Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 687/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-06-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Oddalono wniosek o ustanowienie pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

J. R. wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W odpowiedzi wymieniony złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że wraz z żoną i wnukiem, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe mieszka w domu o pow. 60 m.kw. Źródłem utrzymania wymienionych osób jest emerytura skarżącego w kwocie 1895 zł. Ponadto, strona posiada wierzytelności w wysokości 66 000 zł. Jako stałe wydatki skarżący wskazał dwie raty kredytowe w wysokościach 825 zł i 153 zł oraz opłaty za media – 500 zł.

Celem uzyskania większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku wezwano składającego go do wskazania ewentualnych dochodów żony i wnuka, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i członków rodziny, utrzymanie domu, ewentualnych pojazdów mechanicznych, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu. Wezwanie dotyczyło także podania informacji na temat posiadanych wierzytelności oraz zaciągniętych kredytów, jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych.

J. R. odpowiadając na powyższe wskazał, że żona jest emerytką, jednak nie osiąga dochodu. Wnuk natomiast pobiera naukę. Otrzymuje od rodziny kwotę 490 zł miesięcznie. Średnie miesięczne wydatki skarżącego są następujące: wyżywienie – 1000 zł, gaz – 173,26 zł, energia elektryczna – 189 zł, wywóz śmieci – 30 zł, podatek – 35 zł, opał – 200 zł, Internet – 55 zł, telefony – 15 zł, czesne w związku ze studiami wnuka – 340 zł. Skarżący dodatkowo sprecyzował, że błędnie zrozumiał treść jednej z rubryk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie jest wierzycielem, a dłużnikiem – kwota długu wynosi 66 000 zł. Podniósł, że kredyt zaciągnął początkowo na kształcenie dzieci, zaś w późniejszym czasie na utrzymanie: 10 marca 2016 r. zaciągnął kredyt na kwotę 56 879 zł z ratą miesięczną 822 zł i terminem spłaty do 15 marca 2024 r. oraz 2 czerwca 2016 r. na kwotę 10 466 zł z ratą miesięczną 153 zł i terminem spłaty do 6 października 2023 r.

Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:

Żądanie J. R. nie może zostać uwzględnione, bowiem zachodzą wątpliwości co do jego faktycznej sytuacji materialnej. Mianowicie, zsumowanie wszystkich podanych przez stronę wydatków daje kwotę ok. 3013 zł, zaś uzyskiwane przez niego i wnuka dochody to kwota 2685 zł (uwzględniono tutaj otrzymywaną od rodziny kwotę 490 zł oraz stypendium w wysokości 300 zł, którego fakt uzyskiwania wynika z wyciągu z rachunku bankowego strony). Istniejąca rozbieżność pomiędzy wskazanymi wartościami sugeruje bądź zawyżenie przez skarżącego wysokości wydatków na potrzeby złożonego wniosku o prawo pomocy bądź też istnienie jakiegoś dodatkowego źródła dochodu, z którego są one pokrywane. Należy nadto zwrócić uwagę, że zasadniczo prywatne zobowiązania stron postepowania sądowego nie mogą korzystać z pierwszeństwa w realizacji wobec zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Stanowisko powyższe nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym [np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22.02.2012 r. II OZ 81/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mało wiarygodne jest zaś oświadczenie wnioskodawcy, że jeden z kredytów zaciągnął na kształcenie dzieci, w sytuacji, gdy obydwa zaciągnął w bieżącym roku, zaś we wniosku o pomoc Państwa nie wskazał, by z dziećmi prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Nadto, jeden z kredytów zaciągnięty został już w trakcie trwania niniejszego postępowania sądowego, a więc w momencie, gdy skarżący zdawał sobie sprawę z konieczności pokrycia kosztów tego postępowania, a zatem rata z tytułu jego spłaty nie może zostać potraktowana priorytetowo względem należności publicznoprawnych.

Instytucja prawa pomocy służy wsparciu osób ubogich, którym brak stosownych środków pieniężnych uniemożliwiłby dochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Jak wskazał NSA (w postanowieniu z dnia 16.01.2015 r., sygn. akt I OZ 4/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), treść przepisów ustawy P.p.s.a. pozwala na przyznanie prawa pomocy wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodnią, że nie są i nie będą w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wynika to z brzmienia regulacji ustanawiających przesłanki przyznania stronie wsparcia ze środków publicznych i nakładających ciężar ich wykazania na ubiegającego się o nie. I tak, w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ustawodawca wskazał, że przesłanką przyznania całkowitego prawa pomocy (tj. w zakresie zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia zawodowego zastępcy prawnego) jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., ustanawiającego przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy (tzn. obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata) jest nią niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Skoro więc prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu Państwa, to winno ono odnosić się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe i nie ma co do tego wątpliwości. Te zaś w przypadku skarżącego występują, co przesądziło o negatywnym rozpatrzeniu jego wniosku. O odmowie przyznania J. R. prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.