Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 331/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B.M. oraz M. M. na postanowienie[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] z dnia 18 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia dotyczącego danych z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r., nr [...] Starosta B. na podstawie art. 219 w zw. z art. 217 § 2 k.p.a., art. 20 ust. 1 i ust. 2 i art. 24 ust. 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 44 pkt 5 w zw. z § 53 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, po rozpoznaniu wniosku B. M. i M. M. odmówił wydania zaświadczenia obrazującego dane osobowe właścicieli bądź osób posiadających jakikolwiek inny tytuł prawny do budynków i gruntów pod adresami: T. 4, T. 3 oraz [...] 5, 77 - 200 M.

W uzasadnieniu wskazano, że B. M. oraz M. M. wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. zwróciły się o ponowne rozpatrzenie ich wniosków z dnia 8 stycznia i 6 lutego 2013 r. załatwionych postanowieniem odmownym z dnia 20 marca 2013 r. Odwołując się do treści art. 20 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne organ wskazał, że złożony wniosek wykracza poza katalog danych, których udostępnienie odbywa się na podstawie art. 24 ust. 2 tej ustawy. Jego rozpatrzenie musi się odbywać z uwzględnieniem zasad udostępnienia danych osobowych przewidzianych w ustawie o ochronie danych osobowych, szczególnie w kontekście § 44 pkt 5 cyt. rozporządzenia. Żądanie udzielenia informacji mających charakter podmiotowy - art. 20 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy musi determinować posiadanie interesu prawnego, to jest interesu istniejącego obiektywnie wynikającego z norm obowiązującego prawa. W realiach niniejszego postępowania taki interes nie został wykazany mimo, że wnioskodawczynie powoływały się na konieczność ustalenia składników majątku spadkowego oraz konieczność ustalenia kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej. Organ podniósł m.in., że ustawowy obowiązek spisu inwentarza ciąży na organie egzekucyjnym, a operat nie służy do potwierdzenia miejsca zamieszkania czy zameldowania.

W zażaleniu na ww. postanowienie B. M. i M. M. wniosły o jego uchylenie podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. oraz art. 20 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne przez bezpodstawne przyjęcie, że nie mają interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych zaświadczeń. W uzasadnieniu wskazano, że stosowne zaświadczenia są potrzebne: w następnych etapach postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co jest równoznaczne z koniecznością wydania przez sąd prowadzący postępowanie z urzędu postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza stosownie do treści art. 644 k.p.c.; w postępowaniu w sprawie odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie przyznania wojskowej renty rodzinnej. W ocenie wnioskodawczyń brak żądanych danych uniemożliwia dwie kwestie: udzielenie organowi sporządzającemu spis inwentarza pełnych informacji co do osób władających nieruchomościami, w obrębie których znajdują się składniki majątkowe wchodzące w skład masy spadkowej oraz wstąpienie o zabezpieczenie tego mienia; wykazanie, że małżeństwo ich ojca miało charakter fikcyjny.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2013 r., nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżone postanowienie Starosty B. oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji. W podstawie prawnej wydanego postanowienia organ przywołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r. B. M. i M. M. zwróciły się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków. Strony wnosząc pismo z dnia 23 kwietnia 2013 r. szczegółowo wykazały, że proszą o ponowne rozpatrzenie wniosków z dnia 8 stycznia i 6 lutego 2013 r. załatwionych ostatecznie postanowieniami organu pierwszej instancji w dniu 20 marca 2013 r. W związku z powyższym organ ten uznał, że postępowanie organu pierwszej instancji wszczęte w wyniku wniosku z dnia 23 kwietnia 2013 r. i zakończone postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r. dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem organu.

W wyniku wniesionej przez B. M. i M. M. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 748/13 uchylił zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania.

