Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1256/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta Z. odmówił J. K. (strona,skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą M. K.. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.s.r.").

W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek strony z dnia 21 kwietnia 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą M.K.. Na skutek wezwania organu z dnia 22 kwietnia 2021 r. skarżący przedłożył oświadczenie, z którego wynika, że jego ojciec B. K. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się do stanu prawnego sprawy organ I instancji wskazał na zasady i warunki przyznawania wnioskowanych świadczeń rodzinnych uregulowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przytoczył brzmienie art. 17 ust. 1 u.s.r. oraz art. 17 ust. 1b u.s.r., w których określone są przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie podniósł, że M. K. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r., zaliczające ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jej niepełnosprawność istniała od dzieciństwa, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 listopada 2000 r. Jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z akt sprawy wynika, że M. K. jest panną, jej matka nie żyje, zaś ojciec żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji wskazał, że skarżący jest obecnie uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrą M. K. . W konsekwencji stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. art. 17 ust. 1pkt 4 u.s.r., a zatem świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje.

W odwołaniu od decyzji skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej uchylenie i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego odwołującemu, jako osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawną siostrą, należącemu do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym; naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.s.r. polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez odwołującego specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego

w oparciu o art. 16a u.s.r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania tego zasiłku ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto zarzucono naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku

z art. 27 ust. 5 u.s.r. , co skutkowało w przypadku zbiegu prawa brakiem możliwości wyboru jednego ze świadczeń. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), decyzją

z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko SKO przywołało w całości brzmienie art. 17 ust. 1 u.s.r., a wyjaśniając użyty w tym przepisie termin "obowiązek alimentacyjny" odniosło się do regulacji zawartych w Kodeksie rodzinnym

i opiekuńczym. Wskazało, że termin ten zdefiniowany został w art. 128 K.r.o. Zgodnie z treścią tego przepisu obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi,

a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciążą bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 K.r.o.). Jedną z najistotniejszych cech obowiązku alimentacyjnego jest jego ściśle osobisty charakter. Nie można bowiem obciążać nim innej osoby niż ta, którą wskazuje kodeks rodzinny opiekuńczy, nie przechodzi on też na spadkobierców zobowiązanego.

W odniesieniu do powyższych kwestii należy zdaniem SKO przyjąć literalną wykładnię tych przepisów ustawy, która wyłącza z kręgu osób uprawnionych krewnych w linii bocznej (brata, siostrę) w sytuacji nieziszczenia się kumulatywnego przesłanek z ust. 1a art. 17 u.s.r. Niewątpliwie na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny i należy ona do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. Poza sporem pozostaje również kwestia, że siostra skarżącego legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Nadto strona obecnie sprawuje opiekę nad siostrą i nie podejmuje w związku z tym zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej Powyższe ustalenia pozostają jednak zdaniem SKO bez wpływu na wynika zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia w kontekście prawidłowej – negatywnej oceny spełnienia przez stronę przesłanki określonej w art. 17 ust. 1a u.s.r. Zdaniem organu odwoławczego analiza akt niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości, że siostra strony ma ojca, który nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.s.r., uprawniających stronę do ubiegania się o prawo do świadczenia. Tym samym odmowa przyznania odmowa przyznania wnioskodawcy świadczenia w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą jest pełni zasadna. Ojciec osoby niepełnosprawnej żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję, skarżący reprezentowany jak dotychczas przez pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu w zasadzie powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1a pkt 2 u.s.r. polegające na jego literalnym odczytaniu

i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącemu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma ojca nie legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże z obiektywnych i niekwestionowanych względów nie sprawuje nad nim opieki.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy i argumentacja organów nie są wystarczające do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1b-1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111- z późn. zm. – dalej "u.s.r.").Stosownie do brzmienia art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.s.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei art. 17 ust. 1a u.s.r. stanowi, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Warunkiem sine qua non ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. jest przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym

w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. W sytuacji gdy ustawodawca wyraźnie wprowadza w wymienionym przepisie wymóg istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i osobą podlegającą opiece, odsyłając w tym zakresie expressis verbis do przepisów przywoływanej ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, to brak takiego obowiązku pomiędzy wnioskodawcą i osobą, którą się on opiekuje, wyklucza przyznanie wnioskowanego świadczenia. Odwołując się do brzmienia art. 128 K.r.o. wskazać należy, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

W świetle przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu problem prawny, który wymagał w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności rodzica (ojca) osoby wymagającej opieki, w każdym przypadku eliminuje z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwo (brata) faktycznie sprawujące tę opiekę.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym powołane regulacje ustawy

o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. np. wyroki NSA z 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14, 13 listopada 2015 r., I OSK 1286/14, 12 maja 2017 r., I OSK 328/16 oraz 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17).

W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie można zatem pominąć treści art. 132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone

z nadmiernymi trudnościami". W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę

z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony

i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

Zdaniem Sądu błędna jest zatem wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza rodzeństwo (brata) osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki z kręgu osób upoważnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku, gdy rodzic osoby niepełnosprawnej nie może wprawdzie wykonywać opieki z powodu wieku i złego stanu zdrowia, lecz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przyjęta przez organy formalna wykładnia omawianych przepisów mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej

i społecznej.

