Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1552/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 art. 6 ust. 1 art. 3 pkt 13 art. 36
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
article: art. 80 art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skarg [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...],[...] S.A. z siedzibą w [...], [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] i [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargi


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg S. z siedzibą w G., S. sp. z o. o. z siedzibą w G., [...] [...] S.A. z siedzibą w G., [...] sp. z o. o. z siedzibą w G., A. sp. z o. o. z siedzibą w G. jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], wydana w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] grudnia 2017 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych fragmentu d. [...] [...]: tzn. [...] nr[...] S. w granicach działek nr [...]w obrębie ewidencyjnym [...] w G., o czym zawiadomił strony postępowania.

W dniu [...]stycznia 2018 r. przeprowadzono oględziny fragmentu zespołu d. [...] [...] w granicach działek nr [...], w tym pochylni B1 i B3, reliktów pochylni B4 oraz hali traserni 3B.

Pismem z dnia [...]marca 2018 r. skarżąca S. przesłała opracowanie "Zasady kształtowania przestrzeni [...] Miasta w kontekście wartości zabytkowej i wytycznych konserwatorskich dla zespołu danej [...] [...]" podkreślając, że na przedmiotowym obszarze prowadzi nadal działalność produkcyjną, która po wpisie do rejestru zabytków mogłaby być utrudniona.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. przeprowadzono oględziny budynku 86B na terenie działki nr [...].

Po ustaleniu wszystkich stron postępowania na podstawie aktualnych wypisów z ewidencji gruntów w dniu [...]lipca 2018 r. [...]WKZ zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym.

W dniu [...]listopada 2018 r., po zmianie zakresu postępowania, organ I instancji zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisania do rejestru zabytków woj. [...]fragmentu d. [...] [...]: tzw. [...] nr /[...] S. w granicach działek nr [...] w obr. ew. [...]oraz działek nr [...]w obr. ew. [...] w G. wraz z budynkami: [...]. Organ I instancji poinformował, że w toku postępowania cześć ww. nieruchomości została podzielona: działkę nr [...]podzielono na działki nr [...], działkę nr [...]podzielono na działki [...], działkę nr [...]podzielono na działki nr [...], działkę nr [...]podzielono na działki [...].

W dniu [...]grudnia 2018 r. strona postępowania S.sp. z o. o. złożyła wniosek o przeprowadzenie mediacji w sprawie wpisu do rejestru zabytków woj. [...]fragmentu d. [...] [...]: tzw. [...] nr [...] S..

W dniu [...]grudnia 2018 r. skarżąca S. wniosła o przedłużenie terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym przez [...]WKZ materiałem dowodowym.

W dniu [...]grudnia 2018 r. S. sp. z o. o. złożyła wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów w postaci wybranych pozycji bibliograficznych.

W dniu [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik S. sp z o. o. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. na rozszerzenie zakresu postępowania administracyjnego z dnia [...]listopada 2019 r. Skarga została odrzucona postanowieniem z dnia [...]lutego 2019 r.

Postępowanie administracyjne, którego zakres został rozszerzony [...]listopada 2018 r. zostało umorzone w odniesieniu do działki nr [...]w obr. ew. [...] w G. decyzją organu I instancji z dnia [...]stycznia 2019 r., znak: [...].

W dniu [...]lutego 2019 r. skarżąca S. sp. z o. o. wystąpiła z wnioskiem o nieobejmowanie ochroną konserwatorską działek nr [...]oraz [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., znak [...] umorzono postępowanie w odniesieniu do działek [...]w obr. ew. [...] oraz [...]w obr. ew. [...] w G..

W dniu [...] sierpnia 2019 r. przeprowadzono oględziny działek nr [...] (podzielonej na działki [...]),[...] (podzielonej na działki [...]),[...] w obr. [...]w G. wraz z budynkami znaczonymi numerami [...].

W dniu [...]października 2019 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości o nr ew. [...] w obr. ew. [...] oraz obiektów na nich posadowionych.

Decyzją z dnia [...]października 2019 r., znak: [...], organ I instancji umorzył postępowanie w odniesieniu do działki nr [...]w obr. [...].

W dniu [...] października 2019 r. postępowanie zostało w części zakończone wydaniem decyzji znak [...], wpisującej do rejestru zabytków woj. [...]pod numerem [...]fragment dawnej [...] [...], tzw. [...] nr [...] S. – części położonej w granicach dz. ew. o nr: [...] (powstałej z podziału działki [...]),[...] (powstałych z podziałki działki nr [...]) w obr. ew. nr [...] w G..

W dniach [...]listopada 2019 r. i [...] grudnia 2019 r. zawiadomiono część stron, które nie zostały wcześniej ustalone, o prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Dotyczyło to działek wewnętrznych wód morskich (nr [...]obr. [...]) oraz działki nr [...], na której zlokalizowane są częściowo budynki i budowle przynależne do działki sąsiedniej, będące odrębną własnością.

W dniu [...] grudnia 2019 r. przeprowadzono oględziny budynków na działce nr [...]obr. [...] w G.: części północnej ślusarni [...], budynku podstacji elektrycznej [...] ([...]), budynku warsztatowego [...].

W dniu [...] grudnia 2019 r. przeprowadzono oględziny działek nr [...]w obr. [...] w G..

W dniu [...]grudnia 2019 r. strony zostały zawiadomione o zbieraniu materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z tym materiałem.

[...]WKZ decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak [...]), działając na podstawie art. 3 pkt 1-2, pkt 13, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c, e, art. 7 pkt 1 art. 8, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 3-4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm. – dalej: ustawa o ochronie zabytków) wpisał do rejestru zabytków województwa [...]ego pod numerem rejestru [...]następujący zabytek: fragment zespołu zabudowy dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr [...]dawnej [...] S. wraz z budynkami: 87B – d. budynkiem hali maszynowej, [...]– d. kotlarnią, 32B – d. ślusarnią, 31B – d. kuźnią miedzi i ślusarnią, 29B – d. stolarnią, B10 (380B) – podstacją elektryczną, 385B – d. budynkiem warsztatowym, 24B – d. budynkiem warsztatowym, 25B – d. budynkiem magazynowym, 4B – d. blachownią, 3B – halą produkcyjną, 9B – przybudówką socjalno–biurową, 48B – budynkiem d. hali remontowej, 132B – d. budynkiem biurowym, 90B – d. magazynem, 33B – budynkiem d. hali elektrycznej, 64B – d. kotłownią w granicach działek nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...]w miejscowości [...] (gmina m. [...], powiat m. G., woj. [...]) oraz orzekł o nie wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomych woj. [...]budynku 97B położonego na działce [...]w obrębie ewid. [...]oraz budynku nr B7 położonego na działce [...]w obrębie ewid. [...]w G..

W uzasadnienia decyzji, organ I instancji przedstawił przebieg postępowania i stanowiska stron. Przytaczając definicję legalną zabytku (art. 3 pkt 1) oraz definicję legalną historycznego zespołu budowlanego (art. 3 pkt 13), zawarte w ustawie o ochronie zabytków [...]WKZ podkreślił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala uznać za zabytek fragment d. [...] [...] w granicach i wraz z budynkami wymienionymi w sentencji. Zachowane na opisywanym terenie zabudowania i elementy infrastruktury przemysłowej stanowią zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ze względu na posiadane wartości architektoniczne, historyczne i naukowe. Organ wskazał, że opisywany zespół tworzy kilkadziesiąt działek geodezyjnych, a ponadto postępowaniem objęto kilkanaście budynków i budowli, które w różnym stopniu reprezentują poszczególne kategorie wartości, których zachowanie leży w interesie społecznym.

