Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 172/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 54, art. 59
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 2001-IEE.7192.9.2023 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (dalej jako: "Dyrektor Oddziału ZUS") wszczął postępowanie egzekucyjne względem A.S. (dalej jako: "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 17 listopada 2022 r. w związku z nieopłaconymi należnościami z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 06.2020 r. - 03.2021 r. oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 04.2020 r. - 03.2021 r. Przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawiono w oparciu o decyzję ZUS Oddział w Białymstoku z dnia 13 września 2022 r. znak [...]. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w I. S.A. Dnia 28 listopada 2022 r. do ZUS Oddział w Białymstoku wpłynęło pismo skarżącej z dnia 25 listopada 2022 r. zatytułowane "Skarga na czynność egzekucyjną i zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej", w którym zarzucono organowi egzekucyjnemu naruszenie:

a) art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2185, dalej jako: "k.p.a."), poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w którym dokonano korekt złożonych deklaracji i ustalono istnienie obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, bez wysłuchania strony czy pozyskania jej stanowiska w sprawie;

b) art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako: "u.p.e.a."),

w związku z art. 9 ust. 4c i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1933, dalej jako: "u.s.u.s."), poprzez ustalenie, że powstał obowiązek uiszczenia składek w przypadku, gdy podmiotem oskładkowania jest osoba z orzeczeniem o przyznaniu renty ze znacznym stopniem niepełnosprawności;

c) art. 33 §2 pkt 4 w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez naruszenie obowiązku przesłania zobowiązanemu upomnienia;

d) art. 27 § 1 ust. 2 u.p.e.a., poprzez błędne oznaczenie w tytułach wykonawczych adresu zobowiązanego, co skutkowało uniemożliwieniem stronie udziału w postępowaniu.

Skarżąca wniosła także o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu wyjaśnienia okoliczności stanowiących podstawę egzekucji w przypadku nieuwzględnienia wniosku o umorzenie.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 010000.71.2022-RED-3-NIP [...]-KCH-1 oddalono zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zaś postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 010000.71.2022-RED-3-NIP [...]-KCH-3 oddalono skargę na czynność egzekucyjną. W związku z tym ponownie podjęto postępowanie w sprawie, o czym poinformowano skarżącą pismem z dnia 30 grudnia 2022 r.

Pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie ZUS Oddział w Białymstoku z dnia 30 grudnia 2022 r., wniesione skargą z dnia 25 listopada 2022 r. W treści zażalenia podniesiono zarzut naruszenia:

a) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie faktu uniemożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w którym dokonano korekt złożonych deklaracji

i ustalono istnienie obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, bez wysłuchania strony czy pozyskania jej stanowiska w sprawie;

b) art. 33 § 2 pkt 1) u.p.e.a. w zw. z art. 9 ust. 2 i ust. 2a u.s.u.s., poprzez nieuwzględnienie, że organ wydający decyzję materialnoprawną całkowicie pominął fakt, że skarżąca jest osobą z orzeczeniem o przyznaniu stopnia niepełnosprawności, w wyniku czego organ powinien co najmniej rozważyć zastosowanie art. 9 ust. 2 i ust. 2a i stwierdzić nieistnienie tego obowiązku;

c) art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., w zw. z art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie naruszenia obowiązku przesłania zobowiązanemu upomnienia;

d) naruszenie art. 27 § 1 ust. 2 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie błędnego oznaczenia adresu zobowiązanego, co skutkowało uniemożliwieniem stronie udziału w postępowaniu.

