Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 845/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1 par 1 i 2, art 134 par 1, 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 7, 64 par 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 3 pkt 20, 44, 49, 6 ust 1 i 2, 7, 7a, 32
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia środowiska do stanu właściwego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: organ II instancji, GDOŚ, organ odwoławczy) nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 362 ust. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.), po rozpatrzeniu odwołania P. Spółka Akcyjna w W., ul. [...] (dalej: P. S.A., strona, strona skarżąca) reprezentowanych przez r. pr. J.K., od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. (dalej: RDOŚ we W.) z dnia [...] września 2013 r., znak: [...] nakładającej na władający powierzchnią ziemi podmiot korzystający ze środowiska, który nie oddziałuje negatywnie na środowisko - P. S.A., ul. [...],[...] W., obowiązek przywrócenia środowiska gruntowo-wodnego do stanu właściwego, w związku z zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi, na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw przy ul. [...] w L. - działka nr [...], obręb P., stanowiącej teren zamknięty, w której organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W piśmie znak: [...] C. S.A. Zakład [...] we W., ul. [...], W., (dalej: C. S.A., C.), reprezentując, zgodnie z pełnomocnictwem z dnia [...] czerwca 2003 r. [...], P. S.A., na podstawie art. 106 p.o.ś., wystąpiła do Prezydenta Miasta L. o uzgodnienie warunków remediacji. Złożenie przedmiotowego wniosku było rezultatem wyników badań przeprowadzonych na terenie eksploatowanej w latach 1982-2000 stacji paliw dla lokomotyw spalinowych P. w L. przy ul. [...]. Wykonane w 2000 r. badania geologiczne stwierdziły znaczną degradację środowiska gruntowo-wodnego produktami ropopochodnymi, natomiast pomiary zrealizowane w kwietniu 2001 r. oraz styczniu 2003 r. wykazały w zainstalowanych na przedmiotowym terenie piezometrach występowanie wolnej frakcji produktu naftowego.

W decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] Prezydent Miasta L. uzgodnił zaproponowany obszar, zakres, sposób i termin prac rekultywacyjnych środowiska gruntowo-wodnego na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw spalinowych w L., przy ul. [...] w województwie [...]. Zgodnie z ww. decyzją w trakcie realizacji etapu l, w terminie: od września 2003 r. do czerwca 2004 r. należało usunąć wolny produkt naftowy znajdujący się nad zwierciadłem wód podziemnych, do miąższości ok. 1-2 mm poprzez odpompowanie systemem aktywnych i pasywnych skimerów zainstalowanych w 30 studniach remediacyjnych o głębokości 4,0-5,5 m ppt oraz opracować raport z przeprowadzonych prac i uzyskanych wyników. Etap II zakładał wykonanie w terminie od września 2004 r. do września 2006 r. bioremediacji gruntów metodą "ex-situ" wg p. 5.1.1 wniosku z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz bioremediacji gruntów i wód podziemnych metodą "in-situ" lub metodą mieszaną. Urząd Miasta L. w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. znak: [...] potwierdził realizację etapu I prac rekultywacyjnych uzgodnionych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2003 r.

W piśmie z dnia [...] października 2007 r. znak: [...] Wojewoda [...] poinformował P. S.A., iż na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. nr 75, poz. 493, obecnie Dz. U. z 2014 r. poz. 210, dalej: ustawa szkodowa, od dnia 30 kwietnia 2007 r. organem ochrony środowiska właściwym w sprawach odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku i naprawę szkód w środowisku jest wojewoda. Jednocześnie, zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy szkodowej, do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi, a wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. nadal stosuje się przepisy ustawy p.o.ś., a organem właściwym jest również wojewoda. W tym samym dniu została sporządzona notatka, z której wynikało, iż w 2005 r. zlikwidowano P. S.A. [...] w W., w związku z tym wszystkie sprawy zostały przejęte przez P. S.A. [...] w W., ul. [...],[...] W. Od dnia 15 listopada 2008 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, ze zm.) organem właściwym w sprawach dotyczących szkód w środowisku stał się regionalny dyrektor ochrony środowiska.

W dniu [...] listopada 2011 r. znak: [...] we W. wydał decyzję w trybie art. 362 ust. 6 p.o.ś. w związku z art. 378 ust. 2 p.o.ś., nakładającą na władający powierzchnią ziemi podmiot korzystający ze środowiska, który nie oddziałuje negatywnie na środowisko - P. S.A., obowiązek przywrócenia środowiska gruntowo - wodnego do stanu właściwego, w związku z zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi, na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw przy ul. [...] w L. na działce nr [...], obręb P., stanowiącej teren zamknięty.

W powyższej decyzji zobowiązano do przywrócenia środowiska gruntowo-wodnego zanieczyszczonego substancjami ropopochodnymi do poziomu spełniającego standardy jakości gleby oraz standardy jakości ziemi dla funkcji terenu zakwalifikowanego do grupy C zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. nr 165, poz. 1359) oraz do obszaru C zgodnie ze "Wskazówkami metodycznymi do oceny stopnia zanieczyszczenia gruntów i wód podziemnych produktami ropopochodnymi i innymi substancjami chemicznymi w procesach rekultywacji" (Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska; wydaw. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Zespół Kontroli; oprac. Stanisław Kościelniak [i in.], Warszawa 1994), w terminie do [...] listopada 2013 r.

