Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1218/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 2, art. 3, art. 4, art. 11  ust. 2, art. 38 ust. 1, ust. 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant st. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 i 3, art. 11 ust. 2, art. 38, art. 108 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania G. P. świadczenia w formie zasiłku okresowego od dnia 1 lutego 2014 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 27 lutego 2014 r. G. P. (dalej Wnioskodawca bądź Skarżący) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej m. in. w formie zasiłku okresowego od dnia 1 lutego 2014 r.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] organ I instancji – Prezydent Miasta – odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia w formie zasiłku okresowego od dnia 1 lutego 2014 r.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano w szczególności, że na podstawie wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu 5 marca 2014 r. i zebranej dokumentacji, dotyczącej aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącego ustalono, iż Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, na stałe. Ponadto ustalono, że na dochód Wnioskodawcy w styczniu 2014 r. składał się zasiłek stały w wysokości 529,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca w ramach skierowania MOPS uczęszcza nadal na zajęcia do Miejskiego Dziennego [...] na os. S w K, od poniedziałku do piątku, gdzie korzysta z bezpłatnych posiłków. Nadto, że pomimo, że wnioskodawca posiada część kamienicy w L, w której wyodrębnione są trzy lokale mieszkalne, to od wielu lat wynajmuje pokój w hotelu pracowniczym, za który płaci 620 zł miesięcznie. Organ podniósł, że od kwietnia 2011 r. Skarżący nie otrzymuje na ten cel pomocy, a mimo to należność w wysokości przekraczającej deklarowany przez niego dochód jest bieżąco regulowana. Skarżący oświadczył natomiast, że opłaty za hotel reguluje z wyrównań otrzymanych świadczeń z MOPS oraz oszczędności z ubiegłego roku, a także pomocy Arcybractwa [...], przy ul. S, która otrzymał w wysokości 300 zł w listopadzie 2013 r., z czego również jak oświadczył, opłaca co kwartał podatek od nieruchomości w L w wysokości 19 zł. Ustalono także, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości w L o powierzchni 100 m2 stanowiącej trzy odrębne lokale mieszkalne, z których dwa są wynajmowane, jeden na zasadzie przydziału kwaterunkowego, drugi na podstawie umowy najmu, a trzeci jest pusty. Dochód z najmu zajmowany jest przez komornika w związku z zaległościami alimentacyjnymi wnioskodawcy. Aktualnie, zgodnie z przedstawioną umowa najmu z dnia 1 kwietnia 2013 r., kwota czynszu za wynajmowany lokal wynosi 100 zł miesięcznie.

Organ I instancji podniósł, że skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wielokrotnie zapraszał go do podjęcia negocjacji w sprawie kontraktu socjalnego, jednak nie był on zainteresowany podjęciem negocjacji w tym zakresie, nie wykazywał aktywności w rozwiązywaniu własnych problemów ani gotowości współdziałania z organami udzielającymi pomocy społecznej.

Zdaniem organu I instancji, nie ma przeciwwskazań do poszukiwania pracy i podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawcę. Bierne oczekiwanie na świadczenie z pomocy społecznej bez wykazania aktywności w rozwiązaniu trudnej sytuacji, w tym poszukiwania źródeł dochodu, nie uprawnia wnioskodawcy do świadczenia w ramach pomocy społecznej.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zakwestionował zasadność odmowy przyznania mu żądanego świadczenia. Zarzucił organowi I instancji, że ten naruszył przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego – artykułów: 7, 77, 80, 107 – oraz przepisy ustawy o pomocy społecznej: artykuły: 3 ust. 1, 8 ust. 3, art. 38 i 39. Uważa, że w decyzji podano szereg nieprawdziwych danych dotyczących jego sytuacji osobistej, zdrowotnej i mieszkaniowej. Opisał okoliczności z tym związane, w tym wskazał na powody z jakich nie chce mieszkać w L. Ponadto podniósł, że leczy się u kilku specjalistów z powodu kłopotów zdrowotnych, m. in. cukrzycy. Podniósł, że dotąd organ I instancji wydał w jego ocenie 143 decyzje niezgodne z prawem, z czego 54 zostało uchylonych przez WSA w Krakowie. Posiada ograniczone możliwości polepszenia swojej sytuacji.

