Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 741/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  ust.  1,  art. 4,  art. 7  ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt. 2 w związku z art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 roku ze zmianami, dalej jako k.p.a) oraz art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 3 i 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734, dalej jako ustawa o dodatkach mieszkaniowych) decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku znak [...] wydaną po wznowieniu postępowania Prezydent Miasta R. uchylił w całości własną decyzję administracyjną z dnia [...] stycznia 2005 r. znak [...] przyznającą A.B. dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy, tj. od [...] lutego 2005 r. do [...] lipca 2005 r. w kwocie [...] zł. miesięcznie, w tym ryczałt [...] zł miesięcznie oraz orzekł o nie przyznaniu dla A.B. dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2007 r. ustalono, iż A.B. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w R., a nie w lokalu nr [...] przy ul. [...], na który złożył wniosek o dodatek mieszkaniowy. Lokal na który złożył przedmiotowy wniosek wynajmuje A.M., która deklaruje, iż wraz z dwójką dzieci zamieszkuje w nim na podstawie umowy użyczenia. Zamieszkując w lokalu nr [...] przy ul. [...], A.M. od lutego 2005 r. korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., co potwierdzają wywiady środowiskowe z [...] stycznia 2005 r., [...] kwietnia 2005 r., [...] września 2005 r., [...] listopada 2005 r., [...] stycznia 2006 r., [...] marca 2006 r., [...] czerwca 2006 r., [...] sierpnia 2006 r. i [...] grudnia 2006 r. Tak więc, A.B. w dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego ( [...] stycznia 2005 r. ), w deklaracji o dochodach stanowiącej załącznik do w/w wniosku, niezgodnie z prawdą oświadczył, iż zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Z uwagi na to, iż jest to istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nie znana organowi, który wydał decyzję – postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 kpa wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie przyznania A.B. dodatku mieszkaniowego za okres od [...] lutego 2005 r. do [...] lipca 2005 r. Zdaniem organu, podstawową przesłanką nabycia uprawnienia do dodatku mieszkaniowego jest posiadanie tytułu prawnego do lokalu oraz faktyczne w nim zamieszkiwanie. Co prawda A.B. posiada tytuł prawny do lokalu, ponieważ jest jego najemcą, jednakże w nim nie zamieszkuje. O miejscu zamieszkania decydują bowiem okoliczności faktyczne a nie stałe zameldowanie. Organ zaś wykazał w zgromadzonym materiale dowodowym, że wnioskodawca nie zamieszkiwał w lokalu na który złożył wniosek o dodatek mieszkaniowy.

Organ I instancji w konkluzji swojego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. W przypadku A.B. wznowione postępowanie ujawniło istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że pobrana przez niego w okresie od [...] lutego 2005 r. do [...] lipca 2005 r. kwota [...] zł podlega zwrotowi w podwójnej wysokości, tj. w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji A.B. złożył odwołanie podnosząc, że składając wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego w latach 2005 – 2007 posiadał tytuł prawny oraz zamieszkiwał w lokalu nr [...] przy ul. [...] ponosząc osobiście wszystkie obciążenia finansowe związane z jego użytkowaniem. A.M. nigdy nie wynajmowała przedmiotowego lokalu, nie istnieje bowiem żaden dokument, który by ten fakt potwierdzał. Mieszkała w nim wraz z dwójką dzieci jako bezdomna żona kuzyna, na zasadzie rodzinnej pomocy, ponieważ w tym czasie jej mąż wyjechał do pracy w H. Nigdy nie wspomniała, że korzysta z pomocy MOPS, zatem jej oświadczenie, jakoby A.B. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu jest fałszywe. W konkluzji swojego odwołania oświadczył, że decyzje przyznające dodatek mieszkaniowy w latach 2005 – 2007 były podjęte zgodnie z ówczesnym stanem faktycznym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] października 2008 roku znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że warunkiem ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest min. posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz faktyczne stałe zamieszkiwanie i gospodarowanie w tym lokalu. Art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych mówi bowiem o stałym zamieszkiwaniu jak i gospodarowaniu w danym lokalu mieszkalnym, co oznacza, że oba te czynniki muszą wystąpić łącznie. O stałym zaś zamieszkiwaniu można mówić tylko wtedy, gdy w danym mieszkaniu koncentrują się wszystkie sprawy osobiste i majątkowe danej osoby i lokal ten jest jej centrum życiowym. Jak zaś wynika z akt sprawy, A.B. nie zamieszkiwał stale i nie gospodarował w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Powyższe potwierdzają wielokrotne wywiady środowiskowe przeprowadzone w przedmiotowym lokalu w okresie, kiedy A.B. ubiegał się o dodatek mieszkaniowy i w czasie kiedy ten dodatek otrzymywał