[...]WKZ wyjaśnił, że teren objęty przedmiotowym postępowaniem o wpis do rejestru zabytków był miejscem rozwoju kilku zakładów produkcyjnych a po II wojnie światowej stał się częścią jednego dużego przedsiębiorstwa -[...] [...], a zachowana zabudowa i elementy infrastruktury posiadają chronologię od ostatniej ćwierci XIX w. do ostatniej ćwierci XX w., przy czym najstarsze z zachowanych obiektów stanowią pozostałości dawnej [...] S., która funkcjonowała w G. od około 1892 r. Podkreślono jednocześnie, że [...] S. na przełomie XIX i XX w. była najnowocześniejszym zakładem produkcji [...]w G. i posiadała największe - wśród ówczesnych [...] [...] - możliwości produkcyjne, budując zarówno okręty dla marynarki wojennej, jak i statki cywilne - handlowe, pasażerskie i specjalne. [...]a S. funkcjonowała jako samodzielne przedsiębiorstwo do czasu wybuchu II wojny światowej, kiedy to wraz ze [...]ą [...]ą została przejęta przez III Rzeszę. Po zakończeniu tej wojny [...] S. i [...] [...] zostały połączone tworząc przedsiębiorstwo państwowe [...] [...], przy czym [...] S. została przekształcona w [...] nr [...], a wchodzące w jej skład pochylnie uruchomiono w 1951 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że ww. teren w okresie powojennym był modernizowany (m.in. przebudowano pochylnie i wyposażono nabrzeża w żurawie marki KONE). [...]WKZ wskazał ponadto, że teren [...] nr [...] stał się areną dramatycznych wydarzeń związanych z powstaniem i przebiegiem strajków robotniczych lat 1970 i 1980. Wśród wartości tego terenu wskazano wysokie walory historyczne wynikające z bezpośredniego związku z ważnymi wydarzeniami historycznymi, w tym z wydarzeniami z historii politycznej i gospodarczej Polski i świata. Odnosząc się do walorów architektonicznych poszczególnych obiektów wpisywanych wraz z całym zespołem organ zaznaczył, że stanowią one reprezentatywne przykłady architektury przemysłowej od ostatniej ćwierci XIX w. do drugiej połowy XX w. Jako wartość wymieniono nie tylko indywidualne wartości poszczególnych obiektów, ale również fakt zachowania w ramach zwartego zespołu obiektów z różnych okresów czasu, obrazujących proces przemian jakie następowały w technologii produkcji statków na przestrzeni ponad stu lat ich budowy na przedmiotowym terenie. Wskazano na wysokie walory architektoniczne najstarszych budynków, stanowiących pozostałości po pierwszej zabudowie [...] S., czyli budynków zlokalizowanych w rejonie ulic [...]. Do zespołu najstarszej zabudowy [...] S. zalicza się również powstały w końcu XIX w. budynek magazynu [...], wpisany indywidualnie do rejestru odrębną decyzją.

Kolejno organ przedstawił historię oraz opisał cechy architektoniczne budynku hali magazynowej [...], budynku [...], budynku warsztatowego [...], budynków podstacji elektrycznych [...]i [...]oraz budynku warsztatowego [...], a także obiektów w zespole zabudowy ul. E., tj. hali [...], budynku [...], budynku hali elektrycznej [...], budynku kotłowni [...] oraz budynku hali Wydziału Remontu Maszyn i Urządzeń R3 – [...].

[...]WKZ opisał również historię, a także przedstawił architektoniczne walory budynków hali produkcyjnej [...] z przybudówką socjalno-biurową [...], wzniesione w latach 1940-1942 podczas zagospodarowywania nieużytkowanych wcześniej terenów. Wskazując na rozbudowy i modernizacje [...] [...] w okresie powojennym, organ I instancji przedstawił historię oraz cechy charakterystyczne hali blachowni 4B.

Organ I instancji stwierdził, że na opisywanym terenie poza budynkami i budowlami zachowały się elementy infrastruktury [...]owej oraz zagospodarowania terenu. Na terenach otaczających obejmowaną indywidualną ochroną obiekty, w miejscach w których nie istnieje już oryginalna infrastruktura, czytelne pozostaje ich historyczne użytkowanie. W ocenie [...]WKZ charakterystyczny element [...]owego krajobrazu stanowią dźwigi, których to historię i specyfikę organ przedstawił w dalszej części uzasadnienia. Podkreślił również lokalizację pochylni, znajdujących się na przedmiotowym terenie [...]. Zwrócono również uwagę na fakt, że poza infrastrukturą przemysłową charakterystyczną wyłącznie dla [...], w kilku miejscach zespołu zachowały się fragmenty torowisk i nawierzchni brukowanych.

Organ stwierdził, że w przypadku kategorii zabytków, jaką są historyczne zespoły budowlane, wartość stanowi nie tylko forma architektoniczna budynków, ale także relacje przestrzenne między zabudową, jej historyczne rozplanowanie, kompozycja oraz zagospodarowanie terenu charakterystyczne dla danego typu zespołu. W ocenie organu ogólne zagospodarowanie zespołu budowlanego ma wpływ na zachowanie relacji przestrzennych, skali i charakteru funkcjonalno-przestrzennego nowej zabudowy oraz spójności estetycznej i stylistycznej całości. Z tego względu, w przypadku zespołów budowlanych – jako tzw. zabytków obszarowych, przestrzennych – ochronie podlega nie tylko zabudowa, ale także przestrzeń między nimi, nawet jeśli pozostaje ona niezabudowana lub bez śladów historycznego zagospodarowania.

Zdaniem [...]WKZ przedmiotowy fragment zespołu zabudowy dawnej [...] [...] należy traktować, jako ustawowo rozumiany zespół budowlany przede wszystkim ze względu na powiązanie funkcjonalne, występujące pomiędzy wszystkimi opisywanymi budynkami oraz związek całego zespołu z wydarzeniami strajku robotniczego w sierpniu 1980 r., który doprowadził do podpisania Porozumień Sierpniowych i założenia Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych Solidarność. Podkreślono ponadto, że różnorodność architektoniczna i stylistyczna zabudowy jest wynikiem nawarstwień historycznych, które ilustrują kolejne etapy rozwoju, rozbudowy i adaptacji zakładu do zmieniających się uwarunkowań historycznych, gospodarczych i technologicznych, a także wskazano, że nawarstwienia te są czytelne i zharmonizowane.

[...]WKZ podkreślił również, że obszar objęty wpisem do rejestru zabytków został wyznaczony w oparciu o rozgraniczenia odbierane czytelnie w terenie, z uwzględnieniem układu kompozycyjnego, komunikacyjnego, osi widokowych, pozostałości historycznej infrastruktury [...], cech i wartości zabudowy współtworzącej historyczny zespól oraz wzajemnych relacji przestrzennych. Ponadto, wydarzenia historyczne lat 70 i 80 XX w. - o charakterze ponadlokalnym - przesądzają o wartości historycznej tego terenu, a [...] jako zakład przemysłowy w całości była tłem tych wydarzeń i stała się miejscem - symbolem, identyfikowanym z walką robotników z władzą komunistyczną. Organ wyjaśnił, w jaki sposób zostały wyznaczone granice zespołu obejmowanego ochroną konserwatorską.

W dalszej kolejności [...]WKZ podkreślił ponadprzeciętne, zróżnicowane wartości historyczne, naukowe, architektoniczne, przestrzenne i krajobrazowe omawianego zabytku, wynikające z ukazania znaczącej zmiany wartości w dziedzinie rozwoju architektury przemysłowej w okresie ponad stuletnim, wynikającej ze zmian konwencji stylistycznej, z typu własności, postępu materiałowo-konstrukcyjnego, rozwiązań budowlanych oraz postępu techniczno-technologicznego w okrętownictwie. Zdaniem [...]WKZ zasób dziedzictwa kulturalnego [...] [...] niesie unikatowe w skali świata świadectwo tradycji wielkoprzemysłowego i pełnomorskiego budownictwa statków i okrętów, a zespół zachowanych obiektów [...] nr [...] S. zapewnia pełną reprezentację cech wielkoprzemysłowego zespołu [...] pełnomorskiej i procesów świadczących o istocie produkcji [...]. Organ I instancji stwierdził również, że przedmiotowy zespół reprezentuje przykłady rozwiązań architektonicznych stosowanych w budownictwie przemysłowym od lat dziewięćdziesiątych XIX w. do drugiej połowy XX w., przy czym skala założenia pozwala na prześledzenie przemian, jakie następowały w tych rozwiązaniach w kolejnych dziesięcioleciach funkcjonowania zakładu.

