Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 191/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137ust. 1, art. 136, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 191/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną przez J. P. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o odmowie zwrotu skarżącej nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 15 sierpnia 1980r., położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej w dacie wywłaszczenia część działki oznaczonej nr [...], której obecnie w ewidencji gruntów miasta K. (obręb 11) odpowiada część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 3,9527 ha.

W uzasadnieniu Wojewoda ustalił, że umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 15 sierpnia 1980r. J. P. sprzedała w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r., nr 10, poz.64 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], o pow. 9842 m.kw. oznaczoną jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. – zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...].

Pismem z dnia 17 maja 2007r., sprecyzowanym w dniu 17 września 2007r. J. P. wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w roku 1980, stanowiącej obecnie część działki nr [...] o pow. 3,9527 ha. Działka ta stanowi własność Gminy na mocy decyzji Wojewody z dnia [...].

Z zapisu znajdującego się w akcie notarialnym Rep.A Nr [...] wynika, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" w K., zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Natomiast załącznik graficzny do w/wym. decyzji konkretnie wskazywał na przeznaczenie tego terenu pod punkty widokowe.

Organ I-szej instancji przeprowadził w dniu 7 listopada 2007r. oględziny nieruchomości, podczas których ustalono, że grunt objęty wnioskiem jest terenem pagórkowatym, porośniętym trawą, rosną na nim drzewa. Teren jest zadbany, zagospodarowany, wykorzystywany jako teren rekreacyjny, ustawione są ławki i kosze na śmieci. Bieżącym utrzymaniem terenu zajmuje się Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta, a podmiotem prowadzącym usługi w zakresie konserwacji zieleni jest Rejonowe Przedsiębiorstwo Zieleni Sp. z o.o. w K.

Organ I-szej instancji ustalił w toku prowadzonego postępowania, że zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta zatwierdzonym uchwałą nr VII/3077 WRN w K. z dnia 20 czerwca 1977r., uchwałą nr 253/92 MRN w K. z dnia 4 czerwca 1992r., uchwałą nr 94/94 Rady Miejskiej z dnia 25 listopada 1994r., ogłoszoną w Dz.Urz. Województwa Kieleckiego nr 11, poz. 113 z 1994r. z późn.zm., działka położona w K. przy ulicy [...], oznaczona nr [...] w latach 1977- XII 1984 położona była na obszarze funkcjonalnym oznaczonym na rysunku planu symbolem D2MW: "Zabudowa wielorodzinna (proj). Istniejąca zabudowa jednorodzinna do stopniowej likwidacji".

Nadto grunt objęty żądaniem zwrotu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego położony był:

- w latach 1985 – VI 1992 na obszarze oznaczonym symbolem D2 MW – "Istniejące tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Park dzielnicowy",

- w latach VII 1992 – XII 1994 na obszarze oznaczonym symbolem II 9 C1ZP,

- w latach 1995 – XII 2003 na obszarze oznaczonym symbolem II 9 C1ZPP – "Zieleń parkowa o charakterze ponadpodstawowym".

Obecnie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K., dawna działka [...] wchodząca w granice działki oznaczonej nr [...] leży "na terenach zieleni miejskiej wyłączonych z zabudowy".

Z zeznań przesłuchanych przez organ I-szej instancji świadków wynika, że:

- w pierwszej połowie lat 80-tych XX wieku teren był zagospodarowany pod park. Realizacja inwestycji polegała na plantowaniu terenu, dowozie ziemi, sadzeniu roślin oraz jednocześnie budowano alejki w parku. Prace te realizowane były w miarę posiadanych środków na utrzymanie zieleni w mieście (zeznania J. J., który był współautorem projektu zagospodarowania zieleni parku, jak również nadzorował wykonawstwo jako zastępca dyrektora w Rejonowym Przedsiębiorstwie Zieleni),

