Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1123/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: par. 7,  par. 10,  par. 40,  par. 41,  par. 42
journal: Dz.U. 2002 nr 139 poz 1169
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz  specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi K.D. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009r. o sygn. akt II GSK 1063/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2008 r. o sygn. akt III SA/Gl 1739/07, którym oddalono skargę K.D. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] ozn. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania czynności na stanowisku osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz rozważania prawne skutkujące stosownymi wytycznymi wiążącymi sąd I instancji przy ponownym orzekaniu.

Podkreślono, że decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 113 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. zakazał K.D. wykonywania czynności na stanowisku osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na czas dwóch lat. Wskazano, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania po wypadku śmiertelnym, który miał miejsce [...] K.D. - jako Kierownikowi Ruchu Zakładu Górniczego w A S.A. Oddział KWK B zarzucono:

1. zatwierdzenie "Projektu technicznego likwidacji ściany [...], w pokładzie [...], pomimo, że projekt ten nie zawierał sposobu zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem pyłu węglowego, a w [...] aneksu nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji wentylacji lutniowej ściany [...], w pokładzie [...]" pomimo, że nie zawierał on projektu wentylacji lutniowej, przy użyciu wentylatora powietrznego typu WLP-602;

2. zezwolenie na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszoną typu KSP-32 z dowierzchni [...] do przecinki do chodnika taśmowego w pokładzie [...] w partii [...], pomimo że w składzie komisji dokonującej odbioru technicznego urządzeń transportu w dniu [...] nie było przedstawiciela kopalni, co pozostało w niezgodności z ustaleniami zasad współpracy między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego a firmą C w zakresie organizacji pracy, określonych w załączniku nr 1 do Umowy nr [...] z [...], a także pomimo, że urządzenia nie były dostosowane do transportu sekcji obudowy zmechanizowanej w całości, co było niezgodne z zatwierdzoną przez niego "Dokumentacją układu transportowego z likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...]" z [...];

3. tolerowanie od [...] do [...] pozostawiania w przedziale transportowym ściany [...] w pokładzie [...] wyrabowanych sekcji obudowy, czego nie przewidywał "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]".

Zdaniem organu działaniem skarżącego naruszone zostały przepisy § 7 ust. 1 pkt 1, § 10 pkt 1 i § 40 ust 1 w zw. z § 42 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169). W ocenie organu skarżący swoim postępowaniem naraził pracowników na utratę zdrowia i życia oraz naruszył dyscyplinę i porządek pracy wynikający z tych przepisów.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko organu I instancji. Wskazał na ustalenia powołanej Komisji dla zbadania przyczyn i okoliczności zaistniałego zapalenia metanu, wybuchu metanu i pyłu węglowego oraz wypadku zbiorowego, składającej się z naukowców, praktyków pracujących na kopalniach, pracowników urzędów górniczych, pracowników Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego, pracowników Okręgowej Inspekcji Pracy i pracowników Komendy Głównej Straży Pożarnej. Z ustaleń tej Komisji wynika, że przyczyną wypadku była m.in. nieprawidłowa praca kierownictwa i dozoru ruchu kopalni oraz nieprawidłowa praca kierownictwa i nadzoru nad pracownikami C Sp. z o.o., któremu zlecono likwidację ściany [...] w pokładzie [...]. Nieprawidłowości te polegały na niewłaściwej ocenie ryzyka zawodowego, która nie uwzględniała w dostatecznym stopniu zagrożenia metanowego i możliwość wybuchu pyłu węglowego.

K.D. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Na rozprawie stwierdził, że zarzucane mu uchybienia nie miały wpływu na zaistniały wypadek, co oznacza, że nie naruszył dyscypliny i porządku pracy, narażając swoim postępowaniem kogokolwiek na utratę zdrowia i życia. Podkreślił, że prace likwidacyjne ściany [...] były konsultowane, nadzorowane, a nawet kontrolowane przez organy dozoru górniczego, które nie wnosiły do prowadzonych prac żadnych zastrzeżeń. Podniósł, że projekt techniczny likwidacji ściany [...] w chwili jego zatwierdzenia był kompletny i zawierał zabezpieczenie w sytuacji zagrożenia wybuchu pyłu węglowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uznał słuszności podnoszonych zarzutów i oddalił skargę, przywołując art. 113 ust 1 pkt 3 Pgig, który przepis reguluje konsekwencje rażącego naruszenia przez pracownika zakładu górniczego dyscypliny i porządku pracy. Sąd wskazał, że zakaz powierzania przez pracodawcę (przedsiębiorcę) pracownikowi na określony czas pewnych czynności w ruchu zakładu górniczego z powodu naruszeń dyscypliny i porządku pracy może nastąpić jedynie w razie "rażącego" naruszenia przez pracownika jego obowiązków. Zgodnie z orzecznictwem określenie "rażące naruszenie obowiązków" jako pojęcie nieostre wymaga wnikliwego ustalenia i rozważenia stanu faktycznego, a w szczególności charakteru naruszonych obowiązków, wagi konkretnego przewinienia dla funkcjonowania zakładu górniczego, co zmusza do rygorystycznego przestrzegania zasad postępowania administracyjnego.

