Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2546/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P., J. P., J. F., W. F., A. F., B. P., M. S., J. K., M. P., E. K., M. T., B. K. i I. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 457/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących A. P., J. P., J. F., W. F., A. F., B. P., M. S., J. K., M. P., E. K., M. T., B. K. i I. G. sumę pieniężną w wysokości po 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących A. P., J. P., J. F., W. F., A. F., B. P., M. S., J. K., M. P., E. K., M.T., B. K. i I. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 5. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących A. P., J. P., J. F., W. F., A. F., B. P., M. S., J. K., M. P., E. K., M. T. i B. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika; 6. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.


UZASADNIENIE

A. P., J. P., J. F., W. F., A. F., B. P., M. S., J. K., M. P., E. K., M. K., B. K. i I. G. pismem z [...] września 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 457/12, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 10000 zł w oparciu o art. 154 § 1 P.p.s.a., przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 4000 zł w oparciu o art. 154 § 7 P.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 P.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili przebieg postępowania podkreślając, że [...] czerwca 1999 r. A. P. i J. P., działając na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wystąpili o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 457/12 zobowiązał organ do rozpoznania wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził ponadto, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie kolejnymi wyrokami z 11 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 345/17, z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 414/18 i z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 531/21 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w związku z niewykonaniem ww. wyroku odpowiednio w wysokości 2000 zł, 5000 zł oraz 3000 zł. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 22 listopada 2012 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 21 sierpnia 2018 r. oraz z 29 czerwca 2021 r. Sąd przyznał ponadto sumę pieniężną w wysokości odpowiednio po 500 zł i po 2000 zł na rzecz każdego ze skarżących.

Skarżący zaznaczyli, że pismem z [...] września 2021 r. ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 22 listopada 2012 r. Pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz czterokrotnego stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie, która toczy się już od ponad 22 lat, tj. od dnia skierowania wniosku z [...] czerwca 1999 r. o przyznanie odszkodowania.

Odnosząc się do żądania wymierzenia grzywny w wysokości 10000 zł skarżący podkreślili, że przedmiotowe postępowanie toczy się od ponad 22 lat i pomimo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już trzykrotnie nałożył na Prezydenta grzywnę odpowiednio w wysokości 2000 zł (wyrok z 11 lipca 2017 r.), 5000 zł (wyrok z 21 sierpnia 2018 r.) i 3000 zł (wyrok z 29 czerwca 2021 r.), sprawa nadal nie została zakończona. Zasadne zatem jest po upływie kolejnych 49 miesięcy bezczynności, nałożenie kolejnej, znacznie bardziej dotkliwej grzywny. Żądana wysokość grzywny jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i stanowi niespełna 20% jej granicy wyznaczonej przepisem art. 154 § 6 P.p.s.a.

Na poparcie stanowiska skarżący przytoczyli stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślając, że Prezydent od lat lekceważy prawomocny wyrok Sądu zobowiązujący go do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania i nie tylko bez żadnej uzasadnionej przyczyny nie wydaje decyzji w sprawie, ale również uchybia dyspozycji art. 36 kpa, nie podając przyczyn zwłoki oraz nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy.

Zdaniem skarżących Prezydent [...] prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, opieszały i nierokujący jego zakończenia, na co zwracał uwagę Sąd ww. wyrokach. Organ nie podejmuje czynności realnie zmierzających do zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji. Trzykrotne nałożenie grzywny, która z założenia miała mieć charakter dyscyplinujący, a co za tym idzie skłaniający organ do zakończenia postępowania, okazało się niewystarczające. Bezczynność organu ma charakter rażący. Zasadnym jest zatem nałożenie na organ grzywny znacznie bardziej dotkliwej.

Skarżący wskazali jednocześnie, że przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej ww. wysokości (tj. po 4000 zł) jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Zwłaszcza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny już trzykrotnie stwierdził, że bezczynność, której dopuścił się organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa i to rażące naruszenia prawa trwa do dnia dzisiejszego.

Skoro Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej już w lipcu 2018 r., to tym bardziej po upływie kolejnych 37 miesięcy bezczynności zasadnym jest przyznanie od organu kolejnej, znacznie bardziej dotkliwej kary pieniężnej. Na poparcie stanowiska skarżący przytoczyli liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny podkreślając, że żądana kwota sumy pieniężnej jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i stanowi ok. 15% jej granicy wyznaczonej art. 154 § 7 P.p.s.a.

W ocenie skarżących Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się rażącej bezczynności, stwierdzonej czterokrotnie ww. prawomocnymi wyrokami. Jednocześnie brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które powyższy stan rzeczy mogłyby w jakikolwiek sposób tłumaczyć. Stan bezczynności organu trwa nadal mimo prawomocnych wyroków Sądu i organ nie podejmuje czynności realnie zmierzających do zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, prowadząc postępowanie w sposób przewlekły, opieszały i nierokujący jego zakończenia.

Odnosząc się do ewentualnej argumentacji organu o braku możliwości działania z uwagi na sytuację związaną z epidemią, skarżący podkreślili m.in., że przedmiotowe postępowanie toczy się od ponad 22 lat, natomiast wyrok zobowiązujący organ do rozpatrzenia sprawy zapadł już ponad 105 miesięcy temu. Postępowanie trwa zatem znacznie dłużej niż obowiązujący od 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego.