- realizację inwestycji rozpoczęto w 1975r. od obecnej [...]. W ciągu 4 lat wybudowano wszystkie alejki oraz chodniki. Sukcesywnie przywożono ziemię, którą plantowano, grabiono kamienie, wałowano, a następnie siano trawę. W okresie wiosenno-jesiennym sadzono drzewa i krzewy. W latach 80-tych w miarę potrzeby drzewa były dosadzane. Prace były nadzorowane przez świadka J. P., ówczesnego dyrektora Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni. Okoliczności te potwierdził świadek E. M., ówczesny kierownik w Rejonowym Przedsiębiorstwie Zieleni, który zeznał także, że w ciągu 5 lat, czyli do 1980r. teren był zagospodarowany do "czwartych schodów" (teren do kortów tenisowych).

Z kolei faktom powyższym zaprzeczył M. P. – pełnomocnik wnioskodawczyni, który oświadczył, że w latach 1980-1982 teren był użytkowany rolniczo. Także I. C. (osoba wywłaszczona wnioskująca obecnie o zwrot nieruchomości sąsiedniej) zeznała, że w jej wywłaszczonym domu do 1982 r. mieszkał syn, a grunt użytkowany był rolniczo do 1980r. Zeznała także, że nie pamięta dokładnie, ale dopiero około roku 1990 rozpoczęto zagospodarowanie tego terenu.

Mając na uwadze taki stan faktyczny organ I-szej instancji orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz J. P. Organ ten uznał za udowodnione, że teren noszący nazwę Parku urządzony został do roku 1985. W roku tym w planie zagospodarowania przestrzennego pojawiła się funkcja terenu "Park dzielnicowy". Wskazano nadto, iż odmówiono wiarygodności złożonemu przez M.P. oświadczeniu, że w latach 1980-1982 teren był użytkowany rolniczo, gdyż uznano, że jako pełnomocnik poprzedniej właścicielki jest on zainteresowany uzyskaniem korzystnego dla niego rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem organu I-szej instancji w toku postępowania udowodniono, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zbędności wynikające z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na wnioskowanym do zwrotu gruncie nie planowano wybudowania budynków wielorodzinnych. Z planu realizacyjnego jednoznacznie wynika, że grunt ten miał być przeznaczony pod punkty widokowe. Wskazano nadto, iż ukształtowanie terenu potwierdza, że zostały wykonane punkty widokowe, tj. wyniesione na terenie punkty, z których obszar widzenia jest szeroki i daleki. Takie ukształtowanie terenu potwierdza także mapa sytuacyjno-wysokościowa. Wskazano, że teren ten stanowi zieleń osiedlową niezbędną do prawidłowego funkcjonowania osiedla.

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia J. P. zarzuciła naruszenie art. 137 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 i 80 kpa. Zdaniem odwołującej Starosta nie wyjaśnił należycie, czy wskazany w umowie cel wywłaszczenia (i przeznaczenia nieruchomości) został definitywnie osiągnięty. Nieruchomość miała być bowiem przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", a urządzono na niej Park. Dlatego wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w umowie. Ponadto skarżąca wskazała, że Park jest odrębną jednostką geodezyjną, a nieruchomość stanowi własność Gminy. Starosta nie wskazał żadnego związku funkcjonalnego między istniejącym parkiem a osiedlem mieszkaniowym "[...]", a wskazanie takiego związku (lub jego brak) to właśnie ustalenie pozytywnej lub negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości. Kolejny zarzut, to nie ustalenie, czy prace związane z budową osiedla rozpoczęły się nie później niż w terminie 7 lat od dnia przeniesienia własności nieruchomości. Organ przyjął jedynie, iż w pierwszej połowie lat 80-tych teren był zagospodarowany jako park, na co – zdaniem odwołującej – brak jest dowodów. Niedopuszczalne jest także to, iż odmówiono wiarygodności zeznaniom złożonym przez M. P. z tego powodu, że jako pełnomocnik byłej właścicielki jest zainteresowany uzyskaniem korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia w sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda uznał, że decyzja organu I-szej instancji jest prawidłowa.

