Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2080/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 lit. b
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi Rzymsko - Katolickiej Parafii p.w. [...] w L. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej Rzymsko - Katolickiej Parafii p.w. [...] w L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r.,

w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem firmy: Cegielnia [...] w R. k/L. oraz orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego

z dnia [...] lutego 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...]

Ustalając stan faktyczny w sprawie stwierdzono, iż podaniem z dnia 29 października 2004 r. - proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej [...] i [...] w L., ks. A. L., następcy prawnego Bractwa [...] w L. - dawnego właściciela przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której ono funkcjonowało, położonej w L., zapisanej w wykazie hipotecznym "R. Nr [...]", zwrócił się do Ministra Gospodarki, "na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.k." o "stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. wydanego

w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego".

W uzasadnieniu swojego wystąpienia wnioskodawca podniósł, że "w dacie wydania Orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego "Bractwo [...]" nie istniało. Zostało bowiem rozwiązane w dniu [...] października 1949 r. decyzją Biskupa [...], a jego majątek (...) przeszedł na rzecz Kościoła Katedralnego w L.". W tym aspekcie sprawy stwierdzono, że "(...) od dnia rozwiązania "Bractwa [...]", tj. od dnia [...] października 1949 r., wszelkie działania władz w stosunku do Bractwa, w tym dotyczące jego majątku, pozbawione były skuteczności. Skuteczności było pozbawione cyt. wyżej orzeczenie, gdyż dotyczyło majątku należącego do innej osoby prawnej, a mianowicie Parafii Katedralnej w L.". Ponadto podniesiono, że ogłoszenie w dzienniku urzędowym zaskarżonego orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. nastąpiło z dniem [...] marca 1950 r., zatem wedle strony skarżącej, ww. mienie zostało przejęte na własność Państwa, na zasadzie § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.), z dniem ogłoszenia ww. orzeczenia, czyli w dniu [...] marca 1950 r.

W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącego, wymienione w sentencji niniejszej decyzji orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. we wskazanej części "(...) zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie i w związku z tym, oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. należy stwierdzić jego nieważność".

Niezależnie od powyższego strona skarżąca zauważyła, że Cegielnia [...] nie mieściła się w żadnej kategorii przedsiębiorstw podlegających przejęciu na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, bowiem "(...) cegielnia była przedsiębiorstwem małym, mogącym zatrudniać rocznie do 42 pracowników, a biorąc pod uwagę koszty finansowe Cegielni, można nawet przyjąć, że w rzeczywistości zatrudniała ok. 12-13 pracowników".

Jak wynika z akt sprawy, względem przedmiotowej Cegielni [...], zostało wydane nie tylko ww. orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., skutkujące nacjonalizacją ww. przedsiębiorstwa i wszystkich jego składników majątkowych, lecz również zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem firmy: Cegielnia [...] w R. k/L.

Minister Gospodarki, potraktował ww. podanie, jako żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie tylko wyżej wskazanego orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., w części dotyczącej przedmiotowej cegielni, lecz również wymienionego wyżej zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r.

Organ, na podstawie wyjaśnień nadesłanych przez strony postępowania oraz dokumentacji archiwalnej pozyskanej ze zbiorów, ustalił następujący stan faktyczny:

"Bractwo [...]" w L., działające przy kościele Katedralnym [...] w L., miało charakter osoby prawnej - działało w formie stowarzyszenia. Mocą aktu kupna - sprzedaży z dnia [...] czerwca roku 1927 r., ww. Bractwo nabyło od firmy "B. w L., spółka akcyjna", prawo własności nieruchomości o pow. 4 ha 3297 m2 wraz ze znajdującą się na niej cegielnią [...]. Następnie decyzją Biskupa [...] z dnia [...] października 1949 r., ww. Bractwo zostało rozwiązane, w myśl § 27 statutu Bractwa [...] w L., zatwierdzonego przez Biskupa [...] w dniu [...] stycznia 1926 r., a jego majątek przeszedł na Kościół Katedralny [...] w L.

Zgodnie z wyjaśnieniami strony skarżącej, w 1992 r. - Ojciec Święty - Jan Paweł II, podniósł Diecezję L. do rangi Archidiecezji L., zatem również Parafia Katedralna [...] i [...] w L., została podniesiona do rangi Parafii Archikatedralnej.

W dacie nacjonalizacji, tj. w dniu 5 lutego 1946 r., kiedy weszło w życie ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. nr 3, poz. 17 ze zm. zwana dalej: ustawa nacjonalizacyjna), a także

w dniu ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, czyli w dacie 5 sierpnia 1949 r. - przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...], wraz z nieruchomością na której funkcjonowało, uregulowanej w wykazie hipotecznym "R." Nr [...], stanowiło własność Bractwa [...] w L.

Wnioskiem z kwietnia 1949 r. (brak dokładnej daty), Wojewoda [...], na podstawie art. 1 ust. 3 i art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego /Dz. U. R.P. Nr 21 poz. 67/, zwrócił się do Ministra Przemysłu i Handlu, o ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Cegielnia "[...]" - gm. K., pow. [...].

W uzasadnieniu ww. wniosku podniesiono m. in., że "przedsiębiorstwo to składa się z: parceli gruntowej około 4 ha z zawartością gliny na około 70.000.000 sztuk cegły, pieca wypałowego systemu Hoffmana o 16 komorach oraz urządzeń pomocniczych służących do wyrobu cegły jak 9 szop, 4 mieszadła itp.". Ponadto zauważono, że przedmiotowe przedsiębiorstwo zdolne jest wyprodukować około 3,5 min sztuk cegieł rocznie, a zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę wynosi 86 osób. Jednocześnie stwierdzono, że "(...) powyższe przedsiębiorstwo jest przedmiotem postępowania nacjonalizacyjnego, że nie wiadomo kiedy zostanie wydane zarządzenie o jego przejęciu, że produkcja cegły w dotychczasowym zarządzie wynosi zaledwie 70% zdolności produkcyjnej, że zakład ten w połączeniu z bezpośrednio przyległą cegielnią [...] już upaństwowioną zdolny byłby, pod jednolitym kierownictwem państwowym, wyprodukować znacznie więcej bardzo pożądanego materiału budowlanego dla celów wykonania planu inwestycyjnego na 1949 rok i w niedalekiej przyszłości planu 6-cio letniego, oraz kierując się interesem publicznym". W związku z powyższym, za zasadne uznano zwrócenie się do Ministra Przemysłu i Handlu o ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad cegielnią [...] wraz z powierzeniem go Dyrekcji Przemysłu Miejscowego w L.

Ministerstwo Przemysłu Lekkiego, w piśmie z dnia 1 czerwca 1949 r., powołując się na wyżej omówiony wniosek Wojewody [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad ww. cegielnią, zwróciło się do Centralnego Zarządu Przemysłu Mineralnego w W., z prośbą o "(...) bezzwłoczną odpowiedź, czy Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego gotowy jest objąć wyżej wymienione przedsiębiorstwo w zarząd państwowy". W wyniku powyższego, Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego w W., w dniu 15 czerwca 1949 r., zwrócił się do [...] Zakładów Ceramiki Czerwonej o "(...) przeprowadzenie oględzin cegielni [...] w R. oraz o zajęcie stanowiska odnośnie ew. przejęcia tego zakładu".

W następstwie wykonania ww. czynności, Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego w W. w piśmie z dnia 6 lipca 1949 r., skierowanym do Ministra Przemysłu Lekkiego stwierdził, iż po komisyjnym dokonaniu oględzin cegielni [...] w R., gm. K., pow. [...] - rezygnuje z jej przejęcia, argumentując tym, że "(...) wymieniony zakład nie stanowi obiektu o kluczowym znaczeniu dla reprezentowanej przez nas gałęzi przemysłu ceramicznego, ze względu na jego wielkość oraz ograniczone możliwości produkcyjne".

Pomimo powyższego, zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., ogłoszonym w Monitorze Polskim Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r., poz. [...], na podstawie art. 1 ust. 3 i art. 2 ww. dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, w brzmieniu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 1927 r. (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 437) oraz art. 14 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 grudnia 1934 r. (Dz. U. R. P. Nr 110, poz. 976) i art. 1 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 87 poz. 545), nad ww. przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy, powierzając go jednocześnie Dyrekcji Przemysłu Miejscowego w L.

Po wydaniu ww. zarządzenia, nie zostały objęte jednak przez ww. zarządcę przymusowego składniki majątkowe przedmiotowej cegielni, stąd nie sporządzono w tym celu właściwego protokołu zdawczo-odbiorczego. Tym samym, nie zostało wydane stosowne orzeczenie właściwego ministra, na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym /Dz. U. Nr 11, poz. 37/ stwierdzające przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...].

Przywołany dekret z dnia 16 grudnia 1918 r. w art. 1 pkt 3 stanowił, iż przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Wymienione przesłanki musiały zachodzić kumulatywnie - brak jednej z nich wykluczał możliwość ustanowienia nad przedmiotową cegielnią przymusowego zarządu państwowego.

Organ powołując się na orzecznictwo wskazał, iż z przepisów powoływanego wyżej dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego z dnia 16 grudnia 1918 r. wynika, iż ustanowienie przymusowego zarządu polegało nie na upaństwawianiu przedsiębiorstw, lecz jedynie na podtrzymywaniu działalności gospodarczej w przypadku, gdy ich właściciele nie mogli lub nie chcieli prowadzić działalności, a której podtrzymywanie lub wznowienie było konieczne ze względu na interes Państwa.