Skarżąca wniosła ponadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Dodatkowo wskazała, że dnia 11 stycznia 2023 r. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w B. wraz

z wnioskiem o przywrócenie terminu (odnośnie decyzji będącej podstawą prowadzonej egzekucji), w związku z tym w ocenie skarżącej zaszła podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność postępowania egzekucyjnego z powodu możliwości uchylenia decyzji materialnoprawnej i ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez ZUS, ewentualnie podstawa do zawieszenia prowadzonego postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii odwołania przez Sąd Okręgowy w B. W treści uzasadnienia skarżąca wskazała, iż nie miała możliwości wzięcia czynnego udziału

w toku postępowania, w którym dokonano korekt złożonych deklaracji i ustalono istnienie obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Organ nie wyjaśnił, dlaczego mimo skierowania wezwania do zapłaty na adres wskazany jako adres do doręczeń, kolejne pisma i to bardziej istotne dla całej sprawy kierował na adres wskazany jako adres zamieszkania. Dodatkowo skarżąca prezentuje stanowisko, z którego wynika, że nie ma podstaw do prowadzenia egzekucji,

w związku z tym, iż do szło do złożenia odwołania do sądu powszechnego. Ponadto to na organie ciąży obowiązek doręczenia pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku pod rygorem skierowania sprawy na drogę egzekucji. Skarżąca stwierdziła, że takiego pisma nie otrzymała, a pierwsza korespondencja w tej sprawie z dnia 25 lutego 2022 r. została skierowana na adres do doręczeń, ale z nieznanych przyczyn wróciła do organu z adnotacją "nieznany adres". Wtedy też organ przyjął adres zamieszkania wskazany dopiero w deklaracji ZUA z dnia 23 marca 2021 r. przez płatnika B. Sp. o.o., u którego skarżąca była zatrudniona w oparciu o umowę zlecenie. Skarżąca nie zmieniała na swojego adresu do doręczeń, a organ z kolei przyjął fikcję doręczenia, ale dla nowo wskazanego adresu zamieszkania. Na koniec skarżąca poruszyła kwestię błędnego oznaczenia tytułów wykonawczych, co w jej ocenie stanowi naruszenie przepisów u.p.e.a.

W zakresie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. znak: 010000.71.2023-RED-3-NIP [...]-MD, po rozpoznaniu zażalenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy postanowienie oddalające zarzuty. W części dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na naruszenie art. 27 § 1 ust. 2 u.p.e.a., poprzez błędne oznaczenie w tytułach wykonawczych adresu zobowiązanego, postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. nr 010000.71.2022-RED-3-NIP [...]-MD Dyrektor Oddziału ZUS w Białymstoku odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: Dyrektor) postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. znak: 2001-1EE.7192.24.2023 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2023 r. znak; 2001-IEE.7192.9.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej jako: "DIAS") utrzymał

w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Organ II instancji w tym zakresie wskazał, że środek ten stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W postępowaniu prowadzonym

w skutek wniesienia skargi, dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności. Rozpatrzenie zarzutów

w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Skarżąca na żadnym etapie nie podniosła zarzutów, które dotyczyłyby prawidłowości przeprowadzenia zaskarżonej czynności, ale zamiast tego zakwestionowała zasadność prowadzenia egzekucji.

W związku z powyższym, pismem z dnia 13 kwietnia 2023 r. skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie DIAS z dnia 20 lutego 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Białymstoku z dnia 30 grudnia 2022 r. nr w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności

z rachunku bankowego w I.

W treści skargi organowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

I. art. 3 § 1 w zw. z art. 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 1) u.p.e.a, poprzez uznanie:

a) że istnieje podstawa do prowadzenia egzekucji i wykonania obowiązków

z decyzji z dnia 13 września 2022 r., na podstawie których zostały wydane tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] z dnia 17 listopada 2022 r. i dokonano zajęcia rachunku bankowego Skarżącej w sytuacji, gdy organ

I instancji przez Sąd Okręgowy w B., V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został zobowiązany do ponownego doręczenia decyzji z dnia 13 września 2023 r, od której strona będzie mogła wnieść odwołanie, co grozi dla Skarżącej nieodwracalnymi skutkami wykonanych czynności egzekucyjnych;

b) nieuchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 30 grudnia 2022r., znak sprawy: 010000.71.2022-RED-3-NIP[...]-KCH-3 oddalającego skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego

w I. S.A. wniesioną pismem z dnia 25 listopada 2022

r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 17 listopada 2022

r., pomimo naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym;

