Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1204/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 , art. 66
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. D. i W. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 11 lipca 2013 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego W. D. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w związku z zawiadomieniem Straży Miejskiej Miasta K. wszczął z urzędu w 2002 r. postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku przy ul. [...] i [...] w K

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 czerwca 2012 r. znak: [...] umorzono postępowanie administracyjne, prowadzone w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku przy ul. [...] i [...] w K. , bowiem stało się ono bezprzedmiotowe.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ nadzoru budowlanego stwierdził nieprawidłowy stan techniczny budynku. W dniu 26 listopada 2002 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. przeprowadzili w obecności zarządcy obiektu (wówczas Spółki A. Sp. z o.o.) oględziny budynku położonego w K. przy ul. [...] stwierdzając, że elewacje budynku od strony ulic oraz gzymsy pośrednie i wieńczące, tynki oraz kominy ponad połaciami dachu są w niewłaściwym stanie technicznym. Ustalono, że przedmiotowy budynek to obiekt narożny przy ul [...] i [...] w K. , usytuowany na działkach nr [...] i nr [...] , złożony z budynku frontowego o podwójnej numeracji ul. [...] i ul. [...] i jego oficyny bocznej i tylnej usytuowanych wokół podwórca wewnętrznego z elewacjami od strony ulicy [...] o nr [...]

W dniu 6 maja 2003 r. organ I instancji przeprowadził dodatkowe czynności kontrolne przy udziale zarządcy obiektu, stanowiące uzupełnienie oględzin z dnia 26 listopada 2002 r. Podczas oględzin ustalono między innymi, że kontrolowane obiekty stanowią zabudowę 4-kondygnacyjną o funkcji mieszkalnej z usługami w parterach, podpiwniczoną, ze strychami nieużytkowymi.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że oficyna boczna i tylna, usytuowane przy ul. [...] wpisane są do rejestru zabytków pod nr [...] , natomiast budynek frontowy przy ul. [...] i [...] nie jest wpisany do rejestru. Zabudowa na ww. działkach znajduje się jednak w obrębie układu urbanistycznego miasta K. w granicach Plant, wpisanego do rejestru zabytków pod nr A - 1 decyzją z dnia 22 maja 1933 r. i na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO oraz położone są na obszarze historycznego zespołu miasta K. , uznanego za pomnik historii zarządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 roku.

Postanowieniem z dnia 26 maja 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nałożył na zarządcę obiektu obowiązek przedłożenia orzeczenia konstrukcyjno - budowlanego, dotyczącego stanu technicznego badanego obiektu. Żądane opracowanie, sporządzone przez inż. Z.G. zarządca złożył w dniu 12 sierpnia 2003 r. wraz z pismem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia 22 sierpnia 2003 r. znak [...] , w którym zalecono opracowanie projektu remontu kompleksowego całego obiektu oraz nie zgłoszono zastrzeżeń co do planowanych tymczasowych działań zabezpieczających.

W dniu 5 października 2005 r. na wezwanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stawili się M.Z. i P.M. , współwłaściciele budynku, którzy decyzją sądu zostali ustanowieni tymczasowymi zarządcami ww. budynku (Zarząd Sądowy Nieruchomości w K. , ul. [...] i [...] ). Osoby te przedłożyły miedzy innymi "Ekspertyzę konstrukcyjną", opracowaną przez mgr. inż. L.S. z września 2005 r. Jednocześnie oświadczyli, że jest aktualnie opracowana dokumentacja remontu generalnego budynku.

W dniu 13 czerwca 2007 r. zarząd sądowy nieruchomości uzyskał decyzję Prezydenta Miasta K. nr [...] , znak: [...] z dnia 13 czerwca 2007 r., udzielającą pozwolenia na wykonanie między innymi podbicia fundamentów obiektu. W trakcie wykonywania ww. robót zarządca uzyskał pozwolenie konserwatorskie nr [...] z dnia 28 września 2007 r., znak: [...] na rozbiórkę zewnętrznej, żelbetowej klatki schodowej.