Oznacza to, że jego ustanowienie mogło dotyczyć tylko zakładów nieczynnych, celem ich uruchomienia lub też takich, których funkcjonowanie było zagrożone celem utrzymania ich w ruchu, wyłącznie jednak, jeżeli bezwzględnie wymagał tego interes Państwa.

Jeżeli nie wystąpiła jedna z wyżej wskazanych przesłanek, których łączne występowanie warunkowało ustanowienie przymusowego zarządu, to wydanie zarządzenia o ustanowieniu takiego zarządu zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem treść tego zarządzenia pozostawała w oczywistej sprzeczności z treścią normy prawnej.

Mając powyższe na uwadze, jak i okoliczności objęcia przymusowym zarządem przedmiotowej cegielni, ocena zasadności prawnej zastosowania w odniesieniu do tego zakładu przepisów przywołanego dekretu wymagałaby w pierwszej kolejności rozważenia, czy funkcjonowanie przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa , a dopiero w następnej kolejności określenia, czy groził mu bezruch, bądź było w bezruchu.

Zgodnie z przesłankami wynikającymi z art. 1 pkt 3 przywołanego wyżej dekretu, zarządem państwowym mogły być objęte wyłącznie te przedsiębiorstwa handlowe czy przemysłowe, których uruchomienie, bądź utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na dwa elementy tego przepisu, tj. po pierwsze, zwrot "mogą być objęte" oznaczał, że nie było obowiązku ustanowienia zarządu państwowego, ani nie wynikał on z mocy prawa, lecz istniała prawna możliwość objęcia tym zarządem pewnych przedsiębiorstw, a po drugie, przepis ten mógł mieć zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw, których funkcjonowanie faktycznie leżało w interesie Państwa.

Na podstawie powyższego należy wnioskować, że głównym wyznacznikiem dla ustanowienia przymusowego zarządu było więc istnienie interesu Państwa, dzięki czemu lista podmiotów gospodarczych została zawężona jedynie do tych, które mogły mieć kluczowe znaczenie dla Państwa, tj. bez których Państwo nie mogłoby wypełniać swoich podstawowych funkcji. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, niewątpliwie do takich należały przedsiębiorstwa zbrojeniowe, kopalnie, huty, kolejnictwo, transport itp. Nie sposób tu wymienić pełnego katalogu tych przedsiębiorstw, jednak jest pewne, że należy omawiany przepis interpretować stosując wykładnię zawężającą, a nie rozszerzającą.

Rozciąganie zatem działania ww. dekretu na drobne zakłady przemysłowe o charakterze lokalnym, musi być uznane za rażące naruszenie prawa. W tym aspekcie sprawy należy w szczególności mieć na względzie, że w wyżej omówionym piśmie

z dnia 6 lipca 1949 r. - Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego w W., powołując przyczyny rezygnacji z przejęcia cegielni [...], wyraźnie zaznaczył, że przedsiębiorstwo to "(...) nie stanowi obiektu o kluczowym znaczeniu (...) ze względu na jego wielkość oraz ograniczone możliwości produkcyjne", zatem tym samym stwierdzono, iż posiadało ono stricte lokalny charakter.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w stosunku do przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...], nie została spełniona przewidziana w przepisach dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. przesłanka, która uzasadniała ustanowienie przymusowego zarządu państwowego, jaką był interes Państwa.

W zarządzeniu Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., nie wskazano również na istnienie zależności pomiędzy przedmiotowym przedsiębiorstwem, a interesem Państwa, uzasadniającym zastosowanie przepisów ww. dekretu Naczelnika Państwa. Należy tutaj podkreślić, że organ orzekający w każdym wypadku miał obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela.

Nabiera to szczególnego znaczenia, wobec faktu, że powyższym zarządzeniem przymusowy zarząd państwowy nad przedmiotowym przedsiębiorstwem, ustanowiony został z dniem [...] sierpnia 1949 r. - a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym /Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341 ze zm./. Zgodnie z art. 75 ust. 2 tego rozporządzenia, decyzja niekorzystna dla strony, powinna zawierać prawne i faktyczne uzasadnienie, szczególnie w sytuacji, gdy nakładała określone obowiązki lub ograniczała posiadane prawa.

Tymczasem w niniejszej sprawie ww. zarządzenie nie zawiera żadnego uzasadnienia mimo, iż ograniczało właściciela w jego prawie własności do omawianego przedsiębiorstwa, naruszając w ten sposób przepisy art. 44 i 75 ust. 2 ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej.

Mając powyższe na uwadze, organ orzekający uznał, iż w przedmiotowym zarządzeniu, w odniesieniu do przedsiębiorstwa, rażąco zostały naruszone, określone dekretem z dnia 16 grudnia 1918 r., przesłanki uzasadniające ustanowienie przymusowego zarządu państwowego, a nadto naruszone zostały przepisy proceduralne, określone w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r.

Ponadto organ podniósł, że w dacie wydania omawianego zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., obowiązywała również ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu prywatnej inicjatywy w przemyśle i handlu (Dz. U. z dnia 5 lutego 1946 r. Nr 3, poz. 18 z późn. zm.), która

w art. 1 przewidywała, iż przedsiębiorstwa przemysłowe i handlowe, nie objęte postanowieniami ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, stanowią nienaruszalną własność prywatną, właściciele tych przedsiębiorstw mają prawo rozporządzania nimi w ramach obowiązujących przepisów.

Ograniczenie właścicielowi ww. przedsiębiorstwa prawa dysponowania jego własnością prywatną poprzez ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad tym przedsiębiorstwem na mocy przepisów ww. dekretu Naczelnika Państwa, tzn.

w innym trybie, niż to było przewidziane w postanowieniach ww. ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, pozostaje w rażącej sprzeczności z przepisami cytowanej ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu prywatnej inicjatywy

w przemyśle i handlu, a w szczególności z jej art. 1, który gwarantował nienaruszalność własności prywatnej takich przedsiębiorstw i zapewniał prawo swobodnego nimi rozporządzania przez właścicieli w ramach obowiązującego porządku prawnego.

Z powyższych względów organ uznał, że w odniesieniu do przedmiotowego przedsiębiorstwa rażąco zostały naruszone także przepisu ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu prywatnej inicjatywy w przemyśle i handlu.

W tym stanie rzeczy organ wskazał, ż oceniane zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nosiło cechy rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W odniesieniu do omawianego przedsiębiorstwa, zastosowano równolegle drugi typ upaństwowienia, określony przepisami ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Pismem z dnia 11 stycznia 1947 r. Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L., w związku ze złożeniem przez Urząd Wojewódzki w L. Wdział Przemysłu, wniosku o upaństwowienie Cegielni [...] zobowiązała ww. podmiot, do złożenia informacji, na temat jaka była roczna zdolność produkcyjna ww. przedsiębiorstwa, obliczona według ilości cegieł oraz jaka była zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę. W odpowiedzi na powyższe Urząd Wojewódzki [...] przesłał, przy piśmie z dnia 11 lutego 1947 r., wypełniony kwestionariusz, zgodnie

z treścią którego maksymalna zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę w ww. cegielni wynosiła - 44 osoby, natomiast roczna zdolność produkcji kształtowała się na poziomie - 2.000.000 sztuk cegieł.

Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw, pismem z dnia 22 lutego 1947 r., zawiadomił Urząd Wojewódzki w L., iż odmawia "wpisania do wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu: Cegielni [...], gdyż nie podpada ona pod przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. (...) i Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. (Dz. U. R.P. Nr 2/47 poz. 7), ponieważ roczna zdolność produkcji cegielni wynosi 2.000.000 cegieł a zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę wynosi 44 pracowników".

W następstwie powyższego, Urząd Wojewódzki w L. - Wydział Odbudowy

w dniu 28 lutego 1947 r., złożył do Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. "wniosek do upaństwowienia Cegielni [...] w os. H. gm. K. pow. [...]. Do przedmiotowego wystąpienia, został załączony kwestionariusz /z dnia 26 lutego 1947 r./, wskazujący m. in. na zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę w ww. przedsiębiorstwie, którą wykazano na poziomie 55 osób oraz na zdolność produkcji rocznej cegieł - wynoszącą do 3.000.000 sztuk. Jednocześnie, jako podstawę prawną przejęcia lub przejścia przedmiotowego przedsiębiorstwa na własność Państwa wskazano art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolanej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym /Dz. U. Nr 2, poz. 7.

Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. z dnia [...] marca 1947 r., przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...], zostało umieszczone w siódmym wykazie przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, ogłoszonym w [...] Dzienniku Wojewódzkim Nr [...], poz. [...]

z dnia [...] marca 1947 r.

Stosownie do art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 grudnia 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 72, poz. 394) orzeczenie trybie niniejszego artykułu mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Datą wszczęcia prowadzonego z urzędu postępowania nacjonalizacyjnego wobec przedsiębiorstwa na podstawie przepisów art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, jest data ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych prawa publicznego oraz przejmowanych na własność Państwa (§ 17 i § 24 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa).

Obowiązek ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw podlegających procedurze nacjonalizacyjnej, na którego terenie położone było dane przedsiębiorstwo, przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 30 stycznia 1947 r., w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa nałożyły na właściwe komisje, które działały jako organy właściwych ministrów.

