Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 930/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 5f
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 41b art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 7 sierpnia 2018 r., nr [...], II. uchyla postanowienie Prezesa K. : - z dnia 18 czerwca 2018 r., nr [...], - z dnia 23 kwietnia 2018 r., nr [...], - z dnia 9 marca 2018 r., nr [...], - z dnia 23 listopada 2017 r. nr [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz H. K. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (organ egzekucyjny) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec H. K. zam. w [...] [...] (zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14 grudnia 2016 r. wystawionego przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (wierzyciel) obejmującego zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od kwietnia 2005 r. do końca 2009 r. Tytuł wraz zajęciem innej wierzytelności pieniężnej doręczono w dniu 11 kwietnia 2017 r.

Zobowiązany złożył w dniu 14 kwietnia 2017 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej) zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), dalej "u.p.e.a." w związku z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), dalej "u.s.u.s.", uwagi na wygaśnięcie obowiązku wskutek przedawnienia oraz wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności. Zobowiązany podał, że obowiązek objęty ww. tytułem wygasł na skutek spełnienia objętego nim świadczenia, na dowód czego załączył kopie dowodów wpłat.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz zobowiązał wierzyciela do zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych zarzutów.

Pismem z 13 października 2017 r. wierzyciel wskazał, że ww. tytuł wykonawczy jest aktualny i na koncie zobowiązanego nie były dokonywane płatności składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

W dniu 23 listopada 2017 r. wierzyciel wydał postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów.

Organ egzekucyjny, uznając ostateczne stanowisko wierzyciela za wiążące, postanowieniem z dnia 18 grudnia 2017 r. odmówił uwzględnienia zarzutów w postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Zobowiązany złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego i dokonanych czynności. Zobowiązany wskazał, że co do zasady nie kwestionuje ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych oraz ma świadomość związania organu stanowiskiem wierzyciela. Natomiast podtrzymał dalej zarzut przedawnienia dochodzonej należności najpóźniej w dniu 1 stycznia 2017 r., gdyż tytuł wykonawczy został opatrzony klauzulą wykonalności dopiero w dniu 2 stycznia 2017 r. powyższe skutkowało tym, że organ egzekucyjny nie mógł przed tą datą dokonać jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując przy tym, iż organ ponownie rozpoznając sprawę winien na nowo zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Pismem z 12 lutego 2018 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela ponownie do zajęcia stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów.

Pismem z 8 marca 2018 r. organ egzekucyjny przesłał wierzycielowi pismo zobowiązanego z 2 marca 2018 r., zawierające uwagi co do prowadzanego postępowania.

Wierzyciel wydał w dniu 9 marca 2018 r. postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów.

Pismem z dnia 20 marca 2018 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela ponownie o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów oraz zwrócił mu uwagę na tytuł wydanego postanowienia oraz treść pouczenia, a także pouczył o obowiązku doręczenia pism pełnomocnikowi zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] wierzyciel uchylił w całości postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów z dnia 9 marca 2018 r. oraz uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne.

Z pisma z 28 czerwca 2018 r. skierowanego przez wierzyciela do organu egzekucyjnego wynikało, że pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 23 kwietnia 2018 r.

W dniu 4 lipca 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło ostateczne postanowienie wierzyciela z dnia 18 czerwca 2018 r. nr [...] uchylające w całości postanowienie z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] oraz uznające zgłoszone zarzuty za niezasadne.