Sąd podzielił zarzuty skargi, że w odniesieniu do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia czy zaświadczenia określonej treści nie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej. Sąd nakazał tym samym organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie zażalenia skarżących od postanowienia Starosty B. z dnia 17 czerwca 2013 r. znak [...]. Przy czym Sąd nie ocenił zarzutów merytorycznych skargi, co do posiadania przez skarżące interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia, ponieważ z uwagi na stan sprawy, w ocenie Sądu byłoby to przedwczesne.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty B. z dnia 17 czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu podkreślono, że świetle art. 24 ust. 2 Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego informacje zawarte w operacie geodezyjnym są jawne. Wyjątkiem od zasady powszechności danych ewidencji jest jednak art. 24 ust. 5 powołanej ustawy, który uściśla, że starosta udostępnia dane ewidencji zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 na żądanie właścicieli, niektórych organów administracji publicznej i innych podmiotów, jeżeli mają interes prawny w tym zakresie. Ochrona danych osobowych zawartych w ewidencji gruntów została tym samym wyczerpująco uregulowana w ustawie Prawo Geodezyjne i Kartograficzne. Organ uznał, że powołanie się w uzasadnieniu postanowienia przez Starostę na ustawę o ochronie danych osobowych pozostaje jednak bez wpływu na merytoryczną ocenę prawidłowości wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wnioskodawczynie nie wykazały interesu prawnego uprawniającego do otrzymania danych polegających na ujawnieniu właścicieli bądź osób posiadających jakikolwiek inny tytuł prany do budynków i gruntów znajdujących się pod adresami: T. 4, T. 3 oraz ul. [...] 5 M.. Podkreślono, że interes prawny musi być oparty na normie prawnej wynikającej z konkretnego przepisu prawa materialnego. Przytoczone przez stronę przepisy k.p.c. dotyczące zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza (art. 761, art. 634, art. 635, art. 655) odnoszą się do działań sądu spadku lub działań organu egzekucyjnego. Tym samym wnioskodawczynie jako spadkobiercy wykazały jedynie swój interes faktyczny, a nie prawny w uzyskaniu danych z ewidencji. Nie mają one bowiem obowiązku poszukiwania składników masy spadkowej oraz przedkładania organowi egzekucyjnemu dowodów na okoliczność składu majątku spadkowego.

Zdaniem organu, także druga przesłanka mająca potwierdzić istnienie po stronie składających wniosek tzn. wykorzystanie zaświadczeń w postępowaniu odwoławczym od decyzji o przyznaniu wojskowej renty rodzinnej, a w szczególności, że wdowa po ojcu - A. P. została błędnie uznana za spełniającą warunki przyznania jej prawa do renty, także świadczy jedynie o istnieniu interesu faktycznego. Tym bardziej uzyskania żądanych danych nie uzasadnia wskazana przez wnioskodawczynie potrzeba wykazania, że małżeństwo R. M. miało charakter fikcyjny. Strony w celu poparcia wniosku we wskazanej części powołały się na "art. 68 ust. 1 pkt 3, art. 70 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...) w zw. z art. 24 zd wstępne ustawy z dnia 30 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (...)". Przepisy te regulują ogólne zasady prawa do renty rodzinnej i nie można z nich wywodzić uprawnienia do otrzymania danych z ewidencji w sytuacji, gdy informacje te zawierają dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Organ wskazał końcowo, że B. M. i M. M. zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia 6 lutego 2013 r. otrzymały numery ksiąg wieczystych wskazanych nieruchomości i jak same określiły "w których to księgach można bez trudu odnaleźć cześć żądanych danych podmiotowych".

W skardze na ww. postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. M. i M. M. wniosły o uchylenie wydanych w ich sprawie postanowień, podnosząc następujące zarzuty naruszenia prawa:

1. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie prawa materialnego, tj.:

- przepisów art. 6 k.c. w zw. z art. 922 § 1 k.c. i art. 931 § 1 k.c., przez błędną ich wykładnię, skutkującą odmową uznania, iż B. M. i M. M. z chwilą śmierci ojca, R. M., wobec nie pozostawienia przez zmarłego testamentu, są stronami stosunku materialnoprawnego, jaki zawiązał się pomiędzy nimi a wdową po ojcu -A. P. z racji dziedziczenia po zmarłym na podstawie ustawy oraz że z tego tytułu mają interes prawny w ubieganiu się w kolejnych fazach postępowania spadkowego, toczącego się po stwierdzeniu nabycia spadku, o ujawnienie wszystkich, przejętych przez wdowę, składników majątku zmarłego, jak również o udowodnienie okoliczności pozbawiającej tę osobę prawa do tzw. zapisu naddziałowego w sensie art. 939 § 1 k.c., przewidzianej w § 2 tego artykułu,

