Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 158/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Odmowa sporządzenia uzasadnienia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 listopada 2015 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania niwelacji działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego S. M. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P. decyzją z dnia 29 września 2015 r. nr [....] działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 104 K.p.a. nakazał S.M. jako właścicielowi działki nr [....] wykonanie niwelacji działki w następujący sposób: 1/ w północnej części działki nr [....] na wysokości początku ogrodzenia działki [....] przyjęto rzedną po niwelacji 5 cm poniżej poziomu murku istniejącego ogrodzenia działki nr [....] ; 2/ do końca istniejącego ogrodzenia na działce nr [....] przyjęto jednakowy spadek w ten sposób, aby na wysokości końca ogrodzenia działki nr [....] poziom drogi znajdował się kilkanaście cm poniżej poziomu murku ogrodzeniowego działki [....] ; 3/ od końca ogrodzenia działki nr [....] (południowo wschodni róg) do końca ogrodzenia działki [....] (południowo - zachodni róg) ogrodzenia posiadającego murek przyjęto jednakowy spadek w ten sposób, aby spełnić warunek, że droga powinna być na poziomie działki [....] w miejscu gdzie ogrodzenie nie posiada murku; 4/ na odcinku gdzie działka nr [....] posiada trwałe ogrodzenie bez murku przyjęto poziom terenu działki [....] . Organ wskazał, że zalecenia te wynikają z "Operatu geodezyjnego - pomiar rzędnych terenu na działce nr [....] w miejscowości R." wykonanego przez geodetę uprawnionego mgr inż. M.K. , (załącznik nr 1 do niniejszej decyzji), który stanowi integralną jej część. Ponadto nakazano usunięcie dużych elementów budowlanych ( kawałki płyt betonowych, asfaltu) wchodzących na teren działki nr [....] . W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 3 czerwca 2013 r. J.W. wystąpił do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji w sprawie zmiany stanu wody na gruncie oraz zmiany kierunku odpływu wód opadowych z działki nr [....] i [....] w miejscowości R. ze szkodą dla działki [....] . W dniu 17 lipca 2013 r. dokonano oględzin działki nr [....] i [....] oraz zrobiono dokumentację fotograficzną obu działek. Na rozprawie administracyjnej ustalono, że działka nr [....] własność S.M. graniczy z działką [....] własności J.W. i B.W. Działka funkcjonuje, jako droga dojazdowa do działek budowlanych zlokalizowanych po jej zachodniej stronie. Rzędna działki została podniesiona na całej jej długości poprzez systematyczne utwardzanie gruzem budowlanym (beton, cegły ceramiczne, kostka brukowa). Na wysokości stodoły M.M. powstała górka, która powoduje zatrzymywanie się wody w zagłębieniach terenu po jej obu stronach. Podniesienie rzędnej działki nr [....] powoduje wg strony skarżącej zwiększenie napływu wód opadowych na działkę nr [....] . W dniu 5 listopada 2013 r. Wójt Gminy P. wydał decyzje, w której nakazał S.M. , właścicielowi działki nr [....] usunięcie elementów betonowych w pasie 50 cm wzdłuż granicy z działką nr [....] , przywrócenia rzędnej działki nr [....] do stanu poprzedniego, tj. sprzed utwardzenia jej gruzem budowlanym, dokonać niwelacji odcinka działki na szerokości stodoły na posesji M.M. (usypana górka), zgodnie z ustaleniami poczynionymi podczas rozprawy administracyjnej. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze ją uchyliło i przekazało sprawę organowi i instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania mającego na celu ustalenie stanu faktycznego dotyczącego stosunków wodnych na spornym gruncie sprzed nawiezienia gruzu. Postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r., organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu stosunków wodnych. W dniu 6 czerwca 2014 r. odbyła się rozprawa administracyjna oraz oględziny w terenie. Podczas rozprawy wykonane zostały pomiary geodezyjne działek [....] i [....] . W dniu 9 stycznia 2015 r., geodeta uprawniony mgr inż. M.K. przedłożył "Operat geodezyjny - pomiar rzędnych terenu na działce nr [....] w miejscowości R. ", wykonany na zlecenie Wójta Gminy P. Pomiary wykonane zostały zgodnie z zaleceniami zawartymi w "Opinii (...)" biegłego M.K. , co obszernie zostało wyjaśnione w opisie prac zawartym w Operacie. Ze względu na zastrzeżenia J.W. do Operatu, które to zastrzeżenia zawarte zostały w piśmie z dnia 14 stycznia 2015 r., Wójt Gminy P. zwrócił się do geodety wykonującego pomiary o odpowiedź oraz zlecił powiększenie obszaru pomiaru działki [....] do całej jej długości, a nie tylko do zakresu jaki wykonany był podczas rozprawy administracyjnej w dniu 6 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2015 r. wskazano nowy termin załatwienia sprawy tj. 17 lutego 2015 r. W dniu 3 lutego br. geodeta przedłożył wyjaśnienia dotyczące metodyki pomiarów oraz certyfikaty dla urządzenia pomiarowego, którym zostały one wykonane. Jednocześnie odrębnym pismem z tego samego dnia M.K. przedłożył opis prac pomiarów wykonanych w dniach 2 i 5 stycznia oraz 23 stycznia, w którym zawarł zastrzeżenia dotyczące niemożności spełnienia warunków z Opinii biegłego, ponieważ w północnej części działki nr [....] na wysokości początku ogrodzenia działki [....] przyjęto rzędną po niwelacji 5 cm poniżej poziomu murku. Tak określona rzędna terenu jest 38 cm poniżej górnego poziomu murku działki [....] zatem warunek "kilkanaście cm poniżej poziomu murku" nie mógł być spełniony. Po przeanalizowaniu rzędnych terenu po wykonanej niwelacji określonych w przedłożonym Operacie geodezyjnym, oraz zastrzeżeń geodety, organ zwrócił się do biegłego M.K. z prośbą o zajęcie stanowiska i podanie rozwiązania dotyczącego sposobu niwelacji działki [....] , tak aby nie doszło do zniszczenia istniejących murków ogrodzeniowych, zabezpieczenia dalszej części działki nr [....] , która nie posiada murka ogrodzeniowego przed napływem wód opadowych oraz umożliwiało korzystanie z tej drogi przez właścicieli poszczególnych działek. W dniu 10 kwietnia 2015 r. organ I instancji wydał decyzję nakazową zobowiązującą właściciela działki nr [....] do wykonania niwelacji przedmiotowej działki zgodnie z zaleceniami zawartymi w Operacie geodezyjnym. Od decyzji odwołała się M.M. Decyzją z dnia 2 czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ze względu na uwagi i wątpliwości organu II instancji dotyczące przede wszystkim istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stosunków wodnych na działce nr [....] , a szkodą na działce nr [....] . Pismem z dnia 23 czerwca 2015 r. biegły przedłożył wyjaśnienia w całości podtrzymując swoje stanowisko, że pomiary geodezyjne jednoznacznie wskazują na zmianę stosunków wodnych poprzez zmianę kierunku odpływu wód, która nastąpiła na skutek utwardzenia drogi dojazdowej do działek. Organ I instancji stwierdził, że stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), jak też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2). Z kolei stosownie do ust. 3 tego artykułu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Ustalenie czy rzeczywiście w sprawie doszło do naruszenia stanu wody na gruncie organy w decydującej mierze oparły na opinii biegłego z zakresu gospodarki wodno-ściekowej, według którego do takiego stanu doprowadziło sukcesywne nawożenie działki [....] przez M.M. i inne osoby, przez co nie tylko spowodowano na początkowym odcinku takie podniesienie się poziomu tej działki, że woda opadowa i roztopowa stagnuje na tej drodze aż do wyschnięcia, ale także na dalszym odcinku zmieniono nachylenie działki - pierwotne z północy na południe na częściowo z kierunku północno zachodniego na kierunek południowo wschodni, przez co woda opadowa i roztopowa spływa na działkę nr [....] w części gdzie nie ma murka ogrodzeniowego tworząc na tej działce rozlewisko na długości kilkudziesięciu metrów i szerokości ok. 5-6 m. i powodując zagniwanie upraw. Do kolejnej zmiany stosunków wodnych doprowadziła A.S. poprzez podniesienie poziomu terenu działki nr [....] związanego z inwestycją budowy budynku mieszkalnego. Poprzez takie działanie zwiększył się strumień wody spływającej na działkę nr [....] i szkody na tej działce związane z