Od powyższej decyzji odwołanie w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] wniosła Spółka P. S.A., reprezentowana przez M.R. Z[...] P. S.A. [...] w W.

Organ odwoławczy po analizie akt sprawy orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i umorzył postępowania pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie podmiot zobowiązany nie zrealizował obowiązków wynikających z art. 102 p.o.ś., jednak organ skarżony wskazał w rozstrzygnięciu, iż w odniesieniu do przedmiotowej działki oznaczonej nr [...] w L., obręb P., prowadzone było postępowanie z wniosku na podstawie art. 106 p.o.ś., zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], uzgadniającej warunki wykonania rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw spalinowych w L., przy ul. [...].

Na podstawie akt sprawy stwierdzono również, iż obowiązek został wykonany w części określonej w powyższej decyzji jako etap I, natomiast termin realizacji pozostałych działań określonych w etapie II minął we wrześniu 2006 r. W sytuacji, gdy termin realizacji obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej minął, zachodziły zdaniem organu, przesłanki do zastosowania postępowania egzekucyjnego obowiązków niepieniężnych w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.) w celu wyegzekwowania obowiązku wynikającego z przedmiotowej decyzji. Według organu, w związku z powyższym, wydanie w tym stanie rzeczy decyzji na podstawie art. 362 ust. 6 p.o.ś. dotyczącej tego samego obszaru i wymagającej osiągnięcia tych samych celów jak opisane w pkt [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. było nieprawidłowe. Uznano ponadto, iż w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. na podstawie art. 106 p.o.ś., w rozpatrywanej sprawie miano do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania. Dodatkowo organ uznał za konieczne wskazanie potrzeby przeanalizowania w odniesieniu do decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...]. W konsekwencji zapadłego orzeczenia RDOŚ w W. wystąpił do Urzędu Miasta L. o przekazanie oryginału wniosku C. S.A. [...] w W. Wniosek został przekazany w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...].

Po analizie wniosku RDOŚ w W. zwrócił się do wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o uzupełnienie go oraz zaktualizowanie informacji żądanych we wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W związku z brakiem odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...], RDOŚ w W. poinformował C. S.A. [...] Spółki o pozostawieniu wniosku znak: [...] bez rozpoznania. Ponadto organ I instancji poinformował P. S.A., iż z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia znak: [...], nadal istnieje konieczność realizacji obowiązku rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego na terenie działki [...] obręb P..

Wskazując w piśmie na treść art. 35 ust. 2 ustawy szkodowej oraz art. 102 ust. 1 i art. 106 ust. 2 p.o.ś., RDOŚ w W. podkreślił, iż z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, iż właścicielem działki nr [...],[...], obręb P. w L. jest Skarb Państwa, a pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym Spółki P. S.A. W związku z powyższym wezwano P. S.A. do wypełnienia obowiązku przeprowadzenia rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw przy ul. [...] w L. i uzgodnienia jej warunków.

W decyzji z dnia [...] września 2013 r., RDOŚ w W. nałożył na władający powierzchnią ziemi podmiot korzystający ze środowiska, który nie oddziałuje negatywnie na środowisko - P. S.A. obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego, w związku z zanieczyszczeniem substancjami ropopochodnymi środowiska gruntowo-wodnego, na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw przy ul. [...] w L. - działka nr [...], obręb P., stanowiącej teren zamknięty.

W piśmie z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik P. S.A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania w decyzji z dnia [...] marca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję RDOŚ w W.. Zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodzi przypadek, w którym na działce nr [...] stwierdzono zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, a działanie podjęte na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], której nieważność stwierdzono w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], tylko częściowo usunęły te zanieczyszczenia (wolny produkt ropopochodny był szczerpywany do 2005 r.). W ocenie GDOŚ, fakt usunięcia z obiegu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. spowodował, iż pozostał do rozpatrzenia wniosek C. znak: [...], który został skierowany do Prezydenta Miasta L. w 2003 r.

W ocenie organu odwoławczego, RDOŚ we W., w odniesieniu do przedmiotowego wniosku, prawidłowo zastosował wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o uzupełnienie obligatoryjnych jego elementów. W związku z brakiem odpowiedzi ze strony kierującego przedmiotowy wniosek, organ l instancji zawiadomił o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.

