Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 398/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 (1), art. 9 ust.2, , art. 9 (1), art. 9 (4), art. 18 ust.1
journal: Dz.U. 2002 nr 147 poz 1231
law: Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w W. na czynność Marszałka Województwa Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi oddala skargę


UZASADNIENIE

V. S.A. w W. wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. wystąpiła do Marszałka Województwa [...] o zwrot nienależnie zapłaconych opłat za wydanie zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi jakich Spółka dokonała na podstawie Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 70 poz. 743 z późn. zmianami, dalej "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości" lub "Ustawa").

Wniosek dotyczył:

- zezwolenia Nr [...] wydanego przez Marszałka Województwa [...] dnia [...] listopada 2008 r. - opłata w wysokości 435.200 zł wniesiona w dniu 31 października 2008 r.

- decyzji Nr [...] wydanej przez Marszałka Województwa [...] dnia [...] kwietnia 2009 r. zmieniającej powyższe zezwolenie w zakresie miejsca prowadzenia działalności – opłata w wysokości 217 600 zł wniesiona w dniu [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, że jest producentem piwa. Obowiązek uzyskiwania przez nią zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi wynika z Ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Zdaniem Spółki, dokonując wpłat z tytułu opłat za wydanie wyżej wymienionych zezwoleń, dokonała ona nieprawidłowego ich obliczenia. W rezultacie doszło do zapłaty nienależnych opłat w łącznej kwocie 632.700 zł.

Ustalając wysokość i dokonując wpłaty opłaty za zezwolenie Nr [...] Spółka wzięła pod uwagę i wykazała w oświadczeniu składanym na podstawie art. 92 ust. 5 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości:

• Wartość zrealizowanej przez siebie w 2007 r. sprzedaży do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne (sieci handlowych) oraz

• Wartość sprzedaży zrealizowanej w ramach obrotu hurtowego, tj. wartość sprzedaży piwa, które nie zostało wyprodukowane przez Spółkę, lecz zakupione i odsprzedane.

Łączna wartość sprzedaży, która była wynikiem takiej kalkulacji, przekroczyła 1.000.000 zł. Stąd opłata została obliczona jako 0,4 % tej wartości, co dało kwotę 435.200,00 zł.

Jako podstawę prawną wniosku o zwrot opłaty Spółka wskazała art. 92 ust. 4 w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Spółka wywodziła, że sprzedaż napojów alkoholowych do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne nie stanowi na gruncie Ustawy obrotu hurtowego. W myśl bowiem art. 2 pkt 7 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości "obrotem hurtowym napojami alkoholowymi" jest zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia. Stąd mimo, iż producent napojów alkoholowych jest zobligowany do uzyskania "zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi" w ocenie Spółki dokonuje on obrotu hurtowego tylko wówczas jeżeli nabywa i odsprzedaje napoje alkoholowe. W rezultacie, sprzedaż napojów alkoholowych do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne nie może być zdaniem spółki, na gruncie Ustawy o wychowaniu w trzeźwości utożsamiana z obrotem hurtowym napojami alkoholowymi, jeżeli nie są to napoje alkoholowe zakupione od innych podmiotów.

Spółka wskazywała, że zalicza się do podmiotów, o których mowa w 92 ust. 4 Ustawy, a więc w jej przypadku wysokość opłaty za zezwolenie Nr [...] powinna wynosić 0,4 % wartości sprzedaży hurtowej, ale opłata, do której Spółka była zobowiązana to nie 435.200,00 zł., lecz 13.400 zł.

Zdaniem Spółki wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych, jaką osiągnęła ona w 2007 r., czyli w roku poprzedzającym wygaśnięcie poprzedniego zezwolenia, to nie 108.805.265,04 zł (wartość sprzedaży wyprodukowanego przez nią piwa do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne plus wartość sprzedaży piwa, które wcześniej kupiła od innych podmiotów, a nie wyprodukowała samodzielnie) ale 3.348.652,34 zł (jedynie wartość sprzedaży piwa, które Spółka wcześniej kupiła od innych podmiotów a nie wyprodukowała samodzielnie). Tylko ta bowiem wartość, tj. 3.348.652,34 zł, może być, zdaniem Spółki, uznana za sprzedaż hurtową, w myśl Ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Spółka dla zdefiniowania pojęcia "sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych" odwoływała się do definicji zawartej w art. 21 pkt 8 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Wywodziła, że jeżeli obrót hurtowy to zakup w celu sprzedaży przedsiębiorcom mającym zezwolenia, to pod pojęciem sprzedaży hurtowej należy rozumieć sprzedaż takim przedsiębiorcom napojów alkoholowych wcześniej w tym celu zakupionych. Poza zakresem tak rozumianej sprzedaży hurtowej będzie, więc sprzedaż napojów alkoholowych wyprodukowanych przez przedsiębiorcę we własnym zakresie.

