Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 652/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.29 ust.1 i ust.3
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par.2 ust.1 , par.17
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skargę oddala. /zdanie odrębne/


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 marca 2011 r. nr [....] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przez D.K. za lata 2005, 2006 i 2009 rok w wysokości 11 700 zł.

W uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja została wydana z uwagi na fakt niedotrzymania zobowiązania przez D.K. przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat. za realizację, którego w 2005, 2006 i w 2009 roku skarżąca uzyskała płatności, nienależnie pobrane.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu 15 czerwca 2005 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2005 rok. We wniosku tym zadeklarowano pakiet GO1 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie -GO 1 b - konie w liczbie 3 szt. Składając wniosek strona zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji od dnia 1 marca 2005r. to jest zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. zmieniające rozporządzenie w spawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 22, poz. 179).

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z 7 marca 2006 r nr [....] przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900,00 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI (wariant G01b01l do 3,0 sztuk/rok).

W dniu 26 kwietnia 2006 r., do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni w K. z dnia 21 marca 2006 r. informujące, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. wynosi 3 sztuki za 2005 rok.

W dniu 26 kwietnia 2006 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania, do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet GOI - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie - GO l b - konie w liczbie 3 szt. W dniu 6 listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [....] przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 (wariant G01b02 do 3,0 sztuk/rok).

W dniu 15 maja 2007 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. We wniosku tym zadeklarowano pakietG01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie - GO l b - konie w liczbie 3 szt.

Organ wezwał D.K. pismem nr [....] do usunięcia braków wniosku przez złożenie zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt. W dniu 10 sierpnia 2007 r. wydano pismo pozostawiające wniosek bez rozpoznania. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia 18 lutego 2008 r., nr [....] odmówił D.K. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie dołączyła do wniosku zaświadczenia o stanie średniorocznym za rok 2006. Strona nie zaskarżyła przedmiotowej decyzji, wskutek czego stała się ona ostateczna.

W dniu 7 kwietnia 2008 r., w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. D.K. złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet G01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie -GO l b - konie w liczbie 3 szt.

26 maja 2008r organ wezwał D.K. do usunięcia braków we wniosku przez dołączenie zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt. W dniu 17 lipca 2008 r. wpłynęły do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. dwa zaświadczenia o stanie średniorocznym zwierząt za lata 2006 i 2007. W zaświadczeniu wydanym 8 lipca 2008 r. znajduje się informacja, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. za 2007 rok wynosi 2 sztuki. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r., odmówił D.K. przyznania płatności na 2008 rok. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.

W dniu 18 maja 2009 r. w ramach podjętego w 2005 roku zobowiązania, do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek D.K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 rok. We wniosku D.K. zadeklarowała pakiet G01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich w wariancie –G01 b - konie w liczbie 3 szt.

Po rozpatrzeniu wniosku w dniu 15 lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał D.K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3 900 zł. Płatność została przyznana do pakietu: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI (wariant G01b02 do 3,0 sztuk/rok). W dniu 2 grudnia 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynęło zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni w K. dnia 6 listopada 2009 r. informujące, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D.K. wynosi 3 sztuki za 2008 rok.

Dnia 5 marca 2010 r. do pełnomocnika D.K. zostało wystosowane pismo przypominające o obowiązku dostarczenia zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za 2009 rok w terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku. W związku z tym, że nie dostarczono wymaganego zaświadczenia o stanie średniorocznym zwierząt za 2009 rok w obligatoryjnym terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przekazał sprawę Dyrektorowi [....] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. działającego na podstawie upoważnienia Prezesa celem wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 729/70 z dnia 21 kwietnia 1970 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. U. L 94 z 28.04.1970), Państwa Członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków niezbędnych do zapewnienia, że transakcje finansowane przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych (EFOGR) są rzeczywiście prowadzone i odpowiednio wykonywane, oraz do zapobiegania i przeciwdziałania nieprawidłowościom.

Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR zgodnie z art. 61 § 4 K.p.a. w dniu 19 listopada 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wysyłając do D.K. stosowne zawiadomienie, które zostało odebrane przez stronę w dniu 3 grudnia 2010 r.

Po przeanalizowaniu dowodów w sprawie z lat 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 zgodnie z § 10 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, póz. 1809, ze zm.) w przypadku, gdy faktyczny średnioroczny stan krów, klaczy i matek owiec jest niższy niż deklarowany w danym roku we wniosku, różnicę między wysokością płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą ze stanu deklarowanego, a wysokością płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą ze stanu faktycznego potrąca się przy obliczaniu płatności rolnośrodowiskowej w kolejnym roku oraz zgodnie z § 10 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli różnica, o której mowa w ust. 4, dotyczy piątego roku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, producent rolny jest obowiązany do zwrotu tej różnicy w terminie czterech miesięcy od dnia wypłaty ostatniej płatności rolnośrodowiskowej. Kontynuując, zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich "do wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 5, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, dołącza się zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych, wydane przez podmiot prowadzący księgę albo podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej. Zaświadczenie to za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego składa się w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizacje tego programu.

Brak dostarczenia przez D.K. powyższego zaświadczenia oznacza, że strona nie realizowała programu rolnośrodowiskowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich co skutkuje zwrotem całości przyznanej kwoty w ramach powyższego działania.

W związku z powyższym zgodnie z § 17 ust. 1 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli: producent rolny: nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.

D. K. kończącej 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, wyliczono do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pakiecie ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich GOI w wysokości: za 2005 rok - ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b01 - konie: 3 900 zł, za 2006 rok: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b02 - konie: 3 900 zł, za 2009 rok: ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich G01 w wariancie G01b02 - konie: 3 900 zł.

Mając na uwadze powyższe, Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości: 11 700 zł.

W dniu 27 marca 2011r. D.K. złożyła wniosek do Prezesa ARiMR o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [....] Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Organ ustalił stan faktyczny oraz stan prawny tożsamy z organem I instancji. Dodatkowo wskazał, iż nie znajduje zastosowania art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, bowiem sytuacje, o których mowa w tym przepisie, zaliczane do kategorii siły wyższej mogą być uwzględnione na wniosek strony w ciągu 10 dni, od dnia ustania siły wyższej. D.K. w żaden sposób nie usprawiedliwiła niezłożenia zaświadczenia tego rodzaju okolicznościami. Organ wskazał, iż stosownie do art. 73 ust. 55 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Organ dodatkowo wskazał, że w niniejszej sprawie przepisy dotyczące 10 – letniego okresu przedawnienia nie mają zastosowania, ponieważ wypłata pierwszych płatności uznanych następnie za nienależne nastąpiła w dniu 6 kwietnia 2006 r., natomiast decyzja [....] dnia 9 marca 2011r. o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych PRŚ została doręczona stronie w dniu 17 marca 2011 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Następnie organ przytoczył art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, wskazując, że obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki, mianowicie: dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika. Zdaniem organu przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję D.K. wnosząc o jej uchylenia w całości i umorzenie decyzji I i II instancji w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że obie decyzje podjęte były na bazie braku formalnego w postaci nie dostarczenia przez beneficjenta ostatniego zaświadczenia o stanie średniorocznym klaczy, a nie stanu faktycznego o ich istnieniu i utrzymaniu do końca programu przez beneficjenta. Następnie strona zarzuciła organowi II instancji, iż ten nie zweryfikował decyzji pod względem merytorycznym, tj. z punktu widzenia jej słuszności i celowości, a skoncentrował się głównie na stronie formalnej.

Kolejno skarżąca, wskazała, że ustalenia organów I i II instancji o niewypełnieniu przez nią zobowiązań programowych jest nieprawdziwy i krzywdzący, bowiem w okresie 5 letnim utrzymywała stanu średniorocznego klaczy, co było jej podstawowym obowiązkiem. Ponadto klacze zgłaszane do programu nadal są utrzymywane na terenie gospodarstwa.

