Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1115/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Marek Olejnik, Sędziowie: Sędzia WSA - Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędzia WSA - Anetta Chołuj, Protokolant; starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. z/s w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. , nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę 1.440 ( jeden tysiąc czterysta czterdzieści ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2014 r. nr [...] określającej dla "A" Sp. z o.o. w L., jako podmiotu zarządzającego nieruchomością wspólną Wspólnoty Mieszkaniowej "B" w L., wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość położoną w L. przy ul. L[...] 36, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. w wysokości 441,10 zł miesięcznie, a za okres od dnia 1 lutego 2014r. do dnia 30 września 2014 r. w wysokości 308,00 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. nr [...] wszczęto wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia "A" Sp. z o.o. w L., wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej w L. przy ul. L[...] 36. Uzasadniając wszczęcie przedmiotowego postępowania wskazano m.in. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2014 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Biura Gospodarowania Odpadami Komunalnymi, z dnia [...] 2014 r. nr [...] określającej Wspólnocie Mieszkaniowej "B" w Legnicy wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej w L. przy ul. L[...] 36 i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...], znak [...], organ I instancji określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla "A" Sp. z o.o. w L., jako podmiotowi zarządzającemu nieruchomością wspólną Wspólnoty Mieszkaniowej "B", za nieruchomość położoną w L. przy ul. L[...] 36 za okres: od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. w miesięcznych kwotach - 441,10 zł i za okres od dnia 1 lutego 2014 r. do 30 września 2014 r. w miesięcznych kwotach - 308,00 zł.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 6o, art. 6i oraz art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1399 z późn. zm. dale u.c.p.g.), w związku z art. 21, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz uchwały:

Nr [...]/12 Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Woj. Doi. 2013, poz. 507 zmienionej Uchwałą Nr [...]/13 Rady Miejskiej L. z dnia [...]2013 r. (Dz. Urz. Woj. Doi. 2013, poz. 3473),

Nr [...]/13 Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Woj. Doi. 2013, poz. 173),

Nr [...]/12 Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2012 r. w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Doi. 2013, poz. 511 zmienionej przez: Dz. Urz. Woj. Doi. 2013, poz. 952),

Nr [...]/13 Rady Miejskiej L. z dnia [...] 2013 r. w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (Dz. Urz. Woj. Doi. 2014 r. poz. 175 z dnia 13 stycznia 2014 r.).

W odwołaniu z dnia 29 grudnia 2014 r. Spółka "A" powyższej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 21 i art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa, przez przyjęcie, że Spółka "A" posiada zaległość podatkową oraz błędne uznanie, że powstało zobowiązanie podatkowe w sytuacji dokonywania przez pierwotnego wytwórcę odpadów, tj. podatnika, należnych opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi,

- art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez przyjęcie, że Spółka "A" nie złożyła w ustawowym terminie deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdy faktycznie takie deklaracje zostały złożone przez pierwotnych wytwórców,

- art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez przyjęcie, że pomimo złożenia przez właścicieli lokali mieszkalnych deklaracji w dniu 1 lipca 2013 r. - uznano, że brak jest deklaracji oraz nie uwzględnienie, iż w dniu 1 lipca 2013 r. brak było Zarządu Wspólnoty.

W odwołaniu zarzucono też błędną wykładnię art. 410 k.c., przez jego niezastosowanie i domaganie się ponownie opłat w sytuacji ich dokonania i wykorzystywania przez organ. Wskazano dalej na sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią materiału dowodowego oraz dokonanie niewłaściwej oceny tego materiału mając na uwadze złożone deklaracje i wątpliwości organu "co do tych deklaracji". Organ I instancji nie uwzględnił definicji "pierwotnego wytwórcy odpadów", a więc naruszył przepisy art. 3 ust.l pkt 32 i art. 22 ustawy o odpadach. Wg tych przepisów wytwórcą odpadów jest osoba fizyczna zamieszkująca w określonym lokalu mieszkalnym (jako właściciel), natomiast koszty gospodarowania odpadami są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub obecnego lub poprzedniego posiadacza odpadów.

