Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 511/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 par. 2 pkt 3, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 par. 1 pkt 10,, art. 15 par. 1, art. 122 par. 1, art. 32, art. 26 par. 1, art. 119 par. 1, art. 120, art. 125 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W. Ł.- Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., znak: [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: "PINB w W." lub "organ"), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał współwłaścicielom budynku mieszkalnego zlokalizowanego w M. przy ul. [...], tj. [...] oraz W. Ł.-Z. (dalej: "skarżąca") usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym tego budynku poprzez:

- naprawę dachu, polegającą na wymianie zawilgoconych oraz przegnitych krokwi dachowych oraz łat wraz z dokonaniem wymiany zniszczonych dachówek oraz przełożeniem części dachówek w miejscach nieszczelności,

- wymianę rynien i rur spustowych wraz z obróbkami blacharskimi na nowe,

- naprawę klatki schodowej wraz z balustradą oraz poręczami,

- wykonanie wentylacji nawiewnej w pomieszczeniu kotła centralnego ogrzewania użytkowanego przez p. M. ,

- wykonanie wentylacji wywiewnej w pomieszczeniu kuchennym użytkowanym przez p. K. ,

w terminie do 20 marca 2015 r.

Pomimo, iż wskazana wyżej decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania, a termin wykonania obowiązku upłynął, zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w związku

z czym w dniu 6 listopada 2017 r. PINB w W. wystosował do zobowiązanych upomnienia przedegzekucyjne.

Pomimo tych upomnień zobowiązani nie wykonali ciążącego na nich obowiązku, w związku z czym PINB wszczął w stosunku do każdego z nich postępowanieegzekucyjne.

W stosunku do W. Ł.-Z. organ wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawiając tytuł wykonawczy z dnia [...] r., nr [...],

a następnie postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...],

Nr [...], wydanym na podstawie art. 119 § 1 oraz art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dalej: "u.p.e.a.", nałożył na W. Ł.-Z. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] złotych, z tytułu uchylania się od obowiązku nałożonego na nią decyzją tego organu z [...] r., znak: [...], nr [...] wskazując, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ wskazał, że wysokość kwoty grzywny wynika z celowości i skuteczności zastosowanego środka. Kwota [...]zł będzie zasadna i adekwatna do charakteru egzekwowanego obowiązku, a jednocześnie taka kwota winna zmotywować zobowiązaną do realizacji wymaganego obowiązku-

Na powyższe postanowienie W. Ł. złożyła zażalenie do Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jego uchylenie i wskazując, iż – w jej ocenie – taki środek egzekucyjny jest dla niej bardziej dolegliwy niż wykonanie zastępcze. Zaznaczyła przy tym, że PINB w W. nie wykazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zasadności zastosowania w niniejszej sprawie grzywny w celu przymuszenia zamiast wykonania zastępczego. Ponadto wskazała, że wysokość grzywny jest nieadekwatna do nałożonego na nią obowiązku i stanowi dwukrotność jej miesięcznych dochodów, przez co przekracza jej możliwości finansowe.

W piśmie uzupełniającym z dnia 29 stycznia 2018 r. skarżąca podniosła, iż została ukarana na podstawie art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który – w jej ocenie – dotyczy wyłącznie osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie będących osobami prawnymi, ona zaś jest osobą fizyczną, a więc nie podlega ww. przepisowi. Wskazała ponadto, że posiada tylko 24% udziałów we współwłasności przedmiotowego budynku i nie jest uprawniona do samodzielnego rozporządzania współwłasnością w zakresie wykonania robót budowlanych wskazanych w decyzji PINB w W. z [...] r., znak: [...], nr [...]

W kolejnym piśmie uzupełniającym z dnia 29 stycznia 2018 r. skarżąca wskazała, że nieprawidłowości stwierdzone w stanie technicznym przedmiotowego budynku powstały jeszcze przed zakupieniem przez nią jej lokalu mieszkalnego, oraz że nie jest upoważniona do wstępu do lokalu należącego do [...], w celu wykonania obowiązków dotyczących tego lokalu.

Powyższe argumenty i zarzuty zażalenia skarżąca powtórzyła i rozwinęła

w szeregu dosłanych do organu II instancji oraz GINB pism oraz e-maili.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dalej: "ZWINB" zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1332), utrzymał w mocy ww. postanowienie PINB w W.. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie ZWINB wskazał, iż zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

W niniejszej sprawie fakt niewykonania obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego zlokalizowanego

w M. przy ul. [...], nakazanego decyzją ostateczną PINB w W.

z [...] r., znak: [...], nr [...], nie pozostawia wątpliwości. Nie zaprzecza temu w szczególności skarżąca. Przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona została dla wyegzekwowania obowiązku orzeczonego

w ostatecznej decyzji administracyjnej, której zobowiązana nie wykonała dobrowolnie, pomimo upomnienia.

