Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 921/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 4, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 lutego 2023 r. nr SKO.4000-117/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. M. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...] października 2022 r. do Centrum Pomocy Socjalnej w [...] wpłynął wniosek skarżącej, w którym zwróciła się o zwrot poniesionych kosztów oraz pomoc na zakup brykietu/paletu bukowego. Skarżąca podniosła, że wnosi o także o zwrot poniesionych kosztów na zakup kozy (wykorzystanie w pomieszczeniu w którym śpi i przygotowuje posiłki), zakup olejaka (wykorzystanie w pomieszczeniu w którym się myje), abonamentu na darmową dostawę tj. poniesionych kosztów na ww. dostawę. Skarżąca we wniosku wniosła również o dofinansowanie w kwocie [...] zł na zakup brykietu bukowego.

W ramach postępowania wyjaśniającego pracownicy socjalni Centrum Pomocy Socjalnej w [...] udali się do miejsca zamieszkania skarżącej w dniach: [...] listopada 2022 r., [...] listopada 2022 r. i [...] listopada 2022 r. Skarżącej nie zastano. Ustalono w rozmowie z matką skarżącej, że córka sporadycznie przyjeżdża do [...], ponieważ pracuje w [...].

Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Z-ca Dyrektora CPS w [...] zwrócił się do skarżącej o nawiązanie kontaktu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego niezbędnego do przyznania wnioskowanej pomocy - wyznaczając na tę czynność 3 dniowy termin od daty otrzymania pisma. Pismo odebrała M. B. w dniu [...] listopada 2022 r.

W dniu [...] listopada 2022 r. drogą elektroniczną skarżąca przesłała pismo w sprawie - "nawiązanie do prośby o kontakt ws. kontroli". W piśmie zaprosiła pracowników socjalnych na dzień [...] listopada 2022 r. w godzinach od 19.20 a 19.30 w celu kontroli oraz ewentualnie innych pytań do wniosku, który planuje złożyć w najbliższym czasie.

Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. organ I instancji poinformował skarżącą o próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz, że brak jego przeprowadzenia spowoduje wydanie decyzji odmownej. Nadto poinformowano o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzeniem się co do niego i zgłoszenia żądań oraz dostarczenia dokumentów mających wpływ na zmianę decyzji.

W dniu [...] listopada 2022 r. drogą elektroniczną skarżąca wniosła o udzielnie pomocy w kwocie [...] zł wskazując, że obowiązek udzielenia pomocy finansowej, przysługuje niezależnie od braku wiedzy pracowników. Do powyższej kwoty skarżąca zaliczyła: koszty wyżywienia w listopadzie [...] zł, naprawy i remonty [...] zł, zakup odzieży i obuwia [...] zł (głównie zimowej, ale nie tylko), zakup środków czystości i higieny osobistej [...] zł. Końcowo zwróciła się o potwierdzenie wizyty pracownika CPS w [...] w dniu [...] listopada 2022 r. w godzinach od 19.20. a 19.30.

Kolejnym pismem z dnia [...] listopada 2022 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącej o złożenie oświadczenia wskazującego miejsce zamieszkania, w treści pisma organ I instancji podniósł, że z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że pod adresem w [...] (ul. [...]) zamieszkuje M. B. (matka), która twierdzi że nie zamieszkuje z córką, która pod ww. adresem przebywa sporadycznie w budynku niemieszkalnym. Podniesiono, że w odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2022 r. (odmawiającej przyznania zasiłku celowego w innej sprawie) skarżąca wskazała adres ul. [...], jako adres do korespondencji. W dołączonych pismach dokumentujących zakup opału widnieje adres w [...] przy ul. [...]. Wskazano, że powyższe ustalenia budzą zasadne wątpliwości co do faktycznego miejsca zamieszkania wnioskującej o pomoc.

Informacją przesłaną drogą elektroniczną w dniu [...] listopada 2022 r. skarżąca podniosła, że pracownicy nie zastaną jej w domu, gdyż pracuje w [...] - wyjeżdża o 5.20 rano a wraca ok. 19.30. Kolejną informacją z tego samego dnia poinformowała, że adres przy ul. [...] w [...] jest jej adresem korespondencyjnym. Podniosła, że na terenie [...] przebywa od [...] lipca 2022 r., zajmuje budynek gospodarczy pod ww. adresem. Do pisma dołączono deklarację z dnia [...] października 2022 r. dotyczącą źródeł ciepła i spalania paliw.

