Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 2303/93
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1994-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Wykazanie winy podatnika, uwalniającej płatnika od odpowiedzialności za podatek nie pobrany lub pobrany w kwocie niższej od należnej, spoczywa na płatniku /art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/.

TEZY

Wykazanie winy podatnika, uwalniającej płatnika od odpowiedzialności za podatek nie pobrany lub pobrany w kwocie niższej od należnej, spoczywa na płatniku /art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Izby Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku obrotowego sprowadzonego z zagranicy przez Spółkę Cywilną w N. Organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie przyjął organ I instancji, iż płatnik podatku, którym był Urząd Celny, jest zobowiązany do zapłaty różnicy w podatku obrotowym należnego od tego przywozu. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./, Urząd Celny zobowiązany był do obliczenia i pobrania podatku obrotowego od towarów sprowadzonych z zagranicy. Obowiązek ten nie został wykonany prawidłowo, gdyż podatek został pobrany w wysokości niższej. Jak wynika z dokumentu SAD Urząd Celny zastosował stawkę podatku 6 procent, podczas gdy powinien był pobrać podatek w wysokości 35 procent. W wyniku tego błędu podatek obrotowy został zaniżony o kwotę 163.549.000 zł. Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, płatnik podatku jest odpowiedzialny całym swoim majątkiem za zobowiązanie podatkowe, jeżeli nie pobrał podatku w odpowiedniej wysokości, a niepobranie podatku nie jest następstwem winy podatnika. W konsekwencji więc, dowodził organ podatkowy, decyzję Urzędu Skarbowego należało utrzymać w mocy na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa.

Urząd Celny wniósł na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o stwierdzenie jej nieważności i zarzucił, że 35 procentowa stawka podatku obrotowego nie została pobrana przez pomyłkę. W takiej sytuacji winno nastąpić skorygowanie wysokości należnego podatku, czego jednak Urząd Celny nie mógł dokonać, gdyż nie zezwalają na to przepisy prawa. Decyzja korygująca wysokość podatku winna być wydana przez organy podatkowe i skierowana do Spółki Cywilnej. Nie jest natomiast dopuszczalne ustalenie decyzją odpowiedzialności płatnika, odpowiedzialność ta bowiem wynika z ustawy i organy podatkowe nie posiadają w tym zakresie kompetencji stanowiących. Skarżący nadto zarzucił, że jest jednostką budżetową Skarbu Państwa, nie jest zatem celowe ustalanie jego odpowiedzialności w przypadku, gdy jest możliwe wydanie decyzji w stosunku do podatnika.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i zarzucił, że nie ma znaczenia w sprawie fakt, że skarżący jest jednostką budżetową Skarbu Państwa, tego rodzaju jednostki nie są bowiem zwolnione od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, a nadto wskazał na te argumenty, które przytoczył w odpowiedzi na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjnych zważył, co następuje:

Zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione, nie znajdują one bowiem oparcia w prawie. Zgodnie z art. 196 par. 1 i art. 207 par. 2-4 Kpa, kontrola sprawowana przez sąd administracyjny dotyczy legalności zaskarżonej decyzji. Wzruszenie zatem decyzji ostatecznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone zostanie naruszenie prawa, przy czym z reguły chodzi o taką sprzeczność z przepisami, o jakiej mowa w art. 207 par. 2-4 Kpa.

W niniejszej sprawie nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że w toku postępowania przed organami podatkowymi doszło do wskazanego wyżej naruszenia praw.

Przede wszystkim należy zauważyć, że nie jest zasadny zarzut skarżącego, jakoby organy podatkowe nie były władne wydać decyzji w stosunku do płatnika tylko z tego względu, że - jak to zarzucano w skardze - "odpowiedzialność płatnika wynika z treści ustawy". Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w razie niedopełnienia przez płatnika lub inkasenta obowiązków określonych w ustawie, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość nie pobranego podatku. Wydanie zatem decyzji w tej sprawie stanowiło wykonanie obowiązku organów podatkowych i dlatego takie działanie tych organów jest zgodne ze wskazanym przepisem.

