Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 963/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust 1 , ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 633
law: ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr PR.5432.18.2023 w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r., znak: PR.5432.18.2023, Idz. [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: Prezes WUG, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: OUG, organ pierwszej instancji) z dnia 6 marca 2023 r., znak: [...], Idz. [...], ustalającej P. S. (dalej: skarżący, strona) opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 1146,7 Mg (ton) piasku w okresie od 1 listopada 2019 r. do 6 sierpnia 2020 r. na nieruchomości położonej w miejscowości J., gmina Z., powiat z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w wysokości 29356 zł.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 17 kwietnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (aktualny tekst jedn. z 12 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.; dalej: p.g.g.).

W oparciu o akta administracyjne ustalono następujący stan faktyczny sprawy.

Organ I instancji, decyzją z dnia 6 marca 2023 r., znak: [...], Idz. [...], ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji 1146,7 ton piasku w okresie od 1 listopada 2019 r. do 6 sierpnia 2020 r. na działce nr [...], położonej w miejscowości J., gmina Z. Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu, gdyż w dniu 16 kwietnia 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Starosty Z. z dnia 9 kwietnia 2020 r., z prośbą o podjęcie działań w sprawie nielegalnego wydobycia kopaliny na wspomnianej działce. Starosta poinformował, że decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r., znak: [...], udzielił J. O. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego (piasku) ze złoża "J.", udokumentowanego na działce nr [...], która to koncesja decyzją z dnia 4 maja 2011 r., znak: [...], została przeniesiona na nowego przedsiębiorcę – P. S.. Ważność koncesji została ustalona do dnia 31 grudnia 2018 r. W dniu 3 czerwca 2020 r. pracownicy OUG w K. przeprowadzili wizję miejsca wydobywania kopaliny na działce nr [...], na terenie wgłębnego wyrobiska poeksploatacyjnego w likwidowanym zakładzie górniczym "J.", należącym do skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Organ I instancji ustalił, że skarpy w miejscu opisanego wyżej wydobywania kopaliny zbudowane były z gruntu rodzimego. W profilu tych skarp występowała warstwa humusu o miąższości 0,2 m. Ustalono, że wydobywaną kopaliną były piaski drobnoziarniste suche, barwy jasnożółtej. W trakcie wizji wykonano również pomiary geodezyjne oraz sporządzono dokumentację fotograficzną, szkice robocze i szkic pomiarowy. W północnej części terenu wyrobiska znajdowała się koparka gąsienicowa jednołyżkowa [...] i stwierdzono świeże ślady urabiania piasku koparką - metodą podsiębierną, poniżej poziomu, na którym stała koparka. We wskazanej części wyrobiska powstało zagłębienie o wymiarach: długość 28 m, szerokość 29,5 m i głębokość 7 m. W trakcie oględzin do wyrobiska wjechał samochód ciężarowy [...] o numerze rejestracyjnym [...] i zatrzymał się w rejonie postoju koparki [...], Kierowca wysiadł z samochodu, wsiadł do kabiny koparki gąsienicowej [...] i rozpoczął wydobywanie piasku oraz jego załadunek na samochód ciężarowy.

Organ I instancji ustalił również, że skarżący posiada decyzję Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r., znak: [...], ustalającą leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...], z możliwością wykorzystania do rekultywacji odpadów w procesie przetwarzania, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach szczegółowych oraz decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r., znak: [...], zezwalającą na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." (proces R5) do dnia 25 października 2025 r. Kontrola wykazała jednak, że skarżący nie posiada dokumentacji rekultywacji, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Podczas kontroli, w wyrobisku likwidowanego zakładu górniczego "J." widoczne były świeże ślady prowadzenia wydobycia kopaliny dwoma piętrami - pierwszym piętrem z postępem robót w kierunku północnym i drugim piętrem - w kierunku południowym.

Wypowiadając się co do zebranego materiału dowodowego skarżący oświadczył, że w okresie od listopada 2019 r. do końca maja 2020 r. prowadził wydobycie kopaliny w likwidowanym zakładzie górniczym "J.", a wydobyty piasek przeznaczał na obsypywanie - umocnienie utworzonego w wyrobisku zbiornika (magazynu) środka organiczno-mineralnego poprawiającego właściwości gleby.

