Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 781/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1,2,3,5,6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1549/12 w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. I. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia

2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1549/12 oddalił skargę B. I. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd wskazał, że pismem z dnia

4 września 1989 r. W. I. złożyła do Urzędu Dzielnicowego w K. wniosek o przyznanie mieszkania kwaterunkowego, w ramach zaliczenia mienia pozostawionego przez nią poza obecnymi granicami państwa polskiego położonego w osadzie Ł., pow. b., woj. [...], dołączając do wniosku oświadczenia dwóch świadków, z których wynika, że była właścicielką [...] ha ziemi.

Decyzją z dnia [...] maja 1990 r. Urząd Dzielnicowy K. sprzedał W.I. lokal mieszkalny położony w K. o powierzchni [...] m2 zaliczając na poczet ceny kupna wartość pozostawionego za granicą mienia oszacowanego na kwotę [...] tys. zł.

Pismem z dnia 31 grudnia 2008 r. B. I.- spadkobierca zmarłej W.I. stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla K. Wydział I Cywilny z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt I Ns [...] - złożył wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego, położone w osadzie Ł., pow. b., woj. [...].

Wojewoda [...] dwukrotnie wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku przez dostarczenie w terminie 6 miesięcy dowodów wymaganych przez ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast B.I. pismem z dnia 29 grudnia 2009 r. wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajdują się złożone przez W.I. przy piśmie z dnia 7 lutego 1990 r. skierowanym do Urzędu Dzielnicowego K. oświadczenia 2 świadków, w oparciu o które wydano decyzję, na podstawie której nastąpiła częściowa realizacja prawa i poinformował, że obecnie świadkowie nie żyją.

[...] Urząd Wojewódzki w czasie trwania postępowania zwracał się z urzędu do archiwów polskich, m. in. do Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum Akt Nowych Oddział w Koninie, Archiwum Państwowego w Poznaniu, Archiwum Państwowego w Gdańsku, Archiwum Państwowego w Białymstoku o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów potwierdzających fakt pozostawienia przez W. I. nieruchomości na Kresach Wschodnich ze wskazaniem ich rodzaju i powierzchni. Z uwagi na to, iż kwerenda dokumentów przeprowadzona w polskich archiwach dała wynik negatywny, pismem z dnia 24 sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] skierował do Konsulatu Generalnego RP w Grodnie prośbę o wystąpienie do odpowiednich instytucji i przekazanie dokumentów świadczących, iż W. I. była właścicielką nieruchomości położonych w osadzie Ł., gmina D., woj. [...]. W dniu 29 listopada 2011 r. organ wojewódzki otrzymał odpowiedź z Państwowego Archiwum Obwodowego w Brześciu z informacją, że w zasobach tego archiwum nie ma żadnej informacji o zamieszkiwaniu W. I. w osadzie Ł., w powiecie b., woj. [...] i posiadaniu przez nią nieruchomości.

Pismem z dnia 6 lutego 2012 r. organ wojewódzki zwrócił się ponownie do Konsulatu Generalnego RP w Brześciu o przeprowadzenie kwerendy uzupełniającej dotyczącej mienia pozostawionego przez W. I. poza obecnymi granicami RP. Pismem z dnia 16 lutego 2012 r. Konsulat Generalny wskazał, że w zasobach archiwalnych brak jest danych dotyczących zamieszkiwania oraz posiadania przez W.I. nieruchomości w osadzie Ł., powiat B., woj. [...].

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił B. I. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Wa. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w osadzie Ł., pow. b., woj. [...]. Organ uznał, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających, że W. I. przysługiwało prawo własności nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz świadczących o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, oraz podzielił ustalenia Wojewody [...], iż nie została wykazana przez skarżącego obligatoryjna przesłanka legitymowania się tytułem własności do nieruchomości przez poprzedniczkę prawną W. I..

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania B. I. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków – A. S. z dnia 19 września 1989 r. i z dnia 6 lutego 1990 r., oraz W.R. z dnia 1 września 1989 r. są nieskuteczne. Oświadczenia te nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w aktualnie obowiązujących przepisach regulujących problematykę mienia zabużańskiego. W oświadczeniach tych brak jest informacji o miejscach zamieszkania świadków i nie wynika z nich, czy wskazani świadkowie nie są osobami bliskimi w stosunku do osoby właściciela. Nie zostały również, stosownie do wymogów ustawowych, poświadczone notarialnie lub urzędowo. Nie ma możliwości ponownego wezwania świadków celem konwalidacji zeznań, ponieważ A.S. zmarła w dniu 27 sierpnia 1998 r. a W.R. w dniu 18 maja 1996 r.

