Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 934/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145, 183, 151, 188, 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 66
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 56
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia WSA del. Tamara Dziełakowska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych [...] spółka z o.o. z siedzibą w K. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 874/13 w sprawie ze skargi Spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 874/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawie ze skargi Spółki [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w pkt. I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, w pkt. II. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, w pkt. III. zasądził od SKO w Kielcach na rzecz Spółki kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: decyzją z [...] lipca 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania Zarządu [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 66, 71 ust. 1 i 2 pkt 1, 72, 77 ust. 1 pkt 1 i 2, 79, 88, 82, 85 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej ustawą, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Piekoszów z [...] marca 2013 r. określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Wznowieniu eksploatacji złoża Ołowianka – Zakład Miedzianka" realizowanego na terenie gminy Piekoszów i Chęciny, przez [...]Sp. z o.o. w Krakowie.

W uzasadnieniu SKO podało, że określając w pkt I decyzji środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia opisano jego rodzaj i miejsce. Organ I instancji podał w szczególności, że przedsięwzięcie polegać będzie na odkrywkowej eksploatacji złoża wapieni dewońskich "Ołowianka", które prowadzone będzie przez [...] Sp. z o.o. – [...]. Projektowany obszar górniczy "Ołowianka" o powierzchni ok. 45,4 ha obejmie działki w miejscowościach Miedzianka, gm. Chęciny oraz Zajączków, Lesica i Gałęzice gm. Piekoszów. Powierzchnia planowanego terenu górniczego "Ołowianka" wyniesie ok. 145 ha. Zasoby operatywne (możliwe do wydobycia) wynoszą ok. 40 865 tys. Mg i zabezpieczą eksploatację przez okres ok. 16 lat. Eksploatacja złoża "Ołowianka" odbywała się będzie sposobem odkrywkowym, w wyrobisku stokowo - wgłębnym, systemem ścianowym albo zabierkowym. Planowane jest udostępnienie wyrobiska piętrami eksploatacyjnymi o miąższości 10 m – 15 m. W wyniku zakładanej eksploatacji powstanie suche, wyrobisko o powierzchni ok. 45 ha i głębokości ok. 50 - 60 m.

W punkcie 2 ppkt 1-31 decyzji określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji - rekultywacji ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. W punkcie 3 ppkt 1-5 określono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ustawy.

W punkcie 4 decyzji organ stwierdził, że przedsięwzięcie wymaga sporządzenia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń do powietrza, w ramach której należy wykonać: po upływie 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia eksploatacji złoża "Ołowianka" sprawdzające pomiary imisji pyłu PM 10 przez okres roku, zgodnie z przyjętymi metodykami referencyjnymi lub innymi dopuszczonymi do stosowania oraz należy wykonywać pomiary hałasu do środowiska na najbliższych terenach podlegających ochronie akustycznej, w szczególności zlokalizowanych na południowy zachód od złoża "Ołowianka", jak również uwzględniając tereny, o których mowa w decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] września 2006 r. określającej dopuszczalny poziom hałasu wyrażony równoważnym poziomem dźwięku A (dB) przenikającym z [...] Sp. z o.o. [...] gm. P. do środowiska.

Ponadto w pkt 5 decyzji organ I instancji stwierdził, że planowana eksploatacja złoża nie należy do przedsięwzięć, dla których można przeprowadzić ponowną ocenę oddziaływania na środowisko w myśl ustawy.

Organ I instancji nie nałożył wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, gdyż przedsięwzięcie nie jest zaliczane do stwarzających zagrożenia wystąpienia poważnych awarii wskazując jednocześnie, że podczas eksploatacji należy obowiązkowo przestrzegać przepisów BHP, warunków eksploatacji urządzeń, przepisów przeciwpożarowych i ochrony środowiska.

Stwierdził, że przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, a także nie występuje konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Ponadto wskazał, że dla terenu planowanego przedsięwzięcia nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zarówno w Gminie Piekoszów jak i w Gminie Chęciny.

W toku postępowania stwierdzono potrzebę uzupełnienia przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko. Inwestor dokonał uzupełnień w dniach 1 sierpnia 2011 r., 2 lutego 2012 r. i 18 czerwca 2012 r.

Organ I instancji wskazał, iż stosownie do art. 30, 33 i 79 ust. 1 ustawy, zapewniony został udział społeczeństwa w postępowaniu oraz przedstawił działania, które zostały podjęte w ramach przeprowadzonej procedury udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu. Na etapie prowadzonego postępowania uwagi zostały wniesione przez [...]. Pozostałe strony nie wniosły uwag, również ze strony społeczeństwa i organizacji ekologicznych nie wpłynęły żadne uwagi, wnioski i zastrzeżenia do planowanej inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Zarząd [...] oraz Rada Sołecka wsi M. Podpisane zostało również przez B. C. - Sołtysa wsi M. oraz R. G. - radnego Gminy C.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że interes prawny do wniesienia odwołania posiada [...], będąca właścicielem części gruntów objętych planowaną inwestycją, w imieniu której odwołanie wniósł Zarząd Spółki [...]. Z akt sprawy (wypis z rejestru ewidencji gruntów) wynika bowiem, że [...] (osobom uprawnionym do udziału we wspólnocie) na podstawie decyzji [...] przysługuje tytuł prawny do nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] (obręb [...] M. gm. C.). Wymienione w odwołaniu działki o numerach [...] w świetle zapisów w ewidencji gruntów posiadają nieuregulowany stan prawny - jako władający tym gruntami wpisane są K. Zakłady Przemysłu Wapienniczego M.

Natomiast pozostałe osoby wymienione w odwołaniu, w ocenie Kolegium, nie posiadają interesu prawnego w niniejszej sprawie i w odniesieniu do nich organ podejmie odrębne rozstrzygnięcie.