- przepisów art. 6 k.c. w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 3 oraz art. 70 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dalej w skrócie: u.e.r.f.u.s. w zw. z art. 24 zd. wstępne ustawy z dnia 30 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin dalej w skrócie: u.z.e.ż.z., przez błędną ich wykładnię, skutkującą odmową uznania, że M. M. jest stroną stosunku materialnoprawnego, jaki zawiązał się pomiędzy nią oraz A. P. z chwilą wydania decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia 28 marca 2013 r., znak: [...] przyznającej wojskową rentę rodzinną zarówno jej, jak i wdowie, oraz że z tego tytułu ma interes prawny w ubieganiu się w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym o ustalenie, iż jest jedyną osobą uprawnioną do tego świadczenia, należącego się jej w wysokości określonej w art. 73 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. w zw. z art. 24 zd. wstępne u.z.e.ż.z., jeśli wykaże, że wdowa nie spełnia ustawowych wymogów do otrzymania go w części określonej w art. 74 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 2 u.e.r.f.u.s. i art. 24 zd. wstępne u.z.e.ż.z.;

2. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, przez błędną ich wykładnię, skutkującą uznaniem, że udowodnienie interesu prawnego skarżących w uzyskaniu żądanych zaświadczeń z ewidencji gruntów i budynków wymaga wskazania przepisów prawa materialnego, które nakładałyby na nie obowiązek przedstawienia takiego właśnie dowodu w postępowaniach przed sądami powszechnymi, w jakich skarżące zamierzają owe dowody wykorzystać;

3. rażące naruszenie interesów prawnych skarżących, ze względu na które domagają się wydania przez Starostę B. przedmiotowych zaświadczeń na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 k.p.a. i art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy - Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, przez uniemożliwienie im uzyskania tego dokumentu i wykorzystania do dla celów dowodowych w postępowaniu spadkowym oraz w postępowaniu sądowym w sprawie wojskowej renty rodzinnej.

W uzasadnieniu strony obszernie przestawiły przebieg postępowania w sprawie oraz powody dla których obawiają się pokrzywdzenia ze strony wdowy po zmarłym ojcu oraz ze strony matki tej osoby - będącej rzeczywistą partnerką R. M. Skarżące ponownie wyjaśniły, że zaświadczenie z ewidencji jest im potrzebne dla celów dowodowych we właściwych postępowaniach sądowych z tej racji, że obie zyskały materialnoprawny status spadkobierczyń po ojcu, a jedna z nich nadto status osoby uprawnionej do wojskowej renty rodzinnej, a ich interesy są zagrożone przez poczynania wdowy. Skarżące działają w przekonaniu, że fakty potwierdzone zaświadczeniem z ewidencji przedstawiałyby istotne znaczenie dla wyniku obu spraw. Zdaniem skarżących, ich interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia nie powinien być kwestionowany. Znajduje on bowiem oparcie w normach prawa materialnego kreowanych odpowiednio przez art. 6 k.c. w zw. z art. 922 § 1 k.c., art. 931 § 1 k.c. i art. 939 § 2 k.c. oraz przez art. 6 k.c. w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 3 oraz 70 ust. 3 i 4 pkt 1 u.e.r.f.u.s. w zw. z art. 24 zd. wstępne u.z.e.ż.z. Skarżącym przysługuje bowiem prawo do dowodzenia przed właściwymi sądami powszechnymi tego, gdzie znajdują się znane im ruchomości należące do zmarłego ojca, aby w pełni zaspokoić własne roszczenia z tytułu dziedziczenia, a także tego, że wdowa po ojcu nie spełnia warunków domagania się tzw. zapisu naddziałowego oraz korzystania z wojskowej renty rodzinnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga nie jest zasadna i nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji, nie naruszają prawa w sposób, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 marca 2014 r., które utrzymało w mocy postanowienie Starosty B. z dnia 17 czerwca 2013 r. odmawiające udostępnienia B. M. i M. M. danych z operatu ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1297 ze zm.), zwane dalej - "ustawą", przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Z kolei w myśl ust. 10 tego artykułu - państwowy zbiór geodezyjny i kartograficzny, to zbiór map oraz materiałów fotogrametrycznych, teledetekcyjnych, rejestrów, wykazów, informatycznych baz danych, katalogów danych geodezyjnych i innych opracowań powstałych w wyniku wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych.