zagniwaniem upraw. Poza sporem pozostaje twierdzenie, iż nawiezienie gruzu budowlanego na działkę [....] spowodowało podniesienie rzędnych tej działki powyżej poziomu sprzed nawiezienia. Fakt ten został również potwierdzony przez wykonane pomiary geodezyjne zarówno w trakcie rozprawy administracyjnej, jak i pomiary wykonane na zlecenie urzędu gminy. Podniesienie terenu skutkuje zalewaniem działki nr [....] , której poziom rzędnych terenu jest niższy niż rzędnych drogi. Rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji jest zgodne z zaleceniami zawartymi w opinii biegłego M.K. , a przede wszystkim spełnia następujące warunki: 1/ w północnej części działki nr [....] na wysokości początku ogrodzenia działki [....] przyjęto rzedną po niwelacji 5 cm poniżej poziomu murku istniejącego ogrodzenia działki nr [....] ; 2/ do końca istniejącego ogrodzenia na działce nr [....] przyjęto jednakowy spadek w ten sposób, aby na wysokości końca ogrodzenia działki nr [....] poziom drogi znajdował się kilkanaście cm poniżej poziomu murku ogrodzeniowego działki [....] ; 3/ od końca ogrodzenia działki nr [....] (południowo wschodni róg) do końca ogrodzenia działki [....] (południowo - zachodni róg) ogrodzenia posiadającego murek przyjęto jednakowy spadek w ten sposób, aby spełnić warunek, że droga powinna być na poziomie działki [....] w miejscu gdzie ogrodzenie nie posiada murku; 4/ na odcinku gdzie działka nr [....] posiada trwałe ogrodzenie bez murku przyjęto poziom terenu działki [....] ; 5/ droga posiada spadek w kierunku południowym i nie ma pochylenia w kierunku wschodnim i zachodnim. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji orzekł jak na wstępie.

Od tej decyzji odwołanie wniósł S.M. zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji wadliwe ustalenie na mocy wybiórczych dowodów, iż doszło do spowodowania zmiany stosunków wodnych na spornym terenie poprzez zmianę kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla działki nr [....] , będącej własnością J.W. , a nadto poprzez brak ustalenia przez organ l instancji stosunków wodnych, jakie istniały przed nawiezieniem gruzu na działkę [....] , jak również brak ustalenia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy ewentualną zmianą tych stosunków wodnych, a ewentualna szkodą powstałą na działce nr [....] . Stwierdził również, że organ I instancji naruszył art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie nieprecyzyjnego rozstrzygnięcia w zakresie obowiązku niwelacji przez odwołującego terenu działki nr [....] , co ostatecznie wyłącza możliwość prawidłowej jej realizacji, co w konsekwencji skutkuje nieważnością decyzji, o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia 30 listopada 2015 r. nr [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie jest kwestionowana przez żadną ze stron okoliczność, że działka nr [....] pełniąca rolę drogi i stanowiąca własność S.M. została podniesiona w wyniku nasypywania gruzu i innego materiału budowlanego. Spowodowane to jest tym, że na działkach sąsiednich wzdłuż tej działki budowane są domy mieszkalne i droga ta wciąż w wyniku przejazdu ciężkich pojazdów ulega degradacji. W związku z tym właściciele działek przylegających do tej drogi, utwardzają ją. Fakt ten dobrze został zilustrowany w dokumentacji zdjęciowej załączonej do opinii M.K. (zob. zdjęcie nr 22, 25, 26, 28) Jak stwierdził w poprzednim odwołaniu S.M. , nie uchyla się on od zlikwidowania kolein i nierówności na drodze, jednak może to nastąpić z chwilą gdy zostaną zakończone wszystkie inwestycje. S.M. wyjaśnił wówczas, że "wykonanie docelowej drogi bez kolein, jak to wskazuje biegły w obecnym czasie jest bez sensu, bo koleiny tak czy tak będą". Jak wynika z opinii sporządzonej przez M.K. ukształtowanie terenu jest takie, że woda opadowa i roztopowa płynąca z terenów zlokalizowanych po stronie północnej i powyżej asfaltowej drogi gminnej (nr ....) biegnącej od skrzyżowania na wysokości kościoła w R. oraz z samej drogi spływa na południe na teren spornych działek. Pomiędzy działką nr [....] , a działkami [....] , [....] zlokalizowana jest droga