Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1208/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] Burmistrz [...], działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2, art. 20, art. 29, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., 735 tj.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania

w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), orzekł o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M. F..

Uzasadniając decyzję orzekający organ I instancji podniósł, iż w dniu [...].04.2021 r. wystąpił z wnioskiem do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

w Lubrańcu o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, czy wnioskodawczyni faktycznie zapewnia stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem, w miejscu zamieszkania M. F..

Pracownik socjalny próbował dwukrotnie w dniach: [...].04.2021 r. i [...].05.2021 r. przeprowadzić wywiad środowiskowy, jednak nie zastano zainteresowanej u brata.

W związku z tym nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, czy strona rzeczywiście sprawuję stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym bratem. W dniu [...].05.2021 r. pracownik socjalny dwukrotnie odwiedził Pana F. w miejscu zamieszkania; rano nie zastano nikogo, tylko brata, po południu.

M. F. ma orzeczoną pierwszą grupę niepełnosprawności, nie jest osobą leżącą i nie wymaga pomocy we wszystkich czynnościach. Stwierdził, że opiekę sprawuje wnioskodawczyni nad nim dorywczo, a podczas wizyt w jego domu zainteresowana sprząta, myje podłogi dwa razy w tygodniu, robi pranie i zakupy oraz przywozi przygotowane u siebie w domu posiłki, przy czym proste i niewymagające obiady jest w stanie zrobić sobie sam. M. F. oświadczył podczas rozmowy, że wnioskodawczyni odwiedza go dwa razy w tygodniu przez dwie - trzy godziny oraz

w soboty w zależności od potrzeb, mieszka od brata w odległości ok. 5 km, nie pracowała i nie pracuje, ponieważ wychowuje troje małoletnich dzieci. M. F. jest bezdzietnym kawalerem, mieszka z bratem Piotrem, który jest osobą bezrobotną, czasami pracuje dorywczo, ale nie uchyla się od pomocy bratu, gdy go poprosi, to mu pomaga. Poza wnioskodawczynią, M. F. ma jeszcze dwie siostry: M. K., która ma niepełnosprawnego syna i była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego do [...].05.2021 r. oraz K. K., która pomaga bratu dorywczo, gdy zajdzie taka potrzeba, przy czym jest osobą bezrobotną.

W dniu [...].03.2021 r. zmarła matka wnioskodawczyni - A. F., która mieszkała wraz z bratem M. i sprawowała nad nim opiekę, nigdy nie ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne.

Organ I instancji stwierdził, że zakres sprawowania opieki nad bratem nie wymaga konieczności nie podejmowania zatrudnienia, a konieczność sprawowania stałej opieki nie może ograniczać się tylko do wykonywania podstawowych czynności domowych. Wobec powyższego stwierdził, że zainteresowana ma możliwość podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej, że M. F. nie potrzebuje całodobowej opieki, niektóre czynności może wykonać samodzielnie.

Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później, niż do

ukończenia 25. roku życia.

Z załączonego do wniosku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność M. F. powstała od 23-go roku życia, ale w tym okresie ww. nie uczył się, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].03.2014 r., wobec czego świadczenie nie przysługuje, ponieważ choroba powstała po 25 roku życia, a decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową, lecz ściśle związaną z obowiązującymi przepisami prawa, co oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w ustawie przesłanki jego przyznania.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

. błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust lb pkt 1 i 2 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie,

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP.

. dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że brak jest związku pomiędzy brakiem zatrudnienia przez Odwołującą a sprawowaniem przez nią opieki, podczas gdy

w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje

i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla Strony rozstrzygnięcia.

Ponadto odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się

z przedmiotowym wnioskiem przez siostrę dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające

w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu reprezentowanego przez sądy stanowiska, z którego jednoznacznie wynika, że orzekając w kwestii przyznania Odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego brata, nie uwzględnia się przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu, w ocenie Kolegium jest wadliwy i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Okoliczność ta jednak zdaniem organu odwoławczego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie organu I instancji, ponieważ drugim powodem odmowy przyznania świadczenia było ustalenie w trakcie postępowania przez pracownika socjalnego, że zakres sprawowanej opieki nad bratem jest tego rodzaju, że nie wymaga konieczności nie podejmowania zatrudnienia, ponieważ konieczność sprawowania stałej opieki, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze ustalenia pracownika socjalnego, nie budzi wątpliwości Kolegium fakt, że organ prawidłowo ustalił, iż

z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawnym bratem sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.

Niepełnosprawny brat jest kawalerem, nie jest osobą leżąca, porusza się bez pomocy, samodzielnie spożywa posiłki. Niepełnosprawny brat oświadczył, iż podczas wizyt siostra sprząta, myje podłogi, robi pranie, przywozi sporządzone u niej w domu posiłki, robi zakupy. Przyjeżdża dwa razy w tygodniu na dwie, trzy godziny, a w soboty zależnie od potrzeb.