Planowane przedsięwzięcie polegać ma na odkrywkowej eksploatacji złoża wapieni dewońskich “Ołowianka" i prowadzone będzie przez [...] Sp. z o.o. – Zakład M. w M. gm. P. Obecnie na terenie Zakładu zrealizowany jest zakład przeróbczy (w odległości ok. 300-350 m w kierunku wschodnim od złoża) oraz zakład górniczy prowadzący eksploatację złoża “Ostrówka" (w odległości ok. 600 m w kierunku wschodnim i południowo-wschodnim od złoża “Ołowianka"). Wydobycie z obszaru górniczego “Ostrówka VII" o pow. ok. 115 ha obecnie jest prowadzone na podstawie decyzji Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z [...] stycznia 2012 r. Złoże "Ostrówka" eksploatowane jest sposobem odkrywkowym, systemem ścianowym lub ścianowo-zabierakowym, do rzędnej +160 m.n.p.m., siedmioma poziomami, urabiane jest z zastosowaniem metod strzałowych. Wydobyta kopalina z wyrobiska transportowana jest do zakładu przeróbczego. W zakładzie tym odbywa się produkcja różnych frakcji kamienia wapiennego dla potrzeb budownictwa, cukrownictwa, odsiarczania spalin, budowy dróg i na inne indywidualne potrzeby odbiorców. Urabianie wapieni dewońskich ze złoża "Ołowianka" prowadzone będzie poprzez zastosowanie metod wybuchowych. Eksploatacja prowadzona będzie równolegle z wydobyciem ze złoża "Ostrówka". Wykorzystywane będą maszyny znajdujące się na wyposażeniu kopalni "Ostrówka". Obsługę kopalni (pracownicy obsługi maszyn, osoby dozoru) stanowić będzie również obecna załoga. Urobiona kopalina transportowana będzie bezpośrednio do zakładu przeróbczego przy pomocy samochodów samowyładowczych, istniejącą drogą technologiczną w obrębie działki nr ewid. [...], będącej we władaniu inwestora. Jak wynika z raportu, w związku ze wznowieniem eksploatacji złoża nie ulegnie zwiększeniu ilość kamienia wapiennego poddawanego przeróbce na terenie zakładu przeróbczego (zakład pracuje obecnie z maksymalną wydajnością tj. 6 mln Mg/rok). Zgodnie z raportem zasoby operatywne (możliwe do wydobycia) wynoszą ok. 40865 tys. Mg. PIanowana wielkość rocznego wydobycia kopaliny ze złoża "Ołowianka" wyniesie max. 2.500 tys. Mg, przy czym łączne maksymalne wydobycie kamienia wapiennego ze złoża "Ołowianka" i "Ostrówka" nie przekroczy 6 mln Mg/rok. Mając na uwadze powyższe okres eksploatacji wyniesie ok. 16 lat. Kopalnia "Ołowianka" funkcjonować będzie ok. 250 dni w roku.

SKO wskazało, że projektowany obszar górniczy "Ołowianka" o pow. ok. 45,4 ha obejmie działki o nr ewid. [...]. Zgodnie z raportem inwestor przewiduje prowadzić eksploatację w dwóch etapach i wystąpić z dwoma wnioskami o wydanie koncesji na wydobywanie wapieni dewońskich: pierwszy obejmie wydobycie na terenie ww. działek, z wyłączeniem działki o nr ewid. [...] m. Z., gm. P., a w drugim do eksploatacji zostanie włączona również część złoża zlokalizowana na tej działce. Zgodnie z mapą ewidencyjną proponowany obszar górniczy stanowią grunty rolne, leśne, łąki, pastwiska, nieużytki i użytki kopalne. W jego granicach znajdują się trzy gospodarstwa mieszkalne (działki o nr ewid. [...] - m. G.). Czwarta zabudowa mieszkalna (dla której zawarto umowę przedwstępną na zakup) zlokalizowana jest na działce o nr ewid. [...] w m. G. w projektowanym terenie górniczym, przy granicy zakładu przeróbczego. Podjęcie eksploatacji złoża "Ołowianka" będzie możliwe po wykupieniu i wyburzeniu ww. zabudowań, co stanowi warunek niniejszej decyzji. W wyniku prowadzonej kilkadziesiąt lat temu eksploatacji złoża "Ołowianka" w jego południowej części powstało wyrobisko.

Kolegium stwierdziło, że w świetle zapisów art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 27 (wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, omawiane przedsięwzięcie należy do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Dla terenu, na którym jest planowane, nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego zarówno w Gminie Piekoszów jak i w Gminie Chęciny.

W trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy organ I instancji uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Postanowieniem z [...]lutego 2013 r. organ ten uzgodnił realizację określając jednocześnie jej warunki. SKO podkreśliło także, że w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 i 5, nie jest wymagana opinia Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył Zarząd Spółki [...] podnosząc, że w obrębie planowanej inwestycji uwzględniono tylko trzy działki skarżącego, a pominięto zupełnie działki będące w obszarze oddziaływania inwestycji stanowiące, wg. wiarygodnych dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym w Kielcach, własność Wspólnoty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając skargę za zasadną wskazał, że jak wynika z raportu o oddziaływaniu na środowisko (str. 150 i nast.), na badanym obszarze obejmującym obszar i teren górniczy, a więc także tereny objęte dwoma ww. obszarami chronionego krajobrazu, stwierdzono występowanie 164 gatunków zwierząt, w tym 56 objętych ochroną ścisłą. Są wśród nich bezkręgowce, płazy, gady, ptaki i 5 gatunków ssaków. Wszystkie mają nory, legowiska bądź miejsca rozrodu na terenie objętym zamierzonym przedsięwzięciem i nie ulega wątpliwości, że zostaną zniszczone wskutek działalności kopalni.

Zawarte w § 3 pkt 1 rozporządzenia Nr 83/2005 oraz w § 4 pkt 1 rozporządzenia Nr 89/2005 zakazy obejmują wszelką działalność człowieka powodującą skutek w postaci zniszczenia nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu dziko występujących zwierząt na terenie chronionym. Analiza znajdującego się w aktach administracyjnych raportu o oddziaływaniu na środowisko budzić musi uzasadnione wątpliwości co do tego, czy realizacja objętego wnioskiem przedsięwzięcia pozostaje w zgodzie z zakazami, o jakich mowa wyżej i czy ich nie narusza. Wątpliwości tych w ogóle nie dostrzegają organy obu instancji, powtarzając ustalenia raportu bez dokonania ich weryfikacji zgodnie z treścią art. 3 ust.1 pkt 8 w zw. z art. 80 ust.1 pkt 2 ustawy.

