Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1209/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Z. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r. o godz. [...] w miejscowości B., na drodze publicznej nr [...] gm. Z. funkcjonariusz Policji zatrzymał poruszającego się samochodem osobowym po drodze publicznej J. L. zam. Z. , ul. [...]. Badania przeprowadzone urządzeniem elektronicznym Alcotest 7410 wykazały, że zatrzymany miał 0,25 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu , zaś w kolejnych próbach wykonanych urządzeniem Alkometr A 2,0 - 0,26 i 0,26 mg/l .

Pismem z dnia [...] r. r. Komendant Miejski Policji w Z. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy -Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.)- dalej: ustawa. Następnie , w dniu [...] r. decyzją [...] organ ten skierował skarżącego na badania psychologiczne w ze względu na kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Zostało ono doręczone skarżącemu [...] r.

W odwołaniu z dnia [...] r. strona wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji ze względu na skierowanie aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Z. W uzasadnieniu podniosła , iż była poddana badaniu w celu ustalenia stanu nietrzeźwości wpierw Alcotestem 7410 , który wykazał 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu , potem dwukrotnie Alkometrem A 2.0 , który w obu przypadkach wykazał 0,26 mg/l. Oba przyrządy mają , znajdujące się w aktach sprawy, aktualne atesty . W atestach tych określono granice błędu pomiaru. Dla Alcotestu niepewność pomiary wynosi 0,01 mg/l , co oznacza że niepodważalny wynik pomiaru wynosi 0,24 mg/l. Dla Alkometru niepewność pomiary określono na 0,02 mg/l , co oznacza że niepodważalny wynik pomiaru wynosi 0,24 mg/l. W ocenie skarżącego , w takiej sytuacji nie zachodzi podstawa do skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przyjął , iż wyniki przeprowadzonych badań wydychanego powietrza uzasadniają przyjęcie tezy o kierowaniu pojazdem przez skarżącego w stanie nietrzeźwości. Zgodnie z treścią znajdujących się w aktach sprawy świadectw wzorcowania (karta 4 i 6) błąd wskazania dla Alcotestu wynosił minus 0,01 mg/l , dla Alkometru -0,00 mg/l. Zatem Alcotest zaniżał stężenie alkoholu (wynoszące 0,25 mg/l) o 0,01 mg/l , co w praktyce oznacza , iż faktyczne stężenie alkoholu w wydychanym przez skarżącego powietrzu , podczas pierwszego badania , mogło wynosić 0,26 mg/l. Świadectwa wzorcowania obu użytych do badania urządzeń określają niepewność pomiaru. W przypadku urządzenia Alkotest wynosi on 0,00 mg/l , zaś w przypadku Alkometru – 0,02 mg/l., co , w ocenie organu odwoławczego oznacza , że wynik drugiego i trzeciego pomiaru (dokonany Alkometrem) mógł wynosić 0,28 mg/l. Stan nietrzeźwości jest zdefiniowany w art. 115 § 16 k.k. i zgodnie z tym przepisem zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono również , że skarżący , który początkowo nie przyznawał się do spożycia alkoholu , w trakcie przeprowadzonego przesłuchania w dniu [...] r. sprostował swoje wcześniejsze wyjaśnienia . Przyznał , iż w dniu [...] r. wypił trzy piwa (protokół przesłuchania podejrzanego- karta nr 9).

W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji . W uzasadnieniu skargi powołał argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W jego ocenie , niepewność pomiaru urządzeń użytych do badania zawartości alkoholu w wydychanym przez niego powietrzu jest jednoznaczna z niepewnością dowodową. Po uwzględnieniu tej niepewności wyniki badań wynoszą 0,24 mg/l, stąd mamy do czynienia nie ze stanem nietrzeźwości , a stanem "wskazującym na spożycie alkoholu". Brak było zatem podstaw do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy.

