Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 467/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 w zw. z art. 144, art. 141  143
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151 i art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 czerwca 2023 r., nr BP.503.57.2023.1181.GD11.420121 w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia zażalenia od zawiadomienia o zakończeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. wydanym w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. Z 2023 r., poz. 773 ze zm., dalej jako "k.p.a.") Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez A. Spółkę Akcyjną z siedzibą w B. (dalej jako "strona", "spółka", "przedsiębiorca" lub "skarżąca") środka zaskarżenia.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne.

Wobec spółki A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w B., jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego, została przeprowadzona kontrola. Wyniki kontroli ujęto w protokole z dnia 27 stycznia 2023 r. nr WI.057.06.2023 sporządzonym z upoważnienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

W związku z wynikami kontroli, Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił przedsiębiorcę w dniu 27 stycznia 2023 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pienieżnej za naruszenia stwierdzone ww. protokołem.

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2023 r. A. Spółka Akcyjna z siedzibą w B. wystąpiła do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o zawieszenie postępowania w trybie art. 98 § 1 k.p.a. Spółka wskazała, że zawieszenie postępowania umożliwi, to, iż będzie mogła w pełni wypowiedzieć się do stwierdzonych naruszeń, które po dokonaniu szczegółowego audytu w ocenie spółki będzie w stanie zakwestionować oraz na podstawie wniosku o przesłuchanie świadka złożonego przez M. L., jako osobę zarządzającą transportem. Spółka wskazała, że ustalenia kontrolne są w jej ocenie niekompletne, a prowadzone postępowanie odbiega od podstawowych standardów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i 8 k.p.a.

Zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2023 r., nr WI.8140.2.6.2023 skierowanym do A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w B., Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do pisma strony z dnia 2 lutego 2023 r., w którym wnioskowano o zawieszenie postępowania powołując się na art. 98 § 1 k.p.a., organ wskazał, że ww. przepis dotyczy zawieszenia postępowania na wniosek strony w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony. W tej sprawie postępowanie wszczęto natomiast z urzędu. W zawiadomieniu dodatkowo zaznaczono, że strona ma możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów w trybie art. 10 § 1 k.p.a., gdzie przyjęte procedury i praktyka prowadzenia postępowań w Wojewódzkim Inspektoracie Transportu Drogowego w Gdańsku pozostawiają stronie dwa miesiące na złożenie wyjaśnień. Organ zaznaczył, że negatywnie odniósł się do przesłuchania osoby zarządzającej transportem w charakterze świadka, gdyż wszystkie istotne dane znane są organowi z urzędu lub zostały przedłożone w toku kontroli.

Pismem z dnia 10 marca 2023 r. spółka wniosła zażalenie na opisane wyżej zawiadomienie z dnia 24 marca 2023 r., nr WI.8140.2.6.2023. Zażalenie zostało skierowane przez stronę do Głównego Inspektora Transportu Drogowego za pośrednictwem Wojewódzkiego Pomorskiego Inspektora Transportu Drogowego.

W uzasadnieniu spółka wskazała, że nieodniesienie się przez organ do złożonego wniosku o przesłuchanie osoby zarządzającej transportem spowodowało konieczność złożenia zażalenia, z uwagi na to, że działania organu są w tym zakresie, niezgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zaznaczono, że przesłuchanie, o które zabiega spółka, wyjaśniłoby szczegółowo, jakie środki zostały podjęte przez osobę zarządzającą transportem oraz przez przedstawicieli przedsiębiorstwa, w tym nowozatrudnionego dyrektora transportu – P. T., aby nie dochodziło do naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Przesłuchanie wyjaśniłoby jakie czynności naprawcze (zalecenia przedkontrolne) wpłynęły na działania kierowców, by otrzymywane zadania wykonywali zgodnie z przepisami. Strona podkreśliła, że organ ma obowiązek zapewnić jej czynny udział w sprawie. Natomiast jego działania ograniczają się w zasadzie do minimum, co nie jest dla strony zrozumiałe. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych strona stanęła na stanowisku, że organ ma obowiązek uwzględniania każdego złożonego przed nim wniosku, a zaniechanie tego może stanowić naruszenie prawa.

