Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1262/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z 14 czerwca 2004 r. w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz adw. K.S. kwotę 292,80 zł / dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy - w tym 22% stawki podatku od towarów i usług / tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. WSA/wyr. l - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]czerwca 2004 r. znak[...] Prezydent Miasta K. przyznał S.S. na dziecko A.S. od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. zasiłek rodzinny w wysokości 43 zł miesięcznie i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł miesięcznie, a ponadto przyznał dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90 zł we wrześniu 2004r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 6 ust. 1 i art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.).

Powyższa decyzja została zmieniona w części przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka A.S. Decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2004 r. znak:[...] wydaną na podstawie art. 70a ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznano S.S. wyrównanie za okres od 1 maja 2004r. do 30 czerwca 2004r. w kwocie 130 zł miesięcznie.

Decyzją z [...]listopada 2004r. znak:[...] Prezydent Miasta K. uchylił decyzję własną z [...]czerwca 2004 znak:[...] w części dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na A.S. i w części dotyczącej obu dodatków od dnia 1 lipca 2004 oraz wstrzymał wypłatę zasiłku z dniem 1 listopada 2004 r. Ponadto Prezydent określił świadczenie nienależnie pobrane na podstawie wymienionej decyzji na kwotę po 213 zł za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień, październik oraz 303 zł za wrzesień (łącznie kwota 924 zł nienależnie pobranego świadczenia), zobowiązał S.S. do zwrotu wymienionej kwoty do dnia 15 grudnia 2004 r. oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na interes społeczny. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 3 pkt 16, art. 25 ust. 1, art. 20 i art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 104, 107, 108 i 163 k.p.a. S.S. - wbrew pouczeniu o obowiązku poinformowania urzędu o zmianach w stanie faktycznym, które mogą mieć wpływ na świadczenie - nie zgłosiła, że jej starszy syn 15 czerwca 2004 r. ukończył 25 lat. W związku z tym faktem nie wlicza się go do członków rodziny. Po ponownym przeliczeniu dochodu, na jednego członka rodziny przypada kwota 699,12 zł miesięcznie, co przekracza kryterium ustawowe. Skutkiem powyższego jest to, że od 1 lipca 2004r. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na syna A.S. nie przysługują i są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2005 r. znak:[...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2004r. i umorzyło postępowanie na podstawie art. 105 § 1 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznych zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. możliwa jest tylko w sytuacjach wyraźnie wskazanych w przepisach. W przypadku decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego uchylenie może nastąpić za zgodą strony (art. 155 k.p.a.). Art. 163 k.p.a. został zastosowany nieprawidłowo, bowiem brak jest przepisów szczególnych, które umożliwiałyby zmianę decyzji ostatecznej o przyznaniu zasiłku rodzinnego na niekorzyść strony bez jej zgody. W szczególności przepisem takim nie jest art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zwrócono również uwagę, że nałożenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja eliminująca z obrotu prawnego decyzję ostateczną o przyznaniu zasiłku rodzinnego jest już ostateczna. Świadczenie, które pobrała S.S. nie było pobrane nienależnie, bowiem strona nie wprowadziła organu w błąd ani też nie przedstawiła sfałszowanych dokumentów.

Po wydaniu powyższej decyzji Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2004 r. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. znak:[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność tej decyzji w części dotyczącej przyznania zasiłku rodzinnego od dnia 15.04.2004r. do dnia 31.08.2005r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka od dnia 15.06.2004r. do 31.08.2005r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego od 1.09.2004r. do 30.09.2004r. W pozostałej części Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2004r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dochód trzyosobowej rodziny w dniu wydania decyzji wynosił 466,08 zł na osobę. Jednakże w dniu 15 czerwca 2004 r. syn wnioskodawczyni R.H. skończył 25 lat, a zatem zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych od tego dnia nie wlicza się go do członków rodziny. Od tego dnia rodzina S.S. w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych składa się z dwóch osób, a dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 699,12 zł i przekracza ustawowe kryterium tj. kwotę 504 zł. Organ I instancji rażąco naruszył prawo, gdyż winien był przyznać zasiłek wyłącznie do dnia 15 czerwca 2004 r.

Postanowieniem z [...] lipca 2005r. znak:[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę w swojej decyzji z [...] maja 2005r. w ten sposób, że w miejsce daty "15.04.2004 r." wpisano datę "15.06.2004r.". Postanowieniem z [...]września 2005 r. znak:[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło powyższe postanowienie i sprostowało oczywistą omyłkę w swojej decyzji z [...] maja 2005r. w ten sposób, że w miejsce daty "15.04.2004r." wpisano datę "15.06.2004r." oraz w miejsce mylnie wpisanego nazwiska "H." wpisano "H.".

