Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 292/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 29 ust. 1, 1c, 2 i 7
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: par. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 204/23 w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. Sp. z o.o. w Z. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 204/23 oddalił skargę H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. (dalej "skarżąca") na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2023 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne za lata 2016-2017.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżąca wystąpiła do organu o przyznanie płatności na rok 2016. We wniosku ubiegano się o przyznanie płatności ekologicznej do wariantu 7.1 uprawy rolnicze w okresie konwersji. Powierzchnia zadeklarowanych we wniosku działek wynosiła 40,74 ha. W dniu [...] marca 2018 r. Kierownik BP ARiMR w Opocznie wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2016, w której przyznał płatność ekologiczną w łącznej wysokości 32.266,08 zł za wariant 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji. Następnie skarżąca złożyła wniosek na rok 2016 o przyznanie płatności ekologicznej do wariantu 7.1 uprawy rolnicze w okresie konwersji. Powierzchnia zadeklarowanych działek wynosiła 40,84 ha.

Mając powyższe na uwadze organ w dniach 15-29 listopada 2017 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej przeprowadzona została kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. W dniu 17 maja 2018 r. Kierownik BP ARiMR w Opocznie wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania spółce płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2017, w której przyznał płatność ekologiczną w wysokości 33 645,28 zł dla wariantu 7.1. Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Postanowieniem z 14 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2016 zakończonego decyzją ostateczną nr [...] oraz na rok 2017 zakończonego decyzją ostateczną nr [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. [...] Kierownik BP ARiMR w Opocznie uchylił decyzje ostateczną z [...] marca 2018 r. nr [...] oraz w sprawie odmowy przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020, w której uchylił decyzję nr [...] z [...] marca 2018 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2016 oraz odmówił przyznania płatności ekologicznych PROW 2014-2020, o które strona ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016. Jednocześnie decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR w Opocznie uchylił decyzje ostateczną z [...] maja 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2017 oraz odmówił przyznania wszystkich ekologicznych PROW 2014-2020 o które strona ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.

Skarżąca złożyła odwołania, w wyniku których Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. oraz decyzją nr [...] z [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] maja 2021 r.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. strona wniosła skargę na decyzję nr [...] z [...] lipca 2021 r., natomiast [...] września 2021 r. na decyzję nr [...] z [...] lipca 2021 r. Wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 817/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] lipca 2021 r oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownik BP ARiMR w Opocznie, nr [...] z 27 kwietnia 2021 r. i postanowienie Kierownik BP ARiMR w Opocznie nr [...], a wyrokiem z 1 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 887/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z [...] lipca 2021 r oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownik BP ARiMR w Opocznie, nr [...] z [...] maja 2021 r. i postanowienie Kierownik BP ARiMR w Opocznie nr [...].

Decyzją z [...] czerwca 2022 r., nr [...] ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności wypłaconych na podstawie decyzji nr [...] z [...] marca 2018 r. oraz [...] z [...] maja 2018 r. w łącznej wysokości 65 911,36 zł. W dniu [...] lipca 2022 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca. Organ II instancji wyjaśnił, że nieprawomocny wyrok, w tym również wyrok uwzględniający skargę, do czasu uprawomocnienia się nie wywołuje skutków prawnych w postaci pozbawienia mocy wiążącej zaskarżonego aktu lub czynności. Obecnie zarówno sprawa dotycząca kampanii 2016 jak i 2017 znajduje się w NSA i oczekuje na rozpoznanie (I GSK 1199/22). Skoro zatem wyroki WSA z 1 kwietnia 2022 r. są nieprawomocne to nie wywierają one jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Dyrektora ŁOR ARiMR nr [...] z [...] lipca 2021 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. oraz decyzji nr [...] z [...] lipca 2021 r. o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z [...] maja 2021 r.

Dyrektor ŁOR ARiMR zgodził się z oceną organu I instancyjnego, iż w analizowanym stanie faktycznym zaistniał obowiązek zwrotu płatności ekologicznych za lata 2016-2017 jako nienależnie pobranych. Na zmianę tego stanowiska nie wpływa nieprawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 1 kwietnia 2022 w sprawie sygn. akt III SA/Łd 817/21 oraz z 1 kwietnia 2022 w sprawie sygn. akt III SA/Łd 887/21. W ocenie organu odwoławczego, nawet w sytuacji braku skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji [...] z [...] marca 2018 r. (dotyczy kampanii 2016) jak również decyzji nr [...] z [...] maja 2018 r. (dotyczy kampanii 2017) to płatność przyznana i wypłacona na ich mocy nadal ma charakter nienależny, co wynika ze złożonych w toku postępowania jak i w postępowaniu przed Prokuraturą Okręgową zeznań świadków, tj.: E. B. (po zmianie nazwiska P. ), A. M., D. Z., K. P. , A. B. , P. L., D. M., Z. B. .