Sąd wyszczególnił również elementy projektów technicznych, zatwierdzanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego i wskazał na obowiązki, których nie dopełnił skarżący, a do przestrzegania których był zobligowany na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z 28 czerwca 2002 r., określającego podstawowe zasady bezpieczeństwa prowadzenia robót w warunkach występowania zagrożenia dla życia i zdrowia pracowników wykonujących pracę na terenie zakładu górniczego.

W ocenie Sądu I instancji materiał dowodowy zebrany w sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, był pełny i nie wymagał uzupełnienia, a skarżący nie określił jakie wystąpiły w nim braki. Skarżący miał wgląd do materiału dowodowego na każdym etapie postępowania i nie składał żadnych wniosków o jego uzupełnienie. Nie można było zatem traktować odmiennej oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy, jako konsekwencji naruszenia art. 7 k.p.a.

Sąd uznał za bezsporne w sprawie, że Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...] zawierał w pkt 5 zapis "Sposób zabezpieczenia przed zagrożeniem metanowym i wybuchem pyłu węglowego przedstawiono w pkt 7 niniejszego projektu", który to zapis nie został jednak zrealizowany w pkt 7 , ani w innym miejscu projektu technicznego. Nie było również rozdziału o zabezpieczeniu w spisach treści innych aneksów do Projektu. Sąd podniósł, że skarżący sam przyznał, iż sposobu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego nie było, zmieniając później zdanie, ale nie wskazując na konkretne zapisy, aneksy czy rozwiązania.

Za zasadne Sąd uznał argumenty organów dotyczące naruszenia przez skarżącego prawidłowego organizowania i prowadzenia ruchu zakładu górniczego, w szczególności w kontekście tolerowania składowania obudowy zmechanizowanej w przedziale transportowym likwidowanej ściany i zezwolenia na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszaną typu KSP-32.

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, iż zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja narusza zasady postępowania wskazanego w skardze.

