Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 367/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 15g, art. 15gg, art. 15zzb, art.31zo
journal: Dz.U. 2024 poz 340
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającego do zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego G. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2020 r. G. G. złożył wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 na okres 3 miesięcy z datą wypłaty świadczeń od [...] lipca 2020 r., w łącznej wysokości [...] zł, obejmującej wynagrodzenia dwóch pracowników w kwocie [...] zł oraz składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł. Wypłata środków nastąpiła w trzech transzach – [...] lipca, [...] sierpnia oraz [...] września 2020 r.

Zgodnie z art. 15gg ust. 19 oraz ust. 20 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej "ustawa COVID-19") przedsiębiorca był zobowiązany do złożenia rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z FGŚP oraz dokumentów potwierdzających prawidłowość wykorzystania dofinansowania zgodnie z przeznaczeniem w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń. Dnia [...] listopada 2020 r., przedłożył formularz rozliczeniowy przyznanych środków na podstawie art. 15gg, następnie [...] listopada 2020 r. przedłożył skorygowane formularze rozliczeniowe przyznanych środków.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów, pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] przeprowadzili weryfikację rozliczenia otrzymanych środków na rzecz ochrony miejsc pracy z FGŚP i dokumentacji potwierdzającej wykorzystanie przekazanych świadczeń i środków zgodnie z przeznaczeniem. W toku weryfikacji rozliczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował organ I instancji, iż dwie pracownice przedsiębiorcy zostały wykazane w dokumentach rozliczeniowych złożonych przez G. G. z kodem tytułu ubezpieczenia [...] (pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu), a także iż beneficjentowi zostało udzielone zwolnienie z opłacania składek ZUS za miesiące marzec – maj 2020 r. w wysokości 100 % zadeklarowanych składek. Zatem podmiot poza wsparciem przyznanym na podstawie art. 15gg otrzymał również dofinansowanie z art. 31zo ustawy COVID-19, tj. zwolnienie z opłacania składek ZUS.

Dnia [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wszczął z urzędu wobec przedsiębiorcy postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części dofinansowania przyznanego na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19.

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., Nr [...] organ ten, na podstawie m.in. art. 15gg ust. 28 pkt 2, art. 15gg ust. 6, ust. 7, ust. 23c oraz ust. 23d ustawy COVID-19, a także art. 60 pkt 1, art. 67 oraz art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej u.f.p.), określił G. G. przypadającą do zwrotu kwotę [...] zł stanowiącą dofinansowanie przyznane na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Jak wynika z uzasadnienia w/w decyzji, przedsiębiorca nie może otrzymać wsparcia, jeśli uprzednio skorzystał z innych dofinansowań wypłacanych w związku z ochroną miejsc pracy, nawet tych nieprzewidzianych przez tarczę antykryzysową. Określenie "tytuły wypłat" odnosi się do środków przeznaczonych na dofinansowanie do

wynagrodzeń, czyli uzyskanie ze środków publicznych na podstawie przepisów ustawy

COVID-19 dofinansowania wynagrodzeń tych samych pracowników lub przyznania środków na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne tych pracowników należnych od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprowadzone przepisy o pomocy przedsiębiorcom mają charakter konkurencyjny i to po stronie przedsiębiorcy leży wybór jednego, najkorzystniejszego dla siebie rozwiązania, gdyż nie ma możliwości kumulatywnego korzystania przez niego z w/w instrumentów pomocy dla tego samego pracownika w zakresie tego samego tytułu wypłaty. W ocenie organu I instancji "łączny okres 3 miesięcy" w art. 15gg ust. 6 ustawy COVID-19 odnosi się do okresu 3 miesięcy kalendarzowych pobierania wsparcia na określony tytuł wypłaty, w tym przypadku dofinansowania na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, który jednocześnie stanowi swego rodzaju limit, górną granicę tego składnika. Przedsiębiorca nie był zatem uprawniony do wnioskowania o środki z FGŚP na pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, gdyż na ten cel otrzymał wcześniej wsparcie z ZUS. Tym samym składki na ubezpieczenie społeczne dwóch pracowników w łącznej wysokości [...] zł stanowią środki pobrane nienależnie i podlegają one zwrotowi na podstawie art. 15gg ust. 23c ustawy COVID-19. W myśl art. 15gg ust. 23c tej ustawy, w przypadku wykorzystania świadczeń, o których mowa w ust. 1, lub środków, o których mowa w ust. 2, niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy art. 169 ust. 1-6 u.f.p. Ponieważ podmiotowi pozostała do zwrotu kwota wynikająca z rozliczenia przyznanych środków, w ocenie organu I instancji nie można mówić o ostatecznym rozliczeniu otrzymanego wsparcia. Tym samym, stosownie do zapisów art. 15gg ust. 23d ustawy COVID-19, do zwrotu świadczeń, których mowa w ust. 1, lub środków o których mowa w ust. 2, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym artykule, stosuje się odpowiednio przepisy art. 60 i art. 67 u.f.p.