W uzasadnieniu wierzyciel wskazał na fakt: objęcia zobowiązanego ubezpieczeniem społecznym rolników od dnia 1 stycznia 2000 r.; ujawnienia prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązanego, która miała wpływ na wymiar składek; wyłączenie zobowiązanego z ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 14 września 2011 r. na podstawie decyzji wierzyciela z dnia 30 grudnia 2011 r.; wyrok Sądu Okręgowego w S. Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI U 529/12, który zmienił ww. decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż ubezpieczenie społeczne rolników dla zobowiązanego ustało w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do 14 września 2011 r. wraz z obowiązkiem opłacenia składek za ww. okres.; wydania decyzji z dnia 16 maja 2014 r. przez Prezesa KRUS, w której ustalono zobowiązanemu wymiar składek za okres od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2009 r. na kwotę [...]zł z uwagi na zmianę przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), dalej "u.s.r.", którą doręczono zobowiązanemu w dniu 19 maja 2014 r. Wierzyciel podał, że w dniu 30 listopada 2016 r. skierował do zobowiązanego upomnienie dotyczące II kwartału 2005 r. do IV kwartał 2009 r. Zobowiązany odebrał upomnienie w dniu 7 grudnia 2016 r. Wobec braku wpłaty ww. należności przez zobowiązanego, wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy w dniu 14 grudnia 2016 r. na kwotę [...]zł, w tym za składki podstawowe za okres za III kwartał do IV kwartału 2009 r. oraz składki powiększone z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od II kwartału 2005 r. do IV kwartału 2009 r. Zobowiązany nie dokonał żadnej wpłaty za ww. należności do czasu wystawienia tytułu. Wierzyciel podał, że kopie dowodów zapłaty składek, przedstawione przez zobowiązanego nie dotyczyły okresów objętych tytułem wykonawczym i szczegółowo wyjaśnił tę kwestię.

Wierzyciel podał, że dochodzone należności nie przedawniły się i wskazał na art. 41b pkt 1 u.s.r. Wierzyciel podał, że decyzją Prezesa KRUS z dnia 16 maja 2014 r. nr [...] zmienione zostały warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej i wynikający z tego obowiązek opłacania składek w podwójnej wysokości składek. Od tego dnia naliczone zostały składki w podwójnej wysokości za okres od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2009 r. i stały się wymagalne.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zarzutów w postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Zobowiązany złożył zażalenie na ww. postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania. Zobowiązany podtrzymał zarzut przedawnienia dochodzonych należności, wskazując na fakt opatrzenia ww. tytułu klauzulą dopiero w dniu 2 stycznia 2017 r. oraz doręczenia zobowiązanemu tego tytułu dopiero w dniu 11 kwietnia 2017 r. Wskazał na nowelizację art. 41 b u.s.r., zgodnie z którą od dnia 1 stycznia 2012 r. skrócono termin przedawnienia składek z 10 do 5 lat (ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców- Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378), dalej "ustawa z 2011 r.", oraz że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (art. 27). Zobowiązany podał, że doręczenie upomnienia nie jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, ale warunkiem poprzedzającym wystawienie tytułu wykonawczego. Zdaniem zobowiązanego, fakt wystawienia ww. tytułu w dniu 14 grudnia 2016 r. nie miał znaczenia w sytuacji gdy dopiero w dniu 1 stycznia 2017 r. opatrzono go klauzulą wykonalności, zaś organ egzekucyjny dopiero w dniu 11 kwietnia 2017 r. zawiadomił zobowiązanego o zajęciu egzekucyjnym wierzytelności pieniężnej i w tym też dniu wszczęta została egzekucja administracyjna. Zobowiązany stwierdził, że decyzja Prezesa KRUS z dnia 16 maja 2014 r. nie została mu doręczona, zaś wierzyciel nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Ponadto, w ocenie zobowiązanego, powyższa decyzja nie miała znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż nie neguje on prawa Prezesa KRUS do wydania takiej decyzji mimo przedawnienia się obowiązku do uiszczenia składek.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu 1 października 2018 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał na treść art. 18, art. 34 § 1 u.p.e.a. oraz art. 51 u.s.r.

Organ odwoławczy podał, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Organ odwoławczy, tak jak organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest zatem uprawniony do ingerowania w przedstawioną przez wierzyciela ocenę zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, a przy tym prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Wobec tego zarzut co do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organ odwoławczy uznał za wierzycielem zarzut ten za nieuzasadniony.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie, jednak w sprawie niniejszej przepis ten nie miał zastosowania z uwagi na przepis szczególny, tj. art. 83c ust. 2 u.s.u.s.

