Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1074/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 449
journal: Dz.U. 2022 poz 2305
law: Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. K. na czynność Dowódcy Centrum Operacji Lądowych – Dowódcy Komponentu Lądowego w Krakowie w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia motywacyjnego za okres od 2 listopada 2022 roku do 13 stycznia 2023 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 9 czerwca 2023 r. Z. K. (dalej: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Centrum Operacji Lądowych Dowództwa Komponentu Lądowego skargę na rozkaz dzienny Dowódcy Operacji Lądowych – Dowódcy Komponentu Lądowego nr [...] z dnia 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wstrzymania świadczenia motywacyjnego. Skarga została złożona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] Dowódca Centrum Operacji Lądowych – Dowódca Komponentu Lądowego przyznał skarżącemu z dniem 23 kwietnia 2022 r. świadczenie motywacyjne po osiągnięciu 28 lat i 6 miesięcy służby wojskowej w wysokości 2500 zł miesięcznie (pkt 1), świadczenie przyznano na czas pełnienia służby w Centrum Operacji Lądowych – Dowództwie Komponentu Lądowego (pkt 2). W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 449 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny po osiągnieciu 28 lat i 6 miesięcy służby przyznaje się żołnierzowi zawodowemu świadczenie motywacyjne w wysokości 2500 zł. Świadczenie przysługuje na czas pełnienia służby w Centrum Operacji Lądowych – Dowództwie Komponentu Lądowego z wyłączeniem okresów, o których mowa w art. 449 ust. 5, za które świadczenia się nie wypłaca.

Decyzją z dnia 13 października 2022 r. Minister Obrony Narodowej skierował skarżącego na praktykę zawodową do Starostwa Powiatowego w M. od dnia 2 listopada 2022 r. do 13 stycznia 2022 r. (pkt 1) oraz zobowiązał skarżącego do przesłania zaświadczenia o jej odbyciu w terminie 14 dni od ukończenia praktyki. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej, a zwolnienie skarżącego ze służby nastąpi w dniu 31 stycznia 2023 r.

Skargą z dnia 27 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Biura MON w sprawie niewypłacenia skarżącemu świadczenia motywacyjnego w czasie odbywania praktyki zawodowej. Skarżący podniósł, że nie otrzymał dokumentu dla celów ewidencyjnych informującego o braku wypłaty świadczenia. Skarżący wskazał, że uczestnictwo w stażu nie daje podstawy wstrzymania wypłaty świadczenia motywacyjnego.

Pismem z dnia 10 lutego 2023 r. Centrum Operacji Lądowych Dowództwa Komponentu Lądowego wyjaśniło, że organ zwrócił się o interpretację ustawy i otrzymał potwierdzenie prawidłowości prezentowanego stanowiska. Organ zwrócił uwagę, że w art. 455 pkt 1 ustawy jest mowa o uposażeniu żołnierza (zasadniczym wraz z dodatkami o charakterze stałym), natomiast świadczenie motywacyjne jest inną należnością pieniężną, która nie mieści się w powołanym przepisie.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. w wykonaniu pisma z MON przesłano skarżącemu do wiadomości dodatkowy dokument dla celów ewidencyjnych. Z rozkazu dziennego z dnia 12 kwietnia 2023 r. Dowódcy Centrum Operacji Lądowych Dowództwa Komponentu Lądowego dla celów ewidencyjnych stwierdzono, że na czas odbywania praktyki zawodowej tj. w terminie 2 listopada 2022 r. do dnia 13 stycznia 2023 r. wstrzymano skarżącemu wypłatę świadczenia motywacyjnego. Skarżący odebrał rozkaz w dniu 17 kwietnia 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 499 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez błędną interpretację. Podniósł, że nie zgadza się z przyjętą przez organ interpretacją, że wykonywanie obowiązków służbowych w miejscu, gdzie w imieniu Ministra Obrony Narodowej żołnierza zawodowego kieruje Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON traktowane jest jako nieobecność w pracy. W oparciu o podniesione zarzuty wniósł o uchylenie w całości rozkazu dziennego Dowódcy Centrum Operacji Lądowych – Dowódcy Komponentu Lądowego z dnia 11 kwietnia 2023 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego nie ma charakteru zewnętrznego, nie ma również charakteru władczego, a zatem nie następuje w drodze aktu podlegającego zaskarżeniu. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący uchybił miesięcznemu terminowi, ponieważ rozkaz został doręczony w dniu 17 kwietnia 2023 r., a skarga w dniu 9 czerwca 2023 r. uzasadniając oddalenie wskazał, że z przepisów prawa wynika, że za czas nieobecności - w tym czas skierowania na praktyki nie przysługuje świadczenie motywacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była czynność Dowódcy Centrum Operacji Lądowych – Dowódcy Komponentu Lądowego w Krakowie wstrzymania wypłaty skarżącemu świadczenia motywacyjnego w okresie od 2 listopada 2022 r. do 13 stycznia 2023 r. z uwagi na odbywanie praktyk zawodowych.

