Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2105/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ary. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...)września 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L.P. (dalej: strona lub skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład lub ZUS) z [...] września 2017r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] marca 2017r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] grudnia 2016r., uzupełniony pismem z [...] stycznia 2017r. skarżąca zwróciła się do Zakładu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu wskazała, że pobiera emeryturę z R. w wysokości niższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia (ok. 300 złotych miesięcznie) i jest repatriantką. Strona podkreśliła, że prowadzona działalność generował straty i obecnie ze względu na stan rodzinny i majątkowy nie ma możliwości spłaty zadłużenia w kwocie [...] zł. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie widzi możliwości poprawy sytuacji materialnej. Wskazała, że oprócz emerytury uzyskuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz okazjonalnie [...] z tytułu praw autorskich, które oszacowała na kwotą ok. [...] złotych rocznie. Wyjaśniła, że nie posiada nieruchomości i ruchomości znacznej wartości za wyjątkiem lodówki o wartości ok. [...] zł, mieszka ze swoją 80 letnią matką w mieszkaniu kwaterunkowym, którą wymaga stałej opieki i którą również ma na utrzymaniu. Podkreśliła, że zarówno ona jak i jej matka są osobami schorowanymi. Zauważyła, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: czynsz – [...] zł, opłaty eksploatacyjne – [...] zł, koszty leczenia – [...] zł. Do wniosku załączyła PIT 37 oraz wyciąg z rachunku bankowego walutowego (USD), potwierdzające uzyskiwane dochody. Dodatkowo podała powody dla których nie płaciła składek zdrowotnych.

W toku postępowania organ ustalił, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 30 kwietnia 2004 r. oraz od 7 lipca 2005 r. do 7 stycznia 2014 r. strona prowadziła działalność gospodarczą, której przedmiotem było wystawianie przedstawień artystycznych. Ustalono, że skarżąca posiada nieruchomość gruntową wskazaną w księdze wieczystej nr [...].

Decyzją z [...] marca 2017r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W decyzji wskazano, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r., o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1778 ze zm., dalej "u.s.u.s."). Podkreślono, że nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, to strona posiada składniki majątkowe, z których można skutecznie prowadzić egzekucje (nieruchomość gruntowa). Zauważono, że wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a także że nie zaistniała sytuacja by Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdzili braku majątku, z którego

można prowadzić egzekucje, zatem nie jest też oczywiste, że w ramach przymusowego dochodzenia nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład dokonał także analizy sprawy pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) i stwierdził, że w sprawie także te przesłanki nie wystąpiły. Zauważył, że dokonując oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej oparł się na dokumentach uzyskanych w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz na własnej bazie danych. Analizując sytuację skarżącej pod kątem zaistnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Zakład podkreślił, że aktualnie strona uzyskuje dochód w postaci świadczenia emertytalnego w wysokości netto około 300 zł oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości około 200 zł. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżąca nie ponosi znacznych wydatki w postaci kosztów leczenia oraz kosztów utrzymania, przekraczających możliwości finansowe gospodarstwa domowego.

Natomiast odnosząc się do przesłanki wskazanej w § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia, wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

W ocenie ZUS także przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie wystąpiła, gdyż mimo wskazania we wniosku, że strona choruje na określone choroby oraz, że sprawuje opiekę nad matką, to ze zgromadzonego materiału nie wynika, że strona posiada orzeczenie o niepełnosprawności, które potwierdziłoby ograniczenie możliwości zarobkowych ze względu na stan zdrowia. Zakład zauważył, że otrzymywane