Odnosząc się po raz kolejny do wartości historycznej przedmiotowego obiektu organ wyjaśnił, że jest on powiązany z dziejami najnowszymi Polski, Europy i świata ze względu na spontaniczny ruch społeczny, w wyniku którego w 1980 r. powstał NSZZ Solidarność, skutkujący zmianą ustrojową państw Europy Środkowej oraz rozpadem ZSRR, a ponadto wynika ona także ze związku z postaciami historycznymi, ponieważ na terenie [...] [...] posiadali stanowiska pracownicze L. W. i A. W. [...]WKZ podkreślił również znaczenie [...] dla lokalnej społeczności, jak i dla dziedzictwa narodowego. W ocenie organu zespół zabudowy, jako świadectwo wydarzeń historycznych, które doprowadziły do przemian ustrojowych w Europie Środkowo-Wschodniej, jest istotnym elementem także dziedzictwa europejskiego i światowego.

Co do stanowisk zaprezentowanych przez strony w trakcie postępowania, organ I instancji stwierdził, że nie zawierały one argumentów mających istotny wpływ na ocenę wartości zabytkowych, a w konsekwencji na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie [...]WKZ dotyczyły one głównie planowanych zamierzeń inwestycyjnych, stanu technicznego obiektów, opłacalności ekonomicznej ewentualnych remontów, utrudnień w kontynuacji działalności przemysłowej, albo innych ograniczeń w użytkowaniu nieruchomości, wynikających z wpisu do rejestru zabytków. Powyższe przesłanki w ocenie organu I instancji pozostały bez wpływu na ocenę wartości zabytkowych całości zespołu, jak i jego poszczególnych elementów, które są przedmiotem postępowania.

Organ I instancji przedstawił również motywy, które stały za niezasadnością obejmowania ochroną poprzez indywidualny wpis do rejestru zabytków budynków [...] oraz [...].

Od decyzji [...]WKZ z dnia [...] stycznia 2020 r. odwołały się wszystkie skarżące spółki.

Skarżąca S. odwołując się od powyższej decyzji w części dotyczącej działek ewidencyjnych będących w użytkowaniu wieczystym spółki, zarzuciła zaskarżonej decyzji: naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. b, c, e, h w zw. z art. 3 pkt 1 oraz art. 9 ustawy o ochronie zabytków, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie za zabytek zespołu budowlanego [...] [...] w granicach nieruchomości, podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą prawdy obiektywnej; naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą pogłębiania zaufania obywateli; naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą przekonywania.

Skarżąca [...]a [...] S.A. odwołując się od decyzji [...]WKZ z [...] stycznia 2020 r. w części dotyczącej działek ewidencyjnych będących w użytkowaniu wieczystym Spółki, zarzuciła decyzji: naruszenie art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. b, c, e, h w zw. z art. 3 pkt 1 oraz art. 9 ustawy o ochronie zabytków, poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie za zabytek zespołu budowlanego [...] [...] w granicach nieruchomości, podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą prawdy obiektywnej; naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą pogłębiania zaufania obywateli; naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą przekonywania oraz naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego uznania działek wodnych o numerach ewidencyjnych [...]za zabytek.

Skarżąca A. sp. z o. o. odwołując się od decyzji organu I instancji w części dotyczącej działek ewidencyjnych i budynku będących jej własnością, zarzuciła naruszenie: prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, poprzez błędne przyjęcie, że obiekty będące własnością Spółki stanowią nieruchomość stanowiącą świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową; prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 9 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków polegające na umieszczeniu w rejestrze zabytków obiektów niestanowiących zabytków; przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i nierozpoznanie sprawy zgodnie z wyrażoną zasadą prawdy materialnej; naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 9 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Skarżąca [...] sp. z o. o. sp. k., decyzji [...]WKZ z dnia [...] stycznia 2020 r. zarzuciła naruszenie: art. 9 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 3 pkt. 1-2 i pkt 13 ustawy o ochronie zabytków, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że fragment zespołu zabudowy dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr dawnej [...] S. stanowi jeden historyczny zespół budowlany, podczas gdy obiekty objęte zaskarżoną decyzją nie tworzą powiązanej przestrzennie grupy budynków wyodrębnionej ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję oraz czas powstania, a tym samym nie powinny zostać objęte wspólną ochroną obszarową; naruszenie art. 3 pkt 15 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków poprzez błędne ustalenie, że niewystarczającym dla realizacji celów ochrony ww. obiektu jest dokonanie wpisu do rejestru zabytków poszczególnych niezależnych kompleksów obiektów wraz z ich otoczeniem, o co Spółka postulowała w toku prowadzonego postępowania; naruszenie art. 9 ust. 1 w zw. art. 3 pkt. 1-2 ww., poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...]budynków [...]podczas, gdy wskazane obiekty ze względu na swój stan zachowania nie mają znamion zabytku; naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 8 k.p.a., polegające na utrzymywaniu Spółki w przekonaniu, że w niniejszej sprawie możliwe jest ustalenie zakresu ochrony konserwatorskiej terenów [...] przy zachowaniu równowagi pomiędzy uzasadnioną ochroną interesu stron a interesem społecznym; naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20 marca 1952 r., polegające na nieuwzględnieniu zasad proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego, a uzasadnioną ochroną interesu Spółki oraz ograniczeniu prawa użytkowania wieczystego Spółki bez wnikliwej analizy i uzasadnienia, iż ww. fragment zespołu zabudowy d. [...] [...] wraz z budynkami wymienionymi w sentencji decyzji posiada wartości zabytkowe uzasadniające wpisanie całości terenów Spółki do rejestru zabytków, a nie, że jedynie część tych terenów może być kwalifikowana jako zabytek, a pozostała jako otoczenie zabytku; naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., polegające na niewłaściwej ocenie wartości zabytkowej obiektów: 87B (d. hala maszynowa), 132B (d. budynek biurowy), 64B (d. kotłownia) - które to obiekty [...]WKZ w dniu [...]WKZ maja 2014 r. wyłączył z wojewódzkiej ewidencji zabytków uznając je za silnie przekształcone i nieposiadające wartości zabytkowych; naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a., polegające na wybiórczym i niejasnym wartościowaniu dowodów zgromadzonych w toku postępowania skutkującym złamaniem zasady swobodnej oceny dowodów; naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia podjętych w toku postępowania dowodowego ustaleń, a w szczególności dotyczących motywów uznania bądź odmowy uznania argumentacji zawartej w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym przedstawionym przez Spółkę; naruszenie art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego zdefiniowania chronionych wartości zabytkowych obiektów objętych wpisem do rejestru zabytków, co uniemożliwia ich właścicielom wykonywanie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca [...] C. sp. z o. o. w zakresie wpisania do rejestru zabytków dz. ewid. nr [...] obr. [...]w G., zarzuciła naruszenie: art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak oceny cech zabytkowych działki [...], tj. czy posiada ona wartość historyczną, artystyczną lub naukową, jak też czy w interesie społecznym leży jej wpisanie do rejestru zabytków w takiej formie i zakresie; naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20 marca 1952 r., polegające na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności i wpisanie całej działki [...]do rejestru zabytków, a nie jedynie w zakresie w jakim zajęta jest przez historyczny budynek schronu przeciwlotniczego; naruszenie art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez wpisanie do rejestru zabytków całej działki ewid. nr [...]jako zabytku, tj. posiadającej samoistne cechy zabytku, podczas gdy [...]WKZ nie wykazał, że spełnia ona definicję zabytku, jak też brak ustaleń, czy działka ta może zostać zakwalifikowana jako otoczenie zabytku; naruszenie art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez wpisanie działki [...]do rejestru zabytków jako fragmentu historycznego zespołu budowlanego dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr dawnej [...] S., gdy jednocześnie znajdujący cię na niej schron przeciwlotniczy jest już wpisany do rejestru zabytków jako element historycznego zespołu budowlanego [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r. na mocy decyzji [...]WKZ z dnia [...]września 2017 r. pod nr rej. [...], podczas gdy art. 9 ust. 3 przywołanej ustawy dopuszcza wpis indywidualny zabytku nieruchomego chronionego już jako element historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego, a nie ochronę w ramach dwóch różnych wpisów obszarowych; naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nierzetelne prowadzenie postępowania - nieustalenie w postępowaniu dotyczącym wpisu do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r. właściwych granic ochrony, w tym lokalizacji schronu przeciwlotniczego na działce [...] i objęcie ochroną rejestrową tejże działki w obecnym postępowaniu, niezwiązanym z zespołem d. [...] C..