Od powyższego wyroku strona wniosła skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm. Skarga kasacyjna została oparta na podstawach, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Zarzucono naruszenie prawa materialnego – przepisu § 40 ust. 1 w związku z przepisem § 42 ust. 1 i ust. 4 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego błędną wykładnię, w postaci wadliwego przyjęcia, iż "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" nie zawierał sposobów zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchu pyłu węglowego, podczas gdy projekt odpowiadał tym wymogom, a konkretnie zawierał sposób zabezpieczenia w postaci mapy wyrobisk z naniesionymi zaporami przeciwwybuchowymi w rejonie likwidowanej ściany; przepisu § 40 ust. 1 w związku z przepisem § 42 ust. 1 i ust. 4 pkt 6 tegoż rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię, w postaci wadliwego przyjęcia, iż "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" powinien zawierać projekt wentylacji lutniowej przy użyciu wentylatora powietrznego typu WLP-602, zainstalowanego pomocniczo, podczas gdy przepisy obowiązującego prawa nie przewidują takiego obowiązku dla tego typu urządzeń; 3. przepisu pkt 1.1. Załącznika nr 4 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w postaci wadliwego przyjęcia, iż dla likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...] powinno się określić prognozowaną metanowość bezwzględną wyrobiska, podczas gdy wskazany przepis stanowi o wykonywaniu takiej prognozy wyłącznie dla wyrobisk projektowanych; przepisu § 253 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż dla likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...] powinno się określić prognozowaną metanowość bezwzględną wyrobiska, podczas gdy wskazany przepis stanowi o wykonywaniu takiej prognozy wyłącznie dla wyrobisk projektowanych; przepisu § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w postaci wadliwego przyjęcia, że skarżący poprzez tolerowanie składowania obudów zmechanizowanych w przedziale transportowym likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...] nieprawidłowo zorganizował i prowadził ruch zakładu górniczego, w sytuacji gdy fakt składowania obudów w ścianie nie miał żadnego wpływu na bezpieczeństwo prowadzonych w ścianie robót likwidacyjnych, ani też nie był niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa oraz z "Projektem technicznym likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]"; naruszenie przepisu § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w postaci wadliwego przyjęcia, że skarżący zezwolił na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszaną typu KSP 32, która nie była przystosowana do transportu obudów zmechanizowanych w całości, podczas gdy z treści przedmiotowego zezwolenia nic takiego nie wynikało; przepisu § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w postaci wadliwego przyjęcia, iż skarżący naruszył bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska z uwagi na fakt, iż w komisji dokonującej odbioru technicznego urządzeń transportu brak było przedstawiciela kopalni, podczas gdy przepisy obowiązującego prawa nie przewidują takiego obowiązku; przepisu art. 68 Pgig poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do ustalenia przez Sąd w oparciu o § 7 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, iż skarżący odpowiada za wszelkie naruszenia, których dopuszczono się w ramach ruchu zakładu górniczego, a w szczególności naruszenia wskazane w decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]; przepisu § 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do ustalenia przez Sąd w oparciu o § 7 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, iż skarżący odpowiada za wszelkie naruszenia, których dopuszczono się w ramach ruchu zakładu górniczego, a w szczególności naruszenia wskazane w decyzji Prezesa WUG z dnia [...]; przepisu § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki poprzez jego błędną wykładnię, w postaci wadliwego przyjęcia, iż skarżący odpowiada za zorganizowanie i prowadzenie pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska, podczas gdy przepis § 7 ust. 3 cyt. Rozporządzenia stanowi o wykonywaniu obowiązków kierownika ruchu zakładu górniczego przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego.

Następnie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przepisu art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez podanie ogólnikowego uzasadnienia wyroku, pozbawiającego stronę informacji o wszystkich przesłankach rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez brak wskazania istotnych okoliczności stanu faktycznego i prawnego; przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na tym, iż podanie ogólnikowego uzasadnienia wyroku, pozbawiającego stronę informacji o wszystkich przesłankach rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak wskazania istotnych okoliczności stanu faktycznego i prawnego uniemożliwia stronie przeprowadzenia oceny, czy Sąd dokonał kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ II instancji oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organy w toku postępowania administracyjnego w szczególności art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegającego na uznaniu za udowodniony fakt przyznania przez skarżącego braku w "Projekcie technicznym likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" określenia sposobu zabezpieczeń przed wybuchem pyłu węglowego, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał na istnienie w Projekcie takiego zabezpieczenia.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009r. uchylił wyrok sądu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał na niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia, symboliczne przedstawienie stanowiska skarżącego, niewskazanie na jakich konkretnych dowodach organ oparł swoje przekonanie co do naruszenia przez skarżącego określonych obowiązków pracowniczych, niepodanie czy organ zbadał podnoszone przez skarżącego okoliczności, które miały wpływ na ewentualną jego odpowiedzialność. Powyższe zaś braki nie pozwalały na dokonanie merytorycznej kontroli orzeczenia. Podkreślono także niepowiązanie dokonanych przez organ ustaleń naruszenia przez skarżącego określonych obowiązków pracowniczych z konkretnymi przepisami prawa.

Wobec tak sprecyzowanego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po zwrocie akt, przeprowadził w dniu 2 grudnia 2009r. rozprawę z udziałem stron. W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącego powtórzył dotychczasowe stanowisko strony, zarzut zagubienia części dokumentacji projektu, niewłaściwe zabezpieczenie dokumentacji w trakcie licznych kontroli i postępowań skutkujące zagubieniem stron dot. określenia stosownych zabezpieczeń. Podkreślił, że w oryginale projektu była część opisowa nie tylko mapy, na których uwidocznione były zapory przeciwwybuchowe. Nadto zaakcentował uczestnictwo przedstawicieli urzędu górniczego - specjalistów w procesie opiniowania, a następnie likwidacji ściany. Obecnie zaś te osoby stawiają zarzuty dotyczące wadliwości projektu.

