Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1048/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi L. C.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 września 2023 r., sygn. akt SKO Gd/3377/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 24 lutego 2023 r. L. C. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy Gniew (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. C.

Decyzją z 4 kwietnia 2022 r. Burmistrz, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że J. C. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, zaś niepełnosprawność istnieje od 57. roku życia, przez co w sprawie nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Odwołując się do ustaleń wywiadu środowiskowego Burmistrz podał, że z dniem

24 lutego 2023 r. Wnioskodawczyni zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, oświadczając, że opłaca składki w KRUS i ma zamiar je opłacać do otrzymania pozytywnej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne.

Organ pierwszej instancji wskazał, że Strona nie zamieszkuje wspólnie z matką, zaś jej dzień wygląda następująco: około godziny 8. idzie do matki, pomaga przy porannej toalecie, ubieraniu, następnie mierzy ciśnienie i poziom cukru we krwi, przygotowuje posiłek, który matka samodzielnie spożywa oraz podaje leki. Wnioskodawczyni sprząta

w mieszkaniu matki, przygotowuje obiad. Przed podaniem obiadu Strona wykonuje

z matką ćwiczenia usprawniające kończyny górne i dolne. Po obiedzie Strona mierzy matce poziom cukru i podaje leki. Następnie J. C. robi sobie drzemkę,

a Wnioskodawczyni sprząta po obiedzie i ma czas na własne potrzeby i może zająć się swoim gospodarstwem domowym. Strona wraca do domu matki aby podać podwieczorek, potem przygotowuje kolację i ścieli łóżko. Przed kolacją przystępują do toalety wieczornej, Wnioskodawczyni myje matce głowę oraz części ciała, których matka nie jest w stanie samodzielnie umyć. Następnie Strona wraca do swojego domu na noc.

Burmistrz podał, że zgodnie z kartą informacyjną leczenia szpitalnego J. C. choruje na niewydolność serca, przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, jednakże pomimo tych dolegliwości jest osobą aktywną - jest osobą chodzącą, na dworze porusza się z pomocą kuli. Ponadto dwa razy w tygodniu na dwie godziny przychodzi do niej opiekunka, która pomaga głównie w czynnościach porządkowych. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż matka Wnioskodawczyni jest osobą kontaktową, w sposób swobodny i umiejętny korzysta z telefonu komórkowego, dzięki któremu podtrzymuje kontakt z rodziną. Zaznaczono również, że J. C. mieszka samodzielnie, ma ona czworo dzieci, dwoje z nich (syn P. i córka E.) mieszkają poza miejscowością zamieszkania matki, natomiast córki A. i L. mieszkają w tej samej miejscowości, przy czym córka A. okazjonalnie wspiera siostrę w opiece nad matką.

Burmistrz podkreślił, że ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca musi wykazać, że podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny był zmuszony do zaprzestania aktywności zawodowej. Tymczasem z akt sprawy wynika, aby Strona zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym.

Ponadto zdaniem organu pierwszej instancji okolicznością przemawiającą za odmową przyznania Wnioskodawczyni świadczenia jest także i to, że ma ona rodzeństwo, które - w równym co Strona stopniu - jest zobowiązany do sprawowania opieki nad matką. Opieka nad niepełnosprawnym rodzicem jest bowiem obowiązkiem dziecka - z prawnego

i moralnego punktu widzenia.

W ocenie Burmistrza zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, gdyż wiele czynności, których wymaga matka Wnioskodawczyni może być wykonywanych po godzinach pracy, np. utrzymywanie w czystości mieszkania, pranie, robienie zakupów. Obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykluczają podjęcia zatrudnienia i lub innej pracy zarobkowej, skoro większość pracujących osób zarówno pracuje, jak też prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z brakiem możliwości przygotowywania posiłków przez osobę wymagającą opieki istnieje możliwość ich sporządzenia wcześniej. Takie rozwiązanie stosuje się w wielu rodzinach, gdy osoba przygotowująca obiady pracuje.

