Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2625/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 10, 11 pkt 1 - 3 i 7, 12 par. 1 pkt 2, 42 par. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r. [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r. Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu wniosku R. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2010 r. o powołaniu D. F. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w W.

Rozstrzygnięcie organu zapadło na podstawie następujących ustaleń:

W dniu 1 marca 2010 r. D. F. (uczestniczka postępowania) będąca od 1997 r. sędzią Sądu Rejonowego w D. wystąpiła do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W.. Urzędu sędziego kandydatka zrzekła się z dniem 16 sierpnia 2010 r.

R. w W. (skarżąca) uchwałą z dnia [...] kwietnia 2010 r. negatywnie zaopiniowała wniosek uczestniczki o powołanie na stanowisko notariusza oraz o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W.

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że umiejętności zawodowe i wiedza sędziego to zbyt mało, aby stwierdzić, iż kandydatka daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. R. podniosła też, iż lokal wskazany przez kandydatkę na siedzibę kancelarii notarialnej nie spełnia wymogów określonych w art. 4 § 2 ustawy Prawo o notariacie albowiem w lokalu przeznaczonym na kancelarię notarialną jeden pokój jest użytkowany przez radcę prawnego, co nie zapewni stronom poufności dokonywanych czynności notarialnych.

Do uchwały R. w W. dołączyła protokół rozmowy z kandydatką oraz protokół lustracji lokalu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2010 roku. Z protokołu lustracji wynika, że lokal wskazany przez D. F. ma powierzchnię 92,96 m2 i składa się z 5 pokoi, poczekalni, pokoju socjalnego i łazienki. W lokalu zamontowane są drzwi antywłamaniowe wraz z zamkami z atestem. Pomieszczenia kancelaryjne oddzielone są matowymi szklanymi drzwiami.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Sprawiedliwości powołał D. F. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w W.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości uznał za bezsporny fakt, że kandydatka wykonując zawód sędziego spełnia warunki wymienione w art. 11 pkt 1-3,7 oraz art. 12 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie.

Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że obowiązujące przepisy ustawy Prawo o notariacie, nie przewidują możliwości weryfikowania, w jakiejkolwiek formie, przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza, osoby spełniającej warunki ustawowe.

Zdaniem organu w świetle zebranych w sprawie dowodów, a w szczególności nienagannemu wykonywaniu zawodu sędziego przez prawie 13 lat, stwierdzić należy, iż kandydatka daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków notariusza.

Oceny tej nie zmienia fakt, że kandydatka odmówiła odpowiedzi na pytanie Przewodniczącego Rady, uznając, iż zmierza ono do sprawdzenia jej wiedzy merytorycznej.

Przydatność kandydatki do zawodu notariusza winna być oceniona na podstawie jej dotychczasowej pracy mogącej świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych, gwarantującej prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają wystarczające podstawy do przyjęcia tezy. że D. F. gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu w ramach innej korporacji prawniczej.

Odnosząc się do argumentów R. w W. organ wskazywał, że brak doświadczenia kandydatki w zawodzie notariusza jest rzeczą oczywistą nie tylko w jej przypadku, ale występuje u wszystkich osób niewykonujących dotychczas zawodu notariusza. Okoliczność ta nie jest jednak wystarczającą przesłanką do uznania, że D. F. nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Co do proponowanej przez kandydatkę siedziby kancelarii notarialnej Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w W. jest możliwie i celowe. W. jest [...] [...], [...] co do wielkości miastem w Polsce, liczącym około [...] [...] mieszkańców, prężnie rozwijającym się ośrodkiem wielkomiejskim. Z uwagi na położenie jest on ważnym węzłem komunikacyjnym, w którym koncentruje się obrót gospodarczy oraz obrót nieruchomościami.

