Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 398/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), , Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 30 listopada 2021 r. nr KO-1074/4103/588/21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 30 listopada 2021 r., nr KO-1074/4103/588/21, po rozpatrzeniu odwołania W. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. nr DŚR.4014.000987.2021 z 8 września 2021 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 26 sierpnia 2021 r. W. S. (dalej jako skarżący) wystąpił do Prezydenta Miasta P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - M. S..

Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent Miasta P. decyzją z 8 września 2021 r., nr DŚR.4014.000987.2021, odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. S., stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 17 ust. 1b pkt 1-2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.).

Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył odwołanie - podnosząc, że M. S. jest osobą niepełnosprawną, która wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jest ona osobą leżącą, wymagającą stałej opieki w utrzymaniu higieny osobistej, w przygotowaniu i podaniu posiłków oraz leków. On zapewnia matce rehabilitację, ponieważ z wykształcenia jest terapeutą manualnym, załatwia wszelkie sprawy urzędowe oraz wizyty lekarskie. Zaznaczył, że jest jedyną osobą mogącą zapewnić mamie opiekę. Ponadto, musi podawać mamie leki oraz suplementację co 3 godziny i z tej przyczyny nie może podjąć zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 30 listopada 2021 r., nr KO-1074/4103/588/21, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako ustawa.

Podniosło, że w dniu 31 sierpnia 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką – M. S.. W dniu 6 września 2021 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - w efekcie Prezydent Miasta P. decyzją z 6 września 2021 r., nr DŚR.4011.015425.2021, umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na M. S..

Następnie w dniu 26 sierpnia 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpatrując sprawę Kolegium stwierdziło, że nie ulega wątpliwości, iż skarżący w myśl art. 128 i art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest osobą zobowiązaną do alimentacji wobec swojej matki – M.S., przy czym skarżący jest jedynym żyjącym dzieckiem osoby wymagającej opieki.

Następnie ustaliło, że skarżący zamieszkuje wraz z mamą na parterze domu jednorodzinnego, na piętrze zaś mieszka bratowa – A. S. - wdowa po bracie skarżącego – Z. S., który zmarł w 2017r. Pozostaje ona aktywna zawodowo. Właścicielami domu są skarżący i jego bratowa. Jest on również współwłaścicielem mieszkania w P. przy ul. [...].

Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mamą, a źródłem ich utrzymania jest emerytura mamy w wysokości ok. 2800,00 zł netto oraz jego oszczędności z pracy w A..

M. S., ma [...] lat, od 7 lat jest wdową. Orzeczenie z 6 sierpnia 2021 r. jest jej pierwszym orzeczeniem o niepełnosprawności. Choruje na [...] od ok. 4-5 lat, ma [...], który jest konsekwencją upadku - jest zdiagnozowany jako nowotwór, który się nie rozwija. Jest ona pod opieką lekarza neurologa - przy czym skarżący nie odbył jeszcze z mamą wizyty u tego lekarza. Jednak nie wie, jak często odbywają się wizyty i dokładnie u kogo. Pozostaje ona pod opieką lekarza pierwszego kontaktu, który przychodzi na wizyty domowe umawiane przez skarżącego. Wcześniej wizytami u neurologa i lekarza pierwszego kontaktu zajmowała się bratowa. Leki przepisuje lekarz pierwszego kontaktu, a skarżący je realizuje. Mama skarżącego przyjmuje leki trzy razy dziennie, które on przygotowuje i podaje, porusza się po mieszkaniu za pomocą chodzika lub laski, samodzielnie udaje się do toalety, samodzielnie spożywa posiłki. Korzysta z pieluchomajtek, syn pomaga jej przy czynnościach higienicznych (kąpiel, toaleta). Skarżący podał, że przygotowuje posiłki, robi zakupy, pierze, sprząta, udziela mamie wsparcia psychicznego oraz prowadzi jej rehabilitację manualną.

Kolegium ustaliło również, że w czasie, gdy skarżący przebywał w A., jego mamą opiekowała się bratowa oraz brat, gdy żył. M. S. nie korzystała nigdy z usług opiekuńczych, gdyż jej stan był na tyle dobry, że bratowa skarżącego mogła ją zostawić w domu na czas pracy (ok. 8-10 godz.). Bratowa nadal pomaga skarżącemu - czasem zostaje z mamą.