Z art. 121 § 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynika, że – z zastrzeżeniem przypadków, gdy egzekucja dotyczy nakazu rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek – każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty [...]zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – kwoty [...]zł.

Ustawodawca w ww. przepisie art. 121 § 2, wprowadził górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny nie może przekroczyć górnej granicy wysokości grzywny określonej w ww. art. 121 § 2 prawa budowlanego oraz obowiązany jest zachować zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasadę racjonalnego działania, sformułowaną w przepisie art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz zasadę niezbędności określoną w art. 7 § 3 tej ustawy.

Z przywołanych powyżej zasad wynika obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Grzywnę w celu przymuszenia stosuje się wówczas, gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna jest środkiem egzekucyjnym adekwatnym do przedmiotowego stanu faktycznego i powinna stanowić istotny bodziec skłaniający zobowiązanych do wykonania decyzji. Zdaniem ZWINB, grzywna w celu przymuszenia jest w tym wypadku mniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym niż wykonanie zastępcze. Nie stanowi ona kary za niewykonanie obowiązku i jest nakładana dopiero wówczas, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku. W przypadku wykonania obowiązku przez zobowiązanego grzywny nieuiszczone lub nieściągnięte podlegają umorzeniu, a ściągnięte lub uiszczone mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a.). Wykonanie zastępcze stanowi bardziej uciążliwy środek egzekucyjny, gdyż stosując ten środek egzekucyjny można żądać od zobowiązanego wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów wykonania zastępczego, a od momentu przystąpienia do prowadzenia robót to wykonawca decyduje o tym, czy odstąpi od ich kontynuowania (art. 132 § 2 u.p.e.a.).

Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10 wskazano wprost, iż grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, o czym świadczy art. 122 § 1 pkt 2, art. 125, art. 126, art. 127 i nast. u.p.e.a., ponieważ grzywna w celu przymuszenia może podlegać zwrotowi, zaś koszty wykonania zastępczego już nie. W wyroku tym wskazano również, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny winien kierować się zasada celowości i skuteczności podjętych działań - na co z kolei wskazuje wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt: II OSK 813/11.

Zdaniem organu odwoławczego, grzywna w celu przymuszeniu w wysokości

[...] zł jest dostatecznie dolegliwa, aby skłonić zobowiązaną do wykonania obowiązku. Prawidłowo zastosowano w sprawie art. 121 § 2 u.p.e.a., nie zaś art. 121 § 5 u.p.e.a., albowiem obowiązek nie dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego, a jedynie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Należy zatem uznać, iż grzywna w celu przymuszenia została nałożona przez organ powiatowy zasadnie, zaś jej wysokość należy uznać za dostatecznie dolegliwą. Zgodnie z przepisem art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Jednocześnie przedmiotowa grzywna nie została nałożona w maksymalnej ustawowej wysokości, lecz adekwatnie do wagi zaległego obowiązku, oraz okresu zwłoki zobowiązanej.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej, ZWINB wyjaśnił, iż w stosunku do drugiego współwłaściciela budynku prowadzone jest odrębne postępowanie egzekucyjne. Poza wpływem organów nadzoru budowlanego pozostaje okoliczność, który ze współwłaścicieli w rzeczywistości wykona zaległy obowiązek. Orzeczony nakaz ma na celu fizyczne przywrócenie należytego stanu technicznego wspólnego budynku, nie zaś rozporządzenie nim. Termin wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną upłynął trzy lata temu, zaś zobowiązani dotychczas nie podjęli działań mających na celu jego wykonanie.

Powyższe postanowienie W. Ł.-Z. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając mu:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą ocenę sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, tj.:

1) nieustalenie, kto jest właścicielem dz. [...] w M., oraz znajdującego się na niej budynku mieszkalnego, zgodnie z zastosowanym prawem administracyjnym,

2) nieustalenie, że komin jest częścią wspólną nieruchomości i zgodnie z prawem, podlega remontowi udziałowo,

3) nieustalenie, że obowiązek został spełniony w czerwcu 2014 r. decyzję wydano w [...] r. bez wskazania sposobu wykonania obowiązku,

4) niesłuszne zasądzenie grzywny w kwocie [...]zł

Na poparcie swych twierdzeń skarżąca wskazała:

1) pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzające cyt. "kominy i dach są częścią wspólną za które odpowiadają współwłaściciele solidarnie",

2) fakturę FV [...] z dnia 2014.06.16 na kwotę [...]zł w całości opłaconą przez skarżącą,

3) pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] r. stwierdzające cyt. "nieodpowiedni stan techniczny przewodów kominowych",

II Nie ustalono, że stronami w tej sprawie winni być również: D. M. i E. K., które "sądownie uznane zostały za prawowite osoby do wspólnego korzystania z gruntu, co jest jednoznaczne z prawem korzystania z części wspólnych budynku".

