Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1428/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi Ł. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we [...] odmówił przyznania skarżącemu Ł. Z.:

- jednolitej płatności obszarowej – 2016 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- płatności redystrybucyjnej – 2016,

- płatności dla młodych rolników – 2016 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł,

- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych – 2016 i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Ponadto organ przyznał skarżącemu płatność za zazielenienie – 2016 r. w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2016 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2016 r. Skarżący zadeklarował we wniosku grunty położone w granicach działek ewidencyjnych położonych w woj. kujawsko – pomorskim, powiecie c. , gminie S., obrębie S. o numerach ewidencyjnych: 139/2, 56/1, 56/3, 67/2, 75 oraz 116, 117, 53/2, 55/1, 142/1, 68.

W sprawie dopuszczono dowody zebrane w postępowaniu o wpis skarżącego do ewidencji producentów.

W wyniku kontroli administracyjnej organ stwierdził błędy dotyczące wspólnego użytkowania działek przez skarżącego oraz przez jego żonę – M. Z.. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień skarżący oświadczył, że grunty wskazane we wniosku użytkuje osobiście i w sposób wyłączny.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278, zwanej dalej "ustawą o płatnościach"), płatności obszarowe przysługują do powierzchni działek rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, tak więc warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania obejmującego nie tylko dokonywanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenie, zbieranie plonów, czy decydowanie o innym ich przeznaczeniu.

Organ ocenił, że dowody w postaci oświadczeń, umowy kontraktacyjnej na uprawę wyki, kopie faktur zakupu (z okres 4 kwietnia - [...] października 2016 r.) m.in. materiału siewnego, środków ochrony roślin, nawozów sztucznych, zakupu części do maszyn rolniczych, oleju napędowego a także usługi rolniczej czy naprawy wskazują, że skarżący użytkował sporne grunty, dokonując na nich zabiegów uprawowych, pielęgnacyjnych, zbioru. Zabiegi były wykonywane przy użyciu wynajętego sprzętu rolniczego, przez skarżącego osobiście oraz przy udziale sąsiadów: P. i S. M.. Użytkowanie spornych gruntów przez skarżącego potwierdzili świadkowie: E. M., E. M., P. M., S. M., B. N..

Druga strona konfliktu - M. Z. (żona skarżącego) podczas prowadzonego postępowania w sprawie nadania skarżącemu numeru ewidencyjnego dostarczyła dowody, które potwierdzają użytkowanie przez nią spornych gruntów (zabiegi agrotechniczne, pielęgnacyjne, zbiór). Żona skarżącego złożyła faktury zakupu materiału siewnego, środków ochrony roślin oraz nawozów sztucznych z okresu [...] marca – [...] września 2016 r. oraz oświadczenia świadków (G. W. , J. Ś.), w których potwierdzają wykonywanie usług na jej zlecenie. Żona skarżącego oświadczyła, że do uprawy i zabiegów agrotechnicznych wykorzystuje sprzęt rolniczy, którego jest współwłaścicielem z matką M. K.), a brakujący sprzęt jest wynajmowany od firmy usługowo – handlowej, ponadto korzysta z pomocy sąsiedzkiej przy pracach polowych. Żona skarżącego oświadczyła, że samodzielnie wykonywała zasiew międzyplon ścierniskowy, co zostało zniszczone przez skarżącego (potwierdza to stenogram z [...] sierpnia 2016 r.). Fakt użytkowania przez żonę skarżącego został potwierdzony podczas przesłuchania świadków: M. K. i G. W.. Ponadto część świadków w swoich zeznaniach stwierdziło, że grunty rolne w gospodarstwie małżonków uprawiane były wspólnie, czyli przez oboje małżonków (świadkowie: A. G., J. G., F. F., A. U., K. K.).