Organ odwoławczy podkreślił, że instytucję zwrotu nieruchomości regulują przepisy art. 137 – 142, a także art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., nr 261 poz. 2603 ze zm.), których zasadnicze zapisy przytoczył.

W akcie notarialnym wskazano, że przejęcie nieruchomości następuje z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. Analizując materiał dowody niniejszej sprawy, w szczególności załącznik graficzny do decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]. Wojewoda stwierdził, że postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż od początku przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod urządzenie punktu widokowego. Mając na uwadze ukształtowanie terenu (pagórkowate) oraz fakt, że na przejętej działce, a także na działkach sąsiednich powstał Park [...] z alejkami, chodnikami, ciągami pieszymi wskazać należy, że tym samym cel ten został zrealizowany. Organ wyjaśnił, że z załącznika graficznego do decyzji Prezydenta Miasta z dnia [..] wynika, że na terenie przeznaczonym pod budowę osiedla "[...]", od samego początku zaplanowano oprócz budynków mieszkalnych wielorodzinnych, także przedszkole, żłobek, pawilony usługowo-handlowe, ośrodek zdrowia, aptekę, pocztę, stołówką osiedlową, administrację, basen kąpielowy, korty tenisowe, szkołę i punkty widokowe. Zatem plan realizacyjny obejmował urządzenie osiedla mieszkaniowego wraz z całą niezbędną infrastrukturą do jego funkcjonowania.

Wojewoda podzielił stanowisko organu I-szej instancji, że osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne, lecz także infrastruktura, inwestycje i urządzenia służące mieszkańcom, bez których osiedle nie mogłoby funkcjonować. Także miejsca służące rekreacji i wypoczynkowi dla mieszkańców osiedla są konieczne do funkcjonowania. Potwierdzeniem takiego stanowiska są liczne orzeczenia sądowe np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2004r. I SA 1440/03, wyrok NSA z dnia 28 września 1993 SA/Po 1621/93.

Przeprowadzone przez Starostę dowody w postaci zeznań świadków dowodzą z kolei, iż realizacja tej inwestycji została rozpoczęta i zakończona w widełkach czasowych ściśle określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. prace rozpoczęto w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, jak również cel wywłaszczenia zrealizowano przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zatem w sprawie nie zachodzi przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Z zeznań świadków wynika bowiem, że realizacja parku rozpoczęła się około 1975r. i zakończyła około 1980 roku i następowała etapami. Dlatego trudno konkretnie stwierdzić, w którym roku ówczesna działka [...] została urządzona pod park. Jednakże skoro realizacja inwestycji – Parku zakończona została na początku lat 80-tych, to również w tym okresie została zakończona ta inwestycja na przedmiotowej działce.

Organ II-giej instancji zgodził się także ze wskazanymi przez Starostę motywami, dla których organ ten odmówił wiary zeznaniom M. P. Zdaniem Wojewody zeznania te nie są wiarygodne z uwagi na brak bezstronności pełnomocnika wnioskodawczyni w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że zeznania pozostałych przesłuchanych świadków są zbieżne. Odmiennie zeznali jedynie M.P. i I.C., w odniesieniu do której Starosta prowadził odrębne postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości sąsiedniej. Istnieje przypuszczenie, że zeznania tych osób z uwagi na stronniczość, mogą odbiegać od prawdy. Wątpliwości w tym zakresie powstają także w kontekście pisma Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni z dnia 24 października 2008r. z którego wynika, że RPZ zajmuje się konserwacją zieleni w Parku od początku jego istnienia tj. od lat 70-tych XX wieku.

Organ II instancji uznał także, że zarzuty zawarte w odwołaniu są bezzasadne.

W szczególności, nietrafny jest argument, że Park jest "odrębną jednostką geodezyjną" i nieruchomość ta stanowi własność Gminy. Fakt, że teren objęty wnioskiem nie został oddany w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej nie może wpływać na ocenę zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej przejęcia. Dodatkowo organ podkreślił, że według obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, sprawy zieleni gminnej należą do zadań własnych gminy w szczególności, gdy dotyczy to terenów wykorzystywanych przez społeczność lokalną.