W dniu [...] listopada 2022 r. drogą elektroniczną skarżąca przesłała prośbę o informację czy pracownicy socjalni będą u niej w godzinach między 19.20 a 19.30.

Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] Dyrektor Centrum Pomocy Socjalnej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] postanowił odmówić przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie innych potrzeb. Wskazano, że powodem jest odmowa przeprowadzenia wywiadu oraz brak współdziałania z pracownikiem socjalnym.

Od tej decyzji skarżąca odwołała się.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że w rozpoznawanej sprawie przesłanką rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej było uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej, jako: u.p.s.) decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4 u.p.s.).

Kolegium zauważyło, że potrzeba przyznania pomocy doraźnej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności, dlatego też w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja. W związku z powyższym, po złożeniu wniosku w dniu [...] października 2022 r. o przyznanie zasiłku celowego, konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Przesądza o tym treść art. 107 ust. 4 u.p.s., jak również konieczność ustalenia aktualności potrzeby udzielenia tego konkretnego wsparcia na rzecz skarżącej.

Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że pierwszą próbę i kolejne przeprowadzenia wywiadu środowiskowego podjęto w dniach [...], [...] i [...] listopada 2022 r. Z wypowiedzi matki skarżącej – M. B. wynikało podczas odwiedzin pracowników socjalnych, że w budynku gospodarczym (niemieszkalnym) skarżąca przebywa sporadycznie, gdyż pracuje w [...]. Organ I instancji skierował także drogą pocztową dwa pisma z prośbą o kontakt, podanie miejsca zamieszkania oraz ustalenia terminu dogodnego E. M. na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W informacji z dnia [...] listopada 2022 r. skarżąca wskazała, że adres ul. [...], w [...] jest adresem korespondencyjnym.

Skarżąca w piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. wniosła o potwierdzenie przez pracowników socjalnych wizyty w dniu [...] listopada 2022 r. w godzinach od 19.20 a19.30. W ocenie Kolegium, organ I instancji podjął właściwe, niezbędne kroki w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a postawa E. M. uniemożliwiła przeprowadzenie go. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej opiera się na zasadach subsydiarności i współdziałania świadczeniobiorcy z organem. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Nie sposób uznać zdaniem Kolegium, że wyrazem takiej woli współpracy E. M. z organem jest możliwość wyznaczonej przez skarżącą wizyty w godzinach między 19.20 a 19.30 (piątek) tj. poza godzinami pracy pracowników socjalnych oraz kierowanie słów o włączeniu logicznego myślenia wskazującego na to, iż nie można skarżącej zastać pod podanym adresem, gdyż pracuje w [...]. Nie jest to w ocenie Kolegium okolicznością usprawiedliwiającą, bowiem korzystanie z pomocy społecznej jest dobrowolnym aktem. Nie sposób zatem uznać, że skarżąca wyrażała realną wolę współpracy z organem. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu, jednoznacznie świadczy o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej (art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s.) i dowodzi, że to z przyczyn leżących po stronie skarżącej nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, niezbędnego do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego.

W opinii Kolegium, ocena zachowania E. M. przez organ I instancji jako odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu była w pełni prawidłowa i nie stanowi naruszenia zasad postępowania wyjaśniającego (w szczególności prawdy materialnej - art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a. ), ani wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a. ), ani przepisów prawa materialnego (art. 107 ust. 4a w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s.).

Kluczowym problemem w sprawie, który przesądził o konieczności wydania decyzji negatywnej dla strony, był brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn zawinionych przez skarżącą. Organ I instancji podejmował bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu z udziałem skarżącej, a wskazany termin w dniu [...] listopada 2022 r. między godziną 19.20 a 19.30 w którym byłaby dostępna, dla celów przeprowadzenia wywiadu, nie mógł być wzięty pod uwagę organu, gdyż pracownicy socjalni co do zasady przeprowadzają z osobą lub rodziną wywiad w miejscu zamieszkania lub pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r. poz. 893 ze zm.).

Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o bardzo pilną wypłatę środków finansowych specjalnego zasiłku celowego częściowego na pokrycie podstawowych potrzeb bytowych w wysokości [...] zł, zgodnie z obowiązującym prawem.