Zdaniem Spółki zgodnie z regułami wykładni ilekroć ustawa posługuje się nomenklaturą zdefiniowaną w słowniczku ustawy, pojęciom należy nadawać znaczenie określone przez ustawę. Tak więc, jeżeli ustawodawca wprowadził do Ustawy definicję legalną "obrotu hurtowego", to określając czym jest sprzedaż hurtowa nie można od tej definicji abstrahować.

Spółka wskazywała dodatkowo, że te same pojęcia powinny mieć jednakowe znaczenie. "Obrót hurtowy" to wartość zrealizowana ze sprzedaży hurtowej. W kontekście art. 92 ust. 4 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości "wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych" to osiągnięta przez producenta wartość sprzedaży napojów alkoholowych w ramach obrotu hurtowego a więc w ramach zakupu w celach sprzedaży. Gdy wartość ta przekracza 1.000.000 zł, na potrzeby kalkulacji opłaty za zezwolenie, stosuje się art. 92 ust. 4 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W rezultacie, należy wysokość opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy skalkulować jako 0,4% sprzedaży hurtowej rozumianej jako sprzedaż napojów alkoholowych podmiotom mającym zezwolenia, ale tylko napojów alkoholowych nabytych w tym celu od innych podmiotów.

Wywodziła, że gdyby intencją ustawodawcy było, aby podstawą wyliczenia opłaty za zezwolenie była sprzedaż niebędąca elementem obrotu hurtowego to w art. 92 ust. 4 oparto by kalkulację opłaty za zezwolenie na wartości "sprzedaży" napojów alkoholowych bez dodawania przymiotnika "hurtowej".

Zdaniem skarżącej sama nazwa zezwolenia na obrót hurtowy świadczy o tym, że opłata za jego wydanie może opierać się jedynie na wartości sprzedaży realizowanej w ramach obrotu hurtowego (a więc sprzedaży napojów alkoholowych zakupionych a nie wyprodukowanych we własnym zakresie).

Spółka odwoływała się też do potocznego znaczenia pojęcia "obrót hurtowy", a także definicji "sprzedaży hurtowej" określonej przez GUS w "zbiorze wybranych definicji pojęć społeczno-ekonomicznych z zakresu rynku wewnętrznego".

Spółka podkreślała także, że uznanie, iż oprócz napojów alkoholowych nabytych w celu odsprzedaży należy wliczać do "wartości sprzedaży hurtowej" także wartość napojów sprzedawanych podmiotom posiadającym zezwolenia detaliczne powoduje problemy związane z tym, że dany podmiot (np. sieć handlowa) posiada zarówno zezwolenia detaliczne (a więc należałoby taką sprzedaż uwzględnić przy wyliczaniu opłaty), jak i zezwolenie hurtowe (sprzedaż do takich podmiotów, w przypadku producenta nie powinna być brana pod uwagę przy kalkulacji opłaty). Potwierdza to, w ocenie skarżącej, że jedynym kryterium przy ocenie czy dana sprzedaż powinna być podstawą wyliczenia opłaty za zezwolenie powinno być to czy sprzedaż ta dotyczy napojów zakupionych w celu odsprzedaży. Tylko w takim przypadku producent jest w stanie jednoznacznie dokonać wyliczenia opłaty za zezwolenie.

Reasumując, Spółka stanęła na stanowisku, że wnosząc opłatę za zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi Nr [...] w nieprawidłowy sposób skalkulowała tą opłatę. W szczególności niezasadnie obliczono wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku 2007 uwzględniając w tej wartości obok wartości sprzedaży piwa zakupionego w celu odsprzedaży (tj. rzeczywistej sprzedaży hurtowej) także wartość piwa wyprodukowanego przez Spółkę i sprzedanego podmiotom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 Ustawy. Jak wykazano powyżej, wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku 2007 powinna uwzględniać tylko wartość sprzedaży piwa zakupionego i sprzedanego przez Spółkę.