Strona podniosła, że jeżeli organ nie odnosi się do złożonego wniosku, można skorzystać z przysługujących środków prawnych. W ocenie strony, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego - w przypadku braku odpowiedzi organu na złożony wniosek - można skorzystać z następujących możliwości: 1/ złożyć zażalenie do zwierzchnika organu 2/ wnieść skargę do sądu administracyjnego. Strona wskazała, że zgodnie z art. 144 w zw. z art. 132 § 1 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie przepisy dotyczące odwołań. W związku z powyższym przepisem strona stanęła na stanowisku, że miała prawo wnieść zażalenie "uwzględniając zapis, że zażalenie to środek odwoławczy w postępowaniu administracyjnym, który umożliwia kierowanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu wyższej instancji, natomiast odwołanie do środek zaskarżenia orzeczenia organu administracji publicznej do sądu administracyjnego".

Przekazując zażalenie do wskazanego przez stronę organu wyższego stopnia Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Gdańsku wniósł o stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia wskazując na sformułowany przez stronę przedmiot tego zażalenia.

Postanowieniem nr BP.505.57.2023.1181.GD11.420121 z dnia 14 czerwca 2023 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez spółkę środka zaskarżenia, to jest zażalenia od zawiadomienia z dnia 24 lutego 2023 r., nr WI.8140.2.6.2023 o zakończeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Stosownie do art. 141 § 1 i 2 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając pismo strony z dnia 10 marca 2023 r. wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ I instancji nie wydał postanowienia odmawiającego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony. Zatem wniesione przez stronę zażalenie, w którym kwestionowane jest nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie osoby zarządzającej transportem jest w ocenie organu niedopuszczalne. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy stwierdził w drodze postanowienia niedopuszczalność wniesienia zażalenia. W końcowej części orzeczenia strona została pouczona przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że na wskazane postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

A. Spółka Akcyjna z siedzibą w B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zakwestionowała zgodność z prawem postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 czerwca 2023 r., nr BP.505.57.2023.1181.GD11.420121, wydanego w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. W ocenie strony wskazane postanowienie dotyczy "odmowy przesłuchania w charakterze świadka osoby zarządzającej przedsiębiorstwem oraz przedstawiciela przedsiębiorstwa m. in. dyrektora P. T.".

Strona wniosła o uchylenie postanowienia podnosząc zarzuty naruszenia prawa obejmujące:

1/ naruszenie art. 6 k.p.a. ponieważ w ocenie strony postanowienie zostało wydane bez poszanowania obowiązującego prawa,

2/ art. 8 k.p.a. ponieważ w ocenie strony sposób przeprowadzenia postępowania przez organ wydający postanowienie podważył zaufanie do władzy publicznej.

Strona wskazała w uzasadnieniu, że Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał postanowienie w dniu 14 czerwca 2023 r., nr BP.303.57.2023.1181.GD11.420121 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesienia zażalenia od zawiadomienia z dnia 24 lutego 2023 r. nr Wl.8140.2.6.2023 o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w protokole kontroli z dnia 27 stycznia 2023 r. Jednakże w ocenie skarżącej spółki uczynił to bezpodstawnie, prowadząc wadliwie postępowanie administracyjne i wydając postanowienie administracyjne niezgodnie z obowiązującymi przepisami, to jest zignorował wnioski dowodowe oraz przepisy k.p.a.

Strona podkreśliła, że stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca spółka uważa, że organy obu instancji utrudniają jej udział w postępowaniu oraz przed wydaniem decyzji odebrały jej prawo do wyjaśnienia m.in. jakie były poczynione czynności naprawcze (zalecenia przedkontrolne) przez dyrektora transportu - P. T. i jak wprowadzone zarządzania w przedsiębiorstwie wpłynęły na działania kierowców, by otrzymane zadania wykonywali zgodnie z przepisami. Strona podkreśliła, że w toku postępowania administracyjnego zgłosiła w tym zakresie wnioski dowodowe, które w jej ocenie mają kardynalne znaczenie dla wyniku postępowania.

Strona wskazała, że "ze wskazanych powyżej powodów przedmiotowe zaskarżone postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego winno być uchylone. Organ w toku postępowania administracyjnego błędnie zakwalifikował stwierdzone naruszenia, sporządzając tym samym wadliwie protokół kontroli. Osoba sporządzająca protokół nie przeprowadziła kontroli w sposób rzetelny oraz prawidłowy. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. II GSK 775/2008 zasady dowodzenia określone w kodeksie postępowania administracyjnego dają podstawy do twierdzenia, iż ocena czy określone dowody mają znacznie dla sprawy, czy też nie może być przeprowadzona dopiero po uprzedniej analizie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Takie zachowanie organu według skarżącej stanowi o wadliwości rozstrzygnięcia, gdyż nie przystaje do reguł ogólnych postępowania administracyjnego, przede wszystkim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej i narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona podkreśla jednocześnie, że stosownie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1035/97 w orzecznictwie podkreśla się w sposób jednolity, że zachowanie wymagań z art. 79 i 81 kpa niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy.