Powyższa decyzja Prezydenta Miasta została utrzymana w mocy opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło dokonane w niniejszym postępowaniu ustalenia organu I instancji co do sytuacji materialnej, w tym dochodowej, Skarżącego. Przywołało następnie treść art. 38 ustawy o pomocy społecznej i przedstawiło podstawowe zasady udzielania przez organy wsparcia finansowego Beneficjentów w oparciu o regulacje tej ustawy, przy uwzględnieniu treści art. 8 ust. 1 ustawy i zasad wynikających z art. 2 ustawy. Kolegium wskazało, że kwestionowana przez Skarżącego decyzja jest prawidłowa, gdyż zasadnie organ I instancji odmówił Skarżącemu przyznania zasiłku okresowego z uwagi na zaistnienie sytuacji, o której mowa w art. 11 ust. 2 w zw. z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano na szereg sytuacji, w których, ze względu na postawę Skarżącego, nie doszło do efektywnej współpracy z organem I instancji zmierzającej o przezwyciężenia trudności życiowych strony.

W ocenie Kolegium, wykazano, że Skarżący od lat nie zmienia swojej sytuacji życiowej, a jego aktywność sprowadza się do pisania podań z żądaniem udzielenia mu pomocy w różnej formie.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył G. P. Zarzucił Kolegium naruszenie przepisów art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 3, art. 38 ust. 1 i 2 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 i art. 77, art. 80 i 107 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie Skarżącego, powyższa decyzja rażąco narusza przepisy prawa. W decyzji podano nieprawdę. Wstrzymano mu pomoc od 2012 r. ponieważ nie podpisał kontraktu socjalnego, którego nie było Kontrakt ten przesłano mu pocztą, co jest kolejnym rażącym naruszeniem prawa, zobowiązując go do podjęcia pracy. Takie działanie uważa za niezgodne z obowiązującym prawem, w tym z ustawą o promocji zatrudnienia..., która dotyczy bezrobotnych, a Skarżący nie jest osobą o takim statusie.

Inne propozycje zawarte w przesłanym mu kontrakcie socjalnym nie mają znaczenia, gdyż kontrakt rażąco narusza prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., obecnie t. jedn., Dz. U. z 2015 r., poz. 163, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej).

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy).

Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy).

W przypadku podjęcia zatrudnienia przez osobę objętą kontraktem socjalnym pobierającą zasiłek okresowy, może być on wypłacany nadal niezależnie od dochodu, do dnia wynikającego z decyzji przyznającej zasiłek okresowy, nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba została zatrudniona. Zasiłek okresowy jest wypłacany niezależnie od dochodu w sytuacji określonej w ust. 4a nie częściej niż raz na 2 lata (art. 38 ust. 5 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego.

Wobec powyższych regulacji, zgodzić się zatem należy z taką wykładnią wskazanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, że zasiłek okresowy, o którym mowa w art. 38 ust. 1 tej ustawy, jest świadczeniem obligatoryjnym, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę w treści tego przepisu sformułowanie "zasiłek okresowy przysługuje", a nie może być przyznany.

Spełnienie zatem ustawowych przesłanek pozytywnych daje podstawę do przyznania ubiegającej się osobie o pomoc tego świadczenia na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy (tj. w sytuacji wystąpienia któregoś z wyliczonych w ust. 1 stanów hipotetycznych). Odmowa natomiast przyznania tego świadczenia jest uzasadniona jeżeli w okolicznościach sprawy organ ustali brak przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, 3 ust. 1, czy też z art. 11 ust. 2 w zw. z. z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, które to jest wykazane w sposób nie budzący wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1088/11; Lex nr 1131468).

Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymaga więc ponownego odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z nią, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Z całą stanowczością podkreślić zatem należy, że ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest więc aktywizacja świadczeniobiorców. Zaakcentowania wymaga, że pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W rozpatrywanej sprawie argumentacja Skarżącego, że orzekające organy w sposób niewyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia jest nietrafna, podobnie jak niezasadne są postawione w konsekwencji tego zarzuty Skarżącego, naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, w tym art. 38 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu w niniejszym postępowaniu organy obu instancji prawidłowo zgromadziły, wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że rzeczywiście, jak to podnosiły organy, Skarżący odmówił pozytywnego współdziałania z pracownikami pomocy społecznej w celu rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skarżący nie zaprzecza okoliczności, że otrzymał od organu gotowy projekt kontraktu socjalnego z dnia 14 listopada 2012 r., którego podpisania odmówił, o czym poinformował organ I instancji za pismem z dnia 5 grudnia 2012 r., uznając go, jak twierdzi za "rażąco naruszający prawo", a która znajduje swoje potwierdzenie w aktach administracyjnych. Fakt zatem przygotowania przez organ projektu takiego kontraktu i odmowy jego podpisania przez skarżącego jest w niniejszej sprawie bezsporny. Projekt ww. kontraktu socjalnego znajduje się w aktach administracyjnych, na k. oznaczonej "5386" w tomie 2 "[...]" "k. 5347-5495",