Podnoszona kwestia braku związku funkcjonalnego między istniejącym parkiem a osiedlem mieszkaniowym "[...]" jest także - zdaniem organu odwoławczego - bezzasadna. Nie można bowiem planować osiedla nie zapewniając jego mieszkańcom terenów zielonych, niezbędnych do spacerowania i relaksu. Są one niezbędne dla funkcjonowania osiedla.

Nie może zostać także uwzględniony – podkreślił Wojewoda – zarzut zamiennego używania przez organ I-szej instancji w odniesieniu do Parku, nazw: osiedlowy, dzielnicowy, zieleń miejska. Bez wątpienia bowiem przedmiotowa nieruchomość stanowi urządzony teren zielony, bez względu na używane nazewnictwo.

Nieuzasadniony jest również zarzut nie ustalenia, czy prace związane z budową osiedla rozpoczęły się nie później niż w terminie 7 lat od dnia przeniesienia własności nieruchomości. Materiał dowodowy potwierdza bowiem, że teren był zagospodarowany pod park w pierwszej połowie lat 80-tych XX wieku.

Skargę od tej decyzji złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. P, zarzucając naruszenie art. 137 ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 i 80 kpa.

Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca podkreśliła, że powszechnie uznaje się pogląd, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu zwłaszcza, że w aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zaś wyłączna ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Należy zatem przyjąć na podstawie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że jeżeli cel nabycia nieruchomości został definitywnie osiągnięty, to nie istnieje możliwość jej zwrotu, ale – a contrario – nie osiągnięcie (definitywne) celu wywłaszczenia nakazuje zwrot nieruchomości lub jej części.

Zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie należało w toku postępowania administracyjnego dokonać analizy celu na jaki miała zostać przeznaczona nieruchomość i następnie stwierdzić, czy cel ten został rzeczywiście osiągnięty, zwłaszcza, że zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić po zbadaniu przez organ obu przesłanek z pkt 1 i 2 art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast przy zwrocie nieruchomości wystarczy ustalenie jednej z nich.

Skarżąca podniosła, że pismem ZGT-631/15/76 z dnia 16 lutego 1977r. Kierownik Działu Wywłaszczeń Zarządu Gospodarki Terenami, złożył J. P. ofertę o dobrowolne odstąpienie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonych nr [...] i [...], które to nieruchomości miały zostać przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe dla Spółdzielni Mieszkaniowej. Wskazanie takiego przeznaczenia wynikało z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, której brak jest w aktach sprawy, a zatem dowód z tego dokumentu nie został przeprowadzony. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, gdyż może pozostawać w związku z późniejszą decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...].

Dnia 2 sierpnia 1980 r. Kierownik Działu Wywłaszczeń złożył skarżącej ofertę o dobrowolne odstąpienie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej nr [...] ark.12, [...] ark.1 i [...], [...] ark.3, które to nieruchomości miały zostać przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe na osiedlu (podkreślenie skarżącej) [...]. W akcie notarialnym z 15 sierpnia 1980r. przedstawicielka Skarbu Państwa oświadczyła, że działki te zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] przeznaczone zostały pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w K.

Zdaniem wnoszącej skargę zarówno oferta jak i akt notarialny precyzyjnie wskazują cel na jaki miała zostać przeznaczona wywłaszczona nieruchomość; jest to budownictwo mieszkaniowe na osiedlu [...] (a nie jak chce Wojewoda i Starosta – pod budowę osiedla), z równoczesnym wskazaniem podmiotu, "który to budownictwo miał realizować, tu: Spółdzielnia Mieszkaniowa".

Tak wskazany cel wywłaszczenia pozostawał w ścisłym związku z planem przestrzennego zagospodarowania tej części miasta i dlatego skarżąca zwróciła uwagę na zawarte w nim sformułowania:

1. w części graficznej planu nieruchomość zaznaczona jest nr [...], a tereny te zgodnie z legendą do planu zostały przeznaczone na punkty widokowe. Oznacza to, że już w planie zagospodarowania przestrzennego przewidziano przedmiotowe nieruchomości pod punkty widokowe, nie zaś na cel jaki wskazano w propozycji dobrowolnego wykupu i w akcie notarialnym.