Pełnomocnik organu podtrzymał w całości swoje argumenty i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślono, iż bezpośrednio po wypadku zabezpieczono całą dokumentację, której kserokopie dołączono do sprawy karnej oraz niniejszej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom górniczym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Dokonując bowiem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim w ocenie składu Sądu orzekającego w tej sprawie podkreślić należy, że sąd administracyjny rozpoznaje rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa; w oparciu wyłącznie o zgromadzony przez organy materiał dowodowy.

Art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.) stanowi, że przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ nadzoru górniczego może zakazać, na czas nieprzekraczający dwóch lat, wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego osobom, o których mowa w art. 68 ust. 1 oraz w art. 70 ust. 1, albo wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 75a ust. 1, w razie stwierdzenia naruszenia przez te osoby dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków określonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami.

Cytowana norma prawna ma jednak charakter fakultatywny i decyzje wydawane w tych sprawach mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.

Przenosząc przedstawione rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy i kolejnych zarzutów stawianych skarżącemu Sąd w pełni podzielił stanowisko organów oparte na obszernie zebranym materiale dowodowym niniejszej sprawy: m.in. na sprawozdania Komisji powypadkowej i zawartych w nim ustaleniach; przesłuchaniach świadków – strony oraz innych pracowników Kopalni; orzeczenia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w sprawie wypadku zbiorowego i jego przyczyn oraz protokołu oględzin miejsca; umowie nr [...] dot. likwidacji wyposażenia ściany [...]; schemacie organizacyjnym współpracy i zależności, zasadach współpracy dot. likwidacji wyposażenia ściany [...] między KWK B a firmą C, zezwoleniu Kierownika Ruchu Zakładu w tym zakresie i in.

W konsekwencji zatem poczynionych przez organy orzekające w sprawie należy zauważyć, że zasadnie uznano, iż naruszenie dyscypliny i porządku pracy przez K.D. – pełniącego funkcję Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego w A SA. Oddział KWK B polegało m.in. na tym, że zatwierdził w [...] "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...] pomimo, że projekt ten nie zawierał sposobu zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem pyłu węglowego.

Powyższe znajduje potwierdzenie w protokole z dnia [...] z przesłuchania w charakterze świadka – K.D. Strona osobiście przyznała, że w przedmiotowej ścianie "występowały potencjalnie duże zagrożenia naturalne, zwłaszcza zagrożenia tąpaniami i metanowe, czego konsekwencją było m.in. zaliczenie pokładu [...] w partii [...] do IV kategorii zagrożenia metanowego i III stopnia zagrożenia tąpaniami" i "w rejonie ściany [...] należało dochować szczególnej staranności zarówno w zakresie sprawowanego nadzoru i kontroli, jak i wykonywania robót". Wobec powyższego "w dniu [...] podjęto decyzję o czasowym zamknięciu rejonu ściany [...] tamą przeciwybuchową i korkiem wodnym, w wyniku występującego w niej zagrożenia pożarowego, które wtedy zaistniało". W tymże protokole w odpowiedzi na pytanie "Dlaczego projekt techniczny ściany [...] nie zawierał opisu sposobu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego", K.D. odpowiedział, że: "Istotnie nie uwzględniono sposobu zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego w Projekcie technicznym likwidacji ściany [...] w pokładzie [...] w partii [...] i było to w jakimś stopniu przeoczenie".

Odnosząc się do zarzutu strony utraty części opisowej dokumentacji projektu w zakresie, w którym regulowała kwestie spornych zabezpieczeń i aktualnie jej niekompletność należy zauważyć, że opracowany Projekt techniczny likwidacji ściany w pokładzie [...] w pkt 5 zawierał zapis: "Sposób zabezpieczenia przed zagrożeniem metanowym i wybuchem pyłu węglowego przedstawiono w pkt 7 niniejszego projektu". Jednakże zapis ten nie został zrealizowany ani we wskazanym pkt 7, ani w innej części projektu technicznego. Zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem pyłu węglowego nie było również w tytule pkt 7 Projektu, ani w spisie treści; brak także stosownego zabezpieczenia w treści aneksów do Projektu. Zresztą – jak wyżej wskazano - sam skarżący przyznał, iż sposobu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego nie było. Natomiast podnoszona przez niego okoliczność zagubienia części dokumentacji jest jedynie przyjęta formą obrony, gdyż z analizy treści uregulowań "Projektu" wynika logiczny ciąg postanowień normujący poszczególne kwestie bezpieczeństwa i in. Sąd nie stwierdził w nim żadnej luki czy braków mogących świadczyć o zasadności podnoszonego zarzutu zagubienia stron dokumentacji.