II. art. 7 § 2 w zw. z art. 7a u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady stosowania najmniej uciążliwego środka prowadzącego do wykonania obowiązków, podczas gdy zajęcie rachunku bankowego i blokada karty kredytowej nie może być uznane za najmniej uciążliwy środek;

III. art. 33 § 2 pkt 1) u.p.e.a. w zw. z art. 9 ust. 2 i ust. 2a u.s.u.s., poprzez nieuwzględnienie faktu, że organ wydający decyzję materialnoprawną całkowicie pominął okoliczności, że skarżąca jest osobą z orzeczeniem o przyznaniu stopnia niepełnosprawności, w wyniku czego Organ powinien co najmniej rozważyć zastosowanie art. 9 ust. 2 i ust. 2a u.s.u.s. i stwierdzić nieistnienie tego obowiązku oraz poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, skutkujące błędnym uznaniem, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania;

IV. art. 33 § 2 pkt 4) w związku z art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia obowiązku doręczenia Skarżącej upomnienia;

V. art. 27 § 1 ust. 2) i 3) u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutu błędnego oznaczenia adresu skarżącej, co skutkowało uniemożliwieniem stronie udziału

w postępowaniu oraz wskazanie w tytułach wykonawczych jako podstawy decyzji

z dnia 13 września 2022 r.

Skarżąca ponadto wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także uchylenie postanowienia wydanego przez Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną z uwagi na jego niedopuszczalność oraz zasądzenie od DIAS na rzecz skarżącej kosztów postępowania administracyjnego, według norm prawem przepisanych.

W treści skargi wskazano, że dnia 21 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy

w B., V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie sygn. akt:

V U [...] wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie z uwagi na fakt, że organ jest zobowiązany do ponownego podjęcia próby doręczenia decyzji

z dnia 13 września 2022 r., na podstawie której to wydano tytuły wykonawcze będące podstawą egzekucji. Dodatkowo z ostrożności procesowej wskazano także, że dnia 13 lutego 2023 r. doręczona została kolejna decyzja w sprawie nr [...] z dnia 8 lutego 2023 r., od której to Skarżąca dnia 10 marca 2023 r. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w B., której to zakres pokrywa się

z zakresem będącej już w obrocie prawnym decyzji z dnia 13 września 2022 r. Dodatkowo skarżąca dnia 28 marca 2023 r. wniosła skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca uzasadniając przedstawione zarzuty podniosła, że istniejąca

w obiegu i uprawniająca do wszczęcia i prowadzenia czynności egzekucyjnych decyzja z dnia 13 września 2022 r., na podstawie której zostały wydane tytuły wykonawcze z dnia 17 listopada 2022 r. nie może w dalszym ciągu stanowić podstawy do kontynuowania egzekucji. Zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane z dniem 18 listopada 2022 r. Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu

- I. S.A. - za pośrednictwem systemu OGNIVO, z kolei skarżąca zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułami otrzymała dnia 22 listopada 2022 r. Sąd Okręgowy w B., w swym postanowieniu z dnia 21 lutego 2023 r. zawiesił postępowanie w sprawie. Z Sądu uzyskano informację, że organ I instancji ponownie podejmie próbę doręczenia decyzji z dnia 13 września 2022 r. Do dnia sporządzenia niniejszej skargi przedmiotowa decyzja nie została Skarżącej doręczona. Niezrozumiały w ocenie skarżącej jest fakt, iż w decyzji z dnia 8 lutego 2023 r. organ wskazuje ten sam okres podlegania oskładkowaniu, co decyzja wydana dnia 13 września 2022 r., która to nie została uchylona. Egzekucja z uwagi na niedopuszczalność powinna być w całości umorzona, a działania organu II instancji doprowadziły do naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, ale organ ten także dopuścił do sytuacji, gdy w obiegu pozostają wadliwie wydane tytuły wykonawcze, które służą jako podstawa do prowadzenia czynności egzekucyjnych. W zakresie zastosowanych środków egzekucyjnych, skarżąca oceniła, że blokada założona przez zobowiązanego – I. S.A. oraz blokada karty kredytowej aktywnego rachunku bankowego, z którego skarżąca korzysta i dokonuje operacji finansowych nie jest środkiem współmiernym i mało dolegliwym, ponadto w związku z wniesieniem odwołania od decyzji do sądu powszechnego nie istnieje obowiązek będący podstawą do prowadzenia egzekucji, ponadto wartość należności publicznoprawnej nie była znana stronie skarżącej przed otrzymaniem zajęcia i tytułów wykonawczych, bo decyzja z dnia 13 września 2022 r. nie została skarżącej doręczona, a także wartości i kwoty wskazane w treści decyzji znacząco różnią się od wartości i kwot wskazanych w tytułach wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 17 listopada 2022 r. Tym samym nie można jednoznacznie stwierdzić, że przedmiotowy obowiązek przesłania upomnienia ciążący na organie został w niniejszej sprawie spełniony. Skarżąca wskazała także, że w tytule wykonawczym należy wskazać adres zobowiązanego, który w przedmiotowej sprawie został przez organ błędnie oznaczony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że podniesiony przez skarżącą argument, że Sąd Okręgowy zobowiązał organ do ponownego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Pismem z dnia 4 maja 2023 r. Dyrektor Oddziału ZUS potwierdził, że wbrew twierdzeniom zobowiązanej Sąd Okręgowy w B. nie zobowiązał Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do ponownego doręczenia decyzji