Organ odwoławczy podał, że wierzyciel uznał zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny. Na podstawie art. 41b pkt 1 u.s.r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wierzyciel wskazał na decyzję Prezesa KRUS z dnia 16 maja 2014 r., w której zmienione zostały warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób rozpoczynających wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej i wynikający z powyższego obowiązek opłacania w podwójnej wysokości składek. Od tego dnia naliczone zostały zobowiązanemu składki w podwójnej wysokości za okres od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2009 r., natomiast termin zapłaty należności określony został na 14 dni od dnia doręczenia decyzji i po upływie tego terminu należność stała się wymagalna. Jak wynikało z załączonego przez wierzyciela potwierdzenia odbioru - decyzja ta została odebrana przez zobowiązanego w dniu 19 maja 2014 r.

Organ odwoławczy podał, że wierzyciel wskazując na fakt doręczenia zobowiązanemu upomnienia w żaden sposób nie odniósł go do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Odnosząc się z kolei do kopii dowodów wpłat, organ egzekucyjny podał, że wierzyciel wyjaśnił, iż obejmują one należne i zapłacone składki podstawowe na ubezpieczenie społeczne inne niż dochodzone należności ww. tytułem.

Zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organowi naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 34 § 4 u.p.e.a., przez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, a w konsekwencji niewydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, podczas gdy zaległości skarżącego w składkach za okres od 04/2005 do końca 2009 r. uległy przedawnieniu.

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zażaleniu od postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując na związanie w sprawie stanowiskiem wierzyciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje;

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Stosownie do art. 51 u.s.r., egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżący zgłosiła zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione –o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszony przez skarżącego zarzut przedawnienia wierzytelności za niezasadny. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji.

W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.r., składki na ubezpieczenie opłaca się co kwartał. Termin płatności przypada ostatniego dnia pierwszego miesiąca danego kwartału, z zastrzeżeniem art. 50.

Stosownie z art. 41b ust. 1 u.s.r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 2-7.

Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia (ust.2.).

Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty lub odroczeniu terminu płatności, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty, z zastrzeżeniem ust. 4 (art. 41b ust.3).

Jeżeli w ustalonym terminie dłużnik nie zapłacił którejkolwiek z rat, na jakie została rozłożona należność, bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty, do dnia podjęcia decyzji o wygaśnięciu decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek (art. 41b ust.4).

Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 41b ust. 5).

Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż 2 lata (art. 41b ust. 8).

Istotną kwestią jest zmiana przepisu art. 41b u.sr. wprowadzona przez art. 27 ustawy z 2011 r.

Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 2011r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 (tj. u.s.r.) oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11 (tj. u.s.u.s.), którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z 2011 r., jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

W tym względzie warto przytoczyć wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. o sygn. akt II FSK 3031/12, który dotyczył przepisów u.s.u.s, które zmienione zostały na podstawie przepisów ustawy z 2011 r. w sposób identyczny jak przepisy u.s.r.

NSA stwierdził, że według zasady wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z 2011 r. do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Przepis art. 27 ust. 2 ustawy z 2011 r. oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5 – letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot. NSA wskazał też, że art. 27 ustawy z 2011 r. nie przewiduje zastosowania pięcioletniego okresu przedawnienia do nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. należności składkowych, liczonego od daty ich wymagalności.

Z uwagi na brzmienie art. 27 ustawy z 2011 r. należy ustalić który z terminów przedawnienia 5 czy 10- letni należy zastosować do dochodzonych składek.

Przy przyjęciu 5- letniego terminu przedawnienia wszystkie dochodzone należności przedawniłyby się zgodnie z art. 41b ust. 1 u.s.r. w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z 2011 r., licząc od dnia 1 stycznia 2012 r. z dniem 1 stycznia 2017 r.

Przy przyjęciu 10 letniego terminu przedawnienia składki:

- II kwartał 2005 r. przedawniłyby się z dniem 30 kwietnia 2015 r.;

- III kwartał 2005 r. przedawniłyby się z dniem 31 lipca 2015 r.;

- IV kwartał 2005 r. przedawniłyby się z dniem 31 października 2015 r.;

- I kwartał 2006 r. przedawniłyby się z dniem 31 stycznia 2016 r.;

- II kwartał 2006 r. przedawniłyby się z dniem 30 kwietnia 2016 r.;

- III kwartał 2006 r. przedawniłyby się z dniem 31 lipca 2016 r.;

- IV kwartał 2006 r. przedawniłyby się z dniem 31 października 2016 r.;

