Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2391/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2005 r., nr [...] odmawiającą M.G. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego.

Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

M.G. - nauczyciel mianowany [...] w Szkole Podstawowej Nr [...] w G. - wnioskiem z dnia [...] czerwca 2006 r. zwróciła się do [...] Kuratora Oświaty o wszczęcie postępowania kwalifikacyjnego w związku z ubieganiem się o stopień nauczyciela dyplomowanego.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. powołana przez [...] Kuratora Oświaty Komisja Kwalifikacyjna wydała zaświadczenie o akceptacji wniosku.

[...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] września 2005 r. odmówił M.G. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r., Nr 118, poz. 1112 ze zm.), warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest spełnienie m.in. wymagań kwalifikacyjnych. W świetle zaś wymagań kwalifikacyjnych określonych w § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288), zainteresowana nie posiadała wymaganych kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela [...].

M.G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu zarzuciła organowi I instancji wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 94h ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz § 4 i § 3 ust. 3 powołanego rozporządzenia, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wnioskodawczyni nie spełniała wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w przedmiotowym rozporządzeniu.

W toku postępowania odwoławczego przeprowadzono postępowanie nadzorcze na podstawie art. 9h ust. 1 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela, w wyniku którego Minister Edukacji i Nauki ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] stwierdził nieważność postępowania kwalifikacyjnego przeprowadzonego na wniosek M.G. z dnia [...] czerwca 2005 r. przez Komisję Kwalifikacyjną powołaną przez [...] Kuratora Oświaty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i zbadaniu zasadności odwołania, Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Kuratora Oświaty. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że na podstawie art. 9b ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a - 3 ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia dyplomowanego jest: posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Zgodnie z art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i art. 9b ust. 4 pkt 3 tej ustawy, nauczycielowi, który nie spełnia ww. warunków organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji.

Z akt sprawy wynikało, że M.G. ukończyła studia wyższe zawodowe w zakresie [...] w 1997 r., studia wyższe magisterskie w zakresie [...] w 2004 r., a także zawodowe studium [...] z zakresu [...] w 1981 r. Wnioskodawczyni posiada także legitymację instruktora zajęć [...] Akademii Wychowania Fizycznego w G. z 1997 r. W Szkole Podstawowej Nr [...] w G., zatrudniona jest na stanowisku nauczyciela [...].

Zgodnie z przepisami § 4 ww. rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej, posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia:

– studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

– studiów magisterskich w specjalności zgodnej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo

– studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć,

– studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne,

– studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć,

– zakładu kształcenia nauczycieli w specjalności zgodnej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć albo rodzajem w specjalności innej niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto ukończyła kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Organ uznał, że w świetle powołanych przepisów M.G. nie posiadała kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela [...] w szkole podstawowej, gdyż nie ukończyła podyplomowych studiów ani kursu kwalifikacyjnego z zakresu [...]. Przedstawiona przez zainteresowaną legitymacja instruktora zajęć [...], jak również zaświadczenie wydane przez Akademię [...] w G. nie są dokumentami potwierdzającymi posiadanie kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole w rozumieniu przepisów rozporządzenia.

Decyzja Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2006 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła błędne ustalenie, iż strona nie spełniała wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, a ponadto naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów § 1 pkt 2 oraz § 20 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r., poprzez nieuznanie ukończonego kursu instruktorskiego w zakresie zajęć [...] jako kursu kwalifikacyjnego w rozumieniu § 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Zdaniem strony, wzruszenie raz uznanych kwalifikacji wbrew postanowieniom § 20 przedmiotowego rozporządzenia, który stanowi, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie rozporządzenia na podstawie mianowania, którzy spełniali wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują nabyte kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, jest naruszeniem konstytucyjnej gwarancji praw nabytych. Z tych też względów strona wniosła o uchylenie obu wydanych w spawie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podniósł, że przepis § 20 rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. gwarantujący zachowanie kwalifikacji przez nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania nie mógł mieć zastosowania w przypadku skarżącej, bowiem już od 1989 r. była ona zatrudniona niezgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi. Zaś ukończony przez skarżącą kurs [...] nie daje wystarczającej wiedzy merytorycznej z zakresu prowadzonych przez nią zajęć [...].

Na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że ukończony kurs [...] dawał takie same uprawnienia jak kurs kwalifikacyjny, o którym mowa w ww. rozporządzeniu. Wówczas w 1997 r. nie prowadzono kursów kwalifikacyjnych, a tylko kursy instruktora w zakresie zajęć [...]. Skarżąca w dniu [...] listopada 2006 r. ukończyła studia podyplomowe w zakresie [...], program tych studiów był zbieżny z programem ukończonego przez nią kursu instruktora zajęć [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 ust. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził, aby organy podejmujące w badanej sprawie rozstrzygnięcia, dopuściły się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 9b ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a - 3 ustawy – Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest: posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy skarżąca w dacie wydania decyzji ostatecznej spełniała warunek posiadania wymaganych kwalifikacji, bowiem brak zaistnienia tej przesłanki legł u podstaw odmowy nadania jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

Z materiału aktowego wynika, że M.G. jest zatrudniona w Szkole Podstawowej Nr [...] w G. na stanowisku nauczyciela [...] i legitymuje się następującym dorobkiem zawodowym:

– w dniu [...] czerwca 1981 r. ukończyła [...] Studium Zawodowe w G. na Wydziale [...] i uzyskała tytuł technika [...];

– w dniu [...] kwietnia 1997 r. ukończyła "Kurs [...]" w Centrum Edukacji Nauczycieli w G. zakończony wydaniem świadectwa ukończenia doskonalenia zawodowego nauczycieli;