Nie mogła być zatem inaczej oceniona przesłanka braku współpracy skarżącego z organami, niż jako wystarczająca podstawa do wydania przez organy pomocy społecznej decyzji odmownej, skoro postawa skarżącego w tym względzie jest od dłuższego czasu niezmienna. Od momentu otrzymania przez niego ze strony organu projektu kontraktu socjalnego, nie akceptuje on bowiem zawartych w nim propozycji wyjścia z sytuacji w jakiej się znalazł i permanentnie stoi na stanowisku, że taki sposób działania organów pomocy społecznej rażąco narusza prawo, czego efektem są, zdaniem Skarżącego wydane, decyzje, w tym kwestionowana w niniejszym postępowaniu. Skarżący ogranicza się zatem jedynie do składania w sposób cykliczny kolejnych wniosków o przyznaniu dalszej pomocy w formie różnych zasiłków przewidzianych ustawą o pomocy społecznej.

Wbrew twierdzeniom skargi, organy spełniły wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., wskazując w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji w sposób szczegółowy wysokość i strukturę osiąganych przez Skarżącego dochodów, a także aktualne koszty związane z zakwaterowaniem go w jednoosobowym pokoju w hotelu pracowniczym (620 zł za pokój miesięcznie) i sytuację materialną i życiową Skarżącego. Zestawienie dochodów i wydatków uzasadnia wniosek, że wydatki Skarżącego przewyższają deklarowaną przez niego kwotę dochodów, co daje również podstawę do uznania braku prawidłowego współdziałania skarżącego, stanowiąc podstawę do odmowy przyznania świadczeń. Dodatkowo należy podkreślić, że bezspornym w sprawie jest, że Skarżący jest właścicielem 3 lokali mieszkalnych w L.

Zdaniem Sądu, nie można więc zgodzić się ze Skarżącym z twierdzeniem, że organy nie wyjaśniły okoliczności faktycznych niniejszej sprawy administracyjnej. W zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia zasadności wniosku Skarżącego organy przeprowadziły bowiem należyte postępowanie dowodowe i ustaliły okoliczności pozwalające na dokonanie oceny niespełniania przez Skarżącego warunków do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, w tym wykazały w sposób dostateczny zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniającej odmowę przyznania żądanego świadczenia.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organów, że ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.), w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Za szczególny przypadek braku współdziałania należy uznać odmowę zawarcia kontraktu socjalnego.

Istotnie, obowiązek współdziałania w każdym przypadku należy indywidualizować. W tym więc względzie podnieść należy, że w ocenie Sądu, organy mogły domagać się takiego współdziałania od Skarżącego od wielu lat korzystającego z tych świadczeń, zwłaszcza że Skarżący jest osobą z wyższym wykształceniem i nie jest osobą nieporadną, o czym świadczą podejmowane przez niego działania. Dlatego wyznaczając spotkania w celu zawarcia kontraktu socjalnego, przesyłając skarżącemu opracowany projekt kontraktu, czy też chociażby podejmując próby omówienia projektu kontraktu podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego, organy mogły oczekiwać aktywnej współpracy ze strony skarżącego w wypracowaniu takich działań, które doprowadzą Skarżącego do zmiany sytuacji, w której się znajduje. Nie mogła przynieść zamierzonego skutku argumentacja

