Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1773/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2003 oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Wa 1773/05

Uzasadnienie

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezydent Miasta W. na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) ustalił A. P. podatek od nieruchomości za rok 2003 w kwocie 383,10 zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że A. P. jest posiadaczem zależnym lokalu użytkowego nr [...] w budynku położonym w W. przy ulicy [...]. Lokal ten podatniczka wynajmuje od gminy na podstawie umowy zawartej w dniu 15 grudnia 1999 r. pomiędzy podatniczką i J. G. jako najemcami a Gminą W. jako wynajmującym (karty 9-16 akt podatkowych). Umowa ta została zmieniona aneksem z dnia 1 sierpnia 2000 r. (karta 8 akt podatkowych) w ten sposób, że najemcą wymienionego lokalu od dnia 1 sierpnia 2000 r. została wyłącznie A. P.. Organ podatkowy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 156 marca 2002 r. o ustroju miasta W. (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) miasto W. jest następcą prawnym gmin w. Prezydent w decyzji stwierdził, że na A. P. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.l.) ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu posiadania zależnego wymienionego lokalu, który jest częścią obiektu budowlanego, o której mowa w powołanym przepisie. W decyzji organ wskazał, że najemca nieruchomości zgodnie z treścią art. 336 jest posiadaczem zależnym tej nieruchomości.

Od tej decyzji podatniczka wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w którym decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła:

- niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że na podatniczce ciąży podatek od nieruchomości z tytułu wynajmowania wymienionego lokalu

- bezzasadny wymiar podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy brak było przesłanek do uznania , że na podatniczce ciąży obowiązek podatkowy związany z wymieniona nieruchomością

Podatniczka twierdziła, że nie jest właścicielem, posiadaczem ani też użytkownikiem wymienionego lokalu a zatem organ nie był uprawniony do wymierzenia jej podatku od nieruchomości.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji w pełni podzielił stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji.

Na decyzję organu drugiej instancji A. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca twierdziła, że nie jest osoba, na której zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Skarżąca podnosiła, że nie jest właścicielką wynajmowanego od gminy lokalu a także że lokal ten nie stanowi odrębnego przedmiotu własności. Zdaniem skarżącej zaskarżona do Sądu decyzja została wydana z naruszeniem przepisów:

- art. 2, art. 7, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 76, art. 83, art. 87 ust. 1 I art. 168 Konstytucji RP

- art. 3 ust. 1 pkt 1- 4 u.p.l. przez jego błędną wykładnię

- art. 2 ust. 1 i 2 art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.)

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. 139 k.p.a. przez nieuwzględnienie w decyzji stanowiska prezentowanego w sprawie przez skarżącą w toku postępowania podatkowego

- art. 328 § 2 k.p.c.

- art. 336, art. 338, art. 343, art. 348, art. 349, art. 351, art. 680, art. 690 k.c. przez naruszenie podstawowych uprawnień najemcy, którego istotą było bezprawne obciążenie najemcy podatkiem od nieruchomości

Skarżąca w skardze wnosiła o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego i Ministra Finansów o dokonanie wykładni przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 – 4 lit a i b u.p.l. Ponadto skarżąca wskazywała, że w jej sprawie pracownicy organu drugiej instancji naruszyli przepisy art. 58 § 1 i 2 k.c. a także, że dopuścili się czynów określonych w art. 231 § 1, art. 268 § 1, art. 271 § 1, art. 286 § 1, art. 296 § 1, art. 296 § 3 i art. 304 k.k. Z treści skargi wynikało, że skarżąca skierowała ja między innymi do Prokuratora Generalnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zarzuty w niej podniesione uznało za bezzasadne i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawach w dniach 7 września i 30 listopada 2005 r. Sąd odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie jako pełnomocnika skarżącej jej konkubenta Z. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście bezzasadna.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie pomiędzy stronami jest bezsporny, zaistniały w sprawie spór skarżącej z organami podatkowymi dotyczy kwalifikacji tego stanu według przepisów prawa podatkowego. Zdaniem Sądu kwalifikacja ta dokonana w rozpoznanej sprawie przez organy podatkowe jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa. Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. w treści obowiązującej w roku 2003, podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części (podkreślenie Sądu), stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w swej treści nie definiuje pojęcia obiekt budowlany i z tego względu pojęcie to zgodnie z regułami wykładni sytemowej należy interpretować zgodnie z jego definicją zawartą w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. Z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 zez m. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako Pr. bud.). W art. 3 pkt 1 lit a. Pr. bud. ustawodawca stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi.