Trafnie także twierdzi organ odwoławczy, że nie ma w sprawie żadnego znaczenia okoliczność, iż skarżący jest jednostką budżetową. Żaden bowiem przepis wskazanej ustawy nie zawiera przepisu zwalniającego tego rodzaju jednostki od obowiązku należytego pobrania i odprowadzenia podatku, jeżeli w konkretnym przypadku są płatnikami lub inkasentami, w rozumieniu przepisów ustawy.

Słusznie natomiast podnosił skarżący, że odpowiedzialność płatnika, o ile nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy, istnieje we wszystkich przypadkach niepobrania podatku, z wyjątkiem tych, gdy nieprawidłowe pobranie podatku nastąpiło z winy podatnika. Taka bowiem regulacja wynika z treści art. 14 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Sformułowanie tego przepisu wskazuje, że w razie nienależytego pobrania podatku, odpowiedzialność ponosi płatnik. Wyjątkiem zaś od tej zasady jest wyłączenie odpowiedzialności płatnika, przez wykazanie, że niepobranie podatku lub pobranie w nieprawidłowej wysokości, nastąpiło z winy podatnika. Ekskulpacja płatnika może zatem nastąpić tylko wtedy, jeżeli wykaże on zaistnienie takich okoliczności, które w świetle tego przepisu rodzą odpowiedzialność podatnika. Skarżący, poza zgłoszeniem zarzutu, iż niepobranie części podatku obrotowego nastąpiło z winy Spółki, nie sprecyzował, ani na czym to zawinienie miało polegać, ani też nie wskazał dowodów na poparcie tego twierdzenia. Zarzut ten więc jest całkowicie gołosłowny. Już więc z tych przyczyn organy podatkowe nie mogły przyjąć, że skarżący uwolnił się od odpowiedzialności, jaka na nim spoczywa w oparciu o przepis art. 14 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Wprawdzie Sąd stwierdził, że uzasadnienie decyzji organów obydwu instancji nie wskazują dostatecznie szeroko, z jakich przyczyn nie można było przyjąć winy tej spółki, jednakże w świetle oświadczeń pełnomocnika na rozprawie przed Sądem stanowisko organów podatkowych zostało wyjaśnione. Organy podatkowe uznały bowiem, że pobranie podatku obrotowego miało miejsce w bardzo krótkim okresie czasu od zmiany przepisów i strona mogła jeszcze nie wiedzieć o likwidacji poprzednio obowiązującej ulgi, według zaś stanowiska organów zasady tej nie można odnosić do organów celnych, które są obowiązane stosować nowe przepisy od chwili ich wejścia w życie. W zaistniałych zatem okolicznościach organy podatkowe, przy równoczesnej bierności skarżącego, uznały za dostatecznie pewne, iż wykazanie winy podatnika jest w tych okolicznościach trudne.

Zagadnienie winy podatnika było w tej sprawie kwestią istotną. Uzasadnienie decyzji winno to zagadnienie umotywować wyczerpująco. W związku z tym Sąd uznał, że w tej sprawie organy podatkowe sporządziły uzasadnienia decyzji niezgodne z wymaganiami art. 107 par. 3 Kpa. Uchybienie to jednak, w świetle dodatkowych wyjaśnień organu, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, przede wszystkim z tego względu, że ani skarżący dostateczne jasno nie przedstawił swego zarzutu, ani też nawet nie usiłował dowodzić winy podatnika. Stąd też Sąd przyjął, że naruszenie art. 107 par. 3 Kpa nie ma takiego charakteru, o jakim mowa w art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.

W rezultacie, w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zostało naruszone prawo materialne, zaś naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym nie miały wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa skarga podlegała oddaleniu.