Pismem z dnia [...] października 2009 r. Marszałek Województwa [...] uznał przedmiotowy wniosek za bezzasadny.

W imieniu Marszałka działał Z. B. Dyrektor [...] Centrum Polityki Społecznej na podstawie upoważnienia z dnia [...] października 2008 r. (w aktach administracyjnych).

Organ stanął na stanowisku, że obrotem hurtowym napojami alkoholowymi jest nie tylko zakup napojów alkoholowych w celu ich dalszej odsprzedaży, ale obrotem takim jest również sprzedaż własnych wyrobów przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia.

Powołując przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości organ wskazał, że producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia (art. 91, ust. 5 w związku z art. 21 pkt 7 ustawy) oraz dokonuje zakupu napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy). Oznacza to, że uzyskanie takich zezwoleń wiążę się z opłatami za uzyskanie zezwolenia określonymi w art. 92.

Organ nie zgodził się też z wykładnią Spółki w przedmiocie definicji "obrotu hurtowego napojami alkoholowymi". W myśl art. 91 ust. 5 producent napojów alkoholowych ma obowiązek uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, co oznacza że stosuje się do niego przepisy dotyczące obrotu hurtowego napojami alkoholowymi (w tym również przepisy dotyczące opłat za zezwolenie) w zakresie odsprzedaży wyprodukowanych przez siebie napojów alkoholowych.

W ocenie organu oba zezwolenia: zezwolenie nr [...] oraz decyzja nr [...] stanowią podstawę do naliczenia opłat za wydanie zezwolenia, ponieważ wartość sprzedaży podana w oświadczeniu przez producenta powinna zawierać zarówno wartość zbytu własnych wyrobów przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia na sprzedaż detaliczną, jak również wartość obrotu hurtowego w rozumieniu art. 21 pkt 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Organ powołał się też na wykładnię ustawy o wychowaniu w trzeźwości dokonaną przez Ministerstwo Gospodarki. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. V. S.A. wezwała Marszałka Województwa [...] do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a., popierając argumenty zawarte we wniosku.

Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. organ wskazał, że zaskarżona czynność była zgodna z przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Organ ponownie stanął na stanowisku, że obrotem hurtowym napojami alkoholowymi nazywamy nie tylko zakup napojów alkoholowych w celu ich dalszej odsprzedaży ale też sprzedaż wyrobów własnych przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia.

Wartość sprzedaży podana przez producenta w oświadczeniu powinna więc zawierać wartość zbytu własnych wyrobów przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia na sprzedaż detaliczną jak i wartość obrotu hurtowego w rozumieniu art. 21 pkt 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości co zostało wykazane w oświadczeniu za 2007 r. o wartości sprzedaży. Podstawą do naliczenia opłaty za zezwolenie jest więc kwota 108.805.265,04 zł a nie jak twierdzi spółka kwota 3.348.652,34 zł.

Skargę na czynność Marszałka Województwa [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi do 4,5 % zawartości alkoholu oraz piwem, udokumentowaną pismem z [...] października 2009 r. wniosła V. S.A. w W. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 92 ust. 4 w związku z art. 21 pkt 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej tychże przepisów, polegającej na uznaniu - wbrew brzmieniu przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, iż obrotem hurtowym jest także działalność polegająca na zbywaniu przez producenta napojów alkoholowych swoich wyrobów przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia.

Ponadto zarzuciła naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, zasady demokratycznego państwa prawa oraz zasady zaufania obywateli do organów administracji państwa poprzez dokonanie czynności całkowicie ignorującej obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie i w granicach wyznaczonych literą prawa oraz niedopuszczanie - w przypadku wątpliwości interpretacyjnych - do dokonywania wykładni wbrew interesom obywateli.

Wnosiła o stwierdzenie bezskuteczności przedmiotowej czynności oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Skarżąca ponownie przytoczyła uzasadnienie wniosku o zwrot części wniesionych opłat wskazując, iż w jej ocenie dokonała nieprawidłowego ich obliczenia.

Przytaczając przepisy art. 91 ust. 5, art. 92 ust. 1, 3, 4, 5 i 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości skarżąca wskazała, że ustalając wysokość i dokonując wpłaty opłaty za Zezwolenie, Spółka wzięła pod uwagę i wykazała w oświadczeniu składanym na podstawie art. 92 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości:

1) wartość zrealizowanej przez siebie w 2007 r. sprzedaży do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne (sieci handlowych) oraz

2) wartość sprzedaży zrealizowanej w ramach obrotu hurtowego tj. wartość sprzedaży piwa, które nie zostało wyprodukowane przez Spółkę, lecz zakupione w celu odsprzedaży.