Roboty budowlane, wykonywane w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta K. nr [...] znak: [...] z dnia 13 czerwca 2007 r. zostały wykonane w roku 2008 pod nadzorem inż. L.S. , zgodnie z opracowanym przez niego projektem zabezpieczeń konstrukcji obiektu. Została wówczas podbita także ściana frontowa budynku przy ul. [...] , której fundament okazał się podmyty w wyniku awarii przyłącza kanalizacyjnego, co stwierdzono w trakcie wykonywania robót przy podbijaniu ścian podwórca i zrealizowano w trybie likwidacji awarii, a do czego obligowały współwłaścicieli obowiązki wynikające z art. 61 i art. 70 Prawa budowlanego. O zakresie ww. robót zawiadomił organ I instancji inż. L.S. , wezwany w celu złożenia wyjaśnień w dniu 21 lipca 2011 r. Po wykonaniu ww. wzmocnień konstrukcji została wykonana przez inż. S. ekspertyza uzupełniająca, odnosząca się do aktualnego stanu obiektu. Ekspertyza ta była podstawą do sporządzenia przez zarządcę obiektu (inwestora) dokumentacji projektowej, obejmującej remont kapitalny zabudowy na posesji na działkach nr [...] i nr [...] wraz z jej przebudową i rozbudową. Zarządca uzyskał pozwolenie konserwatorskie nr [...] z dnia 7 października 2008 r. znak:[...] oraz ostateczną decyzję nr [...] Prezydenta Miasta K. znak: [...] z dnia 11 marca 2009 r. o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych związanych z "przebudową, częściową nadbudową, rozbudową (obejmującą zadaszenie dziedzińca) wraz ze zmianą sposobu użytkowania piwnic na lokal gastronomiczny, części lokalów usługowych parteru na restaurację oraz strychu na cele mieszkalne w budynku na działkach nr [...] i [...] obr.[...] przy ul. [...] ,[...] w K. , wraz z rozbiórką ganków, ścian działowych i istniejącej więźby dachowej, ociepleniem ścian zewnętrznych (wraz z ingerencją w działkę nr [...] ), ociepleniem więźby dachowej, budową instalacji wewnętrznych (wodnej, kanalizacyjnej, gazowej, energii elektrycznej, i mechanicznej i klimatyzacji)".

Organ I instancji przeprowadzał w toku powyższych prac szereg kontroli.

Kontrole przeprowadzone w budynku przy ul. [...] ,[...] , , objętym przeprowadzonymi robotami budowlanymi wykazały, że są one zgodne z opracowaniami, nadzorami autorskimi branży architektonicznej i konstrukcyjnej oraz ostateczną decyzją pozwolenia na budowę, a roboty prowadzone były i są pod nadzorem osób legitymujących się właściwymi uprawnieniami. Zgodnie z ustaleniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. usunięty został awaryjny stan techniczny obiektu i w związku z podjętymi i kontynuowanymi w dalszym ciągu robotami budowlanymi brak było podstaw do podjęcia działań nadzorczych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M.D. i W.D. reprezentowani przez radcę prawnego S.K. .

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 104 K.p.a. oraz art. 66, art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.), umorzył postepowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu podał, że przepis art. 127 § 1 K.p.a. daje uprawnienie do złożenia odwołania od orzeczenia organu administracji publicznej pierwszej instancji tylko stronie w rozumieniu art. 28 K.p.a., a więc osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub gdy żąda ona od organu czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Ustalenia przymiotu strony, gdy odwołujący się twierdzi w odwołaniu, że ma interes prawny w zaskarżeniu orzeczenia organu pierwszej instancji, organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać w toku postępowania odwoławczego, na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ pierwszej instancji.

Dla oceny, czy odwołujący się ma w sprawie przymiot strony, niezbędne jest zapoznanie się z aktami sprawy organu pierwszej instancji i dokonanie analizy istnienia przymiotu strony z punktu widzenia materialnoprawnego stosunku odwołującego się do przedmiotu sporu, interes prawny bowiem powinien wynikać z przepisów prawa materialnego, pozostających w bezpośrednim związku z podstawą prawną zaskarżonego orzeczenia organu pierwszej instancji, a więc z normy prawnej, które podstawę ustalenia konkretnego, indywidualnego uprawnienia lub obowiązku.

Wystarczające jest dla skutecznego wniesienia odwołania przyjęcie tzw. subiektywnej legitymacji procesowej strony, skuteczne zatem powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może zostać zweryfikowane tylko w sposób procesowy, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego jako takiego. Jeżeli twierdzenie owo nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.