Po wniesieniu przez G. G. odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora WUP w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...].

W ocenie Kolegium, jak wynika z art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19, pomoc z FGŚP przysługiwała wyłącznie w przypadku, jeśli beneficjent nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Interpretacja art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-1 nie jest jednolita. Kolegium opowiedziało się za stanowiskiem, w myśl którego użyty w tym przepisie zwrot "takich samych tytułów" nie oznacza "tych samych tytułów", a posłużenie się przez ustawodawcę terminem "takich samych", wskazuje, że chodzi o rodzaj tytułu, a nie o skonkretyzowany tytuł. W takim przypadku np. wynagrodzenie za pracę za czerwiec nie jest tym samym tytułem co wynagrodzenie za miesiąc lipiec – oba będą natomiast takim samym rozumianym rodzajowo tytułem wypłaty.

Jednocześnie w sprawie nie znajduje zastosowania art. 15gg ust. 7a ustawy COVID-19, w myśl którego przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot, o którym mowa w ust. 1, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków FGŚP, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Powyższy przepis wszedł w życie z dniem 1 lipca 2021 r. Jednocześnie zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych ze zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do wniosków, o których mowa z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw wskazano, że do wniosków, o których mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem ogłoszenia tej ustawy, stosuje się przepis art. 15gg ust. 7a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Co do zasady ustawa COVID-19 nie zezwala na korzystanie z pomocy na rzecz ochrony miejsc pracy w sytuacji, gdy beneficjent uzyskał już wcześniej inną pomoc w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat. Wyjątek dotyczy pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników (chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, za które beneficjent otrzymał środki z FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników), przy czym wyjątek ten ma zastosowanie do wniosków o udzielenie pomocy nierozpatrzonych do dnia 1 lipca 2021 r. oraz do wniosków złożonych po tym dniu. Środki na pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne, przekazane odwołującemu ze środków FGŚP w okresie lipiec – wrzesień 2020 r., zostały pobrane nienależnie i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego przedawnienia należności wskazanej w decyzji, wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 15gg ust. 23c ustawy COVID-19, w przypadku wykorzystania świadczeń, o których mowa w ust. 1 lub środków, o których mowa w ust. 2 niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania ich nienależnie lub w nadmiernej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy art. 169 ust. 1-6 u.f.p. Świadczenia te są zatem środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, do których stosować należy odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (art. 60 i art. 67 ust. 1 u.f.p.). Do przedawnienia w/w należności należy zatem stosować odpowiednio art. 70 § 1 o.p., w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast 3-letni termin, (art. 15gg ust. 22 ustawy COVID-19) dotyczy kontroli beneficjentów w zakresie wydatkowania środków FGŚP na wypłatę świadczeń zgodnie z przeznaczeniem. Po upływie 3-letniego terminu beneficjent nie ma obowiązku poddania się kontroli WUP w zakresie prawidłowości wydatkowania środków i może odmówić okazania dokumentacji z tym związanej czy też odmówić złożenia wyjaśnień. Natomiast upływ tego terminu nie pozbawia dyrektora WUP prawa wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranej pomocy.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem. Zarzucił m.in., iż świadczenia, których zwrotu żąda organ, są przedawnione. Przedawnienie tego typu należności następuje po upływie 3 lat, nie ma więc podstaw do ich żądania. Procedura kontrolna powinna być uznana za nielegalną i spóźnioną. Po pierwsze organ nie poinformował skarżącego o wszczęciu takiej procedury. Po drugie procedurę kontrolną prowadził po upływie 3 lat od zakończenia pobierania świadczenia. Kontrolę w odniesieniu do świadczeń pobranych [...] lipca 2020 r. prowadził jeszcze w dniu [...] lipca 2023 r.. Jednocześnie nie informował skarżącego, jakie dokumenty zbierał w sprawie w trakcie weryfikacji pobierania świadczeń. Ponadto sam fakt uzyskania innych preferencji związanych z COVID-19 w ZUS, które nie dotyczyły okresów pobierania świadczeń z WUP [...], nie wpływa na konieczność zwrotu tych drugich.

Nadto w skardze zwrócił się o przywrócenie terminu do jej wniesienia wskazując, iż decyzja SKO w [...] nie została mu skutecznie doręczona, zaś o jej wydaniu dowiedział się z późniejszej korespondencji Dyrektora WUP w [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując m.in., iż kwestionowana przez stronę decyzja nie została skutecznie doręczona, gdyż przesłanie jej drogą pocztową – przesyłką rejestrowaną, nastąpiło nie tylko bez zachowania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, ale również wbrew wyraźnemu, złożonemu w postępowaniu administracyjnym oświadczeniu skarżącego co do sposobu dokonywania doręczeń (tzn. przez ePUAP). W konsekwencji termin do wniesienia skargi na opisywaną decyzję nie rozpoczął biegu, zaś wniosek o jego przywrócenie był "niedopuszczalny" w tym znaczeniu, iż strona w istocie nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Wraz z powyższym postanowieniem skarżącemu doręczono kwestionowaną decyzję Kolegium, z zakreśleniem dodatkowego 30-dniowego terminu na sformułowanie dodatkowych ewentualnych zarzutów oraz przedstawienie stanowiska w sprawie.

Pismem procesowym z dnia [...] września 2024 r. skarżący podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze, wskazując na brak jednolitej interpretacji przepisów ustawy COVID-19, w tym brak pewności urzędników stosujących przepisy tej ustawy co do treści omawianej regulacji, zwłaszcza w okresie epidemii COVID-19. Nadto wniósł o przesłuchanie wskazanych w piśmie procesowym świadków na okoliczność przebiegu rozmów telefonicznych z pracownikami WUP w [...] przyznającymi skarżącemu dofinansowanie, a także zmian stanowiska organów na temat interpretacji przepisów ustawy COVID-19.

Na rozprawie skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko procesowe podnosząc, iż w jego ocenie pobieranie dofinansowań z różnych tytułów przewidzianych ustawą COVID-19 było zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ustawa COVID-19 przewidywała różne formy pomocy przedsiębiorcom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji w związku z epidemią SARS-CoV-2. Wsparcie to co do zasady obejmowało ochronę miejsc pracy przy współudziale finansowania przez wskazane w ustawie podmioty wynagrodzeń oraz świadczeń im towarzyszących. Ochrona miejsc pracy stanowiła jeden z celów omawianej ustawy, dlatego poszczególne jej przepisy (w tym przykładowo art. 15g, 15gg i 15zzb) dotyczą dofinansowania wynagrodzenia zatrudnianych przez przedsiębiorcę pracowników, ustalając określone warunki tych świadczeń.

Stosownie do treści art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19, podmioty, o których mowa w art. 15g ust. 1, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w rozumieniu art. 15g ust. 9, w następstwie wystąpienia COVID-19, mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, właściwego ze względu na swoją siedzibę, o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników, o których mowa w art. 15g ust. 4, nieobjętych:

1) przestojem, o którym mowa w art. 81 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, lub

2) przestojem ekonomicznym w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5, lub

3) obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie wystąpienia COVID-19, o którym mowa w art. 15g ust. 5.

Podmiotom tym przysługują środki z FGŚP na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników należne od pracodawcy na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od przyznanych świadczeń, o których mowa w ust. 1 (art. 15gg ust. 2). Świadczenia, o których mowa w ust. 1 przywołanego przepisu oraz środki, o których mowa w ust. 2, przysługują przez łączny okres 3 miesięcy, przypadających od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (art. 15gg ust. 6). Podmiot, o którym mowa w ust. 1 może otrzymać pomoc z FGŚP wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy (art. 15gg ust. 7). Przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot, o którym mowa w ust. 1, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (art. 15gg ust. 7a). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, który złożył oświadczenie dotyczące spełniania warunku spadku obrotów, o którym mowa w art. 15g ust. 9, lub kryteriów, o których mowa w art. 15g ust. 3, niezgodnie ze stanem faktycznym lub nie sporządził na dzień złożenia wniosku wykazu pracowników objętych wnioskiem, lub nie poddał się kontroli, jest obowiązany do zwrotu na rachunek bankowy wojewódzkiego urzędu pracy, z którego otrzymał środki, całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami określonymi w ustawie. W takim przypadku dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie (art. 15gg ust. 23). Dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wzywa podmiot, który nie wywiązał się z obowiązku określonego w ust. 19 lub 20, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków. Jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie (art. 15gg ust. 23a). W przypadku niewywiązania się z obowiązku określonego w ust. 8 podmiot jest obowiązany do zwrotu całego otrzymanego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika, któremu wypowiedziano umowę z przyczyn niedotyczących tego pracownika, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami określonymi w ustawie (art. 15gg ust. 23b). Od decyzji dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, o których mowa w ust. 28, przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (art. 15gg ust. 27).