Pismem z dnia 9 lipca 2020 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji na działce nr [...] oraz o oględzinach, zaplanowanych na dzień 6 sierpnia 2020 r.

Dokonując na opisanych wyżej podstawach ustaleń stanu faktycznego sprawy, organ I instancji, działając na podstawie art. 140 ust. 1 p.g.g. decyzją z 6 marca 2023 roku wymierzył skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin, we wspomnianej wcześniej wysokości, za okres od 1 listopada 2019 r. do 6 sierpnia 2020 r.

Od tej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie, datowane na 3 kwietnia 2023 r., uzupełnione pismem z dnia 22 maja 2023 r., zaskarżając przedmiotową decyzję w całości i zarzucając naruszenie:

1) art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy "polegającego na dogłębnej analizie przeprowadzonych badań w przedmiocie warunków dla nowej zabudowy, jak również swobodną ocenę materiału dowodowego skutkującą przyjęciem błędnego czasookresu",

2) art. 107 § 3 k.p.a. przez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie rozstrzygnięcia zwłaszcza w sytuacji niewyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności, obejmujących spełnienie przesłanek z ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (p.g.g.),

3) art. 8 k.p.a., przez podważenie zasady zaufania do władzy publicznej przez wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki z właściwych przepisów prawa materialnego,

4) art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku spełnienia przesłanek merytorycznych.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia 6 marca 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania organ odwoławczy zaskarżoną decyzją z 11 sierpnia 2023 r. utrzymał decyzję organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji m.in. wskazał, że podziela ustalenia organu I instancji, iż skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 1146,7 ton kopaliny - piasku z działki nr [...].

W okresie od 1 listopada 2019 r. do 6 sierpnia 2020 r. skarżący nie posiadał koncesji na wydobywanie kopaliny z działki nr [...]. Koncesja z dnia 29 grudnia 2003 r., znak; [...], na wydobywanie kruszywa naturalnego (piasku) ze złoża "J.", udokumentowanego na działce nr [...], udzielona przez Starostę Z. J. O., a następnie przeniesiona - decyzją z dnia 4 maja 2011 r., znak; [...] - na skarżącego, wygasła z dniem 31 grudnia 2018 r.

Skarżący posiadał decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r., znak; [...], zezwalającą na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." oraz decyzję Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r.. znak; [...], ustalającą leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...], jednakże przedmiotowe dokumenty nie uprawniały go do wydobywania kopaliny w ramach powiększania, czy pogłębiania wyrobiska.

Prezes WUG nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, albowiem przeczyły temu ustalenia z wizji wyrobiska, przeprowadzonej przez pracowników OUG w K. w dniu 3 czerwca 2020 r. i udokumentowanej materiałem zdjęciowym. Na działce nr [...] stwierdzono istnienie wgłębnego wyrobiska poeksploatacyjnego, w którego północnej części znajdowała się koparka. We wschodniej części wyrobiska zlokalizowane było zagłębienie o wymiarach; długość 28 m, szerokość 29,5 m i głębokość 7 m. Stwierdzono świeże ślady urabiania piasku koparką - metodą podsiębierną, poniżej poziomu, na którym stała koparka. W trakcie wizji do wyrobiska wjechał samochód ciężarowy, a kierowca tego pojazdu wysiadł z kabiny samochodu, wsiadł do kabiny koparki gąsienicowej i rozpoczął wydobywanie piasku oraz jego załadunek na samochód ciężarowy. Kierowca oświadczył, że jest pracownikiem zatrudnionym w firmie skarżącego i wydobycie, załadunek oraz transport piasku wykonywał na jego polecenie. Podczas wizji w dniu 3 czerwca 2020 r. pracownicy OUG w K. stwierdzili nie tylko wydobywanie kopaliny - odłączanie kopaliny od złoża, ale również jej transport poza granice wyrobiska, co zdaniem organu przeczy twierdzeniom odwołującego się o prowadzeniu wyłącznie prac rekultywacyjnych wyrobiska poeksploatacyjnego "J.". Proces wydobywania i załadunku piasku w dniu 3 czerwca 2020 r. został ujęty na zdjęciach stanowiących załącznik do protokołu z wizji.