W ocenie Spółki zasadne jest przeprowadzenie dowodu w zakresie określenia wpłat, w tym kwartalnych) na konta indywidualne członków Wspólnoty Mieszkaniowej "B" (podano imiona i nazwiska 13 osób oraz adresy ich zamieszkania) oraz "C" w L. ( ul. L[...] 36/[...], 36/[...], 36/[...], 36/[...]). Podkreślono, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie działa w oderwaniu od ustawy o odpadach. W analizowanej sprawie istnieje możliwość złożenia indywidualnych deklaracji przez właścicieli, bądź przez zarząd (zarządcę) Wspólnoty Mieszkaniowej. Nadto deklaracje zostały złożone, właściciele lokali dokonują stosownych opłat i odpady są odbierane. W odwołaniu poddano w wątpliwość, czy organ I instancji ma wiedzę o dokonywanych wpłatach. W sprawie nie jest jasne dlaczego organ przyjął deklaracje, pobiera opłaty i korzysta z tych opłat i jednocześnie domaga się ponownie opłat, które należy uznać jako świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 K.c. Z kolei Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej "B" został powołany w dniu 1 sierpnia 2013 r. (uchwała nr [...]/2013 z dnia 29 lipca 2013 r. w sprawie zmian w składzie Zarządu Wspólnoty). W takich okolicznościach złożenie deklaracji przez właścicieli lokali (w dacie 1 lipca 2013 r.) było prawidłowe i konieczne, spełniające przesłanki art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Do odwołania dołączono umowę o zarządzanie z dnia 17 maja 2005 r. odpis z KRS nr [...] oraz uchwałę nr [...]/2013 z dnia 29 lipca 2013 r. w sprawie zmian w składzie Zarządu Wspólnoty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzje organu I instancji wywodziło, że definicja "właściciela nieruchomości" zamieszczona została w art. 2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g.. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie mowa jest o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Z kolei mając na uwadze art. 2 ust. 3 u.c.p.g., w razie zabudowania nieruchomości budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiona została odrębna własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm. dale u.w.l.) lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Oznacza to, że podmioty te z mocy prawa mają obowiązek działać tak, jakby były właścicielami i to całej nieruchomości, rozumianej zgodnie z art. 6 u.w.l., obejmującej także lokale stanowiące odrębną własność, a tym samym są zobowiązane do złożenia jednej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ponoszenia na rzecz gminy jednej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podmioty te w zakresie nałożonych ustawą obowiązków działają w imieniu własnym, chociaż w interesie właścicieli.

W ocenie kolegium organ I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia liczby mieszkańców, którzy zamieszkują przedmiotową nieruchomość (powyżej 7 lokali), do czego zobowiązuje ten organ przepis art. 6j u.c.p.g. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż przedmiotową nieruchomość zamieszkuje, w rozumieniu cyt. przepisów u.c.p.g., [...] osób oraz stwierdził, że w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. 27 osób zadeklarowało segregowanie odpadów, a w okresie od 1 lutego 2014 r. do 30 września 2014 r. tylko 1 osoba zadeklarowała niesegregowanie odpadów. Stawki opłat w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2014r. wynosiły miesięcznie za jedną osobę: za odpady segregowane - 13,70 zł, za odpady niesegregowane 17,80 zł, natomiast w okresie od 1 lutego 2014 r. stawka tej opłaty za opady niesegregowane wynosi 9,70 zł, a za niesegregowane 17,00 zł. Z wyliczeń, uwzględniających ilość osób oraz stawki miesięczne opłat, organ ustalił opłaty w wysokości określonej w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych nie skorzystali z możliwości powierzenia zarządu w sposób określony w art. 18 ust. 1 u.w.l. W aktach sprawy znajduje się natomiast umowa cywilna z dnia 2 maja 2005 r. zawarta między Zarządem Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej w L. przy ul. L[...] 36 w L. a "A". W ocenie organu jej treści wynika, że wspólnota mieszkaniowa powierzyła bieżące czynności zarządu podmiotowi zewnętrznemu w drodze umowy cywilnej, z pominięciem sposobu powierzenia zarządu określonego w art. 18 ust. 1 u.w.l. Taką możliwość, w ocenie Kolegium, stwarza przepis art. 185 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm.). Według tego przepisu zarządca nieruchomości działa na podstawie umowy o zarządzanie nieruchomością, zawartej z właścicielem, wspólnotą mieszkaniową albo inną osobą lub jednostką organizacyjną, której przysługuje prawo do nieruchomości, ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla tej osoby lub jednostki organizacyjnej. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Skoro zakresem umowy z dnia 17 maja 2005 r. objęte jest "wykonywanie czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną" w znaczeniu funkcjonalnym, to organ I instancji słusznie uznał skarżącą Spółkę za podmiot sprawujący zarząd nieruchomością wspólną, który obciążają obowiązki właściciela nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., w tym w zakresie złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz poniesienia przedmiotowej opłaty.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Skarżąca w rzuciła