Stosownie do przepisu art. 20 ust. 1 pkt 1-3 ustawy, ewidencja obejmuje informacje dotyczące gruntów, budynków i lokali. Ponadto w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części oraz miejsce zamieszkania lub siedzibę tych osób (art. 20 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy).

Informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z bazy danych i zbioru dokumentów uzasadniających wpis do bazy danych - art. 24 ust. 1 ustawy. Jak stanowi art. 24 ust. 2 i 4 ustawy, informacje zawarte w operacie są jawne, i każdy może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym z zastrzeżeniem ust. 5. Stosownie zaś do art. 24 ust. 3 ustawy Starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym.

Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy, Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane osobowe, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.

Bezsporne w sprawie było, że w momencie wydawania zaskarżonego postanowienia B. M. i M. M., w związku ze śmiercią ojca - R. M., były stronami dwóch postępowań, tj. postępowania spadkowego - sporządzanie spisu inwentarza oraz postępowania dotyczącego wojskowej renty rodzinnej (odnoszącego się do M. M.).

Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 26 kwietnia 2013 r. spadek po zmarłym ojcu nabyły skarżące oraz jego żona A. P., każda z nich po 1/3 spadku wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Postanowieniem tegoż Sądu z dnia 18 lipca 2013 r. nakazano Komornikowi Skarbowemu przy Urzędzie Skarbowym sporządzenie spisu inwentarza wchodzącego w skład spadku po zmarłym ojcu.

Wcześniej, w dniu 28 marca 2013 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego wydał decyzję o przyznaniu wojskowej renty rodzinnej, do której uprawnione zostały M. M. i A. P., każda z nich w 50% świadczenia rentowego. Od decyzji tej odwołała się M. M. kwestionując uprawnienie wdowy po zmarłym do jej otrzymania. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym [...] sygn. akt [...].

Ważne w niniejszej sprawie jest, że jak podniosły wnioskodawczynie - dane z ewidencji gruntów i budynków są im potrzebne na "użytek" ww. postępowań sądowych.

Wobec brzmienia art. 24 ust. 3 i 5 ustawy, i z uwagi na ostateczną treść wniosku, obowiązkiem organu było ustalenie, czy wnioskodawczynie posiadały interes prawny uzasadniający udostępnienie żądanych danych. W przypadku bowiem domagania się informacji z operatu ewidencyjnego o charakterze podmiotowym lub podmiotowo - przedmiotowym, z uwagi na ochronę danych osobowych w nich zawartych, konieczne jest wykazanie interesu prawnego. W wykonaniu zobowiązania do wykazania przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę posiadanego interesu prawnego, skarżące w piśmie z dnia 3 czerwca 2013 r. wskazały: art. 761 § 1 k.p.c., art. 634 § 1 k.p.c. i art. 655 k.p.c. (w zakresie postępowania spadkowego), w odniesieniu zaś do postępowania rentowego wskazały art. 68 ust. 1 pkt 3 i art. 70 ust. 3 i 4 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z art. 24 zd. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm.) oraz art. 6 Kodeksu cywilnego.

W niniejszej sprawie skarżące stoją na stanowisku, że wykazały interes prawny, natomiast zdaniem organów, w przypadku żądania wnioskodawczyń można mówić jedynie o istniejącym po ich stronie interesie faktycznym.

Istota więc sporu sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy wnioskodawczynie posiadały i czy wykazały istnienie interesu prawnego dla udostępnienia żądanych danych z ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem Sądu, na powyższe pytanie należy udzielić negatywnej odpowiedzi.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań, należy wyjaśnić treść przepisu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy, w tym w szczególności zawartego w nim pojęcia - "interesu prawnego".

Zarówno w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się:

- po pierwsze, że interes prawny rozumiany jako uprawnienia i obowiązki prawne, musi wynikać z normy prawa materialnego, która kształtuje sytuację prawną osoby, która się na taki interes powołuje.

- po drugie, że interes prawny musi być: bezpośredni, konkretny i realny. Cechy te muszą być spełnione łącznie. Brak którejkolwiek z tych cech powoduje, że nie mamy do czynienia z interesem prawnym. Interes ten musi być zatem rozumiany jako obiektywna realnie istniejąca konieczność i potrzeba ochrony prawnej.

Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny polegający na tym, że podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia normy prawa dotyczącej jego sytuacji prawnej.

Zauważyć również należy, że przepis art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy dla potrzeb postępowania o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków, stanowi jednoznacznie o "interesie prawnym w tym zakresie" (a nie o jakimkolwiek). Należy podzielić stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 106/10 (orzeczenie dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia. nsa.gov.pl) w którym wskazano, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego - nie dotyczy istnienia jakiegokolwiek interesu - lecz interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami.

Konkludując, wnioskodawczynie powinny wykazać istnienie interesu prawnego, spełniającego powyższe wymagania.

Nie było kwestionowane, że skarżące są zaangażowane w postępowanie spadkowe po zmarłym ojcu (spis inwentarza), jak i w postępowanie rentowe. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przyjęto, że powołane przez skarżące przepisy k.p.c. nie są przepisami prawa materialnego. Tym samym nie mogą stanowić podstawy interesu prawnego, gdyż musi on mieć swoje źródło w konkretnej normie prawa materialnego, która kształtuje sytuację prawną danego podmiotu. Można dodać, że w momencie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z materiału zgromadzonego w sprawie, jak i z twierdzeń skarżących nie wynikało, aby toczyły się inne postępowania sądowe. Wnioskodawczynie wskazywały na taką możliwość mówiąc o ewentualnym postępowaniu w przedmiocie zabezpieczenia spadku lub wyjawienia przedmiotów spadkowych. Należy również zaznaczyć, że wykonanie postanowienia o spisie inwentarza, jak i zabezpieczeniu spadku, sąd zleca komornikowi lub innemu organowi (635 § 4 k.p.c.), zaś organ egzekucyjny może żądać wyjaśnień nie tylko od uczestników postępowania, ale przede wszystkim może zasięgać informacji od organów administracji państwowej (art. 761 § 1 k.p.c.).

Z kolei przywołane przepisy ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, są niewątpliwie przepisami prawa materialnego. Określają m.in. podmioty uprawnione do renty rodzinnej, wśród których są dzieci własne żołnierza i wdowa po nim oraz warunki nabycia świadczenia (osoby te nie muszą być spadkobiercami zmarłego żołnierza). Jednak przepisy te nie mogą stanowić również podstawy do stwierdzenia interesu prawnego M. M. Interes ten, jak już podniesiono, musi być interesem bezpośrednim. Określona norma prawa materialnego musi bowiem oddziaływać - bezpośrednio - na sferę prawną danego podmiotu. Musi ją kształtować i formować. Ponadto interes powinien się wiązać się ze wskazanymi we wniosku nieruchomościami gruntami czy budynkami. Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

M. M., co jest poza sporem, nabyła uprawnienie do wojskowej renty rodzinnej wraz z wdową po zmarłym ojcu (każda z nich po 50% renty). Jednak w zainicjowanym przez nią postępowaniu dąży do zakwestionowania prawa drugiego podmiotu, któremu świadczenie to zostało przyznane. Powołując się na ww. normy prawa, strona jednoznacznie wskazała, że uzyskanie danych z ewidencji gruntów i budynków ma służyć dowiedzeniu przez nią określonych faktów, w tym: nie pozostawania przez A. P. do chwili śmierci ojca we wspólności małżeńskiej, fikcyjnego charakteru zawartego przez nich związku małżeńskiego czy posiadania przez wdowę niezbędnych źródeł utrzymania.

Udowodnienie tych okoliczności nie może przemawiać za istnieniem bezpośredniego interesu prawnego wnioskodawczyni, jak też nie może być z takim interesem utożsamiane. Zamiar udowodnienia tych faktów przez stronę nie kształtuje bowiem w sposób bezpośredni jej sfery prawnej. Niewątpliwie oddziałuje wprost na jej sytuację procesową, ale nie materialno-prawną.

Ponadto nie może ujść uwadze, że okoliczności, które mają zostać wykazane poprzez uzyskanie danych z ewidencji gruntów i budynków, nie dotyczą bezpośrednio wnioskodawczyni lecz innego podmiotu, i co ważne, mają zasadniczo służyć ustaleniu sytuacji majątkowej innego podmiotu, jak i zanegowaniu możliwości nabycia przez ten inny podmiot przysługującego mu prawa.