świadczenie emerytalne może stanowić źródło spłaty zadłużenia, zatem uznał, że przedmiotowa przesłanka również nie jest w przypadku strony spełniona.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym w całości podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko wskazujące na brak możliwości spłaty należności. W odniesieniu do nieruchomości gruntowej wyjaśniła, że nieruchomość ta posiada powierzchnię [...] m2, położona jest w miejscowości M. Nieruchomość ta stanowi działkę gruntu o charakterze leśno-rolnym, którą zakupiła jej matka za własne środki, jednakże ze względu na brak posiadanego przez nią obywatelstwa polskiego, nieruchomość ta formalnie została zapisana na skarżącą. Do uzupełnienia wniosku strona załączyła dokumentacje medyczną.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017r. ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2017r. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził na podstawie art. 28 ust. 1-3 w związku z art. 32 u.s.u.s., że w spawie nie wystąpiła żadne ze wskazanych w tych przepisach przesłanek całkowitej nieściągalności, która umożliwiałaby umorzenie należności.

Dokonując analizy sprawy pod kątem występowania przesłanek umorzenia należności na mocy art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Zakład również stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia należności.

ZUS wyjaśnił, że: 1) splata należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków oraz nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) skarżąca nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; 3) choroby przewlekle skarżącej i konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny nie mają wpływu na możliwości uzyskiwania przez stronę dochodu, ponieważ uzyskuje ona świadczenie emerytalne.

Pismem z [...] listopada 2017r. skarżąca złożyła skargę na decyzję Zakładu nr [...] wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie, że wszelkie należności strony w stosunku do ZUS nie istnieją. Ponownie wskazywała na powody dla których nie płaciła składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zauważyła, że ZUS ustanowił hipotekę na jej nieruchomości, co spowodowało, że obecnie nie może sprzedać tej nieruchomości. Wskazała również, że działka ta nie posiada dostępu do drogi publicznej, a zatem sprzedaż tej działki w drodze licytacji komorniczej nie spowodowałby spłaty należności. Strona wniosła także o umorzenie należności przez sąd, a także o zobowiązanie ZUSu aby on wystąpił do Sądu Rejonowego o zdjęcie hipoteki lub aby z takim wnioskiem wystąpił sąd.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – tj. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.).

Rolą sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 123 u.s.u.s, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.).

W pierwszej kolejności sąd zauważa, że kwestia istnienia oraz wysokości zadłużenia nie może być przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny kompetentny jest jedynie do oceny pod względem legalności zaskarżonej decyzji, tj. decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Nie ma natomiast podstaw prawnych do oceny, czy wysokość zadłużenia wobec ZUS została przez ten organ prawidłowo ustalona. Mając wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek strona winna ze stosownym wnioskiem w tym zakresie wystąpić do organu w celu otrzymania decyzji wymiarowej. Decyzja taka podlega kontroli Sądu Okręgowego, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Zatem w postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie należności składkowych nie bada się istnienia oraz wysokości zadłużenia, gdyż umorzyć można jedynie należności, które istniejącą. Sąd zauważa również, że złożenie przez skarżącą wniosku o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć. Tym samym podnoszona przez stronę kwestia wysokości zadłużenia nie miała znaczenia w tym postepowaniu. W podobny sposób należy także ocenić wniosek strony o orzeczenie przez sąd o nieistnieniu należności strony wobec ZUS. Sąd administracyjny nie jest właściwy do wydania takiego orzeczenia. Właściwym w tej sprawie jest ZUS i sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.

Także pozostałe wnioski strony związane bądź to z zobowiązaniem organu o wystąpienie do Sądu Rejonowego o zwolnienie hipoteki, czy też wystąpienie przez WSA w Warszawie z takim wnioskiem, a także o umorzenie należności zusowskich przez sąd również wymykają się spod właściwości sądu administracyjnego. Sąd administracyjny jedynie ocenia legalność decyzji wydanej przez ZUS i nie jest kompetentny nakazać Zakładowi umorzenia należności, czy też wystąpienia o zwolnienie hipoteki. Co oczywiste sam także sąd nie ma uprawnień do zwolnienia hipoteki strony. To ZUS jest wyłącznie kompetentny do dokonania tych czynności.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, na co prawidłowo powołał się organ orzekający, że zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 u.s.u.s. jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że przesłanka wskazana w pkt 1 i 3 tej ustawy nie wystąpiła, gdyż strona mimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczą posiada nieruchomość, która stanowi majątek o którym mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. W przypadku skarżącej także przesłanki wskazane w pkt 2, 4 i 4b art. 28 u.s.u.s. także nie występują. W stosunku bowiem do skarżącej nie było prowadzonego postępowania upadłościowego, ani też nie było wszczęte postępowanie likwidacyjne. Również wysokość nieopłaconej składki przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1526) koszty upomnienia, o których mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą [...] zł. Natomiast nie umorzona zaległość to kwota znacznie przekraczające powyższą wartość.