( styczeń - lipiec 2005 r. ). Wywiady te były przeprowadzane w związku z wnioskami A. M., która zamieszkiwała w tym lokalu wraz z dwójką dzieci w wieku szkolnym. W przedmiotowym lokalu składającym się z jednego pokoju i kuchni, o powierzchni [...] m kwadratowych, zamieszkiwała na podstawie jego użyczenia od A.B. Fakt ten znajduje potwierdzenie w postaci informacji zamieszczonych na kwestionariuszach wywiadu przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiady, jak również w notatce służbowej pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] marca 2007 r. Z w/w notatki służbowej wynika, że A.B. faktycznie nie przebywa w przedmiotowym lokalu, ponieważ przeprowadził się do swojej matki mieszkającej przy ul. [...]. Wyjaśnienia złożone w sprawie przez odwołującego się są niespójne. Z jednej strony twierdzi on, że zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, ale dalej wyjaśnia, że często "pomieszkiwał" z matką w jej mieszkaniu przy ul. [...] w R., a w lokalu przy ul. [...] w R. mieszkała A.M. wraz dwójką dzieci na zasadzie rodzinnej pomocy. Zdaniem organu odwoławczego, rozumienie przez A.B. "zamieszkiwania" w przedmiotowym lokalu nie mieści się w dyspozycji art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W ocenie organu II instancji, w niniejszej sprawie nie ma żadnego znaczenia, na jakiej podstawie zamieszkiwała w tym lokalu A.M. i czy posiadała jakikolwiek dokument ( umowę ) na wynajmowanie tego mieszkania, co podnosi A.B. w swoim odwołaniu. Nie jest również istotne to, że odwołujący się ponosił wszelkie obciążenia finansowe związane z tym lokalem. Istotą sprawy jest bowiem wyłącznie stwierdzenie faktu stałego zamieszkiwania A.B. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w R. i gospodarowanie w nim, co jest warunkiem niezbędnym do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Warunek ten zdaniem organu odwoławczego nie został jednak spełniony. W ocenie organu II instancji, odwołujący się otrzymał dodatek mieszkaniowy na podstawie nieprawdziwych danych, w zakresie zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w R., które zawarł w swoim wniosku i załączonej deklaracji przy ubieganiu się o przedmiotowe świadczenie.

W konkluzji swojego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdziło zasadność wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, spełnione zostały bowiem przesłanki zawarte w tym przepisie. Sprawa była już zakończona i wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. stała się przedmiotem skargi A.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i oddalenie roszczeń organu I instancji w zakresie zwrotu dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ I instancji nie umożliwił mu wyjaśnienia zarzutu jakoby nie zamieszkiwał przy ul. [...] w R. w czasie ubiegania się i otrzymywania dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji oparł swoje ustalenia na rzekomych wywiadach, żaden zaś z pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. nie spotkał się z nim w okresie przyznania dodatku mieszkaniowego ani nie wezwał go w celu złożenia wyjaśnień przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną z upośledzeniem umysłowym od ponad 40 lat. Prawo do lokalu przy ul. [...] uzyskał po śmierci babci, którą opiekował się przez wykonywanie najprostszych czynności, takich jak zakupy czy przyniesienie posiłków przygotowanych przez jego matkę mieszkającą, niemal dokładnie po przeciwnej stronie ulicy, przy ul. [...]. Ponosił wszelkie koszty związane z zamieszkaniem i utrzymaniem lokalu przy ul. [...], co potwierdzają dowody wpłat. Od połowy 2007 r. do chwili obecnej ze względów zdrowotnych, przestał samodzielnie wychodzić z domu. W październiku 2008 r. zmarła jego matka i obecnie MOPS przyznał mu nieodpłatnie opiekunkę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdziło, że są one bezpodstawne. Po pierwsze, A.B. miał wielokrotnie możliwość wyjaśnienia przed organami obu instancji zarzutu nie zamieszkiwania w lokalu. Po drugie, nie można mówić o "rzekomych" wywiadach w sytuacji, kiedy potwierdzają to wiarygodne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, tj. kwestionariusze aktualizacji wywiadu sporządzone podczas przeprowadzonych wywiadów przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Nadto, treść całej skargi jest nieprzekonywująca w zakresie stałego zamieszkiwania i gospodarowania w lokalu przy ul. [...] w R. i utwierdza organ odwoławczy co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza zaś, że warunek stałego zamieszkiwania i gospodarowania w przedmiotowym lokalu nie został przez skarżącego spełniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a).