Łączna wartość sprzedaży, która była wynikiem takiej kalkulacji, przekroczyła 1.000.000 zł. Stąd opłata została obliczona jako 0,4 % tej wartości, co dało kwotę 435.200,00 zł.

Podstawą żądania zwrotu opłaty jest art. 92 ust. 4 w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Przytaczając art. 91 ust. 5 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości skarżąca przyznawała, że producent napojów alkoholowych ma obowiązek wystąpienia o zezwolenie na obrót hurtowy, jeżeli dokonuje sprzedaży napojów alkoholowych na rzecz podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne.

Nie zmienia to, w ocenie skarżącej, faktu, że sprzedaż napojów alkoholowych do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne nie stanowi na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości obrotu hurtowego.

Skarżąca przytaczając definicję zawartą w art. 2 pkt 7 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości wywodziła, że producent napojów alkoholowych jest zobligowany do uzyskania "zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi" dokonuje on obrotu hurtowego tylko wówczas, jeżeli nabywa i odsprzedaje (te same) napoje alkoholowe. W rezultacie, sprzedaż napojów alkoholowych do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne nie może być na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości utożsamiana z obrotem hurtowym napojami alkoholowymi, jeżeli nie są to napoje alkoholowe zakupione od innych podmiotów.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że zalicza się do podmiotów, o których mowa w art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a więc w jej przypadku wysokość opłaty za Zezwolenie powinna wynosić 0,4 % wartości sprzedaży hurtowej, ale opłata, do której Spółka była zobowiązana, to nie 435.200,00 zł, lecz 13.400 zł.

Zdaniem Spółki, wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych, jaką osiągnęła w 2007 r., czyli w roku poprzedzającym wygaśnięcie poprzedniego zezwolenia, to nie 108.805.265,04 zł (suma wartości sprzedaży wyprodukowanego przez siebie piwa do podmiotów posiadających zezwolenia detaliczne i wartości sprzedaży piwa, które Spółka wcześniej kupiła od innych podmiotów, a nie wyprodukowała samodzielnie), ale 3.348.652,34 zł (wartość opowiadająca wartości sprzedaży piwa, które Spółka wcześniej kupiła od innych podmiotów a nie wyprodukowała samodzielnie). Tylko ta bowiem wartość w ocenie skarżącej tj. 3.348.652.34 zł, może być uznana za sprzedaż hurtową w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Skarżąca ponownie odnosząc się do definicji zawartej w ustawie o wychowaniu w trzeźwości podnosiła, że jeżeli obrót hurtowy to zakup w celu sprzedaży przedsiębiorcom mającym zezwolenia, to pod pojęciem sprzedaży hurtowej należy rozumieć sprzedaż takim przedsiębiorcom napojów alkoholowych wcześniej w tym celu zakupionych. Poza zakresem tak rozumianej sprzedaży hurtowej będzie więc sprzedaż napojów alkoholowych wyprodukowanych przez przedsiębiorcę we własnym zakresie.

Skarżąca podnosiła, że stanowisko organu bazujące na wykładni Ministra Gospodarki, który stwierdził, że pojęcie sprzedaży hurtowej obejmuje zarówno wartość zbytu własnych wyborów przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia na sprzedaż detaliczną, jak również wartość obrotu hurtowego, rażąco narusza przepisy Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i nie znajduje oparcia w brzmieniu tych przepisów. Minister Gospodarki wywiódł taki wniosek jedynie z faktu, iż oba rodzaje działalności (tj. handel z przedsiębiorcami posiadającymi zezwolenia detaliczne, jak i obrót hurtowy) wymagają zezwoleń. W ocenie skarżącej taka argumentacja nie dość, że pozbawiona racjonalnych podstaw, jest sprzeczna z pojęciami zdefiniowanymi bezpośrednio w ustawie o wychowaniu w trzeźwości.

Dodatkowo, skarżąca wskazywała, że wobec wątpliwości interpretacyjnych organ nie był uprawniony do stosowania arbitralnej wykładni, która wyraźnie naruszyła interesy Spółki.

