Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2290/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Grażyna Jarmasz Sędziowie: NSA (del) Józef Gach Asesor WSA Anna Znamiec (spr) Protokolant Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Izby Skarbowej w K. - Ośrodek Zamiejscowy w T. z dnia 13.09.2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego I. Uchyla zaskarżone postanowienie. II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 10 zł (dziesięć złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...].05.2001 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił Zakładowi P. C. "K." s.c. A. D., J. P. w J. umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do ww. podmiotu na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego przez Urząd Skarbowy w B. W dniu [...].04.2001 r. poborca skarbowy dokonał w zakładzie P. C. K. s.c. zajęcia ruchomości na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Urząd Skarbowy w B., co spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł (opłata manipulacyjna [...] zł, opłata za zajęcie ruchomości [...] zł, dojazd [...] zł). Obowiązek uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne zgodnie z par. 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 04 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. Nr 47, poz. 281 z późn. zm.) powstał w przypadku opłaty manipulacyjnej w momencie dostarczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego - [...].04.2001 r., w przypadku opłaty za zajęcie w momencie podpisania protokołu zajęcia przez poborcę skarbowego - [...].04.2001 r. w przypadku opłaty za dojazd - [...].04.2001 r. Pismem z dnia [...].04.2001 r. Urząd Skarbowy w B. wycofał ww. tytuł wykonawczy w związku z zapłatą przez dłużnika należności objętej tytułem wykonawczym wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Zgodnie z przepisem par. 3 ust. 3 cyt. Rozporządzenia zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia zobowiązanego od obowiązku uiszczenia opłat manipulacyjnych oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Powstałe, zatem w dniu [...].04.2001 r. koszty egzekucyjne zgodnie z przepisem art. 64 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) obciążają zobowiązanego. Pan A. D. w dniu [...].04.2001 r. złożył zarzut do protokołu zajęcia ruchomości. Jak wynika z notatki służbowej z dnia [...].05.2001 r. - sprecyzowano, iż pismo to stanowi wyłącznie wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Pan A. D. podnosi, że w dniu [...].12.2000r. wspólnicy spółki cywilnej złożyli wniosek o rozłożenie zobowiązania podatkowego na raty. Urząd Skarbowy w B. pismem z dnia [...].02.2001r. ustalił termin załatwienia sprawy na [...].03.2001 r. i pismem z dnia [...].03.2001r. ustalił nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...].04.2001 r., a już przed terminem załatwienia sprawy poborca skarbowy zajął ruchomości. Urząd Skarbowy w B. w postanowieniu przyjął, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte zgodnie z prawem, a wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie wstrzymuje egzekucyjnego dochodzenia należności tytułem zaległości podatkowej. Powołane Rozporządzenie - par. 7 ust. 1 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, ale pod warunkiem spełnienia przesłanek wymienionych w przepisie par. 7 ust. 1, czyli w przypadku stwierdzenia nieściągalności kosztów postępowania egzekucyjnego od zobowiązanego lub, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania egzekucyjnego bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej lub gdy za umorzeniem przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze, bądź gdy ściągnięcie tych kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. W ocenie Urzędu Skarbowego żadna z powyższych przesłanek nie została spełniona.

W dniu [...] maja 2001 r. Pan A. D. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie kosztów egzekucji. W uzasadnieniu odwołania Pan A. D. podnosi, że złożył w dniu [...].12.200 r. wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu podatku VAT za listopad 2000 r. Urząd Skarbowy dwukrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy. Wspólnicy spółki cywilnej oczekiwali na załatwienie sprawy, a opieszałość Urzędu Skarbowego naraziła ich na dodatkowe koszty egzekucyjne. Niezwłocznie po wszczęciu postępowania egzekucyjnego uregulowana została cała należność.

Postanowieniem z dnia 13.09.2001 r. [...] Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. umorzyła postępowanie odwoławcze. W ocenie Izby Skarbowej stanowisko Urzędu Skarbowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu było prawidłowe, ponieważ w dacie jego wydawania koszty egzekucyjne były wymagalne i nie zachodziły przesłanki do ich umorzenia. Umorzenie kosztów egzekucyjnych pozostaje w granicach uznania administracyjnego, w związku z czym nawet przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w par. 7 cyt. Rozporządzenia organ egzekucyjny zobowiązany jest tylko do szczegółowego i przekonującego uzasadnienia powodów rozstrzygnięcia. Ponadto Izba Skarbowa podnosi, że obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych wygasł w dniu [...].05.2001 r. (na skutek ich wpłaty - tj. w dacie wniesienia zażalenia przez wspólników spółki cywilnej. W związku z powyższym, w ocenie Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. postępowanie w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych stało się bezprzedmiotowe.