2. w części graficznej planu pod budownictwo mieszkaniowe przeznaczone zostały nieruchomości oznaczone nr [...], a nieruchomości oznaczone nr [...] zostały przeznaczone pod inne budynki stanowiące infrastrukturę przyszłego osiedla. Oznacza to, że w żadnym z projektowanych punktów planu przedmiotowa nieruchomość (oznaczona nr 40) nie była przewidziana pod budownictwo mieszkaniowe, a więc z przeznaczeniem na cel wskazany w wywłaszczeniu.

3. załącznik do decyzji Prezydenta Miasta z [...] wskazuje: symbol i treść ustaleń planu dla przedmiotowej nieruchomości – jest to D2 MW – wówczas zabudowa jednorodzinna do stopniowej likwidacji. Takie przeznaczenie nieruchomości dotyczyło lat 1977 - grudzień 1984. Charakter przedmiotowej nieruchomości w aktualnym stanie prawnym potwierdza studium do planu zagospodarowania przestrzennego.

Skarżąca podniosła także, że w odwołaniu od decyzji Starosty wnosiła o wyjaśnienie kwestii własności lub innych tytułów prawnych, osób władających przedmiotową nieruchomością oraz już urządzonym osiedlem "[...]". Wojewoda całkowicie zignorował ten wniosek.

J. P. wskazała także, że w ofercie dobrowolnego wykupu nieruchomości wskazany został wyraźnie podmiot na rzecz którego została wywłaszczona nieruchomość –Spółdzielnia Mieszkaniowa. Jako rażące naruszenie prawa procesowego skarżąca potraktowała brak jakiejkolwiek analizy i oceny następujących dokumentów znajdujących się w aktach sprawy:

1. wypisu z rejestru gruntów z którego wynika, że nieruchomość oznaczona nr [.]:

- posiada założoną księgę wieczystą nr [...],

- jest odrębną jednostką geodezyjną i prawną,

- posiada oznaczenie Bz i jest przeznaczona na tereny rekreacyjno-wypoczynkowe,

- stanowi własność Gminy na podstawie decyzji komunalizacyjnej.

2. pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z 15 stycznia 2008r. do Starosty informującego, iż Spółdzielnia ta została wyodrębniona z Spółdzielni Mieszkaniowej i posiada właściwe decyzje w sprawie ustanowienia wieczystego użytkowania, a dokumenty związane z lokalizacją osiedla nie zostały jej przekazane,

3. pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z 4 kwietnia 2008r. z którego wynika, że działki oznaczone nr [...], [...], [...] i [...] nie leżą w granicach osiedla,

4. pisma Urzędu Miasta - Biura Planowania Przestrzennego z 30 lipca 2008r. informującego, że nieruchomość nr [...] w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta znajduje się na terenach zieleni miejskiej wyłączonych z zabudowy,

5. pisma Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni z 25 października 2008r. z którego wynika, że Przedsiębiorstwo to zajmuje się konserwacją zieleni w Parku od początku jego istnienia tj. od lat 70-tych XX wieku,

6. pisma Urzędu Miasta z 11 września 2008r. z którego wynika, iż utrzymanie porządku i czystości na terenie Parku wykonuje Gmina. Jest to realizowanie obowiązku właściciela nieruchomości, o którym mowa w art. 5 ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,

7. kopii mapy ewidencyjnej nr 279/82 z 2 kwietnia 2007r., gdzie działka ew. nr [...] jest oznaczona jako Park,

8. pisma Spółdzielni Mieszkaniowej z 2 czerwca 2008r. informującego, że Spółdzielnia nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej działki nr [...] tj. Parku.