S.S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. przyznającej jej zasiłek rodzinny. We wniosku zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 10 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto zwróciła się z prośbą o doręczenie jej kopii wszelkich materiałów, na jakich Samorządowe Kolegium Odwoławcze wspierało się, podejmując decyzję z dnia [...] maja 2005 r.

Decyzją z dnia z [...] sierpnia 2005 r. znak[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 6 maja 2005 r. uznając ją za prawidłową.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która w sposób niewątpliwy i jednoznaczny dotknięta jest jedną z wad wyczerpująco wymienionych w art. 156 § l k.p.a., w tym również z tego powodu, iż została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.). Art 5 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Rodzina w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych to następujący członkowie rodziny: małżonkowie, rodzice, opiekun prawny dziecka, opiekun faktyczny dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne (art. 3 pkt 16). W przedmiotowej sprawie w czasie wydawania decyzji z [...] czerwca 2004 r. rodzina składała się z trzech osób (S.S. oraz jej synów R.H. i A.S.) i dlatego organ I instancji obliczył wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę dzieląc dochód na trzy osoby. Wówczas była to kwota 466,08 zł, która nie przekraczała ustawowego kryterium (504 zł). Jednakże 15 czerwca 2004r. R.H. skończył 25 lat i w świetle art. 3 pkt 16 wymienionej ustawy nie można go zaliczyć w poczet członków rodziny. Rodzina jest obecnie dwuosobowa. W związku z tym dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 699,12 zł i przekracza ustawowe kryterium. Organ administracji w decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznał S.S. zasiłek rodzinny na okres od 1 maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r., a powinien przyznać go na okres od 1 maja 2004r. do 15 czerwca 2004r. (dzień ukończenia przez R.H. 25 lat). To samo należy odnieść do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Natomiast dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w ogóle nie powinien zostać przyznany, ponieważ zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek ten wypłaca się jeden raz w roku, we wrześniu, a w tym czasie nie przysługiwał S.S. zasiłek rodzinny na syna A. Treść decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 16, dlatego też decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wskazało, że pismem z dnia 12 sierpnia 2005r. wyznaczyło S.S. termin do złożenia na piśmie ewentualnych wyjaśnień oraz poinformowało o możliwości przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów oraz o możliwości żądania uwierzytelnienia sporządzonych odpisów z akt sprawy lub wydania uwierzytelnionych odpisów, pod warunkiem, że wykaże w tym swój ważny interes. W odpowiedzi na to pismo S.S. zarzuciła, że dochód jej rodziny został fałszywie obliczony. Wskazała również, że domaga się doręczenia jej uwierzytelnionych dokumentów, sporządzonych przez organ I instancji, a dotyczących obliczenia jej dochodów. W związku z powyższym Kolegium wyjaśniło, iż obliczając dochód S.S. wzięło pod uwagę wszelkie dokumenty, które złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczeń. S.S. nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy w Kolegium, a wydanie jej uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy możliwe jest pod warunkiem wykazania przez stronę jej ważnego interesu.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.S. domagając się jej uchylenia. Zaznaczyła, że do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego dołączyła komplet dokumentów, z których również wynikał wiek jej synów. Zarzuciła, że organy administracji źle obliczyły jej dochód nie podając jednocześnie żadnej podstawy tych obliczeń. Nawet bowiem po wyłączeniu z gospodarstwa starszego syna, który ukończył 25 lat, rodzina nie przekracza kryterium dochodowego z ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącej doszło w ten sposób do naruszenia konstytucyjnych i ustawowych norm i zasad gwarantujących jej udział w każdym stadium postępowania administracyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 1 czerwca 2007 r. skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy obliczaniu dochodu rodziny istotny jest dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc również i skład rodziny należy ustalić na rok poprzedzający okres zasiłkowy. Należy więc wziąć pod uwagę dochód rodziny skarżącej oraz skład tej rodziny w roku 2003, kiedy to A.S. nie miał ukończonych 25 lat. W ocenie skarżącej irrelewantny jest zarówno skład rodziny w dacie orzekania, jak i w okresie późniejszym. W tej sytuacji nie ma podstaw do stwierdzania nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2004r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, bowiem zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2005r., jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia 6 maja 2005r. naruszają prawo. Kolegium nie wyjaśniło wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając w ten sposób przepisy art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego S.S. nie ukrywała wieku swojego starszego syna - wynika on m. in. z poświadczenia zameldowania na pobyt stały (k. 17 akt administracyjnych) oraz z jego numeru PESEL podanego przez skarżącą we wniosku i w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego K.-P. (k. 4 akt administracyjnych). Wniosek skarżącej został uwzględniony w całości decyzją z [...] czerwca 2004r. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na lakoniczne uzasadnienie tej decyzji, które ogranicza się do stwierdzenia, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji nie wskazał jakie to wymogi oraz jakie okoliczności istniejące po stronie S.S. wskazują, że skarżąca spełnia wymogi ustawowe. Takie uzasadnienie w świetle art. 107 § 3 k.p.a. jest dopuszczalne, jednakże utrudnia ono weryfikację tej decyzji. Nie sposób domyślić się jakie ustalenia faktyczne poczynił Prezydent, w szczególności w zakresie dochodu rodziny skarżącej oraz ilości członków tej rodziny, i jaki w konsekwencji przyjął dochód w przeliczeniu na osobę. Z wydanej decyzji wynika jedynie, że zdaniem organu I instancji dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał kwoty 504 zł.

