Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1294/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.23, art.73 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. W.-T. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [..]września 2011 r. nr [..] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) we W, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), art. 57 ust. 3 i art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 1 ze zm.) oraz w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.), a także art. 104 k.p.a., przyznał A. W.-T. płatność na rok 2010 w wysokości 4957,63 zł stanowiącą jednolitą płatność obszarową, w całości pochodzącą ze środków unijnych, odmawiając jednocześnie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

Odnośnie jednolitej płatności obszarowej organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej, zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności wyniosła 9,01 ha, powierzchnia z kolei stwierdzona podczas kontroli wyniosła 8,82 ha. Następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy i dokonaniu ponownej kontroli przeprowadzonej na podstawie nowej ortofotomapy na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...], wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli przeprowadzonej na miejscu, wyniosła 2,1542%.

Z uwagi na treść art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługiwała do powierzchni stwierdzonej 8,82 ha. Jednolitą płatność obszarową ustalono na kwotę 4957,63 zł.

Odnośnie uzupełniającej płatności podstawowej organ wskazał, iż ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią działek rolnych zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, kwalifikująca się do objęcia uzupełniającą płatnością podstawową, płatność ta została odmówiona. Organ zwrócił uwagę na to, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do uzupełniającej płatności podstawowej wyniosła 7,41 ha, gdy tymczasem powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 5,47 ha. Jak wynika z uzasadnienia, podczas przeprowadzania kontroli administracyjnej stwierdzono błąd polegający na deklaracji do płatności uzupełniającej działek rolnych z deklaracją uprawy nie ujętej w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r.

Następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy i dokonaniu ponownej kontroli przeprowadzonej na podstawie nowej ortofotomapy na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...], różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli wyniosła 35,4662%. Organ wskazał, że jeżeli między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50% - nie przyznaje się pomocy w danym roku.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A W-T podnosząc, iż stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji nie został wyjaśniony w sposób rzetelny i wyczerpujący. Odwołująca się wskazała, że weryfikacja przeprowadzona została tylko na podstawie nowej ortofotomapy, gdzie zastosowano funkcjonalność powierzchni udowodnionej dla działki nr 569, w związku z czym dokonano zmniejszenia. Odwołująca się zarzuciła organowi, że pominął inne dowody, uwzględnione w uprzednio prowadzonym postępowaniu.

W dalszej części odwołania odwołująca się podniosła, że ujawnione nieprawidłowości były wynikiem nieumyślnego błędu popełnionego przez nią i winny zostać oceniane przez organ jako oczywisty błąd, wskazując jednocześnie że wniosek wypełniany został przez doradę rolnośrodowiskowego, który nie uzgadniał z wnioskodawczynią wprowadzanych uzupełnień i zmian.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T, w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 7 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uchylił zakwestionowaną decyzję, przyznając jednocześnie A W-T jednolitą płatność obszarową na rok 2010 w wysokości 5064,43 zł, odmawiając jednocześnie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek popełnił błędy poprzez nie ustalenie rzeczywistej powierzchni użytkowanej rolniczo na gruntach rolnych deklarowanych do płatności. Jak wynika z treści uzasadnienia, wnioskodawczyni do jednolitej płatności obszarowej (JPO) zgłosiła działki rolne o łącznej powierzchni 9,01 ha, natomiast do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) – działki rolne o łącznej powierzchni 7,41 ha. Przeprowadzona kontrola administracyjna wykazała względem działki nr [...] błąd przekroczenia dopuszczalnej powierzchni uprawnionej do płatności. W trakcie ponownej weryfikacji ustalono, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności na działce nr [...] jest zgodna z powierzchnią ewidencyjną oraz deklaracją z wniosku i wynosi 3 ha, z czego wynika, że płatność JPO powinna być przyznana do pełnej wysokości. Odnośnie UPO organ zwrócił uwagę, iż wnioskodawczyni zadeklarowała do niej m.in. działki rolne [...] i [...], na których uprawiane są facelia i gorczyca biała, rośliny te nie kwalifikują się do przyznania UPO. Organ podniósł, iż argumentem odwołania w niniejszej sprawie było powołanie się na nieumyślne spowodowanie nieprawidłowości, która winna zostać oceniona jako błąd. Organ odwoławczy nie podzielił tego argumentu, bowiem, jak wskazał, wnioskodawczyni dwukrotnie podtrzymała deklarację rośliny uprawnej na działkach rolnych [...] i [...], podnosząc jednocześnie okoliczność zalania i spłukania upraw m.in. na działkach nr [...] i [...], na których deklarowana była działka rolna [...]. Ponadto w dokonanej na wezwanie organu korekcie odwołująca się ponownie wskazała facelię i gorczycę białą jako uprawy na działkach nr [...] i [...]1, nie deklarując już jednak tych działek do płatności UPO. Wobec powyższego organ powyższe nieprawidłowości uznał za skorygowane dopiero na wezwanie organu, co wyklucza sporne działki z płatności, a popełnionego błędu nie można uznać za oczywisty, podkreślając, że odwołująca się miała możliwość poprawienia błędnej deklaracji do momentu stwierdzenia nieprawidłowości przez ARiMR, w przypadku bowiem wezwania producenta do wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości, zmiana do wniosku nie może zostać złożona.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez A. W.-T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zakwestionowanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie praworządności i celowości wydanych decyzji stosując tylko czysto formalne przywołanie przepisów prawa w jego literalnym brzmieniu,

