Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 534/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 w zw. z art. 239 w zw. z art. 201 §1 pkt 2. w zw. z art. 203 , art. 116 par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke 534 /15

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej Dyrektor, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej M.K..

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Ś. Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia [...] r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej M. K., pełniącego w terminie płatności wskazanych zobowiązań, funkcję prezesa zarządu firmy C. Polska Sp. z o.o. w O. Ś. (dalej spółka) za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, lipiec, sierpień i listopad 2013 r. w łącznej kwocie 1.139.221 zł, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, które na dzień wydania decyzji wynoszą 155.060 zł oraz za koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 8.675,32 zł. (dalej zaległości spółki).

W toku postępowania odwoławczego, pismem z dnia 15 stycznia 2015 r., M. K. złożył wniosek o zawieszenie przedmiotowego postępowania podnosząc, że rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Uzasadniając wniosek wskazał, że ma zamiar wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie czy uchwała nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 r., powołująca M.K. jest ważna (skuteczna lub istniejąca). Jednocześnie zwrócił się o wyznaczenie mu, na podstawie art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej, terminu jednego miesiąca od dnia doręczenia postanowienia, na wystąpienie do Sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego poprzez wytoczenie powództwa o uchylenie uchwały lub stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie jej nieistnienia. Wezwany przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. pismem z 4 lutego 2015 r. o przedłożenie wszelkich dowodów i dokumentów uzasadniających wniosek, pismem datowanym na 9 marca 2015 r. wyjaśnił, że jest na etapie przygotowania pozwu o uchylenie uchwały nr 2, lub stwierdzenie jej nieważności lub nieistnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej M.K..

Rozpatrując zażalenie organ stwierdził, że przedmiotem postępowania zażaleniowego jest kwestia, czy zamiar wystąpienia przez stronę do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie czy uchwała nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 r. jest ważna (skuteczna lub istniejąca), stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613) dalej Ordynacja podatkowa, od którego zależy możliwość prowadzenia postępowania odwoławczego w trybie art. 116 tej ustawy w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej M.K. pełniącego w terminie płatności zobowiązań funkcję prezesa zarządu spółki C. Polska Sp. z o.o. za zaległości tej spółki .

Dyrektor wskazał, że instytucja zawieszenia postępowania uregulowana w rozdziale 12 działu IV ustawy Ordynacji podatkowej, oznacza wstrzymanie toczącego się postępowania na skutek przeszkody o przejściowym charakterze, której zaistnienie uniemożliwia dalszy prawidłowy jego przebieg. Stanowi więc odstępstwo od zasady szybkości i ciągłości postępowania podatkowego, a tym samym może mieć miejsce tylko w przypadkach wyraźnie określonych w przepisach prawa. Powołując treść art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Zagadnieniem wstępnym, zwanym także kwestią wstępną lub prejudycjalną, może być tylko taka kwestia prawna, która albo ujawniła się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisu prawa materialnego wprost wynika konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Ponadto wskazał, że jest to zagadnienie materialnoprawne, od rozpatrzenia, którego, zależy wynik sprawy głównej. Jego rozpoznanie warunkuje bowiem wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem. Zagadnienie wstępne ma charakter otwarty, samoistny i z uwagi na swój przedmiot należy do kompetencji sądu lub innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w danej sprawie.

Przedmiotem sprawy jest orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu M.K. pełniącego w terminie płatności zaległości spółki funkcję prezesa zarządu. W art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca przewidział pozytywne jak również negatywne przesłanki przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dla orzeczenia o odpowiedzialności na podstawie ww. przepisów koniecznym jest wykazanie przez organ podatkowy jedynie pozytywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności, tj. okoliczności pełnienia obowiązków przez członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczności egzekucji.