Na str. 150 i 151 autorzy raportu zawarli stwierdzenie, że "wpływ inwestycji nie będzie miał znaczenia w ujęciu regionalnym na populacje gatunków wskazanej herpetofauny", ponadto "rozpoczęcie eksploatacji złoża Ołowianka nie nastąpi w sposób nagły, lecz będzie rozciągnięte w czasie. Zastosowanie rozciągniętego w czasie etapu robót umożliwi zwierzętom bezpieczne przemieszczanie się na tereny sąsiednie. Zabiegi przygotowawcze związane z udostępnieniem złoża w tym odhumusowanie terenu pod inwestycję zniszczy naturalną darń oraz strefę powierzchniową gleby (pedosferę) w tym częściowo żyjący w niej edafon. Zniszczeniu ulegną gleby o bardzo niskim potencjalne produkcyjnym, które nie podlegają ochronie. W glebie prócz licznych mikroorganizmów i bezkręgowców, jak roztocze, nicienie, wrotki, wije, stonogi, pająki, zaleszczotki, kosarze, dżdżownice, skoczogonki, chrząszcze, błonkówki, muchówki, mrówki i ślimaki występują także kręgowce w tym szereg gryzoni m.in. nornice, myszy i polniki. Należy więc uznać, że inwestycja wpłynie na organizmy żyjące w glebie na obszarze planowanej inwestycji. Jednak prace przygotowawcze związane z usuwaniem warstwy gleby i wykonywaniem wykopu będą odbywać się na tyle wolno, że zwierzęta zdążą wyemigrować na sąsiednie tereny".

Na str. 154 raportu zawarto zaś wniosek, przyjęty także przez organy obu instancji, że "przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak znaczącego negatywnego wpływu na ochronę przyrody Chęcińsko-Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu w granicach którego znalazło się złoże Ołowianka."

Z uwagi na treść obowiązujących w dacie orzekania przez organy na tym terenie rozporządzeń Wojewody Nr 83/2005 i Nr 89/2005, wprowadzających ściśle określone formy ochrony przyrody, chociażby poprzez zakazy działalności ludzkiej wymienione odpowiednio w § 3 pkt 1 i w § 4 pkt 1, ocena wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie może dotyczyć skutków dla "regionu", ale dla tego konkretnego terenu, objętego granicami chronionych obszarów. Ponadto, nie chodzi o to, czy zdaniem autorów raportu przedsięwzięcie wpłynie negatywnie na przyrodę CH-KOCHK i K-ŁOCHK czy też nie, ale o to, czy wnioskowana na tym terenie inwestycja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa miejscowego, które przewiduje dla danego obszaru konkretne formy ochrony przyrody. Takiej analizy zabrakło jednak w decyzjach organów obu instancji.

Kontroli podlegała również zgodność rozwiązań przyjętych w raporcie z rozporządzeniami Ministra Ochrony Środowiska: z 5 stycznia 2012r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2012.81) oraz z 12 października 2011r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2011.237.1419).

Jak wynika z raportu (str. 148), na badanym terenie stwierdzono występowanie 13 gatunków roślin objętych ochroną prawną w Polsce zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony gatunkowej roślin, w tym:

– 6 chronionych ściśle (zawilec wielkokwiatowy, dzwonek syberyjski, centuria pospolita, przylaszczka pospolita, storczyk drobnokwiatowy i sasanka łąkowa; ta ostatnia jest gatunkiem narażonym na wymarcie w kraju – str. 17 załącznika nr 25 do raportu, stanowiącego część przyrodniczą) oraz

– 7 chronionych częściowo (kopytnik pospolity, konwalia majowa, kruszyna pospolita, kocanki piaskowe, wilżyna cierniska, pierwiosnek lekarski i kalina koralowa).

Część z nich znajdują się na obszarze górniczym, a co za tym idzie stanowiska tych roślin ulegną zniszczeniu (str. 148 raportu oraz zał. 1 do części przyrodniczej).

Rozporządzenie z 5 stycznia 2012r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin wprowadza w § 6 zakazy np. zniszczenia, zrywania i uszkadzania w stosunku do roślin należących do dziko występujących gatunków, objętych ochroną ścisłą i częściową.

Stosownie do § 7 ust. 1 i 2, zakazy, o których mowa w § 6 pkt 1-3, w stosunku do gatunków dziko występujących roślin, objętych ochroną gatunkową, z wyjątkiem gatunków wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia oznaczonych symbolem (1), nie dotyczą: 1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów; 2) usuwania roślin niszczących materiały lub obiekty budowlane.

Zakazy, o których mowa w § 6 pkt 4-6, nie dotyczą:

1) pozyskiwania okazów gatunków określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, które uzyskały zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich pozyskiwanie;

2) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w pkt 1.

Żaden z przypadków określonych w powyższym przepisie, zwalniających od przestrzegania zakazów ustanowionych w § 6 nie zachodzi w stanie faktycznym sprawy.

Z raportu wynika (str. 150), że w trakcie prac inwentaryzacyjnych na obszarze i terenie górniczym stwierdzono występowanie 56 gatunków zwierząt objętych ochroną ścisłą, w tym 47 gatunków ptaków i 2 ssaków (łasica i jeż). Wykazano też 3 gatunki zwierząt chronionych prawem Unii Europejskiej (tzw. Dyrektywa "Ptasia" 2009/147/WE): świergotek polny, lerka i dzierzba gąsiorek.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia z 12 października 2011r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w stosunku do zwierząt należących do gatunków dziko występujących, objętych ochroną ścisłą i częściową, wprowadza się wiele zakazów.

Stosownie do § 8 i 9, zakazy, o których mowa w § 7 pkt 1-4, 7, 9, 14 i 16, w stosunku do gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie jest to szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony populacji tych gatunków i ich siedlisk, nie dotyczą wymienionych w przepisie czynności.

Zakazy, o których mowa w § 7 pkt 1-5, 7-9, 11-14 i 16, nie dotyczą: 1) pozyskiwania okazów gatunków, o których mowa w § 4, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich pozyskiwanie; 2) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów zwierząt, o których mowa w pkt 1.

Podobnie, jak w przypadku dotyczącym ochrony roślin, żadna z sytuacji wymienionych w § 8 i 9 nie ma miejsca w sprawie, a więc wobec zwierząt objętych ochroną, których występowanie stwierdzono na obszarze i terenie górniczym, obowiązują zakazy wymienione w § 7 pkt 6-8, 14 i 16.

Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt jest jedną z ustawowych form ochrony przyrody, przewidzianych w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i ma na celu zapewnienie przetrwania i właściwego stanu ochrony dziko występujących na terenie kraju lub innych państw członkowskich Unii Europejskiej rzadkich, endemicznych, podatnych na zagrożenia i zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie przepisów umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk i ostoi, a także zachowanie różnorodności gatunkowej i genetycznej.

Ustawa o ochronie przyrody przewiduje w art. 56 katalog odstępstw od zakazów wprowadzonych przywołanymi wyżej rozporządzeniami, które przybierają formę zezwolenia dla wnioskującego podmiotu, wydanego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (ust. 1), regionalnego dyrektora ochrony środowiska (ust. 2) bądź ministra właściwego do spraw środowiska (ust. 2b).