- art. 7 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji,

- art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie właściwego rozpoznania i niedopełnienie obowiązku rozpatrzenia materiału dowodowego, błędną wykładnię i niewłaściwe zdefiniowanie pojęcia błędu oczywistego - który wyklucza winę w jej popełnieniu,

- art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalenia, że nie przysługuje jej uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nie odpowiadający temu przepisowi, to jest zawarcie jedynie pobieżnych i ogólnikowych sformułowań nie wyjaśniających istoty sprawy,

- art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez naruszenie praworządności i nie rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,

- art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 poprzez nie uwzględnienie błędu oczywistego i braku możliwości skorygowania wniosku bez konsekwencji wykluczających płatność,

- art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 poprzez pominięcie i nierozważenie okoliczności wykluczających stosowanie sankcji.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, iż bezpodstawnie organ przyjął, że ujawniona nieprawidłowość we wniosku o płatności uzupełniające nie może być uznana za błąd oczywisty, naruszył w ten sposób art. 8 k.p.a. W przedmiocie ujawnionych nieprawidłowości dotyczących uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na pewno błąd ten powstał nieumyślnie, w działaniu tym wyklucza ze swojej strony nierzetelność w poświadczeniu nieprawdy, nie była to również fałszywa deklaracja spowodowana poważnym zaniedbaniem w celu uzyskania nienależnej pomocy. Powstałą nieprawidłowość uznać należałoby za błąd oczywisty, istota tego oczywistego błędu polegała na wyrażeniu czegoś, co oczywiste, było i jest niezgodne z wcześniejszą myślą we wcześniejszym zapisie przez wypełniającego formularz wniosku, którym był doradca rolnośrodowiskowy. Wypełniony przez doradcę wniosek - z zaufaniem, że został dobrze i właściwie wypełniony - nie był przez skarżącą sprawdzany, wierzyła i była przekonana i nadal jest o fachowości i rzetelności wykonywanych tego typu usług przez doświadczonych, powołanych do tego specjalistów. Nie bez znaczenia dowodowego w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, że ten sam doradca rolnośrodowiskowy sporządzał dla jej gospodarstwa rolnego plan działalności rolno-środowiskowej na lata 2010-2015. Zgodnie z tym planem powinien zostać wypełniony wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i uzupełniającej płatności podstawowej - deklarowane we wniosku - sekcja VIII. oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych w kolumnie "7" roślina uprawna w plonie głównym \/ zadeklarowano zgodnie z powyższym planem i stanem faktycznym uprawianą roślinę. Wypełniając kolumnę "2" sekcji VIII doszło do błędnego wpisania przy działkach "[...]" i "[...]" symboli "UPO" - co faktycznie wskazuje na uzupełniającą płatność obszarową - i pozostaje w oczywistej sprzeczności z zawartą w kolumnie "7" o roślinie uprawianej w plonie głównym (gorczyca biała i facelia) i powinno być uznane za błąd oczywisty z możliwością jego sprostowania w każdym czasie bez jakichkolwiek prawnych konsekwencji. To rodzaj uprawianej rośliny na danej działce rolnej limituje przyznawanie stosownych płatności, a nie właściwa symbolika - kodowanie odpowiedniej płatności, przy której, tak jak w tym przypadku można było się pomylić.

