Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 216/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi W B na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia ... r. nr w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zalesienie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... r. , II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 5 lutego 2010 r., nr ... odmówił W przyznania pomocy na zalesianie.

Organ I instancji wskazał, że w dniu 1 października 2007 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2007, w którym zadeklarowała do zalesienia działki ewidencyjne nr ... oraz ... o łącznej pow. 2,78 ha jako jeden kompleks. Dnia 1 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dniu 28 kwietnia 2008 r. W złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Organ dopuścił jako dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu w dniu 20 sierpnia 2007 r. w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, z którego wynika, że na części obszaru deklarowanego do zalesienia znajdują się obszary nieuprawnione do przyznania płatności (nieużytek i las). Stwierdzono, że nie jest prowadzona działalność rolnicza oraz że działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzona grupa upraw to las i nieużytek, wykonano ponadto fotografie nr F10, F 11. Podczas kontroli na miejscu (w dniu 4 marca 2009 r.), przeprowadzonej w ramach niniejszego postępowania, stwierdzono, że wielkość zalesionego kompleksu jest równa powierzchni zadeklarowanej 2,78 ha. Stwierdzono też, że wnioskodawca nie posiada dowodów zakupu repelentów.

Organ przytoczył treść zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Stwierdził, że z materiału dowodowego (m. in. decyzji Wójta Gminy z 10 marca 2004 r. zezwalającej na usunięcie drzew rosnących na działce nr ... oraz wniosku K z 3 marca 2004 r. o wydanie tego pozwolenia) wynika, że zamierzano dokonać rekultywacji działki nr ... celem uzyskania funduszy europejskich. Działki nr ... nie były talerzowane na wiosnę 2007 r., a czynności agrotechniczne wykonywane przez R zostały dokonane po 20 sierpnia 2007 r. Sporne grunty w momencie sporządzania planu zalesienia (tj. 21 września 2007 r.) były już po zabiegu talerzowania.

Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 z późn. zm.) pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Zdaniem więc organu wsparcie udzielane jest do gruntów, które do dnia złożenia wniosku były wykorzystywane do produkcji rolniczej, czyli takich z których wcześniej zbierano plony. W związku z powyższym Kierownik BP stwierdził, że rekultywowanie gruntów działki nr ... zmierzające do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego oraz utrzymywanie ugoru na działce nr ... nie jest warunkiem wystarczającym do przyznania wsparcia na zalesianie, gdyż w 2007 r. na tych gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza w rozumienia wyżej cyt. przepisu.

Po rozpatrzeniu odwołania W decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r., nr ... Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił generalnie ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji i podkreślił, że zarówno kontrola działek, jak i zeznania świadków nie potwierdziły uprawiania saradeli. Strona nie dowiodła skutecznie, że deklarowane działki nr .... były na wiosnę 2007 roku uprawiane w jakikolwiek sposób.

W świetle obowiązujących przepisów mających zastosowanie w sprawie samo rekultywowanie gruntów (dz. ...) lub ugunowanie (dz. ...) nie jest przesłanką przyznania wnioskowanych płatności.

Na skutek skargi W Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. ( sygn. akt III SA/Po 519/10 ) uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż podstawę materialnoprawną rozpoznania skargi na decyzje organów ARiMR odmawiające przyznania skarżącej pomocy finansowej na zalesienie (działki ew. ...), stanowiły następujące przepisy:

1. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą,

2. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, zwane dalej "rozporządzeniem z dnia 18 czerwca 2007 r.",

3. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm. ),

4. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390),

5. rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",

6. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 12 marca 2007 r.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W ocenie Sądu interpretacja przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. dokonana przez organy administracji nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, gdyż zawarta w tym przepisie definicja działalności rolniczej jest niezgodna z definicją działalności rolniczej zawartą w przepisie art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.).

Sąd wskazał wyraźnie, ze zgodnie z tym przepisem "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5. Definicja ta w sposób istotny różni się od definicji krajowej zawartej w § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. bowiem obejmuje pojęciem działalności rolniczej także "utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5." Przepis § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w sposób nieprawidłowy, bo niezgodny z przytoczoną regulacją unijną ustalił definicję "działalności rolniczej". Zostało to naprawione przez polskiego ustawodawcę w obowiązującym od dnia 28 lipca 2008 r. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., w którym w § 4 ust. 2 określono, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaś jeszcze poprawniejsza językowo redakcja przepisu § 4 ust. 2 a) została dokonana w kolejnym rozporządzeniu zmieniającym, tj. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., w którym przepis ten otrzymał brzmienie: "...zobowiązał się do: wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego". W tej sytuacji, zdaniem Sądu, sprzeczność jaka zachodzi pomiędzy przepisami krajowymi i prawem wspólnotowym, winna być zgodnie z zasadą pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania, rozstrzygnięta poprzez zastosowanie prawa wspólnotowego.

