Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1384/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 1086/18 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 1086/18, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz przyznał i nakazał wypłacić radcy prawnemu kwotę 2952 tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w sprawie ze skargi M. M. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego, po przeprowadzeniu postępowania, wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie [...] bez numeru, poza kasynem gry, tj. w lokalu gastronomicznym [...].

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, decyzją z dnia [...] października 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ uznał za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji, że poddane kontroli urządzenie umożliwiało gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Wskazał, że fakt ten potwierdzają informacje uzyskane podczas badania przedmiotowego automatu przez biegłego sądowego w zakresie badania automatów i urządzeń do gier, które jednoznacznie dowodzą, że gry prowadzone na tym urządzeniu mają charakter losowy i komercyjny, a w konsekwencji są grami na automacie w rozumieniu art. 2 ust.3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 poz. 1540 ze zm.; dalej jako: "u.g.h."). Ponadto, zdaniem organu odwoławczego w przypadku skarżącego wystąpiły przesłanki do odpowiedzialności, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz przyznał i nakazał wypłacić radcy prawnemu kwotę 2952 tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ administracji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego ani nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ orzekający, przypisując skarżącemu odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach, w ogóle nie wykazał, iż skarżący czynnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, podejmując działania związane nie tylko z udostępnieniem lokalu oraz pobieraniem czynszu, lecz także z obsługą automatu do gier oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używaniem do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Przyjęte przez organ okoliczności stanu faktycznego sprawy jedynie na podstawie umowy dzierżawy powierzchni użytkowej nie dawały w ocenie sądu wystarczających podstaw do uznania skarżącego za urządzającego gry na automacie poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Powyższe stanowiło o naruszeniu przepisów postępowania tj. art.122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926; dalej jako: "o.p."). Naruszenie to w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

II

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, zaskarżając go w całości.

1. Skarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy o p.p.s.a. zarzucam naruszenie: przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 89 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w kontrolowanej decyzji w sposób nieuzasadniony, bo co najmniej przedwczesny przypisana została skarżącemu odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a organy nie wykazały w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu, aby skarżący aktywnie uczestniczył w urządzaniu gier hazardowych, podczas gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie organu, skarżący na podstawie umowy przyjął na siebie takie obowiązki jak z treści umowy zawartej przez skarżącą z [...] (dalej jako: "Kancelaria") wynika że, skarżący na podstawie umowy przyjął na siebie dodatkowe obowiązki, które nie występują w klasycznej umowie najmu. Skarżący zobowiązany został do przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy w zakresie identyfikowania podejrzanych behawioralnych zachowań klientów kiosku, sprawdzania tożsamości podejrzanych klientów i raportowania ich tożsamości oraz transakcji przez nich dokonanych na specjalnych formularzach dostarczonych przez Kancelarię, identyfikowania klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej 1.000 EUR, sprawdzania tożsamości klientów realizujących takie transakcje i raportowania tych tożsamości oraz charakteru transakcji na specjalnych formularzach dostarczonych przez kancelarie, weryfikowania wieku osób korzystających z kiosku, aby korzystały z niego wyłącznie osoby pełnoletnie (pkt 5 umowy z dnia [...].11.2014 r.). Przy czym w przestrzeganiu i egzekwowaniu wewnętrznej procedury przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy uczestniczyć będzie skarżący oraz cała obsługa lokalu (zdanie 2 punktu 5 umowy z dnia [...].11.2014 r.). Nadto czynsz ustalono w wysokości 40 % różnicy wpłat i wypłat pieniędzy do urządzenia. W dalszej części umowy - pkt 7 lit b - wskazano, że jeżeli różnica wpłat i wypłat do urządzenia jest liczba ujemna, to wydzierżawiający nie ma prawa do wypowiedzenia umowy, nawet jeżeli nie będzie on miał woli kontynuowania tej umowy. Uzyskanie ujemnej liczby od różnicy wpłat i wypłat do urządzenia determinowało czas trwania umowy, przez ograniczenie jej wypowiedzenia przez skarżącego, co oznacza, że przedmiotem umowy nie była wyłącznie dzierżawa powierzchni lokalu, a realizacja wspólnego przedsięwzięcia stron umowy, polegającego udostępnieniu lokalu przez skarżącego i połączenie składników majątkowych stron umowy, w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, nakierowanego na osiąganie zysków z urządzania gier na automatach, i w ten sposób na urządzaniu gier hazardowych poza kasynem, co miało wpływ na wynik sprawy;

2. Skarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy o p.p.s.a. zarzucam naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 121, 187 § 1, 191 o.p., przez błędne przyjęcie, że przypisując skarżącemu cechę "urządzającego gry" organy nie wykazały innych czynności poza udostępnieniem powierzchni pod zajmowane urządzenia, podczas gdy z treści umowy zawartej przez skarżącą z Kancelarią wynika że, skarżący na podstawie umowy przyjął na siebie dodatkowe obowiązki, które nie występują w klasycznej umowie najmu. Skarżący zobowiązany został do przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy w zakresie identyfikowania podejrzanych behawioralnych zachowań klientów kiosku, sprawdzania tożsamości podejrzanych klientów i raportowania ich tożsamości oraz transakcji przez nich dokonanych na specjalnych formularzach dostarczonych przez Kancelarię, identyfikowania klientów realizujących transakcje powiązane o łącznej kwocie przewyższającej 1.000 EUR, sprawdzania tożsamości klientów realizujących takie transakcje i raportowania tych tożsamości oraz charakteru transakcji na specjalnych formularzach dostarczonych przez kancelarie, weryfikowania wieku osób korzystających z kiosku, aby korzystały z niego wyłącznie osoby pełnoletnie (pkt 5 umowy z dnia [...].11.2014 r.). Przy czym w przestrzeganiu i egzekwowaniu wewnętrznej procedury przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy uczestniczyć będzie skarżący oraz cała obsługa lokalu (zdanie 2 punktu 5 umowy z dnia [...].11.2014 r.). Nadto czynsz ustalono w wysokości 40 % różnicy wpłat i wypłat pieniędzy do urządzenia. W dalszej części umowy - pkt 7 lit b - wskazano, że jeżeli różnica wpłat i wypłat do urządzenia jest liczba ujemna, to wydzierżawiający nie ma prawa do wypowiedzenia umowy, nawet jeżeli nie będzie on miał woli kontynuowania tej umowy. Uzyskanie ujemnej liczby od różnicy wpłat i wypłat do urządzenia determinowało czas trwania umowy, przez ograniczenie jej wypowiedzenia przez skarżącego. Analiza zapisów umowy z dnia [...].11.2014 r. przesądza, że organy zasadnie uznały skarżącego za urządzającego gry hazardowe poza kasynem gry, czego Sąd badający sprawę nie uwzględnił, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, 187 § 1, i 191 op., przez przyjęcie że organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego w zakresie uznania skarżącego za urządzającego gry na automacie, przez niepoczynienie żadnych ustaleń w zakresie faktycznego wykonywania umowy dzierżawy, wskazania dodatkowych czynności związanych z obsługą automatu, brak ustaleń co do ustaleń w zakresie wypłaty wygranych, oraz ustaleń w zakresie otwierania i zamykania lokalu, podłączenia automatu do prądu. W sytuacji gdy z przesłuchania skarżącego z dnia 15 maja 2015 r. wynika, że:

• obsługą automatu zajmowali się Z. i S. prowadzenie w tym zakresie dalszych ustaleń jest zbędne,

• aby zagrać na automacie należy wpłacić do niego pieniądze, a automat sam wypłaca wygrane, zatem nie było potrzeby dokonywania ustałeń w zakresie wypłacania wygranych, objaśniania zasad prowadzenia gry na automacie,

• Nadto z protokołu oględzin, postanowienia prokuratora o żądaniu wydania rzeczy, o przeszukaniu z dnia 28 kwietnia 2015 r. wynika, że automat postawiono w lokalu, w którym skarżący prowadził własną działalność gastronomiczną, a dostęp do automatu był możliwy tylko przez wejście do lokalu gastronomicznego. Jest oczywistą, że lokal otwierał skarżący oraz jego pracownicy i prowadzenie dodatkowych ustaleń w tym zakresie jest zbędne, przez otwieranie lokalu skarżący stwarzał możliwość dostępu do automatu nieograniczonej liczbie potencjalnych graczy.