Przepisem, który określa, kto posiada przymiot strony postępowania administracyjnego jest art. 28 K.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawową cechą charakteryzującą stronę postępowania administracyjnego jest zatem jej "interes prawny" w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, określany jako kwalifikowany interes faktyczny, tj. nie tylko interes rozumiany jako zainteresowanie podmiotu co do danego rozstrzygnięcia administracyjnego (co wyraża interes faktyczny) ale również materialnoprawna podstawa tego zainteresowania wywodzona z prawa administracyjnego. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, że interes prawny o którym mowa w art. 28 ma materialnoprawny charakter, a swoje źródło ma w normach prawa administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97). Brak podstaw do uznania danego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy nie istnieje norma wywiedziona z przepisu administracyjnego prawa materialnego, z którego wynikają dla niego konkretne prawa lub obowiązki.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z powołanym powyżej art. 127 § 1 K.p.a. organ wyższego stopnia (organ II instancji) nie jest uprawniony do poddania kontroli instancyjnej orzeczenia organu I instancji w sytuacji, kiedy środek zaskarżenia od tej decyzji nie został złożony, bądź pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego. W sytuacji wniesienia odwołania lub zażalenia na orzeczenie organu I instancji przez podmiot, który nie ma przymiotu strony danego postępowania administracyjnego, organ II instancji winien postępowanie odwoławcze umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Wskazano, że przymiot strony postępowania uzależniony jest nie od woli podmiotu zainteresowanego w rozstrzygnięciu danej sprawy administracyjnej, ale od spełnienia przez niego obiektywnych, określonych przepisami prawa kryteriów statuujących ten przymiot, co powinno być objęte kontrolą organu administracji na każdym etapie postępowania.

Organ podniósł, że powszechnie przyjmuje się obecnie w orzecznictwie, że w przypadku postępowania administracyjnego, toczącego się na podstawie art. 66 Prawa budowlanego co do zasady przymiotu strony nie posiadają właściciele nieruchomości sąsiednich (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1346/10).

Nadto podniesiono, że skarżący nie wykazali w żaden sposób, aby prowadzone postępowanie w jakikolwiek sposób dotyczyło ich praw i obowiązków, co uzasadniałoby przyznanie im przymiotu strony w tymże postępowaniu. W szczególności okoliczności takiej nie stanowi (szczególnie w przypadku postępowania odnośnie niewłaściwego stanu technicznego obiektu położonego na nieruchomości sąsiedniej) podejrzenie, że roboty budowlane prowadzone na nieruchomości sąsiedniej mają negatywny wpływ na budynek, którego skarżący są współwłaścicielami. Przypomniano, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło stanu technicznego konkretnego obiektu budowlanego, tj. budynku położonego przy ul. [...] ,[...] W toku tego postępowania organ oceniał, jaki jest stan techniczny tego właśnie obiektu oraz czy konieczne jest nakazanie podjęcia określonych działań, gdyby ten stan naruszał wymagania prawa budowlanego. W związku z realizacją przez zarządcę tego obiektu konkretnego programu remontów, przebudowy i nadbudowy tego obiektu rola organu I instancji w zasadzie ograniczona była do sprawdzenia, czy program ten jest realizowany oraz czy prowadzi on do stanu, w którym będzie można orzec, że budynek ten jest w stanie technicznym odpowiadającym wymogom prawa, a zatem nie jest konieczne z punktu widzenia art. 66 Prawa budowlanego podejmowanie działań nadzorczych. Skoro organ I instancji, oceniając przebieg i efekty podjętych przez inwestora działań stwierdził, że obiekt ten obecnie znajduje się już, wskutek tychże działań, w odpowiednim stanie technicznym, tj. stanie technicznym, który nie wymaga interwencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego, to zobowiązany był postępowanie w tym zakresie umorzyć. W tymże postępowaniu niewątpliwie przymiotu stron nie sposób przyznać skarżącym, gdyż kwestia niewłaściwego stanu technicznego budynku sąsiedniego mogłaby rodzić interes po ich stronie, ale byłby to jedynie interes faktyczny (np. obawa, że znajdujący się na sąsiedniej nieruchomości budynek ulegnie katastrofie budowlanej, co grozić mogłoby uszkodzeniem budynku, którego współwłaścicielami są skarżący).

Wskazano, że skarżący powołują się na rzekome negatywne oddziaływanie robót budowlanych, prowadzonych w budynku położonym na działce sąsiedniej, na stan techniczny obiektu położonego przy ul. [...] którego są współwłaścicielami. Kwestia ta nie może jednak być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 66 Prawa budowlanego odnośnie budynku położonego przy ul. [...] ,[...] , gdyż nie jest to zagadnienie należące do sfery stanu technicznego tego konkretnego obiektu.