Organ ocenił, że zarówno skarżący jak i jego żona wychodzili z założenia, że są uprawnieni do znajdujących się na spornych działkach upraw i w związku z tym obie strony podejmowały wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne. Spełnione zostały przez strony cywilistyczne elementy konstrukcji posiadania ("władania rzeczą" oraz psychiczny czynnik zamiaru władania). W związku z tym organ postanowił odmówić przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników oraz płatności do upraw wysokobiałkowych na rok 2016 do gruntów położonych w granicach spornych działek ewidencyjnych o numerach: 139/2, 56/1, 56/3, 67/2 i 75.

Organ zaznaczył, że z informacji uzyskanych od Kierownika Biura Powiatowego w C. także żonie skarżącego nie przyznano płatności do spornych działek.

Odwołując się skarżący zarzucił, że organ dokonał błędnych ustaleń odnośnie posiadania spornych działek. Podniósł, że żona jesienią 2015 r. porzuciła wspólne gospodarstwo i wielokrotnie oświadczała ustnie i pisemnie o zerwaniu jakiejkolwiek współpracy w gospodarstwie rolnym. Wynika to m.in. z treści pisma procesowego z [...] maja 2016 r. złożonego przez nią przed Sądem Rejonowym we [...], które zostało pominięte przez organ.

Odwołujący podniósł, że mając na względzie ww. działania i oświadczenia żony, posiadanie spornych działek uznał za przywrócone, zatem podjął władanie gruntem w pełnym zakresie, jako posiadacz samoistny. Na potwierdzenie tego faktu przedstawił faktury dokumentujące m.in. zakup materiału siewnego, środków ochrony roślin, nawozów sztucznych, paliwa oraz usług obejmujące swoim zasięgiem pełen okres obsługi agrotechnicznej, zgodnej z normami.

Odwołujący zakwestionował stanowisko organu, iż część przedstawionych przez niego dowodów pokrywa się z dowodami przedstawionym przez żonę (odnośnie uprawy gruntów). Jednocześnie podniósł, że on nie posiada żadnych innych gruntów, natomiast istnieje podejrzenie, że zakupione przez żonę materiały i usługi zostały wykorzystane w gospodarstwie rolnym matki żony – M. K.. Odwołujący podniósł również, że to on złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w związku ze szkodami w gospodarstwie, które wystąpiły w roku 2016.

Odwołujący zakwestionował także oświadczenia świadków wskazanych przez żonę, wnosząc o ponowne ich zbadanie pod kątem ustalenia na których gruntach wykonywali prace agrotechniczne. Odwołujący podniósł, że istnieje możliwość zweryfikowania ich twierdzeń odnośnie tej kwestii poprzez geolokalizację danego użytkownika telefonu komórkowego, a takimi zapewne są osoby składające oświadczenie, zatem jest możliwość ustalenia położenia danego człowieka w konkretnym czasie; ten argument powinien być przedstawiony świadkowi w momencie składania wyjaśnień w celu uświadomienia konsekwencji składnia fałszywych wyjaśnień. Wskazał, że jeśli zaistnieje taka konieczność, złoży stosowny wniosek do odpowiednich służb o ustalenie tych parametrów.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podobnie jak organ pierwszej instancji wskazał, ze zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach przesłanką przyznania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu.

Organ odwoławczy ustalił, że skarżący jest wspólnie z żoną współwłaścicielem działek ewidencyjnych nr [...] i 75. Tym samym obu stronom przysługuje zarówno tytuł prawny do wskazanych gruntów jak również prawo ich użytkowania. Faktu tego nie zmienia ustanowienie między małżonkami rozdzielności majątkowej, gdyż jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy aktów notarialnych, grunty zostały nabyte wspólnie przez skarżącego i jego żonę. Nie doszło do zniesienia współwłasności i podziału gruntów.

Organ odwoławczy wskazał, że spór dotyczy tego, czy skarżący był samodzielnym użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności oraz czy na podstawie zebranego materiału dowodowego istnieje podstawa do ustalenia, że skarżący nie spełniał przesłanek do otrzymania płatności do gruntów rolnych.

