Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 309/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 271 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi L. sp. z o.o. sp. j. z siedzibą w B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1315/22 wydanym w sprawie ze skarg kasacyjnych Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy, Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy i Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 480/21 w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy, Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy i Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 28 stycznia 2021 r. nr SKO-4212/257/2020 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka jawna z siedzibą w Bydgoszczy (dalej zwana spółką), reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1315/22.

W skardze, opartej o podstawę wznowienia z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: P.p.s.a.), spółka domagała się uchylenia powyższego wyroku oraz ponownego rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy, Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy i Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w Bydgoszczy (dalej skarżące wspólnoty) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 480/21 w sprawie ze skargi skarżących Wspólnot na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (dalej SKO, Kolegium) z dnia 28 stycznia 2021 r., nr SKO-4212/257/2020 w przedmiocie warunków zabudowy - uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy (dalej Prezydent) z dnia 25 listopada 2020 r., nr 210/2020 (punkt 1 wyroku) i zasądził od SKO na rzecz skarżących Wspólnot kwoty po 904 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt 2 wyroku).

W uzasadnieniu powołanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Prezydent decyzją z dnia 25 listopada 2020 r. ustalił, na wniosek P.P., warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie zespołu trzech budynków handlowo-usługowo-mieszkalnych, w tym z częścią hostelową, na nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb ewidencyjny [...] 6, położonej przy ul. [...] w Bydgoszczy. Określając poszczególne warunki zabudowy, organ wskazał m.in., że wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej ma wynosić min. 10 m i max 30 m w attyce.

Odwołanie od tej decyzji złożyły skarżące wspólnoty. Zarzuciły, że w związku z trwającymi pracami nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru objętego decyzją istniała podstawa do zawieszenia postępowania wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej K.p.a.). Ponadto, skarżące zakwestionowały prawidłowość ustalenia maksymalnej wysokości planowanych budynków na 30 m, wyraziły także obawę co do stabilności budynków wskutek prowadzenia robót budowlanych.

SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. W ocenie Kolegium, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie budzi wątpliwości, a wszystkie parametry planowanej inwestycji wynikają z przeprowadzonej analizy i zostały szczegółowo uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium wyjaśniło, że co do posadowienia budynków i głębokości ich fundamentów, to kwestie te rozstrzygane będą dopiero na etapie postępowania budowlanego (uzyskania pozwolenia na budowę).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 480/21, sprostowanym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2021 r., oddalił skargę skarżących wspólnot na powyższą decyzję.

Sąd pierwszej instancji uznał, że granice obszaru analizowanego wyznaczono prawidłowo, tj. przyjmując w każdym kierunku odległość 552 m, równą trzykrotności szerokości frontu działki (wynoszącego 184 m). Oceniając kwestionowaną przez skarżące przyjętą w decyzji dopuszczalną wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej na 10-30 m wskazał, że znajduje to odzwierciedlenie w sporządzonej analizie. W sąsiedztwie występuje kilkanaście budynków o wysokości zbliżonej do maksymalnej wysokości ustalonej w zaskarżonej decyzji, planowana inwestycja będzie uzupełniała pasmo zabudowań zlokalizowanych wzdłuż jednej z głównych arterii miasta, tj. ul. [...]. Wyznaczając zatem wysokość dla nowej zabudowy w takim miejscu, uwzględniono zarówno umożliwienie realizacji reprezentatywnej, wielkomiejskiej zabudowy, jak i konieczność zachowania ciągłości urbanistycznej w najbliższym otoczeniu. Sąd stwierdził, że organ wyznaczając wysokość zabudowy zasadnie zastosował § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164 poz. 1588; dalej rozporządzenie).

Następnie Sąd wskazał, że ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy może nastąpić tylko w takim zakresie, w jakim nie jest objęta przepisami prawa budowlanego. Zatem podnoszone przez skarżące zarzuty dotyczące realizacji przyszłej inwestycji, jej uciążliwości i wpływie na sposób korzystania z ich nieruchomości nie mogły zostać uwzględnione w przedmiotowym postępowaniu. W odniesieniu do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd stwierdził, że fakt toczącego się postępowania dotyczącego uchwalenia na przedmiotowym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ma żadnego wpływu na postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Dopóki plan nie zostanie uchwalony organ winien wydać decyzję o ustaleniu warunków zabudowy. Ponadto nie było również podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 1130; dalej zwana ustawą), ponieważ zawieszenie to ma charakter fakultatywny, nie jest uzależnione od wniosku strony, lecz następuje z urzędu.