Ze zgromadzonych w niniejszym postępowaniu dokumentów wynika jednoznacznie, że obowiązek ten w przedmiotowej sprawie został spełniony poprzez opublikowanie w [...] Dzienniku Wojewódzkim Nr [...], poz. [...] z dnia [...] marca 1947 r. wykazu siódmego przedsiębiorstw przechodzących na własność Państwa, pośród których umieszczone zostało także przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...].

Skoro za datę wszczęcia postępowania administracyjnego "z urzędu" należy uważać dzień, w którym strona została poinformowana przez organ o wszczęciu postępowania administracyjnego, w omawianym wypadku jest to dzień [...] marca 1947r., czyli data publikacji [...] Dziennika Urzędowego, w którym opublikowano wykaz podlegających nacjonalizacji przedsiębiorstw, a pośród nich także firmy pn. cegielnia [...].

Zgodnie z § 27 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., instytucje wymienione w art. 3 ust. 2 ustawy nacjonalizacyjnej, mogły zgłosić do wojewódzkiej komisji swoje prawa do przedsiębiorstw, objętych wykazem, a właściciele przedsiębiorstw mogli zgłosić zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego.

Prawa lub zarzuty winny były być złożone w 30 - dniowym terminie od daty ogłoszenia wykazu i poparte, w miarę potrzeby, dowodami.

Z ww. prawa skorzystało Bractwo [...] w L. - reprezentowane przez adwokata M. N., kierując w dniu 12 kwietnia 1947 r. do Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. "zarzut" w związku z umieszczeniem ww. cegielni w wykazie przedsiębiorstw objętych procesem nacjonalizacji. W treści swojego wystąpienia pełnomocnik skarżącego podniósł m. in., że "cegielnia ta jest ręcznym warsztatem pracy z bardzo prymitywnym sposobem produkcji - 4 mieszadła gliny poruszane żywą siłą pociągową-jeden koń na mieszadło. Konie wynajmowane. Piec stary budowany z kamienia wapiennego, a więc materiału bardzo kruchego, w stanie bardzo zużytym". Skarżący wyjaśnił ponadto, że wedle zapisów książki produkcyjnej cegielni za rok 1946 r., produkcja cegły rozpoczynała się 11 kwietnia, zaś koniec produkcji cegły przypadał na 5 października. W związku z powyższym wskazano, że

"w tym pełnym okresie produkcji wyprodukowano 2.204.500 szt. cegieł z tego 34.500 szt. zostało uszkodzone przez warunki atmosferyczne (...) wtedy pozostanie liczba 2.170.000 szt. i to należy przyjąć jako maksymalną zdolność produkcyjną tej cegielni. W roku 1945 z powodu zdewastowania cegielni w czasie działań wojennych zdołała ona wyprodukować zaledwie 1.400.000 szt.".

Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L., na rozprawie w dniu 24 czerwca 1947 r., postanowiła odroczyć rozprawę i powołać biegłych: F. K., inż. S. T. oraz E. C. Zawiadomieniem z lipca 1947 r. /brak dokładnej daty/, ww. Komisja skierowała do tych osób prośbę "(...) o dokonanie w składzie powyższej Komisji Biegłych oględzin cegielni: [...] gm. K. pow. [...] /własność Bractwa [...]/ i ustalenie: ile cegielnia zdolna jest w ciągu roku wyprodukować sztuk cegieł, ile cegielnia zdolna jest zatrudnić pracowników przy produkcji na jedną zmianę, jaki posiada cegielnia zapas gliny do produkcji oraz o podanie wszelkich innych danych, które mają znaczenie dla produkcji cegielni jej wydajności oraz zdolności zatrudnienia".

W dniu 17 lipca 1947 r. Związek Zawodowy Robotników i Pracowników Przemysłu Budowlanego, Ceramicznego i Pokrewnych Zawodów w Polsce - oddział

w L., przedłożył sprawozdanie, w treści którego podniesiono, iż stan zatrudnienia pracowników fizycznych w cegielni [...] na dzień 15 lipca 1947 r. wynosił - 47 osób, piec cegielniany był w stanie dobrym, natomiast produkcja zastosowana była do 4 mieszadeł konnych. Jednocześnie wskazano, że zdolność produkcyjna wynosiła ok. 2 milionów sztuk cegieł w czasie sezonu, a z posiadanych wówczas zapasów gliny wierzchówki można było wyprodukować od 3,5 do 4 min cegły.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 1947 r., Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. postanowiła skreślić z wykazu /nr [...], poz. [...]/ przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu przedsiębiorstwo pn. cegielnia [...]

w R., ogłoszonego w [...] Dzienniku Wojewódzkim nr [...] z [...] marca 1947 r.

W uzasadnieniu podniesiono, że podstawą takiej decyzji jest fakt, że biegli w swym protokóle stwierdzili, że cegielnia zdolna jest wyprodukować rocznie 2.400.000 sztuk cegieł i zatrudnić pracowników przy produkcji na jedną zmianę najwyżej 86 osób, wobec tego nie znaleziono podstaw do przejęcia na własność Państwa tej cegielni, na zasadzie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej i ww. rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 19 grudnia 1946 r.

Odwołanie od powyższego postanowienia z dnia [...] lipca 1947 r., do Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. - złożył Urząd Wojewódzki w L. - Wydział Przemysłu i Handlu, podnosząc m. in., iż ww. postanowienie podlega zaskarżeniu, ponieważ "(...) z wniosku Wydziału Odbudowy Urzędu Wojewódzkiego [...] wynika, że zdolność produkcyjna wspomnianego przedsiębiorstwa wynosi w ciągu roku do 3.000.000 szt. cegły i wg protokołu oględzin biegłych z dnia 24 lipca 1947 r. praktyczną zdolność produkcyjną ustala się na 3.500.000 szt. cegieł rocznie, przy czym do wykonania takiej ilości surowej cegły biegli ustalili, iż potrzeba 6 mieszadeł oraz odpowiedniej ilości szop suszarnianych. Odnośnie obecnej zdolności produkcyjnej biegli podali cyfrę 2.400.000 szt. surowej cegły rocznie przy istniejących 4 mieszadłach". Zdaniem zatem skarżących "(...) przy niewielkich inwestycjach w postaci zainstalowania 2-ch brakujących mieszadeł cegielnia będzie mogła produkować

w okresie rocznym 3.500.000 szt. cegieł przy jednoczesnym podwyższeniu stanu zatrudnienia".

W dniu 14 kwietnia 1948 r., Okręgowa Komisja Związków Zawodowych w L. złożyła do Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L., prośbę

o wznowienie postępowania dotyczącego nacjonalizacji cegielni [...] w L.", argumentując, iż "(...) zebrany i dodatkowy przez nas materiał wskazuje na konieczność podania rewizji rozprawy i że cegielnia ta, zdaniem naszym, podlega upaństwowieniu".

Okręgowa Komisja Związków Zawodowych w L., pismem datowanym na dzień 5 maja 1948 r., zwróciła się do Ministerstwa Przemysłu w W. z wnioskiem o upaństwowienie cegielni [...] w L., bowiem według skarżącego na rozprawie przed Główną Komisją ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. ww. cegielnia "(...) została skreślona z listy do upaństwowienia, ponieważ rzeczoznawcy nie dostarczyli odpowiedniego materiału, który by mógł posłużyć do stwierdzenia faktów, popierających wniosek Związku Zawodowego Prac Budowlanych w L. i O.K.Z.Z. o upaństwowieniu." W uzasadnieniu powyższego pisma wnioskodawca ponadto stwierdził, powołując się na treść wyżej omówionego protokołu z dnia 14 kwietnia 1948 r., iż "(...) cegielnia [...] w L. ma wszelkie warunki do upaństwowienia, zwłaszcza po połączeniu się z drugą cegielnią położoną tuż koło niej - już upaństwowionej, a pozostającej bez żadnej ochrony i opieki".

Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego, w piśmie z dnia 30 marca 1949 r., skierowanym do [...] Zakładów Ceramiki Czerwonej w L., podniósł, że w związku z tym, iż Główna Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W.zarządziła przeprowadzić rewizję stanu prawnego cegielni [...] w R. - poleca ww. podmiotowi "(...) powołać Komisję Oględzin celem zbadania stanu urządzeń przedsiębiorstwa, realnych widoków możliwości rozwoju tego zakładu na przyszłość (...)". Jednocześnie zauważono, że

w protokole tym należało nadmienić, czy "(...) zdaniem Komisji zakład podlega upaństwowieniu. Szczególnie podlega protokolarnemu stwierdzeniu zdolność zatrudnienia przedsiębiorstwa na jedną zmianę w dniu 5 lutego 1946 r. podając równolegle i obecnie zdolność zatrudnienia". Ponadto, ww. Centralny Zarząd Przemysłu Mineralnego podkreślił, iż "(...) względy natury gospodarczej przemawiają za tym, aby zakład przeszedł na własność Państwa - przeto należy czynić starania w kierunku upaństwowienia tego zakładu".

W dniu 6 kwietnia 1949 r. sporządzono protokół oględzin ww. przedsiębiorstwa.

