Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1190/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 71a
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S., K. S., J. J. i L. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB) decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej k.p.a.), art. 71a ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm. – dalej p.b.) nakazał "A" S.C. z siedzibą w S. – jako właścicielowi, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń (stanowiących lokal nr [...]) na poddaszu/strychu w budynku wielorodzinnym nr [...] zlokalizowanym na dz. nr [...] oraz [...] przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu podano, że w dniu [...] r. do PINB wpłynęło pismo informujące, że administrator budynku przy ul. [...] bez pozwolenia na strychu wybudował mieszkania. Pismem z dnia [...] r. wezwano właściciela nieruchomości do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie i przedłożenia dokumentów potwierdzających legalne użytkowanie w/w lokali. Zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń strychu/poddasza na lokal mieszkalny miała miejsce, gdy właścicielem nieruchomości była H. K. Zgodnie ze stanowiskiem Wydziału Administracji Architektoniczno - Budowlanej UM w S. zawartym w pismach z dnia [...] r. oraz [...] r. nie były prowadzone postępowania administracyjne dotyczące zmiany sposobu użytkowania poddasza/strychu na lokale mieszkalne. Wydając zaświadczenie o samodzielności lokali stwierdzono na podstawie dołączonej inwentaryzacji, że lokale te spełniają wymagania ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1892). W tej procedurze nie sprawdza się dokumentów, na podstawie których lokale zostały wydzielone. W związku z powyższym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. nakazano "A" S.C. z siedzibą w S. - jako właścicielowi – wstrzymanie użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na poddaszu/strychu w budynku wielorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w S. oraz opracowanie i przedłożenie w PINB w terminie do 31 lipca 2015 r. dokumentów, zgodnie z art. 71 ust. 2 p.b. W dniu 10 czerwca 2015 r. do Inspektoratu wpłynęło pismo z dnia 9 czerwca 2015 r. od "A" S.C. informujące, iż wstrzymano użytkowanie przedmiotowego lokalu. Inwestor jednak nie przedłożył niezbędnych dokumentów zgodnie z postanowieniem nr [...] z dnia [...] r.

Od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu odwołanie złożyli A. i K. S. oraz L. i J. J., jako wspólnicy spółki cywilnej "A". Skarżący zarzucili naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla prowadzonego postępowania, a w konsekwencji nienależyte wydanie i uzasadnienie decyzji, art. 28 oraz 29 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że stroną postępowania administracyjnego jest spółka cywilna, a nie jej poszczególni wspólnicy jako osoby fizyczne, art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w sprawie, uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a także art. 71 ust. 2 oraz art. 71 a ust. 4 p.b. poprzez ich błędną interpretację i nieprawidłowe zastosowanie, a w konsekwencji wydanie błędnej decyzji. Skarżący wnieśli jednocześnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej WINB) decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 pkt 2 p.b., po rozpatrzeniu wniesionego w terminie odwołania A. i K. S. oraz L. i J. J. jako wspólników spółki cywilnej ,,A" od decyzji nr [...] z dnia [...] r. 1) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz 2) działając na podstawie art. 71a ust. 4 p.b. nakazał A. S., K. S., L. J. oraz J. J. jako wspólnikom spółki cywilnej "A" S.C. A. i K. S., L. i J. J., jako właścicielowi lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w S., przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń (stanowiących lokal nr [...]) na poddaszu/strychu w budynku wielorodzinnym nr [...] zlokalizowanym na dz. nr [...]oraz [...] przy ul. [...] w S.

W uzasadnieniu podano m. in., że w stosunku do nieruchomości przy ul. [...],[...],[...] w S. nie były prowadzone postępowania administracyjne dotyczące zmiany sposobu użytkowania poddasza/strychu na lokale mieszkalne. Uzyskanie zaświadczenia o samodzielności lokali nie sprawia, iż automatycznie następuje zmiana sposobu użytkowania. Przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali jest bowiem stwierdzenie przez starostę, czy lokal spełnia wymagania, o których mowa w art. 2 ust. 2 tejże ustawy i czy może być uznany za samodzielny w rozumieniu tego przepisu - nie jest nim natomiast stwierdzenie, czy lokal może nadawać się do użytkowania. PINB umożliwił współwłaścicielom przedmiotowego lokalu legalizację zmiany sposobu użytkowania wydając postanowienie nr [...] z dnia [...] r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu obowiązki tam wskazane nie zostały wykonane, czego konsekwencją jest, zgodnie z art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego, przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zreformował nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczenia na poddaszu, jednoznacznie wskazując, iż adresatami decyzji są wspólnicy spółki cywilnej. W ocenie organu PINB w S. niezbyt fortunnie zredagował treść sentencji, jednakże nie oznacza to, iż za stronę postępowania traktował spółkę cywilną, a nie jej wspólników, o czym świadczy chociażby wymienienie ich z nazwiska oraz wskazanie pierwszej litery imienia, a także doręczenie decyzji każdemu wspólnikowi indywidualnie.