Skarżąca podkreślała, że zgodnie z powszechnie obowiązującymi regułami wykładni, ilekroć ustawa posługuje się nomenklaturą zdefiniowaną w słowniczku ustawy, pojęciom należy nadawać znaczenie określone przez ustawę. Tak więc, jeżeli ustawodawca wprowadził do ustawy o wychowaniu w trzeźwości definicję legalną "obrotu hurtowego", to określając, czym jest sprzedaż hurtowa nie można od tej definicji abstrahować.

Dodatkowo, te same pojęcia powinny mieć jednakowe znaczenie, "obrót hurtowy" to wartość zrealizowana ze sprzedaży hurtowej. W kontekście art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, "wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych" to osiągnięta przez producenta wartość sprzedaży napojów alkoholowych w ramach obrotu hurtowego, a więc w ramach zakupu w celach odsprzedaży. Gdy wartość ta przekracza 1.000.000 zł, na potrzeby kalkulacji opłaty za zezwolenie, stosuje się art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W rezultacie, wysokość opłaty za zezwolenie na obrót hurtowy należy skalkulować jako 0,4% sprzedaży hurtowej rozumianej jako sprzedaż napojów alkoholowych podmiotom mającym zezwolenia, ale tylko napojów alkoholowych nabytych w tym celu od innych podmiotów.

Skarżąca ponownie podnosiła, że gdyby intencją ustawodawcy było, aby podstawą wyliczenia opłaty za zezwolenie była sprzedaż niebedąca elementem obrotu hurtowego, to kalkulacja opłaty za zezwolenie wynikająca z przepisu art. 92 ust. 4 oparta byłaby na wartości "sprzedaży" napojów alkoholowych bez dodawania przymiotnika "hurtowej".

Zdaniem skarżącej treść art. 92 ust. 4 odnosi się jednak wyraźnie do "sprzedaży hurtowej" i nie można tego faktu pomijać, gdyż - zgodnie z regułami wykładni – żadne ze sformułowań nie jest używane przez ustawodawcę bez celu normatywnego. Skarżąca podkreślała, iż to, że w art. 92 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości użyto słowa "sprzedaży" dwukrotnie, ale tylko raz po słowie "sprzedaż" dodano "hurtowej", nie może być argumentem, że chodzi tu o inny rodzaj sprzedaży niż "hurtowa". Treść i funkcja art. 92 ust. 4 wskazuje, że dotyczy on tylko i wyłącznie "sprzedaży hurtowej".

Skarżąca podnosiła, że sama nazwa zezwolenia na obrót hurtowy świadczy o tym, że opłata za jego wydanie może opierać się jedynie na wartości sprzedaży realizowanej w ramach obrotu hurtowego (a wiec sprzedaży napojów alkoholowych zakupionych, a nie wyprodukowanych we własnym zakresie). Jeżeli producent napojów alkoholowych jest – na mocy art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości – zobowiązany uzyskać zezwolenie na obrót hurtowy, to także, wyliczając opłatę za wydanie takiego zezwolenia, należy brać pod uwagę sprzedaż w ramach obrotu hurtowego (czyli w ramach zakupu i odsprzedaży), co zresztą – jak wykazano powyżej – wynika z art. 92 ust. 4 określającego zasady wyliczania opłaty. Jeżeli byłoby inaczej, ustawodawca nazwałby zezwolenie, do uzyskania którego są zobowiązani producenci, inaczej i odrębnie określiłby zasady wyliczania opłaty za takie zezwolenie w sposób autonomiczny.

Skarżąca odwoływała się też do reguł wykładni wskazujących, że przy wykładni pojęc należy odwoływać się do ich znaczenia. Skarżąca przytaczała potoczne znaczenie "sprzedaży hurtowej", a także definicje określoną przez GUS i podnosiła, że znaczenia pojęcia sprzedaży hurtowej nie może na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości być odczytywane w oderwaniu i sprzeczności ze społeczno-ekonomicznym o znaczeniem tego terminu.

Skarżąca podkreślała, że uznanie, iż oprócz napojów alkoholowych nabytych w celu odsprzedaży należy wliczać do "wartości sprzedaży hurtowej" także wartość napojów sprzedawanych podmiotom posiadającym zezwolenia detaliczne powoduje problemy związane z tym, że dany podmiot (np. sieć handlowa) posiada zarówno zezwolenia detaliczne (a więc należałoby taką sprzedaż uwzględnić przy wyliczaniu opłaty), jak i zezwolenie hurtowe (sprzedaż do takich podmiotów, w przypadku producenta nie powinna być brana pod uwagę przy kalkulacji opłaty). Zdaniem skarżącej potwierdza to, że jedynym kryterium przy ocenie, czy dana sprzedaż powinna być podstawą wyliczenia opłaty za zezwolenie powinno być to, czy sprzedaż ta dotyczy napojów zakupionych w celu odsprzedaży. Tylko w takim przypadku producent jest w stanie jednoznacznie dokonać wyliczenia opłaty za zezwolenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu na wstępie należy wskazać, iż problematyka ustalania opłat za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych była już przedmiotem zarówno orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i rozważań doktryny.