Składając wniosek wypełniony przez doradcę rolnośrodowiskowego skarżąca działała w dobrej wierze, powstały błąd był prawdziwy, w żaden sposób nie był zafałszowany, nie zatajano przy tym faktycznych okoliczności - błąd ten został wykryty w informacjach podanych we wniosku o pomoc w trakcie kontroli administracyjnej w sprawie spójności dokumentów, ponadto dane we wniosku, które stanowią przedmiot postępowania, wzajemnie się wykluczają, z powyższego wywnioskować można, że nie ma w tym celowego błędu i celowej niezgodności.

Dalej skarżąca czyniła wywody dotyczące rozumienia pojęcia oczywistego błędu powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżąca wywodziła również, iż nie bez znaczenia pozostaje dla sprawy fakt, że Agencja nie rozważyła okoliczności mogących mieć znaczenie dla zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ponadto wskazał, że przyjmując wniosek pracownik w żadnym wypadku nie mógł zakładać, iż skarżąca pomyłkowo wpisała tego rodzaju uprawy, skoro pracownik przyjmując wniosek wyłącznie weryfikował sam fakt wypełnienia rubryki. Następnie zaś w trakcie dalszej kontroli stwierdzono błąd wpisania uprawy, która się nie kwalifikuje do dopłat UPO, wobec czego wezwano skarżącą do wyjaśnienia i opowiedzenia się co do rodzaju uprawy. Skarżąca na powyższe podtrzymała wpisane uprawy, ponownie wezwana do wyjaśnień również podtrzymała wskazane uprawy, jedynie wycofała je z dopłat do UPO. Trudno zatem w takim przypadku mówić nawet o błędzie, a tym bardziej i błędzie oczywistym. Należy podkreślić, że to wyłącznie od rolnika zależy, co uprawia na danych gruntach oraz czy w ogóle zgłosi je do dopłat, a jeżeli tak, to w jakim zakresie i do jakich dopłat.

Zdaniem organu to skarżąca ubiegająca się o płatności ponosi pełną odpowiedzialność za treść wniosku. Przyznając pomoc zgodnie z wnioskiem skarżącej organ złamałby reguły określone przepisami prawa krajowej i wspólnotowego.

Również nie można uznać zarzutu skarżącej, iż jej wniosek winien być potraktowany zgodnie z normą art. 73 rozporządzenia Komisji WE oraz że organ nie rozważył okoliczności mogących mieć znaczenie dla zastosowania tego z przepisu w sprawie. Wskazany przepis podaje trzy stany uprawniające do zastosowania wyjątków od stosowania zmniejszeń i wykluczeń, a mianowicie gdy rolnik złoży wniosek zgodny i stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust. 1) oraz gdy rolnik poinformował na piśmie o nieprawidłowości wniosku lub jego dezaktualizacji przed poinformowaniem o zamiarze przeprowadzenia kontroli oraz uprzedniego wykrycia nieprawidłowości (ust. 2). Jak wynika z okoliczności sprawy, żaden z powyższych, określonych rozporządzeniem przypadków nie miał miejsca, co automatycznie uniemożliwia zastosowanie któregokolwiek ze wskazanych wyjątków odstępstwa od zmniejszeń i wykluczeń.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2012 r. obecny podczas posiedzenia pełnomocnik skarżącej oświadczył, że gdyby skarżąca chciała celowo wprowadzić organ w błąd, we wniosku o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej wpisałaby nazwę rośliny, do której płatność przysługuje. Błąd sprowadzał się do złożenia wniosku o uzupełniającą płatność obszarową, a złożona korekta już nie obejmowała wniosku w zakresie płatności UPO.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty były zasadne.