W jednostronnym przygotowaniu i przesłaniu Skarżącemu projektu kontraktu socjalnego nie można się dopatrywać się, jak twierdzi Skarżący "rażącego naruszenia prawa" W pełni podzielić należy, także i w tej sprawie, dotychczasowe stanowisko orzecznictwa w tej kwestii. Kontrakt socjalny, którego celem jest wzmocnienie osoby ubiegającej się o pomoc w zakresie aktywności i samodzielności życiowej i zawodowej lub przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, musi uwzględniać zasady wynikające z ustawy o pomocy społecznej oraz warunki, na jakich ustala się poszczególne świadczenia. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie odsyłają do uregulowań Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 121) i nie przewidują równości kontrahentów, w tym także w określaniu jego treści (por. wyroki NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt I OSK 674/11, z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 673/11). Ostateczny kształt kontraktu socjalnego co do jego treści należy do organu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt I OSK 675/11). Aby zatem ten ostateczny kształt kontraktu, uwzględniający konkretną sytuację osoby wnioskującej o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wypracować, niezbędne jest współdziałanie tej osoby z organem pomocy społecznej, którego to obowiązku wynikającego z treści art. 4 ustawy o pomocy społecznej, w tych przypadkach Skarżący nie spełnił. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której beneficjent uporczywie uchyla się od spotkań z pracownikami socjalnymi i kontaktów z organem podejmującym decyzje w sprawach z jego wniosków o udzielenie świadczeń w celu ustalenia zapisów kontraktu socjalnego, a następnie – odmawiając jego zawarcia – zasłania się argumentem braku wpływu na treść tego kontraktu.

Sąd, po dokonaniu analizy dokumentacji zawartej w aktach sprawy, ocenił, że w niniejszych sprawach administracyjnych organy wystarczająco wykazały przywoływaną w uzasadnieniach wszystkich zaskarżonych decyzji przesłankę braku współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organy nie kwestionują, że sytuacja materialna skarżącego i jego stan zdrowia są złe. Zdaniem Sądu były one jednak w pełni uprawnione do domagania się od skarżącego współpracy, a dalszy brak tej współpracy zasadnie potraktowały jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanych w niniejszych administracyjnych sprawach świadczeń.

Zgodzić się w pełni należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że nie można uznać za współpracę z organami pomocy społecznej, takie działania Skarżącego jak komunikowanie się z organem w celu wyznaczenia coraz to nowych terminów spotkania, czy też uporczywe kwestionowanie składanych przez organ Skarżącemu propozycji wyjścia w sytuacji w jakiej się znajduje (por. m. in. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2035/15).

Myli się także i w tym wypadku Skarżący w swej argumentacji podnosząc, że jako osoba niepełnosprawna o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, otrzymująca stały zasiłek, nie jest w myśl "ustawy o promocji zatrudnienia i zapobieganiu bezrobociu" (tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), osobą bezrobotną, dlatego żeby otrzymać zasiłek musiał się wyrejestrować z urzędu do spraw zatrudnienia.

Podnieść zatem trzeba powtórnie, że ww. ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawiera ustawową definicję bezrobotnego, od którego to statusu uzależnia możliwość korzystania z instytucji w tej ustawie przewidzianych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. i tej ustawy: "ilekroć w ustawie jest mowa o: bezrobotnym – oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego." Zdaniem Sądu, jeżeli skarżący uznał, że będzie pobierał zasiłek stały z pomocy społecznej, co uniemożliwia uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, to okoliczność ta, przy braku orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, posiadanym wykształceniu wyższym wskazuje, że skarżący nie zamierza rozwiązać swojej trudnej sytuacji przez podjęcie zatrudnienia, przy jednoczesnym braku współdziałania z organami pomocowymi w tym zakresie. Zasadniczym bowiem warunkiem, który powinna spełniać osoba uznana za bezrobotną, jest jej zdolność i gotowość do podjęcia proponowanego jej zatrudnienia. Wobec powyższego ten zarzut skargi jest niezasadny.

Nie jest też możliwa do zaakceptowania z punktu widzenia zasad pomocy społecznej wynikających z art. 3 ustawy o pomocy społecznej sytuacja, w której wieloletni beneficjent pomocy społecznej zauważa potrzebę zabezpieczenia przyszłych dochodów osób bliskich z posiadanej nieruchomości, natomiast nie chce, wykonując obowiązek współdziałania, wykorzystać nieruchomości w L w rozwiązaniu swojej obecnej trudnej sytuacji. Powtórzyć zatem należy po raz kolejny, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. pomoc społeczna, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wobec tego, skoro Skarżący ze znanych tylko sobie względów, nie chce, wykorzystać posiadanej przez siebie nieruchomości w celu przezwyciężenia trudności w jakich się znajduje, to nie może oczekiwać, że pomoc społeczna zostanie mu przyznana.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne, nie stwierdzając przy tym, by kontrolowane decyzje zostały dotknięte innymi niż powołane przez Skarżącego wadami, które mogłyby uzasadnić ich uchylenie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.