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpoznaniu odwołań opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego ocenę, co do okoliczności przesądzających o uznaniu, że przedmiotowy obiekt, posiada wartości zabytkowe. Wyjaśnił, że definicja legalna zabytku nieruchomego zawarta w art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, wskazuje, że jest to nieruchomość, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W postępowaniu w sprawie wpisania zabytku do rejestru konieczne jest wskazanie jakie samoistne wartości zabytkowe posiada obiekt, aczkolwiek wskazane wyżej wartości nie muszą występować łącznie.

Minister podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy zespołu budowlanego, zdefiniowanego w art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków, który podlega ochronie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, c i e tej ustawy. Stwierdził przy tym, że przedmiotowy zespół zabudowy zachował wszystkie elementy wskazujące na jego ponadprzeciętne walory naukowe, historyczne i przestrzenne (artystyczne), co przesądza o wyjątkowym jego charakterze oraz stanowi zabytkowej wartości. Zespół ten prezentuje bowiem formę odzwierciedlającą przekształcenia, wynikające z rozwoju zarówno gospodarczego, jak i technologicznego [...], zachowując przy tym spójny wyraz architektoniczny, definiujący go jako przykład architektury przemysłowej. Pomimo pewnej degradacji, obiekt prezentuje autentyczną substancję budowlaną, a układ przestrzenny z umiejscowieniem najbardziej charakterystycznych elementów infrastruktury [...]owej jest czytelny.

Minister zgodził się z organem I instancji, co do wyznaczonego obszaru obejmowanego ochroną konserwatorską biorąc pod uwagę to, że w przypadku zespołu budowlanego ochronie podlegają relacje przestrzenne, gabaryty, elewacje i cechy zewnętrzne budynków. Co istotne, w skład zespołu budowlanego poza obiektami budowlanymi wchodzą również relacje przestrzenne, których polem jest konkretny obszar, wymagający wyznaczenia granic ochrony konserwatorskiej. W kontekście zarzutów przedstawionych w odwołaniach, Minister wyjaśnił, że ocena wartości zabytkowych objętych ochroną konserwatorską działek niezabudowanych i działek wodnych, nie może być przeprowadzana w oparciu o walory indywidualne, lecz należy odczytywać je w kontekście funkcjonalnym, łącznie z istniejącą zabudową.

Organ odwoławczy podważył zarzut skarżącej [...] sp. z o.o. sp. k. wskazując, że niezabudowany teren stanowi integralną część dawnej [...] [...], stąd też niewłaściwe jego zdaniem jest żądanie wpisania do rejestru zabytków tylko poszczególnych kompleksów wraz z ich otoczeniem. Podniósł, że wpływ na tak dokonaną ocenę miała specyfika sposobu funkcjonowania zakładu przemysłowego jakim jest [...].

Minister podkreślił również, że tereny (części działek ewidencyjnych), które obecnie są niezabudowane, lecz historycznie występowała na nich zabudowa [...]owa, powinny być objęte ochroną konserwatorską z uwagi na potrzebę zachowania relacji pomiędzy istniejącą zabudową, a ewentualnymi nowo wznoszonymi obiektami. Istotnym czynnikiem, wskazanym przez organ odwoławczy, był również historyczny rozwój i przemiany, jakie dokonały się na terenie [...] już od XIX w.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko [...]WKZ wskazując, że przedmiotowy fragment zespołu zabudowy posiada ponadprzeciętną wartość w skali kraju, jako miejsce ważnych wydarzeń historycznych. Zaznaczył, że w przypadku zabytków – obiektów o funkcji przemysłowej, wartości zabytkowe wiążą się z walorami historycznymi i naukowymi, a w mniejszym stopniu z walorami architektonicznymi. Pomimo tego, obiekty objęte decyzją organu I instancji, posiadają samoistne wartości zabytkowe. Ich utylitarny charakter widoczny jest wprost w ukształtowaniu brył i przejawia się w wysokości obiektów. Funkcja zdeterminowała formę architektoniczną, co stanowi o wartości artystycznej. Ponadto wskazał, że wybrane obiekty, jak np. budynek 90B, przejawiają wartość artystyczną wynikającą z reprezentowania cech stylowych. Natomiast wszystkie budynki objęte decyzją [...]WKZ z [...] stycznia 2020 r. posiadają bezsprzecznie także wysoką wartość naukową i historyczną, które uzasadniają wpisanie każdego z wymienionych budynków indywidualnie do rejestru zabytków jako dzieła architektury i budownictwa.

Podkreślił również, że wydanie zaskarżonej decyzji wynika z utrwalonej praktyki organów ochrony zabytków, które działając zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków, nie naruszają konstytucyjnej zasady prawa własności prywatnej. Ograniczenie własności stron, będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków przedmiotowego obiektu wynika z przepisów ustawy, a więc jest prawnie dopuszczalne.

W świetle powyższego stanowiska zarzuty skarżących spółek w ocenie Ministra są bezzasadne.

Minister wskazał również na możliwość ubiegania się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych dla określonych podmiotów, mających trudności ze zgromadzeniem środków finansowych w odpowiedniej wysokości na przeprowadzenie wymaganych robót budowlanych i prac konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru.

Decyzja organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. została zaskarżona przez S. z siedzibą w G. (sprawa zarejestrowania pod sygn. akt VII SA/Wa 1552/20), [...][...]sp. z o. o. z siedzibą w G. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1553/20), [...] [...] S.A. z siedzibą w G. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1554/20), [...] sp. z o. o. z siedzibą w G. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1555/20) oraz A. sp. z o. o. z siedzibą w G. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 1556/20).

Skarżąca S.. z o.o., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.,

1) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także wybiórcze i niejasne wartościowanie dowodów zgromadzonych w toku postępowania, co skutkowało niezachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów;

3) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą pogłębiania zaufania obywateli;

4) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, której uzasadnienie jest sprzeczne z wyrażoną zasadą przekonywania;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c, e, h w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie za zabytek zespołu budowlanego [...] [...], podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku,

a w konsekwencji

2) naruszenie art. 9 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego [...] [...], podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku.