W ocenie skarżącej wszystkie wyżej wymienione dokumenty stanowią oczywisty dowód tego, że przedmiotowa nieruchomość nie była nigdy przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, a i aktualne jej przeznaczenie nie odpowiada celowi wywłaszczenia.

Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca zarzuciła, że brak jest jakiegokolwiek związku funkcjonalnego Parku z osiedlem, co jednoznacznie potwierdza pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", że przedmiotowa nieruchomość nie należy do terenów tego osiedla. Stanowisko to znajduje także potwierdzenie w fakcie, że Park stanowi odrębną jednostkę geodezyjną i prawną, której właścicielem jest Gmina. Ponadto Park ten stanowi zieleń miejską i dlatego nie może zostać określony jako zieleń osiedlowa. Park istniał już w latach 70-tych XX wieku, a przedmiotowa nieruchomość została w istocie przeznaczona pod jego rozbudowę i nigdy nie miała pełnić funkcji zieleni osiedlowej.

Przytaczając wszystkie powyższe argumenty skarżąca zażądała zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która bez wątpienia stała się zbędna dla realizacji wskazanego celu wywłaszczenia.

Wskazała także, iż organ rozstrzygający powinien był ustalić, czy prace związane z budową osiedla rozpoczęły się nie później niż w terminie 7 lat od dnia przeniesienia własności nieruchomości, czego nie uczynił. Przyjęto jedynie, że w I połowie lat 80-tych XX wieku teren był zagospodarowany pod park, a nie pod osiedle.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie budzi w sprawie wątpliwości, podobnie jak i jego ocena w świetle obowiązujących w dacie wydawania decyzji przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 04.261.2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Tym samym, organy administracji przeprowadzając postępowanie w sprawie nie naruszyły powołanych w skardze przepisów art. 7, 77 i 80 kpa oraz art. 137 ustawy.

Artykuły 136 i 137 ustawy określają sytuacje, w jakich dochodzić można zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z ustępem 3 artykułu 136 warunkiem skutecznej realizacji roszczenia o zwrot jest wykazanie w toku postępowania administracyjnego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje przy tym w przypadkach określonych i zdefiniowanych w ustawie, a konkretnie w art. 137 ust. 1. Stosownie do zapisu w nim zawartego, obowiązującego w dacie orzekania przez organy obu instancji, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wprawdzie powołane wyżej przepisy odnoszą się do "decyzji o wywłaszczeniu", jednak stosownie do treści art. 216 ust. 1 ustawy, stosuje się je odpowiednio do nieruchomości przejętych i nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Na tej właśnie podstawie prawnej skarżąca zawarła umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Jak słusznie podkreśla się w skardze, niezbędnym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie:

1. celu, na który wywłaszczona została nieruchomość objęta wnioskiem, a następnie

2. czy cel ten został zrealizowany w rozumieniu art. 137 ust.1 ustawy.

Ad.1. Cel wywłaszczenia wynika z sposób nie budzący wątpliwości z treści aktu notarialnego zawartego w dniu 15 sierpnia 1980r. Nr Rep.A [...], którego przedmiotem była umowa sprzedaży nieruchomości oznaczonej wówczas numerem ewidencyjnym [...]. W § 2 tego aktu przedstawiciel Skarbu Państwa powołując się na decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu oświadczył, że nieruchomość została przeznaczona "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] w K". W aktach sprawy znajduje się także odpis decyzji, o jakiej mowa wyżej wraz z załącznikiem opisowym i graficznym. W decyzji zatwierdzony został "pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny objęty załącznikiem Nr 1 dla osiedla mieszkaniowego "[...]" w K. (...) z zaleceniami zawartymi w załączniku opisowym, na terenie określonym w załączniku graficznym nr 1". Zgodnie z treścią decyzji, jej integralną część stanowiły "ponumerowane i opieczętowane pieczątką tut. Urzędu załączniki rysunkowe i opisowe".