Z tych powodów Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 P.p.s.a.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyły skarżące wspólnoty zaskarżając go w całości. Orzeczeniu temu zarzuciły naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że możliwe jest wydanie w niniejszej sprawie decyzji o warunkach zabudowy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżące wspólnoty wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżących kasacyjnie, warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji zostały wydane z naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ przewiduje ona budowę wyższego budynku, niż będące w sąsiedztwie oraz narusza interesy społeczne i prywatne skarżących poprzez wyrządzenie im znacznej szkody. Ponadto, fakt, że toczy się postępowanie dotyczące uchwalenia na przedmiotowym obszarze miejscowego planu zagospodarowaniu przestrzennego ma wpływ na postępowanie w sprawie warunków zabudowy. Sąd powinien więc wstrzymać się z wydaniem wyroku w niniejszej sprawie do czasu jego uchwalenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznane zostały za trafne.

W ocenie NSA bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zarzut ten został umotywowany trwającymi, bliżej niesprecyzowanymi w skardze kasacyjnej, pracami nad planem miejscowym, który miałby objąć m. in. działkę ewidencyjną nr [...]. Odnosząc się do tego zagadnienia NSA po pierwsze wskazał, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., ma charakter fakultatywny. Po drugie nie sposób w ogóle mówić o istnieniu merytorycznego powiązania między kontrolą legalności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy, a trwającymi pracami dotyczącymi planu miejscowego mającego objąć m. in. teren spornej inwestycji.

Zdaniem NSA nie był również zasadny zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy w zakresie, w jakim skarżące powołują się na obawy związane z ewentualnym negatywnym wpływem realizacji spornej inwestycji na stabilność fundamentów budynków zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie. Na etapie ustalania warunków zabudowy, w tym w ramach weryfikacji spełnienia warunku tzw. dobrego sąsiedztwa, nie bada się kwestii związanych z potrzebą projektowania budynków oraz prowadzenia robót budowalnych w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Kwestie te są badane na dalszym etapie procesu inwestycyjnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę (art. 5 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725).

W ocenie NSA trafny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy w zakresie, w jakim skarżące kwestionują dopuszczenie na działce nr [...] zabudowy o wysokości 30 m. Odnosząc się to tego zagadnienia NSA przypomniał, że celem przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, a zatem zgodnie z zasadą dobrego sąsiedztwa należy badać wpływ inwestycji na otoczenie w sensie urbanistycznym. Zasada ta wymaga dostosowania nowej zabudowy do wyznaczonych przez zastany w danym miejscu stan dotychczasowej zabudowy. Wysokość planowanej zabudowy stanowi jeden z podstawowych parametrów urbanistycznych determinujących ocenę, czy zabudowa ta będzie tworzyć harmonijną całość z zabudową sąsiednią. NSA przywołał treść przepisów § 7 ust. 1 i 3 oraz 4 rozporządzenia i wskazał, że średnia wysokość budynków na obszarze analizowanym wynosi 6,5 m (s. 4 wyników analizy urbanistycznej). Z kolei zabudowa wielorodzinna w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji ma wysokość od 12 m (ul. [...]) do 15 m (ul. [...]). Odstąpienie od wartości średniej parametru wysokości zabudowy było zatem w pełni uzasadnione, albowiem wartość ta (6,5 m) w sposób istotny odbiega od wysokości budynków zlokalizowanych w bliskim sąsiedztwie działki nr [...]. Zdaniem NSA brak było podstaw do nawiązania, przy ustalaniu parametru wysokości dopuszczalnej zabudowy, do wysokich budynków biurowych oraz wielorodzinnych zlokalizowanych przy ul. [...] (40,5 m) oraz [...] (33 m), ul. [...], 50 (35 m), u. [...], 13, 15, 17, 19 (35 m), ul. [...] (35 m). Otóż budynki te są położone od terenu inwestycji w odległości od około 300 do około 400 m i nie tworzą z tym terenem jakiejkolwiek spójnej urbanistycznej całości. Po przeciwnej stronie terenu inwestycji od ulicy [...] znajdują się dwu i trzykondygnacyjne budynki wielorodzinne. W ocenie NSA, w realiach niniejszej sprawy dopuszczalne i uzasadnione było odejście od wartości średnich co do parametru wysokości nowej zabudowy (§ 7 ust. 4 rozporządzenia), ale zasady ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju (art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 1 i 2 ustawy) stały na przeszkodzie ustaleniu tego parametru na poziomie 30 m. Przywołane podstawowe zasady, na których oparte jest planowanie i zagospodarowanie przestrzenne (art. 1 ust. 1 in fine ustawy w zw. z art. 5 Konstytucji RP), intepretowane z uwzględnieniem potrzeby ochrony nie tylko prawa własności inwestora, ale i praw własności odnoszących się do nieruchomości sąsiednich (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP), winny determinować ustalenie tego parametru poprzez odwołanie się do wysokości zabudowy wielorodzinnej występującej w bliskim otoczeniu planowanej inwestycji. Końcowo NSA wskazał, że bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji Kolegium miały, wspominane w analizie, plany Miasta Bydgoszcz co do zagospodarowania terenów wzdłuż ul. [...]. Przy ocenie spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy) uwzględnia się bowiem stan faktycznego zagospodarowania istniejący na obszarze analizowanym w dniu wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy - także zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie spółka wskazała, że została pozbawiona możliwości działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie brała udziału w tym postępowaniu, nie została zawiadomiona o terminie rozprawy. O wydanym wyroku dowiedziała się z pisma skarżących wspólnot z dnia 21 grudnia 2023 r., doręczonego jej 2 stycznia 2024 r., a zatem zachowała trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. Wyjaśniła następnie, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyroku z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 480/21 decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z 28 października 2021 r. została przeniesiona na spółkę, za zgodą P.P., decyzja Prezydenta z dnia 25 listopada 2020 r. ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Do skargi o wznowienie postępowania dołączyła kopie tej decyzję oraz wypisu aktu notarialnego, że od dnia 30 września 2003 r. jest właścicielem przedmiotowej działki, na której zaplanowana została inwestycja.