[...] C. sp. z o. o., zaskarżyła decyzję w części utrzymującej w mocy wpis do rejestru zabytków nieruchomość stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] w miejscowości [...] i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zaskarżonym zakresie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zw. z art 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy [...]WKZ nie przeprowadził oceny cech zabytkowych działki ew. nr [...], tj. czy posiada ona wartość historyczną, artystyczną lub naukową, jak też czy w interesie społecznym leży jej wpisanie do rejestru zabytków w takiej formie i zakresie;

2) w konsekwencji, naruszenie art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 1 i 2 w zw. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków całej działki ew. nr [...], a nie jedynie w zakresie w jakim jest ona zajęta przez budynek schronu przeciwlotniczego, co stanowi rażąco nieproporcjonalne działanie organu konserwatorskiego ograniczające prawo własności, w tym uprawnienie do dysponowania nieruchomością przez skarżącą spółkę oraz wynikającą z prawa własności zasadę in dubio pro libertate;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 15 ustawy o ochronie zabytków i art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, którą dokonano wpisu do rejestru całej działki nr [...] jako zabytku, tj. posiadającej samoistne cechy zabytku, podczas gdy organy konserwatorskie obu instancji nie wykazały, że spełnia ona definicję zabytku, jak też nie poczyniły ustaleń, czy działka ta może zostać zakwalifikowana jako otoczenie zabytku;

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, którą dokonano wpisu do rejestru zabytków działki nr [...] jako fragmentu historycznego zespołu budowalnego dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr dawnej [...] S., gdy jednocześnie znajdujący się na niej schron przeciwlotniczy jest już wpisany do rejestru zabytków, jako element historycznego zespołu budowlanego [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r. na mocy decyzji [...]WKZ z dnia [...]września 2017 r., znak [...]; nr rej. [...], podczas gdy art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków dopuszcza wpis indywidualny zabytku nieruchomego chronionego już jako element historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego, a nie ochronę zabytku w ramach dwóch różnych wpisów obszarowych;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy [...]WKZ prowadził postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków terenów [...]w sposób nierzetelny i niebudzący zaufania obywateli do organów władzy publicznej, czego dowodzi nieustalenie w postępowaniu dot. wpisu do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r. właściwych granic ochrony, w tym lokalizacji schronu przeciwlotniczego na działce ew. nr [...] i objęcie ochroną rejestrową tejże działki dopiero w obecnym postępowaniu niezwiązanym z zespołem d. [...] C., na skutek konieczność naprawiania przez organ I instancji własnych błędów, co Minister zdaje się w pełni akceptować;

6) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 oraz art. 15 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokonania przez Ministra samodzielnej oceny wartości zabytkowej działki nr [...] i oparciu się w całości na ustaleniach organu I instancji, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;

7) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przedstawienie motywów oraz toku rozumowania organu odwoławczego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wybiórczy, skrótowy i niewyczerpujący, jednocześnie sprowadzający się wyłącznie do wyrażenia akceptacji dla działań organu I instancji, co w konsekwencji uniemożliwia ustalenie stanowiska zajętego przez Ministra w kontekście zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu.

[...] [...] S.A., zaskarżyła decyzję MKiDN w części dotyczącej działek nr[...], będących w użytkowaniu wieczystym spółki i wniosła o "uchylenie decyzji w części dotyczącej nieruchomości Spółki przez organ pierwszej w zakresie dotyczącym Nieruchomości Spółki", względnie o uchylenie decyzji w części dotyczącej Nieruchomości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w części dotyczącej Nieruchomości Spółki. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c, e, h w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie za zabytek zespołu budowlanego [...] [...] w granicach nieruchomości skarżącej, podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku; a w konsekwencji naruszenie

2) przepisów prawa materialnego art. 9 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków zabytku - zespołu budowlanego [...] [...] w granicach nieruchomości, podczas gdy cały zespół budowlany, o którym mowa powyżej, nie nosi znamion zabytku;

3) art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą prawdy obiektywnej;

4) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą pogłębiania zaufania obywateli;

5) art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z wyrażoną zasadą przekonywania.

6) art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego uznania działek wodnych o numerach ewidencyjnych [...]za zabytek.

[...] sp. z o. o. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1-2 ustawy o ochronie zabytków poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, którą błędnie dokonano wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...]ego budynków: 24B (d. budynek warsztatowy) i 25B (d. budynek magazynowy) oraz 32B (d. ślusarnia) podczas, gdy obiekty te ze względu na silne przekształcenie i swój stan zachowania nie mają znamion zabytku;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. polegające na niewłaściwej ocenie wartości zabytkowej obiektów: 24B (d. budynek warsztatowy), 25B (d. budynek magazynowy) i 32B (d. ślusarnia) - które to obiekty ze względu na silne przekształcenie i swój stan zachowania samodzielnie nie posiadają wartości historycznej, artystycznej, czy naukowej i tym samym nie powinny zostać objęte indywidualnym wpisem do rejestru zabytków.

A. sp. z o. o., zaskarżyła decyzję MKiDN w części dotyczącej nieruchomości: 1) działek nr [...]) działek [...]) budynku hali 4B, dawnej blachowni, położonej w G. na terenie dawnej [...], ul. T. Pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy decyzję organu I stopnia w odniesieniu do wpisu do rejestru zabytków działek nr [...]oraz hali 4B i umorzenie postępowania o wpis do rejestru zabytków ww. obiektów, oraz o uchylenie decyzji [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia.2020 r. dot. wpisania do rejestru zabytków nieruchomości wskazanych w niej nieruchomości ([...]nr rejestru zabytków [...]), w zakresie wpisu do rejestru zabytków działek nr [...]oraz hali 4B i umorzenie postępowania o wpis do rejestru zabytków ww. obiektów. Skargę oparto na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, poprzez błędne przyjęcie, że działki nr [...] oraz hala 4B, stanowią nieruchomość będącą świadectwem minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową;

2) naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, polegające na umieszczeniu w rejestrze zabytków obiektów niestanowiących zabytków,

3) naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i nierozpoznanie sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej;

4) naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 9 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

W uzasadnieniach skarg rozwinięto zarzuty stawiane zaskarżonemu rozstrzygnięciu.

W odpowiedzi na powyższe skargi, Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o ich oddalenie.

Na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach VII SA/WA 1552/20, VII SA/Wa 1553/20, VII SA/Wa 1554 /20, VII SA/Wa 1555/20, VII SA/Wa 1556/20 i prowadzić je dalej pod sygnaturą VII SA/Wa 1552/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 17 marca 2021 r.

Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2020 r. o wpisie do rejestru zabytków fragmentu zespołu zabudowy dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr dawnej [...] S. wraz z wymienionymi w niej budynkami.

W odniesieniu do tej decyzji skarżące strony przestawiły zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy uznać je za nieuzasadnione.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi określa ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz akty wykonawcze do tej ustawy. Zgodnie z art. 4 ww. ustawy ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu:

1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;

2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków;

3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków;

4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę;

5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;

6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b), c) i e) powołanej ustawy ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zespoły budowlane, dzieła architektury i budownictwa oraz obiekty techniki, w tym zakłady przemysłowe.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zakłady przemysłowe stanowią specyficzną grupę zabytków, które z racji pełnionej funkcji składają się nie tylko z budynków i budowli, ale także z infrastruktury technicznej. Na ich terenie występują nawarstwienia historyczne wynikające z konieczności modernizacji obiektów i ich dostosowywania do zmiennych potrzeb rynkowych. Nawarstwienia i przekształcenia mają walor poznawczy, gdyż dokumentują w przypadku zabytków techniki przemiany gospodarcze i technologiczne. Ponadto, w myśl art. 3 pkt 13 ustawo o ochronie zabytków historycznym zespołem budowlanym jest powiązana przestrzennie grupa budynków, wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

W przypadku tej kategorii zabytków (zespołów budowlanych), wartość stanowi nie tylko forma architektoniczna budynków, ale także relacje przestrzenne między zabudową, jej historyczne rozplanowanie, kompozycja, zagospodarowanie terenu charakterystyczne dla danego typu zespołu. Ogólne zagospodarowanie zespołu budowlanego ma wpływ na zachowanie relacji przestrzennych, skali i charakteru funkcjonalno-przestrzennego nowej zabudowy oraz spójności estetycznej i stylistycznej całości. Z tego względu w przypadku zespołów budowlanych - jako tzw. zabytków obszarowych, przestrzennych - ochronie podlega nie tylko zabudowa, ale także przestrzeń między nimi, nawet jeśli pozostaje ona niezabudowana lub bez śladów historycznego zagospodarowania.