Zdaniem skarżącej brak ostatniego zaświadczenia o stanie średniorocznym nie był zaniechaniem czy zaniedbaniem beneficjenta lub wynikiem braku klaczy, ale wynikał z braku porozumienia z organem wydającym takie zaświadczenie – Instytutem Zootechniki w K. Skarżąca argumentuje, iż brak zaświadczenia nie jest tożsamy z brakiem klaczy czy niedopełnieniem obowiązku ich posiadania i utrzymywania przez okres 5 lat.

Zdaniem skarżącej zobowiązała się do uczestnictwa w programie i dotrzymała jego warunków, nie może jednak ponosić odpowiedzialności za brak spójności przepisów, którymi powinien był się kierować Instytutu Zootechniki przy wydaniu zaświadczeń o stanie średniorocznym klaczy. Skarżąca podnosi, iż organ wydający decyzję miał możliwość sprawdzenia faktu istnienia klaczy zarówno w [....] Związku Hodowców Koni oraz Instytucie Zootechniki w K. , o co skarżąca wnioskowała. Skarżąca zarzuca organowi ponadto przypisywanie mocy dowodowej tylko jednemu dokumentowi, którego wydanie nie zależy od beneficjenta i wybiórcze traktowanie dowodów. Skarżąca wskazała, że ARiMR nie udowodniła braku utrzymania przez nią jako beneficjenta stanu średniorocznego klaczy do końca programu, a jedynie brak złożenia jednego dokumentu.

W odpowiedzi na skargę organ, który wydał zaskarżoną decyzję wniósł o jej oddalenie. Przytoczył argumenty, których użył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, szczególnie koncentrując się na kwestii zaświadczenia Instytutu Zootechniki, wskazując, iż zdaniem organu jest to jedyny zgodny z prawem dokument potwierdzający zrealizowanie podjętego przez stronę zobowiązania i jest wydawany przez uprawnioną do tego celu jednostkę, oraz ma być złożony do ARiMR w terminie przewidzianym przepisami. Brak tego zaświadczenia, skutkuje zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1a zwrotem całości płatności wypłaconych w ramach programu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) . Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych ustaw Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora [....] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 10 kwietnia 2013 r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez D.K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Bezspornym w sprawie jest, że D.K. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązała się do realizacja podjętych zobowiązań w ramach programu rolno środowiskowego przez 5 lat

Podstawę prawną przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych stanowi między innymi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w dalszej części zwane rozporządzeniem. W § 2 ust. 1 rozporządzenia określono przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z powołanym przepisem płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004); 2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, z tym, że rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podkreślenia wymaga fakt, iż przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest przywilejem przysługującym producentom rolnym, którzy przystąpili do programu rolnośrodowiskowego. Przystąpienie do programu ma charakter dobrowolny, a płatności przyznawane są na wniosek beneficjenta składany każdego roku (§ 11 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia).

Deklarując przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego producent rolny przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. Chcąc, zatem skorzystać z przywileju otrzymania płatności rolnośrodowiskowej beneficjent powinien dołożyć należytej staranności, aby dotrzymać warunki, na jakich przyznano mu pomoc.

Art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 wskazuje, że wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt.

Wnioskodawczyni składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2005 podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego oraz, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego programu. Mając na uwadze powyższe powtórzyć raz jeszcze należy, że istotą zobowiązania skarżącej było realizowanie programu rolno środowiskowego przez 5 lat na określonym obszarze. Brak realizacji programu oznacza, że zobowiązanie to nie zostało dotrzymane.

Zgodnie z § 11 ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wnioski o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, począwszy od roku następującego po roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej. Do wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 5, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, dołącza się zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych, wydane przez podmiot prowadzący księgę albo podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej. Zaświadczenie to za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego składa się w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizację tego programu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że D.K. nie złożyła wymaganego zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych za rok 2009. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. pismem z dnia 5 marca 2010 r, zwrócił się do pełnomocnika strony o przedłożenie, w terminie do 30 kwietnia 2010 r., zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt w gospodarstwie, za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego (za 2009 rok). Strona została poinformowana, że brak dostarczenia wyżej wymienionego zaświadczenia, skutkować będzie koniecznością zwrotu wypłaconych środków. Skarżąca nie doręczyła żądanego zaświadczenia, wskutek czego Prezes ARiMR

prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych w latach 2005, 2006 i 2009.