W jego treści zostało zaznaczone m. in., iż cegielnia [...] położona jest na parceli

o powierzchni ok. 4 ha, a także, że posiada piec wypałowy systemu Hoffmana o 16 -komorach /przy wymiarze kanału ogniowego: szerokość - 3,45 m, wysokość - 2,40 m, długość komory - 5,20 m/. Przekrój kanału ogniowego wynosił - 7m2, co przy 7 m postępie ognia na dobę dało 12.250 szt. cegieł. Natomiast przy założeniu, że czas pracy pieca wynosił 300 dni w ciągu roku, to zdolność produkcyjną pieca określono na ok. 3.500.000 sztuk cegieł. Ponadto zauważono, że "Stan pieca należy uznać za średni. Wyżej wymieniona produkcję można osiągnąć po dokonaniu drobnych inwestycji jak zwiększenie szop itp." Jednocześnie podniesiono, że "cegielnia jest położona

w sąsiedztwie z jednej strony z upaństwowioną Cegielnią [...] a z drugiej strony

z terenami niezabudowanymi co umożliwia dalsze ich nabycie". W dalszej kolejności Komisja, dokonująca oględzin przedmiotowej cegielni, stwierdziła, że "(...) zdolność zatrudnienia przedsiębiorstwa na jedną zmianę w dniu 5.II.1946 r. ściślej mówiąc

w sezonie 1946 r. wynosiła 86 osób. W tym stanie rzeczy stwierdzono, że zdolność zatrudnienia ww. dacie przedstawiała się następująco: kopanie gliny i zasypka - 9 osób; 6 mieszadeł konnych i trat - 6 osób;

Stołownicy -12 osób; formiarki - 24 osoby; sprzątaczki - 12 osób; gamowanie - 2 osoby; zataczka i ustawka - 5 osób; palacze i dowóz węgla - 4 osoby ;popiołek i wytaczka 4 osoby; porządkowy - 1 osoba; furman - 1 osoba; dozorca - 1 osoba; placowy - 1 osoba; administracja - 2 osoby; kierownik - 1 osoba.

Jednocześnie stwierdzono, że również w dacie sporządzenia przedmiotowego protokołu zdolność zatrudnienia wynosiła także 86 osób, natomiast faktyczne zatrudnienie kształtowało się na poziomie - 51 pracowników. Natomiast w dacie 5 lutego 1946 r., zatrudniony dodatkowo był, ze względu na sezon zimowy - 1 furman oraz 3 pracowników administracji. Ponadto zauważono, że "Ze względu na ogólny stan

i rozmiary omówionego zakładu komisja doszła do wniosku, że Cegielnię [...] należy po upaństwowieniu przekazać Dyrekcji Przemysłu Miejscowego w L.". Reasumując, ww. Komisja zawnioskowała, że "(...) należałoby połączyć omawiany zakład

z sąsiadującą i upaństwowioną cegielnią [...] w jedno przedsiębiorstwo przez co zdolność produkcyjna połączonego przedsiębiorstwa wynosiłaby około 10.000.000 szt. cegiełek".

W tym stanie rzeczy zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r., Minister Przemysłu Lekkiego wznowił z urzędu postępowanie dotyczące przejęcia na własność Państwa omawianej cegielni.

W tym miejscu należy podnieść, że wznowione postępowanie, toczyło się m. in. według przepisów aktu wykonawczego wydanego w stosunku do ustawy nacjonalizacyjnej, tj. ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. /por. ww. § 70 omawianego rozporządzenia/, zatem na zasadzie per analogiam - miały zastosowanie, również zawarte w treści ww. aktu prawnego, szczegółowe przepisy odnoszące się do trybu wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy należy podnieść, że § 67 ww. rozporządzenia wymienia przesłanki wznowienia postępowania, a pośród nich /w punkcie b/, wskazuje na przesłankę, która stanowiła bezpośrednią podstawę wznowienia przez Ministra Przemysłu Lekkiego niniejszego postępowania, czyli na okoliczność, że jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydaniu decyzji lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane władzy rozstrzygającej i nie mogły być wówczas powołane przez stronę zainteresowaną we wznowieniu bez winy tej.

Wznowienie z urzędu, zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r. Ministra Przemysłu Lekkiego, postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa omawianej cegielni, na ww. podstawie, było obarczone istotną wadliwością formalną mającą wpływ na wynik sprawy, a tym samym orzeczenie nacjonalizacyjne wydane

w jego wyniku musi być uznane za dotknięte rażącym naruszeniem prawa.

Skoro jednak Minister Gospodarki, na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż postępowanie wznowione z urzędu, zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r. Ministra Przemysłu Lekkiego było wadliwe /podjęte z naruszeniem istotnych norm prawa proceduralnego/ i wadliwość ta miała wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, zatem wydane w jego następstwie ww. orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., w części dotyczącej przedmiotowego przedsiębiorstwa, nosi w sobie, na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., cechy rażącego naruszenia prawa proceduralnego.

Stwierdzenie, że ww. orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., w części dotyczącej ww. cegielni [...], dotknięte jest wadliwością

z art. 156 § 1 k.p.a., skutkuje tym, że dla stwierdzenia jego nieważności należy ocenić skutki prawne jakie wywołało, stosownie do brzmienia § 2 art. 156 k.p.a.

W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności informacji udzielonych przez Urząd Miasta L. w pismach z dnia 12 stycznia 2006 r. i dnia 2 kwietnia 2007 r. oraz analizy opracowania geodezyjnego, sporządzonego na zlecenie strony skarżącej, przez uprawnionego geodetę J. K. /numer uprawnień [...]/ w listopadzie 2001 r., obejmującego "regulację stanu prawnego" nieruchomości Bractwa [...] w L., zapisanej w wykazie hipotecznym "R." Nr [...], zostały ustalone losy prawne przejętej na własność Państwa na mocy ww. orzeczenia nieruchomości, położonej w L. o pow. 4 ha 3297 m2, począwszy od daty jej przejęcia na własność Państwa do dnia dzisiejszego.

W tak przedstawiającym się stanie sprawy, w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Cegielnia [...] nosiło cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem ustanowienie przymusowego zarządu państwowego naruszało przesłanki określone dekretem Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

Minister stwierdził także, że wznowienie z urzędu, zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r. Ministra Przemysłu Lekkiego, postępowanie dotyczące przejęcia na własność Państwa omawianej cegielni, było obarczone istotna wadliwością formalną mająca wpływ na wynik sprawy, a tym samym organ stwierdził, że orzeczenie nacjonalizacyjne wydane w jego wyniku musi być uznane za dotknięte rażącym naruszeniem prawa. Tym samym wydane orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., w części dotyczącej przedmiotowego przedsiębiorstwa, nosiło w sobie, na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., cechy rażącego naruszenia prawa.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2008 r. złożył Prezydent Miasta L., podnosząc m. in., że nastąpił odpłatny obrót działkami wchodzącymi w skład nieruchomości, której decyzja Ministra Gospodarki dotyczyła, a w związku z tym został naruszony art. 5 i 10 ustawy

o księgach wieczystych i hipotece - powodujący nieodwracalne skutki prawne dla nabywców tych działek. Cześć działek , których dotyczy decyzja Ministra Gospodarki wchodzi w skład publicznych dróg, które to działki staja się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli nie stanowią ich własności. Przedmiotowe działki pozostawały we władaniu Skarbu Państwa i gminy L. w dniu 31 grudnia 1998 r. i stanowiły drogi publiczne. Prezydent Miasta L. stwierdził, iż Minister Gospodarki przy orzekaniu pominął art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który stanowi, iż

z mocy prawa ww. działki stają się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zatem zdaniem strony skarżącej nie powinny być objęte decyzją Ministra Gospodarki o stwierdzeniu nieważności działek wchodzących w skład dróg publicznych.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Gospodarki znalazł podstawy do zmiany w całości skarżonej swojej decyzji z dnia [...] lutego 2008 r.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Gospodarki:

1. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...].

2. Na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późń. zm./,po rozpatrzeniu podania Parafii Rzymskokatolickiej [...] i [...] w L. - reprezentowanej przez radcę prawnego E. S. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem firmy: Cegielnia [...] w R. k/L.

3. Na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego /Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, po rozpatrzeniu wniosku Parafii Rzymskokatolickiej [...] i [...] w L. -reprezentowanej przez radcę prawnego E. S. nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., wydanego w porozumieniu

z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...].

Organ ustalając stan faktyczny w sprawie wskazał, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym ustanowienie przymusowego zarządu państwowego przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...], wraz z nieruchomością na której funkcjonowało, uregulowanej w wykazie hipotecznym "R." Nr [...], stanowiło własność Bractwa [...] w L.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., nad przedsiębiorstwem ustanowiono przymusowy zarząd państwowy.

W stosunku do przedsiębiorstwa firmy: Cegielnia [...] zostało wszczęte także postępowanie nacjonalizacyjne, w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

Przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...] zostało znacjonalizowane na podstawie orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., wydanego

w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego,

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...].

Wydanie orzeczenia nacjonalizacyjnego spowodowało, iż sprawowanie władztwa w imieniu Państwa nad ww. przedsiębiorstwem zostało zastąpione przejęciem go na własność Państwa - przymusowy zarząd państwowy został zastąpiony przez przejęcie na własność Państwa. Przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa wywołało skutki prawno-rzeczowe, zatem należy stwierdzić, że ustanowienie prawa własności, "skonsumowało" uprzednio orzeczone uprawnienia Państwa w stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa.

Minister stwierdził, że przedmiotem niniejszej decyzji nie jest badanie okoliczności objęcia przymusowym zarządem przedmiotowego przedsiębiorstwa oraz ocena zasadności prawnej zastosowania, w odniesieniu do tego zakładu, przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r.

W uchylonej decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., bezcelowe było badanie przez Ministra Gospodarki przesłanek ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotową cegielnią, skoro na mocy orzeczenia nacjonalizacyjnego decyzja ustanawiająca przymusowy zarząd państwowy wobec Cegielni [...] w R. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro nie ma przedmiotu, co do którego mogłoby się toczyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, niedopuszczalne jest badanie przesłanek, które uzasadniały bądź nie, ustanowienie przymusowego zarządu państwowego.