Organ II instancji wskazał, że w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności, tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat 8 gospodarstw o mniejszej powierzchni, zamiast jednego gospodarstwa o powierzchni ok 400 ha. Ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na istnienie bezpośrednich więzi pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności i daje podstawy do ustalenia, że doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowy w dążeniu do uzyskania korzyści. Istniała zatem, gdy chodzi o stronę, przesłanka subiektywna - zamiar uzyskania korzyści w postaci płatności w wysokości wyższej niż przysługiwałaby gdyby o płatność ubiegał się wyłącznie właściciel gruntów. W sprawie ustalono bowiem, że H. Sp. z o.o. poprzez udziałowca oraz prezesa zarządu którym jest Z. B. wraz z jego pracownikami zatrudnionymi w firmie W. członkami rodziny oraz utworzonymi spółkami uczestniczyła w mechanizmie mającym na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana. Sztuczne przemieszczanie określonych działek pomiędzy wskazanymi podmiotami pozwalało na uzyskanie większych korzyści majątkowych. Stworzenie takiego sztucznego podziału przez podmioty wnioskujące o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do deklarowanych działek rolnych o obszarach kwalifikujących je płatności, umożliwiało obejście ograniczeń powierzchniowych. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem ograniczenia powierzchniowe stanowią cel obowiązującej regulacji. Organ II instancji stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla jednego wielkopowierzchniowego gospodarstwa byłyby mniejsze, niż gdyby to gospodarstwo zostało podzielone na mniejsze podmioty, które występowałyby z odrębnymi wnioskami dla tych samych powierzchni z uwagi na ograniczenia powierzchniowe płatności. W świetle istniejących powiązań, gospodarstwa rolne wskazanych powyżej podmiotów, stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a ich odrębność ma jedynie charakter formalnoprawny. Ustalone wielorodzajowe powiązania dowodzą, że angażowano wiele podmiotów w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności. To zaś wyklucza uznanie, że każdy z tych podmiotów prowadził niezależną, autonomiczną działalność rolniczą. Utworzone przez te same podmioty spółki również zmierzały w ocenie organu wyłącznie do stworzenia sztucznych warunków do prowadzenia działalności nakierowanej na osiągnięcie korzyści. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków mających na celu uzyskanie nieuzasadnionych korzyści w zakresie płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników, płatności ONW oraz płatności ekologicznej.

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 204/23 ją oddalił. Sąd I instancji uznał, że gdyby zostały wyeliminowane z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji uchylające decyzję o przyznaniu spółce płatności ekologicznych za 2016 r. i 2017 r., i odmawiające przyznania tej płatności (tzn. decyzje z dnia [...] kwietnia 2021 r. i z [...] maja 2021 r.), to i tak organy administracji miałyby podstawę do wydania decyzji określonej w art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. podkreślono, że postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie czy doszło do pobrania nienależnie pobranych środków publicznych. Płatnością nienależnie pobraną jest płatność, która została przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.), dalej "Rozporządzenie 1306/2013", mających na celu uzyskanie przez spółkę korzyści sprzecznych z celami unijnego prawodawstwa rolnego. W ocenie sądu, Z. B. poprzez wydzierżawienie gruntów będących jego własnością różnym podmiotom, podczas gdy podmioty te nie prowadziły na nich samodzielnej działalności rolniczej, stworzył mechanizm mający na celu obejście prawa i uzyskanie wyższych płatności. Skarżąca była jednym z elementów tego mechanizmu. Wskazuje na to analiza całego zebranego przez organy administracji materiału dowodowego. Podkreślono, że faktycznym użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku przez skarżącą spółkę był Z. B., który nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału gruntów w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji. Po stronie skarżącej nie występował zatem żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego w rozumieniu 336 k.c.

Następnie skarżąca zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2023 roku, sygn. akt III SA/Łd 204/23 i na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

a) art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1, dalej: Rozporządzenie nr 2988/95) - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z chwilą przekazania środków finansowych, a nie zaś w chwili zaistnienia nieprawidłowości - w tym przypadku, złożenia wniosku;

b) art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95 - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia przerywa decyzja wydana w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznaniu płatności, w sytuacji, gdy podstawy do przerwania biegu terminu przedawnienia stanowi ostateczna decyzja o zwrocie należności.

