Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 63/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 91, art. 247 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. W. i P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymierzenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.W. i P.P. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymierzenie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [....] decyzją z dnia [...] września 2017r. nr [...] wymierzył solidarnie wspólnikom byłej spółki cywilnej P. - W. "[...]" z siedzibą [...] tj. M.W. i P.P. karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 165 z póź. zm., dalej "u.g.h.") z tytułu urządzania gier na automacie ADELL 2 nr [...] poza kasynem gry tj. w lokalu restauracji " [...]", mieszczącej się przy ul. [...] w B.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji DIAS decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Powyższe było konsekwencją uznania przez DIAS, że materiał dowodowy zebrany w sprawie, pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że urządzenie opisane w decyzji zainstalowane w ww. lokalu, niebędącym kasynem gry, jest urządzeniem umożliwiającym prowadzenie gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, a urządzającym gry w tym lokalu byli M.W. i P.P. prowadzący w dacie ujawnienia spornego urządzenia działalność w formie spółki cywilnej P. - W. "[...]".

W dniu 15 czerwca 2018r. M.W. zwróciła się do DIAS z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji II instancji. W ocenie wnioskodawczyni decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm., dalej "O.p.")). Zdaniem Stron, wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były wobec wspólników spółki cywilnej. Jednakże na mocy orzeczenia sądu z dnia [...] grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną ([...] sp. j.) na podstawie art. 26 § 4 K.s.h. NIP i REGON pozostały bez zmian. Postępowanie winno być prowadzone wobec ww. spółki, a co za tym idzie skierowanie decyzji do osób fizycznych było niezgodne z prawem, w związku z tym należy ją wyeliminować z obrotu prawnego.

DIAS decyzją z dnia [...] lipca 2018r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2018r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że spółka cywilna P. – W. "[...]" nigdy nie była stroną postępowań w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Byli nią jej wspólnicy. Zgodnie z, obowiązującym w dacie ujawnienia zdarzenia skutkującego nałożeniem kary, brzmieniem art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.) status przedsiębiorcy posiadają wspólnicy spółki cywilnej wykonujący w ramach umowy spółki działalność gospodarczą. Sankcja za naruszenie u.g.h. określona decyzją będącą przedmiotem wniosku dotyczy czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego przy zastosowaniu zasady odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki cywilnej. Sama spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy. Tym samym późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postępowań. Przekształcenie to nie spowodowało utraty podmiotowości prawnej M.W. i P.P. Z tych względów zarzut skierowania przez DIAS decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie jest nieuzasadniony.

W odwołaniu od ww. decyzji M.W. i P.P. podnieśli, że delikt administracyjny powstaje z chwilą orzeczenia kary. Tak więc stroną postępowania jest podmiot będący właściwym w chwili orzekania. Wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były przeciwko spółce cywilnej, co oznaczało prowadzenie ich przeciwko wspólnikom spółki cywilnej. Na mocy orzeczenia sądu doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną na podstawie art. 26 § 4 K.s.h. Przekształcenie miało miejsce w toku postępowania. NIP i REGON pozostały bez zmian. Spółka jawna może być stroną w postępowaniu podatkowym. Skutki przekształcenia oznaczają ciągłość podmiotu, a więc od dnia [...] grudnia 2016 r. stroną, a więc zobowiązanym jest [...] sp.j. NIP [...]. Wydanie decyzji nastąpiło niewątpliwie po orzeczeniu o przekształceniu. Wobec powyższego strony wniosły ponownie o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż w tym stanie rzeczy kierowanie decyzji do osób fizycznych a nie do spółki ich zdaniem jest bezprawne.

DIAS, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 § 1 O.p. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018r.