Przykładowo w uchwale składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 1/97 (ONSA 1997/4/149), NSA wskazał, iż załatwienie sprawy przez wydanie decyzji odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy prawa materialnego lub innych przepisów załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie. Dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi NSA przyjął ostatecznie, iż ustalanie opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywaną w trybie pozaprocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia, a zatem decyzyjny tryb ustalania opłaty narusza prawo. W uzasadnieniu tej uchwały NSA stwierdził m.in., iż obowiązujące przepisy prawne pozwalają jednak adresatowi obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa podejmować działania zmierzające do ochrony jego praw. W sytuacjach wątpliwych, zarówno co do samego obowiązku uiszczenia opłaty, jak i co do jej wysokości, może dojść do wyrażenia w tym przedmiocie stanowiska przez organ gminy z inicjatywy zainteresowanego podmiotu prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych lub z urzędu. NSA stwierdził, iż stanowisko to, jako akt lub czynność dotycząca stwierdzenia obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa, będzie podlegać kontroli sądowej na podstawie i w trybie wówczas obowiązujących przepisów art. 16 ust. 1 pkt 4 i art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). NSA wskazał jednocześnie, iż niewyrażenie takiego stanowiska przez organ gminy, mimo żądania podmiotu gospodarczego w tym przedmiocie, uprawniać będzie do zaskarżenia bezczynności organu na podstawie art. 17 ustawy o NSA. Natomiast w razie konkretyzacji obowiązku w tytule egzekucyjnym możliwość zaskarżenia do NSA postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego w administracji wynika z art. 16 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy o NSA.

Z kolei w postanowieniu z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt II SA 1060/97 (patrz także: glosa R. Sawuły /w:/ Prawo Gospodarcze 1998/7/37) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ani inne przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu nienależnej opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. NSA stwierdził, iż ochrona interesów podmiotu spełniającego nienależne świadczenie publicznoprawne polega na możliwości żądania od organu właściwego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej zajęcia stanowiska w sprawie. Będzie ono polegało na zarządzeniu zwrotu nienależnej opłaty albo odmowie zwrotu, a więc będzie czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynnością, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. Sąd wskazał jednocześnie, iż czynność taka podjęta poza trybem postępowania administracyjnego podlega kontroli sądu administracyjnego na warunkach określonych w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. Sąd przypomniał także, iż w takiej sytuacji przed wniesieniem skargi do sądu należy zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Ponadto należy zauważyć, iż powyższe stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego znalazło swoje potwierdzenie m.in. w wyroku NSA z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt II GSK 149/05, w którym to orzeczeniu Sąd uznał, że pismo Burmistrza Miasta i Gminy odmawiające zwrotu opłaty za niewykorzystane zezwolenie, mogło zostać uznane jedynie za czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa.

W ocenie Sądu należy w tej sytuacji uznać, iż tok czynności podejmowanych w sprawie był prawidłowy, zachowane zostały terminy do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i do wniesienia skargi do WSA a skarżąca na podstawie art.3 par.2 pkt 4 p.p.s.a. miała prawo do wniesienia skargi na czynność Marszałka Województwa [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za za wydanie zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi.

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi, co następuje:

Art. 21. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

7) obrót hurtowy napojami alkoholowymi - zakup napojów alkoholowych w celu dalszej ich odsprzedaży przedsiębiorcom posiadającym właściwe zezwolenia;

8) wartość sprzedaży - kwota należna sprzedawcy za sprzedane napoje alkoholowe, z uwzględnieniem podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego;

Art. 9. 2. Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18 % alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa.

Art. 91. 1. Zezwolenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wydaje się oddzielnie na obrót hurtowy następującymi rodzajami napojów alkoholowych:

1) o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz na piwo;

Art. 91. 5. Producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1.