Wskazuje również na przekroczenie terminu do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie . Zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15) kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje Komendant Powiatowy Policji, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Decyzja została wydana w 43 dniu od zdarzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odniósł się do zarzutu przekroczenia 30 dniowego terminu do wydania decyzji w sprawie skierowania na badania lekarskie , przywołując stanowisko NSA wyrażone w uchwale składu 7 sędziów z 20 maja 2010 r. (I OPS 12/09) , zgodnie z którą termin ten należy traktować jako instrukcyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn w niej wskazanych, chociaż nie wszystkiej jej argumenty Sąd podziela.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze .

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały w ocenie składu orzekającego z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie pod ocenę Sądu w pierwszej kolejności poddana została prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa procesowego. Zastosowanie się do wymogów wynikających z tych norm rzutuje bowiem na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego.

Punktem wyjścia do rozważań w powyższym zakresie było wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego założenie, że działania organów administracji publicznej uprawnionych - na mocy tego aktu - do prowadzenia postępowania administracyjnego i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji - czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje zatem, określona w art. 7 k.p.a. , zasada prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający z tej zasady nakaz dla organów administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (W. Dawidowicz "Ogólne postępowanie administracyjne", s. 108). Zasada prawdy obiektywnej nakłada więc na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu.

Z powyższą zasadą skorelowane są regulacje zawarte w art. 77 k.p.a. Według wskazanego przepisu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością.

Podstawą wydania skierowania na badanie lekarskie w niniejszej sprawie był przepis art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu.

Szczegółowe warunki i tryb kierowania i przeprowadzania badań lekarskich regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 662 ze zm.). Przepis § 2 ust. 1 tego rozporządzenia przewiduje, że osobie , o której mowa w art. 124 ust.1 pkt 2 ustawy, skierowanie na badanie psychologiczne wydaje komendant powiatowy (miejski , rejonowy) Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym kierowała w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu.

Kwestią sporną, podnoszoną przez skarżącego zarówno na etapie odwołania, jak i w skardze był problem ustalenia stanu nietrzeźwości. Nie budzi wątpliwości , iż okoliczność ta zważywszy na skutki decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne (obowiązek poddania się tym badaniom w zakreślonym terminie , przy czym negatywny wynik badan bądź też niepoddanie się badaniom powoduje obligatoryjne cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami w trybie określonym w art. 140 ust. 1 pkt. 1a) albo 140 ust. 1 pkt. 4 lit. c ustawy-Prawo o ruchu drogowym) stan nietrzeźwości powinien zostać wykazany w postępowaniu wyjaśniającym w sposób nie budzący żadnych wątpliwości.

Przepisy ustawy-Prawo o ruchu drogowym nie zawierają definicji " stanu nietrzeźwości" . W związku z tym , należy zastosować definicję legalną zawartą w art. 115 § 16 k.k. Zgodnie z tym przepisem stan nietrzeźwości zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Analogicznie stan ten określono w art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2007 r. , Nr 70 , poz. 473 ze zm.).

Stan nietrzeźwości odróżnia się od "stanu po użyciu alkoholu" . Zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy o o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi , stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 ‰ do 0,5 ‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.

W świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego, skarżący w dniu [...] r. , w czasie kontroli drogowej w miejscowości B. na drodze publicznej nr [...] gm. Z. , poddany został trzykrotnie badaniu w celu ustalenia stanu nietrzeźwości. Pierwsze badanie było przeprowadzone o godz. 3.50 przy użyciu elektronicznego urządzenia pomiarowego marki Alcotest Drager 7410 nr ARLN 0626 (dalej: Alcotest) i wykazał 0,25 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu . Dwa kolejne badania przeprowadzono (godz. 3.56 i 3.58) urządzeniem marki Alkometrem A 2.0 AWAT (dalej:Alkometr) ; w obu przypadkach badania wykazały 0,26 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. W aktach sprawy znajdują się aktualne "Świadectwa wzorcowania" odnoszące się do wskazanych urządzeń. W "Świadectwach wzorcowania" określono "błąd wskazania" urządzenia oraz "niepewność pomiaru". Dla Alcotestu (przy wartości poprawnej 0,25) błąd wskazania wynosi minus 0,01 , zaś niepewność pomiaru określono na 0,01 mg/l . Dla Alkometru błąd wskazania jest zerowy (0,00) , niepewność pomiaru wynosi 0,02 mg/l .