Powołując się na "obowiązujące przepisy, błędną subsumcję i uchybienia proceduralne" spółka wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 14 czerwca 2023 r., nr BP.503.57.2023.1181.GD11.420121 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesienia zażalenia od zawiadomienia z dnia 24 lutego 2023 r., nr Wl.8140.2.6.2023 o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w protokole kontroli z dnia 27 stycznia 2023 r."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Granice danej sprawy wyznacza zaś jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej.

Sąd administracyjny nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 1846/16 i przywołane tam orzecznictwo). Przewidziane w art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie sądu granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie oznacza oczywiście, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt, czynność, czy bezczynność kwestionowane przez uprawniony podmiot (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2019 r. sygn. akt I OSK 913/18 ).

Treść skargi oraz zażalenia, którego wniesienie spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia wskazuje, że skarżąca spółka kwestionuje w istocie ustalenia zawarte w protokole kontroli oraz wskazuje na szereg naruszeń, które w jej ocenie świadczą o nieprawidłowościach w sposobie, w jaki Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego prowadził postępowanie dowodowe po wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia na stronę kary za naruszenia ustawy o transporcie drogowym. Zarzuty kierowane są zatem w głównej mierze co do kwestii, które mogą być podniesione w odwołaniu od decyzji, jeżeli wobec strony zostałaby wydana przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzja w przedmiocie nałożenia kary pienieżnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z akt sprawy nie wynika czy taka decyzja została wobec skarżącej strony wydana.

Jednocześnie - co jest kluczowe w przedmiotowej sprawie - skarżąca spółka wprost stwierdza w skardze, że zaskarża postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 czerwca 2023 r., nr BP.303.57.2023.1181.GD11.420121 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesienia zażalenia od zawiadomienia z dnia 24 lutego 2023 r. nr Wl.8140.2.6.2023 o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w protokole kontroli z dnia 27 stycznia 2023 r.

Mając na uwadze okoliczności tej sprawy, Sąd uznał za zasadne wyjaśnić na wstępie, że wbrew przekonaniu strony, przedmiotem wskazanego postanowienia z dnia 14 czerwca 2023 r., nie była odmowa przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania świadków. Takim postanowieniem nie było też zawiadomienie strony z dnia 24 lutego 2023 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie kary pieniężnej za naruszenia stwierdzone w protokole kontroli z dnia 27 stycznia 2023 r., w którym stronę przede wszystkim zawiadomiono o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz o prawie ostatecznego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów, a także zgłoszonych żądań. W zawiadomieniu istotnie wskazano, że "organ negatywnie odniósł się do wniosku o przesłuchanie osoby zarządzającej w charakterze świadka, gdyż wszystkie istotne dane są znane organowi z urzędu lub zostały przedłożone w toku kontroli". Powyższe wskazanie poczynione zostało jednak jedynie na marginesie zawiadomienia i nie przyjęło formy postanowienia.

Reasumując, przedmiotem zaskarżonego do Sądu postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego było wyłącznie stwierdzenie niedopuszczalności określnego, wniesionego przez stronę środka zaskarżenia, poprzez który to środek zaskarżenia spółka starała się zakwestionować zaistniałe w jej ocenie nieprawidłowości postępowania dowodowego prowadzonego przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Jako podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia Główny Inspektor Transportu Drogowego podał art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Przedmiotem oceny Sądu jest zatem zgodność z prawem zastosowania tych właśnie przepisów przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w okolicznościach niniejszej sprawy, a nie prawidłowość przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie stwierdził, że postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia jest zgodne z prawem.

Stwierdzając niedopuszczalność środka zaskarżenia Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo odwołał się do treści art. 134 k.p.a. Zgodnie z powyższą regulacją organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z kolei w świetle art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w art. 141 – 143 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Regulacja art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu określanego mianem postępowania wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ jest obowiązany ocenić, czy środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Z mocy art. 144 k.p.a. ocena ta obejmuje także wnoszone zażalenia. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią niedopuszczalność środka zaskarżenia, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia stwierdzającego tą okoliczność, co ostatecznie kończy postępowanie w tym przedmiocie. Zaznaczyć przy tym należy, że postanowienie stwierdzające niedopuszczalność środka zaskarżenia nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie lub zażalenie nie może zostać rozpoznane.