Pojęcie posiadania zdefiniowane jest w art. 336 k.c i zgodnie z treścią tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W przepisie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a. u.p.l. ustawodawca nie posłużył się pojęciem posiadania rzeczy i w przepisie tym posiadanie połączył z obiektem budowlanym lub jego częścią, które mogą nie być odrębnymi od gruntu rzeczami, jednakże skoro pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego to przy wykładni powołanego przepisu u.p.l. należało posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 k.c. z uwzględnieniem różnic wynikających z powołanego przepisu u.p.l. W ocenie Sądu skoro w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. ustawodawca wskazał wyraźnie posiadanie części obiektu budowlanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie umowy zawartej z właścicielem, to z uwzględnieniem treści art. 336 k.c., oznacza to stan, w którym podatnik na podstawie umowy włada częścią obiektu budowlanego na tyle z niego wyodrębnioną, że może ona stanowić przedmiot obrotu prawnego, nawet wówczas, gdy cześć ta nie stanowi odrębnej nieruchomości ( rzeczy nieruchomej). Nie dotyczy to posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości – art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.l. i fine.

W rozpoznanej sprawie skarżąca na podstawie umowy najmu zawartej z właścicielem bedącym jednostką samorządu terytorialnego była posiadaczem części obiektu budowlanego w postaci lokalu użytkowego a zatem na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. ciążył na niej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W ocenie Sądu organy podatkowe w rozpoznanej sprawie prawidłowo zinterpretowały powołany przepis i zastosowały go do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego związanego z wynajmowaniem przez skarżącą w roku 2003 lokalu użytkowego od gminy. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące błędnej interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.l. były bezzasadne.

W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie skarżąca w sposób nieuzasadniony powoływała się na naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. 139 k.p.a. Należało podkreślić, że zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 2 § 1 pkt 3 O.p. do podatku od nieruchomości oraz do postępowania w sprawie tego podatku stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. W rozpoznanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej stanowiących w postępowaniu podatkowym odpowiednik powołanych przez skarżącą przepisów k.p.a. W ocenie Sądu brak było podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie organy podatkowe naruszyły zasady ogólne postępowania podatkowego: zasadę praworządności, zasadę prawdy materialnej, zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę informowania. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe wyjaśniły stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym na wydanie prawidłowej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Podjęte w sprawie działania organów nie miały cech dowolności i opierały się na uprawnieniach organów podatkowych zawartych w przepisach prawa materialnego oraz w przepisach Ordynacji podatkowej i dlatego nie mogły zostać uznane za działania naruszające zasadę praworządności i zaufania do organów podatkowych. W decyzjach podatkowych wydanych w rozpoznanej sprawie organy podatkowe wyjaśniły skarżącej przesłanki prawne i faktyczne stanowiące podstawę ich wydania. Zgromadzone w toku postępowania dowody potwierdzały, że zaistniały w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu określonemu w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.l. Z tych względów Sąd nie mógł zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że w jej sprawie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym stanowiących odpowiednik przepisów art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 87, art. 106 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2, art. W rozpoznanej sprawie organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a zatem wskutek wydania decyzji przez organ drugiej instancji nie doszło do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej w stosunku do tej sytuacji ustalonej decyzją organu pierwszej instancji. Z tego względu zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius -art. 139 k.p.a. i art. 234 O.p. był oczywiście bezzasadny.

Skoro jak już Sąd podkreślał w rozpoznanej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa podatkowego materialnego a także norm Ordynacji podatkowej, to brak było podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe wskazanych w skardze przepisów art. 2, art. 7, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 76, art. 83, art. 87 ust. 1 I art. 168 Konstytucji RP. W tym miejscu należy podkreślić, że w hierarchii źródeł prawa przepisy Konstytucji zajmują wyższe miejsce nad przepisami ustaw zwykłych i ustawy te muszą być zgodne z przepisami Konstytucji. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe działały na podstawie przepisów ustaw, których niezgodności z Konstytucją nie została stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego a zatem brak było jakichkolwiek podstaw do twierdzenia przez stronę skarżącą, że działania organów podatkowych zgodne z przepisami podatkowymi, które to przepisy co do zasady muszą być zgodne z Konstytucją, stanowić mogły naruszenie przepisów Konstytucji. Sama strona skarżąca w skardze nie wyjaśniła na czym to naruszenie miałoby polegać, oprócz jej ogólnego przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l.