– - naruszenie art. 6 o w związku z art. 2. ust 3 u.c.p.g. przez wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, nakładanego na administratora - zarządcę, czyli podmiot nie wytwarzający w ogóle odpadów w tej nieruchomości, nie będący również jej współwłaścicielem w nieruchomości, jak również nie będący podmiotem sprawującym zarząd w sytuacji, gdy wszyscy właściciele lokali w nieruchomości złożyli wymagane deklaracje indywidualne w czasie gdy zarząd Wspólnoty nie był wybrany.

– naruszenie art. 2 ust. 3 u.p.c.g. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, przez przyjęcie, że strona skarżąca jest podmiotem - osobą sprawującą zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali

– naruszenie przepisów art. 133 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że strona skarżąca posiada status strony w postępowaniu podatkowym.

– nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i pominięcie wniosku dowodowego skarżącego na okoliczność dokonanych przez poszczególnych właścicieli nieruchomości opłat na rzecz Urzędu Miasta L. za odpady.

– naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 pkt 32 i art. 22 ustawy o odpadach przez nieuwzględnienie przez organ definicji "pierwotnego wytwórcy odpadów " oraz dyspozycji art. 22 tej ustawy, który precyzuje, że koszty gospodarowania odpadami są ponoszone przez pierwotnego wytwórcę odpadów lub przez obecnego lub poprzedniego posiadacza odpadów

W uzasadnieniu skargi i dalszych pismach skarżąca wywodziła, że organy podatkowe błędnie uznały ją za podmiot zarządzający nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g.. W konsekwencji, błędnie przyjęły, że na niej spoczywa obowiązek złożenia deklaracji oraz obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdaniem skarżącej, błędne zastosowanie prawa w stanie faktycznym sprawy (przepisów u.c.p.g.) wynika z faktu, że organy podatkowe nie czynią rozróżnienia pomiędzy podmiotem sprawującym zarząd nieruchomością wspólną na podstawie przepisów ustawy o własności lokali a podmiotem, który administruje daną nieruchomością na podstawie stosunków cywilnoprawnych, tj. na podstawie umowy zawartej ze Wspólnotą Mieszkaniową lub jej zarządem (jeśli został wybrany). Podkreślając, że w stanie faktycznym sprawy ma miejsce ten drugi rodzaj zarządu skarżąca powtórzyła zgłaszany już na etapie odwołania zarzut, że jest jedynie administratorem nieruchomości położonej w L.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że narusza ona przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W ocenie Sądu organy podatkowe bezpodstawnie przyjęły, że skarżąca spełnia wymogi z art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 ust. 3 u.c.p.g.. W tym zakresie Sąd w pełni podziela pogląd i wspierającą ją argumentację wyrażoną przez WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 20.08.2015 r. sygn. akt I SA/Wr 250/15.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c u.c.p.g. (nieruchomości zamieszkałych, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli - z mocy ustawy (ust. 1) i niezamieszkałych na podstawie uchwały (ust. 2), - są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Stosownie do art. 6m u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zdeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6I u.c.p.g..

Z powołanych przepisów wynika, że to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i uiszczenia opłaty.

Pojęcie "właściciel nieruchomości" należy interpretować w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym w sprawie).

Art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. stanowi, że przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Z kolei art. 2 ust. 3 u.c.p.g., który dla sprawy ma zasadnicze znaczenie przewiduje, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Powołane przepisy ustawy o utrzymaniu czystości poddane były ocenie Trybunału Konstytucyjnego (TK) w zakresie ich zgodności z zasadami poprawnej legislacji.

