzn. podejmuje czynności opiekuńcze i pielęgnacyjne umożliwiające i ułatwiające zaspokajanie jego podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że ojciec skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ w orzeczeniu. Nie można rozumieć warunku stałej i ciągłej opieki jako wykonywania opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad osobą niepełnosprawną, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Organ błędnie ustalił fakt, że ojciec skarżącej przy tak poważnych schorzeniach nie wymaga pełnej opieki, a następnie niezasadnie uznał, że skarżąca nie musi rezygnować z pracy, aby zajmować się ojcem. Organ jest zobowiązany ustalić, czy osoba wnioskująca o świadczenie jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia, a obowiązany jest jedynie do ustalenia, czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki, a opieka ta musi stanowić oczywista przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalają przyjąć, że rezygnacja, a następnie niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą, ma związek z opieka sprawowana nad ojcem. Skarżąca w celach zarobkowych w czerwcu 2023 r. wyjechała do Holandii, ale z powodu pogarszającego się stanu zdrowia ojca została zmuszona do powrotu we wrześniu 2023 r. Pozostaje to w sprzeczności z arbitralnym stwierdzeniem organu odwoławczego, że fakt niepodejmowania pracy przez skarżącą nie ma związku z opieką nad ojcem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935., dalej jako: "p.p.s.a.") na zgodny wniosek stron. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U.2024 poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę wymagającą opieki, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, art. 17 ust. 1b ustawy u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

Zasadnie natomiast jako podstawę tę wskazano art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zgodnie z tym unormowaniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis ten określa przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało pozostawione uznaniu organów orzekających. Prawidłowe rozumienie treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością i stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Z oczywistych względów opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo–skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Jednak zakres czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zaznaczyć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy w celu sprawowania opieki. Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej, bądź też, mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak np.: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 231/18, z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 265/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Nie chodzi tu o ocenę charakteru sprawowanej opieki, ale o ustalenie częstotliwości świadczonej pomocy. Nie jest właściwa ocena czy zakres opieki wykracza poza zwykłe warunki w jakich żyją rodziny, które nie muszą się zmagać z niepełnosprawnością członków rodziny. Dokonywanie takich porównań prowadzi w istocie do podważenia uznania, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19 (dostępny w CBOSA) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. NSA wskazał, że nie można wymagać wspólnego zamieszkiwania opiekuna z osobą wymagającą opieki ani też sprawowania opieki nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo". Dana osoba ze względu na swój stan zdrowia może wymagać stałej ("już na zawsze") lub długotrwałej (przez okres powyżej 12 miesięcy – § 29 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności - Dz. U. z 2021 r. poz. 857) opieki lub pomocy. Wobec tego "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Należy przez to rozumieć, że skoro ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki, to rozważeniu przez organy może podlegać tylko to, czy skarżąca tę opiekę zapewnia w wymiarze uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia.

W rozpoznawanej sprawie ustalone zostało na podstawie wywiadu środowiskowego (k. 56-66 akt adm.) sporządzonego przez uprawnionego pracownika socjalnego, w wymaganej formie, a więc stanowiącego dokument urzędowy, a tym samym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), że ojciec skarżącej (który pracownika socjalnego przyjął osobiście, samodzielnie wchodząc po schodach i poruszając się po mieszkaniu) według jego oświadczenia wymaga częściowego wsparcia córki w czynnościach życia codziennego. Skarżąca robi zakupy, sprząta, przygotowuje posiłki, załatwia sprawy urzędowe w miarę potrzeb, pomaga ojcu przy myciu i osuszaniu ciała (pozostałe czynności higieniczne ojciec skarżącej wykonuje samodzielnie), podaje leki, pomaga przy wizytach lekarskich. Oświadczenie ojca skarżącej nie potwierdza jej twierdzeń dotyczących konieczności ciągłej całodobowej opieki nad ojcem i stałego monitorowania stanu jego zdrowia. Część czynności wykonywanych przez skarżącą, takich jak sprzątanie, palenie w piecu, robienie zakupów czy przygotowywanie posiłków wynika z faktu wspólnego zamieszkiwania skarżącej z ojcem i nie są to obowiązki wykonywane wyłącznie w związku z opieką. Ponadto, jak wynika z przesłuchania zarówno skarżącej, jak i jej matki, posiłki skarżąca przygotowuje także dla matki i brata, i razem z rodzicami je spożywa. Okoliczność ta potwierdza oświadczenie skarżącej o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego z ojcem, matką i bratem (k. 55 akt adm.), a pozostaje w opozycji do twierdzeń rodziców skarżącej o prowadzeniu dwóch osobnych gospodarstw domowych. Zatem wskazane powyżej czynności wykonywane są w związku ze wspólnym zamieszkiwaniem z rodziną w jednym domu. Jako czynności związane wyłącznie z opieką nad ojcem uznać należy jedynie podawanie leków dwa razy dziennie (rano i wieczorem), pomoc przy kąpieli i osuszaniu ciała, realizację recept i towarzyszenie przy wizytach lekarskich. Ilość czasu koniecznego na ich wykonanie z całą pewnością nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazać należy, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w świadczeniu pracy zawodowej, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W realiach niniejszej sprawy słusznie zatem organy uznały, że opieka w takim zakresie, w jakim świadczy ją skarżąca, nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia.

Wbrew zarzutom skargi organ II Instancji nie wyszedł poza zakres swoich kompetencji i nie zanegował wniosków wynikających z orzeczenia specjalistów zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności w zakresie konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Uznał jedynie, a ocenę tę Sąd podziela, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Przy czym za nieprzekonujący Sąd uznał podnoszony przez skarżącą argument o konieczności rezygnacji po trzech miesiącach z pracy wykonywanej w Holandii z uwagi na stan zdrowia ojca, gdyż, jak wskazała sama skarżąca, była to praca na zlecenie w charakterze pracownika fizycznego w ogrodnictwie (zatem sezonowa), a nadto, jak słusznie podkreślił organ, jej ojciec posiadał już od blisko roku orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a mimo to skarżąca zdecydowała się na wyjazd do pracy za granicę.

Stwierdzić także należy, że zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniom skargi, nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, z zachowaniem wszystkich zasad określonych w przepisach k.p.a. i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Kolegium swoje stanowisko należycie uzasadniło, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. W szczególności w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób jasny i wyczerpujący opisało stan faktyczny sprawy i dokonało subsumcji mających zastosowanie w sprawie przepisów, wyjaśniając swoje stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych i zasadnie przyjął, że zakres świadczonej przez skarżącą opieki nie wypełnia dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. w kontekście niemożności podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.