Organ przypomniał, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji kwerendy w archiwach polskich i zagranicznych dały wynik negatywny, a skarżący pomimo wezwań nie przedłożył żadnych dowodów świadczących o pozostawieniu przez W.I. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w tym potwierdzających ich rodzaj i powierzchnię.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister Skarbu Państwa wskazał, że przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku, na podstawie których wydana została decyzja o częściowej realizacji prawa, nie określały wymogów, jakie spełnić musieli świadkowie. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., na podstawie której zakwestionowano oświadczenia świadków, wymaga natomiast, aby świadkowie spełniali enumeratywnie wymienione wymogi formalne. Tak więc zgodnie z obowiązującym obecnie prawem, organ nie mógł uznać tych oświadczeń za wystarczający dowód w sprawie. Z uwagi na to, iż decyzja z dnia [...] maja 1990 r. potwierdzająca częściową rekompensatę, oparta została wyłącznie na omawianych oświadczeniach, nie może również stanowić podstawy do potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. I..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Przywołując regulacje ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), Sąd wywiódł, że dołączone do akt sprawy jako dowód potwierdzający prawo własności do nieruchomości położonych w osadzie Ł., w woj. [...] oświadczenie świadków: A.S. z dnia 19 września 1989 r. i z dnia 6 lutego 1990 r. oraz W. R. z dnia 1 września 1989 r. nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w obecnie obowiązującej ustawie. W oświadczeniach tych brak jest informacji o miejscach zamieszkania świadków, nie wynika z nich, czy wskazani świadkowie nie są osobami bliskimi w stosunku do osoby właściciela, nie zostały również stosownie do wymogów ustawowych poświadczone notarialnie lub urzędowo. Nie ma również możliwości ponownego wezwania świadków celem konwalidacji zeznań, ponieważ świadkowie ci nie żyją.

Sąd wskazał, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wymaga, aby świadkowie spełnili enumeratywnie wymienione w niej wymogi formalne. Tak więc, zgodnie z obowiązującym obecnie prawem, słuszne jest stanowisko organu, iż nie mógł uznać tych oświadczeń za wystarczający dowód w sprawie, a ponieważ decyzja z dnia [...] maja 1990 r. potwierdzająca częściową rekompensatę, oparta została wyłącznie na tych oświadczeniach, nie może również stanowić podstawy do potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty. Ponadto przeprowadzone przez organ pierwszej instancji kwerendy w archiwach polskich i zagranicznych dały wynik negatywny, a skarżący, pomimo wezwań przez organ nie przedłożył żadnych nowych dowodów świadczących o pozostawieniu przez W. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w tym potwierdzających ich rodzaj i powierzchnię.

Sąd zauważył, że obowiązkiem organów administracji publicznej rozpoznających sprawy dotyczące pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest stosowanie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - co w niniejszej sprawie organy obu instancji uczyniły. Z przepisów powołanej ustawy ani z żadnych innych przepisów nie wynika, aby decyzja z dnia [...] maja 1990 r., na którą powołuje się skarżący - mogła zostać uznana za dowód własności pozostawionego przez W. I. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] wzywał wnioskodawcę do uzupełnienia materiału dowodowego celem wykazania, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., mienia pozostawionego, jak również sam przeprowadził kwerendę archiwalną dla potwierdzenia pozostawionego majątku – jednakże żadnych dowodów nie udało się uzyskać.

Zdaniem Sądu słusznie organy obu instancji uznały znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków złożone w 1990 i w 1989 r. za nieskuteczne - bowiem obowiązująca obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła określone wymogi, którym muszą odpowiadać zeznania świadków, aby mogły stanowić one dowód w sprawie, a wymogów tych, jak wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - oświadczenia te nie spełniają.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. I., zarzucając:

1.naruszenie prawa materialnego:

- art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek do uzyskania rekompensaty wskazanych w art. 2 ustawy,

- art. 6 ust 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten zawiera zamknięty katalog środków dowodowych,

2. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że w decyzji z dnia [...] maja 1990 r. Urząd Dzielnicowy K. uznał, iż W. I. była właścicielką nieruchomości położonej w osadzie Ł., powiat b., województwo [...],