W konsekwencji przyjąć należy, że rozstrzygnięcie o świadczeniu pielęgnacyjnym powinno uwzględniać fakt, iż formalnego ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można stosować

w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku czy stanu zdrowia) nie może realizować swych obowiązków,

a obowiązki te realizuje dalszy krewny, to jest brat osoby niepełnosprawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1939/18 oraz 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16).

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że ojciec osoby wymagającej opieki ma 84 lata i z deklaracji skarżącego wynika, iż nie jest on w stanie sprawować opieki całodobowej nad córką. Powyższe potwierdza również przedstawione przez skarżącego zaświadczenie lekarskie z dnia [...]r., z którego wynika, że ojciec B. K. nie jest w stanie sprawować opieki nad córką ze względu na wiek, stan ogólny zdrowia i choroby współistniejące. Ponadto, co trzeba podkreślić, w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że ustawodawca niejako z góry zakłada, że każda osoba, która ukończyła 75 lat, wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W związku z tym domniemaniem wprowadzono do porządku prawnego dwa różne świadczenia adresowane do tych osób. Świadczenia te mają na celu wsparcie ich w ponoszeniu wydatków związanych z koniecznością korzystania z takiej pomocy. Pierwszym świadczeniem jest zasiłek pielęgnacyjny, który zgodnie z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Drugim świadczeniem jest dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia - art. 75 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291). Uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza przy tym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Oba te świadczenia mają ten sam cel jako dodatkowe wsparcie dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji - z uwagi na zaawansowany wiek.

Tym samym skoro ustawodawca przyjmuje domniemanie, że osoba w wieku 75 lat sama co do zasady wymaga opieki ze strony osób trzecich i w tym celu udziela jej wsparcia, to nie można przyjąć, by ten sam racjonalny ustawodawca jednocześnie zakładał, że osoba w wieku 75 lat lub więcej (nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny (córką).

Stąd też wyłączenie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszemu krewnemu (bratu osoby niepełnosprawnej) spełniającemu kryteria z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy bliższy krewny (rodzic osoby niepełnosprawnej) nie może z przyczyn obiektywnych i oczywistych takiej opieki sprawować, narusza konstytucyjne zasady równości, sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny.

Zdaniem Sądu sam fakt, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stan zdrowia ojca osoby wymagającej opieki nie został wykazany stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie może jeszcze przesądzać, że możliwe jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką,

a tym samym nie jest możliwe ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez dalszego krewnego (brata osoby niepełnosprawnej). Stan zdrowia ojca osoby wymagającej opieki może być wykazany również innymi dowodami. Nie można przy tym z góry zakładać, że tylko osoba niepełnosprawna

w stopniu znacznym nie jest zdolna do sprawowania pełnej i efektywnej opieki nad osobą tego wymagającą.

W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekający w niniejszym składzie nie zgadza się również z argumentacją organu I instancji, że przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest fakt, że skarżącemu przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją Prezydenta Miasta Z.

z dnia [...] r., nr [...]. We wniosku

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wskazał, że rezygnuje

z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ I instancji uznał, że skarżący nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia z uwagi na powyższe oraz treść art. 17 ust. 1a u.s.r., gdyż strona nie jest osobą spokrewnioną z podopieczną

w pierwszym stopniu, natomiast żyje ojciec, który w pierwszej kolejności winien sprawować nad nią opiekę.

W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r.

o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednocześnie zgodnie z art. 27 ust. 5 tej ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżącemu przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy, decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r.,

nr [...] na podstawie art. 16a oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 u.s.r. We wniosku o ustalenia prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym miejscu należy wskazać, że z art. 27 ust. 5 u.s.r. bezpośrednio wynika, że strona ma możliwość wyboru pomiędzy specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który pobierał na dzień złożenia wniosku

a świadczeniem pielęgnacyjnym. W związku z powyższym organ I instancji powinien był respektować wynikające z art. 27 ust. 5 u.s.r. prawo strony do wyboru kolizyjnego świadczenia i wezwać skarżącego do złożenia oświadczenia co do rezygnacji ze świadczenia, które aktualnie pobiera. Do takiego sposobu działania organu zobowiązuje treść zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), jak również treść art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W ramach stosowania art. 79a § 1 k.p.a. organ I instancji powinien był poinformować stronę o konieczności złożenia oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, zwłaszcza, że już z treści samego wniosku wynikało, że skarżący chce pobierać świadczenie pielęgnacyjne a rezygnować z dotychczas pobieranego zasiłku. Zarówno organ I instancji, jak i SKO zaniechało powyższych działań informacyjnych, czym naruszyło art. 79a § 1 w zw. z art. 8 i art. K.p.a. i w zw. z art. 27 ust. 5 u.s.r. Fakt reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika w toku postępowania administracyjnego nie zmienia oceny co do konieczności kierowania do strony pouczeń stosownie do wymogów z art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłączają obowiązku informowania strony w razie gdy ta jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.

Uwzględniając zatem skargę należało uchylić odmowne decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu. W szczególności winien dokonać oceny niemożności sprawowania opieki przez ojca skarżącego, kierując się zasadami logiki i względami doświadczenia życiowego, uwzględniając przy tym zgromadzone w sprawie dowody potwierdzające jego stan zdrowia.

Mając na uwadze wskazane wyżej uchybienia należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie oprócz naruszenia prawa materialnego (art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych) naruszyły również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.