W piśmie z dnia 10 kwietnia 2024 r. spółka podała, że wyrok objęty skargą o wznowienie został oparty na błędnych ustaleniach stanu faktycznego w kontekście uwarunkowań istotnych dla wydania decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem spółki NSA w uzasadnieniu wyroku pominął fakt, że w bliskim sąsiedztwie działki [...] występują budynki wysokie. Na działce nr [...] (ul. [...]), oddalonej od terenu inwestycji o 200 m znajduje się budynek o wysokości ponad 35 m i długości blisko 200 m; budynek ten wzniesiony był znacznie wcześniej niż budynki skarżących. W odległości 158 m od terenu inwestycji na działce nr [...] znajduje się budynek wielorodzinny o wysokości ponad 35 m (Apartamenty [...]). W odległości 200 m od terenu inwestycji na działce [...] znajdują się trzy budynki wielorodzinne w wysokości ok. 40 m ([...]). W odległości 285 m na działce [...] znajduje się budynek biurowy ([...]) o wysokości 40,5 m. Wszystkie te budynki znajdują się w odległości zbliżonej lub mniejszej od jednej długości frontu terenu inwestycji, zatem zaledwie w jednej trzeciej promienia obszaru analizowanego. Natomiast w odległości mniejszej niż dwukrotność długości frontu terenu inwestycji znajduje się aż 6 budynków o wysokości ponad 35 m (ul. [...]). Pomimo, że w analizowanym obszarze znajduje się 21 budynków o wysokości przekraczającej 35 m, NSA w uzasadnieniu wskazał tylko 13 z nich; ponadto wśród budynków wskazanych przez NSA znalazły się tylko te usytuowane w największej odległości (300-500m). NSA pominął w uzasadnieniu aż 6 wysokich (ponad 35 m) budynków wielorodzinnych znajdujących się najbliżej inwestycji w odległości do 200 m (ul. [...], ul. [...], dwa budynki [...] przy ul. [...], Budynek [...] oraz tzw. "[...]" przy ul. [...]).

Ponadto spółka wskazała, że w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Bydgoszczy, uchwalonego uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2022 r. oraz miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego [...], przyjętym uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 27 września 2023 r. dopuszczono na całym terenie osiedla [...] zabudowę wysoką. W najbliższym obszarze terenu objętego decyzją o warunkach zabudowy obowiązują ustalenia MW/U i MW z dopuszczalną wysokością zabudowy do 25 m, 35 m, a nawet 55 m.

Spółka również podała, że decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 lipca 2023 r., nr 334/2023 uzyskała pozwolenie na budowę dla budynku o zróżnicowanej wysokości - jeden segment o wysokości 10,5 m, jeden segment o wysokości 16 m i jeden segment o wysokości 22,75 m. Inwestycja ta, wbrew obawom skarżących wspólnot, nie będzie oddziaływała na ich działki oraz położone na nich budynki. Oddziaływanie inwestycji ogranicza się jedynie do sąsiednich działek o numerach [...],[...],[...] obr. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 309/24 wstrzymał wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1315/22.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 19 listopada 2024 r. pełnomocnik spółki poparł skargę o wznowienie postępowania oraz wnioski w niej zawarte.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga spółki o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem NSA z dnia 19 października 2023 r. oparta została o ustawową podstawę wznowienia (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.), wniesiona została w terminie przewidzianym w art. 277 P.p.s.a.