W decyzji z [...] listopada 2004 r. Prezydent Miasta K. arbitralnie, bez wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych oraz bez wskazania dowodów dokonał ponownej oceny dochodu rodziny i przyjmując, że rodzina jest dwuosobowa ustalił ten dochód na kwotę 699,12 zł w przeliczeniu na osobę. Powyższa decyzja została słusznie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Następnie Kolegium wszczęło z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z [...]czerwca 2004 r. Zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z [...] maja 2005 r. Kolegium powtarza, że przy dwuosobowej rodzinie dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 699,12 zł, jednakże w dalszym ciągu nie wyjaśnia skąd wzięła się ta kwota. Żaden organ orzekający w tej sprawie na żadnym etapie postępowania nie przedstawił wyliczenia, z którego wynikałyby przyjęte przez niego ustalenia w zakresie dochodu rodziny w przeliczeniu na członka rodziny. O ile jednak taki brak uzasadnienia jest dopuszczalny w przypadku decyzji uwzględniającej w całości wniosek S.S. i przyznającej jej świadczenia rodzinne, to trzeba podkreślić, że wyjątek ten nie może być rozciągany na inne decyzje. W szczególności niedopuszczalne jest pomijanie tak istotnych elementów w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nieważność, a więc praktycznie pozbawiającej osobę uprawnioną przyznanych wcześniej świadczeń. Na poparcie tego stanowisko można przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 732/06, Lex nr 229627. Wyrokiem tym WSA uchylił decyzję odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego, a w jego uzasadnieniu stwierdził: "obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - było wyczerpujące i matematyczne wyjaśnienie sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie, bo właśnie przesłanka dochodu, który przekracza kwotę 504 zł ustaloną w ustawie o świadczeniach rodzinnych była podstawą odmowy przyznania J. N. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Tym samym na organie administracji ciążył obowiązek w szczególności uzasadnienia wysokości ustalonego kryterium dochodowego, które było przez cały czas kwestionowane przez stronę. Natomiast organ tego nie uczynił, ograniczając się tylko na podaniu samej kwoty ustalonego przez niego dochodu na osobę w rodzinie". Taka argumentacja będzie miała zastosowanie również w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Przyczyną wydania przez SKO zaskarżonej decyzji był fakt błędnego wyliczenia dochodu rodziny przez organ I instancji. W ocenie Kolegium błąd ten był na tyle istotny, że miał charakter rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności. Wytykając organowi I instancji błąd w obliczeniach Kolegium powinno dokładnie i szczegółowo przedstawić prawidłowy sposób obliczenia dochodu. Brak takich obliczeń jest tym bardziej naganny, że skarżąca wielokrotnie zwracała się o przedstawienie jej wyliczenia, z którego wynikają ustalenia organów administracji w zakresie dochodu rodziny. Kolegium wyliczenia takiego nie przedstawiło, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że "obliczając dochód Pani S.S. wzięło pod uwagę wszystkie dokumenty, jakie złożyła strona składając wniosek o przyznanie świadczeń".

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) definiuje pojęcia dochodu oraz dochodu rodziny, określając dokładnie jakie przychody należy uwzględniać, a jakie pomijać przy obliczaniu dochodu rodziny. Z kolei art. 47 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. Bez wyjaśnienia jakie konkretnie dokumenty Kolegium miało na myśli, jakie kwoty wynikające z tych dokumentów uwzględniło oraz bez wyliczenia ustalonego przez organ dochodu rodziny Sąd nie jest w stanie ocenić, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z powołanymi przepisami. W chwili obecnej nie sposób nawet ustalić, czy organy wydające kolejne decyzje w niniejszej sprawie obliczyły dochód za 2002r. (jak nakazuje art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), czy też z roku 2003 - biorąc pod uwagę, że w aktach administracyjnych znajdują się zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodzie uzyskanym przez skarżącą w obu tych latach. Ponieważ Kolegium nie wyjaśniło podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonego rozstrzygnięcia, jego decyzje nie mogą zostać zweryfikowane przez Sąd pod względem merytorycznym.

Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że obie decyzje Kolegium wskazują na rażące naruszenie prawa jako przyczynę stwierdzenia nieważności, jednakże w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną Kolegium wskazuje art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Powołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Mamy tu do czynienia z oczywistą omyłką pisarską, gdyż rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wskazane jest w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i ten właśnie przepis podany był jako podstawa prawna decyzji Kolegium z [...]maja 2005 r., którą utrzymano w mocy. W decyzji z [...] maja 2005 r. również stwierdzono oczywiste omyłki pisarskie, które były prostowane dwukrotnie (postanowienia SKO z [...]lipca i [...] września 2005r.). Takie nagromadzenie omyłek w jednym postępowaniu budzi wątpliwości co do zastosowania się przez organ do art. 8 k.p.a., który nakazuje organom administracji prowadzić postępowanie tak, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

Przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy organ administracji powinien wziąć pod uwagę problemy wynikające z wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jej przepisami świadczenia rodzinne przyznaje się na okres zasiłkowy od 1 września do 31 sierpnia roku następnego (art. 3 pkt 10), przy czym bezpośrednio po wejściu ustawy w życie okres zasiłkowy rozpoczynał się 1 maja 2004r. i kończył 31 sierpnia 2005r. (art. 47 ust. 1). Omawiana ustawa przewiduje dwie przesłanki przyznania tych świadczeń. Pierwszą z nich jest wiek dziecka, określony w art. 6 ust. 1 i 1 "a" ustawy. Drugą przesłanką jest odpowiedni dochód rodziny, nie przekraczający kryterium dochodowego określonego w art. 5 ustawy. Wiek dziecka zmienia się w czasie w sposób naturalny, a przekroczenie ustawowej granicy wieku w trakcie okresu zasiłkowego powoduje utratę prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Przyznając zasiłek organ administracji powinien zbadać, czy w trakcie najbliższego okresu zasiłkowego dziecko nie przekroczy określonej w przepisach granicy wieku, a jeżeli tak, to powinien przyznać zasiłek tylko do dnia ukończenia przez dziecko 18 (21 lub 24) roku życia. Przesłanka dochodu rodziny ma odmienny charakter, bowiem jest wartością stałą i nie może zmieniać się w trakcie okresu zasiłkowego. Zgodnie z art. 3 pkt 2 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód ten w niniejszej sprawie jest to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej uzyskany w 2002r. Chodzi w tym przypadku o dochody poszczególnych członków rodziny w przeliczeniu na jedną osobę na miesiąc. Zdaniem Sądu dochód rodziny ustala się jednorazowo i jest to kwota stanowiąca sumę dochodu poszczególnych członków rodziny w danym roku, podzieloną następnie przez 12 (ilość miesięcy w roku) i przez liczbę członków rodziny. Ponieważ w art. 47 ust. 2 mówi się o dochodzie rodziny w 2002r., to również skład rodziny należy ustalić na rok 2002. Tymczasem organ administracji wydający zaskarżone rozstrzygnięcie stanął na stanowisku, że badając przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych należy nie tylko ustalić skład rodziny w dacie orzekania, ale wręcz zbadać na przyszłość, czy w okresie pobierania zasiłku nie nastąpi zmiana w składzie rodziny. Trudno obronić taką argumentację, gdyż prowadzi ona do oderwania pojęcia "dochodu" od pojęcia "rodziny". Organ administracji ustala dochód na rok 2002 i równocześnie bada skład rodziny w trakcie okresu zasiłkowego - od maja 2004 do 31 sierpnia 2005r. Czym innym staje rodzina, której dochód w 2002r. się ustala, a czym innym rodzina w czasie pobierania zasiłku. W takiej sytuacji nie można byłoby mówić o "dochodzie rodziny w 2002r." i dlatego Sąd nie może podzielić takiej wykładni art. 47 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 2 i 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na takim też stanowisku stanął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 sierpnia 2005r. sygn. I SA/Wa 1327/04, LEX nr 191821, gdzie wskazał: "aby ustalić dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę w roku 2002 należało przyjąć ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w tym okresie. Natomiast organ pierwszej i drugiej instancji przy ustaleniu dochodu na osobę w rodzinie za wyżej wskazany okres błędnie przyjął ilość członków w rodzinie z daty złożenia wniosku (z pominięciem R. K.), co nie znajduje oparcia w przepisach powołanej ustawy i wpływa na prawidłowość ustalenia uprawnień do wnioskowanych świadczeń".

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarżąca w niniejszym postępowaniu korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 "a" p.p.s.a.) oraz miała ustanowionego z urzędu adwokata. Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1058 ze zmianami). Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z art. 250 p.p.s.a. na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zmianami).