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku nie spełniającego wymogów określonych tym przepisem.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że istnienie przesłanek potwierdzających prawo skarżącego do rekompensaty zostało już ustalone w toku postępowania prowadzonego w 1990 roku przez Urząd Dzielnicowy K.. Decyzją z dnia [...] maja 1990 r. organ ten sprzedał W.I. lokal mieszkalny położony w K., os. [...], zaliczając na poczet ceny kupna wartość pozostawionego za granicą mienia oszacowanego na kwotę [...] złotych w wysokości [...] złotych. Powyższą decyzją co do zasady przesądzono więc prawo W. I. (a tym samym jej spadkobierców) do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazano, że Sąd wydając zaskarżony wyrok nie odniósł się w szczególności do stanowiska skarżącego dotyczącego mocy dowodowej decyzji Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] maja 1990 r., która - zdaniem skarżącego - posiada moc dokumentu urzędowego i co do zasady przesądziła o prawie W.I. do otrzymania rekompensaty.

Skarżący kasacyjnie nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że z ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wynika, aby decyzja z dnia [...] maja 1990 r. mogła zostać uznana za dowód własności pozostawionego przez W. I. mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co narusza art. 76 § 1 k.p.a., bowiem decyzja ta posiada przymiot dokumentu urzędowego, a więc stanowi dowód tego co zostało w niej stwierdzone.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie oparta została na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaś podniesione w niej zarzuty koncentrują się na wykazaniu, że przez pominięcie decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] maja 1990 r. doszło do naruszenia norm prawa materialnego, jak również przepisów postępowania. Taki sposób sformułowania zarzutów wymaga poczynienia szerszych rozważań dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty osobom, które częściowo zrealizowały to prawo na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów i rozważenia, czy osoby te miały obowiązek złożenia nowego wniosku w trybie obecnie obowiązującej ustawy z 2005 r. i wykazania przewidzianych tą ustawą przesłanek do uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty, czy też wystarczy ujawnienie ich praw w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę ( art.19 ustawy), czy decyzja wydana na podstawie dotychczasowych regulacji prawnych jest wystarczającym i wiążącym dokumentem dla organów prowadzących postępowanie na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.

Aby odpowiedzieć na tak postawione pytania należy dokonać wykładni przepisów obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Z treści art.5 ustawy wynika, że ustawodawca dokonał rozróżnienia podmiotów, które ubiegają się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty ( art.5 ust.1) i posiadających już takie prawo ( art. 6 ust.3 i art. 7 ust.3). Stosownie do art.7 ust.3 ustawy osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego. Z przepisu tego wynika zatem, że tylko osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały tego prawa mogą wystąpić o ujawnienie prawa w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę ( art.19 ustawy). Natomiast osoby, które częściowo już zrealizowały prawo do rekompensaty powinny złożyć wniosek zgodnie z art. 5 ustawy. Inna jest także procedura załatwienia wniosku osób, które po raz pierwszy występują o rekompensatę i osób, które tę rekompensatę częściową już otrzymały, a inna dla osób, które uzyskały potwierdzenie prawa do rekompensaty, lecz tego prawa nie zrealizowały.

Art.6 ustawy wskazuje dowody, które należy dołączyć do wniosku (dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3; dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób; oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1; oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku; oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2.

Zgodnie z art.6 ust.3 ustawy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie. Jednocześnie ustawodawca w art.7 ust.1 omawianej ustawy postanowił, że Wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Z kolei w myśl art.7 ust.1 pkt 4 w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, wojewoda wzywa wnioskodawcę do dołączenia " również" operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Analiza wskazanych powyżej przepisów prowadzi do następujących wniosków.

