Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2031/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 w zw. z art. 67b § 1, art. 123, art. 200
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 100/09 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 4 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej za 2007 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 7 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 100/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 4 listopada 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z 24 lipca 2008 r. w sprawie ze skargi D. A. w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od nieruchomości za 2007 r.

Z przyjętego do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że zaskarżoną decyzją, wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. odmawiającej skarżącej umorzenia podatku od nieruchomości za 2007 r.

Decyzja Prezydenta Miasta z 24 lipca 2008 r. wydana została po uchyleniu jego decyzji z 27 czerwca 2007 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 23 stycznia 2008 r.

Uzasadniając odmowę umorzenia zobowiązania podatkowego, organy obu instancji podkreśliły uznaniowy charakter decyzji wydawanych w tym przedmiocie, wskazując na jej skutki ekonomiczne. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż uznaniowy charakter takich decyzji oznacza, że nawet gdy w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu przesłanek określonych przepisami prawa, może to lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Uznało, iż z akt sprawy nie wynikało aby skarżąca podjęła jakiekolwiek działania naprawcze związane z funkcjonowaniem swojej firmy a niepowodzenia w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nie mogły skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art. 67 § 1, art. 67a, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 200 § 1 i art. 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.).

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie wyżej wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta w całości ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z wykazem przedstawionym na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Opisując zasadnicze różnice pomiędzy przewidzianymi przez prawo ulgami w spłacie zobowiązań podatkowych przez podatników prowadzących działalność gospodarczą, wskazał, iż ustalenia organu, jakiego rodzaju ulgi dotyczy wniosek strony (pomocy publicznej czy też ulgi niestanowiącej takiej pomocy), powinny wynikać z analizy charakteru działalności prowadzonej przez podatnika (lokalny czy międzynarodowy), miejsca jego siedziby i zasięgu prowadzonej działalności gospodarczej oraz przeglądu jego kontrahentów, niezależnie od twierdzeń podatnika zawartych we wniosku i wskazanej przez niego podstawy prawnej.

Organ powinien był, zdaniem Sądu pierwszej instancji, rozważyć czy, a jeżeli tak — to w jakim stopniu — udzielenie ulgi przedsiębiorcy wpłynie na wymianę handlową między państwami Wspólnoty. Nie chodzi tu jednak wyłącznie o kwotową wartość ulgi, lecz o wykazanie czy udzielona pomoc wzmacnia pozycję beneficjenta względem konkurencji na terenie UE.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z decyzji organów podatkowych nie wynika, czy uznały, że w sprawie zaistniał ważny interes podatnika lub interes publiczny, do czego zobowiązuje je odesłanie do art. 67a zawarte w art. 67b Ordynacji podatkowej. Nie mógł ograniczyć się jedynie do odmowy uwzględnienia wniosku z powołaniem się na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Gdyby taka sytuacja była dopuszczalna prawem, organ mógłby bowiem w ogóle zaniechać uzasadniania swojego stanowiska. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego istnieje domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji organ wykaże, że takie załatwienie sprawy jest nieuzasadnione, kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu tymczasem organ nie przeprowadził w dostatecznym stopniu analizy sytuacji skarżącej oraz oceny w zakresie zaistnienia przesłanek uprawniających do uwzględnienia jej wniosku.

Za uzasadniony uznał Sąd pierwszej instancji również zarzut naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż przedłożone akta administracyjne nie zawierały potwierdzenia zawiadomienia o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, które powinno było być dokonane również przez organ odwoławczy. W skardze strona podniosła, że uniemożliwiło jej to przedstawienie nowych dowodów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mimo iż skarżąca nie wskazała konkretnie jakie dowody chciała organowi przedłożyć, należało uznać, że sytuacja taka mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

— błędną wykładnię art. 67a § 1 w związku z art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej, polegającą na tym, iż wobec przedsiębiorcy zasadniczą podstawą prawną decyzji powinien być art. 67b, nie zaś art. 67a § 1, do którego ten pierwszy przepis tylko odsyła, podczas gdy wobec podatnika, prowadzącego działalność gospodarczą, równorzędne i jednoczesne zastosowanie mają obydwa przepisy tzn. 67b § 1 Ordynacji podatkowej, zawierający warunki udzielenia przedsiębiorcy ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego oraz art. 67a § 1 tej ustawy, zawierający podstawy rozstrzygnięcia sprawy udzielenia ulgi; następstwem nieprawidłowej wykładni było, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, także niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na uchyleniu decyzji podatkowych;

— błędna wykładnię art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 32 i art. 84 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, iż w ramach uznania administracyjnego obowiązuje zasada domniemania pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji organ wykaże, że takie załatwienie sprawy jest nieuzasadnione, kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu, podczas gdy w prawie i postępowaniu podatkowym nie obowiązuje zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, natomiast obowiązuje zasada równości i powszechności opodatkowania, od której umorzenie zaległości podatkowej stanowi wyłom, który może być zastosowany jedynie w przypadku występowania ściśle interpretowanych podstaw do umorzenia. Następstwem nieprawidłowej wykładni było, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, także niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na uchyleniu decyzji podatkowych.

Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako p.u.s.a.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie decyzji organów obydwu instancji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, która jak wykazano w postępowaniu podatkowym, nie stanowi pomocy publicznej;

— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie podjętych w ramach uznania administracyjnego decyzji organów obydwu instancji wydanych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na okoliczność występowania podstaw do umorzenia zaległości podatkowej, bez jednoczesnego wykazania, w jaki sposób miały wpływ na wynik sprawy stwierdzone przez Sąd inne naruszenia przepisów postępowania;

— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 124 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 3 § 1 i 2 pkt. 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie decyzji organów obydwu instancji zawierających prawidłowe uzasadnienie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej bez jednoczesnego wykazania, w jaki sposób miało wpływ na wynik sprawy stwierdzone przez Sąd błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

— art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i art. 200 § Ordynacji podatkowej oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewykazanie przez Sąd pierwszej instancji wpływu, jaki na wynik sprawy wywarło niewyznaczenie skarżącej przez organ odwoławczy siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego;

— art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisu art. 145 § 2 p.p.s.a., który w przypadku spraw podatkowych obligatoryjnie musi być łącznie stosowany z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; a także art. 135 p.p.s.a. oraz poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie od strony przeciwnej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela części argumentacji prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie częściowo błędne wyjaśnienia Sądu pierwszej instancji odnośnie zastosowania przepisów art. 67a § 1 w związku z art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej oraz oceny braku zastosowania przez organ odwoławczy trybu przewidzianego w art. 200 § 1 tej ustawy nie miały ostatecznie wpływu na wynik sprawy. Nie miały bowiem wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej organu sformułowano szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania zmierzających do podważenia oceny Sądu pierwszej instancji o istnieniu podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji odmawiających umorzenia skarżącej zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2006 r. W podstawach skargi kasacyjnej wskazano przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2, art. 151, art. 133 § 1, art. 135 i art. 141 § 4, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w powiązaniu z przepisami postępowania podatkowego w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz podjęcia oceny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego odnośnie istnienia przesłanek wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej dla podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Nie zgodzono się z oceną Sądu odnośnie wykazania istnienia przesłanek do wydania na wniosek podatnika decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej oraz wskazania, że rozpoznawana ulga nie stanowiła pomocy publicznej. W takiej sytuacji nie było usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi. Dodatkowo zarzucono, że przesłanki rozstrzygnięcia nie zostały wyjaśnione w treści sporządzonego pisemnego uzasadnienia wyroku.

Na wstępie należało przypomnieć, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten musi być realny, wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy.

W rozpoznawanej sprawie wbrew zarzutom skargi kasacyjnej istniały podstawy do uchylenia decyzji organów podatkowych obu instancji z uwagi na niewyjaśnienie zakwalifikowania złożonego wniosku w oparciu o kryteria wskazane w art. 67b Ordynacji podatkowej. Rozpoznając wniosek organ podatkowy pierwszej instancji w podstawach decyzji wskazał art. 67b § 1 pkt 1, § 4 Ordynacji podatkowej oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2007 r., w sprawie udzielania niektórych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw (Dz.U. Nr 110, poz. 758). Zatem powołał się na podstawę pozwalającą na stwierdzenie, że ulga nie stanowi pomocy publicznej (art. 67b § 1 pkt 1) oraz równocześnie stanowi pomoc publiczną (art. 67b § 4 w związku z § 1 pkt 3 lit. h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw.

Organ odwoławczy natomiast ten sam wniosek, w oparciu o te same kryteria zakwalifikował ostatecznie jako pomoc de minimis (art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w pierwszej kolejności organy podatkowe powinny ustalić jakiego charakteru pomocy dotyczy wniosek strony, w dalszej kolejności czy ewentualnie, pomoc jest dopuszczalna, a w przypadku ulgi dotyczącej pomocy publicznej — rozpoznanie jej w świetle wspólnotowych i krajowych przepisów regulujących dopuszczalność jej udzielenia, a następnie dokonanie oceny czy wnioskodawca spełnia warunki jej zastosowania (por. s. 6 uzasadnienia). Stwierdzenie, iż organy podatkowe tej kwestii nie wyjaśniły i rozpoznawały ten sam wniosek jako stanowiący pomoc publiczną bądź też jako stanowiący pomoc de minimis usprawiedliwiało uznanie wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b § 1 pkt 2, 3 i 4 Ordynacji podatkowej) oraz przepisów postępowania w zakresie wyjaśnienia jej stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej). Naruszenie wskazanych przepisów usprawiedliwiało wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., co też zasadnie uczynił Sąd pierwszej instancji.

