Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 492/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2007r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] i postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowieniu postępowania z dnia [...]r. Nr [...]r. 2. zasądza od organu na rzecz skarżącej kwotę [...] ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, odmówił przyznania H. K. uprawnień kombatanckich argumentując, że nie spełniła warunków określonych w art. 21 cytowanej ustawy. Nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej działalność w ramach pomocniczej służby kobiet w organizacji konspiracyjnej.

Następnie, po rozpoznaniu wniosku H. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej w skrócie K.p.a., oraz art. 22 ust. 1 i art. 21 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu podniósł, że z powodu wieku H. K., która w 1944 r. miała [...] lat, wykluczona jest jej przynależność organizacyjna do Armii Krajowej oraz powierzenie wykonywania określonych zadań na rzecz organizacji konspiracyjnej.

Pismem z dnia [...]r., skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, H. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadniając, że przedłożyła pozytywną opinię Stowarzyszenia Kombatantów Polskich i Osób Represjonowanych oraz oświadczenia dwóch świadków, potwierdzających jej działalność kombatancką. Do pisma dołączyła opinię wymienionego Stowarzyszenia, zawierającą propozycję przyznania uprawnień kombatanckich z uwagi na przekazywanie podczas wojny żywności osobom narodowości żydowskiej.

Wobec tego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do skarżącej o jednoznaczne określenie, czy powyższe pismo dotyczy sprawy z jej wniosku w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z dnia 23 lipca 1996 r. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.), rozstrzygniętej decyzją z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...]r. Sygnatura akt powyższej sprawy została bowiem wymieniona w przedmiotowym piśmie. Czy też pismo dotyczy sprawy z wniosku H. K. w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, zakończonej decyzją z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji z [...]r., odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich.

Jeżeli pismo dotyczy sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów zobowiązał skarżącą do sprecyzowania, czy jest to skarga na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - a jeśli nie - do wskazania, czy skarżąca żąda wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, czy uchylenia bądź zmiany decyzji.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...]r., H. K. wskazała, że przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy sprawy, w której domaga się przyznania dodatku kombatanckiego, przewidzianego w ustawie o kombatantach.

Postanowieniem z dnia [...]r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., na wniosek H. K., wznowił postępowanie w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich, zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że [...]r. wpłynęło pismo strony poparte nowymi dowodami. Podniósł, że zgodnie z treścią pismo zakwalifikowano jako żądanie wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 22 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...]r. o odmowie przyznania H. K. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu podniósł, że z powodu wieku H. K. nie mogła pełnić służby w Armii Krajowej, ani też udzielać pomocy osobom narodowości żydowskiej.

Po rozpoznaniu wniosku H. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że nie ma podstaw do zastosowania art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, gdyż H. K. z uwagi na wiek nie pełniła służby w Armii Krajowej, ale co najwyżej współpracowała z wymienioną organizacją, wykonując na jej rzecz czynności pomocnicze o charakterze adekwatnym do wieku w czasie wojny. Współpraca z organizacją podziemną, zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach oraz orzecznictwem sądowym, nie uzasadnia przyznania uprawnień kombatanckich. Ponadto udzielanie pomocy żywnościowej osobom narodowości żydowskiej nie jest objęte dyspozycją art. 2 ust. 3¹ ustawy o kombatantach. Zakres stosowania wymienionego przepisu jest ograniczony do czynności określonych jako "dawanie schronienia" tym osobom.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, H. K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji uzasadniając, że ustawa o kombatantach nie wprowadza kryteriów wiekowych, w tym również w zakresie, którego dotyczy art. 1, art. 2 i art. 21 tej ustawy.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 135 P.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając zatem skargę H. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc - w zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Podkreślić należało, że organ administracji wezwał skarżącą do sprecyzowania, której z dwóch prowadzonych dotychczas spraw, tj. sprawy w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, czy sprawy w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej, dotyczy pismo skarżącej z dnia [...]r., oraz do wskazania – o ile nie stanowi ono skargi w drugiej z wymienionych spraw – czy jest to żądanie wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, czy uchylenia bądź zmiany decyzji.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...]r., H. K. wskazała, że przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy sprawy, w której domaga się przyznania dodatku kombatanckiego, przewidzianego w ustawie o kombatantach.