Dokonując kontroli legalności postępowania w sprawie zakończonego wydaniem przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu w dniu 27 września 2011 r. decyzji, Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania stanowią przepisy zarówno krajowe jak i wspólnotowe. Z aktów krajowych kluczowe znaczenie ma ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej zwana ustawą o płatnościach), przepisy której określają tryb przyznawania rolnikom jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz płatności uzupełniającej (UPO).

Przyznanie płatności nastąpić może dopiero przy spełnieniu określonych ustawowo warunków, badanie natomiast, czy owe wymogi zostały spełnione, stanowi obowiązek organu rozpoznającego wniosek o przyznanie płatności. Organ administracji, będący dysponentem funduszy pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, obowiązany jest wnioski producentów rolnych o przyznanie płatności rozpatrywać w myśl obowiązujących przepisów, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy i przeprowadzając postępowanie dowodowe, wnikliwie oceniając treść wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jak stanowi natomiast art. 3 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika z treści art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy, zastępuje on w postępowaniu o przyznanie płatności art. 77 § 1 k.p.a.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten stanowi swoistą modyfikację zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczne i słuszny interes obywateli. W postępowaniu zatem o przyznanie płatności to strona, która podnosi określone argumenty czy też powołuje się na określone okoliczności, obowiązana jest przedstawić dowody na ich potwierdzenie. Organ natomiast ma obowiązek rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy i wyjaśnić wszelkie niejasności i wątpliwości.

W sprawie stanowiącej przedmiot rozpoznania A. W.-T. złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2010 r., w tym JPO do działek rolnych o łącznej powierzchni 9,01 ha oraz UPO do działek rolnych o łącznej powierzchni 7,41 ha. Wskutek przeprowadzonej kontroli administracyjnej ujawniono, że powierzchnia gruntów kwalifikujących się do UPO jest mniejsza od zadeklarowanej o 2,06 ha (38,5047 %). Powyższa rozbieżność wynikała z tego, że w dziale VIII wniosku, zawierającym oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych na działkach nr [...] i [...], umieszczone zostały rośliny nie kwalifikujące się do płatności UPO, w związku z powyższym dla działek tych przyjęta została powierzchnia 0,00 ha.

Kwestię sporną stanowi okoliczność, czy zadeklarowanie do UPO roślin nie kwalifikujących się do tej płatności, nie wymienionych bowiem w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwana dalej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r.) - stanowiącym enumeratywny katalog rodzajów roślin uprawianych w plonie głównym, objętych płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw, stanowi oczywisty błąd skarżącej i czy jako taki nieprawidłowość ta winna zostać potraktowana przez organ.

Oczywistość popełnionego błędu ma charakter istotny o tyle, że jak wskazał organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji, nieprawidłowości skorygowane zostały dopiero na wezwanie organu administracji, oczywisty błąd, o którym mowa w art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009, wykryty przez organ, umożliwia natomiast wnioskodawcy poprawienie wniosku w każdym czasie. Ustalenia wymaga zatem, czy stwierdzone przez organ uchybienia są oczywistym błędem, który może być skorygowany w każdym czasie, przy czym oprócz charakteru błędu konieczne jest także wzięcie pod uwagę zawinienia wnioskodawcy tudzież jego braku.

Przede wszystkim jednak, aby dokonać oceny powyższych przesłanek, należało dokładnie ustalić, na czym polegał błąd skarżącej. Jak wskazała skarżąca w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, a także w skardze do sądu, popełniony błąd sprowadzał się tego, iż nie powinna ona w ogóle składać wniosku o UPO w zakresie działek [...] i [...], ponieważ oczywistym jest, że zadeklarowane na nich rośliny uprawne (facelia i gorczyca biała) nie są uwzględnione w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. Natomiast z uzasadnienia decyzji nie wynika dokładnie, na czym - w ocenie organu - miał polegać błąd skarżącej. Można jedynie pośrednio wnioskować, że zdaniem organu skarżąca celowo wpisała jako rośliny uprawne gorczycę białą i facelię, podczas gdy w rzeczywistości były tam uprawiane inne rośliny. Nie ustalając dokładnie tego, na czym polegał błąd skarżącej, organ nie mógł w należyty sposób zastosować przepisów dotyczących błędu zawartych w Rozporządzeniu Komisji (WE) 1122/2009. Samo powołanie się na rozumienie oczywistego błędu, bez uprzedniego ustalenia, na czym ten błąd polegał, dyskwalifikuje zaskarżoną decyzję. Dlatego też przed zastosowaniem właściwej normy należało ustalić w sprawie nie tylko skalę naruszenia prawa, lecz przede wszystkim charakter błędu oraz okoliczności towarzyszące naruszeniu.

