Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 556/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 111/18 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego i wstrzymania wypłaty świadczenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku J. C., wstrzymał wykonanie sprecyzowanej w sentencji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2017 r., uchylającą decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku stałego i orzekającą o wstrzymaniu wypłaty tego zasiłku od [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że co do zasady na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona winna wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, jakie pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która - co należy podkreślić - jest wyjątkiem od zasady wykonalności decyzji ostatecznej, bo zaskarżenie nie wstrzymuje jej wykonania (art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że co prawda wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej w tej sprawie takiej argumentacji nie zawiera i w istocie nie został uzasadniony, to zasługuje na uwzględnienie z uwagi na charakter przyznanego skarżącej świadczenia. Zasiłek stały jest bowiem wypłacany osobom pozbawionym źródeł dochodu, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji. Z jego istoty wynika, że jest on jedynym źródłem dochodu. Tym samym, w ocenie Sądu meriti, rozstrzygnięcie pozbawiające jedynego źródła dochodu rodzi trudno odwracalne skutki. Wstrzymanie wykonania aktu odmawiającego wypłaty określonego świadczenia pieniężnego może być zatem uzasadnione takim uszczupleniem majątku osoby korzystającej ze świadczeń pomocowych, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa, o jakim mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zaskarżając je całości zarzuciło mu naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 1 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu sprawy i zebranego materiału dowodowego;

2) przepisów postępowania:

a) art. 61 § 3 P.p.s.a., bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może mieć miejsce wyłącznie na uzasadniony wniosek strony żądającej wstrzymania wykonania decyzji, a ocena dokonywana w tym zakresie nie może mieć charakteru dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i opartej o nieznane ustawodawstwu kryteria, przy czym przesądzono w istocie swej o zasadności skargi,

b) art. 141 § 4 w związku z art. 166 P.p.s.a. przez niespójne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, brak merytorycznego uzasadnienia wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, brak odniesienia do skutków wstrzymania w sferze obowiązków strony skarżącej, przez przedstawienie oceny prawnej, która to jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna.

Wskazując na powyższe zarzuty organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, a w przypadku gdyby wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zdaniem żalącego się skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a zatem wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej jest chybione.

W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego nieuwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku o wstrzymanie wykonania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zasadności skargi, bo nie bada merytorycznie zaskarżonego aktu, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Nie można zatem przenosić na Sąd obowiązku wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu w sytuacji, gdy strona we wniosku okoliczności tych nie wskazuje. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu poprzedzić należy analizą przedstawionego przez wnioskodawcę uzasadnienia pod kątem spełnienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku, która powinna być spójna i odnosząca się do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. We wniosku należy zatem co najmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Oczywiście umiejscowienie w petitum skargi wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozwala uznać, iż argumenty w niej podniesione należy również rozszerzyć na to żądanie, jednakże musi być to wyraźnie wskazane w uzasadnieniu postanowienia uwzględniającego taki wniosek.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji na poparcie swojego wniosku, co zresztą dostrzegł Sąd Wojewódzki. Podstawą uwzględnienia wniosku skarżącej stał się wyinterpretowany z przedmiotu decyzji fakt, że brak jej wstrzymania spowoduje pozbawienie skarżącej jedynego źródła utrzymania, jakim jest zasiłek stały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wypłaty takiego zasiłku dla skarżącej niewątpliwie wpłynie na jej sytuację materialną, niemniej jednak nie może stanowić bezwzględnej przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Słusznie zatem wskazuje się w zażaleniu, że zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji upatruje w okolicznościach niepodniesionych przez skarżącą, a więc dowolnych. Przy czym Sąd ten nie poddał dostatecznej analizie kwestii spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., poza ogólnikowym stwierdzeniem, że wykonanie decyzji pozbawi skarżącą jedynego źródła dochodu. Jeżeli Sąd meriti przy ocenie wniosku wziął pod uwagę argumentację zawartą w skardze lub inne okoliczności wynikające z akt sprawy, to powinno znaleźć to odzwierciedlenie w motywach rozstrzygnięcia. Jak słusznie wskazał organ w zażaleniu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest pozbawione oceny prawnej okoliczności, które zdaniem Sądu I instancji przemawiały za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji w tej konkretnej sprawie. Samo tylko wskazanie, że brak wstrzymania wykonania decyzji pozbawi skarżącą środków do życia jest zbyt ogólnikowe i nie ma oparcia w konkretnym materiale dowodowym sprawy. Przyjęcie prezentowanego przez Sąd I instancji zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. w odniesieniu do decyzji utrzymującej w mocy decyzję wydaną w przedmiocie zasiłku stałego, prowadziłoby do niedopuszczalnego uznania, że w każdym przypadku wydania tego typu decyzji uzasadnione byłoby, niejako automatycznie, wstrzymanie jej wykonania. Nie ulega zaś wątpliwości, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątkowy. Strona skarżąca powinna więc wykazać, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast Sąd I instancji zobowiązany jest dokonać oceny wniosku uwzględniając okoliczności sprawy. Z tych względów wskazana wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia czyni zasadnym zarzut uchybienia art. 141 § 4 P.p.s.a. uchyla je spod oceny instancyjnej, dlatego nie mogło się ono ostać. Badanie trafności zarzutu naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. jest zatem wykluczone. Natomiast wytyk naruszenia art. 1 P.p.s.a. jest zbyt daleko idący, tym bardziej, że przepis ten ma charakter ogólny i nie może stanowić samodzielnej podstawy zażaleniowej.

Rozpoznając ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania sprecyzowanej w sentencji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Sąd I instancji oceni, mając na uwadze wyżej poczynione wywody, czy w niniejszej sprawie występują okoliczności przemawiające za udzieleniem ochrony tymczasowej, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.