Poza tym pokreślić należy, iż wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z całości zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku.

Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Skoro z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca w ramach tego programu nie złożyła wymaganego zaświadczenia w latach 2007 i 2008, oraz że decyzjami ostatecznymi odmówiono jej przyznania płatności, to tym samym nie wykazała, że wykonała zobowiązanie wynikające z realizacji programu rolno środowiskowego.

Natomiast to, w myśl art. 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia uprawnia to organ do wstrzymania wypłaty świadczenia, oraz zwrotu wcześniej przyznanego.

Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że D.K. nie zaskarżyła decyzji z dnia 18 lutego 2008 r. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolo środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2007, a także decyzji z dnia 29 grudnia 2008 r. o odmowie przyznania płatności na 2008 rok. Decyzje te stały się ostateczne. Zatem skarżąca zgodziła się faktycznie z twierdzeniem organu orzekającego w sprawie, że nie spełniła wszystkich warunków programu. Organ wydając decyzję z dnia 18 lutego 2008 r. i 29 grudnia 2008 r., miał, więc słuszność twierdząc, że skarżąca nie zrealizowała wymagań programu, do którego się zobowiązała, zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 (przyznawania wsparcie tylko tym rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres, co najmniej pięciu lat). Warunku, utrzymania zwierząt (3 klaczy) przez okres, co najmniej pięciu lat skarżąca nie spełniła. W tej sytuacji kierując się treścią § 17 ust.1 pkt 1 lit. a ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewidującego, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organy prawidłowo i zasadnie w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustaliły kwotę nienależnie pobranych świadczeń.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.


ZDANIE ODRĘBNE

U Z A S A D N I E N I E

zdania odrębnego Sędziego WSA Bożenny Blitek

Moim zdaniem, organy administracyjne obu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie wyjaśniły, z jakiego powodu i na podstawie jakich konkretnie przepisów uznały, że przyznane i pobrane przez D. K. płatności zostały uznane za nienależnie pobrane i z tego względu zobowiązały skarżącą D. K. do ich zwrotu.

Moim zdaniem, w sytuacji prowadzenia postępowania o ustalenie, że wypłacone płatności są nienależne i powinny ulec zwrotowi, kontroli Sądu powinny być poddane także decyzje, na mocy których wypłacono płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych lub odmówiono wypłacenia ich rolnikowi, a w szczególności decyzje wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR: pierwsza z dnia [...] 2008 r., nr [...] o odmowie D. K. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok (z powodu braku zaświadczenia o stanie średniorocznym klaczy za 2006 r. pomimo, że takie zaświadczenie jest w aktach) i z dnia [...] 2008 r. o odmowie D. K. przyznania płatności na 2008 rok (z powodu zaświadczenia o stanie średniorocznym 2 klaczy za 2007 r. pomimo nie wyjaśnienia, z jakiego powodu przyjęto w zaświadczeniu 2 klacze a nie 3 które faktycznie są w posiadaniu wnioskodawczyni i to pomimo kontroli na miejscu, która nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości).

Wyeliminowana z obrotu prawnego powinna być także decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2013 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Prezesa Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2011 r., albowiem odwołanie od tej decyzji zostało rozpatrzone (co prawda przez inny organ, ale skarżąca nie składała dwu odwołań) zaskarżoną do tut. Sądu decyzją.

Przedstawione Sądowi akta administracyjne sprawy zawierają także braki uniemożliwiające rzetelną kontrolę wydanych w sprawie decyzji. Akta administracyjne rozpoczynają się datą 15 czerwca 2005 r., w której to dacie D. K. na druku Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. We wniosku wskazano KOD "G01b", nazwę pakietu/wariantu "Konie" i w stawce "1300" zł liczbę samic "3"- wnioskując o roczną pomoc w wysokości "3900" zł. Składając wniosek D. K. zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat. Jednakże w aktach sprawy brak jest szczegółowych warunków uczestnictwa wnioskodawczyni w tym programie, co powoduje niemożność jednoznacznego ustalenia obowiązków nałożonych na D. K.