Podstawą wydania przez Naczelnika Ś. Urzędu Skarbowego w K. decyzji z dnia [...] r. było m.in. zaistnienie pozytywnej przesłanki w postaci pełnienia przez M.K. funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań, które przerodziły się w dochodzoną zaległość podatkową spółki. Ustaleń w tym zakresie organ podatkowy pierwszej instancji dokonał m.in. w oparciu o uchwałę nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników C. Polska Sp. z o.o. z dnia 1 października 2012 r., którą na etapie postępowania odwoławczego strona chce poddać weryfikacji przez sąd pod kątem jej skuteczności bądź istnienia. W ocenie organu, ciężar udowodnienia faktów lub okoliczności, na które strona się powołuje zamierzając kwestionować ważność uchwały spoczywa na niej, bowiem strona chce uzyskać korzystne dla siebie skutki podatkowe w postaci uwolnienia się od ciążącej na niej odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Zamiar wystąpienia przez stronę do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie czy uchwała nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 r. jest ważna (skuteczna lub istniejąca), wbrew stanowisku strony, nie stanowi zagadnienia wstępnego, powodującego możliwość zawieszenia postępowania podatkowego. Nie zachodzi zatem wymieniona w art. 210 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanka zawieszenia postępowania podatkowego.

Zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie żądanie strony, by organ wyznaczył jej, na podstawie art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej, 1-miesięczny termin do wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego poprzez wytoczenie powództwa o uchylenie uchwały, stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie jej nieistnienia. M. K. na etapie rozpatrzenia wniosku nie przedłożył żadnych dowodów ani dokumentów uzasadniających złożony wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego, do czego został zobowiązany przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. wezwaniem z dnia 4 lutego 2015 r. Organ odwoławczy podkreślił, że wniosek o zawieszenie nie może opierać się jedynie na chęci strony do zweryfikowania uchwały przez sąd i hipotetycznej możliwości wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podobnie nadesłana przez stronę informacja, że jest ona na etapie przygotowania pozwu o uchylenie ewentualne stwierdzenie nieważności lub stwierdzenie nieistnienia uchwały nr 2 nie daje podstawy do zawieszenia postępowania odwoławczego, gdyż to strona winna wykazać inicjatywę w tym zakresie.

Na przedmiotowe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył M. K. zarzucając naruszenie art. 233 w zw. z art. 239 w zw. z art. 201 §1 pkt 2. w zw. z art. 203 Ordynacji podatkowej poprzez:

- odmowę zawieszenia postępowania, pomimo, że rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a mianowicie przez sąd powszechny, który ma wyłączną kognicję do rozstrzygania o nieważności, nieskuteczności lub nieistnieniu uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 roku, na podstawie której skarżący został powołany do zarządu spółki;

- odmowę zawieszenia postępowania z uwagi na nieprzedłożenie Dyrektorowi dowodów lub dokumentów, które ma zamiar przedłożyć skarżący w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wnosi o zawieszenie toczącego się postępowania, w celu uruchomienia właściwego postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie przez sąd powszechny o nieważności, nieskuteczności lub nieistnieniu uchwały Zgromadzenia Wspólników, skutkowałoby tym, iż odpadłaby podstawa odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe C. Polska, co miałoby bezpośredni wpływ na toczące się podstępowanie o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Powyższe uczyniłoby toczące się postępowanie podatkowe bezprzedmiotowym. W przekonaniu skarżącego, sytuacja procesowa w której organ odwoławczy uzależnia pozytywne rozpoznanie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania od przedłożenia materiału dowodowego nie jest właściwa, ponieważ organ podatkowy konsumowałby rolę procesową innego organu lub sądu, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy powinien ograniczyć się do zweryfikowania czy postępowanie, które ma zamiar zainicjować strona ma wpływ na podstawę faktyczną toczącego się postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w kontrolowanym postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej M.K., pełniącego w terminie płatności zobowiązań funkcję członka zarządu, za zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, sierpień i listopad 2013 r., wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające jego zawieszenie.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na konstrukcję "zagadnienia wstępnego", o jakim mowa w powołanym przepisie, składają sie, jak zasadnie wskazał organ, cztery istotne elementy: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej; jego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem; wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, a więc musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a ponadto istnieje bezpośrednia zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

"Zagadnienie wstępne", o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy, na której tle wystąpiło. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd. Jeżeli "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1916/11; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. .akt I SA/Łd 970/03, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Strona skarżąca jako zagadnienie wstępne, od którego zależy możliwość prowadzenia postępowania podatkowego, wskazała na zamiar wystąpienia do sadu powszechnego o rozstrzygnięcie czy uchwała nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 1 października 2012 r. powołująca M.K. na członka zarządu, jest ważna (skuteczna lub istniejąca).

