Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1459/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 par 1 i 2, art. 228 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par 1  pkt 1  lit. c, art. 200, art. 205par 1, art. 210 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Grzegorz Nowecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. K. kwotę 100 (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją w dniu [...] lutego 2015r., określił P. K. dalej jako "Skarżący" lub "Strona") zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości.

W wyniku wniesionego przez Skarżącego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015r uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, z terminem płatności 28 września 2010r. Ww. decyzja została uznana za doręczoną w trybie art 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm., dalej zwanej "Ordynacja podatkowa ") w dniu 1 grudnia 2015r.

Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2015r. Skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2015r., określającej wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 15.224,00 zł, z tytułu przychodu uzyskanego ze sprzedaży, stanowiącego odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego nr [...] usytuowanego w budynku położonym przy ul. [...] w dzielnicy [...] w W., wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, z terminem płatności 28 września 2010r. W uzasadnieniu Wnioskodawca wyjaśnił, iż decyzja została skierowana na adres zameldowania, pod którym nie przebywa oraz że doręczanie korespondencji w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej było przeprowadzone niezgodnie z prawem. Jednocześnie Wnioskodawca poinformował, że pracownikom Urzędu Skarbowego W. znany był aktualny adres zamieszkania, tj. ul. [...] w W., na który to adres zaskarżona decyzja nie została wysłana. W związku z powyższym w ocenie Skarżącego nie można mu przypisać umyślnej winy za uchybienie terminu do wniesienia odwołania i w konsekwencji, po powzięciu informacji o uchybieniu terminowi w dniu 22 grudnia 2015r., w siedmiodniowym terminie ustawowym złożył przedmiotowy wniosek wraz z odwołaniem od decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] listopada 2015r. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 15.224,00 zł, z terminem płatności 28 września 2015r. Ww. decyzja została uznana za doręczoną w dniu 1 grudnia 2015r. w trybie art. 150 § 1 pkt 2 O.p.

Organ zwrócił uwagę, że w dniu [...] listopada 2015r. w Urzędzie Dzielnicy [...] została pozostawiona kierowana do Strony, na adres zamieszkania zgłoszony w Urzędzie Skarbowym W., korespondencja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2015r., tj. zawierająca decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie z tą sama datą pismo informujące o tym fakcie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej przynależnej do lokalu mieszkalnego, będącego miejscem zamieszkania Strony. W dniu 25 listopada 2015r. ponownie pozostawiono w skrzynce pocztowej, przynależnej do lokalu mieszkalnego będącego miejscem zamieszkania Strony, informację o możliwości odbioru decyzji z dnia [...] listopada 2015r. Zatem doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, tj. z dniem 1 grudnia 2015r. Tym samym organ stwierdził, iż 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1, upłynął w dniu 15 grudnia 2015r. Odwołanie natomiast zostało nadane przez Stronę na poczcie w dniu 29 grudnia 2015r. (data stempla pocztowego) z przekroczeniem ww. terminu.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. we wniosku z dnia 28 grudnia 2015r. Strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Wskazał, iż Skarżący zgłosił w Urzędzie Skarbowym W. adres zamieszkania - [...] w W., ważny od dnia 22 grudnia 2010r. Nie wskazał natomiast innego adresu do korespondencji.

Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku osób fizycznych pojęcie "adres" powinno zatem nawiązywać do miejsca zamieszkania lub pracy. W potocznym rozumieniu adres to miejsce zamieszkania lub pobytu osoby albo znajdowania się instytucji, przedsiębiorstwa, oznaczenie tego miejsca. Zmiany adresu nie można utożsamiać z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu.

Organ zwrócił uwagę, iż pierwotnie korespondencja była kierowana do Strony wyłącznie na adres rejestracyjny, tj. ul. [...] w W. Podatnik odbierał korespondencję regularnie, przy czym w składanych pismach zamiennie wskazywał w danych dotyczących swojej osoby adres - ul. [...] w W., jak też ul. [...]. Część korespondencji została skierowana na drugi z tych adresów (gdzie odbiór kwitował tak podatnik, jak również żona podatnika, tj. Pani M. K.), jednak doręczanie części z pism pod tym adresem też było nieskuteczne. W ostatnim piśmie przesłanym przez Stronę w toku postępowania, tj. w piśmie z dnia 19 października 2015r., wskazano adres: ul. [...]W.. Dlatego też organ pierwszej instancji ponownie wysyłał korespondencję na w/w adres. Wysłane pod ten adres postanowienie nr [...] z dnia 26 października 2015r. zostało przez Stronę odebrane osobiście, jednak już decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2015r. nie została odebrana. W tej sytuacji, po dwukrotnym awizowaniu, w/w decyzja zasadnie została uznana za doręczoną w dniu 1 grudnia 2015r.