Wyjaśnił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w którym organ nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji. Sytuacja wskazana jako przesłanka nieważności w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. występuje wówczas, gdy decyzja dotyczy podmiotu niebędącego stroną stosunku prawnego, który był przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ prawidłowo przypisał solidarnie M.W. i P.P. obowiązek zapłaty kary pieniężnej w konsekwencji ustalenia, że jako wspólnicy spółki cywilnej [...] urządzali gry na automacie, poza kasynem gry. Z uzasadnienia decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności wynika jasno i bez wątpliwości, że wyżej wymienieni prowadzący działalność jako spółka cywilna na podstawie zalegającej w aktach administracyjnych umowy z dnia [...] stycznia 2015r. zawartej z A sp. z o.o. z siedzibą w [....] i listy aktualizacji urządzeń do tej umowy, świadczyli usługi w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych w tym spornego automatu w lokalu Restauracji " [...]" w B. ul. [...] . Zgodnie z zapisami ww. umowy (zleceniodawca) A sp. z o.o. oświadczyła, że przedmiotem jej działalności są usługi świadczone na rzecz przedsiębiorców eksploatujących urządzenia do gier rozrywkowych w miejscach ich instalacji, tzw. punktach gier.

W ramach tej umowy wspólnicy spółki cywilnej zobowiązali się do świadczenia na rzecz zleceniodawcy: usług transportowych, rozumianych jako zapewnienie dostarczenia urządzeń z magazynu do punktu gier zgodnie z zawartą przez obsługiwanego przez zleceniodawcę przedsiębiorcę (wskazanego w § 1 pkt 1 ) umową dzierżawy powierzchni pod instalację urządzeń lub umową o zainstalowanie urządzeń rozrywkowych, przemieszczanie urządzeń do innego punktu gier, jak również zwrot urządzeń do magazynu po zakończeniu ich eksploatacji, pobierania gotówki z urządzeń, rozumianych jako pobranie co najmniej jeden raz w miesiącu gotówki z urządzeń i przekazanie jej zleceniodawcy oraz sporządzenie jeden raz w miesiącu protokołu wyjęcia gotówki dla każdego punktu gier, w którym zainstalowane są urządzenia, prowadzenia stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń rozrywkowych w dobrym stanie technicznym, rozumianego jako stałe i nieprzerwane działalnie urządzeń bez limitu pojedynczych użyć oraz bez względu na warunki techniczne lokalu, w którym urządzenia są eksploatowane. Zgodnie z warunkami świadczenia usługi pobierania gotówki z urządzeń określonych w § 3 pkt 2 ust. 4 i 5 zleceniobiorca w określonych okolicznościach zobowiązany był także do przyjmowania faktur obejmujących czynsz dzierżawny od kontrahentów zleceniodawcy, sprawdzenia ich poprawności zgodnie z postanowieniami umowy dzierżawy powierzchni lub umowy o zainstalowanie urządzeń do gier rozrywkowych, dostarczenia takich faktur zleceniodawcy oraz dokonania wypłaty należnego czynszu władającemu lokalem, w którym urządzany jest punkt gier, z gotówki pobranej z urządzeń. W przedmiotowej umowie (§ 3 pkt 1 ust. 8) wspólnicy spółki cywilnej zobowiązali się także do określonego w specjalnie opracowanej instrukcji stanowiącej załącznik nr 4 do umowy, sposobu postępowania w przypadku zatrzymania urządzeń przez organy dochodzeniowo-śledcze w ramach postępowania skarbowego lub karnego. Z tytułu świadczonych usług Strony czerpały korzyści finansowe w postaci wynagrodzenia ryczałtowego liczonego od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia (obsługiwanego na podstawie przedmiotowej umowy przez zleceniobiorcę) w kwocie 200 zł brutto.

Powyższe czynności świadczą o aktywnym udziale Stron w urządzaniu gier tym samym wyczerpują dyspozycję art. 89 u.g.h. i były wykonywane w czasie kiedy M.W.i P.P. prowadzili działalność w formie spółki cywilnej. Na gruncie prawa cywilnego to wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną odpowiedzialność za wszystkie związane z tym zobowiązania cywilno - prawne. Z regulacji u.g.h. nie można wywieść, że spółka cywilna posiada zdolność prawną. W takim przypadku, kara administracyjna za zachowanie objęte odpowiedzialnością administracyjną nakładana jest na wspólników spółki, nie zaś na spółkę. Skoro spółka cywilna, jako nieposiadająca osobowości prawnej, a zarazem nieobciążona taką odpowiedzialnością na mocy szczególnych przepisów, nie może odpowiadać za urządzanie gier hazardowych, decyzja o nałożeniu kary musi być skierowana do wspólników spółki cywilnej, gdyż jest to ich odpowiedzialność osobista.

Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Odwołujących się dotyczącym niewłaściwego oznaczenia strony w postępowaniu poprzez wskazanie osób fizycznych - wspólników spółki cywilnej zamiast spółki jawnej, w która spółka cywilna został przekształcona, jak i twierdzeniem, że podmiot wobec którego wszczęto postępowanie ma ten sam NIP co spółka jawna. Powyższy zarzut jest dodatkowo niezrozumiały z uwagi na fakt, iż Strony nie negują słuszności wszczęcia postępowania administracyjnego wobec nich jako wspólników spółki cywilnej.

Ponadto przy tym nie budzi wątpliwości, że zasady odpowiedzialności muszą być stosowane według stanu faktycznego i prawnego z chwili popełniania deliktu administracyjnego, nie zaś wydawania decyzji przez organ jak utrzymuje w odwołaniu Strona.

Zatem, w przedmiotowej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy u.g.h. obowiązujące w dacie, kiedy stwierdzone zostało nielegalne urządzanie gier hazardowych przez Strony. Nie są to bowiem przepisy proceduralne, w przypadku których regułą jest ich stosowanie w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Powyższe znalazło szerokie uzasadnienie w decyzji tutejszego organu, o stwierdzenie nieważności, której wnoszono.

Istotny dla przedmiotowej kwestii pozostaje fakt, iż zagadnienie strony postępowania wobec licznych skarg na decyzje tutejszego organu ws. kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry orzeczonych wobec M.W. i P.P. jako wspólników spółki cywilnej P. - W. "[...]" s.c następnie przekształconej w spółkę jawną [...] było wielokrotnie prawomocnie przesądzone przez WSA a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej również NSA (dla przykładu wyroki NSA oddalające skargi na wyroki WSA: z dnia 01.10.2018r. sygnatura II GSK 1066/18 dotyczący 3 decyzji tut. organu, z dnia 01.10.2018r. sygnatura II GSK 1067/18 dotyczący 3 decyzji, z dnia 23.08.2018r. sygnatura II GSK 1067/18 dotyczący 1 decyzji).

Z uzasadnienia, każdego z ww. wyroków NSA wynika, że kwestia przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla oznaczenia stron postępowania w przedmiotowych sprawach. Spółka cywilna nie może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 133 O.p. w materii kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry, gdyż interes prawny nie dotyczy jej lecz bezpośrednio wspólników tej spółki cywilnej, ponieważ z uwagi na uregulowania ustawy o swobodzie działalności gospodarczej to oni mieli status przedsiębiorców w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej.

Brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tut. organu z przyczyn wskazanych przez odwołujących się tj. określonych w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., w konsekwencji tego uchylenia decyzji będącej przedmiotem odwołania.

Wykraczając poza zarzuty przedstawione w odwołaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie dopatrzył się także we własnym rozstrzygnięciu pozostałych uchybień określonych w art. 247 § 1 O.p. Samo zaś przyjęcie przez organ odmiennego od zapatrywania Stron stanowiska w ww. kwestii nie może być traktowane jako uchybienie uprawniające do zastosowania sankcji nieważności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję P.P. i M.W. w dwóch jednobrzmiących skargach podnieśli zarzut jej nieważności, określony w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. t.j. skierowania decyzji do osoby niebędącej strona w sprawie oraz wymierzanie kary pieniężnej bez wskazania definicji legalnej pojęcia urządzający, co stanowi zaprzeczenie wszelkim wartościom konstytucyjnym. Takie postępowania może powodować dowolność w zakresie karania co jest sprzeczne z zasada państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji powinno być precyzyjne określone, a tak aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co mu grozi i za co. Z uwagi na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności lub umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były przeciwko spółce cywilnej, co oznaczało prowadzenie ich przeciwko wspólnikom spółki cywilnej - jednakże na mocy orzeczenia sądu z dnia [...] grudnia 2016 r., w toku postępowania, doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną. Skutki przekształcenia oznaczają ciągłość podmiotu, a więc od dnia [...] grudnia 2016 r. stroną, a więc zobowiązanym jest spółka jawna, która może być stroną w postępowaniu podatkowym. Wydanie decyzji nastąpiło w roku 2017, a więc niewątpliwie po orzeczeniu o przekształceniu. W tym stanie rzeczy kierowanie decyzji do osób fizycznych a nie do spółki jest bezprawne.