Odnośnie stanu technicznego budynku położonego przy ul. [...] , skoro skarżący zgłaszają do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że znajduje się on w niewłaściwym stanie technicznym, organ I instancji powinien wszcząć z urzędu odrębne postępowanie, aby doniesienie to zweryfikować. Postępowanie to doprowadziłoby dopiero do ustalenia faktu i przyczyn niewłaściwego stanu technicznego obiektu oraz wskazało sposoby usunięcia tego nieodpowiedniego stanu technicznego. Potrzeba wszczęcia takiego postępowania jest tym bardziej uzasadniona, że jak wskazuje Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w skierowanym do skarżących piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. w budynku położonym przy ul. [...] miało miejsce szereg robót budowlanych o nieznanym dokładnie zakresie, który najprawdopodobniej stanowi przyczynę pogarszającego się stanu technicznego tego obiektu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podniósł, że brak jest podstaw do uznania odwołujących się za strony postępowania, co stwarza obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji, ponieważ nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, nie ma podstaw do ustalenia koniecznego związku twierdzeń strony z powszechnie obowiązującymi normami prawa materialnego.

Z powyższą decyzją nie zgodzili się M.D. i W.D. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa administracyjnego materialnego oraz procesowego polegające na naruszeniu:

- art. 28 K.p.a. poprzez uznanie, że właścicielowi nieruchomości sąsiedniej, zabudowanej budynkiem posiadającym wspólną ścianę z nieruchomością, której dotyczy postępowanie w przedmiocie nieprawidłowego stanu technicznego, wszczęte w związku z opiniami biegłych wskazujących na zagrożenie katastrofą budowlaną, nie przysługuje przymiot strony;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego z pominięciem strony;

- art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez ustalenia stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawdzie materialnej.

Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego według norm przepisanych.

Skarżący podnieśli, że postępowanie administracyjne dotyczące stanu technicznego budynku przy ul. [...] dotyczy interesu prawnego skarżących będących współwłaścicielami budynku przy ul. [...] . Stan techniczny tego budynku ulega ciągłej degradacji z uwagi na roboty budowlane prowadzone w obiekcie sąsiednim przy ul. [...] oraz zły stan techniczny tego budynku. Z uwagi na powyższe skarżącym przysługuje w myśl art. 28 K.p.a. przymiot strony, ponieważ postępowanie administracyjne prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wpływa na ich interes prawny to znaczy udział w prawie własności budynku przy ul. [...] w K. Tymczasem skarżący pomimo, że przysługuje im przymiot strony bez swojej winy nie brali udziału w toczącym się postępowaniu. Powyższe zachowanie stanowi naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego - zasady czynnego udziału stron, co powinno spowodować uchylenie decyzji wydanej bez udziału stron. Jest to pogląd utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zgodnym z prawem było uznanie skarżących za osoby nie mające statusu strony w postępowaniu odwoławczym, prowadzonym przez organy obu instancji na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.).

Nie ulega wątpliwości, że skarżący są współwłaścicielami budynku bezpośrednio graniczącego z budynkiem, którego stan techniczny był przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie powołanego art. 66 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym artykułem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, bądź 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, lub 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego, tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy oraz zapewnienia, przy dochowaniu należytej staranności, bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Za poglądami zawartymi w szeregu wyroków sądów administracyjnych, organ II instancji przyjął, że z chwilą zmiany art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego z dniem 11 lipca 2003 r. (art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmienia niektórych ustaw, Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 718), zmianie uległ także krąg stron objętym postępowaniami prowadzonymi w zakresie utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie (na podstawie art. 66 w związku z art. 61 Prawa budowlanego). Do dnia 11 lipca 2003 r. art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego nakładał obowiązek projektowania, budowania, użytkowania i utrzymywania obiektu budowlanego w sposób zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej i w sposób zapewniający, między innymi, ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego w brzemieniu przed dniem 11 lipca 2003 r.). Po tej zaś dacie nastąpiło wyłączenie z treści art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego wyrazów "użytkować" i "utrzymywać", a przy tym zmieniono art. 5 ust,. 2 Prawa budowlanego w ten sposób, że określono, iż obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7 Prawa budowlanego. Obowiązek uwzględnienia przy projektowaniu i budowie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich zapisany został w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego jako (od dnia 11 lipca 2003 r. do dnia 31 maja 2004 r.: "poszanowanie, występujących w obszarze obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej", a po dniu 31 maja 2004 r. jako "poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej".