Jak zaznaczył organ I instancji teren objęty przedmiotowym postępowaniem o wpis do rejestru zabytków (fragment zabudowy dawnej [...] [...]: dawnej [...] nr dawnej [...] S. wraz z objętymi sentencją decyzji organu I instancji budynkami) był miejscem rozwoju kilku zakładów produkcyjnych, a po II wojnie światowej stał się częścią jednego dużego przedsiębiorstwa – [...] [...]. Zachowana zabudowa i elementy infrastruktury posiadają chronologię od ostatniej ćwierci XIX w. do ostatniej ćwierci XX w., przy czym najstarsze z zachowanych obiektów stanowią pozostałości dawnej [...] S., która funkcjonowała w G. od około 1892 r. [...] S. na przełomie XIX i XX w była najnowocześniejszym zakładem produkcji [...]w G. i posiadała największe - wśród ówczesnych [...]ich [...] - możliwości produkcyjne, budując zarówno okręty dla marynarki wojennej, jak i statki cywilne, handlowe, pasażerskie i specjalne. [...]a S. funkcjonowała jako samodzielne przedsiębiorstwo do czasu wybuchu II wojny światowej, kiedy to wraz ze [...] [...]ą została przejęta przez III Rzeszę. Po zakończeniu II wojny światowej [...] S. i [...] [...]a zostały połączone tworząc przedsiębiorstwo państwowe [...] [...], przy czym [...] S. została przekształcona w [...]ę nr [...], a wchodzące w jej skład pochylnie uruchomiono w 1951 r. Organ I instancji wyjaśnił także, że ww. teren w okresie powojennym był modernizowany (m.in. przebudowano pochylnie i wyposażono nabrzeża w żurawie marki KONE). [...] WKZ wskazał ponadto, że teren [...] nr [...] stał się areną dramatycznych wydarzeń związanych z powstaniem i przebiegiem strajków robotniczych w latach 1970 i 1980. Wśród wartości przedmiotowego terenu wskazano wysokie walory historyczne wynikające z bezpośredniego związku z ważnymi wydarzeniami historycznymi, w tym z wydarzeniami z historii politycznej i gospodarczej Polski i świata. Odnosząc się do walorów architektonicznych poszczególnych obiektów wpisanych wraz z całym zespołem wskazano, że stanowią one reprezentatywne przykłady architektury przemysłowej od ostatniej ćwierci XIX w. do drugiej połowy XX w. Jako wartość wymieniono także nie tylko indywidualne wartości poszczególnych obiektów, ale również fakt zachowania w ramach zwartego zespołu obiektów z różnych okresów czasu, obrazujących proces przemian jakie następowały w technologii produkcji statków na przestrzeni ponad stu lat ich budowy na przedmiotowym terenie.

Analiza uzasadnień wydanych w sprawie decyzji dowodzi, że słuszne było stanowisko organów, co do wpisania fragmentu zespołu zabudowy dawnej [...] nr dawnej [...] S. wraz z budynkami do rejestru zabytków. Organy przekonująco, zdaniem Sądu wykazały przesłanki do objęcia historycznego zespołu budowlanego w granicach wskazanych w decyzji ochroną konserwatorską, przedstawiając elementy, które przesądzają o jego zabytkowym charakterze. Wyjaśniły jakie ustalenia wpłynęły na określenie zakresu i granic ochrony konserwatorskiej oraz z czego wynikała waga i potrzeba wpisu do rejestru zabytków zespołu i budynków.

Podkreślić w tym miejscu należy, że organ I instancji wyjątkowo szczegółowo i obszernie opisał przedmiot objęty wpisem, jak też przyczyny objęcia go ochroną konserwatorską. Odniósł się do walorów architektonicznych poszczególnych obiektów, omawiając wartości każdego z nich. Wymienione w sentencji decyzji budynki reprezentują różnorodne wartości zabytkowe, niemniej jednak organ I instancji prawidłowo uzasadnił wpisanie do rejestru zabytków każdego z nich, grupując je w mniejsze zespoły wyróżniające się wspólnymi cechami. Nie można nie zauważyć tego, że uzasadnienie decyzji odnosi się do wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, w tym do całości zarzutów podnoszonych przez strony skarżące. Ostateczna treść decyzji była efektem długotrwałego postępowania wyjaśniającego, poprzedzonego wieloma oględzinami poszczególnych nieruchomości i starała się pogodzić różne często sprzeczne interesy.

Z akt sprawy wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania zebrano obszerny i zróżnicowany materiał dowodowy, na który złożyły się m.in. dokumentacja fotograficzna przedmiotowego zespołu z rożnych okresów funkcjonowania [...], karty ewidencyjne zabytków nieruchomych (poszczególnych budynków objętych decyzją), karta ewidencyjna [...] K. i [...] S., ob. [...] [...], karta ewidencyjna kotlarni, ślusarni, stolarni, ob. hala montażowa, karty ewidencyjne obiektów d. [...] [...], Studium wyboru form ochrony konserwatorskiej terenów i obiektów [...]w G.. Uwzględniono także opinię członków Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków uznającą, że ochroną powinna być objęta, poza poszczególnymi obiektami, także przestrzeń historyczna, bowiem w ten sposób chroniony będzie unikatowy krajobraz post-industrialny przekazując potomnym swoisty i niepowtarzalny klimat dzielnicy charakterystycznej jedynie dla miast nadmorskich. Przestudiowano archiwalne fotografie, ryciny i kartografię z 2 poł. XIX w. i XX w., zamieszczone w ww. dokumentacjach, które posłużyły do analiz porównawczych dawnego i obecnego ukształtowania zespołu i stopnia zachowania oryginalnej substancji poszczególnych budynków.

Organ I instancji podsumowując swoje ustalenia wskazał na ponadprzeciętne, zróżnicowane wartości historyczne, naukowe, architektoniczne, przestrzenne i krajobrazowe omawianego zabytku, wynikające z ukazania znaczącej zmiany wartości w dziedzinie rozwoju architektury przemysłowej w okresie ponad stuletnim, wynikającej ze zmian konwencji stylistycznej, z typu własności, postępu materiałowo-konstrukcyjnego, rozwiązań budowlanych oraz postępu techniczno- technologicznego w okrętownictwie. Uznano, że zasób dziedzictwa kulturalnego [...] [...] niesie unikatowe w skali świata świadectwo tradycji wielkoprzemysłowego i pełnomorskiego budownictwa statków i okrętów, a zespół zachowanych obiektów [...] nr [...] S. zapewnia pełną reprezentację cech wielkoprzemysłowego zespołu [...] pełnomorskiej i procesów świadczących o istocie produkcji [...]. W uzasadnieniu stwierdzono również, że omawiany zespół reprezentuje przykłady rozwiązań architektonicznych stosowanych w budownictwie przemysłowym od lat dziewięćdziesiątych XIX w. do drugiej połowy XX w., przy czym skala założenia pozwala na prześledzenie przemian, jakie następowały w tych rozwiązaniach w kolejnych dziesięcioleciach funkcjonowania zakładu, a ponadto istnieje możliwość prześledzenia tych przemian w ramach jednego zespołu zabudowy, powiązanego funkcjonalnie.

Oznacza to, że przedmiotowy zespół zabudowy dawnej [...] [...], ze względu na stopień zachowanych, ponadprzeciętnych wartości uzasadnia objęcie wskazanych w decyzji organu I instancji nieruchomości ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków.