Skarżący nigdy nie urządzali gier na automatach poza kasynem gry, a spółka była operatorem, czyli podmiotem całkowicie zależnym od faktycznego urządzającego. Nigdzie w przepisach nie ma zdefiniowanej osoby urządzającej. To oznacza, że może to stanowić pole do nadużyć. W prawie rzymskim funkcjonowała paremia: nulla puenna sine lege (nie ma kary bez ustawy). W przedmiotowej sprawie dowody świadczą o całkowitej zależności od innego podmiotu, co wyklucza skarżących z kręgu urządzających gry. Co więcej, sądy karne również opisują, iż zachowanie zdekodowane w sprawie nie może stanowić urządzania w rozumieniu art. 89 u.g.h.

Nawet organ skarbowy w uzasadnieniu decyzji DIAS wskazuje, że pojęcie "urządzający" oznacza (za Słownikiem Języka Polskiego): nadanie czemuś porządku, organizowanie czegoś. Już w tym miejscu decyzja podlega uchyleniu, ponieważ w świetle zawartych umów organizatorem była firma zlecająca serwis, a spółka cywilna skarżących. Skarżący nigdy nie organizowali gier ani ich nie porządkowali. Występowali jako operator, a więc podmiot całkowicie zależny od swojego mocodawcy. Powyższe wyklucza więc możliwość stosowania wobec nich art. 89 u.g.h. Mają prawo do pewności i klarowności ustaw penalizujących zachowanie, a nie odpowiedzialności na zasadzie interpretacji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) zwana dalej p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zmianami), zwana dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Kara ta została nałożona decyzją Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2017 r. solidarnie wspólnikom byłej spółki cywilnej P. - W. "[...]" z siedzibą R. tj. M. W. i P.P. DIAS decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Podstawą wniosku o stwierdzenie nieważności był wynikający z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. zarzut, że na mocy orzeczenia sądu z dnia [...] grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną ([...] sp. j.) na podstawie art. 26 § 4 K.s.h. Postępowanie winno być zatem prowadzone wobec ww. spółki, a co za tym idzie skierowanie decyzji do osób fizycznych było niezgodne z prawem, w związku z tym należy ją wyeliminować z obrotu prawnego.

Przesłanka wymieniona w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej w konsekwencji błędnego potraktowania przez organ podatkowy danego podmiotu jako strony postępowania podatkowego, chociaż takiego statusu nie posiada oraz nie ma interesu prawnego w załatwieniu sprawy. Każdy więc przypadek nieprawidłowego ustalenia (niezależnie od przyczyny) zdolności prawnej osoby uznanej przez organ podatkowy jako stron, pociąga za sobą wadę nieważności decyzji przewidzianą w art. 247 § 1 pkt 5 O.p.

Sąd podziela stanowisko DIAS wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniósł się do podnoszonej przez skarżących w postępowaniach administracyjnych kwestii podmiotu, na którego nałożono karę pieniężną. Postępowanie to od początku prowadzone było w stosunku do skarżących - osób fizycznych i zakończyło się wymierzeniem im solidarnie kar pieniężnych, jako wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanej sprawy.

Skoro spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, nie mogła zostać na nią nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. kara. Wspólnicy spółki cywilnej byli stronami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania i prawidłowo przypisano im odpowiedzialność za popełniony delikt administracyjny i nałożono stosowną sankcję.