Ta zmiana, w ocenie organu II instancji oznacza, że po dniu 11 lipca 2003 r. krąg stron w postępowaniu obejmującym swoim przedmiotem utrzymanie w należytym stanie obiekt budowlany obejmuje jedynie właściciela takiego obiektu i zarządcę obiektu.

Sąd w tej sprawie tego poglądu nie akceptuje. Sam przy tym organ odwoławczy wskazał, że jedynie co do zasady w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 61 - 65 Prawa budowlanego stronami są właściciel budynku i zarządca budynku, a ta zasada może w wyjątkowych przypadkach ulec zmianie. W ocenie Sądu ta sprawa zasługuje na miano właśnie takiego wyjątku.

Przepisy art. 5, art. 61-66 Prawa budowlanego nie zawierają, wzorem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, odrębnej regulacji dotyczącej kręgu stron w postępowaniach w sprawie utrzymania obiektów w należytym stanie. Jedynie w zakresie takiego jak to postępowania administracyjnego (dotyczącego utrzymywania obiektu w należytym stanie) Prawo budowlane określa adresatów obowiązków w zakresie utrzymywania obiektu w należytym stanie: właściciel i zarządca obiektu. Nie zawsze jednak będą to jedyne strony postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego wino być rozumiane w ten sposób, że dotyczy on sytuacji prawnej, w której określonemu podmiotowi przysługuje konkretne uprawnienie wynikające z przepisów prawa materialnego, na podstawie którego można żądać od organu administracji publicznej określonej czynności. Na gruncie prawa administracyjnego treścią interesu prawnego - co do zasady – jest możliwość uzyskania przez określony podmiot merytorycznego rozstrzygnięcia istoty danej sprawy.

W ocenie Sądu te rozważania znajdują w tej sprawie zastosowanie.

Stosownie do art. 61 Prawa budowlanego obiekt budowlany należy utrzymywać i użytkować zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, co nie oznacza, że na właścicielu budynku lub zarządcy nie ciąży obowiązek zapewnienia poszanowania występujących na obszarze oddziaływania obiektu interesów osób trzecich. Naruszenie tej zasady winno prowadzić do nałożenia obowiązku wynikającego z art. 66 Prawa budowlanego. Skoro ani art. 61, ani art. 66 Prawa budowlanego nie ogranicza kręgu stron postępowania w sprawie utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym tylko do osoby właściciela lub zarządcy takiego obiektu, to do ustalenia pozostałych stron winien mieć zastosowanie art. 28 K.p.a. Tym samym stroną może być również inny podmiot, mający interes prawny.

Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie skarżący są współwłaścicielami nieruchomości zlokalizowanej bezpośrednio przy nieruchomości objętej tą sprawą. Z akt sprawy wynika, że stan techniczny budynku zlokalizowanego na nieruchomości w K. przy ul. [...] był nieodpowiedni i zagrażał zdrowiu lub nawet życiu osób przebywających z tym budynku. Jak wynika to z licznych dokumentów przedkładanych przed organem II instancji, w ocenie skarżących nadal stan budynku przy zbiegu ulic [...] i [...] jest niewłaściwy i stan ten zagraża substancji budynku skarżących (położonego w K. przy ul. [...] ). To zaś może oznaczać, że dalsze użytkowanie budynku przy ul. [...] i [...] bezpośrednio ingeruje w prawo własności nieruchomości zlokalizowanej na działce sąsiedniej. Tym samym trafnie skarżący wywodzą swój interes prawny do udziału w tej sprawie z naruszenia prawa własności. Prawo własności podlega bowiem daleko idącej ochronie i nikt nie może być pozbawiony takiej ochrony w innym trybie wyraźnego przepisu ustawowego. Nie można dokonywać takiej wykładni art. 61 i następne Prawa budowlanego, zgodnie z którą nawet w przypadku stwierdzenia niewłaściwego stanu technicznego budynku i bezpośredniego oddziaływania takiego budynku na obiekt sąsiedni – właściciel tego sąsiedniego obiektu nie mógł być stroną w postępowaniu.