Ponadto, w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników OUG w K. w dniach 16 i 19 czerwca 2020 r. stwierdzono, że "w wyrobisku górniczym - w jego południowej części widoczne są świeże ślady prowadzenia wydobycia kopaliny. Eksploatacja piasku prowadzona jest dwoma piętrami - jednym z postępem robót w kierunku północnym, drugim z postępem robót w kierunku południowym".

W ocenie organu powyższe w sposób oczywisty świadczy o prowadzeniu przez skarżącego wydobycia piasku na terenie działki nr [...], a nie jedynie wykonywaniu prac rekultywacyjnych.

Nadto organ podkreślił, że wyrokiem z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Z. uznał skarżącego za winnego tego, że w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 maja 2020 r. prowadził ruch likwidowanego odkrywkowego zakładu górniczego "J.", w miejscowości J., gmina Z., bez wymaganej koncesji w zakresie wydobywania kopaliny - piasku ze złoża "J.".

Prezes WUG uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 19 grudnia 2022 r. iż fakt pogłębienia wyrobiska w kierunku północno-zachodnim wynikał z całości podejmowanych prac rekultywacyjnych, a zmierzających do realizacji decyzji Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r. w przedmiocie ustalenia kierunków rekultywacji wyrobiska, jak również decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r. zezwalającej na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." w ramach procesu R5.

Zdaniem organu wskazane przez skarżącego decyzje w zakresie rekultywacji, tj. decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r., znak: [...], zezwalająca na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." oraz decyzja Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r., znak: [...], ustalająca leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...] nie obejmują jakichkolwiek prac, które uzasadniałyby powiększanie, czy pogłębianie wyrobiska w ramach prac rekultywacyjnych. Starosta Z. decyzją z dnia 15 października 2015 r. ustalił leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...], osobę obowiązaną do rekultywacji - skarżącego oraz dopuścił możliwość wykorzystania do rekultywacji odpadów. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że "likwidacja wyrobiska ma nastąpić poprzez jego wypełnienie do odtworzenia pierwotnej rzeźby terenu, a następnie przywrócenie poziomu glebowego w rekultywacji biologicznej". Jak wynika z mapy sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:1000 ze stanem aktualizacji na marzec 2001 r. (załączonej do wniosku skarżącego z dnia 2 września 2015 r. o wydanie przedmiotowej decyzji), teren objęty decyzją rekultywacyjną z dnia 15 października 2015 r. przed rozpoczęciem eksploatacji (pierwotna rzeźba terenu) był płaski, jednostajnie nachylony w kierunku północnym, o rzędnych odpowiadających rzędnym terenów otaczających.

Decyzją z dnia 26 października 2015 r., znak: [...], Marszałek Województwa [...] zezwolił skarżącemu na przetwarzanie określonych rodzajów i ilości odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J.". W punkcie 1.1.2.7. (warunki odzysku) decyzji wskazano m.in., że "odpady będą dowożone transportem samochodowym, wysypywane w rejonie prowadzonych prac, a następnie rozprowadzane warstwowo (warstwy 1,0-1,5 m) zaczynając od dna wyrobiska, przy użyciu ładowarek, koparek i spycharek. (...) Zasypywanie wyrobiska odbywać się będzie w sposób uporządkowany. Wypełnianie wyrobiska prowadzone będzie maksymalnie do rzędnych przyległych terenów nie przekształconych. Warstwa powierzchniowa o grubości 1,5 m formowana będzie w sposób zapewniający funkcję glebotwórczą i umożliwiający docelowe leśne zagospodarowanie terenu.".