z dnia 13 września 2022 r., a zawieszenie postępowania sądowego nie ma wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Także w zakresie dolegliwości zastosowanego środka zaskarżenia podniósł, że podjęte przez organ egzekucyjny czynności zostały dokonane z zachowaniem zasady poszanowania minimum egzystencji i mieszczą się w wyznaczonych przepisami prawa granicach prowadzenia egzekucji administracyjnej. Celem postępowania egzekucyjnego nie jest pozbawienie zobowiązanego środków do życia oraz jego majątku, lecz doprowadzenie do przymusowego wykonania ciążącego na nim obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na początku należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie

z przyjętym przez judykaturę stanowiskiem (zob. wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20; z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. jest niezależne od woli stron. Tut. sąd ocenił, że skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, jednocześnie przeciwdziałając stanowi przewlekłości postępowania. Podkreślić należy także, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, bowiem podniesione przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozpatrzone przez sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią DIAS na skargę.

W zakresie kognicji sądu, nadmienić należy, że zgodnie z dyspozycją art.

1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.

U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., w skrócie: p.u.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z treści tego przepisu wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty: a) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę przestrzegania przepisów regulujących przebieg procedury;

c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego oraz prawnego. Sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty przedmiotowej sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Ustawowym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art.

3 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Podkreślić należy także, że na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Gdy

w toku postępowania sąd uzna, że skarga zasługuje na uwzględnienie, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W przypadku uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie w całości albo w części, zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a. sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Stosując wyżej opisane reguły na etapie kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa sprowadza się do kwestii zasadności odmówienia uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności

z rachunku bankowego w I. Ramy zastosowania środka odwoławczego jakim jest skarga na czynność egzekucyjną w postępowaniu administracyjnym określa art. 54 u.p.e.a., który stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Mimo uregulowania instytucji skargi na czynność egzekucyjną, przewidziano także cały katalog różnych innych środków ochrony zobowiązanego, tj. zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji etc. W tym miejscu należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązuje zasada niekonkurencyjności środków zaskarżenia (zob. wyroki NSA:

z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. II FSK 1688/13; z dnia 24 października 2014r., sygn. II GSK 1377/13; z dnia 8 czerwca 2016r., sygn. III SA/Łd 155/16). Zasada ta sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by podstawy ich wniesienia nie mogły być powielane, czyli by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej, co ma zapobiegać komplikacjom wynikającym z uruchomienia różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej co do przedmiotu sprawie. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, może być wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany

z zastosowaniem innych przesłanek.