Na wstępie zauważyć należy, że decyzja organu I instancji wydana została po uruchomieniu nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest wznowienie postępowania, a zatem w pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii jego zasadności, a więc oceny czy zaistniały przesłanki, których wystąpienie otwiera prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Przesłanki te określone zostały w przepisach art. 145 i 146 kpa, które uzależniają możliwość wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją od wystąpienia szeregu przesłanek zarówno pozytywnych jak i negatywnych. Zdaniem organów obu instancji, które również podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zaistniała przesłanka pozytywna, o której mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 kpa., według której w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Z notatki służbowej pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] marca 2007 r. o przeprowadzonym w dniu [...] lutego 2007 r. wywiadzie środowiskowym wynika nowa okoliczność w sprawie, że skarżący faktycznie nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...], bowiem przeprowadził się do swojej matki. Okoliczność ta, choć jest istotna dla sprawy i istniała w dniu wydania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy ( [...] stycznia 2005 r. ) nie była znana organowi, który wydał decyzję.

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega jednak uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za zasadną, bowiem organy nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości istniejących w niniejszej sprawie. Legalność decyzji administracyjnej wymaga zaś jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Oceniając zaś zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Stosownie do art. 7 kpa – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji.

Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Nadto, organy administracji publicznej obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli ( art. 8 kpa), jak również wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu spraw ( art. 11 kpa ) - patrz wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1984 roku II S.A. 742/84 ONSA 1984, Nr 2, poz. 67.

Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

W sprawie niniejszej decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów dotyczących podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie podjęto bowiem wszelkich, niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje min. najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych ( pkt. 1), a także innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem ( pkt. 4 ).

W myśl zaś art. 4 cytowanej ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.

Przede wszystkim, organy obu instancji nie wyjaśniły w jednoznaczny sposób, istotnej zdaniem Sądu w niniejszej sprawie kwestii, kto faktycznie ponosił koszty utrzymania przedmiotowego lokalu. Ustalenia w tym zakresie organy obu instancji oparły jedynie na dowodach pośrednich w postaci przeprowadzonych wywiadów środowiskowych oraz notatki służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Z wywiadów środowiskowych znajdujących się w aktach sprawy, przeprowadzonych w związku z ubieganiem się przez A.M. o świadczenia z pomocy społecznej, wynika jedynie, ile wynoszą opłaty związane z użytkowaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna, gaz ). Nie wynika z nich zaś jednoznacznie, kto faktycznie ponosi te wydatki. A.M. nie przedstawiała bowiem w trakcie przeprowadzanych wywiadów żadnych rachunków, zaś wysokość opłat pracownik socjalny ustalał na podstawie udzielonej przez nią wypowiedzi. Z wyjaśnień skarżącego wynika zaś, że to właśnie on ponosił wszelkie opłaty związane z użytkowaniem lokalu.

Nie przeprowadzono również jakiegokolwiek bezpośredniego dowodu w postaci np. przesłuchania w charakterze świadka A.M. czy też osób mieszkających w sąsiednich lokalach na okoliczność kto faktycznie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w okresie za który skarżącemu przyznano dodatek mieszkaniowy. Takie zaś dowody niewątpliwie mogłyby wyjaśnić wszelkie wątpliwości i niejasności istniejące w niniejszej sprawie. Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika natomiast w bezsporny sposób, że skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w okresie ubiegania się i otrzymywania dodatku mieszkaniowego. Fakt bowiem, ustalony na podstawie znajdujących się w aktach sprawy wywiadach środowiskowych, że A.M. zamieszkując w tym lokalu korzystała z innych świadczeń pomocy społecznej nie wyklucza jednoznacznie, że nie mógł w nim zamieszkiwać również skarżący. Przedmiotowe wywiady, w świetle okoliczności podnoszonych przez A.B. zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w skardze, mogły bowiem być przeprowadzane w czasie, w którym skarżący czasowo przebywał z powodu swojej choroby w szpitalu czy też u swojej matki. Za niewystarczający, jako jedynie dowód pośredni, zdaniem Sądu należy uznać również dowód w postaci notatki służbowej z dnia [...] marca 2007 r., sporządzonej przez pracownika socjalnego, z której to wynika, że A.B. faktycznie nie przebywa w przedmiotowym lokalu, bowiem jak wynika z wypowiedzi A.M. przeprowadził się do swojej matki do lokalu nr [...] przy ul. [...].

Organy obu instancji nie wyjaśniły również w swoich decyzjach z czego wynika konieczność spełnienia faktycznego zamieszkiwania w lokalu na który przysługuje dodatek mieszkaniowy. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wskazuje bowiem na taki warunek, od którego byłoby uzależnione uprawnienie do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Dla bytu dodatku mieszkaniowego istotne są dwa kryteria : dochodowe ( art. 3 ) odnoszące się do wnioskodawcy i osób, z którymi prowadzi on gospodarstwo domowe oraz powierzchniowe ( art. 5 ) odnoszące się do lokalu sprecyzowanego w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżącemu zaś odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na ustalenie, że mając tytuł prawny do zamieszkiwania w lokalu objętym żądaniem – faktycznie w lokalu tym nie przebywał. Zatem powołano się na przesłankę pozostającą w zasadzie poza wyżej wskazanymi kryteriami. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który to został przywołany w sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji, odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia następuje w przypadku ustalenia, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz innych niezbędnych dokumentów, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe ( pkt. 1 ) lub faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji ( pkt. 2 ). Organy obu instancji nie wykazały zaś, aby takie przesłanki zaistniały w niniejszej sprawie.