Tym samym z uwagi na braki formalne wniosku, nie przystąpiono do jego merytorycznej oceny. W konsekwencji nieuprawnione, zdaniem organu odwoławczego, jest twierdzenie skarżącego, iż fakt wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku oznacza uznanie go za stronę postępowania, gdyż de facto postępowanie to nie toczyło się. Organ odwoławczy uważa, że wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 102 ust. 2 p.o.ś. GDOŚ podkreśla, że zdjęcie z władającego powierzchnią ziemi ciążącego na nim obowiązku rekultywacji może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy władający wykaże, że w trakcie władania przez niego nieruchomością zanieczyszczenie spowodował inny wskazany przez niego podmiot. Oznacza to w rozpatrywanej sprawie zdaniem organu wykazanie, że do zanieczyszczenia doszło po dniu wydzierżawienia przedmiotowej działki przez C.. "Wykazanie" oznacza według organu odwoławczego, udowodnienie przez władającego swoich twierdzeń. W przypadku szkody w powierzchni ziemi, wykazanie to polega przede wszystkim na przedstawieniu wyników analiz potwierdzających brak takiego zanieczyszczenia w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzierżawę terenu w stosunku do badań wykonanych w trakcie tej dzierżawy lub po jej zakończeniu. Zdaniem GDOŚ, takich dowodów skarżący nie przedstawił w toczącym się postępowaniu. Badania zanieczyszczeń na terenie przedmiotowej działki wykonane były w 2000 r., podczas gdy dzierżawa terenu nastąpiła z dniem [...] września 2001 r.

W ocenie organu odwoławczego, z zebranych w przedmiotowej sprawie dokumentów w sposób jasny wynika, iż do zanieczyszczenia doszło najpóźniej we wrześniu 2000 r. W postanowieniu z dnia [...] września 2000 r. znak: [...][...] Inspektor [...] w W. wskazał, iż "W wyniku przeprowadzonej przez pracowników [...] Inspektoratu [...] w W. kontroli stwierdzono, iż na całym terenie zlikwidowanej stacji paliw, w miejscu spuszczania i magazynowania paliwa oraz tankowania lokomotyw spalinowych znajduje się zaolejony grunt, występują liczne i duże ślady wycieku paliwa, świadczące o nasyceniu gruntu produktami ropopochodnymi".

Według GDOŚ, bezspornie można wskazać datę, przed którą zanieczyszczenie powstało. W związku z tym nie było zdaniem organu odwoławczego, konieczności dokonywania przez biegłego ustaleń, co do faktów wynikających z zebranych dokumentów.

Powyższe dowody świadczą według organu odwoławczego o tym, iż zanieczyszczenie powstało w wyniku działalności [...] P. (dalej: PP P.) władającego wówczas przedmiotową działką.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U z 2000 r., nr 84, poz. 948 ze zm., dalej: ustawa o komercjalizacji P.), P. S.A. wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było P., bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, tym samym jest następcą prawnych PP P., a na podstawie art. 34 ust. 1 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. W ocenie GDOŚ, P. S.A. jest następcą prawnym po PP P. będącym sprawcą zanieczyszczenia. Utworzenie na podstawie art. 14 spółek przez P. S.A. nie zmienia powyższego faktu. Organ odwoławczy analizując przedmiotową sprawę nie stwierdził również, by w aktach sprawy znajdowały się dowody na wykorzystanie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085, ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). Zgodnie z tym przepisem władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia [...] czerwca 2004 r.

W ocenie organu II instancji, z analizy akt sprawy wynika niezbicie, iż zanieczyszczenie przedmiotowego terenu charakteryzowało się wysokimi stężeniami, tym samym nie było podstaw do uznania, iż zanieczyszczenie działki zanikło samoistnie. Organ powołał się na stanowisko wyrażone przez Zastępca Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] wskazujące, iż przeprowadzenie kontroli w celu stwierdzenia, czy na terenie doszło do naruszenia warunków korzystania ze środowiska nie ma uzasadnienia, bowiem w oparciu o zebrane materiały ustalono, iż przeprowadzone badania geologiczne wykazały znaczną degradację środowiska gruntowo-wodnego produktami ropopochodnymi, a proces rekultywacji nie został zakończony.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. r. pr. J.K., reprezentujący P. S.A. wniósł skargę na ww. decyzję zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, z jakiego okresu pochodzą zanieczyszczenia istniejące w gruncie w dniu wydania decyzji administracyjnej mimo, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na tym gruncie taka sama działalność z wykorzystaniem substancji ropopochodnych była wykorzystywana przez dwa różne podmioty - w okresie do 2001 r. przez PP P., a po tej dacie przez C. S.A. Powyższe zaniechanie, w ocenie strony skarżącej czyni niemożliwym stwierdzenie, czy obecnie istniejące zanieczyszczenia zostały spowodowane działalnością PP P. czy C. S.A.,

2. art. 78 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. polegające na oddaleniu wniosku dowodowego strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony i rekultywacji gleb i gruntów i terenów zielonych na okoliczność istnienia zanieczyszczeń na spornym terenie i daty ich powstania mimo istotności tejże okoliczności oraz faktu, że poczynienie ustaleń w tym zakresie wymagało wiadomości specjalnych,

3. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez ustalenie, że strona skarżąca nie wykazała, aby zanieczyszczenia gruntu powstały po dniu wydzierżawienia przedmiotowej działki spółce C. S.A. mimo, że strona złożyła wskazany wyżej wniosek dowodowy na okoliczność daty powstania zanieczyszczenia, a okoliczność dalszego zanieczyszczenia terenu została uprawdopodobniona zeznaniami świadków, z których wynika, że na przedmiotowej działce nieprzerwanie prowadzi się taką samą działalność z użyciem substancji ropopochodnych a jedyna różnica polega na zmianie jednostki prowadzącej tą działalność z P. na C. S.A.,

4. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez odmowę przyjęcia, iż to C. S.A. jest podmiotem odpowiedzialnym za zanieczyszczenie gruntu mimo zgodnych zeznań świadków, potwierdzających tą okoliczność oraz załączonych do akt sprawy dokumentów takich jak wniosek o remediację, w którym wskazuje się na tą Spółkę jako na sprawcę szkody, oraz faktu, że C. S.A. jako sprawca szkody przeprowadziły prace remediacyjne na zanieczyszczonym terenie,

5. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez odmowę przyjęcia, iż to C. S.A. jest podmiotem obowiązanym do remediacji mimo, że treść wniosku tej Spółki o uzgodnienie remediacji jak również niewydanie przez organ l instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek strony na podstawie art. 61a k.p.a. świadczy o tym, że tak C. S.A. jak i organ l instancji uznawali tą Spółkę za stronę postępowania uzgodnieniowego, a postępowanie to zgodnie z art. 106 p.o.ś. prowadzi się wyłącznie z obowiązanym do remediacji,

6. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie charakteru następstwa C. S.A. po jednostce przedsiębiorstwa państwowego P., zajmującego uprzednio Stację Paliw dla Lokomotyw w L. i odpowiedzialności za szkody w środowisku na tle art. 14 ust. 2 ustawy o komercjalizacji P. i oddalenie wniosków dowodowych strony w tym zakresie w sytuacji uznania, że istniejące zanieczyszczenia powstały w latach istnienia PP P.,

7. art. 14 ust. 2 ustawy o komercjalizacji P. poprzez jego niezastosowanie i odmowę ustalenia, że C. S.A. wstąpiło w prawa i obowiązki P. S.A. jako, przewoźnika kolejowego towarowego, w tym i w zakresie szkód wyrządzonych przez tego przewoźnika,

8. art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na chwilę obecną to P. S.A. jest sukcesorem obowiązków PP P. w zakresie szkód wyrządzonych przez PP P., jako przewoźnika kolejowego mimo, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy następstwo w tym zakresie zostało przeniesione na C. S.A.

W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję GDOŚ na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., nr 153, poz. 1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje kończące postępowanie administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 - dalej: ustawa p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji na podstawie powołanych przepisów i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Rozpatrywana przez Sąd sprawa dotyczy zanieczyszczenia wywołanego działalnością związaną z prowadzeniem stacji paliw dla lokomotyw w L.. W postanowieniu nr [...] z dnia [...]września 2000 r. [...] Inspektor [...] w W. stwierdził, iż na całym terenie zlikwidowanej stacji paliw, w miejscu spuszczania i magazynowania paliwa oraz tankowania lokomotyw spalinowych znajduje się zaolejony grunt oraz występują liczne i duże ślady paliwa świadczące o nasyceniu gruntu produktami ropopochodnymi.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zanieczyszczenie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 49 p.o.ś. jest emisją kwalifikowaną ze względu na możliwość spowodowania wskazanych skutków. Emisja ta jest uznawana za niepożądaną. Ochrona przed zanieczyszczeniem jest jednym z podstawowych celów, a zarazem obowiązków wynikających z przepisów p.o.ś. Szkodliwość dla środowiska jest oceniana poprzez wpływ na aktualny stan środowiska, do którego nastąpiło odprowadzenie substancji lub energii. Instytucja prawna odpowiedzialności administracyjnej przewiduje stosowanie instrumentów prawnych o charakterze prewencyjnym uregulowanych w art. 362 p.o.ś. Nałożenie obowiązków na podmiot korzystający ze środowiska uzależnione jest m.in. od przesłanki "negatywnego oddziaływania na środowisko". W literaturze przyjmuje się, że "Określenie «negatywne» oznacza tyle, co prowadzące do szkodliwych (ujemnych) skutków, pomniejszające wartość (środowiska, jego składników), niekoniecznie prowadzące jednak do powstania szkód pojmowanych jako uszczerbek majątkowy" (A. Lipiński, [w:] J. Jendrośka (red.), Ustawa Prawo ochrony środowiska. Komentarz, W. 2001, s. 866). Niektóre rodzaje korzystania ze środowiska mogą prowadzić do negatywnych konsekwencji, nawet wówczas, gdy są legalne.

Organ I instancji w sposób prawidłowy wydał decyzję na podstawie art. 362 ust. 6 p.o.ś. Według jego treści, przepisy ust. 1 pkt 2 i ust. 3-5 stosuje się odpowiednio do władających powierzchnią ziemi podmiotów korzystających ze środowiska, które nie oddziałują negatywnie na środowisko, jeżeli na zasadach określonych w ustawie są one obowiązane do rekultywacji powierzchni ziemi. Z treści art. 362 ust. 6 p.o.ś. wynika możliwość wydania decyzji zobowiązującej do przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Jest to decyzja kierowana do władających powierzchnią ziemi podmiotów korzystających ze środowiska.