TK w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12 stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 6c ustawy o utrzymaniu czystości są zgodne z zasadą poprawnej legislacji. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są właściciele nieruchomości zamieszkanych, jak i niezamieszkanych, na których powstają odpady komunalne, jeżeli gmina skorzysta z kompetencji przewidzianej w art. 6c ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Pojęcie właściciel należy zaś interpretować w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości (pkt 1.3.).

Wskazał TK, że w ustawie o utrzymaniu czystości prawodawca przyjął szerszą definicję właściciela niż wynika to z art. 140 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: kodeks cywilny). Zarazem jednak prawodawca odwołał się do zastanych pojęć prawa administracyjnego i cywilnego w szczególności takich jak: współwłasność (art. 195 i n. kodeksu cywilnego), prawo użytkowania (art. 252 i n. kodeksu cywilnego), użytkowanie wieczyste (art. 232 i n. kodeksu cywilnego), posiadanie samoistne, jak i zależne (art. 336 kodeksu cywilnego).

Odnośnie art. 2 ust. 3 u.c.p.g. TK w pkt. 1.4. wyroku stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości są zgodne z zasadą poprawnej legislacji. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że w wypadku nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi, obowiązek ponoszenia opłaty oraz złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.

Dalej TK uznał, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, odesłanie do ustawy o własności lokali i brak odrębnej regulacji odnoszącej się do budynków wielolokalowych, do których zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. tj. z 2013 r., poz. 1222; dalej: ustawa o spółdzielniach) nie wprowadza niejasności i niekomunikatywności zakwestionowanych przepisów. Z zasady poprawnej legislacji nie wynika wszakże bezwzględny zakaz tworzenia nowych definicji ustawowych właściwych tylko dla konkretnej regulacji, nawet jeżeli definicje te dotyczą pojęć takich jak właściciel nieruchomości. Nie odsyłając do pojęć zastanych, ugruntowanych w przepisach i dogmatyce danej gałęzi prawa, prawodawca może tworzyć autonomiczne definicje w poszczególnych aktach normatywnych, jeżeli będą one odpowiadać wymogowi jasności i komunikatywności, a ich wprowadzenie będzie racjonalnie uzasadnione specyfiką regulowanej materii. Trybunał Konstytucyjny nie wyklucza jednak możliwości stwierdzenia naruszenia zasady poprawnej legislacji w wypadku nieuzasadnionego konstytucyjnie (tj. niepotrzebnego i zbędnego w świetle pozostających ze sobą w kolizji wartości konstytucyjnych) wprowadzenia w pełni autonomicznych definicji lub częściowo autonomicznych i związanego z tym "piętrowego odesłania" do innych aktów normatywnych. W rozpoznawanej sprawie sytuacja tego rodzaju nie ma jednak miejsca.

Według TK odesłanie do ustawy o własności lokali oznacza, że nałożone na właścicieli obowiązki, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, w zależności od stanu faktycznego i prawnego, są wykonywane: po pierwsze – przez osobę fizyczną albo prawną, której właściciele lokali w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 1 in principio ustawy o własności lokali); po drugie – przez osobę fizyczną albo prawną, której właściciele lokali w umowie zawartej w formie aktu notarialnego po ustanowieniu odrębnej własności lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 1 in fine ustawy o własności lokali); po trzecie – przez właścicieli samodzielnie (art. 19 – 20 ustawy o własności lokali). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali).

Z perspektywy art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości, legitymacja wymienionych podmiotów do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości z art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości aktualizuje się z wyodrębnieniem własności lokalu w budynku wielolokalowym, a użyta przez prawodawcę liczba mnoga w wyrażeniu "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali" nie modyfikuje reguł przyjętych w ustawie o własności lokali. Podobnie nie ma merytorycznego znaczenia posługiwanie się przez prawodawcę pojęciem "osoby sprawującej zarząd nieruchomością" w ustawie o utrzymaniu czystości i pojęciami "zarząd" lub "zarządca" w ustawie o własności lokali. Pojęcie "osoby sprawującej zarząd" użyte w art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości nie może zostać uznane za niejasne i niekomunikatywne, gdyż jego treść i granice wyznacza zakres odesłania. Pojęcie to obejmuje zatem każdy podmiot, który sprawuje zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali.

Mając na uwadze poczynione uwagi, w ocenie Sądu organy obu instancji, mimo powołania się na ww. wyrok TK, wadliwie rozumieją pojęcie zarządu nieruchomością wspólną według ustawy o własności lokali.