Równocześnie stwierdzone uchybienia przesądzały o wyniku rozpoznawanej sprawy i to pomimo częściowo uzasadnionych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przede wszystkim za trafne należało uznać zarzuty dotyczące przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów art. 67a § 1 oraz 67b § 1 Ordynacji podatkowej. W obszernym uzasadnieniu wyroku analizując treść tych przepisów oraz ich wzajemnego powiązania Sąd pierwszej instancji doszedł ostatecznie do błędnego wniosku o charakterze decyzji wydawanych na ich podstawie. Przy czym odwołano się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego z okresu, kiedy nie obowiązywały regulacje Ordynacji podatkowej (przed 1 stycznia 1998 r.) oraz regulacje dotyczące stosowania przepisów o ograniczeniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (od 1 maja 2004 r.).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że stosownie do przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wydanie na tej podstawie decyzji opiera się na uznaniu administracyjnym. Przepis ten wprowadza dwie przesłanki przy zaistnieniu którejkolwiek z nich – "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" – organ podatkowy uzyskuje uprawnienie do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej. Jednocześnie wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nie oznacza, że w każdym przypadku wykazania przez stronę jej trudnej sytuacji materialnej, powinna zostać przyznana ulga podatkowa w postaci umorzenia istniejących zaległości podatkowych (art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej).

W rozpoznawanej sprawie dodatkowo wymagane było zakwalifikowanie złożonego wniosku według kryteriów określonych w art. 67b § 1 pkt 1–3 Ordynacji podatkowej. Wobec obszerności wyjaśnień Sądu pierwszej instancji w tym zakresie oraz sformułowanego wniosku, iż dopiero w sytuacji zakwalifikowania wniosku w oparciu o przepis art. 67b § 1 pkt 1 (nie stanowi pomocy publicznej) rozważeniu podlegały przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należało ponownie przypomnieć utrwalone w tym względzie poglądy wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponownie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W związku z tym, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, a pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych sytuacjach, wynikających z uregulowań wspólnotowych, w przepisie art. 67b Ordynacji podatkowej wskazane zostały 3 tryby udzielania przedsiębiorcom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych: 1) ulgi nie stanowiące pomocy publicznej, 2) ulgi, które stanowią pomoc de minimis w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, 3) ulgi, które stanowią pomoc publiczną. Ze względu na to, że pomoc przedsiębiorcom podlega ograniczeniom przewidzianym w prawie wspólnotowym zastrzeżenie zawarte w art. 67a odnoszące się do art. 67b Ordynacji podatkowej ma zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to znaczenie, że w przypadku ulg, o których mowa w art. 67a, udzielanym przedsiębiorcom, uwzględnić należy uregulowania wspólnotowe dotyczące pomocy przedsiębiorcom. W doktrynie przyjmuje się, że sformułowanie "z zastrzeżeniem" oznacza bowiem, że przepis tekstu prawnego interpretuje się uwzględniając treść innych przepisów, które mogą modyfikować zakres przepisu interpretowanego. To, czy w efekcie uwzględnienia przepisu modyfikującego powstanie sytuacja zwężenia, czy rozszerzenia zakresu przepisu centralnego, zależy od treści tego przepisu, którego uwzględnienia owo zastrzeżenie wymaga. Skoro ulgi, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a przepis art. 67b określający formy pomocy tym podmiotom uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej odnoszące się do art. 67b tej ustawy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom, spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika, z wyłączeniem w tym ostatnim przypadku trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika. Gdyby bowiem uznać za słuszny pogląd Sądu pierwszej instancji, że ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika nie mają znaczenia dla przyznania ulgi w ramach pomocy de minimis, to ze względu na uznaniowy charakter decyzji organów w tym zakresie decyzja organów wymykałaby się zupełnie w takiej sytuacji spod kontroli sądowej (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 518/08, publ. Lex nr 552162 oraz dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Trafnie również w skardze kasacyjnej zarzucono, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wystarczało bowiem samo stwierdzenie uchybienia w zakresie zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z treścią zebranych materiałów dowodowych jako usprawiedliwiającego uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. uchwała NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. Nr 4, poz. 66). Zatem w przypadku stwierdzenia tego rodzaju naruszenia obowiązkiem Sądu było zbadanie zgodnie z wymogami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. potencjalnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Uchybienie w zakresie zbadania przez Sąd pierwszej instancji tych przesłanek, jak już wyjaśniono nie mogło mieć decydującego wpływu na wynik sprawy.

Wyjaśnić również należy, iż nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku strony o odroczenie terminu rozpoznania sprawy.

Sąd wskazuje, iż postanowieniem wpisanym do protokołu odmówił odroczenia terminu rozprawy. Stosowanie do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przez nadzwyczajne wydarzenie należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Inną znaną sądowi przeszkodę, której nie można przezwyciężyć, jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę a z treści informacji wynika, że strona nie może jej przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy wyłącznie do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 239–241). Odnosząc się do tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to — mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony — postępowanie jest ważne.

Na marginesie należy podkreślić, że niezrozumiały jest wniosek podatniczki o odroczenie terminu rozprawy (która z zawodu jest doradcą podatkowym, a więc profesjonalnym pełnomocnikiem), która będąc zawiadomioną o terminie rozprawy z miesięcznym wyprzedzeniem składa wniosek o jej odroczenie dzień przed rozprawą. Ponadto z kserokopii zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że stwierdzona u skarżącej choroba stanowi przeszkodę do udziału w rozprawie, której nie da się przezwyciężyć.

Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności sprawy, należało stwierdzić, iż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu i dlatego skargę kasacyjną organu oddalono na podstawie art. 184 p.p.s.a.