Zgodnie z art. 362 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Obowiązek ten skierowany jest do władającego powierzchnią ziemi, będącego podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 i 44 p.o.ś. Obowiązek przywrócenie środowiska do stanu właściwego jest instrumentem odpowiedzialności administracyjnoprawnej o charakterze prewencyjnym. Skierowany jest on do podmiotu korzystającego ze środowiska negatywnie oddziałującego na środowisko. Jest to sankcyjna decyzja zobowiązująca, nakładająca obowiązki o charakterze materialnym. W art. 362 ust. 6 p.o.ś. przewidziana jest możliwość wydania decyzji o charakterze zobowiązującym, powiązanej z obowiązkiem rekultywacji powierzchni ziemi. Decyzja wydawana na podstawie 362 ust. 1 p.o.ś. może być skierowana tylko do podmiotu korzystającego ze środowiska.

Zgodnie z art. 3 pkt 20 p.o.ś. przez podmiot korzystający ze środowiska - rozumie się: a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 i nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki, b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Charakter sankcyjny decyzji wydawanej na podstawie art. 362 ust. 1 p.o.ś. oznacza, że jej wydanie jest możliwe tylko w sytuacji, gdy adresat narusza obowiązek polegający na zakazie powodowania negatywnego oddziaływania na środowisko. Pozycję prawną podmiotu korzystającego ze środowiska w systemie prawa wyznaczają obowiązki i uprawnienia. Obowiązek prawny podmiotu korzystającego ze środowiska sprowadza się więc najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla danego adresata nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania).

Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikającego z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny. Obowiązek prawny podmiotu korzystającego ze środowiska nie musi się sprowadzać do prostych nakazów lub zakazów. Według Z. Ziembińskiego, możemy spotkać się z sytuacją, w której "czyn może polegać na jakimś działaniu lub zaniechaniu, a w przypadku, gdy norma nie określa czynu formalnie, lecz wskazuje, jaki stan rzeczy ma być przez adresata normy zrealizowany, czyn może składać się ze złożonego zespołu działań i zaniechań" (Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 99.). W literaturze przyjmuje się, że zakaz negatywnego oddziaływania na środowisko można wyprowadzić z treści art. 362 ust. 1 p.o.ś., skoro konsekwencją jego naruszenia może być wydanie decyzji zobowiązującej, jako decyzji realizującej odpowiedzialność administracyjną podmiotu korzystającego ze środowiska. A. Lipiński, pod pojęciem odpowiedzialności administracyjnej rozumie ustalone przez organ administracji publicznej nakazy (zakazy) określonego zachowania się, zwłaszcza w postaci: nakazu wstrzymania działalności, cofnięcia (ograniczenia zakresu) decyzji zezwalającej na oznaczony sposób korzystania ze środowiska (jego zasobów), nakazu wykonania stosownych urządzeń ochronnych, usunięcia stwierdzonych uchybień czy też ich szkodliwych następstw, ustanawiane przeważnie w razie naruszenia ustalonych wymagań (zob. A. Lipiński, Prawne podstawy ochrony środowiska, Kraków 2002, s. 314-315.). Instrumenty funkcji prewencyjnej odpowiedzialności administracyjnej w ochronie środowiska poza przepisami ustawy p.o.ś. reguluje ustawa szkodowa. Są one związane z ryzykiem wystąpienia szkody w środowisku. Przepisy ustawy szkodowej normują szeroką problematykę dotyczącą ryzyka wystąpienia szkody w środowisku. Istota ryzyka w prawie ochrony środowiska polega na tym, że w procesie gospodarczym podmiotu korzystającego ze środowiska istnieje stałe niebezpieczeństwo powstania odchyleń, których efektów nie można przewidzieć za pomocą znanych i dostępnych metod.

A. Daniluk i B. Poskrobko wyodrębniają pojęcie ryzyka ekologicznego w postaci ryzyka bezpośredniego i pośredniego. Bezpośrednie ryzyko ekologiczne oznacza prawdopodobieństwo wystąpienia strat w przedsiębiorstwie w związku z awarią systemów ochrony środowiska lub wystąpieniem nadzwyczajnych sytuacji w środowisku. Pośrednie ryzyko ekologiczne jest związane z prawdopodobieństwem wystąpienia takich zdarzeń w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, które nie spowodują w nim bezpośrednich strat, nie zagrożą życiu i zdrowiu pracowników, ale negatywnie wpłyną na stan środowiska przyrodniczego. Podstawą pozwalającą na określenie ryzyka jest ustalenie przyczyn, z powodu których nie zostały osiągnięte cele założone w procesie decyzyjnym (A. Daniluk, B. Poskrobko, Ryzyko ekologiczne w zarządzaniu przedsiębiorstwem, [w:] B. Poskrobko (red.), Przedsiębiorstwo w okresie kształtowania zrównoważonego rozwoju, Białystok 2001, s. 120.).

W drugiej kolejności, należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie P. S.A. spełnia przesłanki definicji ustawowej podmiotu korzystającego ze środowiska określone w art. 3 pkt 20 lit. a p.o.ś. Oceniając legalność obowiązku nałożonego na stronę skarżącą w trybie art. 362 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., należy także wskazać na definicję ustawową władającego powierzchnią ziemi, która znajduje się w art. 3 pkt. 44 p.o.ś. Według tego przepisu, władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W aktach sprawy znajduje się kopia z wypisu z rejestru gruntów dotycząca działki nr [...] obręb P., z której wynika, że użytkownikiem wieczystym jest P. S.A. z/s w W.