Wyeliminowanie z obrotu prawnego zarządzenia w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu nastąpiło z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim z dnia [...] marca 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedmiotowej cegielni.

W tej sytuacji bezprzedmiotowe jest, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., orzekanie przez organ, gdy decyzja stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania nieważnościowego, ze względu na wyeliminowanie jej przez inną decyzje administracyjną nie pozostaje już w obrocie prawnym. Bezprzedmiotowa staje się kontrola legalności decyzji, która już "nie obowiązuje:. Skoro jednak wszczął w tej sprawie postępowanie nieważnościowe i w trakcie procesowania uznał oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, winno ono zostać na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzone z urzędu.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. z dnia [...] marca 1947 r., przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...], zostało umieszczone w siódmym wykazie przedsiębiorstw podlegających przejęciu na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej.

Postępowanie nacjonalizacyjne zostało wszczęte w dniu [...] marca 1947 r., tj, w ustawowym terminie zakreślonym w art. 3 ust 6 ustawy nacjonalizacyjnej, czyli przed dniem 31 marca 1947 r.

Bractwo [...] w L. zgłosiło do Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. "zarzut" w związku z umieszczeniem ww. cegielni w wykazie przedsiębiorstw objętych procesem nacjonalizacji.

Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L., postanowiła odroczyć rozprawę i powołała biegłych: w celu oględzin cegielni: i ustalenia: ile cegielnia zdolna jest w ciągu roku wyprodukować sztuk cegieł; ile cegielnia zdolna jest zatrudnić pracowników przy produkcji na jedną zmianę; jaki posiada cegielnia zapas gliny do produkcji oraz o podanie wszelkich innych danych, które mają znaczenie dla produkcji cegielni jej wydajności oraz zdolności zatrudnienia".

Biegli określili zdolność produkcyjną przedsiębiorstwa, po wykorzystaniu pełnej zdolności produkcyjnej pieca, przy 6 mieszadłach, na poziomie ok. 3.500.000 sztuk cegieł. Ponadto biegli wskazali również, iż "obecnie cegielnia posiada 4 mieszadła (...) i zdolna jest wyprodukować 2.400.000 szt. cegły surowej rocznie". Natomiast zdolność zatrudnienia na jedną zmianę, przy produkcji, po wykorzystaniu pełnej zdolności produkcyjnej pieca, przy 6 mieszadłach, przyjmując przeciętnie 100 dni pracy w sezonie, wedle biegłych wynosiła - 86 osób.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 1947 r., Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. postanowiła skreślić z wykazu /nr [...], poz. [...]/ przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu przedsiębiorstwo pn. cegielnia [...]

w R. W uzasadnieniu podniesiono, że podstawą takiej decyzji jest fakt, że biegli

w swym protokóle stwierdzili, że cegielnia zdolna jest wyprodukować rocznie 2.400.000 sztuk cegieł i zatrudnić pracowników przy produkcji na jedną zmianę najwyżej 86 osób, wobec tego nie znaleziono podstaw do przejęcia na własność Państwa tej cegielni, na zasadzie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszedniego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym.

Postanowieniem z dnia [...] marca 1948 r., Główna Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W., po rozpoznaniu okoliczności sprawy i wysłuchaniu stron, postanowiła zatwierdzić wskazane postanowienie Wojewódzkiej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. z dnia [...] lipca 1947 r.

Okręgowa Komisja Związków Zawodowych w L., pismem z dnia 5 maja 1948 r., zwróciła się do Ministerstwa Przemysłu w W. z wnioskiem o upaństwowienie cegielni [...] w L., bowiem według skarżącego na rozprawie przed Główną Komisją ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. ww. cegielnia "(...) została skreślona z listy do upaństwowienia, ponieważ rzeczoznawcy nie dostarczyli odpowiedniego materiału, który by mógł posłużyć do stwierdzenia faktów, popierających wniosek Związku Zawodowego Prac. Budowlanych w L. i O.K.Z.Z. o upaństwowieniu."

W dniu 6 kwietnia 1949 r. [...] Zakłady Ceramiki Czerwonej - powołały Komisję Oględzin przedmiotowej cegielni, a następnie sporządzono protokół oględzin ww. przedsiębiorstwa. Zgodnie z jego treścią zdolność produkcyjną pieca określono na ok. 3.500.000 sztuk cegieł, a zdolność zatrudnienia przedsiębiorstwa na jedną zmianę w dniu 5.II.1946 r. ściślej mówiąc w sezonie 1946 r. wynosiła 86 osób.

W tym stanie rzeczy zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r., Minister Przemysłu Lekkiego wznowił z urzędu postępowanie dotyczące przejęcia na własność Państwa omawianej cegielni. W uzasadnieniu zarządzenia podniesiono, iż wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na fakt wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, mających dla sprawy istotne znaczenie,

a w szczególności z uwagi na to, że zdolność produkcyjna tego przedsiębiorstwa wynosi ponad 2.500.000 szt. Cegieł rocznie, a zdolność zatrudnienia ponad 50 pracowników na jedna zmianę.

W wyniku wznowienia postępowania Główna Komisja do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. orzekła przedstawić Ministrowi Przemysłu lekkiego wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa firmy "Cegielnia [...]" w R. na własność Państwa. Główna Komisja Ustaliła, iż przedsiębiorstwo to odpowiada wymogom art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, jako zdolne zatrudnić w lutym 1946 r. - 86 pracowników i wyprodukować 3.500.000 szt. Cegieł rocznie.

Zespół Odwoławczy Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw

w W. w dniu [...] października 1949 r., po rozpoznaniu odwołania zgłoszonego przez Kurię Biskupią i Bractwo [...] w L., od ww. postanowienia Głównej Komisji do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. z dnia [...] października 1949 r. zatwierdził postanowienie Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia [...] października 1949 r.

W konsekwencji tego w dniu [...] lutego 1950 r. Minister Przemysłu Lekkiego wydał w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, orzeczenie Nr [...], na mocy którego przejęto na własność Państwa m. In. przedsiębiorstwo pn. Cegielnia [...].

Minister stwierdził, iż po uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. decydowała przede wszystkim niedostateczna analiza materiału archiwalnego z okresu nacjonalizacji dokonana w postępowaniu wyjaśniającym. Stan ten doprowadził do wyciągnięcia błędnych wniosków, zawartych w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r.

i w efekcie, na ich podstawie do wydania wadliwej decyzji.

Minister Gospodarki w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., badając przesłanki wznowienia postępowania stwierdził, że nie można uznać, iż wskazane zdarzenia tj. zdolność produkcyjna cegielni [...] oraz zdolności zatrudnienia przywołane przez Ministra Przemysłu Lekkiego w zarządzeniu z dnia [...] lipca 1949 r., stanowiły nowe okoliczności faktyczne w sprawie, ponieważ przy wydawaniu postanowienia Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. znane one były już temu organowi, lecz Komisja nie znalazła podstaw do ich uwzględnienia w swoim rozstrzygnięciu. Ten stan rzeczy wykluczył zdaniem Ministra Gospodarki możliwość, aby przywołane

w zarządzeniu o wznowieniu, okoliczności faktyczne mogły zostać ujawnione, jako przesłanka wznowienia postępowania, dopiero po wydaniu postanowienia Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia [...] marca 1948 r., albowiem znane były już w dacie jego wydania. Na tej podstawie stwierdzono, że wznowione z urzędu, zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949 r. Ministra Przemysłu Lekkiego, postępowanie dotyczące przejęcia na własność Państwa omawianej cegielni było obarczone istotną wadliwością formalną mającą wpływ na wynik sprawy.

Jednakże Minister uznał, iż rozstrzygnięcie to nie jest prawidłowe. Wojewódzka Komisja ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L., postanowieniem z dnia [...] lipca 1947 r., skreśliła z wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu "Cegielnie [...]"

w R. opierając się na wnioskach biegłych wskazanych w protokole z oględzin cegielni dokonanych w dniu 24 lipca 1947 r. Tym samym ww. Komisja stwierdziła, iż cegielnia zdolna jest wyprodukować rocznie 2.400.000 sztuk cegieł i zatrudnić pracowników przy produkcji na jedną zmianę najwyżej 86 osób.

Komisja przyjęła ustaloną w opinii biegłych dolną granicę zdolności produkcyjnej /faktycznej/, tj. poniżej 2.500.000 sztuk cegły. Podstawą przyjętego założenia było uwzględnienie przedstawionych przez biegłych ustaleń odnośnie pokładów gliny wierzchówki, która wedle nich pozwalała na wyprodukowanie jeszcze około 4.500.000 sztuk cegieł. wobec ustaleń biegłych co do wielkości pokładów gliny /wyprodukowanie ok. 4.500.000 cegieł/, WKdsUP w L., nie mogła przyjąć wyższej niż rzeczywista 12.400.000 sztuk cegieł/ wielkości produkcyjnej.

Z protokołu sporządzonego dnia 14 kwietnia 1948 r. z oględzin cegielni [...] w L., wynika, że "zapas gliny na wyrób cegły wystarczy przy dotychczasowej produkcji na okres co najmniej 20 lat. Okręgowa Komisja Związków Zawodowych w L., kierując do Ministra Przemysłu wniosek wznowieniowy z dnia 5 maja 1948 r. podniosła, że biegli podczas postępowania przed Wojewódzką Komisją ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw nie dostarczyli odpowiedniego materiału, który mógłby posłużyć do stwierdzenia faktu rzeczywistych pokładów gliny cegielni. Nowe ustalenia co do protokołów gliny znalazły swoje odzwierciedlenie w treści protokołu z dnia 6 kwietnia 1949 r., na którym oparł swoje rozstrzygniecie Zespół odwoławczy Głównej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw i nastąpiło w jego wyniku wydanie przez Ministra Przemysłu Lekkiego badanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1950 r.

