Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 457/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 grudnia 2022 r. nr KO-1379/4103/750/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 22 grudnia 2022r nr KO1379/4103/750/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania D. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 9 listopada 2022r. Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 listopada 2022r. Nr [...] Wójt Gminy [...], odmówił przyznania D. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką: D. K.. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że D. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga długotrwałej opieki. Ustalono, że zamieszkuje ona wraz z mężem K. K. i córką D. K. oraz trzema małoletnimi córkami. Posiada także troje dorosłych dzieci (dwóch synów i córkę), które nie zamieszkują wspólnie z nią, mają własne rodziny i pracują zawodowo. Organ wskazał, że skoro D. K. jest mężatką to zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jej córce gdyż współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wynika z treści przeprowadzonego wywiadu z K. K.. Organ wskazał, że K. K. oświadczył, że nie może sprawować opieki nad żoną, gdyż jest aktywny zawodowo (1/4etatu) oraz ma problemy zdrowotne. W ocenie organu jednak nie były to okoliczności jednoznaczne z brakiem możliwości sprawowania opieki nad żoną. Organ wskazał nadto, że D. K. pobiera na D. K. specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany decyzją nr [...] z dnia 30 września 2021 r. oraz decyzją nr [...] z dnia 10 października 2022 r., co również stanowi negatywną przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z decyzją powyższą nie zgodziła się D. K., wniosła odwołanie w którym wskazała, że nie zgadza się z argumentacją organu I instancji. Podniosła, że jej ojciec K. K. pracuje i przeszedł dwie operacje [...], nie może dźwigać, a to przeszkadza mu w sprawowaniu opieki nad małżonką. Z powodu choroby ojciec również nie może wykonywać pracy w pełnym wymiarze godzin. Podała, że matka nie ma nóg ani protez, porusza się na wózku. Zaznaczyła, że pomaga matce w codziennych czynnościach i sprawuje wobec niej opiekę, a także wykonuje wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Podała także, że musi pomagać młodszemu rodzeństwu (w wieku 7 lat, 11 lat oraz 13 lat) w odrabianiu lekcji oraz odprowadzaniu do autobusu szkolnego i odebrania z autobusu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po odwołaniu się i przytoczeniu treści przepisów art. 17 ust 1, ust 1a oraz ust 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) wskazało, że z treści cytowanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. Co więcej, w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, to jedynie w sytuacji, gdy małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwym jest przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny. SKO podniosło także, że stosownie do treści art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 25 lutego 1964 r. obowiązek alimentacyjny, tj. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 129 ust. 1 oraz 132 k. r. i o.). Przy czym nie można pomijać zdaniem organu, że w świetle przepisów k. r. i o. obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych. Z unormowaniami tymi koresponduje właśnie art. 17 ust. 1, ust. la i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, Tym samym przepisy te, w konfrontacji z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019r. sygn. akt 3804/18). Organ podniósł, że w judykaturze nie budzi wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć. SKO wskazało, że z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że D. K. jest żoną K. K.. Mąż osoby wymagającej opieki ([...] l.) jest osobą aktywną zawodowo i pracuje w wymiarze 1/4 etatu. Wynagrodzenie za pracę K. K. stanowi jedną ze składowych źródła dochodów rodziny państwa K., na którą, zgodnie z ustaleniami zawartymi w wywiadzie środowiskowym, składają się: D. i K. K., dorosła córka D. K. oraz trzy ich małoletnie córki. Organ podał także, że do akt załączone zostało zaświadczenie lekarskie z dnia [...].10.2022, zgodnie z którym K. K. przeszedł dwie operacje [...] (w listopadzie 2019r. oraz grudniu 2020r.) w wyniku czego nie może dźwigać ciężarów, co ogranicza mu możliwość opiekowania się swoją małżonką. K. K. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle tych okoliczności zdaniem organu, zgodnie z przywołanymi przepisami, to mąż K. K. jest w pierwszej kolejności zobowiązany do alimentacji wobec D. K. przed córką D. K.. Organ wskazał, że uprawnienie do wnioskowanego świadczenia przysługiwałoby odwołującej zatem jedynie po spełnieniu łącznie warunków określonych w art. 17 ust. 1a ustawy - taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż matka odwołującej jest zamężna, a z akt nie wynika, aby małżonek legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO podzieliło wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba, niż współmałżonek, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich (wyrok Wojewódzkiego. Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 359/21, LEX nr 3182510). Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, gdyż małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu złożone do akt zaświadczenie lekarskie z dnia [...].10.2022 r. nie może zastąpić orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, bowiem ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy jednoznacznie uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Stwierdzenie niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności następuje w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez wykwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 857) powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły wydają odpowiednio orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia. Wniosek o wydanie orzeczenia rozpatruje co najmniej dwuosobowy skład orzekający (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia niepełnosprawności. Organ podkreślił, że zarówno organ I instancji jak i SKO nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Z woli ustawodawcy tylko legitymowanie się znacznym stopniem niepełnosprawności przez współmałżonka uprawnia krewnych osoby wymagającej opieki, która pozostaje w związku małżeńskim, do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem tej opieki i rezygnacją z zatrudnienia z tego powodu. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też ustaleniami organu pomocowego dokonanymi w prowadzonym przez ten organ postępowaniu wyjaśniającym. Z tego względu zaświadczenie lekarskie, jakim dysponuje mąż osoby wymagającej opieki stwierdzające, że ze względu na ograniczone możliwości sprawowania opieki nad żoną D. K., nie może zastąpić wymaganego prawem orzeczenia właściwej jednostki orzeczniczej ze wskazaniem stopnia niepełnosprawności. SKO wskazało, że organ nie powinien był czynić z faktu posiadania przez odwołującą ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanki do odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy należy bowiem czytać łącznie z art. 27 ust. 5 ustawy, który stanowi, iż w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Samo posiadanie uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W momencie natomiast, gdy strona ma przyznane prawo do obu tych świadczeń i pobiera jedno z nich, to ma prawo wyboru świadczenia dla siebie korzystniejszego. SKO wskazało, że okoliczność ta nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. K. (skarżąca) zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że ojciec nie może sprawować opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką głównie z uwagi na swój stan zdrowia mimo, że nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podniosła, że to ona opiekuje się matką oraz nieletnim rodzeństwem. Podała, że matka jest po [...] a ojciec po dwóch operacjach [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem łącznego spełnienia dodatkowych warunków, wymienionych w ust. 1a analizowanego przepisu. Warunki te, jakkolwiek nie powtarzają regulacji przepisów k.r.o. dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego, pozostają w związku z tą kwestią. Jak wynika bowiem z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie poza sporem jest okoliczność, że skarżąca należy do kręgu osób określonych w powyższym przepisie, a którym – w przypadku niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki – przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na niej, jako córce osoby wymagającej opieki, obowiązek alimentacyjny (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Organ uznał jednak, że w okolicznościach sprawy wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z akt sprawy, na co wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, osoba wymagająca opieki D. K. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż K. K. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jest nadal czynny zawodowo w wymiarze ¼ etatu. Tych okoliczności skarżąca nie kwestionowała. Organ z kolei nie kwestionował podnoszonego przez skarżącą argumentu, iż stan zdrowia K. K. może uniemożliwiać mu faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną i że opiekę tę faktycznie sprawuje skarżąca. Jednakże z uwagi na fakt, że K. K. – mąż osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności to skarżącej prawo do tego świadczenia nie może być przyznane. Zasadne jest przy tym stanowisko organu, że, jako nie dysponujący wiadomościami specjalnymi, nie może przyjąć jako podstawy orzeczenia zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia męża osoby niepełnosprawnej w sytuacji gdy jego stan zdrowia, jako wykluczający możliwość sprawowania opieki, nie został potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem skarżąca w skardze podnosi konsekwentnie, że ojciec pomimo, że nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności to jednak faktycznie, z uwagi na swój stan zdrowia, opieki nad żoną sprawować nie może.