Do wniosku zostało dołączone "Zaświadczenie o objęciu programem ochrony zasobów genetycznych stada koni rasy huculskiej" z dnia 19 marca 2005 r. wydane przez Instytut Zootechniki, z którego wynika, że "stado klaczy huculskich w ilości 3 sztuk na dzień 28 lutego 2005 r. będące w posiadaniu D. K. (...) jest objęte programem ochrony zasobów genetycznych". Istotnym brakiem w sprawie jest brak ujawnienia w aktach administracyjnych na czym ów program ochrony zasobów genetycznych miał polegać, co także powoduje niemożność ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Z niezrozumiałych dla mnie względów, decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał D. K. kwotę 3.900 zł jako "płatność z tytułu realizacji pakietu G01b01 - Koniki polskie", a nie - zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem - "Konie huculskie". Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, gdyż wnioskodawczyni w dziale VI "Charakterystyka gospodarstwa rolnego" podaje, że na dzień wypełniania wniosku w swoim gospodarstwie posiada 6 sztuk koni.

W dniu nieustalonym, z powodu nieczytelności kopii znajdującej się w aktach, wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek D. K. opatrzony przez nią datą 26 kwietnia 2006 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w którym zaznaczono, że dla gospodarstwa wnioskodawczyni został przygotowany, przy udziale J. K. będącej pracownikiem Ośrodka Doradztwa Rolniczego, plan działalności rolnośrodowiskowej, którego brak w aktach administracyjnych.

Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie nr [...] z dnia 21 marca 2006 r. wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni stwierdzające średnioroczny stan klaczy objętych programem ochrony koni rasy huculskiej 2005/2006 w liczbie 3. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał D. K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych "z tytułu realizacji pakietu G01b02 – Konie huculskie" w wysokości 3.900 zł. W aktach sprawy znajduje się także zaświadczenie nr [...] z daty 28 lutego 2007 r. Okręgowego Związku Hodowców Koni stwierdzające stan średnioroczny 3 klacze objętych programem ochrony koni RASY huculskiej za rok 2006.

W dniu 15 maja 2007 r. D. K. złożyła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kolejny wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt deklarując do KODu G01b "Konie" w liczbie 3 sztuk i wnioskując o pomoc w kwocie 3900 zł. Pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował D. K. o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie płatności bez rozpoznania pouczając, że po zebraniu stosownych dokumentów będzie mogła złożyć ponownie wniosek o przyznanie płatności. Jednocześnie organ zaznaczył, że brak takiego kompletnego wniosku jest równoznaczny z zaprzestaniem realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i "skutkuje wszczęciem postępowania w sprawie nienależnie/nadmiernie pobranych płatności za lata ubiegłe". Pismo to D. K. odebrała 17 sierpnia 2007 r.

W odpowiedzi na to pismo wnioskodawczyni pismem opatrzonym datą 20 sierpnia 2007 r. wyjaśniła, że brak zaświadczenia wynika ze wstępnych decyzji Okręgowego Związku Hodowców Koni odrzucających udział w programie jednej z posiadanych przez nią klaczy w związku z tym, że klacz ta "nie odchowała w okresie dwu ostatnich lat do okresu dwumiesięcznego źrebięcia z uwagi na jedno poronienie oraz śmierć jednego z urodzonych bliźniąt". D. K. wyjaśniła, że nie zgadza się z taką interpretacją przepisów, albowiem - według niej - w programie ma obowiązek utrzymywać średnioroczny stan klaczy w ilości minimalnej 3 sztuki i taki stan utrzymuje. Podniosła, że - według niej - dopłata dotyczy klaczy, a nie źrebiąt. Nadto podniosła, że zarówno Instytut Zootechniki jak i Okręgowy Związek Hodowców Koni odmawiają wydania zaświadczenia o średniorocznym stanie klaczy 3 sztuki dyskwalifikując do ujęcia w zaświadczeniu tę klacz, która "do chwili obecnej dała wiele pięknych i zdrowych źrebiąt".