Prawidłowo ZUS wskazał w odniesieniu do przesłanki z pkt 5 i 6 art 28 u.s.u.s., że skoro nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, to nie można w żaden sposób stwierdzić, że w takim postępowaniu nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym bardziej jest to zasadne, że ustalono, iż skarżąca posiada nieruchomość z której można prowadzić egzekucję.

W związku z powyższym, w ocenie sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

W sprawie natomiast organ w sposób nieprawidłowo dokonał analizy sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek w zakresie możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Za dowolne bowiem należało uznać twierdzenie organu, że w sytuacji skarżącej opłacenie zaległych składek nie pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Zgodnie z art. 28 ust.3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki dające możliwość umorzenia należności składkowych zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Przede wszystkim organ, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 § 1 k.p.a., nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z dokonanej analizy akt wynika, że skarżąca i jej matka posiadają dochody w wysokości ponad 500 złotych miesięcznie (świadczenie emerytalne z R., dodatek mieszkaniowy, [...] z praw autorskich). Jest zatem oczywiste, że ww. dochody nie mogą pokryć potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny, zwłaszcza, iż z oświadczeń strony wynika, że osoby te są osobami schorowanymi i w podeszłym wieku (skarżąca na dzień wydania decyzji posiadała prawie 61 lat, a jej matka prawie 81 lat). Skarżąca, co zostało przyjęte przez Zakład w zaskarżonej decyzji (ale w zasadzie w ogóle nie ocenione) miesięcznie uzyskuje dochody w wysokości 500 zł i taką też kwotę wydaje na stałe wydatki. Należy także zauważyć, że kwota wydatków w ogóle nie obejmuje podstawowych kosztów, a więc kosztów wyżywienia, środków czystości, ubrania. Zatem w ocenie sądu przyjęta przez organ w decyzji kwota uzyskiwanych przez stronę dochodów jest kwotą, która wręcz zagraża egzystencji rodziny. Czego dowodem jest również uzyskiwany przez skarżącą dodatek mieszkaniowy. Podane przez skarżącą we wniosku wydatki są wydatkami ściśle związanymi z egzystencją i nie dają się w żaden sposób ograniczyć. Dlatego też przedwczesne są twierdzenia Zakładu o niewykazaniu, że spłata należności nie pozostanie bez szkody dla egzystencji skarżącej i jej rodziny.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu, w przeprowadzonym postępowaniu zabrakło należytego zastosowania art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. Organ winien, po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, rozważyć i wyważyć interes społeczny i słuszny interes strony. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności szczególnej analizy wymaga "słuszny interes strony". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny analizując (w wyroku z 24 kwietnia 2013 r., sygn. III GSK 170/12) pojęcie "ważnego interesu dłużnika" a rozważania te zdaniem składu orzekającego można przenieść na grunt rozpoznawanej sprawy - nie można pojęcia tego ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych czy zdarzeń losowych, gdyż funkcjonuje ono w zdecydowanie szerszym znaczeniu uwzględniającym także sytuację ekonomiczną strony, wysokość dochodów, zakres wydatków. Zawężanie wymagań umorzenia należności do sytuacji gdy spłata składek uniemożliwi stronie zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych byłoby niedopuszczalną interpretacja na niekorzyść dłużnika. Dlatego też zdaniem sądu organ nieprawidłowo zastosował § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Dokonanie przez organ analizy możliwości płatniczych skarżącej bez szczególnego zwrócenia uwagi na wiek strony i osoby którą się ona opiekuje oraz brak możliwości poprawy sytuacji skarżącej w przyszłości pozwala sądowi także na postawienie zaskarżonej decyzji zarzutu naruszenia sformułowanej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Trzeba bowiem zauważyć, że skarżąca, na datę wydania decyzji, posiadał prawie 61 lat i we wniosku przedstawia siebie jako osobę schorowaną, która jednocześnie stale opiekuje się swoją 81 letnią, schorowaną matką. ZUS natomiast w ogóle nie zwraca uwagi na wskazywaną okoliczność, jedynie podaje, że strona nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, ale jednocześnie w ogóle nie odnosi się do faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką. Zatem twierdzenia ZUS wskazujące, że spłata należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków oraz nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jawią się jako zupełnie dowolne. Możliwości płatnicze strony winny być oceniane wg rzeczywistych możliwości, a nie tylko hipotetycznej możliwości. Potwierdzeniem powyższego może być także fakt, że dochód skarżącej w dwuosobowym gospodarstwie jest niższy niż minimum socjalne i egzystencji. Zgodnie bowiem z informacjami Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych we wrześniu 2017 roku (dane ze strony internetowej: www.ipiss.com.pl) minimum socjalne w gospodarstwie pracowniczym (osoby w wieku od 25 do 60 lat) na dwie osoby wynosiło [...] zł, a w gospodarstwie emeryckim (osoby powyżej 60 roku) [...] złotych. Natomiast minimum egzystencji, zwane również minimum biologicznym, stanowi dolne kryterium ubóstwa i wynosi (w 2017r.) w gospodarstwie pracowniczym (osoby w wieku od 25 do 60 lat) na dwie osoby [...] zł, a w gospodarstwie emeryckim (osoby powyżej 60 roku) [...] zł.