Wykazanie powyższych okoliczności przez wnioskodawczynię miałoby nastąpić poprzez "ujawnienia danych osobowych właścicieli bądź osób posiadających jakikolwiek inny tytuł prawny do wyszczególnionych budynków i gruntów pod adresami: T. 4, T. 3 oraz ul. [...] 5, [...] M.".

W oparciu o te same dane z operatu ewidencyjnego, B. M. i M. M. chciały udzielić wyjaśnień w postępowaniu dotyczącym spisu inwentarza (lub ewentualnych innych postępowaniach związanych z zabezpieczeniem spadku lub wyjawieniem przedmiotów spadkowych) - "co do miejsc" oraz osób, które "są właścicielami lub dysponentami tych miejsc", a w których mogą się znajdować składniki majątkowe wchodzące w skład masy spadkowej.

Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powyższy przepis ustanawia podstawową zasadę dowodową i jest zasadniczym przepisem mającym zastosowanie w postępowaniu cywilnym. Wynikająca z niego zasada określająca ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, dotyczącymi postępowania dowodowego. Jednak wyrażona w tym przepisie reguła dowodowa nie kształtuje bezpośrednio sfery materialno-prawnej określonego podmiotu. A przecież w okolicznościach niniejszej sprawy, nie może budzić wątpliwości, że skarżące wywodziły swój interes prawny z ciążących na nich obowiązkach procesowych w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi.

Konstatując, to jak słusznie wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 77/08 orzeczenie dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia. nsa.gov.pl), jeżeli akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym przysługującym danemu podmiotowi. Nie można uznać, aby przywołane przepisy prawa mogły bezpośrednio kształtować i formować sytuację prawną wnioskodawczyń.

Niemniej również w tym postępowaniu ciążył na nich obowiązek wykazania interesu prawnego, któremu to obowiązkowi, jak słusznie uznały organy, wnioskodawczynie nie sprostały.

Niezależnie od dokonanych już rozważań, należy wskazać, że złożony wniosek nie dotyczył udostępnienia danych dotyczących - nieruchomości budynków, gruntów czy lokali należących do zmarłego ojca R. M. - spadkodawcy skarżących.

Odnosił się do miejsc (nieruchomości), w których ruchomości (będące składnikami majątku po zmarłym) mogły się hipotetycznie znajdować. Skarżące bowiem będąc spadkobierczyniami nie posiadały wiedzy na temat majątku zmarłego, jego składników, ani nie wiedziały gdzie się on znajduje. Jak wyjaśniały ojciec sprzedał mieszkanie w Ł. i wyprowadził się do M. zabierając swoje rzeczy (widziały jego meble pod adresem [...] 5, co wynika tylko z ich twierdzeń). Niewątpliwe wnioskodawczynie poszukiwały dopiero majątku. W zaistniałej sytuacji nie można upatrywać po stronie skarżących istnienia konkretnego czy realnego interesu związanego z tymi nieruchomościami. Tym bardziej, że we wniosku skarżące domagały się "ujawnienie danych osobowych właścicieli bądź osób posiadających jakikolwiek inny tytuł prawny do wyszczególnionych budynków i gruntów pod adresami: T. 4, T. 3 oraz ul. [...] 5, [...] M.", a zatem informacji (danych) osób trzecich, w nieruchomościach których, jak podejrzewały, mogą się znajdować ruchomości należące do ojca. Interesu prawnego nie można jednak w żadnej mierze domniemywać.

Ponadto, jak wyjaśniły skarżące ww. nieruchomości miały stanowić miejsca zameldowania lub faktycznego pobytu ojca oraz miejsca zameldowania i faktycznego pobytu jego żony A. P.. Jednak przedstawiony przez wnioskujące istniejący stan rzeczy jest niejasny i nasuwa wątpliwości. Skarżące bowiem wywodziły, że wdowa po zmarłym "A. P. nie pozostawała z ojcem w chwili śmierci we wspólności małżeńskiej, bo była wówczas zameldowana u właściciela lub dysponenta nieruchomości pod adresem T. 3 i mieszkała z nim, a ojciec przebywał razem z Z. S. pod adresem M., ul. [...] 5 [...] oraz, że wdowa posiada wystarczające źródła utrzymania (choćby z racji praw do nieruchomości pod adresami T. 4 i M., ul. [...] 5, a ponadto z tytułu [...] korzystania w przeszłości w latach 2006-2009 wraz z konkubentem i jego ojcem z wysokich dopłat z funduszy UE do gospodarstwa rolnego pod adresem: T. 3".