Odnosząc się do skarg, należy zauważyć, że wspólną ich cechą jest zarzut wadliwego uznania, że nieruchomości (każdej ze skarżących spółek) stanowią świadectwo minionej epoki, bądź zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadane wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Innymi słowy skarżące spółki zarzucają niewskazanie przez organy ochrony zabytków, wartości przypisanych konkretnym nieruchomościom gruntowym.

W kontekście tak sformułowanego (wspólnego) zarzutu, należy podkreślić, że określenie przedmiotu postępowania, jako fragmentu zespołu zabudowy dawnej [...] [...] wskazuje, że należy rozróżnić dwa "typy" zabytku obejmowanego ochroną na podstawie zaskarżonej decyzji. Jest to zespół budowlany (wpisywany do rejestru zabytków na podstawie 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o ochronie zabytków, będący jednocześnie zakładem przemysłowym (6 ust. 1 pkt 1 lit. e), a także wymienione w sentencji decyzji budynki (wpisywane do rejestru zabytków na podstawie 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy). Rozróżnienie to jest istotne z uwagi na dokonaną ocenę wartości kwalifikujących poszczególne składniki ww. zabytku do wpisania do rejestru zabytków. Obiekt wpisywany do rejestru zabytków, jako dzieło architektury i budownictwa posiadać musi samoistne wartości zabytkowe, natomiast w przypadku zespołu budowlanego (lit. b) i zakładu przemysłowego (lit. e) wartości te przypisane są do obiektu jako całości. Oznacza to, że w sytuacji wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego, poszczególne jego elementy, takie jak konkretne działki ewidencyjne, na których zlokalizowany jest zespół nie posiadają, jak zdają się oczekiwać skarżące strony, możliwych do zdefiniowania wartości indywidualnych. Ich walory zabytkowe są bowiem związane ze współtworzeniem zespołu i nie mają przełożenia na cechy indywidualne, przypisane konkretnej działce ewidencyjnej.

Podkreślić również należy, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. Wpisu obiektu do rejestru zabytków dokonuje wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą, ma merytoryczne kompetencje do oceny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (także taki który neguje wartość zabytkową) - czy obiekt posiada walory zabytkowe (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 19/08; z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 640/10; z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1077/12).

Analiza skarg wskazuje, że podobnie jak w toku postępowania, w tym w złożonych odwołaniach, strony skarżące kwestionując ocenę wartości zbytkowych poszczególnych nieruchomości i domagając się ich wyłączenia z wpisu do rejestru zabytków, odnosiły się głównie do planowanych zamierzeń inwestycyjnych, stanu technicznego obiektów, opłacalności ekonomicznej ewentualnych remontów, utrudnień w kontynuacji działalności przemysłowej, bądź też innych ograniczeń w użytkowaniu nieruchomości, a wynikających ich zdaniem z wpisu do rejestru zabytków.

Sąd podziela ocenę organów, że kwestie te pozostają bez wpływu na ocenę wartości zabytkowych całości zespołu, jak i jego poszczególnych elementów, które są przedmiotem postępowania. Negatywna ocena wartości zabytkowych zespołu i budynków, dokonywana przez strony skarżące, wynikała być może z błędnych kryteriów wartościowania i identyfikacji przedmiotu postępowania, uznając jako niezabytkowe elementy powojennego zagospodarowania [...] [...] i tereny niezabudowane oraz niewłaściwego zrozumienia idei ochrony zespołu budowlanego jako historycznej całości. Tymczasem, jak słusznie podnoszą organy, jednym z walorów przedmiotowego zespołu jest jego różnorodność chronologiczna i technologiczna, świadcząca o ciągłości procesów rozwojowych przedsiębiorstwa od XIX w. do drugiej połowy XX w. oraz relacje przestrzenne całego zespołu. Zespół zachowanych obiektów [...] nr /[...] S. zapewnia pełną reprezentację cech wielkoprzemysłowego zespołu [...][...]i procesów świadczących o istocie produkcji [...]. Ocena ta pokrywa się z wartościowaniem dokonywanym w najnowszych opracowaniach poświęconych terenom po[...]owym w G., stanowiących materiał dowodowy w oparciu, o który orzekały w sprawie organy administracji. Nie sposób tym samym czynić organom zarzutu, że nie przychyliły się do wniosków stron o wyłączenie poszczególnych nieruchomości z wpisu do rejestru zabytków.

Należy w tym miejscu wskazać, że ustalony przez organy stan faktyczny, jak też przedstawioną argumentację Sąd w całości podziela. Ocenia je jako prawidłowe oraz wyczerpujące, mające podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wbrew stanowisku skarżących w sprawie nie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Zasada swobodnej oceny dowodów uregulowana w art. 80 k.p.a., pozwala organowi administracji publicznej na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Organ może tym samym określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny (tak B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, wyd. 12 C. H. Beck, str. 354). Tak też, zdaniem Sądu zachowały się organy konserwatorskie orzekając w sprawie, o czym świadczy treść uzasadnień obu decyzji. Odniosły się do argumentacji przedstawianej przez strony skarżące, w tym do kwestii przesądzających o uznaniu, że przedmiotowy zespół budowlany posiada istotne wartości zabytkowe wyjaśniając, że prezentuje on formę odzwierciedlającą przekształcenia, wynikające z rozwoju zarówno gospodarczego, jak i technologicznego [...], zachowując przy tym spójny wyraz architektoniczny, definiujący go, jako przykład architektury przemysłowej. Pomimo pewnej degradacji obiekt prezentuje autentyczną substancję budowlaną, a układ przestrzenny z umiejscowieniem najbardziej charakterystycznych elementów infrastruktury [...] (budynki, doki, pochylnie, czy żurawie) został oceniony jako czytelny.

W kwestii natomiast zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego podnieść trzeba, że wiąże się ona ściśle z zakresem niniejszego postępowania dotyczącym wisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego. Takie dowody, pozwalające na dokonanie ustaleń w ww. zakresie zostały w sprawie zgromadzone, m.in. poprzez przeprowadzenie oględzin działek i budynków, podczas których sporządzono protokoły i dokumentację fotograficzną, kwerendę dokumentów i opracowań dotyczących historii [...] i jej architektury, ze szczególnym uwzględnieniem rozpatrywanego obszaru.

Dlatego też Sąd nie podzielił zarzutów procesowych podniesionych w skargach uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona. Organ zgromadził dowody, dokonał ich oceny, a na ich podstawie (z uwzględnieniem art. 80 k.p.a.) ustalił stan faktyczny, dając temu wyraz w wydanych w sprawie orzeczeniach i stosując się tym samym do dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w poszczególnych skargach (podobne zarzuty [...] [...] S.A., i S. [...]sp. z o.o.) należy zauważyć, że wpis do rejestru zabytków nie ogranicza możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (w tym działalności [...]), bowiem wpis ten nie jest tożsamy z zakazem prowadzenie tej działalności i nie wyklucza użytkowania ww. nieruchomości. Wpis nakłada jedynie obowiązek uzyskania odpowiednich pozwoleń od wojewódzkiego konserwatora zabytków na podstawie art. 36 ustawy o ochronie zabytków. Wpis do rejestru zabytków wbrew stanowisku skarżących spółek nie oznacza również konieczności odtworzenia elementów historycznego zespołu, a jedynie nakłada ochronę na wymienione w sentencji decyzji elementy istniejące i wymaga odpowiednich uzgodnień w stosunku do ewentualnych przyszłych zamierzeń. Nie oznacza on także braku możliwości modernizacji urządzeń, czy realizacji nowych inwestycji. Również objęcie ochroną konserwatorską nieruchomości należących do S.p. o.o. wynikającą z planu miejscowego nie zamyka drogi dla orzeczenia, jak w zaskarżonej decyzji. Wprowadza bowiem ochronę zindywidualizowaną dopuszczoną przepisami prawa obok tej, która przewidziana jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na tle kontrolowanej decyzji nie ma miejsca nieuzasadniona ochrona konserwatorska objętych nią obiektów, stanowiąca nieproporcjonalną ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności.