Dyrektor Oddziału ARiMR podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z art. 3 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach ustawodawca odszedł od zasady prawdy obiektywnej; w postępowaniu o przyznanie płatności to nie organ, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Obowiązek organu został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego) wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.

Zdaniem organ odwoławczego nie ulega wątpliwości, że skarżący prowadził prace polowe na gruntach leżących na przedmiotowych działkach. Wynika to w szczególności ze zgodnych zeznań świadków – zarówno tych, o których przesłuchanie wnosił skarżący, jak też tych, o których przesłuchanie wnosiła jego żona.

Dyrektor Oddziału ARiMR nie zakwestionował także przedstawionych przez skarżącego faktur za zakup materiału siewnego i środków pielęgnacji upraw, aczkolwiek podkreślił, że samych faktur nie można bezpośrednio powiązać z konkretnymi gruntami rolnymi.

Organ odwoławczy podniósł, że z drugiej strony żona skarżącego także przedstawiła szereg faktur na zakup materiału siewnego oraz środki pielęgnacji roślin. Przedłożyła także oświadczenia świadków, którzy nie sprecyzowali jednak, na których gruntach świadczyli jej pomoc.

Odnośnie zeznań świadków, za decydujące organ uznał zeznania zebrane w trakcie postępowania w sprawie nadania skarżącemu numeru EP. Zeznania świadków wskazują zarówno na fakt użytkowania gruntów przez skarżącego (zeznania E. M., E. M., P. M., S. M. oraz B. N.) jak i na fakt użytkowania spornego gruntu przez żonę skarżącego (zeznania G. W., M. K.). Część świadków wskazała na użytkowanie prowadzone wspólnie przez skarżącego i jego żonę (zeznania A. G., J. , [...] Frąckiewicza, A. U. i K. K.).

Zdaniem organu niewątpliwy jest spór pomiędzy skarżącym i jego żoną oraz brak woli wspólnego użytkowania przedmiotowych gruntów. Jednocześnie obie strony podejmowały w stosunku do spornych gruntów czynności świadczące o woli ich użytkowania na własny rachunek. Wskazuje na to w szczególności opisany przez obie strony incydent podczas próby zebrania plonów przez żonę skarżącego. O jednoczesnym użytkowaniu gruntów świadczy także fakt wysiania przez żonę skarżącego gorczycy i zboża na gruncie, na którym skarżący planował siew rzepaku oraz zaoranie upraw prowadzonych przez żonę skarżącego (pismo żony skarżącego z [...] sierpnia 2016 r. oraz dokument określony jako "stenogram nagrania z dnia [...].08.2016"). Organ podkreślił, że skarżący nie zakwestionował okoliczności wynikających z ww. dowodów. Skarżący ograniczył się do ogólnego zakwestionowania twierdzeń żony, nie odnosząc się jednak do nich w sposób konkretny.

W ocenie organu odwoławczego zebrane w sprawie dowody wskazują na jednoczesne prowadzenie prac na tych samych gruntach zarówno przez skarżącego jak też jego żonę, przy czym działalność prowadzona przez obie strony konfliktu częściowo się wykluczała. Wyraźnie widoczny jest brak woli współdziałania i wspólnego prowadzenia działalności rolniczej, czego efektem byłoby złożenie jednego, wspólnego wniosku. Jednocześnie charakter działania obu stron konfliktu wskazuje na wolę prowadzenia zabiegów na gruncie dla siebie, we własnym imieniu.

Organ podkreślił, że nie leży w jego kompetencjach przesądzenie, która ze stron miała większe prawo do użytkowania gruntów, a ponadto decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy jest fakt jednoczesnego użytkowania spornych gruntów. Na tle przepisów art. 7 ustawy o płatnościach Dyrektor Oddziałku ARiMR stwierdził, że skarżący nie był jedynym i samodzielnym użytkownikiem ani decydentem w stosunku do gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i 75 i w związku z tym nie spełniał w stosunku do nich warunków przyznania płatności.