Ponieważ realizacja zamierzonego przedsięwzięcia niewątpliwie narusza zakazy wymienione w obu rozporządzeniach dotyczących ochrony gatunkowej roślin i zwierząt, organ wydający decyzję środowiskową winien dokonać analizy, czy w świetle ustawy o ochronie przyrody możliwe jest odstąpienie od tych zakazów, a jeśli tak – zobowiązanie inwestora do uzyskania stosownego zezwolenia w trybie art. 56 przed rozpoczęciem prac przygotowawczych mających na celu rozpoczęcie eksploatacji złoża. Takie zobowiązanie winno wówczas znaleźć się w decyzji jako jeden z warunków jego realizacji. Decyzja organu I instancji w pkt 2 zawiera jedynie nakaz przeniesienia na tereny sąsiednie okazu zagrożonego wyginięciem – wyki grochowatej, która jednak – jak wynika z treści raportu nie jest gatunkiem chronionym prawnie (ppkt 4). Poza tym, nakazano wykonać prace polegające na wycince zakrzewień poza okresem lęgowym ptaków tj. w terminie od 15 sierpnia do 15 lutego, a prace obejmujące zdjęcie warstwy nadkładu wykonać w terminie od 15 sierpnia do 15 października (pkt 2 ppkt 3 i 5), gdyż w tym okresie "zwierzęta będą już po okresie rozrodczym, a przed zimowaniem" (uzasadnienie decyzji I instancji - k. 241 akt administracyjnych). Tego typu "zastrzeżenia" zawarte w decyzji środowiskowej nie można uznać za zgodne z prawem w stosunku do gatunków objętych ochroną gatunkową zwierząt, w szczególności nie stanowią przypadków, o jakich mowa w cytowanym wyżej § 8 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 12 października 2011r. - w stanie faktycznym sprawy nie ma mowy o "budkach" dla ptaków lub ssaków, czy też obiektach budowlanych lub terenach zieleni; termin usuwania ptasich gniazd przewidziany w tym przepisie oznaczony został zresztą inaczej niż w decyzji organu I instancji, bo od 16 października do końca lutego.

W uzasadnieniu decyzji środowiskowej (k. 241 v.) znalazło się także stwierdzenie, że "podjęcie prac wydobywczych będzie możliwe po uzyskaniu przez Inwestora wymaganych prawem zezwoleń w zakresie ochrony gatunkowej roślin."

W świetle przytoczonych wyżej przepisów obowiązującego prawa oraz okoliczności dotyczących znajdujących się na obszarze i terenie górniczym gatunków nie tylko roślin, ale także zwierząt objętych ochroną, nie można w żadnym razie uznać, ażeby stwierdzenie to spełniało wymagania decyzji środowiskowej, zwłaszcza w zakresie ochrony przyrody. Warunku uzyskania stosownych zezwoleń nie zawarto bowiem w sentencji decyzji i nie określono, jakie zezwolenia winien inwestor uzyskać, a przede wszystkim nie poddano analizie tego, czy w świetle art. 56 ustawy o ochronie przyrody można w ogóle uzyskać zezwolenia, które umożliwiłyby realizację przedsięwzięcia w zaproponowanym przez wnioskodawcę wariancie.

Kolejną formę ochrony przyrody znajdującą się w pobliżu inwestycji objętej wnioskiem stanowi rezerwat "Góra Miedzianka".

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rezerwat ten położony jest na projektowanym terenie górniczym, zaś w decyzji organu I instancji ustalono, że znajduje się on poza strefą rozrzutu odłamków skalnych (podobnie jak odsłonięcie geologiczne "Kozi Grzbiet" stanowiące pomnik przyrody) "w związku z czym nie powinny być zagrożone". Z raportu o oddziaływaniu na środowisko podaje się jednak różne położenia tego rezerwatu w stosunku do planowanej inwestycji. Na str. 38 autorzy raportu wskazują, że "granica rezerwatu "Góra Miedzianka" przebiega w kierunku zachodnim o około 400 metrów od złoża oraz w odległości około 100 m od strefy oddziaływania 300 m"(terenu górniczego). Na str. 156 i 160 podaje się, że rezerwat położony jest w odległości ok. 200 m od planowanego wyrobiska, co wskazywałoby na usytuowanie go na terenie górniczym, wyznaczonym przez maksymalny przewidywany zasięg strefy rozrzutu odłamków skalnych wynoszący 300m (k. 157). W uzupełnieniu Nr 2 do raportu (Knurów, styczeń 2012) można przeczytać, że granica rezerwatu przebiega w odległości około 500 m od złoża oraz w odległości około 170 m od strefy oddziaływania 300m. Z kolei w opracowaniu przyrodniczym stanowiącym załącznik Nr 25 do raportu przyjęto, że rezerwat znajduje się ponad 1 km od planowanej inwestycji (str. 45 części przyrodniczej), zaś na mapie – załączniku Nr 26 uwidoczniony został poza terenem górniczym.

Rezerwat "Góra Miedzianka" utworzony został zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 5 lipca 1958r. (M.P. Nr 54, poz. 316). Na jego terenie znajdują się pozostałości eksploatacji górniczej w formie szybów i sztolni oraz kilka jaskiń i schronisk skalnych, niektóre o znacznych długościach, np. jaskinia – główna sztolnia "Zofia" o długości 279 metrów, przebijająca cały masyw wzgórza oraz szyb eksploatacyjny "Antoni". Na terenie rezerwatu występują zjawiska krasowe, w wyniku których utworzył się system jaskiń. Zlokalizowane tu jest także zimowisko nietoperzy (objętych ochroną ścisłą zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt), które gromadzą się tam już od sierpnia; część z nich żeruje nad obszarem planowanej inwestycji (str. 47 i 151 raportu).

Na terenie rezerwatu przyrody obowiązują zakazy określone w art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w tym: użytkowania, niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania i dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, obszarów oraz zasobów, tworów i składników przyrody (pkt 6) oraz zakłócania ciszy (pkt 20).