Odnośnie natomiast przesłanki do umorzenia należności zawartej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia sąd zauważa, że co do zasady zgadza się z organem, że ta przesłanka będzie miała zastosowanie w wypadku, gdy przewlekła choroba uniemożliwia zarobkowanie. Natomiast w sprawie strona posiada świadczenie emerytalne w wysokości 300 zł. Jednakże w sprawie w kontekście tego przepisu nie można pomijać wieku skarżącej, jej chorób, możliwości zarobkowych oraz konieczności stałej opieki nad 81 letnia matką, które to okoliczności muszą być wzięte pod uwagę przez organ przy rozpoznawaniu sprawy. Okoliczności te w przyszłości, raczej będą potęgowały konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów na leczenie, niż spowodują polepszenie sytuacji finansowej strony w tym zakresie.

Mając powyższe na względzie należy zauważyć, że ZUS nie dokonał wszechstronnej analizy sprawy. Ograniczył się jedynie do pobieżnych twierdzeń bez odniesienia się do konkretnej sprawy. Nie uwzględnił zarówno wieku skarżącej, możliwości zarobkowych jej i jej matki oraz także powyższych danych statystycznych.

ZUS ponownie wydając decyzję winien uwzględnić przedstawioną w wyroku ocenę i w wypadku powstania określonych wątpliwości organ zwróci się do skarżącej o informację w tym zakresie. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Uchybienia w tym zakresie - zależnie od ich stopnia - mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

Organ orzekający, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ma obowiązek rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza w kontekście przesłanek umorzenia ujętych w przepisach rozporządzenia o umarzaniu składek. Przed wydaniem decyzji Zakład powinien również, respektując postanowienia zawarte w art. 10 § 1 k.p.a., umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, realizując w ten sposób jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu i dając tym samym możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.

Z uwagi na powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, iż wskazane nieprawidłowości dają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.