W W. wdrożono Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego, w ramach którego dokonuje się wielu inwestycji, które dofinansowywane są przez Unię Europejską. Strategia, polegająca na nieustannym rozwoju miasta zmierza do stworzenia z W. ośrodka, w którym inwestycje, nauka i innowacyjna gospodarka będą rozwijały się przy wykorzystaniu silnych i skutecznych wzajemnych powiązań partnerskich sektora publicznego i prywatnego. Miasto współpracuje z kilkudziesięcioma firmami np. S. S.A.. B.GMBH, B. S.A. Nadto W. wskazywany jest przez Komisję Europejską jako siedziba Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii. Skoncentrowany w W. obrót gospodarczy, w tym obrót nieruchomościami uzasadnia twierdzenie na duże zapotrzebowanie mieszkańców na usługi notarialne.

Liczba notariuszy i sporządzonych przez nich aktów notarialnych są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia nowych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydatki.

Niezależnie od powyższego Minister Sprawiedliwości wskazał, iż według danych statystycznych w 2009 roku średnio notariusz w W. sporządził miesięcznie 77 aktów notarialnych oraz 232,6 innych czynności notarialnych. Dla porównania w 2009 roku w W. średnio notariusz miesięcznie sporządził 62,2 aktów notarialnych.

Zdaniem organu lokal proponowany na siedzibę kancelarii notarialnej jest odpowiedni na ten cel. Z protokołu lustracji wynika, że jest to lokal o powierzchni 92,96 m2, składa się z 5 pokoi, poczekalni, pokoju socjalnego i łazienki. W lokalu zamontowane są drzwi antywłamaniowe wraz z zamkami z atestem. Pomieszczenia kancelaryjne oddzielone są matowymi szklanymi drzwiami.

Lokal spełnia warunki i standardy niezbędne do prowadzenia w nim kancelarii notarialnej. Zapewnia bezpieczeństwo obrotu prawnego, poufność dokonywanych czynności notarialnych i gwarantuje odpowiedni standard świadczenia usług notarialnych i przechowywanych dokumentów.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości stawianie wymogu, by lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii był kompletnie wyposażony w sprzęt i urządzenia biurowe w momencie trwania postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów ustawy Prawo o notariacie. Zgodnie z art. 14 § 1 ustawy Prawo o notariacie notariusz ma dwa miesiące na uruchomienie kancelarii od momentu zawiadomienia o powołaniu na stanowisko notariusza.

R. w W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, co do której brak dowodów, iż daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez sprzeczność ustaleń Ministra Sprawiedliwości z treścią istniejącego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechanie rozpatrzenia okoliczności istotnych dla sprawy, w tym co do usytuowania lokalu przeznaczonego na kancelarię notarialną.

W uzasadnieniu wniosku R. podniosła, że organy administracji (przede wszystkim Minister Sprawiedliwości) mają prawo, a także obowiązek uzyskania informacji umożliwiających ocenę kandydatów pod kątem wymogów stawianych notariuszom, przede wszystkim w zakresie ich zdolności do zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. Fakt spełniania przez kandydatkę przesłanki prawidłowego wykonywania zawodu sędziego nie może automatycznie predestynować ją do wykonywania zawodu notariusza.

R. podniosła też zarzuty dotyczące lokalu przeznaczonego na kancelarię notarialną.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zdaniem organu zarzut naruszenia art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie jest chybiony. Minister Sprawiedliwości zbadał i ocenił, czy wnioskodawczyni spełnia warunki przewidziane ustawą Prawo o notariacie, w szczególności czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Powołując się na utrwalone poglądy judykatury Minister Sprawiedliwości uznał za bezsporny fakt, że kandydatka pełniąc urząd sędziego spełnia wymagania określone w art. 11 w zw. z art. 12 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie a skoro tak \o brak jest podstaw prawnych do poddawania jej egzaminowi sprawdzającemu.