Konkludując zatem powyższe - zatwierdzenie przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego "Projektu technicznego ściany [...] w pokładzie [...]" pomimo, że nie zawierał on sposobu zabezpieczenia przed zagrożeniem wybuchem pyłu węglowego, wobec faktu występowania w przedmiotowej ścianie dużych zagrożeń naturalnych, stanowiło naruszenie § 10 pkt 1, § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny (Dz. U. Nr 139, poz. 1169 oraz z 2006 r. Nr 124, po. 863).

Również zasadny jest zarzut, że skarżący zatwierdził w [...] aneks nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" pomimo, że nie zawierał on projektu wentylacji lutniowej, przy użyciu wentylatora powietrznego typu WLP- 602.

W zakresie tego naruszenia organ obszernie wyjaśnił, że w dniu [...] Kierownik Działu Wentylacji, w związku z występowaniem w rejonie ściany [...] stężenia gazów na podwyższonym poziomie i temperatury węgla pokładu [...] kształtującej się powyżej temperatury krytycznej, opracował "Projekt wentylacji lutniowej nr [...], dla przedziału transportowego ściany [...] w pokładzie [...], na odcinku na zachód od do wierzchni [...]", stanowiący załącznik do aneksu nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]". Projekt wentylacji lutniowej dotyczył sposobu przewietrzania odcinka ściany pomiędzy dowierzchnią [...] i dowierzchnia [...] z wykorzystaniem wentylatora typu WLE-804B i nie uwzględniał zastosowanej wentylacji odrębnej tłoczącej wentylatorem typu WLP-602, współpracującym z lutniociągiem elastycznym o średnicy 600 mm i 400 mm. Nie określał również prognozowanej metanowości bezwzględniej wyrobiska. Pomimo tego w [...] skarżący zatwierdził aneks nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]". W protokole z dnia [...] z przesłuchania w charakterze świadka – K.D. - w odniesieniu do zarzutu zatwierdzenia "Projektu wentylacji lutniowej nr [...]" zeznał, że po zasięgnięciu opinii zespołu do spraw zagrożeń wentylacyjo - pożarowych, metanowych i pyłowych w składzie poszerzonym o specjalistów, razem z kierownikami działów, doszedł do wniosku, że najkorzystniejsza będzie wentylacja odrębna na tym odcinku ściany. "Wobec tego założyliśmy, że będzie zastosowany 1 wentylator lutniowy, ale była także mowa w czasie posiedzeń zespołu i bieżących narad o możliwości zabudowy drugiego wentylatora". W odpowiedzi na pytanie: "Dlaczego zatwierdził aneks nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" pomimo, że brak było w nim projektu wentylacji odrębnej ślepego odcinka ściany, przy użyciu drugiego wentylatora WLP-602 i lutniociągu elastycznego" skarżący odpowiedział: "Przyznaję, że nie zwróciłem uwagi na brak w aneksie nr 3 projektu wentylacji odrębnej przy użyciu drugiego wentylatora WLP-602, który traktowany był jako pomocniczy". Natomiast na pytanie: "Dlaczego w ww. projekcie brak jest wymaganych informacji tj. prognozowanej metanowości bezwzględnej wyrobiska oraz wynikających z tego parametrów" odpowiedział, że istotnie wymagana ilość powietrza w przodku ściany [...] obliczona została wyłącznie z uwagi na minimalną prędkość powietrza i nie wzięto pod uwagę ilości wydzielającego się metanu. Nadto wyjaśnił, że w jego opinii prognozy metanowości bezwzględnej sporządzane są dla wyrobisk eksploatacyjnych i drążonych wyrobisk korytarzowych, a w czasie likwidacji ściana [...] nie była już wyrobiskiem eksploatacyjnym a jedynie wyrobiskiem technologicznie przygotowanym do wytransportowania elementów wyposażenia technicznego.