Z tego względu Sąd przyjął za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącej z dnia 1 października 2007 r. takie brzmienie § 4 ust. 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., które uwzględnia definicję działalności rolniczej wynikającą z art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, co w rezultacie oznacza konieczność przyjęcia, że w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W konsekwencji organy Agencji po ustaleniu, że działka nr .... nie była w roku 2007 wykorzystywana do celów produkcyjnych, winny ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy grunty znajdujące się na nich były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Sąd podkreślił, iż treść przepisów § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. w powiązaniu z przepisem § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., przy uwzględnieniu definicji działalności rolniczej podanej w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1782/2003 oznacza, że w stosunku do wniosków złożonych w 2007 r. możliwe było przyznanie wsparcia na zalesianie gruntów ornych ugorowanych. Tymczasem uznanie przez organy, że tylko produkcja rolnicza uprawnia do płatności na zalesianie spowodowało, że wniosek nie został rozpoznany w aspekcie ugorowania działki nr .... .

Następnie Sąd wskazał, że organy obu instancji przyznały, że na gruntach zgłoszonych we wniosku była wykonana na dzień jego złożenia orka, po uprzednim wycięciu drzew, natomiast organ odwoławczy w kwestii ugorowania marginalnie tylko stwierdził, że nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia za ugorowane w rozumieniu przytoczonej definicji ugoru dla celów statystyki unijnej zawartej w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącej się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych. Nie wyjaśnił przy tym, dlaczego grunt skarżącej warunków tej definicji nie spełnia. Nie odniósł się również do definicji ugoru zawartej w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r., która wymagała ustalenia, czy grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Sąd uznał takie stanowisko organu za nieuzasadnione.

Sąd zobowiązał wobec tego organy Agencji do ustalenia, czy do dnia złożenia wniosku o płatność działka nr .... była ugorowana w rozumieniu ww. przepisów unijnych i krajowych, w tym również do jednoznacznego ustalenia, kiedy i jakie zabiegi zostały wykonane i czy były one wystarczające dla uznania ugorowania. W tym celu wskazano na konieczność ponownego przesłuchania świadka R oraz przesłuchania w tym charakterze W.

W szczególności organy winny wyjaśnić, dlaczego rekultywacja gruntów zmierzająca do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego, polegająca na wycięciu licznych drzew i wykonaniu talerzowania (orki) wykonana w 2007 r. przed złożeniem wniosku nie była wystarczająca dla przyjęcia, że grunt był ugorowany.

Sąd odwołał się przy tym do zeznań świadka I, (pracownika służby leśnej w Nadleśnictwie ), która zeznała, że na wszystkich lustrowanych przez nią gruntach, położonych na działkach nr .... , należących do rodzeństwa B była wykonana orka i w rezultacie jej ustaleń zostało wydane zaświadczenie z dnia 4 stycznia 2008 r. (podany na zaświadczeniu rok 2007 należy uznać za oczywistą omyłkę) o użytkowaniu działek jako gruntów ornych.

Wskazano też, że wśród zabiegów wykonanych na działkach wnioskodawczyni podawała także wykonanie zabiegu odchwaszczenia- opryski Randapem na przełomie czerwca i lipca 2007 r.. W świetle postanowień § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. należałoby taki zabieg zakwalifikować, w ocenie Sądu, jako inny zabieg uprawowy zapobiegający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów, ale czy został on istotnie wykonany na działce nr .... jest sporne między stronami i tej okoliczności organy również należycie nie wyjaśniły.