Trafny wydaje się pogląd, wedle którego osoba niezamieszkująca w danym lokalu w sensie prawnym, nawet gdy spełnia warunki sprecyzowane w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie powinna otrzymać owego dodatku. Ustawodawca bowiem, wyraźnie tej kwestii nie precyzując, wskazał na konieczność korzystania z danego lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem, bo taki jest cel wspomnianej ustawy, której przepisy mają umożliwić osobom nie mogącym uiścić opłat za zajmowany lokal pomoc w tym zakresie. Świadczą o tym zwroty "osobom mieszkającym" ( art. 2 ust. 1. pkt. 2 tej ustawy ), "osobom zajmującym" ( art. 2 ust. 1 pkt. 5 tej ustawy ), aczkolwiek pewien wyłom wprowadzają przepisy art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 4, uprawniające do dodatku osoby będące najemcami, podnajemcami albo mające tytuł do lokalu i ponoszące wydatki związane z jego zajmowaniem, bez dalszej ich konkretyzacji. Trudno wszak zaakceptować sytuację, aby osoba mająca kilka mieszkań, na wszystkie otrzymywała dodatek, albo, aby uzyskała dodatek na opłacenie lokalu, w którym nie zamieszkuje. Jednakowoż przywołane przepisy nie łączą wyraźnie tego uprawnienia ze stałym faktycznym zamieszkiwaniem, czyli efektywnym stałym pobytem.

W przekonaniu Sądu, skoro przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania czy zajmowania lokalu, oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykaturę przedmiotu wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Zdaniem zaś Sądu, okoliczności te, tj. faktyczne zamieszkiwanie i zamiar stałego pobytu skarżącego w przedmiotowym lokalu nie zostały w wystarczający sposób w niniejszej sprawie wyjaśnione. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym wnioskodawcy, tj. miejscem gdzie przebywa on z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały zaś oznacza zamieszkiwanie w danej miejscowości pod oznaczonym adresem z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym osobowych i majątkowych interesów. Analizując w pełni omawiane okoliczności nie można pozostawić na uboczu takich kwestii jak możliwość powrotu do mieszkania po czasowym pobycie w innym miejscu z powodu np. choroby. Centrum życiowe oznacza więc miejsce, w którym dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie ześrodkowane są wszystkie jej podstawowe sprawy życiowe, gdzie zgromadziła swoje podstawowe przedmioty potrzebne do egzystencji, a więc upraszczając miejsce, w którym stale przebywa, śpi, gotuje, pierze, czyli tam gdzie spełnia swoje podstawowe potrzeby bytowe. Oczywistym jest też, że fakt zameldowania o tym nie przesądza, bowiem jest tylko czynnością rejestracyjną, wszak może być jednym z elementów oceny stanu faktycznego w tej materii. Niemniej jednak owego zamiaru i centrum życiowego nie przekreślają inne okoliczności mające charakter jedynie czasowy czy przemijający. Tym samym, zdaniem Sądu, w ramach przeprowadzonego w sprawie przez organ I instancji postępowania dowodowego nie wykazano w oczywisty sposób, iż stałe centrum życiowe skarżącego pozostaje poza lokalem, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy obu instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa, ponieważ nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, w szczególności ustalić czy rzeczywiście zaistniały przesłanki do odmowy skarżącemu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Nie uzasadniły również w wystarczający i przekonujący sposób swoich decyzji, czym naruszyły art. 11 i 107 § 3 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 kpa w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia. W tym celu organ powinien dokonać ustaleń i stwierdzeń czy rzeczywiście faktycznie skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu na który wystąpił z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Powyższe umożliwi dopiero wyjaśnienie wszystkich istniejących wątpliwości dotyczących czy zaistniały podstawy do odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Prowadząc postępowanie dowodowe organ winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 75 § 1 kpa). Zgodnie z tym przepisem, w szczególności dowodem mogą być min. dokumenty czy zeznania świadków. Dopiero zaś po ustaleniu w prawidłowy sposób stanu faktycznego sprawy organ administracji publicznej będzie mógł dokonać należytej subsumcji tego stanu do norm zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Na obecnym etapie nie jest to możliwe, bowiem ustalenia stanu faktycznego budzą wątpliwości. Następnie organ powinien wydać decyzję uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie mając na uwadze treść art. 8, 11 i 107 § 3 kpa.

Z tych względów, skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie, uznał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c orzekł jak w sentencji wyroku.