Odnosząc się do zarzutu niewskazania wprost, na których analizach organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie się oparł, należy zauważyć, że Minister dokonał analizy całości materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało skonstruowane tak, aby odzwierciedlało rację decyzyjną i wyjaśniało rozumowanie organu, uzasadniające wydane rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy skoncentrował się zatem na odniesieniu przesłanek wpisania zabytku do rejestru zabytków zawartych w definicji legalnej zabytku do omawianego obiektu i posiadanych przez niego wartości, które wynikają wprost z dziejów [...] [...], sięgających do lat 90 – tych XIX w.

Za niezasadne należało uznać zarzuty [...] [...] S.A. dotyczące nieuzasadnionego objęcia ochroną konserwatorską działek niezabudowanych i działek wodnych. Powtórzyć zatem należy, że ocena ich wartości zabytkowych nie może być przeprowadzana w oparciu o walory indywidualne, lecz należy odczytywać je w kontekście funkcjonalnym, łącznie z istniejącą zabudową [...]ową, bowiem nie mają one wartości samoistnych, ale posiadają walory zabytkowe, jako element wpisanego do rejestru zabytków zespołu. Działki wodne, wykorzystywane w produkcji [...](np. do wodowania statków, czy transportu) są świadectwem funkcjonowania [...], a zatem są nierozerwalnie związane z dziedzictwem tego miejsca.

Podobnie jako niezasadne należało ocenić zarzuty S. sp. z o.o. co do objęcia ochroną zabytku w ramach dwóch różnych wpisów obszarowych. Jak podniosła skarżąca "na działce ewid. nr [...] znajdują się fragmenty stanowiącego własność skarżącej schronu przeciwlotniczego oraz budynku usługowego, których pozostała część zlokalizowana jest na działce ew. nr [...], wpisanej wraz ze wskazanym schronem do rejestru zabytków jako elementy historycznego zespołu zabudowy [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r." Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przywołaną decyzją wpisująca do rejestru zabytków historyczny zespół zabudowy [...] [...] od okresu funkcjonowania [...] C. do 1989 r. objęto budynek ww. schronu, natomiast zaskarżona decyzja dotyczy działki ewid. nr [...], zatem nie występuje tu sytuacja, w której ten sam obiekt, został objęty ochroną na podstawie dwóch decyzji obszarowych.

Odnośnie zarzutu [...] C., że organy konserwatorskie nie wykazały żadnych wartości działki nr [...], która zdaniem skarżącej odpowiada definicji otoczenia zabytku, wyjaśnić należy, że ww. działka nie jest zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków indywidualnie, a zatem nie posiada samoistnych wartości zabytkowych. Jak zaznaczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i z czym Sąd się zgadza jest to obszar, na którym znajduje się zespół budowlany dawnej [...] [...], a zatem wartość zabytkowa ww. nieruchomości nie może być postrzegana i definiowana w granicach działki ewidencyjnej, ale należy ją identyfikować szerzej - w kontekście całego zespołu. Stąd ochrona tej działki nie może być postrzegana, jako bezpodstawna, bowiem jej wartości wynikają z faktu współtworzenia zabytkowego zespołu. Nie sposób również zgodzić się ze skarżącą, że Minister zaniechał dokonania samodzielnej oceny wartości zabytkowej działki nr [...], co zdaniem skarżącej naruszało art. 15 k.p.a. Jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało w tym zakresie powtórzenie argumentacji organu I instancji, to kompletnie zgromadzony materiał dowodowy, mógł i powinien być oceniany przez organy obu instancji w sposób jednolity, co też miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Sąd nie przychylił się również do zarzutów skarżącej [...] sp. z o.o., która podnosi wadliwe dokonanie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynków 24B (d. budynek warsztatowy), 25B (d. budynek magazynowy) i 32B (d. ślusarnia), jako że ze względu na silne przekształcenia i stan zachowania nie mają znamion zabytku. Organ I instancji szczegółowo opisał ww. obiekty, zaznaczając, że budynek 32B nie zachował się w całości i w związku z tym ochroną objęta została jedynie jego istniejącą część północna i południowa. Tym niemniej, obiekt ten przetrwał ponad 90 lat (widoczny jest już na planie z 1927 r.), a zatem na stałe wpisał się w historię i tradycję [...] [...], podobnie jak będące pozostałością większego kompleksu zabudowy budynki 25B i 24B wzniesione w latach dwudziestych XX w.

Wartości zabytkowe budynku 32B dostrzega również Opinia architektoniczno- konserwatorska dotycząca stanu zachowania wartości zabytkowych tegoż budynku, sporządzona przez dr hab. inż. Arch. Grzegorza Bukala w sierpniu 2020 r. (Sąd na wniosek skarżącej dopuścił i przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód z tej opinii), na której skarżąca oparła swoją argumentację. We wnioskach tej opinii zawarto postulat zachowania południowej ściany szczytowej "stanowiącej materialne świadectwo istnienia zabudowy między halami 98/99B i 31B".

Odnośnie przytoczonej przez skarżącą potrzeby dokonania własnych ustaleń przez organ II instancji, trzeba wyjaśnić, że obowiązek ten nie oznacza konieczności sporządzenia nowych, odmiennych wniosków, niż te zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Jeśli po analizie akt sprawy organ odwoławczy doszedł do takich samych wniosków, co organ I instancji, to nie ma potrzeby ponownego ich definiowania i sporządzania kolejnych wyjaśnień, do kwestii prawidłowo już wyjaśnionych.

Zamierzonego skutku nie mogły odnieść także zarzuty A. sp. z o.o. zmierzające do wykazania, że nieruchomości należące do skarżącej nie wypełniają przesłanek do wpisania ich do rejestru zabytków, a ponadto hala 4B nie ma charakteru innowacyjnego, bowiem stanowi przykład typowej architektury przemysłowej z lat 40-50 XX w. Obiekt ten jak wyjaśnił organ I instancji i czego skarżąca nie podważyła skutecznie, stanowi zachowaną historyczną zabudowę i obrazuje rozwój przemysłu [...]i architektury industrialnej oraz jest świadectwem ciągłości funkcji przemysłowej na omawianym terenie. W związku z powyższym jego wartości wynikające z zachowanej autentycznej substancji zabytkowej przekładają się na walory naukowe i historyczne, a zatem jego wpis do rejestru zabytków jest uzasadniony. Co do stwierdzenia, że ww. budynek nie znajduje się ani na terenie historycznej [...] C., ani na terenie [...] S. należy ponownie wyjaśnić, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest fragment zespołu zabudowy dawnej [...] [...] wraz z wymienionymi budynkami. Stąd hala 4B, jako zlokalizowana właśnie na terenie dawnej [...] [...] i będąca świadectwem jej przekształceń została objęta badaną decyzją. Natomiast podnoszony brak odniesienia się przez organ bezpośrednio do wartości zabytkowych działek należących do skarżącej wynika z tego, że rzecz dotyczy wartości zespołu budowlanego jako całości, bowiem to zespół budowlany wraz z budynkami jest przedmiotem wpisu, a nie każda z działek ewidencyjnych indywidualnie.

Wskazać w tym miejscu również należy, że fakt zbycia terenów byłej [...] [...] podmiotom prywatnym nie mógł w niniejszej sprawie stanowić okoliczności wyłączającej możliwość dokonania wpisu do rejestru zabytków, przez stanowiącego organ administracji rządowej [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W kwestii natomiast ograniczenia prawa własności poprzez wpis obiektów do rejestru zabytków należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza istoty prawa własności. Ustawa o ochronie zabytków jest właśnie taką ustawą, o której mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie organy konserwatorskie działały na podstawie zawartych w niej przepisów, przy czym decyzja o wpisie do rejestru zabytków poprzedzona została, zdaniem Sądu wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu.

Ze wszystkich wyżej wymienionych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.