Sąd podkreślił ponadto, iż z zeznań świadka R z dnia 29 października 2009 r., wynika, że na przełomie czerwca i lipca 2007 r. wykonał on opryski działek należących do dzieci brata (W, M i K), natomiast w połowie sierpnia 2007 r., jeszcze przed żniwami wykonał talerzowanie. Świadek nie znał numerów działek, a na przedstawionej mu w czasie przesłuchania mapie zakreślił działki, które według jego wiedzy należały do dzieci W i podał, że opryskał na wskazanych na szkicu działkach obszar około 10 ha. Organy nie ustaliły, ile łącznie hektarów obejmują wszystkie wnioski rodzeństwa B dotyczące płatności na zalesienia złożone w 2007 r., co pozwoliłoby porównać dane co do obszaru wykonania zabiegów opisanych przez świadka. Wobec rozbieżności co do zeznań świadka i wyjaśnień pełnomocnika strony (W) organ wezwał W do osobistego stawiennictwa (jej lub pełnomocnika) celem podania terminu jak i wykonawcy zabiegów agrotechnicznych na działce nr ... oraz wykonawcy wypasu bydła na działce ... . W piśmie W z dnia 20 grudnia 2009 r. wskazano, iż na działce ... było zawsze siane zboże, a w 2007 r. była ona w całości obsiana saradelą. Działka była zgłoszona do JPO. Zastosowano też oprysk i talerzowanie.

Według Sądu dopiero uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ponowne przesłuchanie świadka R i W, (który może jeszcze złożyć taki wniosek co do swojej osoby), pozwoli na prawidłowe rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, z zachowaniem zasady praworządności. Wyjaśnienie rozbieżności między zeznaniami R a twierdzeniami pełnomocnika strony wymagać będzie również ponownego skonfrontowania tych zeznań z zeznaniami świadek I i z treścią dokumentów z kontroli na miejscu przeprowadzonej na spornych działkach w sierpniu 2007 r., które winny się znajdować w aktach administracyjnych.

Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że w aktach administracyjnych nie ma ani protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., z którego został dopuszczony dowód, ani też załącznika w postaci zdjęć. Znajduje się jedynie raport dotyczący kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., który jest odrębnym dokumentem. Organ zobowiązany został wobec tego do dołączenia tych dokumentów do akt sprawy i szczególnie dokładnej oceny istotnej w sprawie okoliczności ugorowania.

Odnośnie zaś repelentów (brak dowodów zakupu) stanowisko organów uznane zostało przez Sąd za prawidłowe.

Sąd wskazał też, że decyzja administracyjna wydana przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winna zawierać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 kpa), spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Organy winny dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co wynika z art. 77 § 1 kpa, wskazując na łamach uzasadnienia decyzji, jakie ostatecznie dowody i w jakim zakresie pozwoliły ustalić stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz jakie są przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom zebranym w sprawie. Podkreślono, że konstrukcja uzasadnienia winna być przy tym zwięzła, przejrzysta i czytelna.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 6 czerwca 2011 r., nr ... odmówił W przyznania pomocy na zalesianie.

Organ podał w uzasadnieniu, że w ramach wypełnienia wytycznych zawartych w wyroku WSA w dniu 4 marca 2011 r., przesłuchano R i odebrano wyjaśnienia W na okoliczność spornej kwestii prowadzenia działalności rolniczej na działce nr ... . W/wym. wskazali m. in. na wykonanie zabiegu talerzowania na wiosnę i wczesną jesienią 2007 r. W zakresie działki nr ,,, strona twierdziła, iż była ona do czasu zalesienia orana i obsiewana zbożem, jednak, w ocenie organu I instancji, nie przeprowadzono na tym gruncie do dnia 31 lipca 2007 r. wymaganych zabiegów agrotechnicznych, co wynika m. in. ze zdjęcia S432 z dnia 20 sierpnia 2007 r. (z widocznymi wyrośniętymi chwastami i brakiem upraw) oraz fakt, że K zamierzała dokonać niezbędnej rekultywacji gruntu działki nr ... celem spełnienia wymogów do otrzymania dopłat, po uprzednim usunięciu drzew. Organ nie uznał za wiarygodne oświadczeń strony o istnieniu pastwiska na części działki nr .... od momentu nabycia do końca 2006 r. ze względu na brak zarejestrowanej siedziby stada bydła.