Skarżąca bezzasadnie wywodziła w skardze, że organy podatkowe w jej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 336 k.c. Jak już Sąd wskazał treść art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a u.p.l. wprost wskazuje, że przy wykładni tego przepisu należało posłużyć się definicją posiadania zawartą w przepisie art. 336 k.c. z tym, że za posiadacza w rozumieniu powołanego przepisu ustawy i podatkach i opłatach lokalnych należało uznać również osobę będącą najemcą lokalu użytkowego w budynku stanowiącym własność jednostki samorządu terytorialnego. Nie można było się zgodzić z zarzutami skargi w zakresie naruszenia przepisów art. 338, art. 343, art. 348, art. 349, art. 351, art. 680, art. 690 k.c. Przepisy te regulują stosunki cywilnoprawne związane z posiadaniem i przy rozstrzygnięciu przez organy podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości nie miały zastosowania. W szczególności Sąd nie zgadza się z twierdzeniem strony skarżącej, że obciążenie najemcy części obiektu budowlanego podatkiem od nieruchomości stanowi bezprawne naruszenie posiadania. Działanie to ze strony organów podatkowych stanowi wykonanie zawartego w przepisach prawa podatkowego obowiązku poboru podatku i w jego wyniku nie dochodzi do pozbawienia podatnika posiadania a jedynie do określenia skutków prawnopodatkowych zdarzenia jakim jest posiadanie części obiektu budowlanego, z którym ustawa wiąże skutek w postaci powstania po stronie posiadacza obowiązku podatkowego. Bezzasadny był również zarzut strony według, którego do działań pracowników organów podatkowych zastosowanie miały przepisy art. 58 § 1 i 2 k.c. Przepisy te mają zastosowanie do czynności prawnych w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, natomiast czynności podejmowane w toku postępowania podatkowego przez pracowników organu podatkowego takimi czynnościami nie są. W postępowaniu podatkowym nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego a zatem zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. również należało uznać za bezzasadny.

W skardze strona skarżąca zarzuciła pracownikom organu podatkowego popełnienie licznych przestępstw. Zarzut ten nie mógł być zbadany w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1998 r. o prokuraturze (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 206 ze zm.) ściganie przestępstw należy do kompetencji Prokuratury. Strona skarżąca zdając sobie sprawę z tej okoliczności skargę skierowała również do Prokuratora Generalnego.

Bezzasadny był zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.). Strona skarżąca nie uzasadniła tego zarzutu. Zdaniem Sądu organy podatkowe w rozpoznanej sprawie nie mogły naruszyć przepisów tej ustawy, gdyż nie reguluje ona kwestii związanych z opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości.

Strona skarżąca w skardze zażądała od Sądu wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Ministra Finansów o dokonanie wykładni przepisu art. 3 ust 1 pkt 4 lit a u.p.l. W tym zakresie należało stwierdzić, że przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym nie przewidują kompetencji Trybunału w zakresie wykładni przepisów prawa na wniosek innych sądów i organów, która nie miałaby związku z badaniem konstytucyjności przepisów prawa. W art. 3 powołanej ustawy ustawodawca stanowi, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z przepisu tego nie można wywodzić kompetencji Trybunału do dokonywania ogólnej interpretacji prawa na wniosek innych organów. Tego rodzaju uprawnienie nie przysługuje również Ministrowi Finansów.

Ponadto Sąd podkreśla, że obowiązkiem Sądu jest znać prawo i w zakresie wykonywania kompetencji orzeczniczych Sąd nie może od obowiązku tego się uwolnić korzystając z pomocy innych organów, tego rodzaju możliwości nie przewidują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z tych wszystkich względów wniosek strony skarżącej nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd na rozprawach w dniach 7 września i 30 listopada 2005 r. odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie jako pełnomocnika skarżącej jej konkubenta Z. W. Konkubent nie zalicza się do osób, które zgodnie z treścią art. 35 § 1 p.p.s.a. mogą być pełnomocnikiem strony. W rozpoznanej sprawie Z. W. nie był też pracownikiem skarżącej o którym mowa w art. 35 § 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.