Prawidłowe ustalenie odległości rezerwatu "Góra Miedzianka" od obszaru górniczego ma niezwykle istotne znaczenie z uwagi na obowiązujące na jego terenie zakazy oraz fakt, że w wyrobisku prowadzone mają być roboty strzałowe, co będzie wiązało się z występowaniem powietrznej fali uderzeniowej, rozrzutem odłamków skalnych i drganiami sejsmicznymi podłoża. Wprawdzie w raporcie przeprowadza się analizę ich wpływu na rezerwat oraz pomnik przyrody nieożywionej "Kozi Grzbiet" (str. 155 i nast.), jednak wniosek wysnuty na jej podstawie, iż obiekty te znajdują się poza strefą zagrożenia i nie nastąpi niekorzystne oddziaływanie na te formy ochrony przyrody, budzi duże zastrzeżenia. W raporcie zabrakło bowiem jakiegokolwiek odniesienia do tego, jak przewidywane roboty strzałowe będą oddziaływać na system jaskiń znajdujących się na terenie rezerwatu "Góra Miedzianka" (zwłaszcza poprzez drgania podłoża), na zakaz zakłócania ciszy na terenie rezerwatu oraz na bytowanie zimujących tam nietoperzy. Nie wiadomo także, jaki wpływ na życie tych zwierząt może mieć fakt zlikwidowania żerowiska znajdującego się w obszarze górniczym. Jeśli istotnie rezerwat położony jest na terenie górniczym (co winno być przedmiotem dokładnego wyjaśnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), czyli na obszarze, którego powierzchnię zaproponowano uwzględniając maksymalny rozrzut odłamków skalnych, to wpływ planowanej inwestycji na faunę "Góry Miedzianka" wydaje się być oczywisty i koniecznym jest ustalenie, na ile działalność kopalni naruszy zakazy prawne obowiązujące na obszarze tego rezerwatu przyrody.

Nie do przyjęcia jest przy tym twierdzenie zawarte w raporcie, niepoddane analizie przez organy orzekające w sprawie i w konsekwencji zaaprobowane, że skoro teren objęty wnioskiem pozostaje pod wpływem silnej antropopresji (gdyż jest penetrowany przez ludzi m.in. pozbywających się w sposób nielegalny śmieci, w pobliżu istnieje już kopalnia "Ostrówka"), planowane przedsięwzięcie "nie wpłynie więc na świat przyrody w sposób destrukcyjny" i dlatego właściwym rozwiązaniem jest zastosowanie wariantu polegającego na podjęciu przedsięwzięcia zgodnie z wnioskiem (str. 161 raportu). Nie można bowiem zapominać, że inwestor zaproponował realizację inwestycji na terenach objętych ochroną prawną, która polega na zachowaniu walorów przyrodniczych tych obszarów, a w przypadku rezerwatu przyrody "Góra Miedzianka" na pozostawieniu istniejącego tam ekosystemu nie tylko w stanie nienaruszonym, ale na stworzeniu naturalnych warunków do utrzymania procesów ekologicznych, zachowania dziedzictwa geologicznego oraz zapewnienia ciągłości istnienia gatunków zamieszkujących go zwierząt. Przyjęcie koncepcji, że na terenach objętych ochroną prawną działalność człowieka ma polegać na tym, aby nie wpływać na ekosystemy "w sposób destrukcyjny" pozostaje w sprzeczności z celami i zasadami ochrony przyrody w rozumieniu art. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, do obowiązków organów administracji publicznej należy dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym.

Brak wnikliwej analizy złożonego w sprawie raportu pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody, stanowi naruszenie nie tylko powyższego obowiązku, ale także art. 7 i 77 § 1 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie powodujący konieczność uchylenia przez Sąd nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.).

Orzeczenie zawarte w pkt II oparto o treść art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt III – o art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis sądowy od skargi.

Skargi kasacyjne na powyższe orzeczenie złożył organ i uczestnik postępowania.

W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił:

Na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 PPSA:

l. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku ź art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA, polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu I instancji oraz SKO, bezpodstawnym uznaniu, iż SKO i Organ I Instancji naruszyły przepisy art. 6 KPA, 7 KPA i 77 § 1 KPA i uchyleniu decyzji SKO oraz decyzji Organu l Instancji, pomimo, iż brak było podstaw do ich uchylenia; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku.

2. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu l instancji oraz SKO poprzez przyjęcie, że Organ I Instancji nie poddał gruntownej analizie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszystkich okoliczności wypływających z oceny oddziaływania na środowisko, a wnioski poczynione przez niego "budzą poważne wątpliwości pod względem zgodności z prawem", czym zdaniem Sądu I Instancji Organ I Instancji naruszył przepisy art. 3 ust. 1 pkt. 8 oraz art. 80 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2013.1235 j.t.) (dalej "Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku"), pomimo, iż Organ I instancji wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach bez naruszenia przepisów prawa, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku.

3. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "RUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu I instancji oraz SKO poprzez przyjęcie, że SKO oraz Organ I instancji nie dokonały analizy raportu oddziaływania na środowisko pod kątem oddziaływania inwestycji na CH-KOCHK i K-ŁOCHK naruszając przepisy

• § 3 Rozporządzenia nr 83/2005 z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Chęcińsko - Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz.Urz.Woj.Św.05.156.1944 ze zm.) (dalej odpowiednio "Rozporządzenie o CH-KOCHK" oraz "CH-KOCHK"),

• § 4 Rozporządzenia nr 89/2005 z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie obszarów chronionego obrazu (Dz.Urz.Woj.Św.05.156.1950) (dalej odpowiednio "Rozporządzenie o K-ŁOCHK" oraz "K-ŁOCHK"),

podczas, gdy w uzasadnieniu decyzji Organ I instancji szczegółowo odniósł się do ochrony środowiska przyrodniczego na terenie planowanej inwestycji oraz do zakazów wynikających z Rozporządzenia o CH-KOCHK i Rozporządzenia o K- ŁOCHK; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku.

4. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu I instancji oraz SKO, poprzez przyjęcie, że SKO oraz Organ I instancji nie dokonały analizy, czy w świetle ustawy o ochronie przyrody możliwe jest odstąpienie od zakazów wynikających ze wskazanych poniżej rozporządzeń i braku zobowiązania Skarżącego w decyzji Organu I instancji do uzyskania stosownych zezwoleń jako warunku realizacji przedsięwzięcia naruszając przepisy § 6 Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2012 Nr 81) § 7 Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2011 Nr 237 poz 1419) 8 Art. 6 ust.1 oraz art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2013.627j.t.); podczas, gdy zgodnie z treścią art. 56 ustawy o ochronie przyrody Wójt nie jest organem kompetentnym do badania, czy jest możliwe odstąpienie od określonych w powyższych rozporządzeniach zakazów oraz nie jest umocowany do zobowiązywania Skarżącego do uzyskania stosownych zezwoleń, o których mowa w art. 56 ustawy; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku.

5. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu I instancji oraz SKO poprzez przyjęcie, że SKO oraz Organ I instancji dokonały nieprawidłowego ustalenia odległości rezerwatu "Góra Miedzianka" od obszaru górniczego oraz nieprawidłowo uznały, że nie nastąpi niekorzystne oddziaływanie na tą formę ochrony przyrody naruszając przepisy

- ust. 4 zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 5 lipca 1958 r. z dnia 5 lipca 1958 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (MP z 1958 r. Nr 54 poz. 316)

- art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody

podczas, gdy Organ I instancji prawidłowo ustalił odległość rezerwatu "Góra Miedzianka" od obszaru górniczego na podstawie tekstu jednolitego raportu sporządzonego w maju 2012 r. przedłożonego do akt sprawy jako uzupełnienie nr 3, a w konsekwencji prawidłowo ustalił, że nie nastąpi niekorzystne oddziaływanie zamierzenia inwestycyjnego na tą formą ochrony przyrody; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd I Instancji w uzasadnieniu wyroku.

6. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPS A w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), 7 KPA i art. 77 § 1 KPA polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli legalności działalności Organu I instancji oraz SKO poprzez przyjęcie, że SKO oraz Organ I instancji wydały decyzje sprzeczne z celami i zasadami ochrony przyrody w rozumieniu art. 1, 2, 3, 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podczas, gdy uchylone decyzje wskazanych przepisów nie naruszają; naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem skutkiem jego było uchylenie decyzji, które zostały wydane bez naruszenia przepisów wskazanych przez Sąd i Instancji w uzasadnieniu wyroku.

7. Artykułu 145 § 1 pkt.1 lit. c) PPSA w związku z art. 3 § 1 PPSA w związku z art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian.) (dalej jako: "PUSA") w związku z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "KPA"), i art. 77 § 1 KPA poprzez dokonanie przez Sąd I instancji ustalenia faktycznego, iż "nie ulega wątpliwości, że zostaną zniszczone na skutek działania kopalni" nory, legowiska bądź miejsca rozrodu wszystkich 164 gatunków zwierząt występujących na obszarze i terenie górniczym, objętym oba chronionymi obszarami chronionego krajobrazu" (str. 16 uzasadnienia) oraz, iż planowane przez Skarżącego przedsięwzięcie będzie to "działanie polegające na eliminowaniu ich siedlisk" (czyli dziko występujących zwierząt) (str. 18 uzasadnienia), podczas, gdy Sąd I Instancji nie ma, co do zasady, kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej, a jedynie kompetencję do badania, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawy obiektywnej, a ponadto dokonanego przez Sąd I Instancji ustalenia nie można dokonać na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym raportu oddziaływania na środowisko, z którego wynika, iż z uwagi na wolne tempo prac przygotowawczych na obszarze górniczym zwierzęta zdążą wyemigrować na sąsiednie tereny przenosząc tam swoje nory, lęgowiska i miejsca rozrodu, a obszar K-LOCHK tylko w niewielkim zakresie pokrywa się z terenem górniczym, a zatem terenem, na którym nie będą prowadzone prace górnicze, co oznacza, iż przedmiotowemu zamierzeniu inwestycyjnemu nie można przypisać skutku w postaci niszczenia lęgowisk, nor czy miejsc rozrodu żyjących na terenie K-LOCHK zwierząt.

II. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

8. Art. 82.1. ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2013.1235 j.t.) oraz art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.2013.627 j.t.) poprzez nieprawidłową ich wykładnię polegającą na uznaniu, iż Wójt jest organem uprawionym do analizy, czy w przedmiotowej sprawie dopuszczalne jest odstąpienie od zakazów, o którym mowa w art. 56 ustawy o ochronie przyrody oraz winien był zobowiązać Skarżącego do uzyskania stosownych zezwoleń jako warunku realizacji przedsięwzięcia, podczas, gdy przepisy ustawy nie nakładają na organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji takiego obowiązku i nie dają mu stosownych ku temu kompetencji.

Mając na względzie powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 PPSA wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Sądowi I instancji, ponadto, na podstawie art. 203 pkt. 2 PPSA o zasądzenie na rzecz Skarżącego od Strony zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym opłaty sądowej, opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu rozwinięto argumentację zarzutów skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżając orzeczenie w całości zarzuciło:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami) w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż w przedmiotowym postępowaniu Kolegium nie przeprowadziło wystarczającej analizy złożonego w sprawie raportu pod kątem wpływu planowanego przedsięwzięcia na znajdujące się na jego obszarze formy ochrony przyrody;

- obrazę art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami) poprzez pominięcie, przez WSA w Kielcach, w treści uzasadnienia wyroku oceny ustalonego, przez Kolegium jak i organ I instancji, stanu faktycznego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż jest on niewystarczający i niepoprzedzony gruntowna analizą;

- obrazę art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami), przez wyjście poza granice właściwości sądownictwa administracyjnego tj. kontrolę działalności administracji publicznej, w szczególności poprzez faktyczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej i dokonanie oceny materiału dowodowego przez dokonanie oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co wymaga wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki;

2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 66 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przez niewłaściwe zastosowanie poprzez zakwestionowanie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko bez wskazania jego niekompletności i niespójności, a tylko takiej oceny Sąd może dokonywać.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można się zgodzić z oceną Sądu, że organy orzekające w sprawie nie dokonały dostatecznej weryfikacji raportu w aspekcie zakazów wynikających z przepisów dotyczących ochrony przyrody. Raport jest opracowaniem specjalistycznym a zatem organ nie jest zobowiązany do merytorycznej oceny czy też kwestionowania zawartych w nim twierdzeń. Zauważyć przy tym należy, iż w toku postępowania nie były przez strony tego postępowania podnoszone konkretne zarzuty, co do twierdzeń zawartych w raporcie. Podnieść należy, że planowanie przedsięwzięcie polegać ma na "Wznowieniu eksploatacji złoża Ołowianka". Przedmiotowe złoże "Ołowianka" położone jest na wzniesieniu o tej samej nazwie i na obszarze na północ od niego. Maksymalna wysokość złoża wynosząca pierwotnie 280 m n.p.m, została obniżona na skutek prowadzonej tu niegdyś eksploatacji do 270 m n.pm. W kierunku północnym tern obniża się do rzędnej 245 m n.p.m. Złoże "Ołowianka " zostało udostępnione" kamieniołomem stokowym, Eksploatacja była prowadzona do rzędnej 256-246 m n.p.m. Złoże "Ołowianka" uznano wówczas za rezerwową bazę surowcową i postanowiono zaniechać jego eksploatacji do czasu wybrania wszystkich zasobów ze złoża Ostrówka. Eksploatacja złoża zostanie rozpoczęta od strony południowej poprzez istniejące wyrobisko. Przedmiotowa eksploatacja prowadzona będzie równolegle z wydobyciem ze złoża "Ostrówka". Jak wynika z raportu w związku ze wznowieniem eksploatacji przedmiotowego złoża nie ulegnie zwiększeniu ilość kamienia wapiennego poddawanego przeróbce na terenie zakładu przeróbczego.