Odnosząc się do zaświadczenia Nadleśnictwa z dnia 4 stycznia 2007 r. (dotyczącego użytkowania rolniczego działek nr ... ) Kierownik BP ARiMR wskazał, że sporządzająca je I przesłuchana w charakterze świadka wyjaśniła, że przedmiotowe zaświadczenie przygotowała na podstawie wypisów z ewidencji gruntów i budynków oraz przeprowadzonej lustracji, w czasie której W poinformował ją, że wszystkie działki zadeklarowane do zalesienia były ugorowane. W ocenie organu świadek sporządzając plan zalesienia oraz zaświadczenie dla ARiMR oparł się na twierdzeniach pełnomocnika strony. I natomiast nie potrafiła przedstawić żadnych dowodów na to, że wizytacja została przeprowadzona i w jakim terminie się odbyła. W związku z tym organ odmówił wiarygodności zeznaniom świadka z powodu sprzeczności z innymi materiałami zebranymi w sprawie, a przede wszystkim z raportem kontroli na miejscu.

Ostatecznie organ I instancji uznał za wiarygodne ustalenia kontroli na miejscu z dnia 20 sierpnia 2007 r., z której wynika, że na kontrolowanych działkach był las i nieużytek. Na zadeklarowanych gruntach nie prowadzono zatem działalności rolniczej, a z uwagi na nieterminowe wykonanie zabiegów zapobiegających zachwaszczeniu – związanych z ugorowaniem brak jest podstaw do uznania, że grunty te były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Wskazano ponadto, iż strona nie udokumentowała skutecznie faktu zakupu repelentów.

Po rozpatrzeniu odwołania W decyzją z dnia 25 listopada 2011 r., ... Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając generalnie ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną Kierownika BP ARiMR.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.), zgodnie z którym uznaje się dany grunt za ugorowany, jeżeli podlegał on co najmniej raz w roku (do dnia 31 lipca) koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Dalej podano, że organy ARiMR nie negują faktu wykonania oprysku Randapen na przełomie czerwca i lipca 2007 r. Bezsporny, w opinii organu II instancji stał się również fakt, że grunty położone na działkach ew. o nr ... poddano zabiegowi talerzowania. Przedmiotem kontroli jest jednak określenie zastanego stanu faktycznego. Stwierdzony stan faktyczny został określony w protokole kontroli i dokumentacji fotograficznej. Wykonane zabiegi agrotechniczne okazały się niewystarczające, biorąc pod uwagę zastany stan gruntu. W zakresie działki nr .... organ stwierdził jednak, że nie należało stosować wobec tego gruntu błędu wskazującego na nieutrzymaniu go w dobrej kulturze rolnej. Odnośnie działki nr .... powtórzono natomiast za organem I instancji, iż w toku postępowania nie potwierdzono faktu wypasania bydła na tych terenach. Na brak utrzymywania tej działki w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. wskazuje też, według organu, wniosek K z 5 marca 2004 r. o wydanie zgody na wycięcie drzew oraz notatka służbowa pracownika Gminy z 9 marca 2004 r. Ponadto kontrola z dnia 20 sierpnia 2007 r. nie potwierdziła rolniczego użytkowania spornych działek w 2007 r. Zabiegi wskazane przez stronę to zabiegi rekultywacyjne, a nie zabiegi uprawowe. Ponadto w przypadku gruntów stanowiących nieużytki nie może być mowy o ich ugorowaniu, które dotyczy wyłącznie gruntów rolnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że warunkiem udzielenia wsparcia na zalesienie jest wyłączenie obszaru użytkowanego uprzednio rolniczo z dalszej produkcji rolnej, a powyższe wsparcie ma przyczynić się do pokrycia straty dochodu wynikającej z zalesienia wcześniej użytkowanych rolniczo gruntów.

Na koniec organ II instancji wskazał, że stan gruntów o powierzchni 1,86 ha z zadeklarowanych 2,78 ha na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności nie był związany z ugorowaniem, lecz z rekultywacją. Brak podstaw materialnoprawnych uzasadniających finansowanie zalesienia jako gruntów ornych o powierzchni 1,86 ha działki ... , w połączeniu z faktem, że jedynie powierzchnia 0,92 ha (cz. działki ... ) spełniała kryteria programu, co spowodowało, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanych płatności na zalesianie.

W skardze na decyzję organu II instancji W zarzuciła manipulowanie zeznaniami świadków i dokumentami zebranymi w sprawie oraz długotrwałe załatwianie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzut zrobienia zdjęć FM 10 i 11 w dniu 29 marca 2008 a nie 20 lipca 2007 r. (chodziło zapewne o sierpień). Zdjęcia R 837 i 838 miały zostać wykonane u innego producenta i nie ma w aktach fotografii działki nr ... .