W związku z tak przyjętym modelem kształtowania katalogu środków ochrony interesu prawnego podmiotu zobowiązanego w toku egzekucji prowadzonej

w administracji, należy ustalić finalne ramy zastosowania instytucji skargi na czynność egzekucyjną. Stosownie do treści art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Judykatura oraz piśmiennictwo przyjęły, że stosując się do zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia, skarga na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) służy wyłącznie na czynności, które mają charakter faktyczny i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zob. wyroki NSA:

z dnia 17 kwietnia 2000r., sygn. III SA 827/99; z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. II FSK 2988/11). Takie stanowisko prowadzi do konkluzji, że skarga złożona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Tak sformułowane stanowisko judykatury i piśmiennictwa powoduje, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyroki NSA: z dnia 5 maja 2021 r., sygn. III FSK 91/21; z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. I GSK 557/18; z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. II FSK 2259/18; z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. II FSK 2177/18; z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1200/18). W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Przedmiotem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotem skargi na tę czynność egzekucyjną może być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania zajęcia zabezpieczającego, a nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego np. zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, wniosku

o umorzenie postępowania albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (zob. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010r., sygn. I OSK 928/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010r., sygn. III SA/Wa 1631/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011r., sygn. III SA/Wa 3207/10; wyrok NSA

z dnia 10 lipca 2012r., sygn. II FSK 2555/10; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. III FSK 1772/21; wyrok NSA z dnia 29 marca 2023r., sygn. III FSK 4671/21).

W drodze wniesienia skargi można kwestionować skutecznie jedynie te działania/czynności organów administracji, które były podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem tej kontroli nie jest badanie działań będących podstawą egzekucji, nie orzeka się ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W trybie art. 54

§ 1 u.p.e.a badana jest wyłącznie prawidłowość wskazanej czynności egzekucyjnej, a nie prawidłowość całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. II FSK 2198/17). Zaskarżona w niniejszej sprawie czynność stanowiła w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a czynność egzekucyjną, tj. stanowiła działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a dochodzona przez organ należność podlegała zgodnie z treścią art. 2 § 1 u.p.e.a egzekucji administracyjnej.

Ze względu na charakter zarzutów przedstawionych w skardze należy wskazać te, które nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną

w administracji. W zakresie zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 1) u.p.e.a. w zw. z art. 9 ust. 2 i ust. 2a u.s.u.s. skarżąca zakwestionowała fakt uznania zasadności istnienia zobowiązania, zaś w zarzucie naruszenia art. 33 § 2 pkt 4) u.p.e.a. w zw. z art.

15 § 2 u.p.e.a. skarżąca wskazała, że nie doszło do realizacji obowiązku doręczenie upomnienia. Oba te zarzuty były przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu w sprawie zarzutów, które zakończono postanowieniem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które utrzymało w mocy postanowienie organu

I instancji, na mocy którego oddalono te zarzuty. Ponadto sama treść art. 33 § 2 pkt 1) i pkt 4) w związku z opisaną wyżej przyjętą koncepcją niekonkurencyjności środków zaskarżenia wskazuje, że kwestie te nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, a jedynie zarzutów jako środka zaskarżenia. Podobnie prezentuje się kwestia zarzutu naruszenia art. 27 § 1 ust. 2 i ust. 3 u.p.e.a.

w zakresie wskazania błędnego adresu w tytułach wykonawczych. Przedmiotowa kwestia decyduje o dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a. wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Także w tym zakresie doszło do oddalenia wniosku strony o umorzenie postępowania (zarzut wskazania błędnego adresu został potraktowany jako wniosek o umorzenie postępowania, gdyż art. 33 u.p.e.a.

w obecnym brzmieniu nie przewiduje takiego zarzutu). Ponadto podkreślić należy, że zarówno postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2023 r. znak 010000.71.2023-RED-3-NIP (dotyczące zarzutów) i postanowienie DIAS z dnia 25 kwietnia 2023 r. znak 2001-IEE.7192.24.2023 (dotyczące umorzenia postępowania) oraz poprzedzające je rozstrzygnięcia organów I instancji nie są przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 3 § 1 w zw z. art. 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a. jego niezasadność wynika z faktu, iż przedmiotem skargi w drodze art. 54 u.p.e.a. nie może być kwestia ustalenia czy istnieje podstawa do prowadzenia egzekucji. Podobnie jak kwestie poruszone w zarzutach wymienionych w poprzednim akapicie, także ta okoliczność może być badana w oparciu o inny środek zaskarżenia. Jak wynika z opisanej wcześniej linii orzeczniczej, skarga na czynność egzekucyjną w administracji nie obejmuje kontroli ani badania działań będących podstawą egzekucji, nie orzeka się na jej podstawie ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jedynie można kwestionować skutecznie jedynie te działania/czynności organów administracji, które były podjęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do dolegliwości zastosowanego środka zaskarżenia, która