W ocenie organu analiza wyżej wymienionych dokumentów, na podstawie których prowadzona była rekultywacja wyrobiska poeksploatacyjnego na działce nr [...], wskazuje, że nie uprawniały one odwołującego się do powiększania, czy pogłębiania wyrobiska, skutkującego oddzielaniem kopaliny od złoża, w ramach prac rekultywacyjnych, a wyłącznie do zasypywania wyrobiska odpadami, na warunkach określonych w decyzjach Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r. i Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r. Przedmiotowe dokumenty nie upoważniały również skarżącego do wywozu kopaliny pochodzącej z powiększania (pogłębiania) wyrobiska poza jego teren. Jak wynika ponadto z protokołu kontroli nr [...] z dnia 19 czerwca 2020 r., odwołujący się nie posiadał dokumentacji rekultywacji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego, o której mowa w § 162 ust. 3 w zw. z ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. poz. 1008 ze zm.), która mogłaby ewentualnie zawierać inne ustalenia odnośnie zakresu prac rekultywacyjnych.

W ocenie organu biorąc powyższe pod uwagę a także ustalenia z wizji przeprowadzonej na działce nr [...] w dniu 3 czerwca 2020 r. oraz kontroli z 16 i 19 czerwca 2020 r. stwierdzony ubytek kopaliny powstał w wyniku jej wydobycia, a nie prowadzenia prac rekultywacyjnych. Prawidłowo zatem zastosowanie znalazł art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g.

Ponadto organ wskazał, że wizja z dnia 3 czerwca 2020 r. i oględziny w dniu 6 sierpnia 2020 r. potwierdziły, że wydobywaną kopaliną był piasek drobnoziarnisty. Pomiary geodezyjne wyrobiska w czasie wizji w dniu 3 czerwca 2020 r. i w czasie oględzin w dniu 6 sierpnia 2020 r. wykonali pracownicy OUG w K. posiadający niezbędną wiedzę specjalną, wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe, które gwarantują fachowe i rzetelne wykonanie pomiarów. Pomiary wykonano precyzyjnym odbiornikiem GPS firmy [...]. Wyniki pomiarów stanowiły podstawę sporządzenia dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji z dnia 30 sierpnia 2021 r. W przedmiotowej dokumentacji wskazano sposób obliczenia objętości wydobytej kopaliny, która wynosiła 644,2 m3. Ustalając ilość wydobytej kopaliny (w tonach) ww. objętość pomnożono przez gęstość objętościową (t/nf). Organ pierwszej instancji przyjął wartość gęstości objętościowej wynoszącą 1,78 t/m na podstawie Dodatku nr 1 do dokumentacji geologicznej w kat. Ci złoża kruszywa naturalnego (piasku) "J.", położonego na działce nr [...]. W związku z tym ilość wydobytej kopaliny bez wymaganej koncesji wynosiła 1146,7 Mg (ton). Zarówno ilość, jak i ciężar wydobytego bez koncesji piasku zostały ustalone właściwie i w sposób niebudzący wątpliwości. W ocenie Prezesa WUG, przyjęte metody i sposób obliczenia ilości wydobytej kopaliny są prawidłowe.

Na decyzję organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotne znaczenie w rozpoznaniu sprawy i przepisów prawa materialnego w postaci:

1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegającego na dogłębnej analizie zebranego materiału dowodowego, wyciągnięcia wniosków w oparciu o błędne założenia pracowników organów oraz nie ustalenia wszystkich istotnych okoliczności w niniejszej sprawie;

2) art. 8 k.p.a. poprzez podważenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki z właściwych przepisów prawa materialnego;

3) art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku spełnienia przesłanek merytorycznych;

4) art. 43 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez uznanie, że w decyzji na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." wskazane zostaną wszelkie czynności faktyczne, jakie musi podejmować podmiot przeprowadzający rekultywację wyrobiska.

Na tych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji; o umorzenie postępowania administracyjnego przed organem I instancji; o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów, według norm przepisanych, i o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wniósł też o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji strona m.in. wskazała, że zaskarżona decyzja powiela w przeważającej większości założenia przyjęta przez organ I instancji, w szczególności dotyczące wywozu kopalin z wyrobiska oraz braku odpowiednich założeń w decyzji dotyczącej procesu rekultywacji wyrobiska.

Skarżący wskazał, że organ zaniechał ustalenia podstawowych okoliczności pozwalających do rozstrzygnięcia złożonego wniosku.