Powołując uchwałę budżetową Rady m.st. Warszawy z 10 grudnia 2020 r. nr XLII/1280/2020, w której określono m.in. środki przeznaczone na koszty postępowań sądowych, skarżący podnieśli, że w ich ocenie wysokość tych środków wskazuje jednoznacznie, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu przedmiotowego postępowania (jak i innych) ma charakter systemowy. Oficjalnie Prezydent [...] z góry założył, że nie będzie wykonywał prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nakazujących zakończenie postępowań.

Zdaniem skarżących zasądzenie sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości podziała na Prezydenta dyscyplinująco, a wobec nich spełni adekwatną funkcję odszkodowawczą.

Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do dnia dzisiejszego nie wpłynął do organu prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 531/21.

Prezydent wskazał, że działając na podstawie art. 36 § 1 kpa stosownymi pismami z [...] stycznia 2021 r., [...] kwietnia 2021 r., [...] czerwca 2021 r. informowało strony o nowym terminie wydania rozstrzygnięcia odpowiednio do [...] marca 2021 r., do [...] czerwca 2021 r. oraz do [...] grudnia 2021 r.

Organ powołał ponadto orzeczenia WSA w Warszawie, w których podkreślano m.in., że opóźnienie w realizacji wniosku wynikać może z postawy (aktywności procesowej) skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] września 2021 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 457/12.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 22 listopada 2012 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 4 lutego 2013 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 4 kwietnia 2013 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg kolejnymi orzeczeniami z 11 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 345/17, z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 414/18 oraz z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 531/21 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 2000 zł, 5000 zł oraz 3000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 22 listopada 2012 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku 21 sierpnia 2018 r. oraz z 29 czerwca 2021 r. Sąd przyznał ponadto na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości odpowiednio po 500 zł, a następnie po 2000 zł.

Zauważyć należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 22 listopada 2012 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Przy czym większość podjętych czynności miało miejsce w czerwcu 2020 r. Pismami z [...] i [...] czerwca 2020 r. zwrócono się o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów do Sądu Rejonowego dla [...] – [...], Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum, Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Obrotu Nieruchomościami oraz do Archiwum Państwowego. Przedmiotowe postępowanie było ponadto dwukrotnie zawieszone (postanowieniem z [...] lipca 2013 r. do [...] czerwca 2016 r. oraz postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. uchylonym postanowieniem z [...] stycznia 2020 r.).

Po uzyskaniu zaś stosownych odpowiedzi na ww. pisma z [...] i [...] czerwca 2020 r. Prezydent [...] ograniczył się w zasadzie do informowania stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej załatwienia (do [...] marca 2021 r. - pismo z [...] stycznia 2021 r., do [...] czerwca 2021 r. - pismo z [...] kwietnia 2021 r. oraz do [...] grudnia 2021 r. - pismo z [...] czerwca 2021 r.), niepodejmując działań mających na celu załatwienie złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że pomimo ww. trzech orzeczeń wymierzających grzywnę sprawa nadal nie została załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 22 listopada 2012 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 11 lipca 2017 r., z 21 sierpnia 2018 r. oraz z 29 czerwca 2021 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w związku z niewykonaniem ww. wyroku odpowiednio w wysokości 2000 zł, 5000 zł oraz 3000 zł, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono przy tym, że przedmiotowa (czwarta) skarga na niewykonanie ww. wyroku złożona została pismem z [...] września 2021 r., poprzedni wyrok wymierzający grzywnę sygn. akt I SA/Wa 531/21 zapadł zaś 29 czerwca 2021 r. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został organowi 13 sierpnia 2021 r. Akta administracyjne zwrócono zaś dopiero w grudniu 2021 r. Zgodzić się zatem należy, że z podnoszonymi w odpowiedzi na skargę twierdzeniami, że aktywność procesowa stron, zwłaszcza w ostatnim okresie, może mieć wpływ na zwłokę organu w załatwieniu sprawy. Okoliczność powyższa nie usprawiedliwia jednakże niewykonania przez Prezydenta prawomocnego wyroku Sądu, zwłaszcza, że wyrok ten zapadł 22 listopada 2012 r., co oznacza, że od ponad 9 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany. Niemniej fakt ten Sąd uwzględnił przy określaniu wysokości grzywny uznając, że żądanie grzywny w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym. Uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 22 listopada 2012 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo trzech wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku z 22 listopada 2012 r. termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 4 lutego 2013 r., organ podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy i zakończenie postępowania w istocie jedynie w czerwcu 2020 r. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące aktywności procesowej stron, fakt przekazania akt do Sądu, czy też - jak wskazano - charakter i stopień skomplikowania sprawy mogą mieć wpływ na wysokość wymierzonej sankcji, nie usprawiedliwiają jednak bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku. Nie ulega wątpliwości, że od ponad 9 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 3000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze (podobnie jak wysokość żądanej grzywny) było żądaniem zbyt wygórowanym. Zwłaszcza, że skarga złożona została przez 13 skarżących, a więc łącznie przyznana na ich rzecz suma pieniężna stanowi kwotę 39000 zł. Istotne przy tym jest, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.