Zauważono, że w kwestii dotyczącej wątpliwości Sądu odnośnie zagrożenia prowadzonymi robotami strzałowymi rezerwatu "Góra Miedzianka" oraz pomnika przyrody nieożywionej "Kozi Grzbiet" w decyzji organu I instancji określono, że odległość pomnika przyrody - odsłonięcie geologiczne "Kozi Grzbiet od obszaru górniczego wynosi ok. 180 m, zaś odległość rezerwatu przyrody od granic złoża wynosi ok. 200 m. W decyzji wskazano jednocześnie, że mając na uwadze bezpieczeństwo sejsmiczne powyższych form znajdujących się w sąsiedztwie złoża "Ołowianka" obliczono maksymalne ładunki materiałów wybuchowych przypadających na jedną zwłokę, które stosowane będą przy urabianiu w najmniejszej odległości przodków górniczych od w/w pomnika i rezerwatu przyrody. Zapisano ponadto wymóg, iż parametry robót strzałowych winny być każdorazowo korygowane, a szkodliwie oddziaływanie od robót strzałowych wykonywanych podczas urabiania kopaliny nie może obejmować rezerwatu przyrody "Góra Miedzianka", pomnika przyrody - odsłonięcie geologiczne "Kozi Grzbiet" oraz terenów zabudowanych, w tym najbliżej położonych w kierunku południowo- zachodnim.

Podniesiono, iż w raporcie obszernie odniesiono się do kwestii ochrony fauny i flory podlegającej ochronie prawnej. Raport odnosił się również do kwestii naruszenia zakazów wynikających z przepisów prawa o ochronie przyrody W kwestii dotyczącej ochrony podlegających ochronie prawnej gatunków zwierząt, w ocenie zoologicznej zawartej w raporcie m.in. podkreślono, że rozpoczęcie eksploatacji złoża " Ołowianka" będzie rozciągnięte w czasie, co umożliwi zwierzętom bezpieczne przemieszczanie się na podobne siedliskowo tereny sąsiednie znajdujące się poza granicami złoża. W ocenie autorów raportu, zgodnie z przedłożoną oceną wpływu na faunę terenu oddziaływania kopalni, jej eksploatacja nie będzie miała znaczenia dla zachowania stanu tych gatunków zarówno w skali regionalnej jak i lokalnej. W raporcie wskazano m.in, że ze uwagi na wykazane w terenie górniczym gatunki zwierząt, prace związane ze zdjęciem warstwy nadkładu wykonywane w okresie od 15 sierpnia do 15 października będą miały na celu zapewnienie maksymalnej ich ochrony, co także powinno wyeliminować kolizję z zakazem - cyt. "zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu", obowiązującego na terenie w/w obszarów chronionego krajobrazu. W ocenie autorów raportu we wskazanym okresie skrywki zwierzęta będą już po okresie rozrodczym, a jednocześnie nie będą przebywać na stałe w zimowych kryjówkach. Wykonanie w/w prac w powyższym terminie pozwoli im na znalezienie bezpiecznych miejsc zimowania poza terenem przedsięwzięcia. W raporcie obszernie odniesiono się również do ochrony roślin wskazując przy tym, że teren przedsięwzięcia jest już terenem silnie zmienionym przez działalność gospodarczą. Na przeważającej części badanego terenu znajdują się wyrobiska kopalniane i hałdy. Wskazano, że złoże wapieni "Ołowianka" położone jest w odległości ok. 200 m od granic Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Obszar górniczy w północno-wschodniej części na powierzchni ok. 7 ha znajduje się w granicach Chęcińsko-Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, na którym obowiązują zakazy wymienione w rozporządzeniu nr 83/2005 z dnia 14 lipca 2005 r. Wojewody Świętokrzyskiego. Niewielki fragment obszaru górniczego (ok.0,5 ha) usytuowany jest także w granicach Konecko-Łopuszańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu na którym obowiązują zakazy wymienione w rozporządzeniu Nr 89/2005 z 14 lipca 2005 r. Teren znajdujący się w dwóch powyższych obszarach chronionych stanowi około 20 % całkowitej powierzchni wydobycia wapieni ze złoża "Ołowianka".

Raport zdaniem skarżącego kasacyjnie organu odnosił się zatem do kwestii naruszenia zakazów wynikających z przepisów prawa o ochronie przyrody. Zaskarżona decyzja poprzedzona została uzgodnieniem raportu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska tj. przez specjalistyczny organ ochrony przyrody, co do jego kompletności i merytorycznej poprawności. W omawianej sprawie Sąd dokonał samodzielnej oceny treści tego raportu, pomimo iż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że ocena sądu I instancji odnośnie raportu może dotyczyć tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy środowiskowej (wyrok NSA z 3 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 85/12). Sąd zatem nie może dokonywać własnych ustaleń stanu faktycznego, a więc również ustaleń wymagających wiedzy specjalistycznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji, które okazały się uzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi kasacyjnej uczestnika [...] spółka z o.o. z siedzibą w K. wywieść należało, że nie miał racji sąd I instancji przyjmując, że w sprawie doszło naruszenia reguł proceduralnych zawartych w art. 145§ 1pkt.1lit.c P.p.s.a poprzez przyjęcie, że organy nie dokonały oceny raportu pod kątem oddziaływania inwestycji na obszary chronionego krajobrazu, pominęły rozważania odnośnie możliwości odstąpienia od zakazów wynikających z rozporządzeń Ministra Ochrony Środowiska z dnia 5 stycznia 2012r i 12 października 2011r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin oraz ochrony gatunkowej zwierząt, przyjęły nieprawidłowe ustalenia odległości rezerwatu Góra Miedzianka od obszaru górniczego, a przez to nieprawidłowo uznały, że nastąpi niekorzystne oddziaływanie na tę formę ochrony przyrody.

Nadto rację przyznać należało skarżącemu kasacyjnie, że nie jest możliwe przyjęcie za prawidłowe stanowiska sądu co do uznania wójta w niniejszej sprawie za kompetentnego do analizy, czy dopuszczalne jest odstąpienie od zakazów, o których mowa w art. 56 ustawy o ochronie przyrody.