Skargę na powyższą decyzję złożyli A. S., K. S., L. J. oraz J. J., zarzucając jej naruszenie następujących przepisów:

1) art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie zmiany przeznaczenia lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w S. w okresie sprzed jego posiadania przez skarżących;

2) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez usankcjonowanie niezapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, który wydał decyzję bez uprzedniego poinformowania o tym skarżących i umożliwienia im wypowiedzenia się, poprzez próbę konwalidacji stosownym zawiadomieniem dopiero na etapie wydawania decyzji w II instancji;

3) art. 15 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie merytorycznie sprawy przez organ II instancji niejako od nowa po uchyleniu decyzji i wydanie nowej decyzji merytorycznie takiej samej jednakże adresowanej do innej strony (inaczej oznaczonej), co powoduje, iż naruszona została zasada dwuinstancyjności, gdyż od tak wydanej decyzji stronie nie przysługiwało już odwołanie, lecz niniejsza skarga;

4) art. 28 k.p.a., poprzez usankcjonowanie nieprawidłowości całego postępowania administracyjnego I instancji kierowanego do spółki cywilnej "A" s.c., a nie do jej wspólników, i próbę konwalidacji powyższego wydaniem nowej merytorycznej decyzji dopiero w II instancji;

5) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy merytoryczne co do istoty w całości w stosunku do inaczej oznaczonej strony, po uchyleniu decyzji organu I instancji w całości, zamiast przekazania sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji lub umorzenia postępowania;

6) art. 139 k.p.a., poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania,

W uzasadnieniu podano m. in., że lokal nr [...] został nabyty przez obecnych właścicieli jako wyodrębniony lokal mieszkalny, co ma swoje podstawy w treści aktu notarialnego z dnia [...] r., zaświadczeniu Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. o samodzielności lokali oraz w księdze wieczystej. Organ nie ustalił w ogóle, jakie było przeznaczenie obecnego lokalu nr [...] w pierwotnym archiwalnym projekcie techniczno-roboczym autorstwa inż. O. Z. z [...] r., na który powoływali się skarżący pismem z dnia 10 marca 2015 r. Organ I instancji ograniczył się jedynie do uzyskania negatywnej odpowiedzi ze spółki "B", iż podmiot ten nie dysponuje projektem archiwalnym. Organ nie podjął żadnych czynności celem ustalenia treści projektu. Nie wyjaśnił również, na jakiej podstawie rzeczoznawca z firmy "B" w swej dokumentacji ze [...] r. ujął lokal nr [...] jako mieszkalny. Co więcej, decyzja organu I instancji została wydana w stosunku do błędnie oznaczonej strony, jako "A" s.c., co zostało słusznie uchylone w całości decyzją organu II instancji. Całe postępowanie pierwszoinstancyjne było wadliwie prowadzone wobec spółki cywilnej, a nie jej wspólników, począwszy od zawiadomienia o wszczęciu, poprzez postanowienie nr [...] z dnia [...] r., poprzedzające i warunkujące wydanie zaskarżonej decyzji I instancji. Naruszono również zakaz reformationis in peius wyrażony w art. 139 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W tym kontekście warto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 31 grudnia 2003 r. w Lublinie) z dnia 17 maja 1994 r., sygn. SA/Lu 1921/93, LEX nr 26517. Zawarto tam ogólne reguły dotyczące postępowania dowodowego. Stwierdzono m. in., że z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany nie tylko na wniosek, ale i z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w Kodeksie zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej, podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

- po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

- po drugie - ocena, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

- po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny,

- po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki.

W szczególności zauważyć należy, że organy podejmowały próby ustalenia, jakie było przeznaczenie przedmiotowej powierzchni budynku na poddaszu wg projektu budowlanego, a gdzie obecnie urządzone jest mieszkanie nr [...]. Na tą okoliczność m. in. wzywano na przesłuchanie w dniu [...] r. poprzednią właścicielkę nieruchomości H. K. "(...) celem złożenia zeznań dotyczących zmiany sposobu użytkowania poddasza/strychu na lokale mieszkalne (...)." W czasie, kiedy sprzedawała ona przedmiotową nieruchomość lokal nr [...] był już wyodrębniony, o czym świadczy m. in. akt notarialny. Do przesłuchania nie doszło, jako że wezwanie nie zostało odebrane, co nie dziwi, skoro było ono kierowane na adres [...], podczas gdy np. z aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości – znanego organowi – wynikało, iż osoba ta zamieszkiwała w Hiszpanii.