Przepis przejściowy zawarty w art. 35 ust. 2 ustawy szkodowej, która weszła w życie 30 kwietnia 2007 r. wskazał, iż do szkód w środowisku dotyczących powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 32 tj. p.o.ś., w brzmieniu dotychczasowym, z tym że organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. W konsekwencji tego, do zanieczyszczeń dokonanych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosować się będzie m.in. przepis art. 102 ust. 1 p.o.ś. w brzmieniu - władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji.

Władający powierzchnią ziemi może uwolnić się od powyższego zobowiązania tylko w przypadku gdy zgodnie z art. 102 ust. 2 p.o.ś. wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot. Na władającym ciąży w tym wypadku obowiązek udowodnienia, że do zanieczyszczenia doprowadził inny podmiot. W literaturze zaprezentowano pogląd, że art. 102 p.o.ś. został uchylony pozornie ustawą szkodową. Zdaniem J. Jerzmańskiego, "przyczyną wszczęcia nowego postępowania może być ujawnienie zdarzenia powstałego przed 30 kwietnia 2007 r., które obecnie można zakwalifikować jako szkodę w środowisku dotyczącą powierzchni ziemi" (zob. J. Jerzmański, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, s. 395.).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż na działce nr [...] stwierdzono zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, a działania podjęte na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...], której nieważność stwierdzono w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], tylko częściowo usunęły te zanieczyszczenia (wolny produkt ropopochodny był sczerpywany do 2005 r.). W piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. strona skarżąca przyznała, iż obowiązek rekultywacji gruntu w tym przypadku spoczywa na przedsiębiorstwie, jednak biorąc pod uwagę, że Spółka C. S.A. jest w posiadaniu kompletu niezbędnych do tego celu urządzeń wystąpiono do tej Spółki o zakończenie procesu oczyszczania przedmiotowego gruntu. Przewidywano wówczas, iż prace bioremediacyjne będzie można rozpocząć między październikiem a listopadem 2008 r.

Z akt sprawy wynika jednak, iż prace te nie zostały zrealizowane. W konsekwencji tego nie zostały zrealizowane również obowiązki wynikające z art. 102 p.o.ś. Zaistniała sytuacja spowodowała wszczęcie postępowania z urzędu w trybie art. 362 ust. 6 p.o.ś.

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu, wymaga podkreślenia, iż obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nałożony na P. S.A. jest także konsekwencją obowiązywania następujących zasad ogólnych p.o.ś.: 1) zasady prewencji (art. 6 ust. 1 p.o.ś.), 2) zasady przezorności (art. 6 ust. 2 p.o.ś.) oraz zasady materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko – zasady "zanieczyszczający płaci" (art. 7 i 7 a p.o.ś.). W literaturze wyrażono słuszny pogląd według, którego zakaz negatywnego oddziaływania na środowisko wynikający z treści art. 362 ust. 1 p.o.ś. "[...] wynika wszelako także w sposób wyraźny z zasad ogólnych sformułowanych w art. 6 p.o.ś. czyli z zasady prewencji i zasady przezorności. Negatywne oddziaływanie na środowisko można również ocenić jako naruszające podstawowy obowiązek każdego podmiotu funkcjonującego w państwie wynikający z art. 86 Konstytucji RP- zgodnie z tą normą każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Tym samym decyzja wydawana w oparciu o komentowany przepis miałaby charakter ogólnej gwarancji przestrzegania wspomnianych zasad – gwarancji ogólnej dlatego, że konkretyzacji zasad służy bardzo wiele przepisów szczegółowych i wynikających z nich obowiązków, dla egzekwowania których przewidywane są gwarancje szczegółowe (M. Górski, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1206).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można mieć wątpliwości, że podmiotem odpowiedzialnym za zanieczyszczenie powstałe na terenie byłej stacji paliw dla lokomotyw przy ul. [...] w L. – działka nr [...] jest P. S.A. W literaturze wyrażono opinię według, której "Krąg podmiotów zobowiązanych do rekultywacji, art. 102 ust. 1 p.o.ś. określa znacznie bardziej restrykcyjnie, niż wynikałoby to z zasady «zanieczyszczający płaci». [...] Zasadę «zanieczyszczający płaci» ustawodawca wprowadził jedynie jako wyjątek od zasady ogólnej, wynikającej z art. 102 ust. 1 p.o.ś. («płaci władający nieruchomością» (zob. M. Pchałek, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177). Władający powierzchnią ziemi może skorzystać z art. 102 ust. 2 p.o.ś. tylko wówczas, gdy zanieczyszczenie albo przekształcenie terenu nastąpiło po dniu objęcia przez niego władania. Wskazanie sprawcy zanieczyszczenia lub przekształcenia terenu nie zwalnia władającego powierzchnią ziemi z obowiązku jej rekultywacji, jeżeli zanieczyszczenie albo przekształcenie terenu nastąpiło przed objęciem władania. Z przepisu tego można wyprowadzić zasadę, w myśl której nabycie (przejęcie) gruntu zanieczyszczonego lub takiego, na którym nastąpiło niekorzystne przekształcenie terenu, następuje wraz z obowiązkiem jego rekultywacji. Jak wynika z orzecznictwa NSA "Z treści art. 102 ust. 2 powołanej ustawy wynika, że uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenie gleby spowodował inny podmiot, a do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia przez niego władania. Uregulowanie to ponad wszelką wątpliwość wyklucza możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego. W ujęciu omawianego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając (przejmując) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku" (zob. wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r., II OSK 14/07).

Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż w żaden sposób nie wyjaśniono, czy istniejące obecnie zanieczyszczenia gruntu powstały po objęciu władania przez P. S.A. i przekazania gruntu do wyłącznego użytkowania na rzecz C. S.A. Dowiedzenie tego faktu leży po stronie władającego powierzchnią ziemi, a nie organu administracyjnego. W przypadku szkody w powierzchni ziemi tj. zdarzenia polegającego na spowodowaniu przekroczenia standardów jakości gleby lub ziemi, wykazanie to polega przede wszystkim na przedstawieniu wyników analiz potwierdzających brak takiego zanieczyszczenia w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzierżawę terenu w stosunku do badań wykonanych w trakcie tej dzierżawy lub po jej zakończeniu. Takich dowodów strona skarżąca jednak nie przedstawiła. Badania zanieczyszczeń na terenie przedmiotowej działki wykonane były w 2000 r., podczas gdy dzierżawa terenu (zgodnie z kopią umowy nastąpiła z dniem 28 września 2001 r. Ponadto z zebranych w przedmiotowej sprawie dokumentów wynika, iż do zanieczyszczenia doszło najpóźniej we wrześniu 2000 r.

W postanowieniu z dnia [...] września 2000 r. znak: [...][...] Inspektor [...] w W. wskazał, iż "W wyniku przeprowadzonej przez pracowników [...] Inspektoratu [...] w W. kontroli (protokół nr [...] spisany w dniu [...] września 2000 r. z udziałem przedstawiciela [...]) stwierdzono, iż na całym terenie zlikwidowanej stacji paliw, w miejscu spuszczania i magazynowania paliwa oraz tankowania lokomotyw spalinowych znajduje się zaolejony grunt, występują liczne i duże ślady wycieku paliwa, świadczące o nasyceniu gruntu produktami ropopochodnymi.

Z analizy akt sprawy wynika, iż zanieczyszczenie przedmiotowego terenu charakteryzowało się wysokimi stężeniami, tym samym nie ma podstaw do uznania, iż zanieczyszczenie działki zanikło samoistnie. Potwierdza to także stanowisko wyrażone przez Zastępcę Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] wskazujące, iż przeprowadzenie kontroli celem stwierdzenia, czy na przedmiotowym terenie doszło do naruszenia warunków korzystania ze środowiska nie ma uzasadnienia, bowiem w oparciu o zebrane materiały ustalono, iż przeprowadzone badania geologiczne wykazały znaczną degradację środowiska gruntowo-wodnego produktami ropopochodnymi, a proces rekultywacji nie został zakończony.

W trzeciej kolejności uznać należy, iż w niniejszej sprawie zatem, wbrew zarzutom strony skarżącej, bezspornie można wskazać datę, przed którą zanieczyszczenie powstało. Powyższe dowody potwierdzają zdaniem Sądu, iż zanieczyszczenie powstało w wyniku działalności PP P. władającego wówczas przedmiotową działką. Na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji P. S.A. wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było P., bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, tym samym jest następcą prawnych PP P., a na podstawie art. 34 ust. 1 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.. W świetle powyższego należy uznać, iż P. S.A. jest następcą prawnym po PP P. sprawcy zanieczyszczenia. Utworzenie na podstawie art. 14 spółek przez P. S.A. nie zmienia powyższego faktu.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w sposób prawidłowy nie stwierdził również, by w aktach sprawy znajdowały się dowody na wykorzystanie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Należy podkreślić, iż art. 12 ust. 1 ww. ustawy nie zmienia zakresu przedmiotowego i podmiotowego art. 102 p.o.ś. Jak wynika z orzecznictwa NSA "[...] należy jednak również zwrócić uwagę na aksjologię normatywną wynikającą z przepisu art. 12 ustawy wprowadzającej. Z faktu, że jest to przepis przejściowy, nie należy jednak nadawać mu charakteru przepisu lex specialis, bowiem to co rozumie się pod tym pojęciem to zawiera się właśnie w jego funkcji przepisu międzyczasowego, nie można tego rozciągać bez granic pod względem przedmiotowym i podmiotowym na dowolnie wybrane stany prawne i stany faktyczne. Nie taka bowiem jest rola przepisów intertemporalnych, których wykładni jako wyjątkowych regulacji, nie należy dokonywać w drodze wykładni rozszerzającej, gdyż to mogłoby spowodować bądź ograniczyć w znacznym stopniu, wejście w życie przepisów nowego prawa (Prawo ochrony środowiska), co też nie jest pożądane z punktu widzenia prawodawcy. Przepisy nowej ustawy w tym przypadku ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, dotyczą z zasady przyszłości, a więc zdarzeń prawnych, które nastąpią po wejściu w życie nowej ustawy" (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2007 r., II OSK 637/06). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko wyrażone już wcześniej w orzecznictwie sądowym (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 987/05, LEX nr 244403, z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1449/06, niepublikowany, z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1519/06, niepublikowany), zgodnie z którym wykładni art. 12 ustawy wprowadzającej nie można odrywać od całokształtu przepisów statuujących zasady odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, w tym także pomijać, że jest to przepis przejściowy.