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi nr [...] (dalej: decyzja) w sytuacji, w której już organ I instancji wszczął postępowanie po ustawowym terminie przedawnienia, a zatem z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., co winno prowadzić do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania;

b) art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję w sytuacji, gdy organ naruszył w toku postępowania art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: ustawa PROW) dokonując nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywodząc z tego materiału wniosek, że H. sp. z o.o. nie była posiadaczem działek ujętych we wnioskach o wypłatę dofinansowania za rok 2016 oraz 2017 oraz zaniechując podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wydając decyzję opierając się jedynie na zeznaniach złożonych przez innych dzierżawców, odnosząc wskazany stan faktyczny analogicznie do sytuacji H. sp. z o.o., w sytuacji, w której zarówno organ I jak i II instancji, nie dążyły w żaden do wyjaśnienia okoliczności wydzierżawienia przez skarżącą wskazanych nieruchomości, bezpodstawnie przyjmując, iż wskazane nieruchomości nadal pozostawały w posiadaniu Z. B. ;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję w sytuacji, gdy organ naruszył w toku postępowania przepisy art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o PROW określając, iż to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi skutki prawne, jednocześnie uniemożliwiając stronie wykazania mających dla sprawy okoliczności poprzez oddalenie złożonych w toku postępowania wniosków dowodowych,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję w sytuacji, gdy organ naruszył w toku postępowania przepisy art. 83 §2 i §3 k.p.a. zaniechując pouczenia świadków P. L., K. P., D. Z., A. B., D. M., A. M. oraz Z. B. o prawie do odmowy składania zeznań i odpowiedzi na pytania, a następnie opierając ustalenia na zeznaniach tych osób złożonych w innej sprawie, w sytuacji, gdy świadkowie byli jednocześnie podejrzanymi w postępowaniu karnym, mogliby odmówić odpowiedzi na pytania w niniejszej sprawie;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję w sytuacji, gdy organ naruszył w toku postępowania przepisy art. 82 k.p.a. przyznając walor wiarygodności zeznaniom K. P. złożonymi w Prokuraturze Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim, w sytuacji, w której w toku postępowania karnego, K. P. odwołał wszelkie złożone przez siebie zeznania, jednocześnie wskazując, iż w czasie ich składania w 2019 roku pozostawał w fazie maniakalnej choroby psychicznej wyłączającym świadomość, będąc jednocześnie pod silnym wpływem E. P., a co za tym idzie pozostaje on osobą niezdolną do postrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń;

które to uchybienia -wskazane w pkt 2 b) c) d) e) doprowadziły do naruszenia:

f) art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 - polegające na stwierdzeniu, iż warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, a więc w sprzeczności z celami prawodawstwa unijnego, jak również, iż w niniejszej sprawie wystąpiły elementy subiektywny i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, a w szczególności Skarżąca nie miała woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanej; nadto poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że dla stworzenia sztucznych warunków przez Skarżącą w myśl tego przepisu wystarczy wydzierżawienie osobom trzecim nieruchomości stanowiących przedmiot współwłasności Prezesa Zarządu skarżącej, działającej jako osoba fizyczna;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniosła o zwrot kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza że w skardze kasacyjnej należy sformułować w sposób jednoznaczny podstawy kasacyjne oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga zatem prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji oraz uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów. Mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia 1306/2013 mających na celu uzyskanie przez spółkę korzyści sprzecznych z celami unijnego prawodawstwa rolnego.