Taki stan organ odwoławczy utożsamił z istnieniem po stronie skarżących jedynie ich interesu faktycznego. Tak rzeczywiście byłoby, gdyby skarżący nie mogli powołać się na żaden przepis prawa materialnego, który byłby naruszony działaniem lub brakiem działania właścicieli (zarządców) nieruchomości zlokalizowanej w K. przy ul. [...] i [...] . Właścicieli nieruchomości przy ul. [...] chroni jednak art. 140 K.c. i 144 K.c. nakazujące korzystanie z prawa własności zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zarazem zakazującym poodejmowania przez właściciela działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, pod warunkiem nie naruszania chronionego prawem interesu publicznego oraz chronionego prawem interesu osób trzecich, a te osoby trzecie mają prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób (art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2012 r., poz. 647 z późn. zm.). Mimo, że ostatni z przytoczonych przepisów uregulowany została w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to wynikające z niego prawo ochrony własnego interesu dotyczy nie tylko etapu realizacji inwestycji, ale także etapu użytkowania obiektu już wybudowanego. Powołanie się przez organ odwoławczy na ustalenia organu I instancji co do prawidłowości wykonanych robót budowlanych w budynku przy ul. [...] i [...] oznacza tylko tyle, że organ odwoławczy uznał za własne ustalenia organu I instancji i sam nie dokonał merytorycznej oceny sprawy. Wskazanie na drogę postępowania cywilnego jako sposób rozstrzygnięcia sprawy dotyczącego niewłaściwego stanu technicznego budynku i związanego z tym oddziaływania na budynek sąsiedni prowadziłoby do swoistego przenoszenia kompetencji do ustalania stanu technicznego budynku na sąd cywilny, poza procedurą uregulowaną w art. 61-65 Prawa budowlanego. Także w tej sprawie informowanie skarżących, że co najwyżej mogą składać wnioski do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego celem wszczęcia przez tego Inspektora postepowania z urzędu w sprawie niewłaściwego stanu technicznego budynku przy ul. [...] ,[...] , stanowiłoby znaczne ograniczenie praw współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej. Nie posiadaliby oni bowiem przymiotu strony w tak wszczętym postępowaniu, a ponadto samo wszczęcie postępowania uzależnione byłoby od woli organu. W przypadku, gdy stan techniczny budynku może zagrażać bezpośrednio budynkowi sąsiedniemu, istotne znaczenie ma także szybkość podjętych działań związanych z niedopuszczeniem do zniszczenia sąsiedniego budynku i tym samym znacznej (zwłaszcza w warunkach centrum wielkiego miasta) ingerencji w prawo własności.

Zaprezentowany w tej sprawie pogląd nie jest odosobniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 55/13, opub. w LEX nr 1329994 stwierdził, że przymiot właściciela lokalu w budynku, którego części dotyczy postępowanie, uzasadnia udział tej w postępowaniu na prawach strony, przy czym nie jest on ani właścicielem samego budynku, ani jego zarządcą.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II SAB/Lu 20/10, opub. w LEX nr 674703 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 541/09, opub. w LEX nr 686654.

Rekapitulując należy stwierdzić, że w tej sprawie decyzja organu II instancji zapadła przedwcześnie, bez merytorycznej oceny, czy rzeczywiście po stronie skarżących nie występuje interes prawny w tej sprawie. Błędnie bowiem organ odwoławczy uznał, że nie ma żadnej możliwości, aby właściciele sąsiedniego nieruchomości mogli być stroną w tak prowadzonym postępowaniu. Właściciele sąsiedniej nieruchomości mogą być uznani za stronę, jeżeli stan techniczny budynku lub sposób jego użytkowania bezpośrednio zagraża prawnie chronionym prawom właścicieli sąsiedniej nieruchomości.

Tym samym organ odwoławczy zaniechał, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ustaleniu stanu faktycznego sprawy i wbrew art. 28 K.p.a. uznał, że nie jest dopuszczalnym ustalanie kręgu stron poza właścicielem lub zarządcą budynku przy ul. [...] i [...]

W tym stanie sprawy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Stosownie do art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponownie prowadząc postępowanie odwoławczy organ II instancji winien zbadać, czy skarżący są stronami tego postępowania, a w szczególności, czy zasadnym jest powoływanie się przez nich na ingerencję w przysługujące im prawo własności. W razie uznania, że wykonywanie prawa własności skarżących jest utrudnione lub stan techniczny budynku przy ul. [...] i [...] znajduje się w stanie zagrożenia substancji budynku będącego własnością skarżących – należy im w tej sprawie przyznać status stron.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.