w ocenie skarżącej jest nadmierna, kwestia ta może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, o czym stanowi art. 54 § 1 pkt. 2). Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków

- środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z kolei z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. wynika, że wybór środka egzekucyjnego powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, bez potrzeby stosowania kolejnych, wymienionych w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środków egzekucyjnych, które z założenia ustawodawcy są uszeregowane od najmniej do bardziej uciążliwych. Ponadto utrwalił się pogląd, że celem postępowania egzekucyjnego jest zapobieżeniem sytuacji, w której zobowiązany mógłby poprzez dowolne wnioskowanie odraczać rozpoczęcie przymusowego ściągania należności

(i w tym okresie wyzbywać się podlegającego egzekucji majątku) lub przerywać prowadzone już przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne (zob. wyrok NSA z dnia 9 marca 2016 r., sygn. II FSK 259/14 ). Biorąc pod uwagę te wytyczne, sąd nie znajduje podstaw do odstąpienia od poglądu wyrażanego przez NSA (zob. wyroki NSA: z dnia 10 maja 2017 r., sygn. II FSK 997/15; z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. III SA/Wa 403/07) zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowania egzekucyjnym

w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. III SA/Wa 1062/187). Taki rodzaj egzekucji prowadzi do ograniczenia możliwości dłużnika w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek przez cały czas pozostaje otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Godne uwagi jest to, że

z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. W związku z tym, iż skarżąca nie wykazała szczególnych okoliczności uzasadniających pogląd, że zajęcie rachunku bankowego jest szczególnie uciążliwym środkiem egzekucyjnym w sprawie, sąd nie znajduje powodu, by uwzględnić ten zarzut.

Nie będąc związanym zarzutami skargi, sąd dokonał oceny zaskarżonej czynność pod kątem jej poprawności w zakresie zgodności z przepisami prawa już poza kontekstem zarzutów przytoczonych w skardze. Z przeprowadzonej analizy wynika, że zaskarżona czynność została przez organ egzekucyjny przeprowadzona prawidłowo. Obowiązujące przepisy dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 do art. 87 u.p.e.a) nie zostały w toku prowadzonego postępowania naruszone. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienia o zajęciu zostały sporządzone na prawidłowym formularzu i były podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego. W zawiadomieniach oznaczono strony postępowania oraz wskazano organ egzekucyjny, podano numer tytułu wykonawczego, określono wysokość dochodzonej należności, a także zawarto pouczenia dla zobowiązanego i banku. Zawiadomienia o dokonanym zajęciu organ egzekucyjny prawidłowo doręczył skarżącej (zobowiązanemu) oraz do banku. Ponadto treść skargi, pism procesowych oraz pism na wcześniejszych etapach postępowania administracyjnego nie opisują żadnych okoliczności, które stanowiłyby o wadliwości zajęcia rachunku bankowego. Argumentacja przedstawiona przez stronę skarżącą w pismach kierowanych do organów oraz sądu świadczy o tym, że kwestionuje ona całość prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego oczekując, że organ egzekucyjny je zakończy. Powtarzając okoliczności wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, kwestie te nie mogły być rozpatrywane w trybie skargi na czynność egzekucyjną, ale mogły

być przedmiotem np. zarzutów na postępowanie egzekucyjne, tj. środek z art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, tj. środek z art. 59 u.p.e.a. Skarżąca skorzystała z możliwości zastosowania innych środków odwoławczych, które były przedmiotem innych postępowań.

Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

.