Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 204/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2015 poz 1412
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w Ch. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 grudnia 2015 r. J. N. zgłosił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w L. podejrzenie wystąpienia u siebie choroby zawodowej: pylicy płuc – pylicy krzemowej.

W dniu 20 maja 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3 pkt 1 wykazu chorób zawodowych: pylicy płuc – pylicy krzemowej.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że pracownik, u którego stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, urodzony w dniu [...], świadczył pracę w następujących zakładach:

– od 3 marca 1969 r. do 3 września 1969 r. w Cementowni "[...]" w R. (podmiot zlikwidowany) na stanowisku tokarza,

– od 20 lutego 1970 r. do 11 grudnia 1989 r. w [...] S.A., [...] w I. na stanowisku tokarza, ślusarza pod ziemią, ślusarza – spawacza pod ziemią,

– od 2 marca 1992 r. do 31 października 1998 r. w Z. Kopalniach Surowców Mineralnych S.A. w Z. (Kopalnie Kruszywa w R.), których następcą prawnym jest [...] sp. z o.o. w Ch. jako operator zespołu przenośników, maszynista urządzeń sortujących,

– od 25 maja 1999 r. do 24 listopada 1999 r. w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym [...] sp. z o.o. w Z. jako zbrojarz – betoniarz,

– od 2 października 2003 r. do 19 grudnia 2003 r. oraz od 9 lutego 2004 r. do 1 grudnia 2006 r. w "[...]" B. M., którego następcą prawnym jest "[...]" S.C. w K. jako kamieniarz,

– od 15 maja 2006 r. do 15 listopada 2006 r. w [...] sp. z o.o. Kopalnia "[...]" w B. jako kamieniarz,

– od 1 kwietnia 2008 r. do 3 października 2012 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo – Usługowym "[...]" R. L. w L. jako kamieniarz.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji dokonał oceny narażenia zawodowego i na podstawie sporządzonej dokumentacji (kart oceny narażenia zawodowego, wyników pomiarów zapylenia, protokołów oględzin, protokołów przesłuchania stron) stwierdził, że pracownik we wszystkich powyżej wymienionych zakładach pracował w narażeniu na pyły zwłókniające.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. – Oddziału w J. (zwanego dalej także w skrócie DWOMP) rozpoznano u pracownika chorobę zawodową w postaci pylicy płuc – pylicy krzemowej.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostka specjalistyczna, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, wyników wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych oraz na podstawie wywiadu chorobowego ustaliła, że badany na zajmowanych stanowiskach pracy był narażony na działanie pyłów zwłókniających.

Od kilku lat utrzymywała się u pacjenta duszność oddechowa wysiłkowa. Z powodu zapalenia płuc był hospitalizowany w lipcu 2015 r., gdzie w badaniu rtg płuc stwierdzono rozsiane zmiany śródmiąższowe i cechy lewostronnej pneumonii.

Następnie w okresie od 9 września 2015 r. do 16 września 2015 r. pracownik był diagnozowany w kierunku pylicy płuc w Centrum Szpitalnym Kotliny J.

W badaniu TK klp uwidaczniały się wówczas liczne zmiany włókniste w miąższu płuc, obustronne konsolidacje miąższu z poszerzeniem oskrzeli, w płucu lewy z obrazem plastra miodu, a w śródpiersiu dostrzeżono liczne powiększone węzły chłonne.

W bronchoskopii wykryto zmiany zapalne błony śluzowej krtani, tchawicy i drzewa oskrzelowego oraz przesunięcie ujść oskrzeli płata górnego prawego.

Po przeprowadzeniu zaś testu chodu sześciominutowego odnotowano obniżenie SO2 na dystansie 525 m z 92 % do 83 %.

Na podstawie badań przeprowadzonych w DWOMP stwierdzono jawny wypuk nad płucami i szmer pęcherzykowaty zaostrzony. Badanie rtg klatki piersiowej wykazało przeponę ze zrostami. W obu polach płucnych dostrzeżono zacienienia guzkowate z tendencją do zlewania się. Zmiany radiologiczne odpowiadały symbolowi 3/3 r/r + ax według klasyfikacji radiologicznej Międzynarodowego Biura Pracy.

W wyniku konsultacji pulmonologicznej stwierdzono pylicę płuc krzemowo-guzkowo rozsianą 3/3 r/r z tendencją do zlewania się (ax).