- I kwartał 2007 r. przedawniłyby się z dniem 31 stycznia 2017 r.;

- II kwartał 2007 r. przedawniłyby się z dniem 30 kwietnia 2017 r.;

- III kwartał 2007 r. przedawniłyby się z dniem 31 lipca 2017 r.;

- IV kwartał 2007 r. przedawniłyby się z dniem 31 października 2017 r.;

- I kwartał 2008 r. przedawniłyby się z dniem 31 stycznia 2018 r.;

- II kwartał 2008 r. przedawniłyby się z dniem 30 kwietnia 2018 r.;

- III kwartał 2008 r. przedawniłyby się z dniem 31 lipca 2018 r.;

- IV kwartał 2008 r. przedawniłyby się z dniem 31 października 2018 r.;

- I kwartał 2009 r. przedawniłyby się z dniem 31 stycznia 2019 r.;

- II kwartał 2009 r. przedawniłyby się z dniem 30 kwietnia 2019 r.;

- III kwartał 2009 r. przedawniłyby się z dniem 31 lipca 2019 r.;

- IV kwartał 2009 r. przedawniłyby się z dniem 31 października 2019 r.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z 2011 r., przyjmując regułę korzystniejszego przedawnienia, składki od II kwartału 2005 r. do IV kwartału 2006 r. przedawniłyby się przy zastosowaniu 10- letniego terminu przedawnienia.

Co do pozostałych składek zastosowanie miałby termin 5 -letni przedawnienia, tj. 1 stycznia 2017 r.

Konieczne jest więc ustalenie czy w sprawie zaistniało zawieszenie lub przerwa biegu terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 41b ust. 6 u.s.r. przerwa biegu terminu przedawnienia dotyczy sytuacji ogłoszenia przez zobowiązanego upadłości, taka okoliczność nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia ma miejsce w art. 41b ust. 3, 4, 5, 8 u.s.r.

Ze stanowiska wierzyciela wynikało, że w stosunku do zobowiązanego była wydana decyzja o rozłożeniu należności na raty, lecz jej wydanie nie mało wpływu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż nie dotyczyła spornych należności (art. 41b ust. 3 i 4 u.s.r.).

Ze stanowiska wierzyciela wynikało, że wyrok sądu cywilnego dotyczył okresu wyłączenia zobowiązanego z ubezpieczenia społecznego rolników z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej. W tym zakresie konieczne jest ustosunkowanie się wierzyciela w związku z art. 41b ust. 8 u.s.r., czy ww. wyrok miał wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Jeżeli tak, to należy wskazać jaki był okres zawieszenia biegu terminu dochodzenia spornych składek. Wówczas okres zawieszenia należy liczyć od dnia złożenia odwołania od ww. decyzji przez skarżącego do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 52 ust. 1 u.s.r., w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy u.s.u.s.

Stosownie do art. 24 ust. 5f u.s.u.s., w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

W ocenie Sądu, ww. przepis ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.

Ze stanowiska wierzyciela wynikało, że Prezes KRUS wydał w dniu 16 maja 2014 r., ustalając wysokość należnych składek od zobowiązanego.

Powszechnie akceptowany jest pogląd, że decyzja ustalająca obowiązek ubezpieczeń społecznych może zostać wydana przez organ rentowy nawet po wielu latach i przedawnienie składek za ten okres nie stanowi przeszkody do jej wydania. W tym zakresie Sąd Najwyższy podjął w dniu 9 czerwca 2016 r. uchwałę o sygn. III UZP 8/16, która dotyczyła przepisów u.s.u.s, lecz są one identyczne jak przepisy u.s.r. SN wskazał, że dopuszczalne jest ustalenie w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na te ubezpieczenia uległy przedawnieniu przed wydaniem decyzji. SN rozróżnił w niej prawo do żądania ustalenia istnienia podlegania ubezpieczeniom społecznym od prawa do żądania opłacenia składek społecznych.

Jak wyżej wskazano, organ rentowy ma prawo wydać decyzję ustalającą wysokość składek, nawet po upływie terminu ich przedawnienia.