Wskazać należy, że w ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305, dalej: "ustawa") ustawodawca nie przewidział formy prawnej dla wstrzymania wypłaty świadczenia motywacyjnego. Zgodnie z art. 449 ust. 6 ustawy jeżeli po wypłacie świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 3 i 5, wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego następuje z dniem zaistnienia tych okoliczności. Wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego następuje w formie dokumentu wydawanego dla celów ewidencyjnych. Mając na względzie, że dokument (rozkaz personalny) na charakter wyłącznie ewidencyjny, należało stwierdzić, że wstrzymanie wypłaty następuje w drodze czynności materialno-technicznej podejmowanej z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wypłaty świadczenia. Czynność materialno – techniczna polegająca na wstrzymaniu wypłaty świadczenia motywacyjnego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1364, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona czynność nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia jej bezskuteczności.

Mając na względzie powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Sąd po wniesieniu skargi może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i skargę rozpoznać. W niniejszej sprawie dokument do celów ewidencyjnych został skarżącemu doręczony w dniu 17 kwietnia 2023 r., skarga została wniesiona w dniu 9 czerwca 2023 r., a zatem z naruszeniem terminu trzydziestodniowego. W ocenie Sądu naruszenie to nastąpiło bez winy skarżącego, ponieważ skarżący w ogóle nie został pouczony o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a tym bardziej o terminie i sposobie jej wniesienia.

W niniejszej sprawie niesporną okolicznością było przyznanie skarżącemu na mocy decyzji z dnia 5 maja 2022 r. Dowódcy Centrum Operacji Lądowych – Dowódcy Komponentu Lądowego świadczenia motywacyjnego, bezsporną okolicznością było również podjęcie przez skarżącego praktyki rekonwersyjnej w okresie od 2 listopada 2022 r. do 13 stycznia 2023 r. w Starostwie Powiatowym w M. W okresie odbywania praktyki wstrzymano wypłatę skarżącemu świadczenia motywacyjnego.

Sporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy w świetle art. 449 ust. 5 ustawy przez czas odbywania praktyki rekonwersyjnej należało wypłacać, czy też wstrzymać wypłatę świadczenia motywacyjnego skarżącemu. W ocenie Sądu zasadnie organ wstrzymał wypłatę skarżącemu świadczenia motywacyjnego za czas odbywania praktyki rekonwersyjnej.

Na wstępie należy wskazać, że świadczenie motywacyjne ma na celu stałe pełnienie wzorowej służby przez żołnierzy zawodowych. Zgodnie z ustawą świadczenie motywacyjne przyznawane jest na czas pełnienia służby w danej jednostce wojskowej (art. 449 ust. 2). Zgodnie z art. 449 ust. 5 ustawy świadczenia motywacyjnego nie wypłaca się za okres: 1) korzystania z urlopu bezpłatnego lub urlopu opiekuńczego; 2) przerw w wykonywaniu obowiązków służbowych, wymienionych w art. 457; 3) zawieszenia w czynnościach służbowych albo tymczasowego aresztowania; 4) zwolnienia z zajęć służbowych w przypadkach, o których mowa w art. 276 ust. 1 pkt 1 i 3-6 oraz art. 284 ust. 1; 5) innej nieobecności trwającej co najmniej 1 miesiąc kalendarzowy.