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] 2008 r., nr [...] odmówił D. K. przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie dołączyła do wniosku zaświadczenia o stanie średniorocznym za rok 2006.

Decyzja jest niezrozumiała, albowiem w aktach sprawy znajdują się dwa zaświadczenia (jak wskazałam już wyżej) - zaświadczenie nr [...] z dnia 21 marca 2006 r. wydane przez Okręgowy Związek Hodowców Koni stwierdzające średnioroczny stan klaczy objętych programem ochrony koni RASY huculskiej 2005/2006 w liczbie 3 i wydane przez ten sam organ zaświadczenie nr [...] z daty 28 lutego 2007 r. stwierdzające stan średnioroczny 3 klacze objętych programem ochrony koni rasy huculskiej za rok 2006.

Moim zdaniem, powyższe wymaga wyjaśnienia przez organy, tym bardziej, że stan przedstawionych Sądowi akt administracyjnych będących kserokopiami, nie ponumerowanych, z brakiem odnotowania na pismach dat ich wpływu, uniemożliwia kontrolę kolejności pozyskiwania dokumentów przez organy i tym samym uniemożliwia dokonanie kontroli procesu dochodzenia przez organy do stanu faktycznego powodującego wydanie decyzji.

W dniu 7 kwietnia 2008 r. D. K. złożyła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2008 rok. We wniosku D. K. zadeklarowała KOD G01b "Konie" w liczbie 3 wnioskując o pomoc w kwocie 3900 zł. Pismem z dnia 26 maja 2008 r. organ wezwał D. K. do usunięcia braków we wniosku przez dołączenie zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt. W dniu 17 lipca 2008 r. wpłynęło do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaświadczenie z dnia 8 lipca 2008 r. stwierdzające, że stan średnioroczny klaczy uczestniczących w programie ochrony zasobów genetycznych w gospodarstwie D. K. za 2007 rok wynosi 2 sztuki. Decyzją z dnia [...] 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił D. K. przyznania płatności na 2008 rok z powodu treści zaświadczenia.

Powyższa decyzja jest dla mnie niezrozumiała z uwagi na jej uzasadnienie, w którym stwierdzono, że w dniu 10 grudnia 2008 r. (19 dni przed wydaniem decyzji) w gospodarstwie D. K. "została przeprowadzona kontrola na miejscu, w ramach realizacji pakietu G01 – ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich, podczas której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości". Jednocześnie w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że "rolnik kontynuuje zobowiązanie rolonośrodowiskowe w ramach pakietu G01- ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich". W decyzji tej zawarto, moim zdaniem pozbawioną logiki informację skierowaną do D. K., że "w przypadku nie złożenia wniosku kontynuacyjnego w kolejnym roku realizacji programu lub złożenia wspomnianego wniosku wraz z obowiązkowym załącznikiem jakim jest zaświadczeniu o stanie średniorocznym za rok 2008 poniżej minimalnej liczby samic w stadzie to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwie Panią do zwrotu otrzymanych płatności na podstawie § 17 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z brakiem realizacji programu zasobów genetycznych przez dwa kolejne lata". Pouczenie to nie tylko jest nielogiczne, ale niezgodne ze wskazanym przepisem § 17 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.), który na dzień wydanej decyzji stanowił:

"§ 17. 1. Płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli:

1) producent rolny:

a) nie realizuje pakietu objętego wnioskiem,

aa) realizuje zadania w ramach wariantu lub pakietu na innych użytkach rolnych niż użytki, na których zadania te powinny być realizowane zgodnie z wymaganiami określonymi w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych znajdujących się na tych innych użytkach rolnych,

b) nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2,

c) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem;

2) u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2."