I tak wbrew stanowisku sądu I instancji organy dokonały oceny raportu pod kątem oddziaływania inwestycji na obszary chronionego krajobrazu. Opisały szczegółowo jaki obszar objęty zainwestowaniem znajduje się w granicach, na których obowiązują zakazy związane z tymi terenami.

Decyzje zawierają odniesienie do tych zakazów. Wskazują, że rozpoczęcie prac wydobywczych możliwe będzie po uzyskaniu przez inwestora wskazanych prawem zezwoleń w zakresie ochrony gatunkowej roślin. Organy powołały za raportem, iż po zakończeniu prac na wyrobisku w wyniku naturalnej ekspansji objęte ochroną gatunki powrócą na ten obszar. Odniosły się także do wpływu zamierzenia inwestycyjnego na bytowanie zwierząt, występujących na badanym obszarze, nakazując dostosowanie koniecznych prac związanych ze zdjęciem warstwy nadkładu do okresu rozrodczego zwierząt, stwierdzając za sporządzającymi raport oraz organem uzgadniającym, że działania te zapewnią ich ochronę i wyeliminują kolizję z zakazem zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień, miejsc rozrodu. Wzięto także pod uwagę dużą plastyczność siedliskową, a także fakt iż gatunki chronione są szeroko rozpowszechnione w regionie, co czyni realnym zapewnienie o możliwości migracji na co słusznie wskazywały organy, a co pominął sąd I instancji. Analizując zapewnienia co do ochrony fauny wzięto także pod uwagę iż eksploatacja będzie rozciągnięta w czasie, co tym bardziej uprawdopodabnia brak kolizji z zakazami. Nie sposób bowiem zarzucać inwestycji że wpływać będzie na niszczenie gniazd, siedlisk, legowisk, przechowywania jaj, przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne w sytuacji gdy prace związane ze zdjęciem warstwy nakładu i wycinki zadrzewienia odbywać się będzie poza okresem lęgowym rozrodczym. Nie było również zasadnym stwierdzenie sądu I instancji, że organ wydający decyzję środowiskową winien dokonać analizy, czy możliwe jest odstąpienie w trybie art. 56 ustawy o ochronie przyrody od zakazów, a także domaganie się od organów wydających decyzję o środowiskowych uzgodnieniach, by zobowiązywały w sentencji rozstrzygnięcia do uzyskania zezwolenia w trybie tej normy. Obowiązków takich nie nakłada żaden przepis. Z kolei zaś regulacje zawarte w art. 56 ustawy o ochronie przyrody kompetencję do podejmowania decyzji w tym względzie przypisały Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, ministrowi właściwemu do spraw ochrony środowiska. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego redakcja przepisu art. 56 pozwala na stwierdzenie, że w sytuacji gdy zachodzą przesłanki do uzyskania zezwolenia, obowiązek w tym zakresie powstaje z chwilą ich ziszczenia, brak podstaw do przyjęcia, że na inwestora należało uprzednio nałożyć w decyzji środowiskowej zobowiązanie do uzyskania decyzji z art. 56 ustawy o ochronie przyrody.

Słusznie zarzucono sądowi I instancji, iż wadliwie zakwestionował brak wyjaśnienia przez organy rzeczywistego położenia rezerwatu Góra Miedzianka względem obszaru inwestycji. W istocie bowiem analiza zapisów raportu, odnośnych fragmentów uzasadnień rozstrzygnięć organów pozwala przyjąć, iż różnice w odległościach, na które wskazywał kontrolowany sąd wynikały z różnego punktu odniesienia w dokonywaniu pomiarów.

Wadliwie sąd I instancji podniósł, że organy nie przeprowadziły badań odnośnie bezpieczeństwa nietoperzy, których zgrupowanie znajduje się w jednej z jaskich Rezerwatu Przyrody Góra Miedzianka. W istocie bowiem rozważania na ten temat zawarte są nie tylko w raporcie, ale także w postanowieniu uzgadniającym Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z dnia [...] lutego 2013r oraz w decyzji organu I instancji. Wynika z nich między innymi, że z uwagi na konieczność zachowania w stanie nienaruszonym m.in. tej formy ochrony przyrody określono promień bezpiecznej strefy z uwagi na oddziaływanie powietrznej fali uderzeniowej poprzez zmniejszeniu ładunku wybuchowego przypadającego na jedną serię strzelania. Skutkować to będzie pozostawieniem rezerwatu poza strefą rozrzutu odłamków. Jednocześnie w raporcie wyjaśniono, że nocna aktywność ssaków nie będzie kolidować z dzienną aktywnością ludzi w kamieniołomach. Zaznaczono w nim również że zmniejszenie wielkości ładunków wykluczy także zagrożenie drgań sejsmicznych, o czym wzmiankowano również w postanowieniu uzgadniającym oraz w decyzjach. Nie pozwala to na przyjęcie, by doszło do naruszenia ustępu 4 zarządzenia z dnia 5 lipca 1958r w sprawie uznania za rezerwat przyrody.

Zaznaczenia wymaga, że nie jest możliwe podważanie fachowych ocen raportu, także w zakresie przyjętego obszaru oddziaływania inwestycji bez specjalistycznej oceny ekspertów. Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czyli czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujący równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora( por. II OSK 2564/12 wyrok NSA z dnia 20.032014r.).

Powyższe czyni także zasadną skargę kasacyjną złożoną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, która sprowadzała się do zarzutu wadliwej oceny poczynionych przez organy ustaleń, braku podstaw do dokonania samodzielnej oceny treści raportu przez sąd oraz niedopuszczalnego czynienia samodzielnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Tymczasem nie może budzić wątpliwości, że to Sąd I instancji kontroluje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez właściwe organy, sam tego stanu ustalać nie może, szczególnie wtedy, kiedy wymaga to wiedzy specjalistycznej. W realiach przedmiotowej sprawy oznaczało to, co już podkreślono, że Sąd I instancji nie mógł samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści przedmiotowego raportu gdyż wymagało to wiadomości specjalnych z różnych gałęzi nauki. Ocena sądowa raportu nie może mieć zatem charakteru merytorycznego, co w niniejszej sprawie w istocie miało miejsce.

Wobec nie stwierdzenia uchybień zarzucanych przez kontrolowany sąd organom zaskarżony wyrok należało uchylić, a skargę Spółki [...] oddalić.

Stąd w pkt. 1 sentencji rozstrzygnięcia orzeczono na zasadzie art. 188 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a.

Na zasadzie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.