Powyższych ustaleń Sąd nie uwzględnił w sprawie, a to miało istotny wpływ na wynik sprawy;

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, 187 § 1, i 191 o.p., przez pominięcie w sprawie dowodów w postaci: protokołu z eksperymentu procesowego z dnia 6 listopada 2014 r., z którego wynika, że w tym samym lokalu skarżącego – [...] ul. [...] w Z., przeprowadzono eksperyment, mający na celu ustalenie, czy gra na urządzeniu CSANI, które znajdowało się w tym lokalu, jest urządzeniem w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., oraz protokołu eksperymentu procesowego z dnia 15 maja 2015 r. w zakresie zapisów informujących o wcześniejszych działaniach kontrolnych w tym lokalu, a w rezultacie wykonanych czynności kontrolnych zatrzymano jeden nielegalny automat do prowadzenia gier hazardowych należący do podmiotu Kancelaria. Dowody te wskazują na powtarzalność działań skarżącego, które należy zakwalifikować jako działania aktywne skarżącego w realizacji wspólnego przedsięwzięcia, nakierowanego na osiąganie zysku z prowadzenia gier na automacie, tj. lokalu należącego do skarżącego oraz automatu należącego do dzierżawcy, które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automacie w sposób dostępny dla ogółu, a więc ich "urządzanie" - w rozumieniu art. A 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 122, 187 § 1, i 191 o.p., przez pominięcie w sprawie dowodu z opinii biegłego z dnia 27.01.2017 r. w zakresie badania automatu [...] - pkt 15 i 16 w zakresie analizy raportów i wpłat i wypłat z urządzenia w czasie jego funkcjonowania w lokalu skarżącego oraz w części zawierającej kopię pliku stany.txt. - załącznik nr 4 do opinii. Na str. 90-99 opisane zostały transakcje dokonywane na badanym automacie w okresie od 1 maja 2015 r. do 14 maja 2015 r. z zapisów tych wynika, Że automat w ww. okresie działał, były na nim rozgrywane gry, dokonywano wpłat do automatu - wiersze "Wpłacono do smarta", a automat dokonywał wypłat wygranych - wiersze "Wypłata smarta". Pominięcie tych dowodów miało istotne wpływ na wynik sprawy.

• art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 122, 187 § 1 i 191 oraz art. 210 § 4 o.p., przez nakazanie organowi w ponownie prowadzonym postępowaniu przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w celu potwierdzenia faktycznego zaangażowania skarżącego w proceder urządzania gier na automatach, podczas gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie organu okoliczność ta została już przez organ wykazana przez ustalenie, że skarżący na podstawie umowy, przyjął na siebie dodatkowe obowiązki wykraczająca poza obowiązki klasycznej umowy najmu, które realizował będzie skarżący oraz jego personel, powiązanie czynszu z wysokością wygranych uzyskiwanych na automacie, uzależnienie wypowiedzenia umowy od uzyskania zysku na automacie, co oznacza że przedmiotem umowy nie była wyłącznie dzierżawa powierzchni lokalu, a realizacja wspólnego przedsięwzięcia stron umowy, polegającego udostępnieniu lokalu przez skarżącego i połączenie składników majątkowych stron umowy, w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, nakierowanego na osiąganie zysków z urządzania gier na automatach, i w ten sposób na urządzaniu gier hazardowych poza kasynem, powyższe przesądza, że organy zasadnie uznały skarżącego za urządzającego gry hazardowe poza kasynem gry, czego Sąd badający sprawę nie uwzględnił, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ stwierdził, że wskazane naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ocena prawna wyrażona w zaskarżonym wyroku jest wiążąca. Oznacza to, że organy ponownie badając sprawę muszą uwzględnić wskazane przez Sąd przepisy, które mają zastosowanie w tej sprawie, a także sposób ich interpretacji.

W związku z powyższymi zarzutami organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowy pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi według norm przepisanych.

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył skarżący, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych w wysokości stawki maksymalnej, co do których pełnomocnik oświadczył, iż nie zostały opłacone w całości ani w części.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi.