Skarżący jest osobą zdrową, nie ma przeciwwskazań do podjęcia pracy. W roku 1982 ukończył technikum mechaniczne, następnie zaczął studia dzienne i w 1985 r. wyjechał do K., gdzie przebywał do 1994 r. W K. pracował i uczył się - ukończył kurs terapii manualnej. Następnie mieszkał i pracował w [...]. Od 2001 r. współpracował z Polską Kadrą Olimpijską [...] i reprezentował kraj na igrzyskach w Atenach i Pekinie. Prowadził wówczas własną działalność gospodarczą. W roku 2014 wyjechał do A. i pracował przez siedem lat w opiece zdrowotnej: jako opiekun medyczny w domach opieki społecznej, w domach pielęgniarskich, klinikach rehabilitacyjno-neurologicznych, domach opieki osób niepełnosprawnych mentalnie i domach opieki paliatywnej. Był tam zatrudniony jako pracownik agencji, bez kontraktu. Do Polski wrócił 14 czerwca 2021 r., a w dniu 12 lipca 2021 r. złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności u mamy. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w P., ale nie otrzymał żadnych ofert pracy w P.. Oświadczył, iż jest jeszcze w takim stanie zdrowotnym, że jest w stanie podjąć pracę.

Kolegium nie zanegowało faktu, iż M. S. ze względu na sędziwy wiek i problemy zdrowotne wymaga wsparcia, które zapewnia jej skarżący.

Jednakże przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Tymczasem czynności wykonywane przez skarżącego wskazane w trakcie postępowania takie jak: przygotowanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów czy pranie - to zwykłe czynności dnia codziennego wykonywane w każdej, przeciętnej rodzinie, również przez osoby pracujące i nie stanowią one przeszkody w podjęciu pracy. Opieki sprawowanej przez stronę nie można uznać za opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie ma ona charakteru stałego i długotrwałego, wyłączającego podjęcie zatrudnienia - tym samym brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżący obecnie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w P. i nie otrzymał żadnych ofert pracy, jednak, jak sam oświadczył - jest jeszcze w takim stanie zdrowotnym, że jest w stanie podjąć pracę, wyraził zatem gotowość do podjęcia zatrudnienia.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że trafny jest zarzut skarżącego, iż organ I instancji nie powinien był badać przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy.

Podkreśliło, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt. K 38/13, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. TK wskazał, że zróżnicowanie sytuacji prawnej osób opiekujących się dorosłymi członkami rodziny i ubiegających się z tego tytułu o świadczenie pielęgnacyjne w zależności od tego, kiedy powstała niepełnosprawność, jest niezgodne z Konstytucją. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia TK. Bez znaczenia przy tym jest fakt, iż od ponad sześciu lat ustawodawca nie zmienił tego przepisu, pozostawiając go w niezmienionej treści.

W konsekwencji - przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla tej grupy osób (których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia) należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej.

Jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

Następnie Kolegium stwierdziło - nie negując faktu wspierania matki w jej codziennym funkcjonowaniu i otaczaniu jej opieką przez skarżącego - że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Tymczasem zakres czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach opieki nad mamą nie odbiega od standardowych czynności wobec rodzica - co nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia przez skarżącego (choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Zatem brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnej M. S. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie, tj.: art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 6 sierpnia 2021 r., że niepełnosprawna M. S., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie wymaga stałej opieki syna, który nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2021 r. na czas nieokreślony, zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia skarżącego dotyczącego formy i zakresu opieki nad matką na okoliczność ustalenia konieczności sprawowania stałej opieki nad matką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 30 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 8 września 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. S.

Podstawą prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako ustawa.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W stosunku bowiem do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W tej sytuacji w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jednakże Kolegium wskazało - jako przeszkodę przyznania wnioskowanego świadczenia - brak bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto zaznaczyło, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącego w ramach opieki nad matką, nie odbiega od standardowych czynności wobec rodzica, czyniąc niemożliwym podjęcie zatrudnienia przez skarżącego, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wskazać należy, że z art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Drugą zaś przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja (lub niepodejmowanie) pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. I OSK 1939/21).

Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17

ust. 1 ustawy, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (w tej sprawie matką), gdyż wynika ona z prawnego obowiązku alimentacyjnego, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub za rezygnację z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała lub długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. I OSK 1148/20; wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. I OSK 1148/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 2454/11). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. I OSK 2729/16).

Z powyższego wynika, że musi występować bezpośredni i ścisły związek między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką. Zatem w toku prowadzonego postępowania o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na organie ciąży obowiązek ustalenia spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, w tym ustalenia czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że matka skarżącego – M.S., ma [...] lat, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności wydanym w dniu 6 sierpnia 2021 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Z orzeczenia tego wynika, że zostało ono wydane na stałe. Ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 12 lipca 2021 r., przy czym nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Wynika z niego również, że matka skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wymaga również zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Ma ona znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się.