Jednak konieczne jest ustosunkowanie się wierzyciela do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku wydaniem ww. decyzji. Wierzyciel winien wskazać kiedy wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia wysokości składek i jak długo trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Postępowanie w zakresie ustalenia wysokości składek jest postępowaniem administracyjnym podlegającym przepisom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z. 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "Kpa", zgodnie z art. 1 pkt 1 Kpa.

Zgodnie z art. 61 § 1 Kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 61 § 4 Kpa, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Uzewnętrznienie wszczęcia danego postępowania administracyjnego przez organ winno nastąpić przez doręczenie stronie postanowienia. Jeżeli organ nie wydał takiego postanowienia, przez pierwszą czynność, informującą stronę o toczącym się postępowaniu należy uznać np. doręczenie wezwanie skierowane do strony o złożenie stosownych wyjaśnień lub innego pisma związanego z danym postępowaniem. W przypadku braku takich pism przez pierwszą czynność informującą o toczącym postępowaniu będzie doręczenie decyzji, ustalającej wysokość składek. W realiach danej sprawy będzie to wówczas doręczenie decyzji z dnia 16 maja 2014 r. Końcową datą trwania zawieszenia będzie dzień, w którym decyzja z 16 maja 2014 r. stała się prawomocna.

Zawieszenia postępowania przedłuża termin biegu przedawnienia zarówno 5 jak i 10- letni właściwy dla dochodzenia danych składek o czas trwania zawieszenia.

Jedynie w czasie biegu przedawnienia do dochodzenia składek organ może wszcząć postępowanie związane z ich przymusowym ściągnięciem.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2017 r. przez doręczenie skarżącemu tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Jak słusznie wskazał skarżący, za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Takie stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2017 r., I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1426/15).

Od dnia 11 kwietnia 2017 r. nastąpiłoby zgodnie z art. 41b ust. 5 u.s.r., zawieszenie biegu terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyby dochodzone składki nie przedawniły się przed tą datą.

Wobec zgłoszenia zarzutu przedawnienia, wierzyciel musi starannie przeanalizować kwestię przedawnienia i wykazać czy w sprawie doszło do zawieszenia postępowania, jaki był czas jego trwania i czy w związku z tym termin biegu przedawnienia został wydłużony o okres trwania zawieszenia. Aby organ rentowy mógł skutecznie dochodzić spornych należności musi wykazać, że termin przedawnienia ww. składek wydłużył się co najmniej do dnia 11 kwietnia 2017 r.

Wierzyciel w swoim stanowisku winien dokładnie opisać jakich należności dochodzi od zobowiązanego, stosując jednolitą terminologię na ich opisanie, żeby nie było wątpliwości czy chodzi mu o składki miesięczne czy kwartalne.

Zgodnie z art. 83c ust. 2 u.s.u.s. w zw. z art. 52 ust. 1 u.s.r., od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień wierzyciela w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Stanowisko wierzyciela podlega jednak ocenie sądu administracyjnego w ramach kontroli postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego wierzyciel zobowiązany jest do załączenia do wydanego stanowiska odpowiednich dokumentów, umożliwiających sprawdzenie prawidłowości tego stanowiska.

Rozpoznając ponownie sprawę wierzyciel, zajmując ponownie stanowisko w sprawie zgłoszonego zarzutu zobowiązany będzie uwzględnić powyższe wskazania Sądu.

Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.r., Prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Prezes KRUS jest organem administracji publicznej zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 Kpa.

Postępowanie przed tym organem toczy się na podstawie przepisów Kpa zgodnie z art. 1 pkt 1 Kpa.

Stosownie do art. 6 Kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Zgodnie z art. 7 Kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Na podstawie art. 8 § 1 Kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa, organ administracji publicznej powinien w sposób wyczerpujący zebrać oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy w tym zakresie i stosownie do treści art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa ustalenia poczynione na podstawie zebranego materiału dowodowego zawrzeć w uzasadnieniu stanowiska wierzyciela (postanowienie).

Zdaniem Sądu, wierzyciel naruszył ww. przepisy postępowania, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie zaskarżonego postanowienia, tak jak postanowienia organu I instancji o nieprawidłowo sporządzone stanowisko wierzyciela skutkowało uchyleniem tych postanowień przez Sąd.

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł, na którą składa się [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżący był zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit.e p.p.s.a.

.