Zawarte w omawianej ustawie zasady realizacji prawa do rekompensaty odnoszą się również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części. Uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie stoi na przeszkodzie wydaniu nowej decyzji w trybie obecnie obowiązujących przepisów. Tylko osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały tego prawa mogą wystąpić o ujawnienie prawa w rejestrze prowadzonym przez właściwego wojewodę, zaś pozostałe osoby powinny złożyć wniosek w trybie art.5 ustawy. Ustawa nie zawiera żadnej regulacji stanowiącej o konieczności dołączenia decyzji potwierdzającej nabycie prawa do zaliczenia ( obecnie rekompensaty) na podstawie odrębnych przepisów, lecz wymaga złożenia oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty i dokumentów urzędowych poświadczających nabycie, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. W art.7 ust.1 ustawodawca stwierdził, że wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art.2, art.3, art.5 ust.1 i 2 na podstawie dowodów, o których mowa w art.6, a ponadto w art.7 ust.1 pkt 4 użył słowa "również" określając obowiązek wnioskodawcy do dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności w ramach realizacji uprawnień na podstawie dotychczasowych przepisów. We wszystkich tych przypadkach realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane powyżej regulacje zawarte w obecnie obowiązującej ustawie prowadzą do wniosku, że uprzednie wydanie zaświadczenia, względnie decyzji w tym przedmiocie w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie stoi na przeszkodzie do wydania nowej decyzji w trybie obecnie obowiązujących przepisów, ale też przy uwzględnieniu zasad procedowania i wymogów przewidzianych w tej ustawie. Wobec zmiany stanu prawnego nie istnieje stan res iudicata i tym samym nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania sprawy oraz do wydania nowego orzeczenia dotyczącego mienia zabużańskiego, jeśli zainteresowana strona złoży stosowny wniosek. Może bowiem okazać się, że zaświadczenie lub decyzja nie obejmowało wszystkich nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku częściowej realizacji rekompensaty – bez względu na to kiedy ona nastąpiła - konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa, lecz z zachowaniem wymogów obecnie obowiązującej ustawy z 2005 r. ( por. wyrok NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I OSK 535/13, publ. www.nsa.gov.pl).

Stanowisko powyższe znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu projektu ustawy z 2005 r. Wedle tego uzasadnienia: " W art. 6 projektu ustawy zawarto przepisy dyscyplinujące potwierdzanie faktu pozostawienia nieruchomości pozostawionych za granicą oraz rodzaju i wielkości tych nieruchomości. Zdaniem organów wydających decyzje w sprawach potwierdzania prawa do rekompensaty, obecnie obowiązujące w tym zakresie przepisy nie były wystarczająco spójne. Doprecyzowano zatem zakres dokumentacji przedkładanej wraz z wnioskiem o potwierdzenie uprawnień, a w szczególności określono dowody, które będą mogły świadczyć o posiadaniu nieruchomości oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Załączane dokumenty mają jednoznacznie potwierdzać pozostawienie nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r., w wyniku ewakuacji. Zaproponowano m.in. dołączanie do wniosku dokumentów urzędowych, pozyskanych między innymi z archiwów państwowych obecnej Ukrainy, Republiki Białorusi i Republiki Litewskiej, przy pomocy polskich placówek konsularnych działających na obecnych obszarach tych państw. O udostępnienie tych dokumentów będą mogły również występować organy prowadzące postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zaproponowane regulacje są szczególnie ważne wobec rozszerzenia kręgu osób uprawnionych o osoby, które zrealizowały, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, uprawnienia w kwocie nieprzekraczającej wartości określonej przepisami ustawy. Zaproponowane zapisy wypełniają również dyspozycję Trybunału Konstytucyjnego, aby rzetelnie oceniać stan realizacji uprawnień. Projektowane zapisy mają na celu zapobieżenie nadużyciom, które zdarzały się w tym zakresie. Nowym rozwiązaniem jest wprowadzenie zasady dwuetapowego prowadzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa - art. 7 projektu. Rozwiązanie takie jest zdecydowanie korzystniejsze dla potencjalnych uprawnionych ze względu na fakt, że w pierwszym etapie postępowania nie będą zobowiązani do załączania do składanego wniosku operatu szacunkowego, z czym wiąże się ponoszenie kosztów. Operat szacunkowy (lub operaty szacunkowe w przypadku osób, które częściowo zrealizowały swoje uprawnienia) będzie wymagany dopiero w przypadku wydania postanowienia o spełnieniu przez wnioskodawcę wymogów określonych dla osoby uprawnionej z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego" ( uzasadnienie projektu ustawy: Sejm IV kadencji, druk nr 3793).

W kontekście powyższych rozważań należy uznać za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej tak co do naruszenia norm prawa materialnego, jak również przepisów postępowania. Organy obu instancji procedowały zgodnie z przepisami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a wobec niewykazania przesłanek wymaganych przez tę ustawę nie mogły uwzględnić wniosku B. I.. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji, nie dopuszczając się także – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki odniósł się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności wydania decyzji z dnia [...] maja 1990 r., uznając, że nie mogła być ona uznana za dowód własności mienia pozostawionego przez W. I. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a.