III. nie ustalono i nie zastosowano definicji prawnej dotyczącej wykazu części wspólnej nieruchomości (czy wykonanie wentylacji wewnętrznej w mieszkaniach należących do [...], zajmowanych przez lokatorów [...] należy zaliczyć do "części wspólnych nieruchomości",

IV. nie ustalono, że decyzja nr [...] z dnia [...] r. na którą powołują się organy: PINB i ZWINB jest błędna, zawiera nieprawdziwe dane:

1) brak wskazania w decyzji informacji, że jeden komin został naprawiony w VI/2014

2) wskazano w decyzji niedoprecyzowane i nieprawidłowe dane - wewnętrzne wentylacje nie są częścią wspólną nieruchomości, zatem nie mogą być podstawą do ukarania skarżącej.

Ponadto skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie niewłaściwej wykładni

art. 12 oraz art. 14 pkt 1 ustawy o własności lokali oraz brak adnotacji na temat naprawy dachu – czy prace mają być wykonane w ramach art. 209 kodeksu cywilnego, czy ma to być wymiana dachu.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła "o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji poprzedzającej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r., znak [...], nr [...]" oraz o zasądzenie od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na jej rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Złożyła też wniosek

o rozpatrzenie sprawy pod względem merytorycznym.

W obszernym uzasadnieniu, wielokrotnie uzupełnionymi kolejnymi pismami skarżąca rozwinęła i powtórzyła powyższe zarzuty i uwagi, opisując także konflikty

z innymi lokatorami budynku, którzy nie wykupili swych lokali.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r., Sąd odmówił zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Kontrola ta obejmuje również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). dalej: P.p.s.a.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.)

W związku z tym podkreślić należy, iż podnoszone w skardze zarzuty w większości nie odnoszą się do treści zaskarżonego postanowienia lecz decyzji PINB, nakazującej usunięcie złego stanu technicznego budynku. Zarzuty w tym zakresie nie mogą być jednak rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższa decyzja, określająca obowiązek usunięcia przez współwłaścicieli budynku jego nieodpowiedniego stanu technicznego, przez wykonanie szczegółowo określonych robót budowlanych, jest ostateczna i nie może być kwestionowana w postępowaniu egzekucyjnym a w szczególności w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest skarga na postanowienia dotyczące postępowania egzekucyjnego.

Są to całkowicie odrębne sprawy. Zakres nałożonego na skarżącą obowiązku mogła ona kwestionować, odwołując się od decyzji PINB z dnia [...] r.

W postępowaniu egzekucyjnym PINB działa jako organ egzekucyjny i ustala jedynie brak wykonania nałożonego obowiązku, co jest podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem kontroli, oceny sądu w niniejszej sprawie jest zatem jedynie postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, wydane w celu egzekucji obowiązku określonego w ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. nakazującej współwłaścicielom budynku zlokalizowanego w M. przy ul. [...] usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym tego budynku, opisanych szczegółowo w tej decyzji. Sama ta decyzja, wbrew wnioskowi zawartemu w skardze, nie podlega ocenie sądu w niniejszym postępowaniu, gdyż pozostaje poza granicami sprawy egzekucyjnej w rozumieniu art. 134 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiotem sporu między skarżącą a organem jest w zasadzie sama kwestia zastosowanego przez organ środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, zamiast – jak uważa skarżąca – wykonania zastępczego, który to środek uważa za względniejszy dla siebie.

Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.e.a.", gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1 ustawy). Z kolei, w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:

1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;

2) postanowienie o nałożeniu grzywny.

Stosownie do art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Zgodnie z treścią art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.

W ocenie sądu, wyżej opisane wymogi zostały przez organy orzekające

w niniejszej sprawie zachowane. Z analizy akt sprawy wnika, że organ nadzoru budowlanego, po ustaleniu, iż orzeczony w decyzji tego organu z dnia [...] r. obowiązek usunięcia nieprawidłowości w stanie budynku stanowiącym współwłasność [...] oraz skarżącej, nie został wykonany, wystosował do obydwojga zobowiązanych upomnienie, w którym wezwał do niezwłocznego wykonania nałożonego obowiązku z pouczeniem, że w sytuacji dalszego uchylania się od wykonania tego obowiązku zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Wyjaśnić trzeba, że grzywna w celu przymuszenia jest instytucją określoną

w art. 119 i następnych u.p.e.a., nakładaną przez organ egzekucyjny celem wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 120 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Co do zasady, grzywna w celu przymuszenia jest ostatecznym środkiem egzekucyjnym, który powinien być stosowany po wyczerpaniu możliwości stosowania innych środków egzekucyjnych. Jednakże w art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. zawarto zasadę, zgodnie z którą w sprawach obowiązków z zakresu Prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego opisanego w art. 127 tej ustawy. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu Prawa budowlanego, a w szczególności, gdy dotyczy on usunięcia złego stanu technicznego budynku oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym, niż wykonanie zastępcze. Przede wszystkim wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Zastosowanie tego środka następuje bowiem na koszt zobowiązanego. Natomiast grzywna w celu przymuszenia, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi (art. 126 u.p.e.a.).