Z kolei zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Istota sporu między skarżącym a organem sprowadzała się do wykładni art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19. Poza świadczeniem otrzymanym na podstawie art. 15gg ustawy COVID-19 na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków FGŚP na dofinansowanie wynagrodzenia dwóch pracownic w okresie od lipca do września 2020 r., skarżący wcześniej uzyskał świadczenie określone w art. 31zo ustawy COVID-19 w postaci zwolnienia z opłacania składek ZUS w odniesieniu do tych pracownic, za miesiące od marca do maja 2020 r. W okolicznościach niniejszej sprawy organy uznały, że skarżący w sposób niedozwolony uzyskał pomoc przyznaną na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19.

W ocenie Sądu redakcja powyższych przepisów, ale też innych przepisów ustawy COVID-19 wskazuje na fakt, że stanowisko organu o maksymalnym terminie dla wszystkich świadczeń przyznawanych na ich podstawie (3 miesiące) nie jest prawidłowe. Przepisy tej ustawy odrębnie wskazują bowiem terminy, na które określone w nich świadczenia mogły zostać udzielone (art. 15g ust. 16, art. 15ga ust. 7, art. 15gg ust. 6, art. 15zzb ust. 5 ustawy COVID-19). Termin 3 miesięcy nie jest, jak wywodzą to organy orzekające w sprawie, terminem wspólnym dla wszystkich świadczeń. Każde z nich korzysta z odrębnej regulacji tej kwestii, chociaż dla niektórych ze świadczeń maksymalny okres ich udzielenia jest analogiczny. Trzymiesięczny termin świadczenia liczony jest każdorazowo od miesiąca złożenia konkretnego wniosku, z odpowiednim zastrzeżeniem, charakterystycznym dla poszczególnych świadczeń (art. 15g ust. 18, art. 15gg ust. 7 i art. 15zzb ust. 12). W przypadku dofinansowania, jakie otrzymał skarżący w niniejszej sprawie, chodzi o zastrzeżenie zawarte w art. 15gg ust. 7.

Kluczowe znaczenie dla sprawy ma interpretacja przepisu art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19. Argumentacja organów orzekających w sprawie prowadzi do wniosku, że zwrot "takich samych tytułów wypłat" oznacza, iż w przypadku, gdy np. podmiot ubiegający się o pomoc uzyskał już dofinansowanie na podstawie jednego z przepisów ustawy w postaci dofinansowania wynagrodzenia za pracę i składek ZUS od tego wynagrodzenia dla konkretnych pracowników za okres trzech miesięcy, to już z tego tytułu nie może uzyskać pomocy finansowej w postaci dofinansowania wynagrodzeń tych pracowników i składek ZUS od tego wynagrodzenia za inne okresy. Według powyższej argumentacji zwrot "takie same tytuły wypłat" oznacza wynagrodzenie oraz składki na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń na rzecz ochrony miejsc pracy w sensie generalnym.

Analogiczny problem był już kilkakrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach różnych trybów i rodzajów udzielania pomocy z Tarczy Antykryzysowej COVID-19 dla przedsiębiorców. Ustawa COVID-19 zawiera bowiem różne rodzaje pomocy, jednocześnie określa ona mechanizm kolizyjny dla przyznawania pomocy z różnego tytułu. Oczywistym jest, że z tego samego tytułu przedsiębiorca nie może uzyskać pomocy w różnych trybach przewidzianych w ustawie COVID-19. Rzecz jednak w tym, jak należy rozumieć zwrot "pomoc w zakresie (...) takich samych tytułów wypłat", tzn. czy należy jego rozumienie ograniczyć do samych pracowników bez względu jakiego elementu wypłaty oraz okresu dotyczy, czy też należy go rozumieć dodatkowo w kontekście elementów (składników) wypłaty, objętej wnioskiem o pomoc.