Odpowiedzialności z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry nie należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z [....] sp. z o.o. zawarli skarżący, jako wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta wywołała jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Wprawdzie na podstawie wspomnianej umowy skarżący podjęli się czynności kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu.

Należy też zaznaczyć, że ustawa Kodeks spółek handlowych stanowi regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2 k.s.h., zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowego zakresu spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.

Podobnie z art. 26 § 5 k.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot - spółkę jawną. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju nie spoczywała na spółce cywilnej.

Postępowanie administracyjne, od momentu ujawnieniu prowadzone było w stosunku do skarżących - osób fizycznych - i zakończyło się wymierzeniem im kar pieniężnych jako wspólnikom spółki cywilnej na zasadzie solidarności, stosownie do art. 91 O.p. w związku z art. 369 k.c.. Zatem przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie spowodowało zmiany strony postępowania. Sankcja za naruszenie u.g.h. określona decyzją będącą przedmiotem wniosku dotyczy czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego przy zastosowaniu zasady odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki cywilnej. Sama spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy. Tym samym późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postępowań. Przekształcenie to nie spowodowało utraty podmiotowości prawnej M. W. i P.P.

Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Sąd uznał za niezasadny.

W kontekście zarzutu naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Sąd nie dopatruje się także błędów w ustaleniach organów i ich subsumpcji pod znamię deliktu administracyjnego z art. 89 ust 2 u.g.h. i skierowanie decyzji do osób nie będących stroną w sprawie wobec braku przymiotu "urządzających" gry na automatach. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje działania podmiotów zaangażowanych w tego rodzaju proces, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności poprzez umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych pieniężnych oraz czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkoleniem. Chodzi zatem o aktywny i istotny udział danego podmiotu w procesie urządzania gier na automatach, a dotyczący stworzenia technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia. Co jednak należy podkreślić, dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry hazardowe" wystarczające jest przypisanie temu podmiotowi nawet niewielkiego wycinka z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2210/16). W sytuacji, gdy poszczególne, opisane wyżej warunki zapewniają odrębne podmioty, można mówić o ich współudziale w procederze nielegalnego urządzania gier na automatach. Wówczas, do przypisania określonemu podmiotowi przymiotu urządzającego grę na automacie poza kasynem gry konieczne jest ustalenie istnienia porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami przedmiotowego procederu. Wynikające więc w danej sprawie ustalenia w tym zakresie muszą wskazywać na istnienie takiego porozumienia, przy czym może mieć ono charakter dorozumiany tzn. można dojść do wniosku o tym fakcie w oparciu o konkretne okoliczności na niego wskazujące.

Przenosząc te uwagi ogólne na grunt kontrolowanej sprawy skonstatować przychodzi, że już w świetle zawartej przez skarżących jako wspólników spółki cywilnej z A spółka z o.o. umowy z dnia [...] stycznia 2015 r. "w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych" działania podejmowane przez P.P. w ramach tej spółki wskazywały na jego aktywny i znaczący udział w procesie urządzania gier na automatach, mimo że ich własność przysługiwała podmiotowi trzeciemu. Zgodnie z treścią ww. umowy, S.C. [...] P.-W. zobowiązała się do świadczenia na rzecz A spółka z o. o. usług obejmujących transport urządzeń (z magazynu zleceniodawcy do punktu gier, przemieszczanie między punktami oraz zwrot do magazynu po zakończeniu eksploatacji), pobieranie gotówki z automatów i jej przekazywanie wraz ze sporządzanymi na tę okoliczność protokołami, przyjmowanie i przekazywanie faktur od władających lokalami oraz wypłacanie należnego im czynszu, a także prowadzenie serwisu urządzeń zapewniającego stały nadzór nad ich stanem technicznym i estetycznym (w tym comiesięczny przegląd), usuwanie wszelkich awarii i uszkodzeń oraz pozostawanie w gotowości do ich usuwania. Za te usługi wspólnikom s.c. [...] P.-W. przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 200 zł brutto od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia.

Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, uprawniały organy do uznania, że skarżący byli bezpośrednio zaangażowani w proces urządzania gier na automatach, w ramach czego praktycznie w pełni zabezpieczali prawidłowe funkcjonowanie tej działalności. Skarżący stwarzali warunki umożliwiające gry na przedmiotowych automatach zapewniając ich sprawność i gotowość użytkowania przez potencjalnych użytkowników. Bez aktywnej realizacji tych czynności, działalność ta - urządzanie gier na automatach, dodać trzeba nielegalna bo wbrew warunkom wynikającym z u.g.h., nie mogłaby funkcjonować. Znaczne zaangażowanie skarżących w proces organizowania gier podkreśla fakt, że należne im wynagrodzenie powiązane było z aktywnością automatów, przez co byli oni bezpośrednio zainteresowani zapewnieniem możliwości ich ciągłego użytkowania.

Podkreślenia wymaga i to, że zawarta przez skarżących umowa "w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych" znacząco wykraczała przy tym poza obsługę samych tylko automatów, rozumianą przede wszystkim jako obsługę techniczną urządzeń, mającą na celu ich bezawaryjną pracę. W zestawieniu z ogółem, wyżej wymienionych czynności dokonywanych przez skarżących czy ich przedstawicieli, zapewnienie samej sprawności technicznej urządzeń stanowiło w istocie jedynie wycinek obowiązków i zadań w związku z eksploatacją spornych urządzeń.

Co do charakteru działań skarżących w oparciu o wzmiankowaną umowę w odniesieniu do spornych automatów i świadomego udziału w procederze urządzania na nich gier w rozumieniu u.g.h. należy przywołać zapis § 3 pkt 1 ppkt 8 tej umowy, z którego wynika obowiązek określonego zachowania się w sytuacji zatrzymania urządzeń przez organy dochodzeniowo - śledcze w ramach postępowania karnego skarbowego lub karnego, tj. zgodnie ze szczegółową "Instrukcją postępowania na wypadek zatrzymania Urządzeń" stanowiącą załącznik nr 4 do umowy. Wynika z tego, że porozumienie się wszystkich stron wspólnego w istocie przedsięwzięcia, bez udziału których powyższa działalność nie mogłaby być prowadzona, w tym także skarżących, obejmuje nawet współdziałanie na wypadek zainteresowania procederem ze strony organów ścigania.

Reasumując, zgodzić się należy z orzekającymi w niniejszej sprawie organami co do kwalifikacji skarżących jako podmiotów określonych w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., bowiem za współurządzającego gry uznać należy każdego, kto bierze czynny udział w procesie organizowania gier hazardowych, a bez czyjego udziału rozgrywanie gier na automacie byłoby w danych okolicznościach niemożliwe. Forma i stopień ich zaangażowania w proces urządzania gier na automatach są wystarczające do przyjęcia takiej kwalifikacji. Skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej Trade pełnili praktycznie bieżący nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem działalności w zakresie gier na automatach, umożliwiając graczom prowadzenie gier i niezakłócony ich przebieg, uzyskując określoną korzyść majątkową i z tego tytułu stali się osobami odpowiedzialnymi za urządzanie gier na omawianych automatach.

Poza sporem pozostaje natomiast dokonana przez organy kwalifikacja spornych urządzeń jako automatów odpowiadających kryteriom z art. 2 ust 3 u.g.h. Są to bowiem urządzenia elektroniczne, które oferują, za opłatą, gry o charakterze losowym, na których przebieg i wynik gracz nie ma wpływu i umożliwia uzyskiwanie wygranych rzeczowych lub pieniężnych (wybór gracza). Ustalenia faktyczne poczynione w tym zakresie na podstawie prawidłowo przeprowadzonego dowodu z protokołu eksperymentu, wspartego uzyskanymi wynikami badań - sprawozdaniach Laboratorium Celnego Urzędu Celnego w [....] nie budzą wątpliwości sądu co do charakteru przeprowadzanych na tych urządzeniach gier, i nie były one zresztą podważane skargą.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.