W uzasadnieniu skargi podała, że udzielenie pomocy ofierze przemocy domowej przez służbę socjalną jest obligatoryjne. Skarżąca wniosła, że nie ponosi winy za sytuację, w której się znalazła. Skarżąca podała, że dołożyła wszelkich starań i udowodniła, że kontakt z jej strony był i jest z pracownikami socjalnymi od samego początku. Skarżąca podała, że nie udostępniono jej możliwości wygenerowania kodu PIN do wywiadu środowiskowego oraz nie udostępniono programu umożliwiającego przeprowadzanie wywiadu środowiskowego w formie elektronicznej. Skarżąca podała, że jej domem jest budynek niemieszkalny, gospodarczy, który nie został odwiedzony przez pracowników Centrum Pomocy Socjalnej. Skarżąca podała, że musiała uciekać z poprzedniego miejsca zamieszkania z [...] i obecnie jej domem jest budynek gospodarczy. Skarżąca wskazała, że pracownicy Centrum Pomocy Socjalnej nie potrafią zastosować prawidłowej podstawy prawnej art. 7 u.p.s., a brak podstawowej wiedzy prowadzi do wymuszeń w wyjaśnieniach pod dyktando, błędy interpretacyjne, bzdurnych wezwań, tj. o nieistotne dla sprawy elementy jak stawiennictwo osobiste w celu zaznaczenia daty w kalendarzu wywiadu środowiskowego (często poświadczenie nieprawdy w dokumencie) w ustaleniach faktycznych mających ogromny wpływ treść decyzji oraz niewiedza pracowników socjalnych co prowadzi do ciężkich naruszeń prawnych. Skarżąca podała, że Dyrektor Centrum Pomocy Socjalnej nie ma pojęcia, że zasiłek specjalny celowy częściowy udzielany jest tak samo jak zasiłek celowy częściowy z różnicą, że ten pierwszy jest w wysokości dochodu sprzed złożenia wniosku (w jej przypadku z lipca 2022 r.) a drugi mieści się w granicy kryterium dochodowego i oba są obligatoryjne i więc po co wywiad środowiskowy w miejscu wyznaczonym przez pracownika - u rodziny, sąsiadów - miejsce to świadczy nieprawdę w dalszych ustaleniach oraz że są różne formy zbioru informacji a wywiad jest informacją. Skarżąca wskazała, że kobietom objętym przestępstwem przemocy domowej udzielana pomoc finansowa jest z tytułu ubóstwa - niedostatku ale też może być udzielona z tytułu przemocy tym kobietom, które pozostają nadal w pożyciu ze sprawcą. Skarżąca podała, że wybrała odizolowanie się od sprawcy przemocy - od byłego męża, a przepisy prawne musiała doczytać dopiero w połowie 2021 r. - tj. po ponad roku bezczynności urzędniczej pracowników socjalnych [...]. Skarżąca podała, że złożyła ponownie dnia [...] listopada 2022 r. pozew o rozwód z orzeczeniem o winie M. M.. Skarżąca wskazała, że w jej sprawie nie ma znaczenia miejsce przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Centrum Pomocy Socjalnej posiada wszystkie niezbędne dokumenty do wypłaty specjalnego zasiłku. Skarżąca podkreśliła, że pracownicy Centrum Pomocy Socjalnej posiadają wiedzę, że wywiad środowiskowy sporządza pracownik socjalny ale już nie posiadają wiedzy, że żeby mógł sporządzić wywiad środowiskowy elektroniczny pracownik socjalny musi on być wypełniony przez petenta. Skarżąca zauważyła, że praktyka stosowana przez pracowników w Centrum Pomocy Socjalnej jest niezgodna z prawem, gdyż pracownice ww. Ośrodka każdorazową sprawę rozpoczynają i kończą w ten sam sposób, że to petent załatwia sobie sprawę a nie pracownik, pracownik nie dokłada żadnych starań, żeby załatwić sprawę i sądzi, że ten fakt jest powodem niedouczenia a wręcz zacofania pracowniczego ww. centrum. Skarżąca podała, że z posiadanych przez Centrum Pomocy Socjalnej dokumentów wynika, że wnioskuje o pomoc finansową na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Prawo do tego świadczenia, jak też innych świadczeń z zakresu pomocy społecznej, przysługuje (z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s.), przy spełnieniu określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego (art. 8 u.p.s.), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103.

W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 4, ust. 4a i ust. 5 u.p.s.).