Materiał dowodowy, faktycznie ujawnił, że doszło do oddzielenia piasku ze złoża oraz załadunku piasku na samochód ciężarowy [...] o Nr rej. [...]. W oparciu o taką okoliczność, organ uznał, że skarżący dokonał wywozu piasku poza teren wyrobiska, a całkowicie pominął wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego, dotyczące podejmowanych prac rekultywacyjnych oraz przygotowawczych do dalszej rekultywacji.

W ocenie strony organ błędnie uznał, że sam załadunek piasku na samochód ciężarowy, stanowi wystarczający dowód, że doszło do faktycznego wywozu jakiegokolwiek wyrobku z terenu kopalni, a ustalone zdarzenie, miało na celu dalsze prowadzenia prac rekultywacyjnych.

Okoliczności, które zostały ujawnione w trakcie kontroli w żaden sposób nie potwierdzają, że doszło do faktycznego gospodarczego wykorzystania złoża, lecz jedynie, potwierdzają, że faktycznie były realizowane czynności zmierzające do dalszej rekultywacji wyrobiska.

Zdaniem strony organ również błędnie uznał, że skarżący nie posiadał żadnego uprawnienia dotyczącego realizacji czynności przygotowawczych w przedmiocie rekultywacji składowiska odpadów wskazanego szczegółowo w treści decyzji na przetwarzanie odpadów.

W związku z czym, niezasadne jest przyjęte założenie przez organ II instancji, że skarżący nie posiadał uprawnień do zabezpieczenia dawnego wyrobiska w trakcie prowadzonej rekultywacji wyrobiska.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie, przedstawiając szczegółowo swoją argumentację. Wskazał w szczególności, że ustalenia dokonane przez organy nadzoru górniczego zostały poczynione na podstawie wszystkich zebranych w sprawie i wszechstronnie rozpatrzonych dowodów.

Nadto zaakcentował, że dokonano oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a wyniki dokonanej oceny poszczególnych dowodów zostały przedstawione w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej i drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: z 28 października 2022 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 p.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 p.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu p.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 p.g.g. działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, a na mocy art. 140 ust. 2 pkt 2 p.g.g. organem właściwym w takiej sprawie jest właściwy organ nadzoru górniczego. Wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej.

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie, w świetle stanowiska prezentowanego przez skarżącego w skardze i wcześniej w toku postępowania administracyjnego jest odpowiedź na pytanie, czy Prezes WUG prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a także dokonał należytej oceny materiału dowodowego i wywiódł prawidłowe wnioski co do wymiaru opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji.

W tym zaś kontekście sprawa została prawidłowo wyjaśniona pod względem prawnym.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż w stosunku do skarżącego obowiązywały różne akty administracyjne, dotyczące bezpośrednio lub pośrednio kwestii wydobycia kopalin.

Jak wcześniej wskazano wysokość opłaty jest uzależniona wyłącznie od ilości wydobytej bez koncesji kopaliny i przyjętej stawki opłaty eksploatacyjnej, a przedsiębiorca, który chce prowadzić działalność polegającą na wydobywaniu kopalin, jest zatem obowiązany uzyskać koncesję. Jest również obowiązany uzyskać zatwierdzenie projektu robót geologicznych, a przynajmniej – jeśli zatwierdzenie nie jest obowiązkowe – dokonać skutecznego zgłoszenia.

Skarżący zmierzał do wykazania, iż dla prowadzenia działalności w zakresie wydobycia kopalin wystarczy spełnienie jednego z powyższych warunków. Jego stanowisko nie uwzględnia wyraźnego brzmienia wspomnianych wyżej przepisów. Przeciwnie, oba warunki rozpoczęcia działalności są wprawdzie konieczne do spełnienia, jednak ich zakres, zdefiniowany ustawą, jest całkowicie rozłączny. Wątpliwości, które zgodnie z dyspozycją art. 81a § 1 k.p.a. należy wprawdzie rozstrzygać na korzyść strony, dotyczą w szczególności tych stanów faktycznych, w których zakres prawa do wydobycia kopalin jest uregulowany w decyzji koncesyjnej oraz w zatwierdzonym projekcie robót geologicznych. W danym przypadku występują jeszcze dwa elementy w postaci prawomocnych rozstrzygnięć spornej materii: są nimi decyzja starosty z. z dnia 15 października 2015 r., znak: [...], ustalająca leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego zlokalizowanego na działce nr [...], z możliwością wykorzystania do rekultywacji odpadów w procesie przetwarzania, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach szczegółowych, oraz decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r., znak: [...], zezwalająca na przetwarzanie odpadów w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego "J." (proces R5) do dnia 25 października 2025 r.