Nie można zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że przyznanie dofinansowania na podstawie art. 15gg ustawy COVID-19 na tych samych pracowników przez okres 3 miesięcy eliminuje możliwość przyznania świadczenia na innej podstawie, w tym na podstawie przepisu art. 31zo ustawy COVID-19. Żaden z przepisów w/w ustawy nie wskazuje, że omawiane przepisy wzajemnie się wykluczają, co oznaczałoby, że przyznanie świadczenia na podstawie jednego z nich eliminuje możliwość jego udzielenia na podstawie drugiego (por. wyroki NSA z 2 marca 2022 r., I GSK 21/22, I GSK 19/22, z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 284/22; wyrok WSA w Gdańsku z 22 października 2022 r., I SA/Gd 1082/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie NSA wskazuje się, iż w przypadku złożenia wniosków o pomoc finansową na podstawie różnych przepisów ustawy COVID-19, pomoc w postaci dofinansowania wynagrodzenia za pracę oraz należności składkowych od tego wynagrodzenia – przysługuje do wynagrodzeń tych samych pracowników na podstawie poszczególnych wskazanych podstaw prawnych, zatem za więcej niż jeden okres trzymiesięczny (por. przykładowo wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 251/22). Prawidłowa wykładnia przepisu art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 powinna prowadzić do wniosku, że przepis ten zakazuje wielokrotnego dofinansowywania wyłącznie tych samych świadczeń ponoszonych przez przedsiębiorców w związku z zatrudnianiem pracowników ze środków publicznych. Zawarte w art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 pojęcie "takich samych tytułów wypłat" należy interpretować w ten sposób, iż obejmują one jednocześnie trzy elementy: tożsamy przedmiot, podmiot oraz okres konkretnego wniosku, na podstawie którego uzyskano dofinansowanie. Zwrot ten oznacza, iż uprawnione jest dofinansowanie wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników za inny trzymiesięczny okres. W konsekwencji art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 nie stoi na przeszkodzie uzyskaniu przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie innych przepisów tej ustawy, w sytuacji otrzymania już przez tego przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS tych samych pracowników, jeżeli dofinansowanie to dotyczyło innego okresu.

Podkreślić w kontekście powyższego należy, że z żadnego przepisu ustawy COVID-19 nie wynika, aby przyznanie pomocy na podstawie jednego przepisu tej ustawy eliminowało możliwość uzyskania dofinansowania na podstawie innej regulacji tego aktu, oczywiście w przypadku spełnienia wskazanych w przepisach warunków przyznawania takiej pomocy.

Stanowisko takie jest również dominujące w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych wydawanych na gruncie stosowania art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 (por. m.in. wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 6 marca 2024 r., II SA/Go 759/23, WSA w Poznaniu z 19 czerwca 2024 r., III SA/Po 173/24, WSA w Szczecinie z 14 lutego 2024 r. , I SA/Sz 478/24, WSA w Łodzi z 30 stycznia 2024 r., I SA/Łd 844/23).

Podczas interpretacji przepisów ustawy COVID-19 nie można pomijać celu ustawy, jakim jest ochrona miejsc pracy i pomoc przedsiębiorcom w tym zakresie, w tym zachowanie zasady sprawiedliwości podziału środków publicznych w szczególnym okresie pandemicznym. Przedstawiona powyżej interpretacja przepisów ustawy o COVID-19 uwzględniająca zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości, w ocenie Sądu realizuje wskazane cele.

Potwierdzeniem powyższej argumentacji jest doprecyzowanie art. 15gg ustawy COVID-19, polegające na wprowadzeniu do ustawy dodatkowego art. 15gg ust. 7a, w myśl którego przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot, o którym mowa w ust. 1, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Jednoznacznie zatem ustawodawca w tym przepisie stwierdził, że przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy. Tym samym regulacja ta potwierdza, że ograniczenie wynikające z art. 15gg ust. 7 dotyczy tego, iż nie można podwójnie dofinansowywać tego samego okresu (por. powołany wyżej wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 251/22).

Uznać zatem należało, że w odniesieniu do pracownic objętych wnioskiem złożonym na podstawie art. 15gg ust. 1 ustawy COVID-19 skarżący nie uzyskał pomocy w zakresie takich samych tytułów wypłat, skoro uprzednio uzyskane wsparcie, na podstawie, art. 31zo dotyczyło innych miesięcy. Nie można tym samym skutecznie obronić sformułowanej przez organy tezy o otrzymaniu przez skarżącego podwójnego dofinansowania, z naruszeniem przepisu art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19.

Wobec powyższych okoliczności uznać należało, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem omówionych wyżej przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15gg ust. 7 oraz ust. 7a ustawy COVID-19 poprzez ich błędną wykładnię. W konsekwencji zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy COVID-19 (art. 153 p.p.s.a.).

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.), przy czym na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł), a także koszt dojazdu skarżącego na rozprawę ([...] zł).