Zgodnie z ww. przepisem władający, w dniu wejścia w życie ustawy, powierzchnią ziemi, na której przed wejściem w życie tej ustawy nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. W przedmiotowej sprawie takiego zgłoszenia władający przedmiotową działką nie skierował do odpowiedniego organu ochrony środowiska.

Organ w niniejszej sprawie słusznie uznał, że biorąc powyższe pod uwagę, nie było przesłanek by adresatem zaskarżonej decyzji był inny podmiot niż wskazany w decyzji organu I instancji.

Usunięcia z obiegu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. znak: [...] spowodowało, iż pozostał do rozpatrzenia wniosek C. znak: [...], który został skierowany do Prezydenta Miasta L. w 2003 r. Zdaniem Sadu, RDOŚ we W. w sprawie przedmiotowego wniosku, prawidłowo zastosował wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o uzupełnienie obligatoryjnych jego elementów oraz podanie zaktualizowanych danych. W związku z brakiem odpowiedzi ze strony kierującego przedmiotowy wniosek, organ I instancji zawiadomił go o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Braki formalne wniosku, uniemożliwiły przeprowadzenie jego merytorycznej oceny. Nie jest także uprawnione twierdzenie strony skarżącej, iż fakt wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku oznacza uznanie jej za stronę postępowania. Należy podkreślić, że postępowanie to nie toczyło się.

Słusznie też podnosi organ, że wpływ wniosku niezawierającego wszystkich elementów formalnych nie powoduje bowiem wszczęcia postępowania, dopiero jego uzupełnienie pod względem formalnym daje możliwość przystąpienia do jego oceny merytorycznej.

Nie ma także uzasadnienia zarzut strony skarżącej dotyczący innych adresatów decyzji w prowadzonym postępowaniu, gdyż wniosek C. ostatecznie pozostawiono bez rozpoznania.

Według Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 102 ust. 2 p.o.ś. Zwolnienie władającego powierzchnią ziemi z ciążącego na nim obowiązku rekultywacji może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy władający wykaże, że w trakcie władania przez niego nieruchomością zanieczyszczenie spowodował inny wskazany przez niego podmiot. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazanych tam przepisów postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż:

1. Organy obu instancji wyjaśniły w sposób prawidłowy i nie budzący wątpliwości z jakiego okresu pochodzą zanieczyszczenia istniejące na gruncie w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Ustalenie poczynione w toku postępowania dały podstawę do stwierdzenia, iż zanieczyszczenia zostały spowodowane działalnością PP P..

2. Okoliczność istnienia zanieczyszczeń na spornym terenie i czas ich powstania została stwierdzona przez podmioty posiadające wiedzę specjalistyczną w tym zakresie.

3. Strona skarżąca nie wykazała w sposób skuteczny, że zanieczyszczenia gruntu powstały po dniu wydzierżawienia przedmiotowej działki Spółce C. S.A.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji nie naruszyły także: art. 14 ust. 2 i art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji P. przez ich niewłaściwe zastosowanie. Z treści art. 14 ust. 2 ww. ustawy wynika, iż spółki przewozowe, z dniem wpisu do rejestru handlowego, w zakresie wykonywanego przez nie rodzaju przewozów, wstępują w prawa i obowiązki P. S.A. jako przewoźnika kolejowego, w rozumieniu: 1) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000 r. nr 50, poz. 601), 2) ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94, ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o komercjalizacji, P. S.A. wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było P., bez względu na charakter prawny tych stosunków, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W literaturze wyrażono pogląd według, którego "P. S.A. pozostaje spółką publiczną, w której Skarb Państwa posiada 100 % akcji i wykorzystując uprawnienia właścicielskie, steruje tą spółką, a poprzez nią także innymi spółkami sektora kolejowego" (zob. R. Stasikowski, Transport kolejowy. Analiza administracyjnoprawna, Warszawa 2013, s. 153). Uchwalenie ustawy o komercjalizacji P. wynikało z konieczności realizowania polityki transportowej Państwa uwzględniającej m.in wymagania prawa ochrony środowiska. Oznacza to dążenie do promowania transportu kolejowego ze względu na jego proekologiczne cechy oraz konieczności stworzenia warunków do równorzędnej konkurencji kolei wobec innych rodzajów transportu. Ustawa o komercjalizacji zawiera rozwiązania umożliwiające regulację stanu prawnego gruntów będących własnością Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie posiada dokumentów o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej. Grunty takie stają się przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Jednym z celów uchwalenia ww. ustawy jest rozwiązanie problemu mienia zbędnego, który stanowi jeden z zasadniczych warunków prowadzenia odnowy P.. Proponowane w ustawie rozwiązania mają sprzyjać osiągnięciu ww. celu.

Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.