W szczególności należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z zarzutów skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem. Według Sądu pierwszej instancji, dokonane przez organ ustalenia faktyczne, wobec ich deficytu polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu udziału skarżącego w urządzaniu gier na automacie poza kasynem gry, nie mogły stanowić podstawy faktycznej rozstrzygnięcie zawartego w zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie mogły stanowić podstawy do ustalenia, że skarżący czynnie uczestniczył w procesie w urządzaniu gier na automacie do gier. Tym samym przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne - wobec ich ułomności - nie uzasadniały, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie NSA za usprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.122 i art.124 o.p. oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art.89 ust.1 pkt 2 u.g.h.

Podkreślić należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4).

Stosownie zaś do treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (w stanie prawnym przed nowelizacją) karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Na gruncie omawianej regulacji w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wskazuje, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach" jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia. W ocenie NSA, prawo winno takie działania obejmować swoim zakresem i tworzyć realne możliwości kontroli. Jednocześnie nie można uznać, że przeszkodą w takim rozumieniu tego pojęcia jest użyta w art.89 ust.1 pkt 2 u.g.h. liczba pojedyncza - "urządzający gry na automatach...". Wykładnia tego ustawowego zwrotu musi bowiem uwzględniać sens regulacji sankcjonującej określone zachowanie, w którym mieści się również działanie więcej niż jednego podmiotu, o ile można w sprawie ustalić i przypisać określonym osobom cechę wspólnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 892/17, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II GSK 4704/16).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące na to, że zebrany przez organy w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art.89 ust.1 pkt 2 u.g.h. Zdaniem NSA zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny dawał organom podstawę do uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach w lokalu, w którym prowadził działalność gospodarczą. Organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń i ich prawidłowej oceny.

W szczególności organy poddały analizie prawa i obowiązki wynikające z umowy dzierżawy powierzchni użytkowej lokalu zawartej w dniu [...] listopada 2014 roku pomiędzy skarżącym a Kancelarią [...]. Jak wynika z zawartej umowy skarżący wydzierżawił część należącego do niego lokalu pod instalację urządzenia do gier. Z opinii biegłego sądowego znajdującej się w aktach sprawy wynika, że poddane badaniu urządzenie, które było objęte treścią wspomnianej wyżej umowy dzierżawy, umożliwia przeprowadzanie gier w celach komercyjnych i zawiera element losowości, co jednoznacznie wskazuje, że urządzenie to stanowi automat do gier w rozumieniu art.2 ust. 3 i ust.5 u.g.h. Ponadto z przesłuchania samego skarżącego wynika, że znał on zasady funkcjonowania automatu, bowiem wskazał, że uruchomienie gry wymaga zasilenia automatu określoną kwotą pieniędzy, a w przypadku wygranej automat sam wypłaca wygrane. Należy także zauważyć, że z treści umowy dzierżawy oraz zeznań skarżącego wynika, że skarżący otrzymywał miesięczny czynsz w wysokości 40% " z wygranej automatu". Również z akt sprawy wynika, że automat znajdował się w lokalu należącym do skarżącego i dostęp do automatu był możliwy wyłącznie poprzez wejście do lokalu gastronomicznego, w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą. Zauważyć także należy, że taki sposób określenia wysokości czynszu za najem części powierzchni lokalu stwarza uzasadnione podstawy do przyjęcia, że skarżący był zainteresowany w realizacji przedsięwzięcia polegającego na wykorzystywaniu automatu do prowadzenia gier. Powyższe okoliczności wskazują także na to, że skarżący stwarzał techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Wszystkie powyższe okoliczności świadczą o tym, że rola skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie dzierżawcy powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy dzierżawy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że biorąc pod uwagę okoliczności stanu faktycznego, słusznie organ uznał, iż zachowanie skarżącego świadczy o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w jego lokalu, a tym samym zasadnie przyjął, że zachowanie skarżącego wypełnia przesłanki uznania go za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu art. .89 ust.1 pkt 2 u.g.h.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionej podstawie. W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę, którą w świetle przedstawionych argumentów należało oddalić i orzec na podstawie art.151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na względzie fakt, że postanowieniem z dnia 24 kwietni 2019 r. przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.