Zgodnie z art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wniosek strony o wznowienie postępowania powinien spełniać warunki określone w art. 63 § 2 K.p.a., a więc zawierać żądanie wznowienia postępowania oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jak podkreśla się w piśmiennictwie – "strona określając przedmiot żądania musi wskazać co najmniej jedną przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania, wskazaną w art. 145 § 1 i art. 145a K.p.a. W razie jakichkolwiek wątpliwości w tej sprawie, a także, gdy strona wskaże kilka różnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej, organ administracyjny winien zwrócić się do strony, by sprecyzowała swoje żądanie, a także by uzupełniła podanie o inne niezbędne, wymagane prawem elementy. Należy zaznaczyć, że wola strony dotycząca zarówno przesłanek, jak i trybu wzruszenia decyzji, nie może być dorozumiana. Ponadto organ administracyjny jest związany wolą strony wyrażoną w podaniu, zatem winien jej udzielać niezbędnej pomocy, mającej na celu właściwe sprecyzowanie zakresu i treści jej żądania" (Cz. Martysz (w;) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Zakamycze, 2005, Tom II, str.325).

Analiza treści pisma skarżącej z dnia [...]r. nie daje podstaw do przyjęcia, że stanowi ono wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Pismo powyższe nie zawiera żądania wznowienia postępowania. Jak już była o tym mowa, art. 63 § 2 K.p.a. wymienia wskazanie przez stronę żądania jako jeden z elementarnych warunków podania. Wobec braku żądania wznowienia postępowania, tym bardziej nie został spełniony warunek wskazania przez stronę którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 i 145a K.p.a.

Pismem z dnia [...]., skarżąca wskazała tylko, że "przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy sprawy, w której domaga się przyznania dodatku kombatanckiego, przewidzianego w ustawie o kombatantach". Powyższe stanowiło odpowiedź na zobowiązanie przez organ administracji – w związku z treścią pisma skarżącej z dnia [...] r. - do sprecyzowania, czy jest to żądanie wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, czy uchylenia bądź zmiany decyzji.

Brak wskazania żądania przez skarżącą uniemożliwił zatem ustalenie, o wszczęcie którego z trybów nadzwyczajnych wnosiła.

Pomimo tego, postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 149 § 1 i § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – jak wskazał w sentencji orzeczenia – "na wniosek H. K.", wznowił postępowanie w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich, zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że [...]r. wpłynęło pismo strony poparte nowymi dowodami. Powyższe stwierdzenie nie ma żadnych podstaw w treści cytowanego już wyżej oświadczenia strony z [...]r., w którym sprecyzowała tylko, że "przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy sprawy, w której domaga się przyznania dodatku kombatanckiego, przewidzianego w ustawie o kombatantach".

Wobec powyższego, brak było podstaw do wydania postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu "na wniosek" H. K., postępowania zakończonego wyżej wymienioną decyzją ostateczną, gdyż skarżąca wniosku takiego nie złożyła.

W konsekwencji – wydana po wznowieniu postępowania - decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] oraz jego decyzja z dnia [...]r. Nr [...], wydana w wyniku rozpoznania wniosku H. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, były wadliwe, gdyż zapadły w postępowaniu wznowionym – jak wskazał organ – "na wniosek" pomimo, że brak było wniosku o wznowienie postępowania.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wyżej wskazane naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., a także postanowienie z dnia [...]r. o wznowieniu postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uwzględni wskazania dotyczące podstaw wznowienia postępowania tj., że wniosek strony w tym zakresie powinien spełniać warunki określone w art. 63 § 2 K.p.a., a więc zawierać żądanie wznowienia postępowania oraz czynić zadość wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych - określać przynajmniej jedną z przesłanek wznowienia postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a K.p.a. Uwzględni również wskazania art. 9 K.p.a., dotyczące obowiązku pouczenia strony o powyższych wymaganiach, jeśli wniosek strony nie zawiera precyzyjnego określenia żądania.

W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie objętym art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.

Z uwagi na uwzględnienie skargi – zgodnie z art. 200 P.p.s.a. – zasądzono od organu orzekającego na rzecz skarżącej, kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.