wykonana na działce nr [....] . Droga ta rozpoczyna swoją trasę od gminnej drogi nr [....] i biegnie wzdłuż w/w działek stanowiąc dojazd do posesji położonych wzdłuż tej drogi. Droga ta jest utwardzona żwirem i odpadowymi materiałami budowlanymi, na początkowym odcinku posiada niewielki spadek w stronę południową, następnie spadek ten wzrasta. Początkowy odcinek został tak ukształtowany przez nawieziony materiał, że woda opadowa i roztopowa spływająca z gminnej drogi nr [....] spływa do zaniżenia na wysokości stodoły na działce nr [....] tworząc dużą kałużę, ze stagnującą w tym zaniżeniu aż do wyschnięcia wodą. Dopiero po całkowitym wypełnieniu się tego zaniżenia woda opadowa i roztopowa spływa w dół tej drogi zgodnie ze spadkiem terenu. Spadek terenu tej drogi na całej długości działki nr [....] , ale poniżej tego zaniżenia został sztucznie ukształtowany nawiezionym materiałem w taki sposób, że woda opadowa i roztopowa kierowana jest od strony działek nr [....] i nr [....] w stronę działki nr [....] . Na obrzeżu drogi na działce nr [....] od strony działki nr [....] na całej długości, (ale zwłaszcza w dolnej części bardziej odległej od wlotu do drogi nr ....) widoczne są duże elementy betonowe, gruz ceglany, belki drewniane. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że pierwotnie woda na tym terenie spływa w kierunku północ – południe tj. począwszy od drogi gminnej nr [....] . Jak stwierdził biegły obecnie kierunek wody opadowej biegnie z północy w kierunku południowo wschodnim przez co woda opadowa i roztopowa spływa na działkę nr [....] w części gdzie już nie ma murka ogrodzeniowego co powoduje tworzenie się na tej działce rozlewisk "na długości kilkudziesięciu metrów i szerokości ok. 5-6 m. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu należącego do J.W. i B.W. Według oceny Kolegium w rozpoznawanej sprawie szkoda, jak i jej bezpośredni związek z dokonanymi przez właściciela działki nr [....] zmianami zostały wykazane. W niniejszej sprawie biegły M.K. jednoznacznie wskazał, iż podniesienie poziomu działki drogowej spowodowało, że woda płynąca do tej pory w kierunku południowym, obecnie spływa w kierunku południowo- wschodnim na działkę wnioskodawców, w miejscu gdzie nie ma podmurówki pod ogrodzenie działki. Dodatkowo w uzupełnieniu opinii z dnia 22 czerwca 2015 r. biegły w pkt 3 szczegółowo opisał jak na podstawie pomiarów dokonanych przez geodetę M.K. przedstawia się spadek terenu, zwłaszcza biorąc pod uwagę początek drogi (przy działce drogowej- gminnej nr .....), oraz ten fragment działki nr [....] , który leży na wysokości działki nr [....] , gdzie działka ta nie ma podmurówki pod ogrodzeniem. Zresztą, okoliczność tego, że działka nr [....] jest podniesiona nie była dotąd kwestionowana nawet przez właściciela tej nieruchomości. Po wtóre doskonale tą okoliczność uwidacznia wspominany wyżej materiał zdjęciowy załączony do opinii M.K. . Skoro zatem działka drogowa nr [....] usytuowana jest wyżej niż działka nr [....] , to wody opadowe, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu będą spływać na działkę J.W. i B.W. powodując szkodę uniemożliwiającą właściwe zagospodarowanie tej działki. W tym kontekście wymaga ustalenia to czy zmiana stanu wody na działce nr [....] ma negatywny wpływ na nieruchomość B.W. i J.W. Z treści art. 29 ust. 3 ustawy wynika bowiem, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wody, a szkodą na działce sąsiedniej. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 6 czerwca 2014 r. świadek I.Z. stwierdziła, że podczas dużych opadów deszczu woda opadowa stoi tylko w koleinach znajdujących się na działce nr [....] (nr akt 41). Kolejny świadek I.C. w trakcie przesłuchania w dniu 2 czerwca 2014 r. zeznała, że nie zauważyła, aby woda opadowa przedostawała się z drogi (działka nr .....) na działkę nr [....] . Powyższe zeznania nie wytrzymują konfrontacji z materiałem zdjęciowym załączonym do podania J.W. z dnia 9 października 2014 r. (nr akt 66), do którego załączono 9 zdjęć mających wskazywać na szkody, jakie występują na działce nr [....]. W poprzedniej decyzji Kolegium stwierdziło, że dokumentacja ta jest mało precyzyjna. Mimo tego jednak porównując owe zdjęcia z pozostałymi dowodami, ponad wszelką wątpliwość można stwierdzić istnienie szkód na działce nr [....] . Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie wniósł S.M.domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1/ art. 138 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że ten rozpoznając sprawę naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, a nadto poczynienie ustaleń w oparciu o niepełną i stronniczą opinię biegłego M.K. oraz bez zażądania dodatkowej opinii uzupełniającej, a w wyniku powyższego stwierdzenie, iż doszło do spowodowania zmiany stosunków wodnych na spornym terenie poprzez zmianę kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla działki nr [....] będącej własnością J.W. , a nadto brak ustalenia przez organ I instancji stosunków wodnych, jakie istniały przed nawiezieniem gruzu na działkę [....] , jak również brak ustalenia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy ewentualna zmiana tych stosunków wodnych, a ewentualna szkodą powstała na działce nr [....] ;

2/ art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie przez organ I instancji nieprecyzyjnej decyzji w zakresie obowiązku niwelacji przez skarżącego terenu działki nr [....] co ostatecznie wyłącza możliwość prawidłowej jej realizacji;

3/ art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepełne i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

4/ art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez nieuwzględnienie faktu, że podniesienie rzędnych działki nr [....] nie zostało wykonane przez właściciela działki nr [....] lecz przez użytkowników drogi po niej biegnącej;

5/ art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sytuacji spełniania przesłanek, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy organ w drodze decyzji może wyłącznie nakazać właścicielowi gruntu jego przywrócenie do stanu poprzedniego.

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął powyższe zarzuty. Stwierdził miedzy innymi, że naturalne ukształtowanie terenu występujące od lat powoduje, że woda spływa w kierunku południowym tj. tak po działce nr [....] jak i działce [....] . Tym samym fakt utwardzenia drogi biegnącej po działce nr [....] nie wpływa na zmianę stanu wody na gruncie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w T. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. nakazująca dokonanie niwelacji terenu w związku ze stwierdzeniem przez organ, iż nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla działki sąsiedniej.

Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. (dalej: ustawa), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z kolei art. 29 ust 2 ustawy stanowi, i na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza z kolei, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów art. 29 ust 1 i ust 3 ustawy sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy tj. decyzji o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom a kierowanych do sprawcy naruszeń. Elementem koniecznym do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie jest ustalenie, iż naruszenie stosunków wodnych wód powoduje niekorzystne zmiany na gruntach sąsiednich tj. nieruchomościach należących do innych podmiotów niż sprawca naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201. Z kolei odpowiedzialność właściciela terenu za zmianę w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich wymaga wykazania że działania te powodują szkodę dla gruntów sąsiednich.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego myślenia po stosownych ustaleniach stanu faktycznego nie da się wykazać tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są do uzyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności wykaże. Często bowiem ustalenie czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz i badań (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2010 IV SA/Wa 586/10 LEX 668618 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 czerwca 2010 r. II SA/Bk 137/10 LEX 668564).