W tej sprawie podstawą prawną ostatecznej decyzji wymiarowej są przepisy art. 29 ust. 1, ust. 1c, ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2021 poz. 2137): Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na: współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych (...). Według art. 29 ust. 7 tej ustawy, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (...). Ustalone decyzją ostateczną kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o jakich mowa, stają się niepodatkową należnością budżetową wynikającą ze stosunków publicznoprawnych, podlegającą egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W pkt 1) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił błędną wykładnię art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95. Odnośnie przedawnienia o którym mowa w tym przepisie, Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypowiedział się wielokrotnie np. w wyrokach: z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 744/18; z 16 października 2019 r., sygn. akt I GSK 1537/18; z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1573/18; z 28 maja 2020 r, sygn. akt. I GSK 1909/19, z 28 października 2020 r., sygn. akt I GSK 596/18, tamże. Art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95 stanowi, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. (...) Nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia nr 2988/95, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii. W tym względzie w zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim winny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się" w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zob. wyroki TSUE C-279/05 Vonk Dairy Products, C-52/14 Pfeifer & Langen, C-465/10 Chambre de commerce). W wyroku C-436/15 Alytaus regiono atliekų tvarkymo centras Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że ostateczne zakończenie programu w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 2988/95 nie oznacza upływu terminu przedawnienia nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku jego realizacji. W terminie tym przedawniają się jedynie te nieprawidłowości, które popełniono cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, jeżeli termin przedawnienia nie został przerwany wcześniej z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit 3 Rozporządzenia nr 2988/95. Innymi słowy, termin przedawnienia nieprawidłowości popełnianych w toku wdrażania programów wieloletnich (art. 3 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia nr 2988/95) pozwala na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. Jak wyżej wskazano stosownie do art. 3 ust. 1 akapit 3 Rozporządzenia nr 2988/95 termin przedawnienia nieprawidłowości przerywa każdy akt właściwego organu władzy odnoszący się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się właściwą osobę i organ tym nie musi być on tożsamy z organem uprawnionym do przydzielania dotacji lub odzyskiwania kwot wydatkowanych lub pobranych w wyniku nieprawidłowości. Jeżeli zaś chodzi o wymogi, które powinno spełniać zawiadomienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 3 Rozporządzenia nr 2988/95, informujące o czynności odnoszącej się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, aby skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości, to musi ono w wystarczająco dokładny sposób określać transakcje, wobec których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który wskazał w sposób szczegółowy i właściwy decyzje organów odmawiające przyznania płatności ekologicznych za 2016 r. i 2017 r. i które przerywały bieg terminu przedawnienia. Po raz ostatni w rozpoznawanej sprawie doszło do przerwania biegu terminu w dniu 19 kwietnia 2022 r. na skutek doręczenia skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych. Jak wskazano wyżej, po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo, dlatego też zarówno w dacie wydania decyzji organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych za 2016 r. i za 2017 r. (28 czerwca 2022 r.) jak i w dacie wydania decyzji organu odwoławczego ([...] stycznia 2023 r.) nie upłynął jeszcze termin przedawnienia.

W przywołanym wyżej wyroku C-52/14 Pfeifer & Langen Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że "Przede wszystkim zarówno z brzmienia, jak i struktury art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w czwartym akapicie tego przepisu ustanowiony został mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie pierwszym tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 tego samego rozporządzenia (pkt 63 wyroku). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania ze środków unijnych."

Zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm.), płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu. Zgodnie z ust. 2 tego paragrafu płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim;

2) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów.

Co wymaga podkreślenia, skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na dany rok zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR:

1. o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności (...),

2. o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego oświadczenia do dnia przyznania płatności (...), w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego; oraz oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem, czego dowodem jest podpis

Ponadto skarżąca w sekcji IX "Oświadczenia i zobowiązania" oświadczyła, że:

"1) pouczono mnie:

a) o skutkach złożenia fałszywego oświadczenia wynikających z art. 233 § 1 i § 6 Kodeksu karnego,

b) o możliwości i trybie żądania doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń, wykluczeni lub pozostałych kar administracyjnych oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu oraz o możliwości złożenia odwołania od tej decyzji;

2) znane mi są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 i § 2 Kodeksu karnego;

3) znane mi są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności;

4) jestem świadomy/-a szczególnych warunków odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw;

5) nie stwarzam sztucznych warunków, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 11 ust. 4, art. 41 ust. 7, art. 61 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w celu uzyskania korzyści finansowych sprzecznych z celami systemów pomocy (...)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Spośród 86 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 54,04 ha zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 oraz 87 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 94,70 ha zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 większość jest przedmiotem współposiadania Z. B. i E. B. i zostały wydzierżawione H. Sp. z o.o. Organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, że Z. B., który wydzierżawia H. Sp. z o.o. grunty rolne, sam deklaruje się jako prowadzący działalność rolniczą i wnioskuje o przyznanie płatności. Organ II instancji powołując się na wyliczenia wskazane w zaskarżonej decyzji Kierownika BP na stronach od 13 do 16 zgodził się z organem I instancji, że łączna różnica pomiędzy potencjalną wysokością płatności ekologicznej na 2016 r. jaką otrzymałoby powiązanych ze sobą osiem podmiotów, a wysokością płatności ekologicznej w przypadku zadeklarowania wszystkich działek w jednym wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 wynosi 66 951,62 zł, natomiast w przypadku płatności za rok 2017 zł różnica ta wynosi 63 306,79 zł. Jak prawidłowo podkreślił Sąd II instancji, doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat 8 gospodarstw o mniejszej powierzchni, zamiast jednego gospodarstwa o powierzchni około 400 ha. Zaakceptowany przez Sąd I instancji i nie podważony przez kasatora stan faktyczny, jednoznacznie wskazuje na istnienie bezpośrednich więzi pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności i daje podstawy do ustalenia, że doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowy w dążeniu do uzyskania korzyści. Istniała zatem, gdy chodzi o skarżącą przesłanka subiektywna - zamiar uzyskania korzyści w postaci płatności w wysokości wyższej niż przysługiwałaby gdyby o płatność ubiegał się wyłącznie właściciel gruntów.

Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Przepisy postępowania, które mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej to przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przepisy kpa oraz przepisy p.p.s.a.

Zgodnie z obowiązującym od 29 marca 2022 r. art. 10a ust.1, ust. 1a, ust. 1b ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach (...) organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podobna regulacja zawarta jest w art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, która ma zastosowanie w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy. Należy podkreślić, że przedmiotem tej sprawy administracyjnej wszczętej z urzędu jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej przyznanych w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję zwrotową wydał ten sam organ, który był właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie.

Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom postępowania. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania (p.p.s.a.) zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy Sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a.

W pkt 2) petitum skargi kasacyjnej kasator pięciokrotnie zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami, które w sprawie nie miały i nie mogły mieć zastosowania: art. 105 § 1 kpa; art. 7 kpa; art. 77 kpa; art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; art. 83 § 2 i 3 kpa,; art. 82 kpa.

Zgodnie z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Według art. 76 § 1 i 2 kpa, dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. W ustawie Kodeks postępowania administracyjnego nie ma takiej regulacji, jak w ustawie Ordynacja podatkowa: Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być (...) oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Materiałami zgromadzonymi w toku wskazanych postępowań są zeznania świadków utrwalone w formie protokołów. Są to dokumenty urzędowe korzystające z dwóch domniemań – prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nich zawartych (wiarygodności). Protokół przesłuchania świadka w postępowaniu karnym posiada walor prawdziwości, kiedy został sporządzony przez uprawnionego funkcjonariusza zgodnie z przepisami procedury karnej oraz walor wiarygodności, co do prawdziwości zapisów umieszczonych w protokole. Czym innym natomiast jest ocena wiarygodności zeznań świadka, dokonywana przez właściwy organ administracji publicznej w ramach swobodnej oceny dowodów.

Należy wskazać, że w dniu 17 czerwca 2019 r. Kierownik BP ARiMR w Opocznie wezwał E. B. (po zmianie nazwiska P. ) na przesłuchanie w charakterze świadka. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. Kierownik BP ARiMR w Opocznie dołączył do akt sprawy dowody w postaci protokołów z przesłuchania Z. B. i K. P. . Pismem z 27 listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystąpił do Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim o udostępnienie akt postępowania o sygn. [...] oraz [...]. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. do akt sprawy dołączono protokoły z przesłuchania: D. Z., P. L., A. B. , K. P. , D. M., A. M.. Protokoły przesłuchania wskazanych osób mogły być dowodami w rozpoznawanej sprawie, podobnie jak i protokoły przesłuchań uzyskane z Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim.

Jeśli chodzi o ostatni, podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zarzut naruszenia Artykułu 60 Rozporządzenia 1306/2013. Przepis ten zawiera klauzulę generalną nakazującą organom administracji Państw Członkowskich podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. Klauzula ta wskazuje, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Artykuł 60 Rozporządzenia 1306/2013 jest przepisem unijnego prawa materialnego nakazującym Państwom Członkowskim nie przyznawanie pomocy w razie stwierdzenia tzw. sztucznych warunków. W tych ramach, Państwo Członkowskie ma obowiązek w trybie ustanowionych własnych przepisów postępowania oceniać, czy podmiot ubiegający się o przyznanie płatności czyni to zgodnie z sektorowym prawodawstwem rolnym. Jeśli po przyznaniu płatności okaże się, że uzyskano ją z obejściem przepisów sektorowego prawodawstwa rolnego przez stworzenie sztucznych warunków, Państwo Członkowskie ma obowiązek odzyskiwania udzielonych płatności w trybie ustanowionych własnych przepisów postępowania, z uwzględnieniem prawa unijnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył przepisów postępowania akceptując ocenę dowodów dokonaną przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.

Skoro płatność finansowa wypłacona ze środków unijnych została pobrana nienależnie w wyniku naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego (sztuczne warunki), to zaistniała przesłanka z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – środki publiczne podlegają zwrotowi.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).