Rozpoznając sprawę na nowo w granicach zakreślonych w skardze o wznowienie postępowania Sąd uznał jednak, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia w oparciu o wskazaną przez spółkę podstawę wznowienia.

Zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. pozbawienie strony możności działania stanowi usprawiedliwioną przesłankę wznowienia postępowania, gdy nastąpiło to wskutek naruszenia przepisów prawa. Zatem, odmiennie niż w przypadku nieważności postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. (pozbawienie strony możności obrony swych praw), zastosowanie przepisu art. 271 pkt 2 P.p.s.a. wymaga dodatkowego stwierdzenia, że owo pozbawienie prawa do uczestnictwa w postępowaniu przed sądem (verba legis: pozbawienie możności działania) jest bezpośrednim następstwem naruszenia przepisów prawa, skutkiem czego dana osoba, której interesu prawnego dotyczyło postępowanie, pozbawiona została tego uprawnienia (zob. np. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1956/15, LEX nr 2277634 i 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 1274/19, LEX nr 3151816).

Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności działania winna być dokonana przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło ustalenia, na wniosek złożony przez P.P., warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie zespołu trzech budynków handlowo-usługowo-mieszkalnych, w tym z częścią hostelową, na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Niewątpliwie wynik tego postępowania do chwili przeniesienia przez P.P. i L.P. własności tej nieruchomości na rzecz spółki (30 września 2021 r.), a następnie przeniesienia, za zgodą P.P., na spółkę decyzji o ustaleniu warunków zabudowy (28 października 2021 r.), nie dotyczył interesu prawnego spółki. Porównanie tych dat z dniem wydania przez WSA w Bydgoszczy wyroku oddalającego skargi skarżących wspólnot (24 sierpnia 2021 r.) wskazuje, że zdarzenia te miały miejsce w postępowaniu międzyinstancyjnym, po wydaniu orzeczenia przez sąd pierwszej instancji i przed przekazaniem akt sądowi odwoławczemu, do czego wypadnie jeszcze powrócić.

W ocenie NSA nabycie przez spółkę własności nieruchomości, na której ustalono warunki zabudowy oraz przeniesienie na spółkę decyzji o warunkach zabudowy ze wszystkimi warunkami w niej określonymi kreowało interes prawny spółki do dalszego udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze jego uczestnika. Jednakowoż, co istotne, Naczelny Sąd Administracyjny, któremu Sąd pierwszej instancji przekazał akta sprawy wraz ze skargami kasacyjnymi skarżących wspólnot w dniu 9 czerwca 2022 r., nie miał żadnej wiedzy o tych zdarzeniach. W aktach sprawy (pismach procesowych, dokumentach) brak jakiejkolwiek informacji zarówno o przeniesieniu własności nieruchomości, jak i przeniesieniu decyzji o warunkach zabudowy na rzecz spółki. Również żadna ze stron biorących udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie zawiadomiła o powyższym Naczelnego Sądu Administracyjnego, a uprzednio także Sądu pierwszej instancji, gdy dysponował jeszcze aktami sprawy. Nie uczynił tego w szczególności P.P., na wniosek którego wydano kwestionowaną przez skarżące wspólnoty decyzję. O ile skarżące wspólnoty, SKO w Bydgoszczy i uczestnicząca w postępowaniu Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w Bydgoszczy mogły nie mieć wiedzy o tych zdarzeniach, to już taką wiedzą dysponowali bezspornie P.P. i K.P.. Wymienieni mieli także świadomość o toczącym się postępowaniu międzyinstancyjnym i spodziewanym rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Doręczana im była korespondencja sądowa, w tym przede wszystkim odpisy skarg kasacyjnych (1 kwietnia 2022 r., k. 209 i 210 akt), a po przekazaniu akt sądowi odwoławczemu - odpisy postanowienia NSA z dnia 23 czerwca 2022 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 229 i 230 akt) oraz zawiadomienie o rozpoznaniu sprawy ze skarg kasacyjnych skarżących wspólnot na posiedzeniu niejawnym i składzie orzekającym ( k. 240 i 241 akt).

