Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 28/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 § 2, art. 247
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt III SPP/Gl 94/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. O. o sygn. akt III SA/Gl 668/23 na akt Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. w przedmiocie procedury wyboru składu Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SPP/Gl 94/23 odmówił Z. O. przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na akt Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. z przedmiocie procedury wyboru składu jej Rady Nadzorczej prowadzonej pod sygn. akt III SA/Gl 668/23.

W uzasadnieniu swojego stanowiska WSA wyjaśnił, iż skarga której dotyczy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest oczywiście bezzasadna, albowiem jej rozpoznanie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Odwołano się przy tym do przepisów art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm.; dalej p.p.s.a.), regulujących przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego i podlegających rozpoznaniu przez sądy administracyjne oraz art. 247 p.p.s.a. potwierdzający, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, skarżący wywiódł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie pełnomocnika z urzędu. Z treści uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje przedmiot rozpoznania sprawy, który jego zdaniem sprowadza się do świadomego złamania prawa, tj. art. 82 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U.2023.438 t.j. ze zm.) poprzez powołanie w skład Rady Nadzorczej Spółdzielni osoby nieuprawnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarga jest oczywiście bezzasadna. W konsekwencji nie było możliwe także uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stałoby to w sprzeczności z przepisem na który słusznie powołał się WSA, tj. art. 274 p.p.s.a. Poza sprawą pozostało zatem odniesienie się do przesłanek pozytywnych wyrażonych w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., z uwagi na spełnienie przesłanki negatywnej.

Zakres kognicji sądów administracyjnych wyznacza art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Co do zasady, należy podzielić stanowisko M. Jaśkowskiej, że treść art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. statuuje domniemanie jurysdykcji sądownictwa administracyjnego w odniesieniu do każdej aktywności podmiotu wykonującego administrację publiczną, jeżeli jest ona podejmowana w formie wskazanej w tym przepisie. Domniemanie to może być obalone na skutek wyraźnego i niebudzącego wątpliwości przepisu szczególnego, który wskazuje inny sąd albo wyklucza możliwość zaskarżenia danego zachowania do sądu (vide: M. Jaśkowska, Właściwość sądów administracyjnych (zagadnienia wybrane), [w]: Koncepcja systemu prawa administracyjnego, red. J. Zimmermann, Warszawa 2007, s. 571 i cyt. tam orzecznictwo).

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ł. w odpowiedzi na skargę wyjaśniła, iż nie jest organem administracji publicznej, a dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, która w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą, a także może prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska, zaś posiadany przez nią majątek, jest majątkiem jej członków, co wynika wprost z art. 1 ust. 1-3 ustawy z 16 września 1982 r. Prawo Spółdzielcze (Dz.U.2021.648 t.j. ze zm.). Stanowisko to potwierdzone zostało również przez Sąd pierwszej instancji.

Potwierdzić również należało, że w niniejszej sprawie wywiedziona przez skarżącego skarga kwalifikowała się do odrzucenia w myśl art. 58 § 1 p.p.s.a. z uwagi na sygnalizowany brak kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 17.07.2014 r., II OZ 700/14, LEX nr 1495334). Zaznaczyć przy tym trzeba, że ocena skargi jako bezzasadnej wyrażona w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy nie oznacza oczywiście merytorycznego rozpoznania skargi (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami..., s. 1226).

Przepis art. 247 p.p.s.a. wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony (por. postanowienie NSA z 30.09.2014 r., II OZ 998/14, LEX nr 1530922).

Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.