Dodać też trzeba, że w myśl z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast wobec braku zastosowania się przez korzystającego z pomocy społecznej do wskazanej wyżej powinności organ może odmówić udzielenia tejże pomocy, o czym stanowi art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

Z powyższego wynika, że wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4a u.p.s., które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu.

Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem, a odmowa tej współpracy z mocy ustawy o pomocy społecznej, jest traktowana jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo oceniły, iż postawa skarżącej świadczy o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej i dowodzi, że to z przyczyn leżących po jej stronie nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, niezbędnego do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego.

Jak wynika z akt sprawy, pracownicy socjalni kilkukrotnie tj. w dniach: [...], [...] i [...] listopada 2022 r. próbowali przeprowadzić ze skarżącą wywiad środowiskowy pod adresem jaki skarżąca wskazała. Po uzyskaniu jednak informacji od matki skarżącej, że jej córka w [...] pod adresem: ul. [...] nie mieszka (przebywa sporadycznie w budynku gospodarczym), i wobec braku kontaktu ze skarżącą, organ sformułował do skarżącej pismo z dnia [...] listopada 2022 r., w którym poinformował skarżącą o próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz, że brak jego przeprowadzenia spowoduje wydanie decyzji odmownej. Organ wzywał także skarżącą do wskazania adresu zamieszkania albowiem ww. adres skarżąca podawała jedynie jako adres do korespondencji.

Skarżąca kierowała co prawda liczne pisma do organu drogą elektroniczną i zaproponowała termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na dzień [...] listopada 2022 r. po godzinie 19 jednakże zdaniem Sądu te działania nie były efektywne i nie zmierzały do faktycznego umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżąca w swoich pisma używa sformułowań mogących mieć charakter obrażający, lekceważący pracowników socjalnych, a zaproponowany termin (bez wskazania adresu zamieszkania skarżącej) obejmował godziny wieczorne poza godzinami pracy instytucji pomocowej i jej pracowników. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Dopuszczalne zatem byłoby - co do zasady - przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w terminie wskazanych przez skarżącą, ale pod warunkiem, że byłby to termin "uzgodniony", a zgodę wyraziłby kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. W okolicznościach tej sprawy nie można było przyjąć, że ww. termin został "uzgodniony" chociażby z tego powodu, że skarżąca nie wskazała adresu zamieszkania, budynek przy ul. [...] w [...] określiła jako "gospodarczy", "niemieszkalny", a wskazany adres jako "korespondencyjny". Ponadto, wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia zgodnie z ww. rozporządzeniem.

W ocenie Sądu, skarżąca bezsprzecznie uniemożliwiała przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia jej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej - co warunkuje możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Postawa skarżącej wyrażała się jedynie w podejmowaniu działań pozornych, mających na celu stworzenie wrażenia współpracy z organem.

Sąd uznał, że organy obu instancji w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Motywy, którymi kierowały się organy, mieszczą się natomiast w celach i zadaniach pomocy społecznej oraz zasadach przyznawania zasiłków celowych/okresowych, przewidzianych przez przepisy ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca poprzez brak współpracy doprowadziła do wydania negatywnego dla siebie rozstrzygnięcia. Taka postawa strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy.

Należy podkreślić i jeszcze raz wyjaśnić skarżącej, że "zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna nie jest jednak przyznawana automatycznie każdej osobie, która się o nią zwróci. W zależności od formy wnioskowanego świadczenia, ustawa o pomocy społecznej precyzuje kryteria, od których spełnienia uzależnia przyznanie wnioskowanej pomocy. Ich brak, skutkujący decyzją odmowną organu, może prowadzić do sytuacji, że nawet najbardziej uzasadnione potrzeby bytowe nie będą uwzględnione. Okoliczności te muszą więc zostać szczegółowo ustalone przez organ administracji rozpatrujący sprawę, przy czym istotną rolę w gromadzeniu materiału dowodowego odgrywa rodzinny wywiad środowiskowy lub też jego aktualizacja. Jest on bowiem nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej, lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Niemożność jego przeprowadzenia uniemożliwia organowi pomocowemu dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się oświadczenie. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony aktywności, gdyż z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 939/22).

A więc, to "na osobie ubiegającej się oświadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 33/23).

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Stanowisko skarżącej, jest całkowicie niezasadne i jako takie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), orzekł jak w sentencji wyroku.