Słusznie skarżąca wskazała, że organ w ogóle nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia poprzez pryzmat art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009, zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Analiza tego przepisu dopiero w odpowiedzi na skargę (nota bene bardzo ogólnikowa, sprowadzająca się do jego zacytowania i wskazania, że nie może on mieć zastosowania w analizowanej sprawie, ale bez wskazania z jakich konkretnie przyczyn) nie może stanowić uzupełnienia braków zaskarżonej decyzji. W tym kontekście należy zauważyć, iż organ w żaden sposób nie odniósł się do tego, że wniosek w imieniu skarżącej wypełniał doradca rolnośrodowiskowy, który wiedzą swoją i doświadczeniem dawał skarżącej swoistą gwarancję poprawności jego wypełnienia. Skarżąca oświadczyła, iż nie sprawdzała prawidłowości danych zawartych we wniosku, bowiem w dobrej wierze uznała rzetelność doradcy. Okoliczności te pozostały poza oceną dokonaną przez organ.

Mimo stwierdzenia różnicy pomiędzy danymi wpisanymi przez rolnika we wniosku o dopłatę, a danymi rzeczywistymi, wnioskodawca może dopłatę otrzymać, a wynika to z przepisu art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (aktualnie z cyt. wyżej art. 73 ust. 1 rozporządzenia) – vide wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r. (II GSK 1069/08). NSA wskazał dalej, że samo skonstatowanie przez organ, iż skarżąca nie wykazała braku winy, nie dokonując żadnej oceny podnoszonych przez zainteresowaną okoliczności, jest nieprawidłowe. W związku z tym zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż skarżąca jest winna nieprawidłowości podanych we wniosku, wymagało dodatkowych ustaleń i wnikliwej analizy wszystkich wynikających z dostępnych organowi dokumentów, a przede wszystkim ustalenia na czym polegał błąd popełniony przez skarżącą.

Podkreślenia wymaga, iż już w preambule cyt. wyżej rozporządzenia wskazano, że przypadku gdy wnioski o przyznanie pomocy zawierają oczywiste błędy, w każdej chwili powinna istnieć możliwość ich sprostowania (pkt 26). Jest to zatem ogólna zasada, która winna być brana pod uwagę przez organy. Z kolei w pkt 75 preambuły wynika, że zmniejszenia oraz wykluczenia mogą być stosowane jedynie w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowego działania. Zatem położono tutaj szczególny nacisk na celowość działania wnioskodawcy, a zatem wyraźny zamiar wprowadzenia organu w błąd.

Należy stwierdzić, że zmiany wprowadzone przepisami art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w zakresie postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich nie zwolniły od stosowania przepisów k.p.a. w sprawach nieuregulowanych przepisami unijnymi, a tym samym od stosowania zasad postępowania wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 9 marca 2011 r., II GSK 306/10). Tym samym za zasadne należy uznać zarzut naruszenia przez organ powyższych przepisów postępowania administracyjnego, a także art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach oraz art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009. Naruszenie prawa materialnego polegało na nierozważeniu przez organ zastosowania art. 73 ust. 1 cyt. rozporządzenia.

Nie był natomiast zasadny zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., ponieważ zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach organ przed wydaniem decyzji umożliwia stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów jedynie na ich żądanie, a takiego skarżąca nie zgłosiła.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić, na czym polegał błąd popełniony przez skarżącą i w kontekście tego dokładnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zastosować w sposób prawidłowy obowiązujące przepisy.

O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy, o kosztach postępowania natomiast w oparciu o jej art. 200.