W związku z powyższym organ uznał, iż przekroczenie terminu do złożenia odwołania z powodu sugerowanego przez Stronę błędnego doręczenia zaskarżonej decyzji przez organ pierwszej instancji, nie wypełnia przesłanki uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu. W ocenie organu nie można powoływać się na brak skuteczności fikcji doręczenia w sytuacji, gdy podatnik nie zmienił adresu, a pod adresem, na który została mu doręczona korespondencja z organu podatkowego nie odbierał korespondencji. Odmienne rozumienie fikcji doręczenia prowadzić mogłoby do sytuacji, w której podatnik świadomie unika odbioru korespondencji.

Organ zauważył, iż Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazuje, iż pracownicy Urzędu Skarbowego W. posiadali wiedzę na temat innego, aktualnego adresu zamieszkania, tj. ul. [...] w W. Podkreślił, iż z akt sprawy nie wynika jednak aby Strona poinformowała organ podatkowy o zmianie adresu zamieszkania lub wskazała inny adres do korespondencji, zaś odręczne notatki, na które powołuje się Strona we wniosku z dnia 28 grudnia 2015r., dotyczyły wykorzystania adresu wskazanego przez Podatnika w kilku jego pismach, co wyjaśniono powyżej.

W ocenie organu jeśli Strona nie wykonała dyspozycji normy prawnej zawartej w art 146 § 1 Ordynacji podatkowej to organy podatkowe nie mogą ponosić za to odpowiedzialności. Podkreślił również, iż Skarżący w 2015r. składając zeznanie roczne PIT-36 za 2014r. wskazał, iż miejscem jego zamieszkania jest ul. [...] w W..

Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej, za zasadne uznał przyjęcie przez organ podatkowy adresu zamieszkania Skarżącego, tj. ul. [...] w W., za obowiązujący oraz doręczenie pod tym adresem decyzji z dnia [...] listopada 2015r. W świetle dokonanych ustaleń stwierdził brak spełnienia warunku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Strony.

W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie :

1) art. 217 § 2, art. 210 § 4 w związku z art. 219 oraz art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a to przez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia, w tym brak wskazania dowodów, którym organ dał wiarę oraz brak przytoczenia stosownych przepisów prawa, co skutkowało naruszeniem zasady informowania oraz zaufania obywateli do organów Państwa,

2) art. 121 § 1 i 2, art. 210 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa, w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie, a ponadto brak wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, po to, by w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez Skarżącego decyzji bez stosowania środków przymusu,

3) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście oceny występowania w rozpoznawanym przypadku przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezebranie i nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego i A. M. - pracownika Urzędu Skarbowego W. w W. na okoliczność doręczenia Skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w W. z dnia [...] listopada 2015r. oraz osobistego odebrania decyzji w dniu 22 grudnia 2015r. w Urzędzie Skarbowym W., wskutek czego błędnie ustalono, że decyzja została doręczona Stronie z dniem 15 grudnia 2015 r. oraz iż nie zachodzą podstawy do przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania,

4) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącego, podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ustawowym terminie (w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi) i jednocześnie z wniesieniem podania Skarżący dopełnił czynności, dla której termin był określony, tj wniósł odwołanie,

5) art. 210 § 4 w związku z art 219 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie motywów podjętego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako “p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2015r. w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Uznał bowiem, że decyzja ta została skutecznie doręczona Skarżącemu w dniu 1 grudnia 2015 r. w trybie zastępczym, zgodnie z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący wniósł zaś odwołanie od tej decyzji w dniu 19 grudnia 2015 r., czyli z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. Natomiast we wniosku z dnia 28 grudnia 2015r. Strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy.

Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu składa się po ziszczeniu okoliczności faktycznej, polegającej na jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) musi mieć pierwszeństwo przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 162 § 1 i § 2 tej ustawy).

Zauważenia wymaga, że kontroli Sądu poddane zostało również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016r. w przedmiocie uchybienia przez Stronę terminowi do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017r., sygn. akt III SA/Wa 1458/16 uchylił zaskarżone postanoweinie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów dotyczących doręczenia decyzji tj. art. 144, 148 § 1 oraz 150 § 1 Ordynacji podatkowej, skutkiem czego brak było podstaw prawnych do uznania, że decyzja ta – zgodnie z art. 150 § 2 tej ustawy – została skutecznie doręczona. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej przedwcześnie wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skoro tut. Sąd przywołanym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017r. uchylił postanownienie stwierdzające uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, to za przedwczesne należy uznać rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia tego terminu. W związku z tym należało uchylić zaskarżone postanowienie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś na mocy przepisów art. 200, art. 205 § 1 i art. 210 § 2 tej ustawy.