Następnie organ zwracał się m. in. do D. J., A. G. oraz do Spółki "B" o udzielenie informacji, czy są one w posiadaniu archiwalnego projektu budowlanego dotyczącego budynku, zadowolił się jednak zwrotem korespondencji ze Spółki "B" i D. J., jako nieodebranej i żadnych informacji nie uzyskał. Tymczasem były to istotne dowody, skoro D. J. w dokumencie inwentaryzacyjnym z [...] r., kiedy to lokal [...] był już wyodrębniony, pisała, że opierała się m. in. na archiwalnym projekcie dotyczącym budynku, "otrzymanym od Zamawiającego". Projekt ten był również podstawą opracowania sporządzonego przez A. G. w [...] r. Nie podjęto zatem żadnych starań o przesłuchanie tych osób, np. poprzez ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania, by zweryfikować, jakie było przeznaczenie wskazanej powierzchni wg projektu będącego podstawą realizacji inwestycji i co stało się z projektem. Organy tymczasem dysponując możliwościami dowodowymi obciążyły skarżących negatywnymi skutkami swych zaniechań.

Dodać należy, że WINB dostrzegł wadliwość decyzji organu pierwszej instancji w zakresie oznaczenia adresatów decyzji, skoro uchylił ją i nakazał poszczególnym współwłaścicielom spółki cywilnej wykonanie wskazanych tam obowiązków (aczkolwiek stwierdził, że decyzja była adresowana nie do samej spółki, a do wspólników spółki cywilnej, skoro ich nazwiska i pierwsze litery imion były tam zawarte). Arbitralnie przyjął również, bez dokonania wyżej wskazanych ustaleń, że doszło do nielegalnej zmiany sposobu użytkowania. Nie zauważył jednak, że taką samą wadę co oznaczenia adresata rozstrzygnięcia posiadało postanowienie nr [...], gdzie to obowiązek opracowania i przedłożenia wskazanych tam dokumentów nałożono niefortunnie na spółkę cywilną, aczkolwiek – co należy przyznać – również wymieniając współwłaścicieli z nazwiska i wskazując pierwsze litery imion (w taki sam sposób, jak w decyzji pierwszoinstancyjnej, zakwestionowanej w tym zakresie przez WINB). Niewykonanie tych obowiązków narzuconych postanowieniem [...] skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] r., nr [...] i orzeczeniem obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń lokalu [...]. Jest to zatem kolejna niekonsekwencja WINB, który z jednej strony dostrzega wadliwość rozstrzygnięcia z decyzji [...], a z drugiej akceptuje tak samo wadliwe oznaczenie adresata postanowienia nr [...], które to postanowienie było podstawą późniejszej decyzji pierwszoinstancyjnej.

Wskazać wyraźnie należy, że zarówno w doktrynie prawniczej oraz orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej, także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Spółka cywilna nie jest więc podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym strony. Skoro jednak w decyzji pierwszoinstancyjnej podani byli z nazwiska i z pierwszej litery imienia współwłaściciele spółki cywilnej, którym taką decyzję doręczono z osobna, to Sąd uznał, że nie ma podstaw do uznawania nieważności takiej decyzji (art. 156 §1 pkt 4 k.p.a.), bądź stwierdzenia naruszenia art. 15 k.p.a., art. 28 k.p.a. i 139 k.p.a. WINB jednak słusznie dostrzegł wadliwość tej decyzji.

Fakt, że współwłaściciele wystąpili o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej nieruchomości w zakresie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń suszarni na lokale mieszkalne, nie ma charakteru przesądzającego, bowiem jest to jedynie wyraz ich woli doprowadzenia do legalnego użytkowania tych pomieszczeń, w sytuacji, kiedy organy administracyjne legalność tą zakwestionowały i nadal kwestionują. O braku przesądzającego charakteru decyzji o warunkach zabudowy, mającej zupełnie inny przedmiot rozstrzygnięcia, przekonany był zapewne również sam organ, skoro pomimo uzyskania jej kopii zwracał się później do różnych osób o dostarczenie projektu przedmiotowego budynku lub informacji na jego temat.

Z kolei zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., II SA/Ol 965/15). W tym zakresie skarga nie została zatem uwzględniona.

Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie uniknął powyższych uchybień proceduralnych, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu.

Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a także wadliwego postanowienia nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W szczególności należy ustalić prawne przeznaczenie powierzchni lokalu nr [...], gdyż od tego uzależnione jest stwierdzenie, czy doszło do zmiany sposobu użytkowania, czy nie doszło. Należy również przesłuchać w tym zakresie – w miarę możliwości – osoby, które sporządzały dokumenty inwentaryzacyjne i miały do czynienia z projektem architektonicznym nieruchomości. Na tej podstawie dokonały bowiem uznania mieszkaniowego charakteru lokalu. Aktualny adres Spółki "B", z którą związana jest D. J. jest powszechnie dostępny m. in. na stronie internetowej Spółki i w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jeśli będzie to możliwe należy ponowić przesłuchanie H. i K., o ile przebywa ona obecnie na terytorium Polski.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.