W ocenie Kolegium, takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, zakupy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

Z wyjaśnień M. F. wynikało także, iż wnioskodawczyni ma troje małoletnich dzieci, zatem swój czas musi poświęcić także własnej rodzinie. W ocenie Kolegium z powyższego bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym bratem jest do pogodzenia

z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

W skardze do Sądu M. K. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad bratem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji,

. zobowiązanie Organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie.

. zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zdaniem skarżącej, fakt niepodejmowania zatrudnienia, który na równi

z rezygnacją z zatrudnienia uprawnia na mocy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, był spowodowany koniecznością opieki nad bratem. Ponadto w ocenie skarżącej, organ I i II instancji pobieżnie i w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy ocenili zgromadzony materiał dowodowy w aspekcie sprawowanej przez nią opieki nad bratem, a organy nie wzięły pod uwagę, że skarżąca całodobowo jest w pełnej gotowości pomocy bratu. Organ II instancji nie kwestionował opieki nad bratem, jednakże lakonicznie podniósł, że zakres jej nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, tym samym zdaniem skarżącej w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wbrew temu co twierdzi Organ II instancji, związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki zachodzi, a Skarżąca z uwagi na zły stan zdrowia brata, nie ma możliwości aktywności zawodowej.

Skarżąca zwróciła uwagę, że warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie nie należy jednak rozumieć jako wykonywanej "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej niepełnosprawnością, a wiec koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. Organ pomijając celowościową wykładnię ww. przepisu uznał, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia dyspozycji ww. normy prawnej, co stoi w sprzeczności z niekwestionowanym orzecznictwem w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku z dnia 7.11.2019 r., sygn. akt II SA/Gd 561/19, LEX nr 2750437).

W przekonaniu skarżącej, Organ I i II instancji całkowicie pominął stanowisko sądów i doktryny, a z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą jest stały, permanentny. Organ sam wymienia szeroki zakres opieki, jednakże zdaniem Organu - co pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym - ww. czynności są niewystarczające.

Ponadto skarżąca wskazała, iż określona w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych warunkująca nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesłanka - sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (jednak niebędącą niezdolną do samodzielnej egzystencji), nie jest powiązania w sposób konieczny z warunkiem stałego zamieszkiwania osoby sprawującej opiekę z osobą niepełnosprawną. Osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a więc z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację (art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – tak: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15.10.2019 r., sygn. akt. II SA/Rz 753/19).

Zdaniem Skarżącej, działania Organu administracji w sprawie objętej skargą były sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy administracji publicznej mają obowiązek wcielać w życie. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów, natomiast zgodnie z art. 8 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań

i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem M. F..

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji był fakt, że niepełnosprawność wymagającego opieki, nie powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, co zakwestionowane zostało jednak przez SKO. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał bowiem, że argumentacja organu I instancji, pomijająca okoliczność utraty konstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa i nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej, organ odwoławczy wskazał jednocześnie na inną przyczynę odmowy świadczenia i podniósł, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z uwagi na to, że wykazany zakres opieki sprawowanej nad bratem nie uzasadnia konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia.

Przechodząc zatem do oceny zasadności wydanych w sprawie rozstrzygnięć,

w pierwszej kolejności za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium w zakresie dotyczącym braku możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Wskazać należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa

o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych,

w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją

z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ocenie poddać w tej sytuacji należało zatem negatywne ustalenie organu drugiej instancji, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącą opieką.

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawnym bratem, sprawowana przez skarżącą, wykluczała całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że niepełnosprawny brat skarżącej jest kawalerem, nie jest osobą leżącą, porusza się bez pomocy innych osób, samodzielnie spożywa posiłki. Niepełnosprawny oświadczył, iż podczas wizyt siostra sprząta, myje podłogi, robi pranie, przywozi sporządzone u niej w domu posiłki, robi zakupy. Przyjeżdża dwa razy w tygodniu na dwie, trzy godziny, a w soboty zależnie od potrzeb w związku z czym, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, wskazującego, że takie czynności, jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, zakupy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

Z poczynionych ustaleń wynika bezsprzecznie, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawnym bratem jest do pogodzenia

z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Nie kwestionując stanu zdrowia brata skarżącej i konieczności jego wsparcia, należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo ustalono, że pomoc bratu skarżącej świadczy również pozostałe rodzeństwo.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający do stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się bratem, ma możliwość podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem, jak

i kwestii związanych z jego stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia.

W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie. Kolegium zgodnie z prawem odmówiło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie naruszyło tym samym zasady legalności (art. 6 k.p.a.). Stan faktyczny został ustalony w pełni prawidłowo, nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a także zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.). Równie bezzasadny jest zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.). Nie sposób uznać bowiem, że decyzja zgodna z prawem, choć niezgodna z oczekiwaniami strony postępowania, narusza zaufanie strony do organów administracji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki faktyczne i prawne leżące u podstaw wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium zasadnie uznało, że skarżąca nie spełniła warunku z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., a tym samym prawidłowo odmówiło skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak

w sentencji wyroku.