Załącznik graficzny do opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] wskazuje niezbicie na to, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia (zawarcia aktu notarialnego) nr [...] znalazła się w granicach opracowania i objęta została decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny dla Osiedla Mieszkaniowego "[...]". Bezspornym przy tym jest, że na tej części działki nr [...], która jest objęta wnioskiem o zwrot, nie planowano zabudowy wielorodzinnej, lecz przeznaczona była - ogólnie rzecz biorąc -pod teren rekreacyjny, a konkretnie jako punkt widokowy. Na załączniku graficznym do decyzji z [...] punkty widokowe oznaczone były nr 40. Załącznik opisowy do tej decyzji potwierdza takie przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości: "zbyt rozbudowane punkty widokowe Nr 40 tym bardziej, że z niższych tarasów widok zasłania osiedle [...]". Załącznik graficzny wskazuje także na to, że obszar objęty decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego obejmował nie tylko tereny, na których planowano zrealizować budownictwo wielorodzinne (oznaczone nr [...]), ale w jego zasięgu znajdowały się także grunty przeznaczone w planie realizacyjnym na infrastrukturę osiedla, do której zaliczono: przedszkole (31), żłobek (32), pawilony handlowe i handlowo-usługowe, ośrodek zdrowia, aptekę, pocztę (34,35), stołówkę osiedlową, administrację, kluby i świetlicę (36), szkołę (39) oraz tereny rekreacyjne położone w części południowej osiedla, na które składały się: zespół rekreacji dziecięcej, punkty widokowe i miejsce plażowania. Zaprojektowanie punktu widokowego na działce objętej wnioskiem o zwrot było niewątpliwie podyktowane pagórkowatym ukształtowaniem terenu w tym miejscu (na co wskazują chociażby poziomice przedstawione na mapach sytuacyjno-wysokościowych znajdujących się w aktach sprawy), co pozwalało na objęcie wzrokiem znacznego obszaru miasta położonego niżej.

Cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości określony w akcie notarialnym "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]" wynika zatem w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości z opisanych wyżej dokumentów. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] zatwierdzająca plan realizacyjny tego osiedla oraz stanowiące jej integralną część załączniki wskazują także na to, jak ten cel należy pojmować: osiedle mieszkaniowe objęte tym planem to nie tylko budynki wielorodzinne – jak zdaje się to rozumieć skarżąca – ale także szeroko pojęta infrastruktura, bez której osiedle to nie mogłoby prawidłowo funkcjonować, a to: szkoła, przedszkole, sklepy, punkty usługowe, ośrodek zdrowia oraz tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, w tym alejki, tereny zielone itp.

Zgodnie z planem realizacyjnym osiedla "[...]" nieruchomość objęta wnioskiem (stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...]) została przeznaczona na teren rekreacyjno-wypoczynkowy (punkt widokowy), wchodzący w skład szerokiej infrastruktury tego osiedla. Tak należy rozumieć cel wywłaszczenia, określony w akcie notarialnym oraz w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [.]. Podstawą do ustalenia tego celu nie może być natomiast – jak wywodzi to skarżąca – skierowane do niej pismo z dnia 2 sierpnia 2980r. podpisane przez Kierownika Działu Wywłaszczeń Zarządu Gospodarki Terenami, w którym nieruchomość miała być przeznaczona "pod budownictwo mieszkaniowe na osiedlu "[...]". Pismo to nie ma żadnego znaczenia prawnego i brak jest podstaw aby przywiązywać do jego treści tak dużą wagę – jak czyni to J. P. w skardze.

Jeśli zaś chodzi o pismo z dnia 16 lutego 1977r., które także powołuje skarżąca jako argument przemawiający za słusznością zajętego przez nią stanowiska o zasadności złożonego wniosku o zwrot nieruchomości, to wyjaśnić należy, że chodzi w nim o inne działki, nie objęte niniejszym postępowaniem, które miały być przeznaczone "pod budownictwo mieszkaniowe Spółdzielni Mieszkaniowej". To samo dotyczy zarzutu, że w sprawie nie został przeprowadzony dowód z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, która to decyzja – jak podnosi sama skarżąca – nie obejmowała przedmiotu niniejszej sprawy. Dla jej rozstrzygnięcia dokumenty te nie mogą zatem mieć znaczenia