– w dniu [...] maja 1997 r. uzyskała na Akademii [...] w G. legitymację i stopień instruktora zajęć [...];

– w dniu [...] czerwca 1997 r. ukończyła studia zawodowe w [...] Wyższej Szkole Humanistycznej w K. i uzyskała tytuł licencjata [...];

– w dniu [..] grudnia 2001 r. został skarżącej nadany stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego;

– w dniu [...] maja 2003 r. uzyskała zaświadczenie o ukończeniu formy doskonalenia zawodowego nauczycieli stwierdzające odbycie kursu: "[...]" zorganizowanego przez Centrum Edukacji Nauczycieli w G.;

– w dniu [...] maja 2004 r. ukończyła studia magisterskie uzupełniające w [...] Akademii Pedagogicznej w S. na kierunku "[...]";

– uzyskała zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2005 r. wydane przez Akademię Wychowania Fizycznego w G. potwierdzające, że posiada uprawnienia do prowadzenia zajęć [...] w różnych placówkach oraz typach szkół.

Wymagania kwalifikacje nauczycieli zostały określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. (Dz. U. Nr 155, poz. 1288). W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma przepis § 4 pkt 1 w zw. z § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia, który stanowi, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach podstawowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Z dokumentów przedstawionych przez stronę w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że skarżąca w dacie orzekania nie legitymowała się wymaganym ukończeniem studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Organ orzekający w przedmiocie nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego jest zobligowany stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania, a więc zbadać, czy wnioskodawca spełnia przesłanki, o których mowa art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela oraz przepisach wykonawczych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie przyjęły, iż w rozumieniu powołanego rozporządzenia wnioskodawczyni nie posiadała wymaganych kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela [...].

Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego równoważności ukończonego przez skarżącą w 1997 r. kursu instruktora zajęć [...] z uprawnieniami jakie dawał kurs kwalifikacyjny, o którym mowa w ww. rozporządzeniu, należy uznać, iż nie jest on zasadny. Nie zasługuje na akceptację twierdzenie strony, że w 1997 r. nie prowadzono kursów kwalifikacyjnych, a tylko kursy instruktora w zakresie zajęć [...]. Obowiązujące w tym czasie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 sierpnia 1992 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli (Dz. U. Nr 63, poz. 317) przepisem § 16 ust. 1 pkt 1 nadawało szkołom wyższym uprawnia do realizowania zadań placówek w zakresie dokształcania i doskonalenia nauczycieli. Takie też uprawnienie, co podnosiła strona, przysługiwało Akademii Wychowania Fizycznego w G. Doskonalenia zawodowego nauczycieli dokonywano jednak w formie kursu doskonalenia zawodowego oraz kursu kwalifikacyjnego, bowiem na podstawie § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia, nauczyciele uczestniczący w dokształcaniu i doskonaleniu otrzymywali świadectwa ukończenia kursu według wzoru określonego w załączniku nr 1 i nr 2 do rozporządzenia. Ukończenie odpowiedniego kursu potwierdzane było świadectwem ukończenia doskonalenia zawodowego nauczycieli (załącznik nr 1) lub świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego (załącznik nr 2). W świetle powyższych ustaleń, nie ma podstaw aby uznać ukończony przez skarżącą w dniu [...] kwietnia 1997 r. "Kurs [...]" w Centrum Edukacji Nauczycieli w G. zakończony wydaniem świadectwa ukończenia doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz kurs zakończony uzyskaniem w dniu [...] maja 1997 r. na Akademii [...] w G. legitymacji i stopnia instruktora zajęć [...] za tożsame z ukończeniem kursu kwalifikacyjnego. W rozumieniu przepisu § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r. tylko uzyskanie świadectwa ukończenia kursu kwalifikacyjnego stanowi podstawę nabycia określonych kwalifikacji zawodowych.

W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie twierdzenie strony, że wzruszenie raz uznanych kwalifikacji wbrew postanowieniom § 20 rozporządzenia z dnia 10 września 2002 r., stanowi naruszenie konstytucyjnych gwarancji praw nabytych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 czerwca 1999 r., sygn. K. 5/99 (publik. OTK ZU Nr 5/1999) wyraził pogląd, że zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym. (...) Konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych nie wyklucza stanowienia regulacji, które znoszą lub ograniczają prawa podmiotowe. Zasada ochrony praw nabytych chroni wyłącznie oczekiwania usprawiedliwione i racjonalne. Istnieją dziedziny życia i sytuacje, w których jednostka musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać zmian regulacji prawnych, w tym również zmian, które znoszą lub ograniczają dotychczas zagwarantowane prawa podmiotowe. W tym kontekście, zarzut stawiany przez stronę mógłby posiadać uzasadnione podstawy, gdyby odnosił się do sytuacji nabycia stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego przed zmianą przepisów prawa kształtujących bardziej rygorystycznie zasady nabywania tych uprawnień. Akt nadania stopnia awansu zawodowego jest rodzajem certyfikatu zawodowego wydawanego w trybie administracyjnym, stąd też organ orzekający o jego przyznaniu nie może odstąpić od stosowania rygorystycznych wymogów warunkujących jego nadanie. Organ jest zatem bezwzględnie obowiązany stosować obwiązujące w dacie ubiegania się o stopień awansu zawodowego przepisy, w tym dotyczące wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w powołanym wcześniej rozporządzeniu z dnia 10 września 2002 r.

W przypadku, gdy nauczyciel ubiegający się o uzyskanie wyższego stopnia awansu zawodowego nie spełnia wymagań w zakresie kwalifikacji zawodowych, decyzja o odmowie nadania mu takiego stopnia jest zasadna.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.