Pełnomocnik organu (radca prawny) nie dysponował zdjęciami spornych działek (...), w tym FM 10 i 11 oraz S 432. Nie umiał również wyjaśnić stanowiska organu II instancji, dlaczego pomimo uznania powierzchni 0,92 h jako spełniającej kryteria do przyznania płatności nie zadecydowano o jej przyznaniu. Przyznał też, że niejasne jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co do tego jakie zabiegi uznaje się za rekultywacyjne a jakie za uprawowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje :

Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty były zasadne.

Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. m. in. T. Woś i in., Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., sygn. akt IV SA 1681/97, LEX nr 47848 ).

W uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Po 519/10 wskazano, iż interpretacja przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. dokonana przez organy administracji nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż zawarta w tym przepisie definicja działalności rolniczej jest niezgodna z definicją działalności rolniczej zawartą w przepisie art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. Z tego względu Sąd przyjął za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącej z dnia 1 października 2007 r. takie brzmienie § 4 ust. 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., które uwzględnia definicję działalności rolniczej wynikającą z art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, co w rezultacie oznacza konieczność przyjęcia, że w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W konsekwencji organy Agencji po ustaleniu, że działka nr ..... nie była w roku 2007 wykorzystywana do celów produkcyjnych, winne były, zdaniem Sądu, ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy grunty znajdujące się na nich były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organy zostały ponadto zobowiązane do dokonania oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem powyższych przepisów wspólnotowych oraz przy uwzględnieniu definicji ugoru zawartej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r., która wymagała ustalenia, czy grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Należało wobec tego ustalić jednoznacznie, czy grunt na działkach nr .... był ugorowany w rozumieniu ww. przepisów unijnych i krajowych. W szczególności organy miały wyjaśnić, dlaczego rekultywacja gruntów zmierzająca do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego, polegająca na wycięciu licznych drzew i wykonaniu talerzowania (orki) wykonana w 2007 r. przed złożeniem wniosku nie była wystarczająca dla przyjęcia, że grunt był ugorowany, co by uzasadniało odmowę przyznania pomocy na zalesianie.

W powołanym wyroku wskazano ponadto, iż w aktach administracyjnych sprawy nie ma ani protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., z którego został dopuszczony dowód, ani też załącznika w postaci zdjęć spornych gruntów. Znajduje się jedynie raport dotyczący kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., który jest odrębnym dokumentem. Organ zobowiązany został wobec tego do dołączenia tych dokumentów do akt administracyjnych oraz do szczególnie dokładnej oceny ich przydatności dla ustalenia istotnej w sprawie okoliczności ugorowania działki.

Oceniając akta administracyjne sprawy związane z wydaniem decyzji przez Dyrektora Oddziału ARiMR jak i decyzji organu I instancji Sąd uznał, iż nie wykonano powyższych wytycznych Sądu w wystarczający sposób.

Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji nie odniosły się w pełni do kwestii dokonania oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem przesłanek wskazanych w przepisie definiującym działalność rolniczą zawartym w powołanym przez Sąd art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.).

Organ odwoławczy powoływał się w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wyłącznie na treść przepisu § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm definiującego pojęcie ugorowania gruntu. Zabiegi agrotechniczne wykonywane przez stronę (oprysk Randapem i talerzowanie na gruncie) uznane zostały generalnie za zabiegi wyłącznie rekultywacyjne, a nie zabiegi uprawowe, umożliwiające uznanie spornych gruntów za ugorowane. Organ stwierdził przy tym, iż sporne grunty jako nieużytki nie mogły być w ogóle ugorowane. W ocenie Sądu wyjaśnienia organu II instancji w tym zakresie są niewystarczające, albowiem nie uzasadnił on w zasadzie, dlaczego powołane zabiegi agrotechniczne mogły być uznane tylko za zabiegi dotyczące rekultywacji gruntów (pomimo wyraźnych wytycznych Sądu w tym zakresie). Niejasność treści uzasadnienia co do tego, jakie zabiegi (i dlaczego) uznaje się za rekultywacyjne a jakie za uprawowe potwierdziła też obecna na rozprawie pełnomocnik organu.

W wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. Sąd wskazał konieczność włączenia do akt administracyjnych protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r. Tymczasem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nie włączył do materiału dowodowego powyższego protokołu kontroli, lecz sprostował wydane postanowienie w przedmiocie dopuszczenia dowodu przez wskazanie, że dopuszcza dowód z raportu kontroli, a nie protokołu kontroli, nie wyjaśniając przy tym niezałączenia - wbrew nakazowi Sądu – dokumentu w postaci protokołu kontroli.

W aktach administracyjnych sprawy brak również zdjęć, na które powołują się organy obu instancji. Chodzi o zdjęcia oznaczone symbolem FM 10 i FM 11 dotyczące dz. rolnej D (dz. ew. ... ), na której kontrolerzy mieli stwierdzić las i nieużytek (zobacz – XI Wyniki kontroli działek rolnych – k 98 akt). Nie załączono też zdjęcia Nr S432 wykonanego w dniu 20 sierpnia 2007 r. na działce ew. ... , które miało ukazywać wyschnięte chwasty. Także na dołączonej do akt płycie CD nie ma tych zdjęć.

Należy zauważyć, że powyższe zdjęcia (ich wydruki) nie były również w dyspozycji obecnej na sali rozpraw pełnomocnik organu.

W aktach przedmiotowej sprawy znajdują się natomiast wydruki trzech zdjęć o numerach fot. 1, 2 i R 838, które dotyczą działki ew. ... – wykonane 31 sierpnia 2008 r. i 4 marca 2009 r.

Powyższe stanowi dodatkowy argument za koniecznością przyjęcia tezy o nieprawidłowym wykonaniu wytycznych wskazanych w powołanym wyroku.

Skoro zaś dla organów obu instancji przeprowadzana przez pracowników Sp. z o.o. metodą "Foto" kontrola na miejscu stanowi podstawowy dowód w sprawie na okoliczność stanu gruntów zawnioskowanych przez stronę i ma uzasadniać brak podstaw do przyznania pomocy na zalesianie, to bez pełnej dokumentacji z powyższej kontroli (na co zwracał już wcześniej uwagę Sąd) niemożliwa jest praktycznie właściwa ocena legalności zaskarżonej decyzji.

Sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/PO 519/10 wyjaśnił też organom jak powinno wyglądać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji oraz podkreślił, że konstrukcja uzasadnienia winna być zwięzła, przejrzysta i czytelna. Spełnienie wymogów ustawowych w tym zakresie ma bowiem szczególne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania (art. 11 kpa) nakazującej organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi się kierowały przy załatwieniu sprawy.

W tym miejscu wskazać więc należy choćby na ostatni fragment uzasadnienia organu II instancji, w którym stwierdzono, iż powierzchnia 0,92 ha (działka ... i część działki ... ) spełniała kryteria programu (zalesiania), ale dalej uznano, że Kierownik BP w P prawidłowo odmówił przyznania płatności na zalesianie. Niejasnego stanowiska organu w tym zakresie nie potrafiła także wyjaśnić, obecna na rozprawie, – reprezentująca Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR- pełnomocnik w osobie radcy prawnego. Przyznała zaś, że brak jest zasadności decyzji w kontekście § 4 ust 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. (Dz.U. 2007, Nr 114, poz. 786 ze zm.).

Powyższy przepis stanowi bowiem o przyznawaniu rolnikowi pomocy na zalesianie do gruntów o powierzchni większej niż 0,5 ha i szerokości większej niż 20 m, przy czym wymagania dotyczące szerokości gruntu nie są stosowane, jeżeli grunty graniczą z lasem.

W tym stanie rzeczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uzupełnić materiał dowodowy o odpowiednie zdjęcia i dokumenty , jak również dokonać ponownej wszechstronnej oceny zebranych dowodów pod kątem istnienia przesłanek prawnych wskazanych we wszystkich przepisach powołanych w wyroku z dnia 30 listopada 2010 r. celem jednoznacznego ustalenia, czy skarżącej przysługuje pomoc na zalesianie, a jeśli tak to do jakiej powierzchni gruntów. Trzeba też podkreślić konieczność odpowiednio wyczerpującego uzasadnienia decyzji, umożliwiającego kompleksowe poznanie wszelkich motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 21 ust 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270), wobec czego orzekł o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.p.s.a.

O kosztach sądowych oraz wykonalności skarżonej decyzji Sąd postanowił natomiast w oparciu o art. 200 i art. 152 powołanej wyżej ustawy.