Wskazane w protokole z dnia 14 kwietnia 1948 r. pokłady gliny w cegielni [...] stały się dla sprawy nową okolicznością faktyczną, bowiem dowodziły, iż de facto cegielnia ta w dacie jej nacjonalizacji posiadała o wiele większe złoża tego surowca, niż wykazali to biegli w opinii z dnia 24 lipca 1947 r. Rozbieżność w określeniu tej wartości miała istotne znaczenie w postępowaniu nacjonalizacyjnym w tym sensie, że większe pokłady gliny przekładały się na o wiele większą zdolność produkcyjną przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] i uzasadniały zdolność produkcyjną na poziomie przekraczającym 2.500.000 sztuk cegieł rocznie.

Dane te istniały w dacie wydawania orzeczeń przez Komisje, jednakże nie zostały uwzględnione w opinii biegłych z dnia 24 lipca 1947 r. Dało to podstawę do wzruszenia postępowania w postaci jego wznowienia, na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu lekkiego z dnia [...] lipca 1949 r. Opinia przedstawiająca większe pokłady gliny, została sporządzona dopiero po dniu [...] marca 1948 r., zatem nie istniała w dniu wydawania przez Wojewódzką, a następnie Głowna Komisję ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw decyzji/ postanowień z dnia [...] lipca 1947 i [...] marca 1948 r. nie mogła być im znana i nie mogła być wówczas powołana przez osoby zainteresowane.

Niesłuszne było zatem stanowisko Ministra Gospodarki, wyrażone w decyzji

z [...] lutego 2008 r. odnośnie przyjęcia, iż okoliczności wskazane we wniosku wznowieniowym były znane organom nacjonalizacyjnym, jednak nie znalazły one podstaw do ich uwzględnienia w swoich rozstrzygnięciach.

Minister Gospodarki po analizie ogółu stanu sprawy stwierdza, że istniały uzasadnione przesłanki do wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego. W tej sytuacji organ zobowiązany jest do poddania ocenie, czy w sprawie spełnione były kryteria upaństwowienia, wskazane w przepisach ustawy nacjonalizacyjnej.

Art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej mówi, że rozporządzenie Rady Ministrów może podwyższyć dolną granicę 50-ciu pracowników w przemyśle wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanym, bądź

o charakterze pionierskim i sezonowym.

Stosowne rozporządzenie w te mierze Rada Ministrów wydała w dniu 19 grudnia 1946 r. Rozporządzenie to w § 1 stwierdza: "Dolną granicę zdolności zatrudnienia przewidzianą w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 17) podwyższa się w następujących rodzajach przedsiębiorstw: (...) A 15)

w cegielniach, których roczna zdolność produkcji nie przekracza 2.500.000 cegieł - do 100 pracowników na jedną zmianę".

W stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa wskazane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. nie miało zastosowania, ponieważ roczna zdolność produkcyjna cegielni wynosiła 3.500.000 cegieł. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w przeważającej części materiału dowodowego.

Przeciwstawną tezę, prezentują przede wszystkim wnioski i odwołania złożone przez dawnego właściciela znacjonalizowanego mienia, a także dokumenty archiwalne sporządzone w oparciu o postanowienie WKdsUP w L. z dnia [...] lipca 1947 r. W ocenie Ministra Gospodarki nie można dokumentów tych uznać jako wiarygodny i rzeczowy dowód w sprawie.

Należało zatem przyjąć, iż podstawa prawną orzeczenia Ministra Przemysłu lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., w części dotyczącej omawianej cegielni był art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej.

W dacie nacjonalizacji przedsiębiorstwa, zdolność zatrudnienia, przekraczała kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa tj. wynosiła powyżej 50 pracowników na jedna zmianę.

Niewiele dokumentów, stanowiących materiał dowodowy w sprawie, wskazuje na niższą zdolność zatrudnienia niżeli 50 osób /por. kwestionariusz z 1947 r., czy pisma dawnego właściciela cegielni/, jednakże należy im odmówić pełnej wartości dowodowej, gdyż zawierają przede wszystkim informacje dotyczące faktycznego zatrudnienia /przy braku wskazania na jakąkolwiek metodologię ich ustalenia/. Minister Gospodarki przy podejmowaniu czynności, mających na celu zbadanie, czy zostało spełnione kryterium upaństwowienia wobec przedsiębiorstwa, na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, nie odnosi się do faktycznego zatrudnienia, lecz do rzeczywistej zdolności zatrudnienia w danym przedsiębiorstwie, w dniu 5 lutego 1946 r., przy uwzględnieniu pełnego parku maszynowego, znajdującego się na wyposażeniu tego przedsiębiorstwa w tej dacie.

W tej sytuacji Minister Gospodarki uznał, iż Przedsiębiorstwo spełniało przesłanki upaństwowienia, określone w art. 3 ust.l pkt B ustawy nacjonalizacyjnej. Orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r., wydane

w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] pow. [...] nie narusza zatem prawa, tym bardziej

w sposób rażący.

Pismem z dnia 17 listopada 2008 r. (data stempla pocztowego k. 10 akt sądowych) skargę na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] października 2008 r. nr [...] wniosła Rzymsko-Katolicka Parafia [...] i [...]w L. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki rynkowej;

- prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie

z mocy art. 77 K.p.a. i art. 107 K.p.a.,

oraz wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu lekkiego

z dnia [...] lutego 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa,

w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn cegielnia [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż skarżąca składając w październiku 2004 r. wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Nr [...] ministra Przemysłu lekkiego

z dnia [...] lutego 1950 r. , wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa , w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] podniosła, iż Cegielnia [...] będąca przedmiotem orzeczenia Nr [...] nie zatrudniała na jedną zmianę 50 pracowników, oraz w dacie wydania tego orzeczenia Bractwo [...] nie istniało.

Skarżąca nie podziela stanowiska Ministra Gospodarki, prezentowanego

w zaskarżonej decyzji, w przedmiocie bezcelowego badania przesłanek ustanowienia przymusowego zarządu nad Cegielnią [...] w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. oraz braku przesłanek do wznowienia postępowania. Skarżąca również nie zgadza się z ustaleniami Ministra w przedmiocie wielkości zatrudnienia i zdolności produkcyjnej przedmiotowej cegielni.

Skarżąca wskazuje, iż zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad cegielnią, zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, Konsekwencja wydania tego zarządzenia była nacjonalizacja cegielni. Zarządzenie to nie rodziło skutków rzeczowych, tylko prowadziło do ograniczenia dysponowania Cegielnią [...] przez jej właściciela, co jest jednoznaczne z brakiem nieodwracalnych skutków prawnych tego aktu i daje podstawy prawne do stwierdzenia jego nieważności. Skarżąca zgadza się z argumentami przywołanymi w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]lutego 2008 r.

Co do wznowienia postępowania, to skarżąca również w pełni podziela stanowisko Ministra Gospodarki przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., natomiast nie zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym w zaskarżonej decyzji,

z którego wynika, że wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie, znane były Głównej Komisji ds. Upaństwowienia w W. Sam Minister Gospodarki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołuje się na pismo z dnia 5 maja 1948 r. Okręgowej Komisji Związków Zawodowych, z którego wynika, iż skreślenie cegielni z listy do upaństwowienia, spowodowane było brakiem odpowiedniego materiału do oceny faktów. Oznacza to, że po wznowieniu postępowania te materiały zostały uzupełnione. Nie mogły zatem być znane w dacie wcześniejszej, i tym samym brak było podstaw do wznowienia postępowania. Skarżąca nie podziela także ustaleń Ministra Gospodarki w przedmiocie wielkości zatrudnienia i zdolności produkcyjnej Cegielni [...]. Minister dał wiarę jedynie dokumentom wydanym przez ówczesną władze ludową. Natomiast dokumenty - odwołania, wniosku - sporządzone przez właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa i przez skarżącą uznał za niewiarygodne. Chodziło o zniszczenie podstaw materialnych Kościoła, a nie o nacjonalizacje i rozwój przemysłu. Cegielnię [...] zabrano z powodów inne niż wymogi nacjonalizacyjne. Cegielnia ta została zamknięta już w końcu 1950 r. Biegli mówili, że gliny do wyrobu cegieł starczy na co najmniej 20 lat. Tymczasem gliny nie starczyło nawet na kilka lat. Oznacza to, że dokumenty, którym Minister Gospodarki dał wiarę, nie odzwierciedlały rzeczywistego, ani potencjalnego zatrudnienia i potencjału produkcyjnego. Nie ulega wątpliwości, że owe 20 letnie pokłady gliny, był to pretekst do wznowienia procedur nacjonalizacyjnych. Ponadto Minister Gospodarki w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił powodów, z których wynikałoby, dlaczego nie dał wiary innym dokumentom, świadczącym o mniejszym zatrudnieniu pracowników cegielni, jak również realnej możliwości produkcyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Zadaniem Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie oceny legalności decyzji Ministra Gospodarki z dnia z dnia [...] października 2008r., którą Minister uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2008r.