Zauważa Sąd, że pojęcie zarządu na gruncie uwl było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów powszechnych i z utrwalonej linii orzeczniczej wynika, że przepisy uwl używają pojęcia "zarządu" w znaczeniu funkcjonalnym, czyli jako zarządzanie, administrowanie (art. 18 u.w.l.) oraz w znaczeniu podmiotowym, jako organu wspólnoty (art. 20 uwl). Należy wskazać, że prawo decydowania przez właściciela nieruchomości w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania nieruchomością należy do podstawowych atrybutów prawa własności. W konsekwencji tego, sama organizacja i sposób wykonywania zarządu nieruchomością wspólną została powierzona przez ustawodawcę przede wszystkim właścicielom lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową (w odpowiedniej umowie w formie aktu notarialnego lub w uchwale właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza). Zarząd w znaczeniu funkcjonalnym to działanie w sferze prawnej innej osoby, podejmowane w jej interesie przez podmiot do tego uprawniony. Zgodnie z art. 18 uwl właściciele lokali mogą w umowie lub w drodze uchwały powierzyć zarządzanie nieruchomością osobie fizycznej lub prawnej, którą ustawodawca w innych przepisach nazywa zarządcą (np. art. 14 pkt 5, art. 24, 29, 30, 31, 32 i 32a uwl). Zarządca jest osobą trzecią (odrębnym podmiotem) w stosunku do wspólnoty mieszkaniowej. Natomiast zarząd w znaczeniu podmiotowym, jest organem wspólnoty, kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami (art. 21 ust. 1 uwl). (za wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I ACa 562/13, LEX nr 139420)

Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 6 zd. 1 uwl wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, zaś kwestie związane z zarządem nieruchomością wspólną uregulowane są w art. 18 uwl i nast.

Ustawa o własności lokali, na co zwrócił uwagę TK i co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych przewiduje reżim zarządu nieruchomością wspólną - umowny i ustawowy.

Zarząd umowny reguluje art. 18 uwl zgodnie, z którym zarząd właściciele mogą określić umownie, powierzając go osobie fizycznej albo prawnej. Art. 18 ust. 1 uwl przewiduje, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej.

Zarząd ustawowy występuje natomiast w sytuacji gdy członkowie wspólnoty mieszkaniowej nie osiągnęli porozumienia co do zarządu umownego. Uwl przewiduje dwa reżimy zarządu ustawowego. Pierwszy przeznaczony do wspólnot mieszkaniowych, w których liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych jest mniejsza niż siedem; wówczas też stosuje się zasady przewidziane dla zarządu rzeczą wspólną przez kodeks cywilny (art. 19 uwl). Drugi dotyczący wspólnot mieszkaniowych, w których liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych jest większa niż siedem, wtedy właściciele mają obowiązek podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu, a członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona. Zarząd reprezentuje wspólnotę mieszkaniową na zewnątrz. Powołany zarząd (w znaczeniu podmiotowym) może zarządzać nieruchomością sam albo zlecić to wybranemu zarządcy. Przy czym - na co Sąd szczególnie zwraca uwagę - zawarcie przez zarząd z profesjonalnym podmiotem umowy o administrowanie/zarządzanie nieruchomością nie zmienia tego, że nieruchomością zarządzają samodzielnie właściciele tworzący wspólnotę mieszkaniową reprezentowaną przez zarząd. Podmiot z którym zarząd zawarł umowę cywilnoprawną nie sprawuje zarządu nieruchomości w rozumieniu art. 18 ust. 1 uwl.

Praktyka zawierania umów o zarządzanie nieruchomością wspólną (administrowanie wspólnotą mieszkaniową) z licencjonowanymi zarządcami już się wykształciła od dłuższego czasu. Jest to sytuacja kiedy organ wspólnoty, jakim jest jej zarząd, nie przestaje wówczas sprawować swoich funkcji, a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Licencjonowany zarządca zapewnia fachową obsługę wspólnoty mieszkaniowej, współdziałając w tym zakresie z zarządem. Taka pomoc świadczona przez profesjonalnych zarządców wspólnotom mieszkaniowym nie zmienia ustawowego sposobu sprawowania zarządu, czego skutkiem jest brak obowiązku zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, o której mowa w art. 18 ust. 1 uwl. Umowa zlecenia administrowania wspólnotą mieszkaniową ma charakter mieszany, do której - w zakresie nieuregulowanym - powinno się stosować przepisy o umowie zlecenia (art. 734 k.c.) (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 652/13, LEX nr 1438094).