Tym samym, przedmiot badania sądu rozpoznającego skargę na tego rodzaju postanowienie jak w przedmiotowej sprawie, ogranicza się jedynie do skontrolowania legalności orzeczenia o niedopuszczalności zażalenia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że niedopuszczalność środka zaskarżenia, do której odnosi się art. 134 k.p.a., może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Do przyczyn niedopuszczalności o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka przez osobę niemającą do tego legitymacji (np. przez osobę trzecią), bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności środka zaskarżenia o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego, czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, a także nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (por. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 3669/18).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca spółka pismem z dnia 10 marca 2023 r. zakwestionowała zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów i materiałów. Skoro zawiadomienie o zakończeniu postępowania nie podlega zaskarżeniu, a w chwili jego wydania nie została jeszcze wydana decyzja merytoryczna w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, organ prawidłowo uznał, że środek zaskarżenia z dnia 10 marca 2023 r. - określony przez stronę jako zażalenie i mający za przedmiot wskazane zawiadomienie - jest niedopuszczalny (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2912/21).

Wyjaśniając kwestię niedopuszczalności wniesienia zażalenia na zawiadomienie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego organ prawidłowo odwołał się w tym zakresie do art. 141 § 1 k.p.a., z którego wynika, że zażalenie służy tylko na rozstrzygnięcia mające formę postanowień i jednocześnie tylko, gdy kodeks tak wyraźnie stanowi. Oznacza to, że wyznaczenie prawa do zażalenia zamyka dopuszczalność wyprowadzenia tego prawa w drodze wykładni. Podkreślił to NSA w wyroku z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3420/17, gdzie wskazano, że "o ile odwołanie jest powszechnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznych, w tym sensie, że ograniczenia prawa do wniesienia odwołania musi wynikać z wyraźnego przepisu ustawy, o tyle w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła odwrotna, a mianowicie, że służy ono jedynie wówczas, gdy przepis Kodeksu postępowania wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia". Powyższa reguła dotycząca dopuszczalności zażaleń znajduje potwierdzenie właśnie w art. 141 § 1 k.p.a., z którego jasno i wyraźnie wynika, że na wydane w toku postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Prowadzi do w pełni uprawnionego wniosku, że zażalenie może być wniesione tylko na postanowienia enumeratywnie wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie istotne pozostaje zatem, że po pierwsze zawiadomienie o zakończeniu postępowania w ogóle nie jest postanowieniem oraz że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia od wskazanego zawiadomienia, ani też wywiedzenia od niego jakiegokolwiek innego środka zaskarżenia. Jeżeli jednak, pomimo tego, taki środek zaskarżania zostanie wywiedziony w stosunku do zawiadomienia o zakończeniu postępowania, jest on ze swej istoty niedopuszczalny.

Jedynie na marginesie przedmiotowej sprawy - mając na uwadze błędne przekonanie strony, co do przedmiotu zaskarżonego postanowienia - Sąd wskazuje, że postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu także nie może być skutecznie zaskarżone w drodze samoistnego zażalenia. Nie jest bowiem wymienione przez Kodeks postępowania administracyjnego jako postanowienie, na które przysługiwałoby zażalenie. Zgodnie z art. 142 k.p.a. postanowienia, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Oznacza to, że ograniczenie prawa do zażalenia tylko do postanowień, których zaskarżalność wprost została uregulowana w przepisach k.p.a, nie wyłącza możliwości prawnej obrony strony. Niewątpliwie zakres i kształt postępowania dowodowego wypływa na sposób rozstrzygnięcia każdej sprawy administracyjnej. Postanowienie dowodowe jeśli jest wydane w toku postępowania nie może być zatem zaskarżone samoistnie, a jedynie w ramach odwołania od decyzji. Podobnie, jeżeli strona ma zastrzeżenia co do postanowienia o odmowie przeprowadzanie dowodu lub braku jego wydania, albo gdy ocenia, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad postępowania wynikających z k.p.a., są to kwestie które może podnieść dopiero w odwołaniu od decyzji.

Uznając, że zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność środka zaskarżenia nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).