Zatem sama li tylko okoliczność faktycznego zamieszkiwania ojca wymagała wyjaśnienia, gdyż zdaniem skarżących ojciec faktycznie mieszkał przy ul. [...] 5 i mieszkał tam wraz z Z. S. swoją opiekunką i faktyczną partnerką, a zarazem matką A. P. Zameldowany był natomiast pod innym adresem, o którego podanie wnosiły dopiero po śmierci ojca (we wniosku z dnia 8 stycznia 2013 r.). Wnioskodawczynie więc wskazywały nie tylko, że ojciec faktycznie przebywał w innym miejscu z inną kobietą, ale również, że jego żona zamieszkiwała w innym miejscu z innym mężczyzną (konkubentem, władającym nieruchomością pod adresem T. 3). Tym samym trudno również mówić o interesie prawnym wnioskodawczyń związanym z nieruchomościami położonymi pod wskazanymi przez nie adresami. Na marginesie można tylko dodać, że kwestie dotyczące faktycznego pobytu i zameldowania odnoszą do stanu faktycznego, a nie prawnego. Zameldowanie, jak przyjęte jest w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do nieruchomości.

Na zakończenie należy podnieść, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie postanowienia w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie. Niemniej, w związku z przywołaniem w postanowieniach - art. 217 § 2 k.p.a., należy zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09 (dostępne w ww. bazie orzeczeń), w którym wskazano, że regulacja zawarta w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne ma charakter szczególny w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie zaświadczeń, a zatem przepisy art. 217 § 1 i 2 k.p.a. w zakresie uregulowanym w Prawie geodezyjnym i kartograficznym nie mają zastosowania do wydawania wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów i budynków, o jakich mowa w art. 24 ust. 3 ustawy oraz informacji o gruntach, budynkach i lokalach, o jakiej mowa w art. 24 ust. 2 tej ustawy. Równocześnie w uzasadnieniu powyższego wyroku uznano, że istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy strona była uprawniona do uzyskania żądanych przez siebie informacji, które nie miały charakteru tylko przedmiotowego ale również podmiotowy. W konsekwencji wskazano, że uznanie przepisów tej ustawy za mające charakter szczególny wobec przepisów k.p.a., dotyczących wydawania zaświadczeń, nie ma wpływu na ocenę postanowienia wydanego z powołaniem się na art. 217 § 2 k.p.a., skoro słuszna była ocena, że stronie nie przysługiwał interes prawny w uzyskaniu informacji podmiotowej z ewidencji gruntów. Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy słusznie przyjęły, że skarżące nie legitymują się interesem prawnym i prawidłowo rozstrzygnęły o istocie sporu. Tym samym nieuprawnione powołanie się na inne regulacje, w tym również przez organ pierwszo-instancyjny (co trafnie podniósł organ odwoławczy), pozostaje bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. W konsekwencji nie można uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało wpływ lub które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ ewidencyjny rozpatrując wniosek o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków, nie jest zobowiązany do poszukiwania innych, niż wskazane przez podmioty wnioskujące, przepisów prawa materialnego, które mogłyby skutecznie uzasadnić złożony wniosek. Organ jest związany treścią wniosku, jak i stanowiskiem wyrażonym przez strony, dlatego dodatkowe uzasadnianie wniosku już po wydaniu niekorzystnego postanowienia, musi być oceniane jako spóźnione.

Na marginesie trzeba zauważyć, że wnioskodawczynie uzyskały od organu uproszczone wypisy z rejestrów gruntów i numery ksiąg wieczystych nieruchomości. Podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, może z łatwością uzyskać dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości. Także skarżące wskazują, że w księgach można "bez trudu znaleźć część żądanych danych". Dane te w ocenie wnioskujących są niekompletne, co nie może jednak stanowić argumentu przemawiającego za zasadnością żądania.

Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych postanowień. Sąd orzekający w sprawie rozumie skomplikowaną sytuację procesową w jakiej znalazły się skarżące, jednak nie jest uprawniony do kontrolowania zaskarżonych postanowień z punktu widzenia ich celowości i słuszności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił ją, orzekając jak w sentencji wyroku.