Badając zgodność prowadzonych przez skarżącego robót z treścią obowiązujących go aktów administracyjnych, organ odwoławczy badał wyłącznie tę część sprawy, która należy do jego właściwości. W tym zakresie ustalenia stanu faktycznego nie nasuwają żadnych wątpliwości co do ich oparcia na zgromadzonych dowodach, z których organy obu instancji wyprowadziły prawidłowe wnioski. W szczególności należy zauważyć, że dokonanie załadunku wydobytej kopaliny na samochód ciężarowy bezpośrednio w trakcie czynności kontrolnych nie jest możliwe do wyjaśnienia w sposób odmienny, aniżeli dokonał tego organ odwoławczy, to jest przez stwierdzenie prowadzenia wydobycia mimo braku koncesji. W tym zakresie oczywista i niezaprzeczona pozostaje również moc obowiązująca wydanych aktów administracyjnych, kształtujących sporny stosunek publicznoprawny. Sąd podziela w zupełności stanowisko organu odwoławczego, i tym samym nie uznaje za zasadne zarzutów skargi.

W ocenie Sądu materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący i zupełny pozwalający na ustalenie skarżącemu opłaty podwyższonej, zaś organy nadzoru górniczego podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd podzielił też stanowisko organów, że skarżący nie był uprawniony do powiększania, czy pogłębiania wyrobiska, skutkującego oddzielaniem kopaliny od złoża, w ramach prac rekultywacyjnych, a wyłącznie mógł zasypywać wyrobiska odpadami na warunkach określonych w decyzjach Starosty Z. z dnia 15 października 2015 r. i Marszałka Województwa [...] z dnia 26 października 2015 r. Nie był upoważniony również do wywozu kopaliny pochodzącej z powiększania (pogłębiania) wyrobiska poza jego teren. W konsekwencji skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji 1146,7 ton kopaliny - piasku z działki nr [...].

Skarżący kwestionuje ustalenia organów i zarzuca im naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy z czym nie można się zgodzić ponieważ wbrew twierdzeniom skarżącego okoliczności zaprezentowane przez strony postępowania wskazują, że niezasadne są zarzuty skargi odnoszące się do braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegającego na dogłębnej analizie zebranego materiału dowodowego, wyciągnięcia wniosków w oparciu o błędne założenia pracowników organów oraz nie ustalenia wszystkich istotnych okoliczności w przedmiotowej sprawie co skutkowało naruszeniem art. 7, 77 k.p.a. oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Zatem wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony.

Również zarzut strony dotyczący naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. przez podważenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki z właściwych przepisów prawa materialnego, zdaniem Sądu nie może się ostać ponieważ stosownie do art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g., za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji ustala się opłatę podwyższoną w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

W świetle zebranego materiału dowodowego, zasadnie organ stwierdził, że skarżący prowadził wydobycie, pomimo braku koncesji, co przekonująco w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie wykazał organ a w zakresie istniejącego wyrobiska i prowadzonych tam prac nie kwestionuje tego skarżący. W związku z tym że skarżący prowadził wydobywanie kopaliny, a zatem wymierzenie opłaty podwyższonej w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny było zdaniem Sądu uzasadnione.

Nie potwierdził się również podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 43 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, który wskazuje elementy zezwolenia na zbieranie odpadów i zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Zaś zezwolenie na przetwarzanie odpadów określa szczegółowo warunki prowadzenia takiej działalności i nie można domniemywać, że zezwolenie uprawnia do podejmowania czynności w nim niewymienionych, sprzecznych z przepisami p.g.g. w zakresie wydobywania kopalin. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia tego rodzaju uchybień.

Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.