Wskazać jednak należy, że ściana [...] w pokładzie [...], na odcinku pomiędzy dowierzchnią [...], a dowierzchnią [...] jest wyrobiskiem korytarzowym z wentylacją odrębną. W takim przypadku zgodnie z § 42 ust. 4 pkt 6 ww. rozporządzenia, projekt techniczny powinien określać w szczególności sposób przewietrzania, a ponadto zgodnie z § 42 ust. 4 pkt 7 ww. rozporządzenia także, rodzaj i typ maszyn, urządzeń, instalacji, materiałów, wyrobów z tworzyw sztucznych oraz środków strzałowych i sprzętu strzałowego, stosowanych w wyrobiskach górniczych. Załącznik nr 4 do cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, określający szczegółowe zasady prowadzenia ruchu w wyrobiskach określa natomiast, co powinien zawierać projekt wentylacji lutniowej. W konsekwencji więc dla wyrobisk przewietrzanych za pomocą lutniociągów o długości większej niż 50m ustala on, obowiązek opracowania projektu wentylacji lutniowej, który powinien zawierać m.in. prognozowaną metanowość bezwzględną wyrobiska oraz rodzaj wentylacji lutniowej, rodzaj i średnicę lutni, długość lutniociągu, sposób zawieszenia do obudowy lutniociągu wraz z wentylatorami.

Oblig ujęcia w dokumentacji wentylatora powietrznego WLP-602 do przewietrzania wyrobisk akcentował także pełnomocnik organu w trakcie pierwszej rozprawy sądowej w dniu 6 sierpnia 2008r.

Mając powyższe na względzie należało skonstatować prawidłowość dokonanego przez organy zarzutu, że zatwierdzenie aneksu nr 3 do "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" pomimo, że nie zawierał on projektu wentylacji lutniowej, przy użyciu wentylatora powietrznego typu WLP-602, stanowiło naruszenie § 10 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki nakazującego organizowanie i prowadzenie pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego oraz i § 42 ust. 4 pkt 4 – ustanawiającego oblig określania sposobów zabezpieczeń przez zagrożeniami w projekcie technicznym.

Analizując kolejny zarzut naruszenia przez K.D. dyscypliny i porządku pracy przez to, że w dniu [...] zezwolił na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszoną typu KSP-32 z dowierzchni [...] do przecinki do chodnika taśmowego pokładzie [...] w partii [...] pomimo, że w składzie komisji dokonującej odbioru technicznego urządzeń transportu w dniu [...] brak było przedstawiciela kopalni, wymaganego ustaleniami zasad współpracy między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego a firmą C w zakresie organizacji pracy, określonych w załączniku nr 1 do umowy nr [...] z dnia [...] oraz pomimo, że urządzenia te nie były przystosowane do transportu sekcji obudowy zmechanizowanej w całości, co było niezgodne z "Dokumentacją układu transportowego z likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...]" z [...], zatwierdzoną przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego - Sąd stwierdził prawidłowość poczynionych ustaleń.

Z orzeczenia z dnia [...], sporządzonego przez Okręgowy Urząd Górniczy w G. w sprawie zapalenia metanu, wybuchu metanu i pyłu węglowego oraz wypadku zbiorowego, zaistniałych w dniu [...] w A S.A. Oddział KWK B, Kierownik Ruchu Zakładu Górniczego w dniu [...] zezwolił na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszoną typu KSP-32 z do wierzchni [...] do przecinki do chodnika taśmowego w pokładzie [...] w partii [...] pomimo, że urządzenia nie były przystosowane do transportu sekcji obudowy zmechanizowanej w całości, co było niezgodne z "Dokumentacją układu transportowego z likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...]", zatwierdzoną przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego w [...]. Nadto – co jest niesporne w sprawie - w składzie komisji dokonującej odbioru technicznego ww. urządzeń transportu brak było przedstawiciela kopalni B. Powyższe zaś było sprzeczne z zasadami współpracy między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego a firmą C w zakresie organizacji pracy, określonymi w załączniku nr [...] do umowy nr [...].

Na uzasadnienie powołanych wyżej naruszeń wskazać należy, że w protokole z dnia [...] z przesłuchania w charakterze świadka – K.D. osobiście przyznał, że w protokole odbioru urządzeń transportu z dnia [...] nie udokumentowano udziału w komisji przedstawiciela kopalni...". "Przyznaję, że jest to niezgodne z postanowieniami umowy nr [...] z dnia [...] oraz niezgodne ze schematem organizacyjnym firmy C."