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania sądu, ekspertyza taka przez organy administracji została wykonana. Zdaniem sądu jednakże ekspertyza ta (a także jej uzupełnienia) nie powinna stanowić dla organu wystarczającego materiału do dokonania ustaleń w oparciu o które wydały skarżoną decyzję. Ekspertyza ta jest wprawdzie obszerna, jednakże nie zawiera przekonywujących argumentów przemawiających za przyjęciem, iż do naruszenia stosunków wodnych na działce [....] ze skodą dla nieruchomości nr [....] przez działanie skarżącego lub inne osoby faktycznie doszło. W ekspertyzie tej jest zawarte stwierdzenie, że utwardzenie i podniesienie (nawiezienie) terenu działki nr [....] zmieniło jej nachylenie przez co woda opadowa i roztopowa spływa na działkę nr [....] w części gdzie nie ma murka ogrodzeniowego tworząc na tej działce rozlewisko na długości kilkudziesięciu metrów i szerokości 5-6 m. powodując zagniwanie upraw. W ocenie organu II instancji ekspertyza ta jest wiarygodna. Mimo że przesłuchanych w sprawie 2 świadków okoliczności tych nie potwierdziło (korzystają z działki nr [....] także w czasie deszczów ale nie zauważyli spływu wód z tej działki na działkę nr [....] ) to z uwagi na materiał zdjęciowy i inne dowody (organ dowodów tych nie wskazuje) zdaniem organu zeznania z tymi dowodami nie wytrzymują konfrontacji. Sąd oceniając materiał zdjęciowy jaki w aktach administracyjnych został mu przekazany opinii tej nie może podzielić. Na zdjęciach tych nie widać rozległego (o długości kilkudziesięciu metrów i szerokości 5-6 m.) rozlewiska ani też zagnitych upraw. Zresztą, co należy podkreślić bo świadczy o rzetelności ekspertyzy, na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. uczestnicy B.W. i J.W. - właściciele tej działki [....] oświadczyli przed sądem, iż od co najmniej 4 lat żadnych upraw na tym fragmencie działki nie ma. Opina jest z 2014 r. a zatem biegły naocznie (zagniwanie upraw) okoliczności tych stwierdzić nie mógł. Zdjęć do opinii załączonych jest faktycznie dużo, ale żadne z nich nie potwierdza okoliczności wykazywanych przez eksperta ani konkluzji do jakiej ekspert a za nim organy administracji doszli. Rację ma skarżący, iż zdjęcia przez niego przekazane wykazywały by raczej odmienny od ustalonego przez organy stan faktyczny (zastoiska wody w koleinach na działce [....] i spływ wody w kierunku przeciwnym do działki [....] ). Materiału tego organy ocenie nie poddały analizie. Ocena taka nie została dokonana także w stosunku do przekazanego organom materiału w postaci nagrań na płytkach CD. Sąd materiał ten mógł odtworzyć ale brak podstaw by materiał ten ocenić – zwłaszcza nagranie przekazane przez J.W. razem z pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. z uwagi choćby na brak szerszej perspektywy fragmentu nagranej nieruchomości a co za tym idzie niemożność jej identyfikacji. Oceny tej winny dokonać organy administracji. Brak tej oceny zdaniem sądu prowadzi do uznania, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, skutkiem czego organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego sprawy. Analiza postępowania administracyjnego, jakie toczyło się w niniejszej sprawie wskazuje, że ustalenia organów prowadzących postępowanie nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co powoduje, że kontrolowane postępowanie dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania obu kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Zaistniałe uchybienia miały bowiem istotny wpływ na sposób orzekania. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Proces ten w rozpoznawanej sprawie jednak nie nastąpił.

Ponadto wskazać należy, iż według ustaleń organów (na podstawie ekspertyzy) naruszenie stosunków wodnych na działce nr [....] powoduje szkody na działce [....] jedynie na fragmencie poniżej murka ogrodzeniowego. Pytanie zatem dlaczego obowiązek niwelacji terenu dotyczy także tęgo fragmentu działki [....] na którym szkody dla działki nr [....] nie są wyrządzane tj. na całym fragmencie na którym występuje murek ogrodzeniowy. Uzasadnienie skarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji wyjaśnienia tej kwestii nie zawiera, co także przesądza o ich wadliwości.

Na koniec wskazać należy, iż samo wyrzeczenie zawarte petitum decyzji trudno uznać za poprawne. Nakazuje ono wprawdzie, w początkowym fragmencie niwelację działek ale w dalszej części – punktach od 1.1 do 1.4 posługuje się niejasnymi a przede wszystkim niekategorycznymi zwrotami w oparciu o które co najmniej utrudnione jest odczytanie intencji autorów decyzji a ma to istotny wpływ na samą możliwość wykonania decyzji przez jej adresata.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim ustali stan faktyczny sprawy w oparciu o prawidłową ekspertyzę. Oceni także dowody ze zdjęć oraz z nagrań przedstawionych przez strony a także podda ponownej ocenie zeznania świadków, chyba że oceni je jako zbyt lakoniczne i uzna za celowe ponowienie tych zeznań, które przeprowadzi z większą dokładnością w szczególności o wyjaśniając kwestie jak często świadkowie korzystali z dzięki nr [....] w czasie deszczu i czy na całym jej fragmencie a także jaki jest ich stosunek do stron tego postępowania.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.