Dane zawarte w "Świadectwach wzorcowania" urządzeń pomiarowych stanowią podstawę do wyciągania różnych wniosków . Dla skarżącego świadczą one o tym , iż niepodważalny wynik badania Alcotestu oraz Alkometru to 0,24 mg/l. Natomiast dla organu odwoławczego oznacza to, iż faktyczne stężenie alkoholu w wydychanym przez skarżącego powietrzu w trakcie prowadzonego badania Alkotestem , jak w uzasadnieniu swoje decyzji stwierdza organ odwoławczy , "mogło również wynosić" 0,26 mg/l , zaś Alkometrem 0,28 mg/l. Komendant Wojewódzki Policji w K. wyszedł z założenia , iż ustalając te wartości należy uwzględnić błąd wskazania (w przypadku Alcotestu) oraz niepewność pomiaru (w przypadku obu urządzeń). Pozostaje jednak niekonsekwentny w swoim rozumowaniu , bowiem w odniesieniu do badania wykonanego Alcotestem należałoby przyjąć , że ze względu na błąd wskazania wynoszący minus 0,01 oraz niepewność pomiaru wynoszącą 0,01 stężenie mogło wynosić od 0,25mg/l do 0,27 mg/l. W odniesieniu do badania wykonanego Alkometrem, ze względu na niepewność pomiaru wynoszącą 0,02 , stężenie mogło wynosić od 0,24 mg/l do 0,28 mg/l.

Nie budzi zatem wątpliwości , iż skarżący znajdował się stanie po użyciu alkoholu, natomiast nie można wykluczyć i jednocześnie nie można tego stanowczo stwierdzić, że mógł znajdować się w stanie nietrzeźwości.

Do takich konkluzji doszedł również Sąd Rejonowy VII Wydział Karny w Z. , który postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) umorzył postępowanie wobec J. L. , oskarżonego o to , że kierował po drodze publicznej samochodem będąc w stanie nietrzeźwości tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k . Sąd Rejonowy oparł swoje orzeczenie na opinii biegłego toksykologa z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej w L. , w ocenie którego skarżący w czasie przeprowadzonej kontroli znajdował się w stanie po spożyciu alkoholu . Jednocześnie nie można wykluczyć , że mógł się znajdować nawet w stanie nietrzeźwości. Sąd przyjął , iż w sytuacji kiedy nie można pewnie stwierdzić u niego stanu nietrzeźwości , stosownie do art. 5 § 2 k.p.k. , wątpliwości nie dające się usunąć należy rozstrzygnąć na korzyść obwinionego.

Kluczowym elementem stanu faktycznego sprawy administracyjnej , objętego hipotezą normy określonej w art. 124 ust.1 ust. 2 lit. a ustawy-Prawo o ruchu drogowym , jest kierowanie pojazdem w "stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu". W rozpatrywanej sprawie chodzi o stan nietrzeźwości , który w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej i drugiej instancji nie został w sposób "pewny" (jednoznaczny , nie budzący wątpliwości) ustalony.

Dla ceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie ma istotnego znaczenia fakt , iż decyzja Komendanta Powiatowego Policji w Z. w sprawie skierowania na badania psychologiczne została wydana z naruszeniem wskazanego wyżej 30 dniowego terminu , liczonego od daty zdarzenia. Wobec rozbieżności istniejących w orzecznictwie sądowym w kwestii charakteru tego terminu (instrukcyjny czy materialnoprawny) , dotyczącego kierowania na badania psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. a ustawy , Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 20 maja 2010 r. , w składzie 7 sędziów , podjął uchwałę I OPS 12/09 następującej treści: "Termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) jest terminem instrukcyjnym ." Wobec czego, przekroczenie tego terminu nie skutkuje utratą kompetencji właściwego organu do podjęcia decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne.

Powyższe rozważania muszą prowadzić do konkluzji, że doszło do naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania administracyjnego: art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. , a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji