Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 540/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie (art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1, 2, 3, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Kielcach z dnia 17 sierpnia 2016r. o sygn. akt II SA/Ke 540/16 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 17 sierpnia 2016r.


UZASADNIENIE

W dniu 1 lipca 2016r. [...] złożyła w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kielcach formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu.

Ze złożonego formularza wynikało, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwoma synami w wieku 13 lat i 9 lat. Wnioskodawczyni ma firmę transportową, z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód od 3000 zł do 17000 zł. Jej mąż pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1344 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnych nieruchomości, posiada 9 busów o wartości około 300000 zł, zgromadziła 10000 zł oszczędności na rachunkach bankowych. Skarżąca oświadczyła, że z własnych oszczędności pomaga spłacać mężowi kredyt w wysokości 1300 zł miesięcznie. Ponadto wymieniła w formularzu następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięcznie: kredyty 4583,21 zł, raty leasingowe – 5338 zł, czynsz najmu domu – 750 zł, opłaty za media – około 700 zł, ubezpieczenia z tytułu AC około 9000 zł i OC za wszystkie pojazdy 7000 zł rocznie oraz wykazała zobowiązania w wysokości 1700 zł z tytułu podatku od środków transportu i 13000 zł z tytułu kar administracyjnych.

W toku rozpoznawania powyższego wniosku przeprowadzono dowód z akt sprawy o sygn. II SA/Ke 532/16, w której zarządzeniem referendarza sądowego, wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zmianami), zwanej dalej p.p.s.a., wezwano [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie zeznania podatkowego jej i męża 2015r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i firmowych w walucie polskiej i obcej należących do wnioskodawczyni i jej męża z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz dokumentu potwierdzającego, czy skarżąca i jej mąż skorzystali z Rządowego Programu Rodzina 500, ewentualnie złożenia oświadczenia w tej kwestii oraz podanie miesięcznych wydatków na jedzenie, ubrania i inne niezbędne koszty gospodarstwa domowego oprócz czynszu i opłat za media. W odpowiedzi skarżąca złożyła zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynikało, że przychód z ww. działalności gospodarczej wyniósł 510599,96 zł, koszty uzyskania przychodu – 494251,73 zł, co przyniosło dochód w wysokości 16348,23 zł. Stosownie do rozliczenia podatkowego za rok 2015, skarżącej należy się do zwrotu kwota 2460,08 zł. Z zeznania podatkowego wynika, że [...] uzyskał w 2015r. dochód w wysokości 19035,87 zł. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że skorzystała z Rządowego Programu Rodzina 500 plus, przy czym miesięczne wydatki na jedzenie jej czteroosobowej rodziny wynoszą 1000 zł, na ubrania 300 zł - 400 zł. Koszt zakupu opału to 4000 zł rocznie. Skarżąca stwierdziła, że miesięcznie płaci na ZUS 3000 złotych i wydaje na paliwo 21000 złotych. Ponadto strona spłaca kredyt na zakup domu, który zaciągnęli jej teściowie, gdyż ona nie miała wystarczających dochodów. [...] oświadczyła, że kwota 25000 zł, którą ma na rachunku bankowym jest jej potrzebna co zachowania płynności finansowej firmy.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2016r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni prowadzi dochodową działalność gospodarczą, jej mąż osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę, ponadto otrzymują co miesiąc 500 zł na dziecko w ramach Rządowego Programu Rodzina 500 plus. Dodatkowo, jak wynika z rachunków bankowych, w bieżącym roku skarżąca otrzymała z urzędu skarbowego zwroty z tytułu podatku dochodowego (2367,65 zł) i VAT (10500 zł w okresie od maja do lipca 2016r.). Dzięki osiąganym dochodom skarżąca wraz z mężem mogą nie tylko utrzymać czteroosobową rodzinę, ale także spłacać kredyty zaciągnięte przez siebie i teściów. Potrzeby mieszkaniowe oraz inne podstawowe warunki życiowe wnioskodawczyni i jej rodziny są na bieżąco zaspokojone. Na koniec lipca 2016r. na osobistym rachunku bankowym [...] była kwota ponad 26000 zł. Od maja 2016r. do lipca 2016r. na osobistym rachunku bankowym skarżącej na koniec miesiąca zawsze znajdowała się kwota ponad 24000 zł, a wpłaty znacznie przewyższały wypłaty. Jeśli chodzi natomiast o pokrywane przez skarżącą wydatki na ZUS, paliwo, raty leasingowe, to nie mogą być one traktowane jako wydatki zmniejszające zdolność płatniczą wnioskodawczyni w świetle kryteriów przyznania prawa pomocy. Wymienione przez wnioskodawczynię wydatki stanowią bowiem koszt uzyskania przychodu z działalności gospodarczej, które następnie podlegają odliczeniu przy rozliczeniu podatkowym przedsiębiorcy. Wyrażono przy tym pogląd, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty sądowe i honorarium pełnomocnika.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca zauważyła, że z dokumentów za 2015r. wynika, że uzyskała dochód w wysokości 16348,23 zł, co miesięcznie daje kwotę 1362,35 zł – co potwierdza jej bardzo niskie dochody. [...] dodała, że w lipcu 2016r. ze względu na nierentowność zlikwidowała jedną linię komunikacyjną. Ponadto dochód za 2015r. byłby dużo gorszy, gdyby rodzina nie pomagała jej w naprawie samochodów. Strona wskazała, że zalega z zapłatą podatku od środków transportu i OC oraz potrzebuje miesięcznie około 25000 – 30000 zł, aby mieć płynność finansową. Skarżąca podkreśliła, że musiało zaciągnąć kolejne kredyty na spłatę zobowiązań. Dalej stwierdziła, że zarobki jej męża wynoszą 1286,16 zł netto oraz że firma w 2016r. przynosi straty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jak wynika z art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.

Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym

i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada autobusy o wartości około 300000 oraz około 10000 zł oszczędności. Skarżąca spłaca kredyty w wysokości 4583,21 zł, jest w stanie pomagać spłacać kredyt mężowi, spłaca także raty leasingowe w kwocie 5338,00 zł, reguluje na bieżąco opłaty za najem domu oraz opłaty za media. Z kolei ze złożonego sprzeciwu wynika, że wraz z mężem posiadają stałe źródło dochodu wynoszące miesięcznie około 2648 zł netto. Ponadto, jak ustalił referendarz, w bieżącym roku wnioskodawczyni otrzymała z urzędu skarbowego zwroty z tytułu podatku dochodowego (2367,65 zł) i VAT (10500 zł w okresie od maja do lipca 2016r.). Na koniec lipca 2016r. na osobistym rachunku bankowym wnioskodawczyni była kwota ponad 26000 zł, a od maja 2016r. do lipca 2016r. na rachunku tym na koniec miesiąca zawsze znajdowała się kwota ponad 24000 zł, przy czym wpłaty znacznie przewyższały wypłaty.

W ocenie Sądu analiza powyższych danych wskazuje, że wnioskodawczyni nie można uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich i swoich bliskich, a także za osobę która nie jest w stanie zabezpieczyć środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Nie bez znaczenia jest tutaj okoliczność, że na obecnym etapie postępowania niezbędne koszty sądowe ograniczają się wyłącznie do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Wnioskodawczyni, mimo twierdzeń zawartych w sprzeciwie o trudnościach w spłacie podatków od środków transportu, polisy OC i "wielu innych rzeczy, których nie spłaca na bieżąco", nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Zaznaczyć należy, że przyznanie prawa pomocy nie może również usprawiedliwiać okoliczność, że jak twierdzi skarżąca w sprzeciwie, jej firma aktualnie przynosi straty. Skoro bowiem strona zdecydowała się na prowadzenie działalności gospodarczej, to powinna mieć świadomość, że ponosi ryzyko związane z niepowodzeniem w jej prowadzeniu. Przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżąca w wyniku niepowodzenia swoich interesów popadła w zadłużenie, oznaczałoby przeniesienie na podatników konsekwencji tych nieudanych przedsięwzięć. Ze środków podatników pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 260 § 1, 3 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.