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lutego 2008r. po rozpatrzeniu wniosku Parafii Rzymskokatolickiej [...] i [...] w L. stwierdził nieważność: zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem firmy: Cegielnia [...] w R. k/L. oraz orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r., wydanego

w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa , w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. L.

Z kolei decyzją z dnia [...] października 2008r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa uchylił w całości własną decyzję z dnia 27 lutego 2008r. i na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie

w sprawie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. oraz na podstawie art. 158 § 1 kpa w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa nie stwierdził nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r., w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...]- gm. K., pow. L.

Kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym. Organ administracji publicznej w ramach postępowania nieważnościowego był zobowiązany do przeprowadzenia kontroli zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r oraz orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r., wydanego w porozumieniu

z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w części dotyczącej przejętej na własność Państwa Cegielni [...] w R. k/L., w zakresie ewentualnego występowania naruszeń prawa określonych w art. 156 § 1 kpa.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r., w części dotyczącej przedmiotowej Cegielni [...]. Zauważyć należy, iż ustalenia Ministra Gospodarki w zakresie stanu faktycznego, które doprowadziły do wydania decyzji z dnia [...] lutego 2008r., jak

i decyzji z dnia [...] października 2008r. są jednakowe i nie budzą sporu. Dopiero różna ocena tego stanu faktycznego doprowadziła do wydania dwóch różnych decyzji przez ten sam organ.

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej ( Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm. ), zwana dalej ustawą nacjonalizacyjną, w art. 2 określiła, jakie przedsiębiorstwa: przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe, ubezpieczeniowe oraz handlowe przechodzą na własność Państwa bez odszkodowania. Natomiast art. 3 ustawy określił, jakie przedsiębiorstwa przejmuje Państwo na własność za odszkodowaniem.

W art. 3 ust. 1 lit. A wskazano, że Państwo przejmuje na własność przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe w wyszczególnionych w tym przepisie gałęziach gospodarki narodowej.

Nacjonalizacji podlegały również przedsiębiorstwa przemysłowe niewymienione pod lit. A, jeżeli zdolne były zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej, niż 50 pracowników ( art. 3 ust. 1 lit. B ).

Ponadto przechodziły na własność Państwa przedsiębiorstwa komunikacyjne

i przedsiębiorstwa telekomunikacyjne ( art. 3 ust. 1 lit. C ).

W wyżej wymienionym zakresie proces nacjonalizacyjny zgodnie z ustawą z dnia 3 stycznia 1946r. był obligatoryjny.

Natomiast w art. 3 ust. 4 ustawy nacjonalizacyjnej został uregulowany proces przejęcia na własność Państwa tych przedsiębiorstw, które podlegały nacjonalizacji

w trybie fakultatywnym. Przepis ten określał przesłanki, jakie muszą być spełnione żeby przedsiębiorstwo mogło być przejęte przez Państwo.

Ponadto art. 3 ust. 6 ustawy nacjonalizacyjnej określał, że przejęcie danego przedsiębiorstwa na własność Państwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli postępowanie nacjonalizacyjne zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947r.

W dniu 15 stycznia 1947r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym ( Dz. U. Nr 2, poz. 7 ), które w § 3 lit. A pkt. 15 podwyższyło dolną granicę zdolności zatrudnienia przewidzianą w art. 3 ust. 1 B ustawy nacjonalizacyjnej w cegielniach, których roczna zdolność produkcji nie przekracza 2.500.000 cegieł do 100 pracowników na 1 zmianę.

Orzeczeniem Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r. wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego orzeczono o przejęciu na własność Państwa m. in. Cegielni [...] w R. k/L. Podstawą prawną tego orzeczenia był art. 3 ust. 1 lit. B i ust. 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej.

Wszczęcie postępowania nacjonalizacyjnego wobec Cegielni [...] w R. zainicjowane zostało wpisaniem Cegielni do wykazu Nr [...] ogłoszonego w Nr [...]

[...] Dziennika Wojewódzkiego z dnia [...] marca 1947r. Podstawą umieszczenia Cegielni [...] w wykazie przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji był kwestionariusz dołączony do wniosku Wydziału Odbudowy Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 28 lutego 1947r. skierowanego do Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. o upaństwowienie przedmiotowej Cegielni. Z kwestionariusza tego wynikało, iż Cegielni [...] w R. zdolna jest zatrudnić przy produkcji na jedną dobę do 55 pracowników a jej roczna zdolność produkcyjna wynosi do 3.000.000 sztuk cegieł.

Bractwo [...] w L., będące właścicielem Cegielni [...] w R., działając na podstawie § 27 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm. ), w brzmieniu pierwotnym, zgłosiło zarzuty, podnosząc, że przedsiębiorstwo to nie podlega przejęciu na własność Państwa. Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. zgodnie

z § 34 ust. 1 rozporządzenia wyznaczył termin posiedzenia Komisji na dzień 24 czerwca 1947r. celem rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Wojewódzka Komisja na podstawie § 41 i § 43 rozporządzenia zarządziła przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez zlecenie biegłym dokonania ekspertyzy celem należytego ustalenia, czy Cegielnia [...] podlega przejęciu na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej. Zadaniem biegłych było ustalenie: ile cegieł w ciągu roku zdolna jest wyprodukować cegielnia, ilu pracowników na jedną zmianę zdolna jest zatrudnić cegielnia, jaki zapas gliny do produkcji posiada cegielnia, podanie wszelkich innych danych, które mają znaczenie dla cegielni, jej wydajności oraz zdolności zatrudnienia. W dniu 16 lipca 1947r. Komisja Biegłych dokonała oględzin Cegielni [...]. Ustalenia dokonane w trakcie oględzin zostały przedstawione w protokole z dnia 24 lipca 1947r.

Z treści protokołu wynika, że urządzeniem decydującym o zdolności produkcyjnej cegielni jest piec do wypalania cegły. Cegielnia [...] dysponowała piecem kręgowym systemu Hoffmana 16 - komorowy, który zużyty był w 25 %. Roczna zdolność produkcyjna pieca wynosiła 3.500.000 sztuk cegieł. Jednakże do wykonania takiej ilości surowej cegły potrzeba było 6 mieszadeł i odpowiednią ilość szop suszarnianych. Cegielnia posiadała jedynie 4 mieszadła i niezbędną ilość szop. W tych warunkach technicznych cegielnia zdolna była wyprodukować 2.400.000 sztuk surowej cegły rocznie. Zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę, przy wykorzystaniu pełnej zdolności produkcyjnej pieca ustalono na 86 osób. Biegli ustalili, iż pokłady gliny na terenach należących do cegielni są w swej górnej warstwie zawierającej glinę lepszego gatunku prawie całkowicie wyeksploatowane i pozwalają na wyprodukowanie około 4.500.000 sztuk cegieł. Natomiast złoża gliny pośledniejszego gatunku wynoszą około 30.000 m-, co pozwala na wyprodukowanie około 10.000.000 sztuk cegieł.

Biorąc pod uwagę ustalenia biegłych Wojewódzka Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. postanowieniem z dnia [...] lipca 1947r. postanowiła skreślić Cegielnię [...] w R. z wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że cegielnia zdolna jest wyprodukować rocznie 2.400.000 sztuk cegieł i zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę najwyżej 86 pracowników. Wobec tych ustaleń cegielnia nie podlega upaństwowieniu na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym. Od postanowienia tego odwołanie do Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. wniósł Urząd Wojewódzki [...] Wydział Przemysłu i Handlu - § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r.

W odwołaniu podniesiono, że po zainstalowaniu dwóch brakujących mieszadeł cegielnia będzie mogła produkować rocznie 3.500.000 sztuk cegieł przy jednoczesnym podwyższeniu stanu zatrudnienia.

Po rozpoznaniu odwołania Główna Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowieniem z dnia [...] marca 1948r. zatwierdziła postanowienie Wojewódzkiej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L.

z dnia [...] lipca 1947r.

Pismem z dnia 5 maja 1948r. Okręgowa Komisja Związków Zawodowych w L. wystąpiła do Ministerstwa Przemysłu z wnioskiem o wznowienie postępowania

w sprawie upaństwowienia Cegielni [...]. Wniosek umotywowano tym, że Cegielnia [...] została skreślona z listy przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu, gdyż rzeczoznawcy nie dostarczyli odpowiedniego materiału, który by mógł posłużyć do stwierdzenia faktów uzasadniających upaństwowienie.

W dniu 6 kwietnia 1949r. sporządzony został protokół w sprawie "rewizji stanu prawnego " Cegielni [...]", z którego wynika, że cegielnia posiada piec wypałowy systemu Hoffmana o 16 komorach, który w ciągu roku zdolny jest wypalić około 3.500.000 sztuk cegieł. Stan pieca jest średni. Produkcję tę można osiągnąć po dokonaniu drobnych inwestycji jak zwiększenie szop itp. W cegielni do wyrabiania gliny używane są cztery mieszadła konne. Cegielnia posiada tereny częściowo wyeksploatowane, jednakże istniejącego surowca starczy na wyprodukowanie około 70.000.000 sztuk cegieł średniej jakości. W protokole stwierdzono także, że zdolność zatrudnienia w cegielni na jedną zmianę, w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej tj. w dniu 5 lutego 1946r. wynosiła 86 pracowników.