Zdaniem organu w stosunku do osoby, która wykonywała inny zawód prawniczy, o którym mowa w art. 12 § 1 pkt 2 Prawa o notariacie istnieje domniemanie, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Okoliczności takich, jak specyfika zawodu notariusza, pozycja notariusza, jako osoby zaufania publicznego oraz specyfika czynności notarialnych, ustawodawca był świadomy określając w miarę precyzyjnie sposób naboru do zawodu. Nadto do kompetencji sędziów należy weryfikacja prawidłowości aktów notarialnych, a więc muszą oni posiadać niezbędne kwalifikacje do wykonywania zawodu notariusza.

W ocenie organu w świetle zebranych w sprawie dowodów dotyczących postępowania kandydatki w życiu zawodowym, stwierdzić można że D. F. posiada przymiot nieskazitelności charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

D. F. studia wyższe w zakresie prawa ukończyła z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra prawa. Odbyła aplikacje sądową i zdała egzamin sędziowski. Następnie pracowała w charakterze asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w D.. Została powołana na stanowisko sędziego w wyżej wymienionym sądzie, gdzie orzekała w wydziale karnym a następnie rodzinnym i nieletnich. Orzekając w tym wydziale pełniła funkcję zastępcy przewodniczącego a następnie funkcję sędziego wizytatora. Pracę w sądzie łączyła z obowiązkami nauczyciela akademickiego. Z opinii Prezesa Sądu Okręgowego w S. wynika, iż D. F. w pracy wykazała się sumiennością, dokładnością. W stosunku do wnioskodawczyni nie toczyło się też postępowanie dyscyplinarne. Ponadto legitymuje się ona ukończeniem szkoleń dla sędziów organizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości w przedmiotowym postępowaniu nie zostały też naruszone zasady wynikające z art. 7, 77, 80 k.p.a.

Co do zarzutów dotyczących wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej Minister Sprawiedliwości podniósł, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. w W. nie przedstawiła nowych, rzeczowych argumentów, które przemawiałyby przeciwko wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w W. Nadto obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych. W interesie społecznym jest umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej oraz zapewnienie swobodnego dostępu do usług notarialnych.

W ocenie organu niezasadny jest również zarzut odnoszący się do lokalu przeznaczonego na kancelarię notarialną. Przedstawiony przez kandydatkę lokal na siedzibę kancelarii notarialnej jest odpowiedni na ten cel. Lokal w pełni spełnia warunki i standardy niezbędne do prowadzenia w nim kancelarii notarialnej. Z protokołu lustracji wynika, że jest to lokal o powierzchni 92.96 m, składa się z 5 pokoi, poczekalni, pokoju socjalnego i łazienki. Faktycznie działa w tym lokalu również kancelaria radcowska. Nie budzi to jednak zastrzeżeń organu, gdyż w lokalu przeznaczonym na kancelarię notarialną zapewnione zostało bezpieczeństwo obrotu prawnego, poufność dokonywanych czynności notarialnych i przechowywanych tam dokumentów ponieważ dodatkowo pomieszczenia kancelaryjne oddzielone są od siebie matowymi szklanymi drzwiami.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wniosła r. w W..

Zarzuty skargi obejmowały:

• naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej - k.p.a.), a mianowicie:

- art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez nie wyłączenie z orzekania pracownika organu administracyjnego, który brał udział w niższej (pierwszej) instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji;

- art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania wiarygodnych przyczyn oraz dowodów, z powodu których Minister Sprawiedliwości uznał, iż lokal wskazany na kancelarię notarialną gwarantuje zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 roku w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 roku Nr 42 poz. 188) poprzez niepodanie przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w W. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację nowej kancelarii notarialnej.

• naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku - Prawo o notariacie (tekst jedn. - Dz. U. z 2008 roku Nr 189, poz. 1158 ze zm.), a mianowicie:

- art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, poprzez przyjęcie, że D. F. spełnia przesłankę powołania na notariusza, jaką jest "dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" i będące tego skutkiem powołanie na to stanowisko osoby, która nie spełnia wszystkich prawem przewidzianych przesłanek, warunkujących możliwość nabycia uprawnień do wykonywania zawodu notariusza;

- art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez dopuszczenie do wykonywania "zawodu zaufania publicznego" osoby, która nie spełnia przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu";

- art. 10 tej ustawy poprzez przyjęcie, że lokal wskazany przez Kandydatkę gwarantuje zabezpieczenie obrotu prawnego i nadaje się na siedzibę kancelarii notarialnej.

Wskazując na powyższe zarzuty R. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zarówno decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r., jak i decyzja z dnia [...] września 2010 r. zostały sporządzone i podpisane przez tego samego pracownika organu administracji, działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. Obie decyzje podpisał Podsekretarz Stanu [...].. Zdaniem skarżącej stanowiło to naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

W odniesieniu do kwestii merytorycznych skarżąca ponownie zakwestionowała ocenę Ministra Sprawiedliwości, co do spełnienia przez kandydatkę rękojmi wynikającej z Prawa o notariacie. Organ, oceniając kandydatkę według art. 11 pkt 2 Pr. not. nie dokonał tego w sposób właściwy. W ocenie skarżącej decyzje uznaniowe Ministra Sprawiedliwości wymagają zatem starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy, zaś zaskarżone decyzje tych wymogów nie spełniają. Zdaniem Skarżącej organ powołał jedynie fakty świadczące o spełnianiu przez kandydatkę wymagań formalnych, nie powołał natomiast żadnych faktów dotyczących przesłanek uznaniowych.

W odniesieniu do kwestii lokalizacji kancelarii notarialnej w W. skarżąca podważyła stanowisko Ministra Sprawiedliwości, wskazując, iż w tym przedmiocie organ winien wydać decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego należy w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, pozwalający na ocenę zaspokojenia zapotrzebowania na usługi notarialne na danym obszarze. Jedyną metodą pozwalającą na obiektywne i wymierne określenie lokalnego zapotrzebowania na potrzeby notarialne jest przeprowadzenie stosownych badań statystycznych obrazujących sytuację lokalną.

Odnośnie lokalu przeznaczonego na siedzibę kancelarii notarialnej skarżąca podtrzymywała zarzut, iż niedopuszczalna jest sytuacja, w której w jednym lokalu mieścić się ma kancelaria notarialna oraz kancelaria radcy prawnego. Skarżąca wskazywała na zasady wykonywania zawodu notariusza jako zawodu zaufania publicznego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentacje wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Organ uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. - poprzez sporządzenie i podpisanie przez działającego z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości Podsekretarza Stanu [...]. zarówno decyzji o powołaniu kandydatki na stanowisko notariusza, jak i decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Uczestniczka postępowania D. F. nie zajęła stanowiska w sprawie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2010 r. odpowiadają prawu.

Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 10, 11 pkt 1-3 i 7, 12 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity z 2008 r. Dz. U. Nr 189, poz. 1158).

W świetle powyższych uregulowań organem powołującym na stanowisko notariusza i wyznaczającym siedzibę jego kancelarii jest Minister Sprawiedliwości. Decyzja wydawana jest na wniosek osoby zainteresowanej po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej.

Przepis art. 11 ustawy Prawo o notariacie precyzuje wymogi, jakie powinien spełniać kandydat na notariusza, przy czym osoby, wymienione w art. 12 § 1 ww. ustawy są zwolnione od wykazania przesłanki przewidzianej w pkt 4, 5, 6 art. 11 ustawy. Decyzja wydawana przez Ministra Sprawiedliwości jest decyzją uznaniową z tym, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, może on odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy.

Przed podjęciem decyzji organ jest prawnie zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu samorządu notarialnego (art. 106 k.p.a.), z tym, że stanowisko opiniującego nie jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążące.