Rację ma pełnomocnik spółki, gdy twierdzi, że po przeniesieniu decyzji o warunkach zabudowy spółka, dysponując interesem prawnym, mogła wziąć udział w postępowaniu sądowym. Jednakże upatrując zasadność skargi o wznowienie w regulacji zawartej w art. 33 § 1 P.p.s.a. umknęło pełnomocnikowi, że po pierwsze, spółka nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, zatem przepis ten w stosunku do spółki nie miał w ogóle zastosowania. Po drugie, kontrolą sądową nie była objęta decyzja o przeniesieniu na spółkę decyzji o warunkach zabudowy, lecz pierwotna decyzja o ustaleniu, na wniosek P.P., warunków zabudowy.

Na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a spółka miała możliwość zgłoszenia udziału w postępowaniu sądowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w charakterze uczestnika postępowania. Stosownie do treści tego przepisu udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Jak wskazano, po przeniesieniu na spółkę własności nieruchomości, a najpóźniej od dnia przeniesienia na spółkę decyzji o warunkach zabudowy wynik postępowania sadowoadministracyjnego dotyczył także interesu prawnego spółki.

Z dołączonego do skargi o wznowienie postępowania aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 30 września 2021 r., sporządzonego przez notariusza W.O., wynika nie tylko, że sprzedawcy wyrazili zgodę na przeniesienie na rzecz kupującej spółki czterech decyzji, w tym o warunkach zabudowy z dnia 25 listopada 2020 r. dla budowy zespołu trzech budynków handlowo-usługowo-mieszkalnych, w tym z częścią hostelową, na działce nr [...] (§ 5 pkt 8 ppkt 3), ale również, że kupujący oświadczyli, iż znany jest spółce stan prawny nabywanej nieruchomości (§ 1 pkt 3 ppkt 1). Przy dochowaniu zasad staranności fakt zawiśnięcia sprawy mającej na celu dokonanie kontroli legalności decyzji o warunkach zabudowy ustalonych dla realizacji inwestycji budowlanej na tej nieruchomości winien być spółce znany.

Spółka bezzasadnie przerzuca na sąd administracyjny ciężar powzięcia informacji o przeniesieniu na spółkę decyzji o warunkach zabudowy, ograniczając swój wywód do postawienia takiej tezy nie wskazując podstawy do takich twierdzeń. Właściwe ustalenie kręgu uczestników postępowania sądowego i ochrona ich praw należy do obowiązków sądu, który jest np. zobligowany do zawiadamiania ich na piśmie o jawnych posiedzeniach (art. 91 § 2 P.p.s.a.), doręczania im z urzędu postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym (art. 163 § 2 P.p.s.a.) lub odraczania rozprawy, jeśli nie zostali o niej zawiadomieni (art. 109 i 110 P.p.s.a.). Spółka nie wskazuje jednak, jakie konkretnie "uchybienia ze strony sądu" pozbawiły spółkę przysługujących jej uprawnień i możliwości udziału w postępowaniu sądowym. Tymczasem obowiązkiem spółki składając skargę o wznowienie postępowania sądowego było wykazanie, że pozbawienie jej możności działania było następstwem naruszenia prawa procesowego przez sąd.

W prowadzonej argumentacji autor skargi o wznowienie postępowania koncentruje się nad faktem niebrania przez spółkę udziału w postępowaniu sądowym, zaniechaniu uznania spółki za uczestnika postępowania sądowego, wadliwym orzeczeniu i wreszcie skutkach kasacyjnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przemilcza natomiast przyczyny niezgłoszenia przez okres dwóch lat wniosku o dopuszczenie spółki do udziału w postępowaniu sądowym na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., a w ramach prowadzonego postępowania istniała możliwość przedstawienia stanowiska w sprawie, w tym odnośnie zarzutów i wniosków skarg kasacyjnych skarżących wspólnot.

NSA w składzie orzekającym nie dopatruje się żadnych naruszeń prawa, a nawet uchybień po stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę ze skarg kasacyjnych skarżących wspólnot co do ustalenia kręgu osób biorących udział w postępowaniu w charakterze uczestników. Jeśli w postępowaniu sądowym w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy sąd w trakcie kontroli nie miał wiedzy o przeniesieniu decyzji o warunkach zabudowy na inną osobę, to brak udziału tej osoby w postępowaniu sądowym nie stanowi usprawiedliwionej podstawy wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Nie można bowiem w takiej sytuacji skutecznie twierdzić, że pozbawienie możności działania z tego powodu było wynikiem naruszenia prawa.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1315/22.