Minister Przemysłu Lekkiego zarządzeniem z dnia [...] lipca 1949r. wydanym na podstawie § 81 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r.

w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa oraz art. 96 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928r.

o postępowaniu administracyjnym ( Dz. U. R.P., Nr 36, poz. 341) orzekł o wznowieniu postępowania, dotyczącego przejęcia na własność Państwa na podstawie ustawy

z dnia 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej Cegielni [...] w R. k/L. Uzasadnieniem wznowienia postępowania było wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy, a w szczególności z uwagi na to, że zdolność produkcyjna tego przedsiębiorstwa wynosiła ponad 2.500.000 sztuk cegieł rocznie, a zdolność zatrudnienia wynosiła ponad 50 pracowników na jedną zmianę.

Główna Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowieniem z dnia [...] października 1949r. po rozpoznaniu zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie upaństwowienia przedsiębiorstwa Cegielni [...] k/L. na podstawie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. w związku z § 1 lit. A pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946r. oraz § 47 ust. 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. postanowiła przedstawić Ministrowi Przemysłu Lekkiego wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa firmy: Cegielnia [...] w R. na własność Państwa. Z uzasadnienia postanowienia wynika, iż na podstawie protokołu z wizji lokalnej przedsiębiorstwa dokonanej w dniu 6 kwietnia 1949r., Główna Komisja ustaliła, iż przedsiębiorstwo to odpowiada wymogom art. 3 ust. 1 lit B ustawy z dnia 3 stycznia 1946r. jako zdolne zatrudnić w lutym 1946r. 86 pracowników i wyprodukować 3.500.000 sztuk cegły rocznie.

Od postanowienia Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw

w W. z dnia [...] października 1949r. odwołanie złożyła Kuria Biskupia L. i Bractwo [...] w L. Po rozpoznaniu tych odwołań Zespół Odwoławczy Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowieniem z dnia [...] października 1949r. postanowiło zatwierdzić postanowienie Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia [...] października 1949r.

Przesłanki wznowienia postępowania zakończonego wydaniem postanowienia

o skreśleniu przedsiębiorstwa z wykazu zostały określone w § 67 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. W szczególności zgodnie z § 67 lit b rozporządzenia postępowanie może być wznowione jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy wydaniu postanowienia komisji lub nowe środki dowodowe, o ile okoliczności te i środki w toku postępowania nie były znane komisji i nie mogły być wówczas powołane przez osoby zainteresowane bez ich winy. Z zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1949r. wynika, że podstawą wznowienia postępowania było wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych. Minister sprecyzował, iż jest to ujawnienie tego, że zdolność produkcyjna Cegielni [...] wynosiła ponad 2.500.000 sztuk cegieł rocznie, a zdolność zatrudnienia wynosiła ponad 50 pracowników na jedna zmianę. W tych okolicznościach dokonując oceny, czy Minister Przemysłu Lekkiego prawidłowo zarządził wznowienie postępowania należy odpowiedzieć na pytania:

- czy okoliczności wskazane przez Ministra są istotne dla sprawy,

- czy okoliczności te istniały już przy wydawaniu postanowienia komisji, tj. w dniu [...] marca 1948r.,

- czy okoliczności te w toku postępowania nie były znane komisji,

- czy okoliczności te nie mogły być wówczas powołane przez osoby zainteresowane bez ich winy.

Z przepisów ustawy nacjonalizacyjnej ( art. 3 ust. 1 lit B ) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym ( § 1 lit A pkt 15 ) wynika, że podstawowymi wielkościami, od których zależało upaństwowienie cegielni, była zdolność zatrudnienia określonej ilości pracowników na jedną zmianę i jaka jest roczna zdolność produkcji cegieł danego przedsiębiorstwa.

Z powyższego wynika, że faktycznie przesłanki wznowieniowe na jakie powołał się Minister Przemysłu Lekkiego w zarządzeniu o wznowieniu postępowania były okolicznościami istotnymi dla sprawy. Jednocześnie należy uznać, że okoliczności te istniały już przy wydawaniu postanowienia o skreśleniu Cegielni [...] z wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji wydanego przez Wojewódzką Komisję do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w L. w dniu [...] lipca 1947r., jak i Główną Komisję do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. w dniu [...] marca 1948r. Natomiast odpowiadając na pytanie, czy okoliczności te nie były znane komisji w toku postępowania, należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Gospodarki zaprezentowanym w decyzji z dnia [...] lutego 2008r., że nie można uznać, iż okoliczności te były nowe w sprawie, ponieważ przy wydawaniu postanowienia przez Główną Komisję do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. w dniu [...] marca 1948r. znane one były już temu organowi, ale Komisja nie znalazła podstaw do ich uwzględnienia przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Potwierdza to treść protokołu z oględzin Cegielni [...] w R. z dnia 16 lipca 1947r., w którym biegli stwierdzili, że roczna zdolność produkcyjna pieca wynosi po zaokrągleniu 3.500.000 sztuk cegieł. Jednakże do osiągnięcia takiej zdolności produkcyjnej Cegielni [...] potrzebne jest zwiększenie ilości mieszadeł z 4 do 6 oraz zwiększenie ilości szop. Natomiast rzeczywista, uwzględniająca istniejące wyposażenie techniczne, roczna zdolność produkcyjna Cegielni [...] została określona przez biegłych na 2.400.000 sztuk cegieł.

Z kolei w protokole z oględzin Cegielni [...] z dnia 6 kwietnia 1949r. stwierdzono, że rocznie piec zdolny jest wypalić około 3.500.000 sztuk cegieł. Należy zauważyć, że jest to roczna zdolność produkcyjna pieca. Ażeby sama cegielnia taką zdolność produkcyjną mogła osiągnąć należało dokonać inwestycji.

Z powyższego wynika, że treść obu protokołów w tym zakresie jest w zasadzie jednakowa. Pozwala to na stwierdzenie, że okoliczność, iż roczna zdolność produkcyjna Cegielni [...] wynosząca ponad 2.500.000 sztuk cegieł nie była nowa okolicznością faktyczna istotną w sprawie, która nie byłaby znana Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. w toku postępowania przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] marca 1948r.

Z akt sprawy wynika, że protokół z oględzin Cegielni [...] z dnia 24 lipca 1947r. był dostępny zainteresowanym i osoby te mogły na okoliczności w nim przedstawione powoływać się w toku postępowania.

Reasumując należy stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające Ministrowi Przemysłu Lekkiego skutecznie wznowić postępowanie w sprawie zakończonej postanowieniem Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. z dnia [...] marca 1948r. o skreśleniu Cegielni [...] z wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu. Skoro zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1948r. o wznowieniu postępowania zostało wydane z istotnym naruszeniem norm prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie

w sprawie, to wydane w następstwie tego postanowienia orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Przemysły Lekkiego z dnia [...] lutego 1950r. w części dotyczącej Cegielni [...] w R. k/L. nosi cechy rażącego naruszenia prawa procesowego spełniające przesłankę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Gospodarki zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2008r., że wielkość pokładów gliny jaką dysponowała Cegielnia [...] miała znaczenie dla wznowienia postępowania. Okoliczność ta nie jest wskazana przez Ministra Przemysłu Lekkiego

w zarządzeniu o wznowieniu postępowania jako przesłanka wznowieniowa. Jak również wielkość pokładów gliny nie ma znaczenia przy określaniu rocznej zdolności produkcyjnej cegielni. Wielkość pokładów gliny z pewnością może mieć znaczenie na czas przez jaki będzie funkcjonowała cegielnia. Nieprawdziwy jest wniosek Ministra

w zaskarżonej decyzji, "że większe pokłady gliny przekładały się na o wiele większą zdolność produkcyjną przedsiębiorstwa pn. Cegielnia [...] - gm. K., pow. [...], a zatem uzasadniały zdolność produkcyjną na poziomie przekraczającym 2.500.000 sztuk cegieł rocznie". Roczna zdolność produkcyjna cegielni zależy przede wszystkim od jej możliwości technicznych, a nie od wielkości pokładów gliny. W razie wyeksploatowania pokładów gliny, cegielnia zakończy swoją działalność.

Stwierdzenie, tak jak w decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2008r. , że postępowanie wznowieniowe obarczone było rażącym naruszeniem prawa procesowego, prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień wydanych w wyniku wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego. Konsekwencją tego jest to, że w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. z dnia [...] marca 1948r. o skreśleniu Cegielni [...] z wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu. W tej sytuacji nie było podstaw prawnych do wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego, jakim było orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950. W części dotyczącej przedmiotowej Cegielni.

Wobec powyższego, nieaktualne stało się stanowisko Ministra Gospodarki zaprezentowane w decyzji z dnia [...] października 2008r., iż bezcelowe było badanie przez Ministra Gospodarki w decyzji z dnia [...] lutego 2008r.przesłanek ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotową cegielnią, skoro orzeczeniem nacjonalizacyjnym zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. ustanawiające przymusowy zarząd państwowy nad Cegielnią [...] zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.

Uchylenie zaskarżonej decyzji, nakłada na Ministra Gospodarki obowiązek ponownego rozpatrzenia wniosku złożonego przez Prezydenta Miasta L. w trybie art. 127 § 3 kpa i odniesienie się do podniesionych w nim kwestii, które z racji zmiany stanowiska Ministra Gospodarki nie były przez niego rozpatrywane. Ponownie rozpatrując sprawę Minister Gospodarki weźmie pod uwagę stanowisko zaprezentowane w niniejszym wyroku w części dotyczącej oceny prawnej wznowienia postępowania nacjonalizacyjnego i orzeknie zgodnie z tym stanowiskiem, jak również zbada prawidłowość wydania zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad Cegielnią [...] pod katem przesłanek nieważnościowych.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.