Podsumowując organ pierwszej instancji podniósł, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku

z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie

z tytułu sprawowania opieki. Świadczenie to nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 15 września 2023 r. utrzymało ją w mocy.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r.

sygn. akt K 38/13). Odwołując się do judykatury organ odwoławczy podniósł, że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone

w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Kolegium jako prawidłowe oceniło natomiast stanowisko Burmistrza, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż to konieczność zapewnienia opieki matce, z uwagi na jej zakres, stanowi przeszkodę do dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym zakresie wskazano, że charakter pracy w gospodarstwie rolny pozwala na takie zorganizowanie zajęć, aby dało się to pogodzić z równoczesnym sprawowaniem opieki nad matką.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika,

iż matka Wnioskodawczyni, pomimo posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności, jest osobą w pełni władz umysłowych, samodzielną, a tylko częściowo niesprawną ruchowo (porusza się samodzielnie, chociaż przy pomocy kuli), nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienie, pojenia, nie jest "pampersowana". Natomiast rodzaj i zakres wykonywanych czynności w związku z opieką nad matką, tj. przygotowywanie i podawanie posiłków, pomoc przy ubieraniu, myciu, podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, cukru, jeżdżenie na wizyty lekarskie, wyjście na spacer, do kościoła, prowadzenie gospodarstwa domowego - nie zajmują całego dnia. Zdaniem Kolegium większość czynności może być wykonanych w godzinach porannych i wieczornych, przed pójściem do pracy

w gospodarstwie rolnym, bądź w trakcie dnia. Podkreślono, że Strona nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż J. C. nie jest osobą leżącą, nie wymaga szczególnej pielęgnacji, tak jak osoba, która nie jest

w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności, można zostawić ją na kilka godzin samą. Natomiast charakter pracy w gospodarstwie rolnym stwarza możliwość przebywania opiekuna blisko osoby niepełnosprawnej. Tym bardziej, że J. C. sprawnie posługuje się telefonem komórkowym. Zwrócono uwagę, że w pobliżu zamieszkuje też druga córka, która wspiera okazjonalnie Wnioskodawczynię w opiece nad matką. Strona korzysta też z usług opiekunki, których wymiar, w zależności od potrzeb, można zwiększyć.

W ocenie organu odwoławczego wskazane przez Wnioskodawczynię czynności, choć mogą powodować pewne utrudnienie i konieczność właściwej organizacji dnia, nie uniemożliwiają wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. Zaznaczono, że opieka nad matką nie musi być sprawowana nieprzerwanie przez całą dobę, czy większą część dnia

i nocy. Wskazano, że za czynności związane z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą nie można uznać czynności wykonywanych przez Stronę na co dzień, związanych z prowadzeniem przez nią swojego gospodarstwa domowego, które i tak muszą być wykonywane bez względu na to, czy w rodzinie jest osoba niepełnosprawna wymagająca stałej opieki. Są to czynności związane np. z zakupem jedzenia oraz przygotowywaniem posiłków, prowadzenie gospodarstwa domowego, w ramach którego robi się np. pranie, sprzątanie, gotowanie, załatwianie spraw urzędowych. Czynności tych nie można tym samym uznać za czynności związane ze sprawowaną stałą opieką nad niepełnosprawną matką. Zatem prowadzenie przez Stronę gospodarstwa domowego nie stanowi w istocie czynności opiekuńczych warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe czynności są standardowo wykonywane w gospodarstwach domowych, a Strona powinna je wykonywać także wtedy, gdyby nie opiekowała się matką.

Kolegium zaznaczyło, że fakt, iż w treści orzeczenia o niepełnosprawności wskazano, że J. C. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej opieki lub pomocy wyklucza możliwość wykonywania prac w gospodarstwie domowym. Orzeczenie o niepełnosprawności jest niewątpliwie dokumentem wymaganym dla stwierdzenia istnienia niepełnosprawności. Natomiast ustalając zakres rzeczywiście sprawowanej opieki organ dokonuje ustaleń na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentu w postaci orzeczenia o niepełnosprawności, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie kwestionuje faktu, iż Strona prawidłowo sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jednak opieka i zakres czynności nie wybiegają poza podstawowy zakres czynności opiekuńczych. A taki zakres nie uniemożliwia wykonywanie prac w gospodarstwie rolnym, chociażby w ograniczonym zakresie.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Kolegium podniosło,

że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez Stronę

z prowadzenia gospodarstwa rolnego a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

W ocenie organu odwoławczego przy należytej organizacji dnia Wnioskodawczyni mogłaby nadal prowadzić gospodarstwo rolne, choćby w niepełnym zakresie, albowiem zakres opieki oraz stan zdrowia matki nie wymusza na niej całkowitej rezygnacji z wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. Opis wykonywanych czynności nie wskazuje, aby istniała konieczność całkowitego zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym.