W niniejszej sprawie, orzekając w sprawie wniosku Pani D. F. organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów ustawy Prawo o notariacie, a wydana przez niego decyzja zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Tak więc nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Również uzasadnienie decyzji bardzo obszerne i dogłębne jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Organ na poparcie swojego stanowiska przytoczył bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Bezsporne jest w sprawie, że Pani D. F., wykonując przez szereg lat zawód sędziego spełnia wymagania określone w art. 11 w związku z art. 12 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie. W takiej sytuacji ustawa nie przewiduje żadnego egzaminu sprawdzającego, któremu zobowiązany byłby poddać się kandydat na notariusza, a do tego miała sprowadzać się rozmowa kwalifikacyjna z wnioskodawczynią, która miała miejsce w siedzibie R.. Również wskazane przez Ministra Sprawiedliwości orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przemawia jednoznacznie za brakiem możliwości weryfikowania osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza przez organy samorządu notarialnego.

Ustawodawca założył, że osoby, które zajmowały stanowisko sędziego posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko bez wcześniejszego odbywania aplikacji notarialnej oraz pracy w charakterze asesora notarialnego.

Trafnie uznał Minister Sprawiedliwości, że wnioskodawczyni jest nieskazitelnego charakteru oraz, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. D. F. w swej wieloletniej pracy na stanowisku sędziego wykazała się szeroką wiedzą i znajomością różnych dziedzin prawa.

Posiada bardzo dobrą opinię Prezesa Sądu Okręgowego w S.. W tym stanie rzeczy jej cechy charakteru jak i nienaganny przebieg całej pracy zawodowej sprawiają, że jest osobą wiarygodną i brak jest jakichkolwiek przeciwwskazań, aby wykonywała zawód notariusza.

W rozpoznawanej sprawie R. zakwestionowała dokonaną przez Ministra wykładnię art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie dotyczącą rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, polegającą na przyjęciu, iż przesłanka rękojmi obejmuje zespół cech składający się na "odpowiedni poziom etyczny" oraz mylne uznanie, że ani organy samorządu notarialnego, ani Minister Sprawiedliwości nie mogą sprawdzać merytorycznego przygotowania kandydata, co skutkuje błędnym przyjęciem, iż kandydatka daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej.

Pojęcia nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie nie są zdefiniowane w tej ustawie jednakże można przyjąć, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Taka interpretacja zakresu pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" nie budzi zastrzeżeń i wielokrotnie była wskazywana w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1405/07, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. II GSK 302/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r. sygn. VI SA/Wa 2193/06, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. II GSK 294/06). Uznanie, że dana osoba daje rękojmię powinno opierać się na rozważeniu całokształtu jej cech, jak również jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, odnoszących się do okoliczności stanowiących prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza jako zawodu zaufania publicznego (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. II GSK 182/07). A zatem ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o których nie można wywnioskowywać inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego.

Spełnienie warunku rękojmi nie jest oceniane w skali punktowej, czy stopniowej. Kandydat na notariusza albo daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, albo takiej rękojmi nie daje. Należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przydatność kandydata do zawodu notariusza powinna być oceniona na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych i gwarantującego prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy dają, zdaniem Sądu, wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej.

W rozpoznawanej sprawie wnioskująca o powołanie na stanowisko notariusza zajmowała stanowisko sędziego, w związku z czym spełniała wymogi określone w art. 11 pkt 1-3, w tym wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Jednocześnie ustawodawca przyjął, że osoby, które ukończyły inną aplikację prawniczą i pracowały w zawodzie dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Osoby te posiadają bowiem niezbędną wiedzę i doświadczenie do wykonywania zawodu notariusza i dlatego, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 11- 13 ustawy Prawo o notariacie, mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko. Rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza należy więc oceniać przez pryzmat rękojmi dotychczas wykonywanego zawodu, w tym przypadku zawodu sędziego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. VI SA/Wa 2193/06).

Sąd nie uważa, aby ocena rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza oparta na powyższych kryteriach wykraczała poza granice uznania administracyjnego.