We wnioskach końcowych DWOMP stwierdził, że po ocenie radiologicznej pełnowymiarowego zdjęcia klatki piersiowej według klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w oparciu o wyniki badań czynnościowych układu oddechowego, rozpoznano chorobę zawodową w postaci pylicy płuc – pylicy krzemowej.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm., zwanej dalej u.p.i.s.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), stwierdził u J. N. chorobę zawodową: pylicę płuc – pylicę krzemową, wymienioną w pozycji 3 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec istniejącego narażenia zawodowego oraz wydanego orzeczenia lekarskiego dostrzeżono związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaniem choroby zawodowej a warunkami wykonywanej pracy, co dawało podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej w niniejszej sprawie.

Odwołanie od wskazanej decyzji wniosła [...] sp. z o.o. (zwana dalej spółką lub skarżącą) podnosząc zarzuty naruszenie art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także naruszenia § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez przesłanie spółce zaskarżonej decyzji jako pracodawcy zatrudniającego pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że warunki pracy pracownika w spółce nie mogły spowodować pylicy.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji, działając na zasadzie art. 136 k.p.a., zlecił PPIS w L. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie narażenia zawodowego pracownika w okresie pracy u skarżącej.

Po ustaleniach dokonanych w powyższym zakresie przez organ pierwszej instancji, w ramach których m.in. przeprowadzono oględziny stanowiska pracy oraz pozyskano wskaźniki zapylenia z lat 2012 – 2013 i 2015, sporządzona została ponownie karta oceny narażenia zawodowego w zakładzie pracy skarżącej. Charakteryzując zakres wykonywanych przez pracownika obowiązku wskazano, że polegały one na sterowaniu i dozorowaniu urządzeń transponujących, sortujących i kruszących kopalinę pozyskaną spod lustra wody. Cały proces realizowany był na mokro, co uniemożliwiało tworzenie się zawiesiny pyłu w powietrzu w otoczeniu stanowiska. W okresach przestoju pracownik wykonywał prace porządkowe zaliczane do średniociężkich i niektóre czynności naprawcze polegające na wymianie elementów urządzeń.

Jednostka orzecznicza I stopnia, odnosząc się do dokonanych przez organ sanitarny ustaleń w zakresie narażenia zawodowego, a także do podniesionych przez stronę skarżącą w odwołaniu zarzutów, podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w wydanym orzeczeniu lekarskim. DWOMP wskazał, że w świetle zgromadzonych danych nie można mówić o braku narażenia pracownika na działanie pyłu zwłókniającego z zawartością WKK w okresie jego zatrudnienia na stanowisku maszynisty urządzeń krusząco – sortujących. Choć na tym stanowisku (w latach 2012-2015) nie zostały przekroczone normy NDS zapylenia, to czynnikiem narażenia zawodowego było zapylenie pyłem zawierającym WKK (opinia uzupełniająca z dnia 22 listopada 2016 r.).

Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżąca uzupełniła wniesione odwołanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do przyjęcia, że ponosi odpowiedzialność za stwierdzoną u byłego pracownika chorobę zawodową.

Decyzją z dnia [...], nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ – powołując się na art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – podał, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga spełnienie trzech warunków: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że istniejące narażenie zawodowe oraz charakter pracy wykonywanej przez pracownika stwarzały ryzyko wystąpienia u niego choroby zawodowej w postaci pylicy płuc – pylicy krzemowej.

Placówka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w J. na podstawie wyników przeprowadzonych badań, analizy wieloletniego narażenia zawodowego i zgromadzonej dokumentacji medycznej rozpoznała u zainteresowanego chorobę zawodową pod postacią pylicy płuc – pylicy krzemowej (poz. 3.1).

Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego zostały spełnione łącznie wszystkie wymagane przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

Jednostka orzecznicza ustaliła, że na podstawie pełnowymiarowego zdjęcia płuc, które jest podstawą do rozpoznania pylicy płuc u diagnozowanego pracownika stwierdzono w obu polach płucnych zacienienia guzkowate z tendencją do zlewania się, które oceniane wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (ILO 1980 z rewizją w roku 2000 i 2011) spełniają radiologiczne kryteria wymagane dla rozpoznania pylicy płuc i odpowiadają symbolowi: 3/3 r/r + ax. Wyniki badań czynnościowych układu oddechowego, konsultacja pulmonologiczna, pozwoliły na stwierdzenie pylicy krzemowej płuc - guzkowatej, rozsianej z tendencją do zlewania się. Poza tym, bezspornie potwierdzono, że w środowisku pracy zainteresowanego występowały pyły zwłókniające zawierające wolną krystaliczną krzemionkę od 2 % do 50 %.