Podkreślenia natomiast wymaga fakt, że z "Dokumentacji układu transportowego likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...]" oraz zezwolenia na eksploatacje układu transportowego wynika, że wymienione zezwolenie na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszaną typu KSP-32, zostało wydane w oparciu o dokumentację układu transportowego w likwidowanej ścianie [...] w pokładzie [...] oraz protokołu komisyjnego odbioru technicznego środków transportu. W dokumentacji transportu zapisano m.in., że "brygada transportowa ładuje elementy przenośnika ścianowego bądź sekcje obudowy zmechanizowanej na skład transportowy". Z zapis tego wynika, że kolejką podwieszaną planowano transportować sekcje obudowy zmechanizowanej w całości. Wyżej zacytowany zapis znajduje się w części dokumentacji dotyczącej transportu kolejką szynową podwieszaną.

W konsekwencji zatem zezwolenie na oddanie do ruchu układu transportu materiałów kolejką szynową podwieszaną typu KSP-32 z dowierzchni [...] do przecinki do chodnika taśmowego w pokładzie [...] w partii [...] pomimo, że urządzenia te nie były przystosowane do transportu sekcji obudowy zmechanizowanej w całości oraz tolerowanie faktu, iż w składzie komisji dokonującej odbioru technicznego urządzeń transportu brak było przedstawiciela kopalni B, stanowiło naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1, § 10 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki.

Skoro bowiem taki wymóg wynikał zarówno z postanowień umowy z [...] oraz ze schematu organizacyjnego firmy C, zaś odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego spoczywa na kierowniku ruchu zakładu górniczego - to tym samym jest on zobligowany do rzetelnego przestrzegania postanowień zawartych w specjalnie ustanowionych aktach, umowach i postanowieniach dot. funkcjonowania zakładu. Naruszenie postanowień umowy owszem rodzi skutki cywilne w ramach łączącego obie strony stosunku obligacyjnego – jak podnosił to skarżący - nie mniej pociąga za sobą także konsekwencje dyscyplinarne w ramach regulacji resortowych.

Kolejny zarzut przedstawiony K.D. to tolerowanie w okresie od [...] do [...] pozostawienia [...] wyrabowanych sekcji obudowy w przedziale transportowym ściany [...] w pokładzie [...], czego nie przewidywał "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]". Przede wszystkim należy zaakcentować, że w dokumencie "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" ustalono, że transport obudowy zmechanizowanej należy prowadzić zgodnie z "Dokumentacją układu transportowego...". W punkcie 4 tej "Dokumentacji układu transportowego" opisano transport kołowrotami "[...]" nr 1, 2 i 3, z czego wynikało, że wyrabowane sekcje obudowy winny być transportowane kolejno kołowrotami nr 1, 2 i 3 bez pozostawiania ich w ścianie. Pozostawianie ich bowiem w przedziale transportowym mogło utrudnić przewietrzanie, szczególnie w części ściany przewietrzanej wentylacją odrębną. Natomiast w protokole z dnia [...] z przesłuchania w charakterze świadka – K.D. zeznał: "Wiedziałem, że w okresie od [...] do [...] w ścianie znajdowało się w sumie [...] wyrabowanych sekcji umieszczonych w przedziale transportowym". Następnie w protokole z dnia [...] przyznał, iż cyt.:"w okresie od [...] do [...] nie było technicznych możliwości wytransportowania sekcji obudowy ze ściany [...]. Z ustaleń "Projektu technicznego likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]" wynikało, że w ścianie [...] mogły być minimum [...] sekcje, ale nie koniecznie [...] sekcji.".

Wobec zatem przyznanych osobiście przez stronę wskazywanych wyżej okoliczności chybiony jest jej argument niepozostawienia w przedziale transportowym większej ilości obudów zmechanizowanych, gdyż – jak podkreślał skarżący w toku swej obrony - wyrabowane sekcje obudów zmechanizowanych nie były magazynowane w przedziale transportowym ściany [...] tylko były w ciągłym transporcie... ".

Niezrozumiały jest również argument, iż to nie "Projekt techniczny eksploatacji ściany [...] w pokładzie [...]" określa technologię transportu tych urządzeń lecz inny dokument - "Dokumentacja układu transportowego z likwidowanej ściany [...] w pokładzie [...]". Jak słusznie wyjaśnił organ w wymienionym projekcie technicznym w pkt 6.3. - dotyczącym wybudowy zestawów obudowy zmechanizowanej ze ściany [...] w pokładzie [...] - wyraźnie zapisano, że "transport obudowy zmechanizowanej należy prowadzić zgodnie z "Dokumentacją układu transportowego..." a ta nie zezwalała na pozostawianie sekcji obudowy ze względów bezpieczeństwa.