Sąd podziela zdanie organu, iż notariusze powinni prezentować wysoki standard etyczny i merytoryczny, a kandydatka posiadając szeroką wiedzę i doświadczenie zawodowe daje gwarancje zapewnienia tych standardów.

Zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 tej ustawy. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego i obowiązkiem organu jest dokładne zbadanie i rozważenie okoliczności indywidualnych danej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania. Organ mając możliwość wyboru rozstrzygnięcia powinien wybrać rozstrzygnięcie optymalne uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Ustawodawca przewidział obowiązek zasięgnięcia opinii o kandydacie udzielonej przez właściwą r., jednakże opinia ta nie ma charakteru wiążącego, a ponadto należy zauważyć, że ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy. Gdyby uznał za celowe poddawanie kandydatów dodatkowemu egzaminowi lub sprawdzanie przydatności do zawodu w innej formie, to ustanowiłby odpowiednie regulacje np. poprzez wprowadzenie unormowań ustanawiających zbliżone do egzaminu notarialnego formy sprawdzania przydatności do zawodu. Pogląd ten jest wyrażony w orzecznictwie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r. sygn. II GSK 277/07, wyrok NSA z 14 lutego 2007 r. sygn. II GSK 294/06). A zatem ani Minister, ani R. nie mogą dokonywać oceny merytorycznej wiedzy kandydatów na notariuszy.

W działaniu Ministra Sprawiedliwości, wydającego decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Organ wyjaśnił w sposób prawidłowy przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest prawidłowa. Dokonując oceny kandydatki organ oparł się na wszystkich dowodach zebranych w toku postępowania, w tym opiniach o kandydatce.

Sąd ocenia, że zgłoszone przez R. zarzuty naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, również w powiązaniu z art.17 ust 1 Konstytucji RP są niezasadne. Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego przytoczone przez Ministra Sprawiedliwości wskazują że rozstrzygnięcie Ministra było zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującego w tym zakresie.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji również szeroko odniósł się co do celowości wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej wnioskodawczyni w W.. Podana przez organ charakterystyka terenu i potrzeb mieszkańców w zakresie usług notarialnych przemawia za uznaniem stanowiska Ministra Sprawiedliwości za uzasadnione w okolicznościach sprawy. Skoro ustaleniom organu dotyczącym zarówno osoby kandydatki na notariusza oraz miejsca wykonywania przez nią zawodu nie można zarzucić dowolności należało zarzuty skargi w powyższym przedmiocie uznać za bezzasadne.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości wyznaczając siedzibę kancelarii notarialnej w W. (zgodnie z wnioskiem kandydatki na notariusza) nie wykroczył poza granice swobody uznania administracyjnego. Lokal wyznaczonej siedziby kancelarii notarialnej spełnia wymogi niezbędne dla funkcjonowania kancelarii notarialnej.

Minister Sprawiedliwości w sposób pełny odniósł się do argumentów R. co do celowości usytuowania kancelarii notarialnej wnioskodawczyni w W.. Prawo o notariacie nie uzależnia utworzenia kolejnej kancelarii od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości czy wzrostu liczby czynności notarialnych. Liczba notariuszy i sporządzonych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 1200/00, LEX nr 54115).

Co do naruszenia w ten sposób § 11 pkt 4 powołanego rozporządzenia (Minister ustala plan siedzib kancelarii notarialnych) podkreślić trzeba, że nadzór Ministra Sprawiedliwości nad notariatem, w tym nad działalnością notariuszy, jest nadzorem prawnym. Oznacza to, że zarówno zakres, przedmiot i kryteria nadzoru, jak i przede wszystkim formy nadzoru są ściśle określone przez ustawy. W związku z tym i z konstytucyjną zasadą działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) należy przyjąć, że Minister Sprawiedliwości może podejmować w stosunku do notariatu wyłącznie te czynności prawne, do których uprawniają wyraźnie przepisy ustawowe (tak: wyrok SN z 11 maja 2000 r., sygn. akt III RN 117/99, OSNP 2001, z. 5, poz. 180). W wyroku tym Sąd Najwyższy podniósł również, że poważną wątpliwość budzi także zgodność z art. 92 Konstytucji zawartego w art. 42 § 2 Prawa o notariacie upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego przez to, że przepis upoważniający nie określa wytycznych co treści aktu. Przepis ten do chwili obecnej nie uległ zmianie.