W ocenie DPWIS we W. narażenie zawodowe pracownika oraz charakter wykonywanej przez niego pracy zgodnie z kartami oceny narażenia zawodowego stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej. Poza tym postępowanie uzupełniające przeprowadzone na etapie odwoławczym wyjaśniło dostatecznie kwestię narażenia zawodowego podnoszone przez stronę odwołującą się. Ustalono w sposób niebudzący wątpliwości narażenie zawodowe pracownika na pyły zwłókniające zawierające wolną krystaliczną krzemionkę.

Potwierdzono również narażenie na pyły zwłókniające w Kopalni Kruszywa w R., gdyż pomimo stosowania procesu wydobywczego na "mokro", narażenie zawodowe na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę kształtowało się na poziomie od 2 % do 50 %.

Podsumowując swoje ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że w toku postępowania rozpoznano chorobę znajdującą się w wykazie chorób zawodowych, jak również wykazano, że za etiologię tego schorzenia odpowiada czynnik znajdujący się w środowisku pracy.

Odnosząc się do zarzutów odwołującej się strony Inspektor Wojewódzki wskazał, że podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego, tj. m.in. przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne w kierunku wnikliwej oceny narażenia zawodowego, skierowano zainteresowanego na proces diagnostyczno-orzeczniczy w uprawnionej placówce medycyny pracy. Ponadto w wyniku postępowania uzupełniającego dokonano oględzin stanowiska pracy – operatora zespołu przenośników, maszynisty urządzeń sortujących, maszynisty urządzeń krusząco-sortujących, sporządzono ponownie kartę oceny narażenia zawodowego oraz zgromadzono dokumentację fotograficzną procesu technologicznego, a także karty pomiarowe zapylenia i narażenia na pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę z lat 2012, 2013, 2015 w Kopalni Kruszywa w R., które wskazują na obecność pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę w środowisku pracy, pomimo prowadzonego procesu wydobywczego kopaliny na mokro.

Poza tym organ wskazał, że przed wydaniem decyzji strony były informowane o przysługujących im uprawnieniach z art. 10 k.p.a., a pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącej zostało złożone dopiero na etapie postępowania odwoławczego.

Nieuzasadniony okazał się również – zdaniem organu drugiej instancji – zarzut naruszenia § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Potwierdzono bowiem w sposób jednoznaczny narażenie zawodowe pracownika na pyły zwłókniające zawierające wolną krystaliczną krzemionkę od 2 % do 50 % w trakcie zatrudnienia w zakładzie pracy skarżącej Rolą organów orzekających w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest ustalenie, u którego pracodawcy choroba ta powstała. Ich zadaniem jest jedynie stwierdzenie, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, bowiem w przypadku, gdy pracownik świadczył pracę dla kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową bez znaczenia jest, w jakim stopniu zostało ono spowodowane zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres postępowania administracyjnego.

Doręczenie zatem pracodawcy decyzji w myśl § 8 ust 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki, mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika.

Z tych też przyczyn organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany decyzji zakwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca – [...] sp. z o.o. – zakwestionowała decyzję organu drugiej instancji w całości, zarzucając jej naruszenie:

– art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;

– § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 148 ze zm.), poprzez przyjęcie procentowych wartości zapylenia bez odniesienia się do dopuszczalnych wyliczonych nom oraz bez porównania ich z obowiązującymi normami najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS);

– § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez przesłanie skarżącej zaskarżonej decyzji jako pracodawcy zatrudniającego pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że warunki pracy pracownika u skarżącej nie mogły spowodować wystąpienia pylicy płuc.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że organ nie dysponował żadnymi dowodami z okresu zatrudnienia pracownika u skarżącej, które potwierdzałyby przyjęte ustalenia, a oparł się jedynie na wynikach pomiarów wykonanych 14-16 lat po ustaniu stosunku zatrudnienia. Podkreślić należy, że przedmiotem dowodu są fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie sposób jednak uznać za fakty istotne w niniejszej sprawie dowodów innych niż te odnoszące się do wskaźników zapylenia w okresie zatrudnienia pracownika.

W odniesieniu do obowiązku rozpatrzenia przez organ zebranego materiału dowodowego, na który powołuje się on w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a który stanowią aktualne wyniki pomiarów wskaźników zapylenia z lat 2012-2015, skarżąca podkreśliła, że w żadnym z powyższych lat nie zostały przekroczone u pracodawcy dopuszczalne normy zapylenia. Błędne jest również twierdzenie organu, że wyniki te potwierdzają narażenie zawodowe pracownika na pyły zwłókniające zawierające wolną krystaliczną krzemionkę.