Poza tym odnosząc się do zarzutu strony, iż zgoda na transport dotyczyła wyłącznie elementów lekkich należy zauważyć, że oprócz wskazywanych w tym zakresie dowodów pełnomocnik organu w trakcie pierwotnej rozprawy sądowej w dniu 6 sierpnia 2008r. powołał się na brak zapisu w zezwoleniu, że dotyczy ono wyłącznie transportu elementów lekkich. Podkreślił, że zezwolenie wydawane jest w oparciu o dokumentację układu transportu i protokołu odbioru technicznego, a w jego treści użyto sformułowania dot. transportu obudowy.

W konsekwencji więc Sąd uznał, że tolerowanie pozostawiania w przedziale transportowym ściany [...] wyrabowanych [...] sekcji obudowy zmechanizowanej pomimo, iż nie przewidywał tego "Projekt techniczny likwidacji ściany [...] w pokładzie [...]", stanowiło działanie niezgodne z § 7 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki.

Reasumując zatem skonstatowano prawidłowość subsumcji dokonanej przez organy czego skutkiem było stwierdzenie, że K.D. - zatrudniony w dniu [...] na stanowisku Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego w KWK B, nie dopełnił obowiązków wynikających z przepisów powoływanego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych tj.: § 7 ust. 1 pkt 1 -nakładającego na Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego obowiązek prawidłowego organizowania i prowadzenia ruchu zakładu górniczego; § 10 pkt 1 - nakazującego osobom kierownictwa i dozoru ruchu organizowanie i prowadzenie pracy w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników zakładu górniczego i środowiska; § 40 ust. 1 w związku z § 42 ust. 4 pkt 4 - nakazującego prowadzenie robót górniczych na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczna i górniczą oraz na podstawie projektu technicznego zawierającego sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami.

Na zakończenie należy jeszcze wskazać, że w trakcie pierwszej rozprawy sądowej w dniu 6 sierpnia 2008r. sam skarżący oświadczył, iż miał prawo, a nawet obowiązek wstrzymać wszelkie roboty prowadzone nieprawidłowo w zakładzie górniczym.

Dodatkowo zaś ustalone przez organy górnicze nieprawidłowości potwierdzili w protokołach przesłuchań konkretni świadkowie, wskazani także w uzasadnieniu pierwotnego wyroku tut. Sądu z dnia 18 sierpnia 2008r.: S.B. (k.63 – "przebywałem w ścianie w miejscu rabunku kolejnej rabowanej sekcji tj. [...]"; k.75 – "wyrabowane sekcje obudowy pozostawiane były w ścianie, ponieważ nie był gotowy układ transportu sekcji z rejonu", "podczas transportu napędu głównego przenośnika ścianowego wraz z rynną dołączną kilka razy zrywały się i obsuwały zawiesia szyn kolejki"), G.T. (k.105 – "musieliśmy kołowrotem przesunąć trzy ustawione w ślepej części sekcje obudowy, ponieważ przeszkadzały przy rabunku", "po zrabowaniu kolejnej sekcji za pomocą belki przesuwnej sekcji wysunęliśmy zestaw (...) ustawiliśmy go za już będącymi w ścianie sekcjami"), R.J. (k. 123 – "dotychczasowo profilaktykę przed wybuchem pyłu węglowego oraz podział obowiązków w tym zakresie (...) ujmowano w projektach technicznych ścian (...) nie wiem dlaczego w/w środki organizacyjno-techniczne nie zostały dołączone do projektu technicznego likwidacji ściany [...]"), M.Z. (k. 173 – "w projekcie technicznym likwidacji ściany nie ujęto w sposób kompleksowy sposobu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego, za wyjątkiem naniesienia na mapie lokalizacji zapór przeciwwybuchowych.(...) Projekt techniczny likwidacji ściany [...] (...) zatwierdzony został przez KRZG mgr inż. K.D."", L.G., D.S. i J.D. (k. 299 – "układ transportowy nie był przystosowany jeszcze do transportu sekcji obudowy zmechanizowanej w całości.(...) z wyrabowanych [...] sztuk sekcji nie wytransportowano ze ściany żadnej z nich,(...) Przyznaję, że w projekcie technicznym likwidacji ściany [...], nie ujęto żadnych zapisów dotyczących sposobu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu węglowego za wyjątkiem naniesienia na mapie pokładu [...] lokalizacji zapór", jak również sam K.D. składając stosowne wyjaśnienia w toku postępowania powypadkowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.