Co do zarzutów dotyczących oceny lokalu przeznaczonego na siedzibę kancelarii notarialnej kandydatki, w ocenie Sądu również należy uznać je za bezzasadne. Z protokołu lustracji przedmiotowego lokalu przedstawionego przez Radę wynika, że lokal ten składa się z pięciu pokoi, poczekalni pokoju socjalnego i łazienki. Pomieszczenia kancelaryjne oddzielone są od siebie matowymi szklanymi drzwiami, zaś jeden z pokoi użytkowany jest przez radcę prawnego. Słusznie zatem Minister Sprawiedliwości uznał, że taka konfiguracja nie budzi zastrzeżeń, gdyż w lokalu przeznaczonym na kancelarię notarialną zapewnione zostało bezpieczeństwo obrotu prawnego, poufność dokonywanych czynności notarialnych i przechowywanych tam dokumentów ponieważ pomieszczenia kancelaryjne oddzielone są od siebie matowymi szklanymi drzwiami. Lokal wyznaczony na siedzibę kancelarii notarialnej spełnia zatem wymogi niezbędne dla funkcjonowania kancelarii notarialnej.

W ocenie Sądu, podniesione przez R. zarzuty naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 11 pkt 2 Pr. not. w powiązaniu z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP są niezasadne. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt K 4/07 stwierdził, że "zadaniem ustawodawcy (i przedmiotem jego odpowiedzialności) jest określenie optymalnego w danej sytuacji modelu przygotowania i wykonywania zawodu prawnika. Przyjęte rozwiązania cechować musi koherencja, równe traktowanie osób wykonujących poszczególne zawody prawnicze lub aspirujących do ich wykonywania (...)"

Nietrafny jest również zarzut skargi, wskazujący na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez wydanie jej przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy samego prawa. Aczkolwiek poglądy doktryny i orzecznictwo NSA w powyższym przedmiocie nie są jednolite, Sąd w niniejszym składzie przychyla się do tego stanowiska, iż art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby jego kancelarii jest bowiem postępowaniem jednoinstancyjnym. Obie decyzje wydawane są przez ten sam organ tj. Ministra Sprawiedliwości. Natomiast, jak trafnie zauważył organ przywołany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. dotyczy zupełnie innego zagadnienia a mianowicie członka organu kolegialnego, jakim jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podobny pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny W wyroku z dnia 19 stycznia 2011r. sygn. akt II GSK 84/10 wskazując, że "pracownik organu administracji publicznej nie jest organem nawet wtedy, kiedy jest upoważniony do załatwiania spraw. Wobec tego przeniesienie możności wydawania decyzji na innego pracownika nie stwarza sytuacji odpowiadającej omawianemu nowemu modelowi. Zachodzi w tym przypadku realizacja klasycznego wzorca przewidzianego w art. 127 § 3 k.p.a., to jest weryfikacja decyzji przez ten sam podmiot, który ją wydał, czego nie zmienia okoliczność, że decyzję podpisuje lub przygotowuje upoważniony przez organ pracownik. Już z tego względu odpowiednie stosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika, który brał udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, nie jest uprawnione". Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym orzeczeniu poczynił obszerne wywody w tym przedmiocie, które skład orzekający w sprawie w pełni podziela.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z przepisami prawa i nie dopuścił się uchybień postępowania w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy skoro zarzuty skargi okazały się bezzasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.