Przepisy ustawy przewidują regulacje mające pomoc żołnierzom zawodowym przekwalifikowanie zawodowe, w szczególności poprzez korzystanie z pomocy w zakresie praktyk zawodowych na trzy miesiące przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 9 lat – udzielanej przez właściwe podmioty (art. 236 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zgodnie natomiast z § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk (tj. Dz. U. z 2022, poz. 978) ogół przedsięwzięć podejmowanych w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania zawodowego, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych, realizowanych przez podmioty wymienione w art. 236 ust. 16 ustawy, jest pomocą rekonwersyjną mającą zagwarantować odpowiednie przygotowanie uprawnionych do funkcjonowania na rynku pracy.

Należy zwrócić uwagę, że z treści powołanych przepisów ustawy wynika, że świadczenie motywacyjne wiąże się nie tylko z pozostawaniem żołnierza w stosunku służbowym, ale i pełnieniem przez niego służby w danej jednostce wojskowej. Zdaniem Sądu z przepisów ustawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wypłata świadczenia motywacyjnego jest uzależniona pełnienia służby oraz wykonywania obowiązków służbowych. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2014, sygn. akt II SA/Wa 422/14), zgodnie z którym żołnierz zawodowy realizujący praktykę zawodową w celu przekwalifikowania zawodowego w związku z odejściem ze służby wojskowej, niewątpliwie nie realizuje obowiązku służbowego na stanowisku służbowym.

Należy zatem stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący w okresie odbywania praktyki rekonwersyjnej tj. w dniach od 2 listopada 2022 r. do 13 stycznia 2023 r. nie realizował obowiązków służbowych w Centrum Operacji Lądowych – Dowództwie Komponentu Lądowego. Skoro skarżący we wskazanym okresie nie pełnił służby w jednostce wojskowej, lecz odbywał praktyki w Starostwie Powiatowym w M., nie był obecny w jednostce wojskowej wskazanej w decyzji przyznającej świadczenie motywacyjne. Podkreślić należy, że nieobecność ta wypełnia przesłankę określoną w art. 449 ust. 5 ustawy, a zatem zasadne było wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego skarżącemu.

Zdaniem Sądu zasadność stanowiska organu potwierdza również wykładnia systemowa ustawy. Przede wszystkim wskazać należy, że skorzystanie z zawodowych praktyk rekonwersyjnych jest uprawnieniem żołnierza zwalnianego z zawodowej służby wojskowej, a nie jego obowiązkiem. Skorzystanie z nich jest warunkowane złożeniem wniosku i wyrażeniem zgody przez właściwy organ. W rezultacie, przed zakończeniem służby wojskowej żołnierz ma możliwość przygotowania się do powrotu na rynek pracy. Przepisy ustawy nie regulują wprost kwestii uposażenia uzyskiwanego przez żołnierza w czasie praktyk rekonwersyjnych. Zwrócić jednak należy uwagę, że żołnierze, którzy w czasie pełnienia służby zostają skierowani na studia, naukę, staż lub kurs uzyskują uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na stanowisku zajmowanym bezpośrednio przed skierowaniem (art. 455 ust. 1 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 432 ust. 2 ustawy świadczenie motywacyjne nie jest dodatkiem o charakterze stałym, a zatem w przypadku, gdy w czasie pełnienia służby żołnierz zostaje skierowany na staż, wówczas nie uzyskuje świadczenia motywacyjnego w czasie jego trwania.

W ocenie Sądu treść art. 449 ust. 2 oraz ust. 5 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że świadczenie motywacyjne może być wypłacane wyłącznie wówczas, gdy żołnierz zawodowy pełni służbę w danej jednostce. W czasie odbywania praktyki rekonwersyjnej żołnierz nie pełni służby w jednostce, lecz odbywa przygotowanie do zawodu, który będzie wykonywał po odejściu ze służby. W rezultacie, zdaniem Sądu zasadnie przyjęto w zaskarżonej czynności, że w związku z nieobecnością skarżącego w jednostce wojskowej – w okresie odbywania praktyki rekonwersyjnej w Starostwie Powiatowym w M., trwającą dłużej niż miesiąc kalendarzowy – zasadne było wstrzymanie wypłaty świadczenia motywacyjnego na podstawie art. 449 ust. 5 pkt 5 ustawy.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.