Końcowo podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego

i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. A taki przypadek w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż stan zdrowia matki Strony nie wymaga opieki w zakresie wykluczającym możliwość pracy w gospodarstwie rolnym, choćby w ograniczonym zakresie.

W skardze na decyzję organu odwoławczego L. C., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez Skarżącą. Stawiając ten zarzut wniesiono

o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że formułując wskazane w decyzji tezy organ odwoławczy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki, jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą Skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał ponadto pobieżnej oceny oświadczenia Strony odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem strony skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają,

że matka Skarżącej potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Ponadto okoliczność, że J. C. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Natomiast z wywiadu środowiskowego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że osoba niepełnosprawna jest przewlekle chora. W wywiadzie szczegółowo opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki sprawowanej przez Skarżącą nad matką. Czynności te składają się na kompleksową opiekę i pomoc w zwykłych czynnościach życia codziennego dla osoby, która - jak orzekł uprawniony organ - jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również takie najbardziej podstawowe i niezbędne czynności egzystencjalne, wykonywane przy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jak przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych

i dbałość o miejsce zamieszkania, ale również pranie, sprzątanie i prasowanie.

W ocenie strony skarżącej Kolegium pochopnie wykluczyło zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia. Podkreślono, że wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Zdaniem strony skarżącej Kolegium nie zdołało podważyć wynikającej ze zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego potrzeby sprawowania przez Stronę całodobowej i kompleksowej opieki nad matką niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Kolegium nie przedsięwzięło bowiem jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej

w celu wykazania zbędności podejmowania określonych czynności w ramach opieki

i pomocy nad matką, uzasadniających konieczność rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia).

Odwołując się do orzecznictwa sądowego strona skarżąca podniosła, że wykładni zawartej w art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r., a spornej w tej sprawie przesłanki wyrażonej sformułowaniem "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności", należy dokonywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych

w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań. Podkreślono, że wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy

i wartości przyjętych w Konstytucji RP może stanowić w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji. Celem tej regulacji jest natomiast udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej rezygnuje z podjęcia takiej pracy albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać

z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

Końcowo podniesiono, że rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie niepełnosprawnej pomocy innych osób, albowiem w tej kwestii wiążąco wypowiedział się właściwy organ

w orzeczeniu o niepełnosprawności, ale weryfikacja zakresu tej pomocy wymagającego rezygnacji z zatrudnienia.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i popierając wniosek strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 września 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Gniew z 4 kwietnia 2023 r. odmawiającą L. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. C.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), która w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku

z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie,

a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.

sygn. akt I OSK 1148/20, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy

w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).

W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, lecz analiza uzasadnień wydanych w sprawie decyzji daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem odmiennych przesłanek negatywnych.

Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona m.in. przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17

ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki Skarżącej, zgodnie z wydanym względem niej orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie.

Organy obu instancji oceniły natomiast, że w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia

a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez Burmistrza w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

W tym miejscu należy wskazać, że w punkcie drugim wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu u.ś.r. z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyżej wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia TK upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która

z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 40/20, z 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 479/16, z 10 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1512/16).

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.

Ocenie poddać w tej sytuacji należało negatywne ustalenie organów, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Oceniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać,

że w sprawie bezsporna jest okoliczność posiadania przez J. C. orzeczenia

o stopniu niepełnosprawności wydanego 29 maja 2015 r. przez Powiatowy Zespół

ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.) - dalej: "ustawa o rehabilitacji", z którego to orzeczenia wynika wyraźnie, że właściwy organ stwierdził konieczność zapewnienia matce Skarżącej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). W orzeczeniu tym potwierdzono również konieczność zaopatrzenia

w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie (pkt 5) oraz potrzebę korzystania z systemu środowiskowego wsparcia

w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku

z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była zatem dla orzekających w sprawie organów wiążąca. Rolą tych organów było natomiast ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do jego przyznania i czy faktycznie sprawuje nad niepełnosprawnym opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu

o niepełnosprawności.

Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w trybie ustawy o rehabilitacji jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", a więc dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepis § 1 nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Co do zasady nie jest zatem wykluczone ustalenie, że w rzeczywistości, mimo stwierdzonych dolegliwości osoby niepełnosprawnej, opieka nad nią nie musi być sprawowana w sposób ciągły lub długotrwały. Organ może jednak dokonać takiej oceny jedynie po przeprowadzeniu w tym zakresie rzetelnego postępowania dowodowego, którego wyniki dadzą podstawę do dokonania takich ustaleń.

W rozpoznawanej sprawie ustalono - na podstawie wywiadu środowiskowego, udokumentowanego protokołem, sporządzonym przez uprawnionego pracownika socjalnego, w wymaganej formie, a więc również stanowiącym dokument urzędowy

w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - że pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką nie wystąpił związek przyczynowy, którą to ocenę Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał za prawidłową.

Należy powtórzyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego

z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1141/20).

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego z 9 marca 2023 r. oraz dokumentacji medycznej nie budzi wątpliwości. Zebrane informacje dotyczące zarówno stanu zdrowia J. C., jak

i zakresu opieki sprawowanej przez Skarżącą nad matką są wyczerpujące i zostały prawidłowo ocenione przez orzekające w sprawie organy.

Z wywiadu środowiskowego wynika m.in., że L. C. (ur. w 1979 r.) nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką J. C. (ur. w 1943 r.), Skarżąca mieszka w niedalekiej odległości. Oprócz córki L. J. C. ma jeszcze troje dzieci: córkę A. (mieszka w tej samej miejscowości, jest rencistką, odwiedza matkę i dotrzymuje jej towarzystwa w czasie, gdy Skarżąca musi wyjechać bądź załatwić pilną sprawę), córkę E. (mieszka w T., prowadzi działalność gospodarczą, odwiedza matkę raz w miesiącu) i syna P. (mieszka w G., pracuje za granicą, odwiedza matkę dwa razy w roku, utrzymuje z nią kontakt telefoniczny).

W wywiadzie wskazano, że opieka, jaką sprawuje Skarżąca to wspieranie, asystowanie

i wykonywanie czynności dnia codziennego, których J.C. nie jest w stanie sama wykonać. Przeprowadzający wywiad środowiskowy pracownik socjalny podał, że matka Skarżącej zwykle rozpoczyna swój dzień około 8.00-8.30, wtedy przychodzi do niej córka L., pomaga matce wstać z łóżka, doprowadza ją do łazienki, aby mogła ona załatwić swoje potrzeby fizjologiczne i zrobić toaletę poranną. Zaznaczono, że czynności te J. C. wykonuje samodzielnie, ale przy ciągłej obecności córki i jej asekuracji. Następnie Skarżąca pomaga matce ubrać się, mierzy jej ciśnienie i poziom cukru we krwi, przygotowuje śniadanie i podaje je matce. Posiłki J. C. spożywa samodzielnie. Po przygotowaniu i podaniu matce leków Skarżąca sprząta po posiłku, porządkuje mieszkanie, a w okresie grzewczym przygotowuje opał i pali w piecu. Zaznaczono, że dwa razy w tygodniu (w godzinach od 10.30 do 12.30) do matki Skarżącej przychodzi opiekunka, która wspiera ją w czynnościach porządkowych. Pracownik socjalny wskazał następnie, że w czasie, gdy wykonywane są ww. czynności J. C. odpoczywa rozwiązując krzyżówki, oglądając telewizję, czy korzystając z telefonu komórkowego,

z którego w swobodny i umiejętny sposób korzysta i dzięki któremu utrzymuje stały kontakt z rodziną. Przed obiadem Skarżąca wykonuje z matką ćwiczenia usprawniające ruchomość kończyn dolnych i górnych, a przy sprzyjających warunkach pogodowych wychodzą na spacer. Po przygotowaniu i podaniu matce obiadu, który J. C. spożywa samodzielnie, Skarżąca podaje matce leki, po czym zajmuje się własnym gospodarstwem domowym (mieszka w bliskim sąsiedztwie matki). Po podwieczorku

i kolacji Skarżąca pomaga matce przy wieczornej toalecie, po czym J. C. kładzie się do łóżka, oglądając przed snem telewizję. Pracownik socjalny zaznaczył, że nie ma potrzeby zabezpieczenia matki Skarżącej pieluchami, gdyż J. C. zachowuje kontrolę nad czynnościami fizjologicznymi. Matka Skarżącej przesypia całą noc bez konieczności przebywania u niej córki, w razie czego może skorzystać z telefonu.