Odnosząc się do powyższego wyjaśnić trzeba, że sposób wykładni określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy przesłanki legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności budził wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych i był powodem rozbieżności. Ostatecznie jednak wątpliwości te były przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w dniu 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w pkt wskazał, że "warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.)". W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego". Nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżniono w art. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównano orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o których mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. "Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. [...] Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium 'przesunięcia' uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wskazuje, że ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Powołana norma nie pozwala zatem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z: 22 września 2022 r. sygn. akt II GSK 709/19, Lex nr 3429752 oraz 25 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 206/22, Lex nr 3444675).

Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty nie mogły mieć w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro bowiem wymagająca opieki D. K. pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż K. K., mimo, że, zdaniem skarżącej, faktycznie sprawować opieki nie może, to jednak nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego było niedopuszczalne.

Do przyjęcia, że w sprawie została spełniona negatywna przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. niezbędne było bowiem jedynie ustalenie, że mąż osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podsumowując, wobec wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia uznać trzeba za prawidłową nie kwestionując jednocześnie , że to skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, wspierając ją również w opiece nad nieletnimi dziećmi, rodzeństwem skarżącej. Jednak w takiej sytuacji, wobec treści powołanych wyżej przepisów, skarżącą, która podjęła się opieki nad matką, w realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec matki winno wesprzeć jej pełnoletnie rodzeństwo, na którym obowiązek alimentacyjny w równym stopniu ciąży.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ppsa.