Z kolei zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy jest zdaniem strony o tyle zasadny, że organ drugiej instancji dysponując pismem PPIS w K. z dnia 25 października 2016 r. oraz zawartymi tam wynikami badania poziomu zapylenia, dokonał błędnej ich analizy. Organ stwierdził bowiem, że wyniki te potwierdzają fakt występowania u skarżącego pyłów zwłókniających zawierających wolną krystaliczną krzemionkę od 2 % do 50 %, co stanowi niebudzący wątpliwości dowód na narażenie zawodowe pracownika. Twierdzeniu temu nie można – w ocenie skarżącej spółki – przyznać racji, ponieważ wyniki zostały przeanalizowane przez organ jedynie połowicznie. Organ potraktował wskazany przedział od 2 % do 50% jak wynik pomiarów, tymczasem stanowi on jedynie pewne procentowe ramy, do których należy się odnieść analizując dane wyniki. Po stwierdzeniu wystąpienia powyższych pyłów w przedziale 2 % do 50 %, organ powinien był porównać wyniki zapylenia z normami ustalonymi w rozporządzeniu dla tego konkretnego przedziału, a następnie na podstawie powyższego porównania stwierdzić, czy dopuszczalne normy zostały przekroczone i dopiero w przypadku ich przekroczenia uznać narażenie zawodowe pracownika.

Wyniki pomiarów jednoznacznie zaś wskazują, że normy zapylenia określone w rozporządzeniu nie zostały przekroczone u skarżącej. Co więcej, pyły występujące u skarżącej utrzymują się w granicach dopuszczalnych norm NDS, co tym bardziej potwierdza, że ich obecność jest znikoma. Nawet czterokrotnie wyższe zapylenie uznawane jest za dopuszczalne i bezpieczne dla pracowników.

Jak podkreśliła skarżąca, zgodnie z § 8 ust, 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej pracodawcy zatrudniającego pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Analizowany przepis wymaga zatem ustalenia, że u danego pracodawcy występowały warunki pracy, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wyraźnie jednak wskazuje, że warunki pracy pracownika u strony skarżącej nie mogły spowodować wystąpienia pylicy płuc.

Mając powyższe okoliczności na uwadze skarżąca spółka wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny była decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 22 lutego 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o stwierdzeniu choroby zawodowej: pylicy płuc – pylicy krzemowej (poz. 3 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Wskazane rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06).

Przy czym podkreślenia wymaga, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia go od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownik został poddany badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej tj. w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w J., która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].

Stwierdza ono, że rozpoznana u J. N. pylica płuc – pylica krzemowa stanowi chorobę wymienioną w poz. 3 pkt 1 wykazu chorób zawodowych oraz ma zawodową etiologię.

Oceniając powyższe orzeczenie na tle przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych należy uznać, że spełnia ono wymagania określone w § 5. Zostało ono wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia wskazanej w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.

Opinia spełnia również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Uzasadnienie opinii jest logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie czynniki zadecydowały o stwierdzeniu, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma charakter zawodowy. Opinia w tym względzie jest przekonująca, zwłaszcza że do podniesionych wątpliwości ze strony skarżącej, jak i organów obu instancji ośrodek medycyny pracy miał szansę się odnieść i wyrazić swój pogląd, który – co należy podkreślić – nie uległ zmianie.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do pracownika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozpoznania uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynniki szkodliwe.

Podkreślić także należy, że opinia lekarska nie była jedynym dowodem jaki został zgromadzonym przez organy w toku postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy nie poprzestał wyłącznie na ocenie zgromadzonego już materiału dowodowego, ale podjął aktywne czynności w celu jego pozyskania bądź to samodzielnie, bądź to za pośrednictwem organu pierwszej instancji w trybie art. 136 k.p.a.

Podstawę do wydania decyzji stanowiły zatem karty oceny narażenia zawodowego, zeznania pracownika na okoliczność wykonywanej pracy i warunków w niej panujących, a także oględziny stanowisk pracy w zakładach, w których był on zatrudniony. Ponadto materiał dowodowy został uzupełniony na etapie postępowania odwoławczego o protokół z oględzin stanowisk pracy w zakładzie skarżącej w Rakowicach, kartę narażenia zawodowego oraz wyniki pomiarów zapylenia. Zwrócono się również do jednostki orzeczniczej I stopnia o dokonanie weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego w świetle uzupełnionych dowodów i zastrzeżeń strony skarżącej wywiedzionych w odwołaniu.