Przedmiotem postępowania odwoławczego jest decyzja Naczelnika Ś. Urzędu Skarbowego w K. orzekająca o odpowiedzialności podatkowej M.K., pełniącego w terminie płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług za styczeń, lipiec, sierpień i listopad 2013 r. funkcję członka zarządu. Przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej nakłada na organ obowiązek wykazania wystąpienia pozytywnych przesłanek odpowiedzialności tj. pełnienia funkcji członka zarządu w czasie powstania zobowiązań, które stały się zaległością podatkową oraz bezskuteczności egzekucji. Okoliczność pełnienia przez M.K. funkcji członka zarządu została ustalona na podstawie uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 r. powołującej skarżącego na członka zarządu. Sąd nie kwestionuje, że zgodnie z treścią art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej pełnienie funkcji członka zarządu jest okolicznością determinującą odpowiedzialność za zaległości spółki. Kwestia ewentualnego wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie ważności, skuteczności ewentualnie istnienia uchwały, jak zasadnie wywodzi organ nie spełnia jednak przesłanki obligującej do zawieszenia postępowania, określonej w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nie jest to przeszkoda materialnoprawna ujawniona w toku postępowania, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. W obrocie prawnym jest uchwała o powołaniu M.K. na członka zarządu, której moc wiążąca nie została podważona, a która stanowi dowód powołania skarżącego na członka zarządu. Brak jest zależności o jakiej mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej między toczącym się przed organem podatkowym postępowaniem w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu a ewentualnym podjęciem czynności zmierzających do podważania skuteczności ważności uchwały o powołaniu M.K. na członka zarządu. Mogą wiązać się z tym określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego.

To skarżący, jeżeli kwestionuje ważność, (skuteczność) uchwały i jeżeli chce wyprowadzić z tego korzystne dla siebie skutki podatkowe winien podjąć stosowne działania, na nim spoczywa ciężar podważenia obowiązującej uchwały. Znamienne jest, że skarżący nie wskazał na żadne okoliczności uzasadniające nieważność (skuteczność) uchwały. Na wezwanie organu z dnia 4 lutego 2015 r. o przedłożenie wszelkich dowodów i dokumentów uzasadniających wniosek o zawieszenie postępowania, pismem datowanym na 9 marca 2015 r. wyjaśnił, że jest na etapie przygotowania pozwu o uchylenie uchwały nr 2, stwierdzenie jej nieważności lub nieistnienia.

Zgodnie z art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej warunkiem wezwania strony do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, z zakreśleniem jej stosownego terminu, jest wystąpienie w sprawie zagadnienia prejudycjalnego skutkującego zawieszeniem przez organ toczącego się postępowania. Wbrew zarzutom strony organ nie uzależnił pozytywnego rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania od przedłożenia materiału dowodowego, jaki skarżący ma zamiar przedłożyć w postępowaniu przed sądem powszechnym, lecz wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów lub dokumentów uzasadniających złożony wniosek. Skarżący dowodów i dokumentów nie przedłożył, eksponując tylko w piśmie zamiar wystąpienia do sądu o zweryfikowanie uchwały. Organ oceniając zasadność zawieszenia postępowania nie może opierać się na chęci strony do zweryfikowania uchwały i hipotetycznej możliwości jej wyeliminowania.

Reasumując, zasadnie organ przyjął, że sam zamiar wystąpienia przez stronę do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie, czy uchwała nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 października 2012 r. jest ważna (skuteczna lub istniejąca), nie stanowi zagadnienia wstępnego powodującego konieczność zawieszenia postępowania podatkowego. Nie zachodzi zatem wymieniona w art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanka zawieszenia postępowania podatkowego. Tym samym zarzut naruszenia art. 233 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 239 art. 201 §1 pkt 2 i art. 203 Ordynacji podatkowej nie jest uzasadniony.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.