W dniu 18 maja 2009 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął kolejny wniosek D. K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w którym D. K. zadeklarowała pakiet G01 - Ochrona lokalnych ras zwierząt gospodarskich, kod pakietu/wariantu G01b "Konie" w liczbie 3 sztuki wnioskując o kwote pomocy w wysokości 3.900 zł. Okręgowy Związek Hodowców Koni wydał w dniu 6 listopada 2009 r. zaświadczenie nr [...] stwierdzające średnioroczny stan klaczy objętych programem ochrony koni rasy huculskiej za rok 2008 – 3 klacze. Decyzją z dnia [...] 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał D. K. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2009 r. w łącznej wysokości 3.900 zł.

Dnia 5 marca 2010 r. do pełnomocnika D. K. zostało wystosowane pismo przypominające o obowiązku dostarczenia zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za 2009 rok w terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku.

Pismem z dnia 19 listopada 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazując na art. 61 § 4 K.p.a. zawiadomił D. K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, które strona odebrała w dniu 3 grudnia 2010 r.

Pełnomocnik D. K. pismem z dnia 9 grudnia 2010 r. wskazywał na dopełnienie przez D. K. wszelkich starań aby sprostać podjętym zobowiązaniom wynikającym z założeń programu rolnośrodowiskowego, a zatem środki pobrane w ramach umowy były należne i nie powinny podlegać zwrotowi.

Decyzją [...] z dnia [...] 2011 r. Prezes ARMiR ustalił, że D. K. pobrała nienależnie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (PRŚ) za lata 2005, 2006 i 2009 w wysokości 11.700 zł i zobowiązał D. K. do wpłaty tej kwoty powiększonej o odsetki jak dla zaległości podatkowych na konkretny rachunek bankowy ARMiR. Jako podstawę faktyczną decyzji organ wskazał brak zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za 2009 rok złożonego w terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku, co powoduje uznanie, że "Strona nie realizuje programu rolnośrodowiskowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.)", przy czym jako podstawę prawną wskazano § 11 ust. 5 w zw. z § 17 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia, przy czym § 11 ust. 5 rozporządzenia - wbrew przytoczonej przez organ treści – na dzień wydania decyzji stanowił:

"§ 11. 5. Wnioski o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, począwszy od roku następującego po roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej."

Mając na względzie treść przytoczonych wyżej przepisów należy – moim zdaniem uznać, że podstawa faktyczna i prawna nie została w decyzji wskazana, gdyż podane przez organ przepisy nie przewidują jako podstawy zwrotu płatności "brak zaświadczenia o średniorocznym stanie zwierząt za 2009 rok złożonego w terminie do dnia 30 kwietnia 2010 roku".

W dniu 27 marca 2011r. D. K. złożyła wniosek do Prezesa ARiMR o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. Organ ustalił stan faktyczny tożsamy z organem I instancji i opisał część wybranych przez siebie przepisów, które nie mają zastosowania w sprawie. Organ ten również przytoczył treść § 11 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.) w brzmieniu niezgodnym z brzmieniem obowiązującym w dniu wydania decyzji nie wyjaśniając, z jakiego powodu przytacza jako podstawę prawną decyzji z dnia 10 kwietnia 2013 r. przepis, który w tym dniu miał inne brzmienie, nie mogące stanowić podstawy do wydania takiej decyzji. Natomiast § 12 ust. 2 tego rozporządzenia stanowił:

"§ 12. 2. Do wniosku, o którym mowa w § 11 ust. 5, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 1 ust. 2 pkt 7, dołącza się zaświadczenie o średniorocznym stanie zwierząt wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych, wydane przez podmiot prowadzący księgę albo podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej. Zaświadczenie to za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego składa się w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizację tego programu."

Moim zdaniem, nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy, a w szczególności brak jest możliwości skontrolowania, do jakich konkretnych działań zobowiązała się strona skarżąca przystępując do programu, którego treści także nie ujawniono. Jest niewątpliwym, że obie decyzje – zarówno organu I jak i II instancji - zostały podjęte w związku z nie dostarczeniem przez skarżącą zaświadczenia o stanie średniorocznym klaczy za 2009 rok. Z tego względu jest koniecznym wyjaśnienie na czym polegał program i w sytuacji, gdyby faktyczny stan klaczy przez cały okres programu był co najmniej minimalny – 3 sztuki, koniecznym byłoby wyjaśnienie z jakich powodów przyjęto, że skarżąca nie realizowała programu.