Art. 92. 1. Za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, decyzji wprowadzających w zezwoleniach zmiany oraz duplikatów zezwoleń są pobierane opłaty.

Art. 92. 4. W przypadku przedsiębiorców, których wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia przekroczyła 1.000.000 zł, opłatę za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości równej 0,4 % wartości sprzedaży w roku poprzednim, z zaokrągleniem do 100 zł.

Art. 92 9. Opłata za wydanie decyzji wprowadzającej nowe miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększającej ilość tych miejsc w stosunku do wymienionych w wydanych zezwoleniach, o których mowa w art. 91 ust. 1, wynosi 50 % stawki określonej dla zezwolenia w dniu jego wydania.

Art. 94. Warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1, jest:

1) przekazywanie organowi zezwalającemu informacji o wielkości sprzedaży napojów alkoholowych, w terminie do dnia 31 stycznia za rok poprzedni;

2) sprzedaż napojów alkoholowych, wymienionych w zezwoleniu, wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami lub zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych;

W przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest niesporny, przedmiotem sporu jest tylko wykładnia prawa. Sąd nie podzielił wykładni przedstawionej przez wnioskodawcę i tym samym uznał, że wykładnia przyjęta przez organ jest prawidłowa, zatem nie było podstaw do zwrotu wniesionej przez skarżącą opłaty. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie definiuje pojęcia sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych. W ustawie zdefiniowano dwa pojęcia: obrotu hurtowego napojami alkoholowymi i sprzedaży hurtowej. Wywody skarżącej zmierzające do wyprowadzenia nowego pojęcia i nowej definicji z tych dwóch definicji nie są w ocenie Sądu zasadne. W art. 91 ust.5 ustawy ustawodawca wprost wskazał, że producent napojów alkoholowych jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1.

Zatem producent podlega obowiązkowi uzyskania takiego samego zezwolenia jak hurtownik, jeżeli zbywa swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 i wobec tego podlega też takim samym opłatom. Wobec tej regulacji nie było już konieczne wprowadzanie do ustawy jakichkolwiek dalszych definicji. Dla prawidłowej wykładni przepisów ustawy w ocenie Sądu istotne jest wskazanie, że opłata pobierana jest właśnie od wartości sprzedaży na rzecz przedsiębiorców posiadających zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1, natomiast nieistotna jest podnoszona przez skarżącą różnica, czy oplata dotyczy wartości piwa zakupionego w celu odsprzedaży, czy też wartości piwa wyprodukowanego i sprzedanego przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1. Za przyjęciem takiej wykładni przemawia też treść art. 94 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, który jako warunek prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 statuuje obowiązek przekazywanie organowi zezwalającemu informacji o wielkości sprzedaży napojów alkoholowych, w terminie do dnia 31 stycznia za rok poprzedni, a także sprzedaż napojów alkoholowych, wymienionych w zezwoleniu, wyłącznie przedsiębiorcom posiadającym zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami lub zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych. W tym miejscu wskazać trzeba, że działalność gospodarcza polegająca na sprzedaży alkoholu jest działalnością szczególną podlegającą kontroli państwa i właśnie wielkość sprzedaży jest materią leżącą w kręgu zainteresowania organów państwa. Od tej wielkości też ustalane są opłaty od zezwoleń na prowadzenie tej działalności, nie ma zatem powodu aby przyjmować, że producent piwa, który sprzedaje swoje wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 i który z mocy art. 91 ust.5 ustawy jest obowiązany do uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi nie podlegał w tym zakresie takiej samej opłacie od wartości sprzedanego w tym trybie piwa.

Na ocenę poprawności dokonanej przez organ wykładni ustawy nie mogą wpłynąć powołane przez skarżącą potoczne znaczenie pojęcia "obrót hurtowy" i definicja przyjęta przez GUS, bowiem pierwszeństwo maja w tym zakresie przepisy Ustawy o wychowaniu w trzeźwości, których wykładni w ocenie Sądu organ dokonał prawidłowo.

Podnoszone w skardze argumenty dotyczące ewentualnych problemów związanych z tym, że jeden podmiot może posiadać zarówno zezwolenia hurtowe, jak i detaliczne nie mogą również nie mogą wpływać na dokonania prawidłowej wykładni ustawy, są to bowiem problemy o charakterze organizacyjnym, możliwe do rozwiązania w ramach prawidłowej organizacji systemu księgowego i systemu sprzedaży.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ w przedmiotowej sprawie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.