Ad.2. Prawidłowo ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny – nie kwestionowany przez skarżącą i znajdujący potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym – wskazuje także na to, że cel wywłaszczenia został w całości zrealizowany. Na nieruchomości będącej przedmiotem wniosku, stanowiącej część wywłaszczonej działki oznaczonej nr [...], znajduje się aktualnie teren zielony, o niewątpliwie rekreacyjnym i wypoczynkowym charakterze, wchodzący w skład większego kompleksu, zwanego zwyczajowo Parkiem. Jak wynika z przeprowadzonych przez organ I-szej instancji oględzin, rosną tam pojedyncze drzewa ozdobne. Z uwagi na ukształtowanie terenu obszar ten nadal spełnia rolę punktu widokowego i stanowiąc infrastrukturę niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania "Osiedla [...]", służy jego mieszkańcom jako miejsce wypoczynku (por. także wyroki: NSA z dnia 7 września 2007r., LEX nr 383797 oraz NSA w Warszawie z 28 maja 2002r., LEX nr 82658).

Nie ulega także wątpliwości, że prace związane z wykonaniem planu realizacyjnego osiedla rozpoczęto przed upływem 7 lat od daty zawarcia aktu notarialnego– umowy sprzedaży działki nr[...], tj. przed 1987r. i zakończono przed upływem 10 lat od daty zawarcia tego aktu. Świadczy o tym chociażby zapis w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta w latach 1985 – VI 1992, w którym teren obejmujący między innymi przedmiotową działkę opisany został jako park dzielnicowy.

Nie zostały zatem spełnione ustawowe przesłanki z art. 137 ust.1 ustawy, umożliwiające przyjęcie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że obszar zwany Parkiem [...] stanowi wyodrębnioną jednostkę geodezyjną, a jego właścicielem jest Gmina. Kwestie związane z geodezyjnym podziałem na konkretne działki ewidencyjne nie mogą mieć wpływu na ocenę prawną stanu faktycznego w sprawie, która sprowadza się do sprawdzenia, czy spełnione zostały przesłanki z art. 137 ust.1 ustawy. Przyjęcie zbędności danej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu następuje zatem niezależnie od tego, jaki nieruchomość ta ma numer ewidencyjny i jakie zmiany w tym zakresie następowały w przeszłości. Podobnie nie ma znaczenia okoliczność, że aktualnie Spółdzielnia Mieszkaniowa "[]" (ani żadna inna spółdzielnia mieszkaniowa) nie administruje tym terenem, a czyni to – w imieniu Gminy jako właściciela - Rejonowe Przedsiębiorstwo Zieleni. Te bezsporne fakty pozostają bez wpływu na ustalenie, że przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 ust.1 ustawy nie zostały w tym przypadku spełnione. Istotne jest bowiem to, że cel wywłaszczenia – jakim dla przedmiotowej nieruchomości było zagospodarowanie jej pod teren rekreacyjno-wypoczynkowy w ramach zaprojektowanej i zatwierdzonej w planie realizacyjnym budowy osiedla "[...] w K." – został w całości zrealizowany.

Podnoszony w skardze zarzut, że działka objęta wnioskiem o zwrot została w rzeczywistości przeznaczona "pod rozbudowę" Parku jest niezasadny i należy go ocenić jako dowolną, korzystną dla skarżącej interpretację ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jak wynika z akt sprawy, nazwa całego kompleksu jako Park jest zwyczajowa, a okoliczność, że obszar objęty planem realizacyjnym osiedla "[...]", przeznaczony do wypoczynku i rekreacji jego mieszkańców połączył się funkcjonalnie z przylegającym do niego terenem zielonym o podobnym charakterze, nie może niweczyć oceny, że przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu, o jakich mowa w art. 137 ust.1 ustawy, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.

W tym stanie rzeczy prawidłowo organy obu instancji uznały, iż brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.