Skarżący wskazał ponadto, że jego matka choruje na [...] od ok. 4-5 lat, ma [...], który jest konsekwencją upadku i został zdiagnozowany jako nowotwór, który się nie rozwija. Jest pod opieką lekarza neurologa. Wskazał również, że jego matka porusza się po mieszkaniu za pomocą chodzika lub laski, samodzielnie udaje się do toalety, samodzielnie spożywa posiłki. Korzysta z pieluchomajtek.

Skarżący wśród czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką wymienił: wykupywanie, przygotowywanie i podawanie leków (trzy razy dziennie), pomaganie przy czynnościach higienicznych (kąpiel, toaleta), przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, udzielanie wsparcia psychicznego i prowadzenie rehabilitacji manualnej.

Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjnej nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. I OSK 226/21).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z prawidłowych ustaleń organów orzekających wynika brak występowania bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem przez skarżącego, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką.

Kolegium trafnie uznało, że czynności wykonywanych w ramach sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie można uznać - z uwagi na brak stałego

i długotrwałego jej charakteru - za opiekę w rozumieniu w art. 17 ust. 1 ustawy. Zatem czynności te nie wykluczają możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Sądu - mimo wieku i problemów zdrowotnych matki skarżącego oraz codziennego charakteru sprawowanych przez niego czynności opiekuńczych nad matką - zakres wykonywanych przez niego czynności, tj.: wykupywanie, przygotowywanie i podawanie leków (trzy razy dziennie), pomaganie przy czynnościach higienicznych (kąpiel, toaleta), przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, pranie, sprzątanie, udzielanie wsparcia psychicznego i prowadzenie rehabilitacji manualnej - sprowadza się w istocie do wykonywania zwykłych, normalnych, czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym przeciętnym gospodarstwie domowym. Czynności te mają charakter prowadzenia gospodarstwa domowego, nie są niczym nadzwyczajnym, czy niezwykłym. Czynności tego typu wykonywane są przez osoby pracujące zawodowo i nie stanowią przeszkody do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasy pracy.

W realiach rozpoznawanej sprawy zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie uniemożliwia mu podjęcia jakiejkolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - albowiem podnoszona przez niego konieczność sprawowania stałej opieki nad matką sprowadza się w zasadzie do dokonywania zwykłych czynności dnia codziennego. W ocenie Sądu, pozwala to skarżącemu na podjęcie aktywności zawodowej, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy.

Skarżący jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w P., jednak nie otrzymał w żadnych ofert pracy w P.. Ponadto oświadczył, że jest w stanie podjąć pracę - co oznacza jego gotowość do podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie nie ma przeszkód zdrowotnych w podjęciu pracy.

Jednakże brak stosownych ofert pracy ze strony Urzędu Pracy nie stanowi przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Ponadto, skarżący ma ukończony w K. kurs terapii manualnej, ma również kilkuletnie doświadczenie zawodowe w związku z pracą w opiece zdrowotnej poza granicami Polski. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby skarżący założył własną działalność gospodarczą i wykonywał usługi, w których mógłby wykorzystać swoje wykształcenie zawodowe i nabyte doświadczenie. Usługi mógłby prowadzić chociażby na nieruchomości zamieszkiwanej przez niego i jego matkę w ustalonych przez siebie i dogodnych z punktu widzenia opieki nad matką, godzinach pracy.

Nie można pominąć również faktu, że skarżący mógłby liczyć - w trakcie wykonywanej przez niego pracy - na pomoc w opiece nad matką bratowej – A.S., która mieszka na piętrze nieruchomości zamieszkiwanej przez skarżącego i jego matkę.

Odnotować należy również fakt, że w aktach sprawy znajduje się testament notarialny z [...] kwietnia 2011 r., za numerem Rep. A nr [...], z którego wynika, iż M. S. do całości spadku powołuje swojego syna - skarżącego.

Zdaniem Sądu takie postępowanie matki skarżącego może świadczyć o tym, że przeznaczyła ona cały spadek na rzecz jednego z synów - w zamian za zaopiekowanie się nią "na starość".

Wobec powyższego należy uznać, że na skarżącym obok prawnego obowiązku alimentacyjnego wynikającego z art. 128 i art. 129 § 1 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży również moralny obowiązek opieki nad matką.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką.

W tych warunkach zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4

w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy jej rozstrzyganiu. Przekonująco uzasadnił swoją decyzję nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego, gdyż nie miał on wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.