W żaden sposób nie zostały przez organy obu instancji wyjaśnione kwestie związane z problem ujawnionym przez skarżącą a dotyczącym niezgodnego ze stanem faktycznym wydawania zaświadczeń o stanie klaczy, a konkretnie wydawania zaświadczeń o ilościowym stanie faktycznym klaczy niezgodnie ze stanem faktycznym. Ujawniony przez skarżącą w toku postępowania o przyznanie płatności problem pomijania ze stanu faktycznego klaczy tylko dlatego, że nie dochowała do dwóch miesięcy urodzonego źrebięcia, czy jedno z dwu urodzonych źrebiąt było martwe, wymagało odniesienia się w uzasadnieniu decyzji odmawiających płatności, czy w zaskarżonych decyzjach. Nie można pominąć bowiem faktu, że skarżąca sygnalizowała problem wydawania zaświadczeń o stanie ilościowym klaczy niezgodnie z ich stanem faktycznym, przy czym istnienie stanu minimalnego 3 klaczy zostało stwierdzone w wyniku kontroli na miejscu w sytuacji, gdy rzeczywiście wydane zaświadczenie stwierdzało istnienie tylko 2 sztuk klaczy. Kwestie te jednak zostały przez organy obu instancji całkowicie pominięte pomimo tego, że mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest bowiem – moim zdaniem - prawdą, że sam w sobie brak złożenia zaświadczenia o stanie ilościowym klaczy za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizację tego programu prowadzi wprost do uznania, że producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem, a zatem płatność rolnosrodowiskowa podlega zwrotowi. Taki brak złożenia zaświadczenia o stanie ilościowym klaczy za ostatni rok realizacji programu rolnośrodowiskowego w terminie do dnia 30 kwietnia roku, w którym zakończono realizację tego programu mógłby na to wskazywać, o ile zaświadczenia w swej treści nie byłyby kwestionowane przez skarżącą, a w niniejszej sprawie tak nie jest. Skarżąca przedstawiając pisemnie problemy związane z uzyskaniem właściwego zaświadczenia wskazywała wprost na to, że utrzymuje średnioroczny stan klaczy na poziomie 3 sztuk w całym okresie trwania programu, nie mniej wydawane zaświadczenia nie ujawniają faktycznego stanu klaczy w jej gospodarstwie, a konkretnie z równych względów przez nią wskazanych wykluczają z ujawnienia w zaświadczeniu 1 sztuki klaczy, z czym skarżąca się nie zgadza. Wyjaśnienie tej kwestii jest, moim zdaniem, kluczowe do właściwego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem realizacja pakietu objętego wnioskiem powinna być rzeczywista, a nie wirtualna.

Moim zdaniem, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołana jest do udzielenia pomocy producentom rolnym także w uzyskaniu przez nich płatności na rozwój rolnictwa i ta pomoc jest uregulowana ustawowo. W sytuacji zgłoszonego przez stronę skarżącą problemu z uzyskiwaniem zaświadczeń zgodnych ze stanem rzeczywistym obowiązkiem Agencji było wyjaśnić problem i pisemnie o wynikach poinformować skarżącą, a tego organy nie uczyniły.

Zwracam także uwagę na to, że organy Agencji w rzeczywistości nie wyjaśniają producentom rolnym ich zadań i obowiązków, a wręcz wprowadzają ich w błąd przytoczonymi wyżej informacjami i pouczeniami. Organy tworząc też wielostronicowe, niezrozumiałe i sprzeczne w swej treści uzasadnienia z powołaniem się na zupełnie nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy akty prawa unijnego próbują – moim zdaniem – jedynie w sposób co najmniej wątpliwy uzasadnić potrzebę swego istnienia zamiast mieć na celu pomoc rolnikom w zgodnym z prawem pozyskiwaniu środków na właściwy rozwój swych gospodarstw i wzrost produkcji rolnej.