Na powyższe postanowienie Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. Pan A. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego - przepisu par. 7 ust. 1 pkt 1 cyt. Rozporządzenia Ministra Finansów poprzez nieuwzględnienie w samym rozstrzygnięciu występowania przesłanek wymienionych w cyt. przepisie par. 7 ust. 1 pkt 1, naruszeniu przepisów postępowania - art. 208 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez umorzenie postępowania odwoławczego pomimo niespełnienia przesłanek wymienionych w powołanym przepisie, naruszenie przepisu art. 124 par. 2 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie prawne i faktyczne przedmiotowego postanowienia, a w konsekwencji naruszenie art. 11 kpa oraz art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa, naruszenie art. 7 kpa, art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego spraw. Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie naliczonych kosztów egzekucyjnych. Skarżący podnosi, że w jego ocenie w niniejszej sprawie przedmiot postępowania wciąż istnieje, a zatem brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. Skarżący powołuje się na pismo Wicedyrektora Departamentu Podatków Bezpośrednich i Opłat z 29.05.1998 r. jak również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - odnoszące się do klasyfikowania sytuacji, w których postępowanie jest bezprzedmiotowe. Skarżący stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu Izba Skarbowa skupiła się tylko na uzasadnieniu umorzenia postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego nie wypowiadając się merytorycznie w sprawie. Istotnie jak przyznaje skarżący sprawa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego pozostaje w granicach uznania administracyjnego niemniej jednak organ obowiązany jest badać i uwzględniać okoliczności takie jak aktualna sytuacja finansowa podatnika, rodzaj i rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, terminowość w regulowaniu istniejących zobowiązań publicznoprawnych. W pozostałym zakresie skarżący podnosi argumenty przytoczone w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. wniosła o odrzucenie skargi względnie ojej oddalenie w przypadku uznania, że Pan A. D. ma umocowanie do działania w imieniu spółki cywilnej. Izba Skarbowa stwierdziła, że podstawa prawną wydania zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 138 par. 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 144 kpa. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie istniał przedmiot postępowania. Umorzenie postępowania było, zatem zgodne z prawem, a wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia stanowiłoby o wadliwości prowadzonego postępowania. Zaskarżone postanowienie posiada uzasadnienie prawne i faktyczne, które w ocenie Izby Skarbowej jest spójne z rozstrzygnięciem zawartym w sentencji postanowienia. Zarzut naruszenia przepisu art. 124 i 208 ustawy Ordynacja podatkowa nie znajduje uzasadnienia, gdyż przywołane przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem zostało wszczęte na wskutek wniosku strony skarżącej z dnia [...].04.2001 r., zawierającego żądanie umorzenie naliczonych kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł, a powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony skarżącej. Organ I instancji rozstrzygnął to żądanie postanowieniem z dnia [...].05.2001 r. wydanym na podstawie przepisu par. 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości (Dz. U. Nr 47, poz. 281 z późn. zm.), odmawiając umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego z powodu nie spełnienia przesłanek wymienionych w przepisie par. 7 cyt. Rozporządzenia. Przedmiotem postępowania była więc sprawa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, zakończona postanowieniem Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T., umarzającym postępowanie odwoławcze, które to postanowienie zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.

Kontrola zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego zgodności z prawem wymagała więc rozważenia, czy umorzenie postępowania odwoławczego w tej sprawie znajdowało oparcie w przepisach prawa czy też przepisy te naruszało. Podstawę rozstrzygnięcia Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. stanowiły art. 138 par. 1 pkt 3 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. Izba Skarbowa nie podała materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, a mianowicie przepisu art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego. Powołany przepis kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje umorzenie postępowania, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Istotnym więc było ustalenie czy na etapie postępowania odwoławczego, w niniejszej sprawie istniał przedmiot postępowania, który uzasadniałby wydanie przez Izbę Skarbową merytorycznego postanowienia czy też z uwagi na bezprzedmiotowość postępowanie podlegało umorzeniu. Z akt sprawy wynikało, że koszty postępowania egzekucyjnego zostały przez stronę skarżącą zapłacone w dniu wniesienia przez nią zażalenia na postanowienie Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie odmowy umorzenia tychże kosztów. W tej sytuacji Izba Skarbowa przyjęła, że w dniu zapłaty wygasł obowiązek zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego, a zatem dalsze postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Stanowisko to - w ocenie Sądu - narusza przepis art. 105 oraz art. 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęcie stanowiska, iż każda forma zapłaty należności czyni bezprzedmiotowym postępowanie o umorzenie tej należności nie jest właściwe. Przy takim założeniu skarżący pozbawiony zostałby prawa merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, istotne jest, że strona skarżąca dokonała zapłaty należności z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego w dacie wniesienia zażalenia na postanowienie Urzędu Skarbowego w B. o odmowie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, a zatem intencją strony było kontynuowanie postępowania i uzyskanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Strona skarżąca nie występowała o umorzenie postępowania, nie cofnęła wniesionego zażalenia, a wręcz przeciwnie obstaje przy merytorycznym rozstrzygnięciu jej wniosku, a zatem przyjąć należałoby, że zapłata kosztów postępowania egzekucyjnego nastąpiła nie w ramach dobrowolnego wykonania obowiązku, lecz w celu uniknięcia postępowania egzekucyjnego, i że w interesie strony skarżącej nadal leży uzyskanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji, co do zasadności i prawidłowości postanowienia wydanego przez organ I instancji. W ocenie Sądu przedmiot postępowania istnieje, a jest nim sprawa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, zażalenie strony skarżącej wymaga zatem merytorycznego rozpatrzenia. W związku z powyższym, uzasadnione jest uchylenie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej z dnia 13.09.2001 r. jako wydanego z naruszeniem przepisu art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego, oraz przepisu 138 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpatrując merytorycznie zażalenie strony skarżącej Izba Skarbowa powinna rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie zostały spełnione określone prawnie przesłanki przemawiające za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego. Postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego chociaż oparte na uznaniu administracyjnym nie może być rozstrzygnięciem o charakterze dowolnym.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).