Podczas wywiadu środowiskowego L. C. oświadczyła, że opłaca składki w KRUS i ma zamiar je opłacać do momentu otrzymania decyzji przyznającej jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podkreśliła, że opiekuje się matką od wielu lat, dba o jej bieżące potrzeby życiowe, zabezpiecza matkę w kwestii załatwiania spraw medycznych, wozi matkę do lekarzy i szpitali, zaopatruje ją w leki. Skarżąca przyznała, że matka porusza się po domu i poza nim przy pomocy kuli ortopedycznej, samodzielnie spożywa posiłki i załatwia potrzeby fizjologiczne, ale w wielu czynnościach wymaga jej ciągłej pomocy.

Ze znajdujących się w aktach sprawy kserokopii dokumentacji medycznej wynika,

że J. C. cierpi na niewydolność serca lewokomorową (obecność rozrusznika serca), migotanie i trzepotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Matka Skarżącej przeszła udar niedokrwienny lewej półkuli mózgu z afazją (w 2000 r.) oraz operację zaćmy oka (w 2000 r.). W karcie informacyjnej leczenia szpitalnego wskazano m.in., że 24 maja 2022 r. J. C. została przyjęta do szpitala w celu wymiany kardiowertera-defibrylatora z powodu wyczerpywania się baterii układu. W epikryzie zapisano m.in.: "na co dzień pacjentka aktywna, chociaż zauważa osłabienie, unika dużych wysiłków, głównie ograniczają ją bóle lewego barku, kręgosłupa i nóg (...). Neguje omdlenia, nigdy nie miała interwencji wysokonapięciowych (...). Dnia 26.05 wykonano zabieg wymiany kardiowertera-defibrylatora - bez powikłań. Po zabiegu pacjentka bez dolegliwości, nie gorączkowała, poruszała się samodzielnie po Oddziale (...).

Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające zarówno z przeprowadzonego w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, jak i z opisanych wyżej dokumentów, Sąd podziela stanowisko organów, że pomiędzy niepodejmowaniem przez Stronę zatrudnienia

a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką nie zachodzi związek przyczynowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W judykaturze podkreśla się, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r.

sygn. akt I OSK 275/21, z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, z 14 września

2017 r. sygn. akt I OSK 695/17, czy z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15).

Należy zauważyć, że pomimo stwierdzonej znacznej niepełnosprawności oraz chorób mających wpływ na obecny stan zdrowia matka Skarżącej wykazuje się samodzielnością - z wywiadu środowiskowego nie wynika, aby była ona osobą leżącą

i wymagającą nieprzerwanej opieki. Wręcz przeciwnie, z wywiadu wynika, że J. C. sama porusza się po domu i poza nim (korzystając z kuli ortopedycznej), samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, nie wymaga noszenia pieluch, samodzielnie spożywa przygotowane przez córkę posiłki i lekarstwa. Zdaniem Sądu zakres

i częstotliwość czynności wykonywanych przez Stronę w ramach opieki nie jest na tyle intensywny i absorbujący, aby stanowił obiektywną przeszkodę do podjęcia przez nią pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że z załączonego do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia Strony dotyczącego czynności wykonywanych podczas opieki nad matką wynika, iż część z nich składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (m.in. przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Strony, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21).

W judykaturze wskazuje się, że czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20). Wskazane przez Skarżącą czynności, które wykonuje jako czynności związane

z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 858/21).

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki Skarżącej i konieczności jej wsparcia, do czego Strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia

25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.

Podsumowując należy wskazać, że Skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje Strona, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych,

w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że Skarżąca - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem matki - ma potencjalną możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych

w wywiadzie środowiskowym, wykonywania pracy. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, tj. zakresu

i rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad matką.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 2 akt sądowych), a organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę poparł ten wniosek (k. 6v akt sądowych).[pic]