Podsumowując stwierdzić należy, że organy błędnie utożsamiają pojęcie "zarządca" użyte w art.185 ust.2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami ze sprawowaniem zarządu przez organ lub zarządcę, któremu powierzono zarząd nieruchomością w trybie art. 18 uwl. A przecież zarząd w rozumieniu różnych aktów może mieć inne znaczenie. Zarząd nieruchomością to również administrowanie, w rozumieniu natomiast ustawy o własności lokali to pełnienie wykonywanie czynności zarządu przez organ wspólnoty mieszkaniowej (lub zarządcę z art. 18 uwl).

Jak wskazał SN w wyroku z 19.01.2006 (sygn. akt IV CK 343/05) art.185 ustawy o gospodarce nieruchomościami "W zasadzie obejmuje [...] czynności faktyczne, do których należy: utrzymanie porządku i czystości w obrębie nieruchomości, ściąganie czynszów, rejestrowanie awarii i ich usuwanie oraz prowadzenie korespondencji". Zarządca działający w oparciu o umowę zawartą na podstawie art.185 ustawy o gospodarce nieruchomościami to w istocie administrator, który wykonuje jedynie zadania, określone w umowie. Nie podejmuje decyzji - to jest domena zarządu wspólnoty, a w sprawach przekraczających zwykły zarząd - ogółu właścicieli. Wykonuje on wyłącznie czynności pomocnicze i nie sprawuje zarządu w rozumieniu uwl. Jego zakres obowiązków to najczęściej:

1) prowadzenie ewidencji pozaksięgowej

2) konserwacja urządzeń nieruchomości wspólnej

3) utrzymanie czystości i porządku w NW

4) prowadzenie rozliczeń mediów

5) prowadzenie rozliczeń zaliczek właścicieli na kznw

6) prowadzenie książki obiektu budowlanego

7) przygotowanie sprawozdania zarządu oraz projektów uchwał

8/ przygotowanie zebrań właścicieli od strony organizacyjnej

9) usuwanie awarii

itp.

W żadnej z tych spraw nie podejmuje decyzji, nie zaciąga zobowiązań, nie składa oświadczeń woli za wspólnotę. Decyzje podejmuje zarząd wspólnoty, który też odpowiada przed właścicielami zarówno za swoje decyzje, jak i za jego pracę. Nie należy go mylić (choćby miał licencję zarządcy nieruchomości) z zarządcą, który sprawuje zarząd powierzony w trybie art. 18 ust.1 uwl. Wówczas bowiem to taki zarządca podejmuje wszystkie decyzje w zakresie zarządu zwykłego. Robi to samodzielnie, ponieważ został do tego umocowany przez właścicieli w drodze pełnomocnictwa, udzielonego umową notarialną lub uchwałą, zaprotokołowaną przez notariusza.

Odnosząc powyższe do stanu sprawy, w ocenie Sądu organy nie miały podstaw do stwierdzenia, że skarżąca pełni funkcję zarządcy, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 uwl.

Umowa z dnia 17 maja 2005r., na którą powołuje się SKO niewątpliwie nie jest umową przewidzianą w art. 18 ust. 1 uwl. Umowa ta zawarta została pomiędzy skarżącą a wspólnotą mieszkaniową reprezentowaną przez zarząd. Rację ma skarżąca, że na podstawie cywilnoprawnej umowy (zawartej w zwykłej formie pisemnej) zlecono jej zarządzanie (administrowanie) przedmiotową nieruchomością, natomiast nie ma ona statusu zarządcy, któremu właściciele powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 uwl. A tym samym nie spełnia ona przesłanki uznania jej za właściciela w rozumieniu art.2 ust.3 u.c.p.g. i nałożenia obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości.

Powyższe przesądza o konieczności uchylenia decyzji organów obu instancji.

Reasumując, stwierdzone uchybienia uzasadniały uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi zobowiązywało WSA do zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.).