Wbrew zawartym w skardze twierdzeniom skarżącej, grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a dolegliwością, która ma skłonić zobowiązanego do spełnienia swojego obowiązku. Sam fakt nałożenia tej grzywny nie oznacza,

że zamiarem organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do sytuacji, w której zobowiązany ją zapłaci. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem wykonanie nałożonych na dłużnika obowiązków. W szczególności grzywna w celu przymuszenia nie zastępuje obowiązku wykonania określonej w tytule wykonawczym czynności przez zobowiązanego. Spełnienie tego obowiązku powoduje natomiast bezprzedmiotowość uiszczania tej grzywny, co odnajduje wyraz w jej umorzeniu na podstawie art. 125 ustawy.

Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Paragraf 2 art. 119 stanowi natomiast, iż grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Generalną podstawę nałożenia grzywny w niniejszej sprawie stanowi § 1, ponieważ chodzi tu o spełnienie przez zobowiązanych obowiązku wykonania czynności naprawy budynku. Środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia może być stosowany przy egzekwowaniu obowiązków wynikających z Prawa budowlanego. Natomiast wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 ww. ustawy).

W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem reprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. akt II OSK 1387/10, II OSK 2315/10 (http:orzeczenia.nsa.gov.pl), że nie można przy rozważaniu tej kwestii pominąć treści

art. 122 § 2 u.p.e.a., który co prawda nie stanowi o kolejności stosowania grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego określając elementy postanowienia o nałożeniu grzywny, może jednak stanowić normę systemową pozwalającą na odczytanie wzajemnych relacji przepisów art. 119 oraz art. 127 u.p.e.a., a także zakresu obowiązywania reguł ogólnych.

W myśl art. 122 § 2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej wysokości, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Powyższe regulacje wskazują na to, że przy egzekucji dotyczącej obowiązku naprawy stanu technicznego obiektu budowlanego zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia. Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze (skutkiem czego wykluczone będzie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia) powinna mieć miejsce wyjątkowo, np. kiedy to grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego została nałożona zasadnie, a jej wysokość ustalona w sposób prawidłowy. Brak jest podstaw prawnych by przy ustalaniu wysokości grzywny uwzględniać sytuację osobistą skarżącej, czy jej dochody, co skarżąca podnosi w swej skardze. Dodać należy, że organy pouczyły skarżącą o tym, że wykonanie obowiązku daje podstawę do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie grzywny. Zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.

Jak wynika z akt postępowania obowiązek został nałożony wobec obojga współwłaścicieli budynku i w świetle art. 66 Prawa budowlanego tylko wobec nich mógł być nałożony. Wobec obojga odrębnie wszczęto też postępowanie egzekucyjne i wydano przewidziane w tym postępowaniu akty o zastosowaniu środków egzekucyjnych – tu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Prawidłowe wykonanie nałożonego na podmioty, będące współwłaścicielami budynku, obowiązku usunięcia nieprawidłowości w jego stanie technicznym wymaga oczywiście porozumienia między zobowiązanymi. Jest to jednak kwestia, na którą organ nie ma wpływu i nie może nałożyć na nich tego obowiązku. Kwestie te, również w zakresie rozliczeń z tego tytułu regulują przepisy prawa cywilnego i stosunki w tym zakresie zainteresowani powinni uregulować samodzielnie. Z tych względów zarzuty skargi odnoszące się do nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny wielkości udziału skarżącej w budynku czy też braku prawnych możliwości realizacji nałożonego obowiązku w lokalach stanowiących własność [...], a nie skarżącej, nie mogą być w tym postępowaniu brane od uwagę, skoro ostateczna decyzja nakładająca obowiązek i stanowiącą tytuł egzekucyjny nie zróżnicowała tych obowiązków.

Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązek został nałożony na oboje współwłaścicieli i wobec każdego z nich organ egzekucyjny ma prawo egzekwować wykonanie obowiązku. Natomiast zobowiązani we własnym zakresie porozumieć się co do sposobu jego wykonania i ewentualnych rozliczeń z tego tytułu.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.