Odnośnie zgłaszanego przez skarżącego żądania przeprowadzenia kontroli w zakresie posiadanej dokumentacji dotyczącej wniosku M. K. organ stwierdził, że M. K. nie jest stroną niniejszego postępowania, a ewentualny wniosek składany przez nią o przyznanie płatności pozostaje odrębną sprawą administracyjną. Ponadto brak jest przesłanek do kwestionowania faktur przedstawionych przez żonę skarżącego – mają one taki sam charakter, jak faktury przedstawione przez samego skarżącego, a sama treść faktur uniemożliwia ocenę czy i na jakich gruntach zostały wykorzystane faktycznie zakupione materiały oraz czy to wykorzystanie nastąpiło w części czy w całości.

Odnośnie braku wskazania w oświadczeniach złożonych przez świadków zgłoszonych przez żonę skarżącego, na których gruntach wykonywali prace agrotechniczne – organ podniósł, że podnoszony w tym względzie zarzut można odnieść także do świadków zgłoszonych przez skarżącego. Świadkowie obu stron wskazywali najczęściej, że nie są im znane numery działek ewidencyjnych, będących współwłasnością skarżącego i jego żony. Istotne jest jednak, że w trakcie prowadzonych przesłuchań świadkowie nie mieli wątpliwości co do tego, o które grunty chodzi. Wątpliwości takich nie zgłaszał też skarżący.

W skardze do sądu Ł. Z. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na brak dokonania właściwej subsumcji zebranego materiału dowodowego względem zaistniałego stanu faktycznego.

Skarżący podniósł, że w sprawie bezsporny jest zarówno spór małżeński jak też fakt współwłasności działek. Podkreślił, że strony sporu posiadają rozdzielność majątkową od [...] kwietnia 2016 r. na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego we [...] z dnia [...] lipca 2017 r.

Skarżący wskazał, że złożył wniosek o przyznanie płatności w dniu [...] czerwca 2016 r., natomiast jego żona w dniu [...] czerwca 2016 r. złożyła swój wniosek o przyznanie płatności za ten sam okres i na te same grunty, co doprowadziło do konfliktu krzyżowego i głównej przyczyny odmowy przyznania dopłat skarżącemu wraz z dotkliwą sankcją, co naraża gospodarstwo rolne na utratę płynności finansowej.

Ponadto żona, wbrew woli skarżącego, próbowała w dniu [...] lipca 2016 r. dokonać zbioru plonów. Czynność tak spotkała się ze sprzeciwem skarżącego, który wezwał P. w celu dokonania interwencji i skutecznie powstrzymał zabór plonów.

Skarżący podniósł, że organ nie dokonał merytorycznej analizy wydatków poniesionych przez żonę skarżącego, dokumentowanych fakturami. Tymczasem pierwsze faktury pojawiają się dopiero w okolicy daty złożenia wniosku w sprawie przyznania płatności, nie odpowiadają ani areałom obsianych roślin ani rodzajom uprawnianych roślin np. zakupiony pestycyd Pyrifos 480 nie ma zastosowania na pszenicy czy owsie z wyką, które były uprawiane na spornych działkach, lecz burakach cukrowych i rzepaku tj. roślinach uprawianych na polach M. K.. Jednostkowa faktura z [...] czerwca 2016 r. na usługę opryskiwaczem nijak się ma do realiów na spornych polach oraz do sztuki agrotechnicznej. Ze względu na układ pól i strukturę zasiewów nie było możliwe dokonanie jednorazowo oprysku na 19 ha, a ponadto w końcu czerwca ani na pszenicy ani na owsie nie dokonuje się już żadnych zabiegów ochrony chemicznej. Zdecydowana ilość załączonych faktur jest datowana na lipiec – październik 2016 r., a więc dotyczy już nowego, następnego sezonu.

Także kwestia materiału siewnego zdaniem skarżącego została wyjaśniona na jego korzyść. W chwili zamawiania nasion w centrali nasiennej na przełomie sierpnia i września 2015 r. skarżący miał zamiar wziąć fakturę na żonę, jednakże po wybuchu konfliktu małżeńskiego odebrał materiał siewny wraz z fakturami wystawionymi na siebie.

Zdaniem skarżącego organ powinien dokonać oceny celowości dokonanych zakupów w związku z prowadzoną działalnością w odniesieniu do nieruchomości objętych wnioskiem – zgodnie z doświadczeniem życiowym, logiką, chronologią i sztuką agrotechniczną. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że złożenie jakichkolwiek faktur związanych z działalnością rolniczą pozwala na uznanie, że osobą dokonująca zakupu prowadziła działalność rolną na konkretnych gruntach.

Skarżący podniósł, że nawet osoba, która pomagała jego żonie nie potrafiła dookreślić, na jakich polach zostały umieszczone środki pielęgnacji roślin (przesłuchanie A. U.).

Błędem zatem w rozumowaniu organów administracji jest uznanie, że sporadyczne i pozbawione gospodarczego sensu działania współwłaściciela nieruchomości mogą prowadzić do wniosku, że ona dokonywała współgospodarowania na nieruchomościach objętych wnioskiem o dopłatę.

Zdaniem skarżącego niezbędnej jest natomiast dokonanie ustaleń z zakresu prowadzenia gospodarstwa przez M. K. (matkę żony skarżącego), gdyż dokonane zakupy były użytkowane w gospodarstwie matki.

Skarżący zarzucił zignorowanie przez organ zeznań obcych świadków – B. N. oraz S., E., P. i E. M., którzy jednoznacznie stwierdzili, że w sezonie 2015/2016 sporne działki uprawiał wyłącznie skarżący. Zdaniem skarżącego nie mogą być uznani za bezstronnych świadkowie: M. K. (matka żony skarżącego), J. i A. G. (wujek i ciotka żony skarżącego), K. K. (kuzyn żony skarżącego) oraz G. W. i Z. F. (przyjaciele żony skarżącego i jej matki). Wszyscy oni nie zeznali, że skarżący nie uprawia spornych gruntów, lecz w źle rozumianej solidarności twierdzili, że robi to wspólnie z żoną, choć nie byli precyzyjni czy chodzi o sporny sezon 2015/2016 czy lata poprzednie.

Skarżący podniósł, że w aktach sprawy znajdują się pisma procesowe ze spraw sądowych, w których jego żona sama z nieprzymuszonej woli składała oświadczenia, że od czasu rozstania stron zarząd majątkiem sprawuje wyłącznie skarżący i on jest w jego posiadaniu. W ramach prowadzonych dotychczas postępowań sądowych żona skarżącego wielokrotnie wskazywała, że nie posiada ani też nie uprawnia gruntów rolnych, wskazanych przez nią we wniosku z maja 2016 r. Potwierdzeniem tego jest datowany na [...] sierpnia 2016 r. wniosek żony skarżącego o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach rodziny, w którym domaga się wprost uzyskania sądowego rozstrzygnięcia pozwalającego jej uprawiać działki rolne, zadeklarowane wcześniej we wniosku do ARiMR, z jednoczesnym zakazaniem skarżącemu wykonywania prawa własności w tym zakresie.

Skarżący podkreślił, że w przeciwieństwie do żony przedstawił dokumenty i faktury, które są chronologicznym i zgodnym ze sztuką agrotechniczną potwierdzeniem autentycznego uprawiania przez niego spornych gruntów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zalesienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej płatnościami obszarowymi, są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej kwalifikującymi się hektarami,

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zasadnie z treści cytowanego przepisu organ wywiódł, że istotne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało ustalenie kto był posiadaczem spornych gruntów w dniu 31 maja 2016 r. Dopłaty do gruntów rolnych przysługują bowiem wyłącznie faktycznym ich posiadaczom, a jednocześnie użytkownikom. Dla uzyskania dopłat nie wystarczy samo posiadanie, samoistne lub zależne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale również konieczne jest rolnicze wykorzystywanie działek rolnych.

Słusznie także organ wskazał, że to skarżący miał obowiązek udowodnić fakt posiadania i użytkowania rolniczego zadeklarowanej działki.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 wyżej cyt. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności jednolitej obszarowej, w płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw zwanych dalej "płatnościami bezpośrednimi", oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, określonych w przepisach organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy,

3) udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Zgodnie z ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz zdawać wyjaśnienie co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., bowiem obowiązek organu został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Wobec powyższych to skarżącego obciąża obowiązek udowodnienia faktu posiadania i użytkowania rolniczego spornej działki w dniu [...] maja 2015 r.

Należy w tym miejscu zauważyć, że jak wynika z włączonego do akt sprawy protokołu rozprawy (z dnia [...] października 2016 r. – k. 151) przeprowadzonej w postępowaniu dotyczącym nadania skarżącemu numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów rolnych, skarżącemu w 2013 r., za zgodą małżonki, nadany został numer ewidencyjny. W dniu [...] czerwca 2015 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o wykreślenie z krajowego systemu ewidencji producentów z uwagi na brak możliwości zarządzania gospodarstwem rolnym oraz przejęciem obowiązków przez małżonkę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący został wykreślony z ewidencji producentów. Z kolei na mocy decyzji z [...] czerwca 2015 r. do ewidencji producentów została wpisana małżonka skarżącego, za jego pisemną zgodą. W dniu [...] maja 2016 r. skarżący złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów, w którym oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego z małżonkiem oraz samodzielnie prowadzi odrębne gospodarstwo rolne stanowiące odrębną całość gospodarczą.

Stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia [...] grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności oświadczył, że grunty wskazane we wniosku użytkuje osobiście i w sposób wyłączny.

W świetle powyższego słuszne jest stanowisko organu, iż istotne w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy skarżący był samodzielnym użytkownikiem gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności, a więc czy użytkuje owe grunty w sposób wyłączny, jako odrębne gospodarstwo rolne. W sprawie konieczne zatem było nie tylko udowodnienie, że skarżący wskazane przez niego we wniosku grunty rolne posiadał (użytkował rolniczo) w dniu [...] maja 2016 r., ale także to, że owo posiadanie (użytkowanie rolnicze) było samodzielne tj. z wyłączeniem innym osób, w szczególności z wyłączeniem współmałżonka.

Tak jak już wyżej wskazano – z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach wynika, że w sferze dowodowej obowiązek organu w niniejszej sprawie został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Wobec powyższych to skarżącego obciąża obowiązek udowodnienia faktu posiadania i użytkowania rolniczego spornej działki w dniu [...] maja 2015 r. – w tym udowodnienia, że owo posiadanie i użytkowanie miało charakter wyłączny.

Wbrew zarzutowi skargi organ rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, a dokonując jego oceny pod kątem spełnienia ww. przesłanki przyznania skarżącemu płatności nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Zasadnie organ uznał, iż o wyłącznym posiadaniu przez skarżącego gruntów nie mogą świadczyć same faktury przedstawiane przez strony. Trudno uznać, że o wyłącznym użytkowaniu miałaby przesądzać okoliczność, że ktoś dokonuje zakupu środków, które mogą służyć do uprawy roślin. Słusznie organ podnosi, że nie da się powiązać ściśle zakupu danego środka z uprawą nie tylko danej rośliny ale przede wszystkim z uprawą na konkretnym gruncie. Zakupiony środek mógł być zarówno zużyty na potrzeby uprawy na spornym gruncie, zużyty na potrzeby uprawy na innym gruncie będącym we władaniu (nie koniecznie będącym własnością) czy to skarżącego, czy jego żony czy matki żony, czy też w końcu – mógł być po pewnym czasie odsprzedany osobie trzeciej. Zakup środka nieodpowiadającego rodzajowi uprawianej rośliny także samo w sobie niczego nie przesądza. Może świadczyć o tym, że osoba zakupująca ów środek zrobiła to na potrzeby uprawy w innym miejscu (tj. na gruntach innego gospodarstwa rolnego), a może świadczyć także o tym, że osoba starająca się prowadzić uprawę na spornych gruntach dokonała zakupu pomyłkowego, a nawet że nie ma odpowiedniej wiedzy, aby zakupić odpowiedni środek. Wobec tego odnosząc się do twierdzenia skarżącego, jakoby tylko przez niego przedstawione faktury i inne dokumenty świadczą o rzeczywistym prowadzeniu przez niego działalności na spornych gruntach, gdyż są chronologicznym i zgodnym ze sztuką agrotechniczną potwierdzeniem autentycznego uprawiania przez niego spornych gruntów – organ w odpowiedzi na skargę słusznie podkreśla, że nie jest uprawniony do oceny racjonalności działań wnioskodawców. W świetle powyższego zasadne jest także stanowisko organu co do braku potrzeby przeprowadzenia kontroli dokumentacji M. K..

W granicach swobodnej oceny dowodów pozostaje też ocena wiarygodności wypowiadających się w sprawie świadków. Sama okoliczność, że wskazanych przez skarżącego świadków łączyły więzy rodzinne bądź relacje towarzyskie z żoną skarżącego nie może być jedynym i samoistnym powodem odmowy dania wiary ich zeznaniom. Słusznie przy tym zauważył organ, że świadkowi ci zeznawali w różny sposób – wskazując zarówno, że sporne grunty użytkowała rolniczo żona skarżącego jak też, że grunty użytkowali wspólnie skarżący i żona skarżącego.

Na ocenę prawidłowości oceny organy nie mają wpływu wskazane przez skarżącego wypowiedzi jego żony znajdujące się w pismach procesowych formułowanych w toczących się równolegle postępowaniach cywilnych.

Wypowiedzi skarżącej w pismach procesowych co do zarządu majątkiem wspólnym wymagałyby wyjaśnienia i doprecyzowania, bez których trudno wyciągać jakiekolwiek dalej idące wnioski. W zażaleniu z dnia [...] maja 2016 r. żona skarżącego wypowiada się, iż "nie chce już" współpracować z mężem w prowadzeniu gospodarstwa rolnego – co można rozumieć jako odmowę współpracy w przyszłości. Skarżący cytuje wypowiedzi z pozwu żony (z [...] maja 2016 r.), w którym z jednej strony stwierdzono, że od czasu rozstania stron pozwany (tj. skarżący) sprawuje samodzielny zarząd majątkiem wspólnym, a z drugiej strony stwierdzono, że pozwany (tj. skarżący) od samego początku sprawował całkowity zarząd majątkiem wspólnym i odmawiał powódce jakichkolwiek informacji w zakresie sprawowanego zarządu. Wypowiedzi te są sprzeczne, jako że z pierwszej z wskazanych wypowiedzi wynikałoby, że dopiero od czasu rozstania stron skarżący sprawuje zarząd majątkiem wspólnym, a z drugiej – że zarząd ten sprawował samodzielnie zawsze, tj. od początku trwania małżeństwa. Należy zauważyć, że drugie z twierdzeń byłoby z kolei sprzeczne z zachowaniem małżonków dotyczącym opisanych wyżej wpisów w ewidencji producentów rolnych tj. okoliczności, że nadano jeden numer identyfikacyjny jednemu z małżonków, za zgodą drugiego współmałżonka co odpowiada sytuacji wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wobec powyższego należy uznać, że nie naruszając przepisów postępowania organ ustalił, że zarówno skarżący jak i jego żona podejmowali wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne przy czym działalność prowadzona przez obie strony konfliktu częściowo się wykluczała. Dopiero w sierpniu 2016 r., przy zbiorach, skarżący podjął aktywne działania (poprzez wezwanie Policji) sprzeciwiające się jednoczesnemu użytkowaniu rolnemu spornych gruntów przez jego żonę. W konsekwencji zasadnie organ uznał, że sporne grunty nie stanowią części odrębnego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącego, co skutkowało odmową przyznania płatności.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Sąd oddalił skargę.