W ocenie Sądu, nie zostały zatem naruszone reguły prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. Prawidłowo ustalono istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów.

Wymaga przy tym podkreślenia, że stronie skarżącej zapewniono na każdym etapie postępowania – w myśl art. 10 § 1 k.p.a. – możliwość zapoznania się z aktami sprawy i odniesienia do pozyskanych dowodów. Skarżąca z takiej zaś możliwości skorzystała, co organ wziął pod uwagę na etapie rozpoznania sprawy i czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena pozostawały w zgodzie z art. 80 k.p.a. i stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że J. N. w okresie zatrudnienia u skarżącej pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej.

Nie można przyjąć – jak chce tego skarżąca – że błędna okazała się ocena zgromadzonych dowodów zwłaszcza w zakresie ustalenia narażenia zawodowego występującego na zajmowanych przez pracownika stanowiskach. Jak już to zostało wskazane, organy obu instancji wzięły pod uwagę tę okoliczność i dołożyły należytych starań w celu analizy zagrożeń zawodowych występujących w zakładzie pracy skarżącej. Podobnej oceny dokonała również jednostka orzecznicza na etapie diagnostycznym.

Z ustaleń organów obu instancji dokonanych w tym zakresie wynika jednoznacznie, że przedmiotem dochodzenia epidemiologicznego było ustalenie warunków pracy i narażenia zawodowego na zajmowanych przez pracownika stanowiskach: operatora zespołu przenośników oraz maszynisty urządzeń sortujących i krusząco-sortujących. W tym celu wykorzystano wszelkie dostępne dowody, w myśl zasady wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a. W skład materiału dowodowego zaliczono również wyniki pomiarów dokonanych w latach 2012-2013 i 2015, choć nie posłużyły one wprost – jak wywodzi to skarżąca – do ustalenia występowania pyłu zwłókniającego z zawartością wolnej krystalicznej krzemionki w okresie zatrudnienia pracownika, lecz pozwoliły jedynie na przyjęcie tezy, że nawet mimo zastosowania procesu wydobywczego na mokro, w środowisku pracy odnotowywane było w dalszym ciągu zapylenie z udziałem wskazanego czynnika szkodliwego.

Na uwagę nie zasługiwał również powiązany z powyższą kwestią zarzut naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Jak bowiem zasadnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest ustalenie, czy pracodawca wypełniał wszelkie nałożone na niego normy z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, lecz określenie narażenia zawodowego i stwierdzenie, czy warunki pracy lub substancje szkodliwe występujące w środowisku pracy miały wpływ na powstanie i rozwój schorzenia zdiagnozowanego u pracownika. Z punktu widzenia niniejszej sprawy nie było zatem istotne na jakim poziomie kształtowały się wyniki pomiarów poziomu zapylenia i czy mieściły się one w granicach najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS). Wystarczającym było bowiem ustalenie, że na stanowisku pracy występował pył zwłókniający zawierający wolną krystaliczną krzemionkę.

Tym samym nie było podstaw do stwierdzenia, że ocena narażenia zawodowego w zakładzie pracy skarżącej została przeprowadzona wadliwe i bez dostatecznej i wnikliwej analizy okoliczności faktycznych. Z tej przyczyny niezasadnym okazał się więc również zarzut naruszenia § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń jednoznacznie wynikało, że pracownik wykonywał swoje obowiązki w narażeniu zawodowym na działanie czynników szkodliwych.

Podkreślić należy, że do stwierdzenia istnienia choroby zawodowej istotne jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie konkretnej choroby. Występowanie zaś warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06).

W niniejszej zaś sprawie niewątpliwie wykazano, że w zakładzie skarżącej istniały takie czynniki szkodliwe, które powodowały wystąpienie u pracownika pylicy płuc, zdiagnozowanej następnie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą jako pylica płuc – pylica krzemowa.

Stąd też – zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie organy sanitarne na podstawie wyczerpująco zgromadzonego i trafnie ocenionego materiału dowodowego ustaliły prawidłowy stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że pracownik wykonywał czynności zawodowe w warunkach narażenia na powstanie pylicy płuc – pylicy krzemowej tj. choroby zawodowej zdefiniowanej w art. 2351 k.p. i ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 3 pkt 1.

Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa a podniesione zarzuty nie były uzasadnione, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu wniesionej skargi w całości.