Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1274/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2 pkt 2 w zw z art.165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "I" sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "I" sp. z o.o. w N. o zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r., którym oddalono skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008r.

Jest to już drugi wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych złożony w niniejszym postępowaniu.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 26 września 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącego od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi.

Obecnie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po wezwaniu Spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Z jego uzasadnienia, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wynika, że "I" Sp. z o.o. w N. w dalszym ciągu zajmuje się wykonywaniem instalacji elektrycznych budynków i budowli. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 300 000 zł. Według bilansu za 2013 r. wartość jej środków trwałych na koniec roku 2013r. wynosiła 677 953,52 zł. W bilansie ujęte zostały również środki trwałe w budowie, o niezmienionej od 2012r. wartości: 1 085 363,05 zł.

Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zawartym w sprawozdaniu finansowym za 2013r. strona skarżąca osiągnęła w tym roku zysk netto w wysokości 58 550,63 zł. Z zeznania podatkowego CIT – 8 za rok 2013r. wynika natomiast, że dochód przedsiębiorstwa wyniósł 156 067,89 zł, przy przychodzie na poziomie 2 858 120,31 zł. Z kolei z deklaracji VAT – 7 za maj 2014r. wynika, że podstawa opodatkowania dostawy towarów tego podmiotu w kraju wyniosła 122 301 zł.

Spółka podnosi ponadto, że spłaca zaległości podatkowe w wysokości ok. 20 000 zł miesięcznie oraz raty zaciągniętego kredytu w wysokości ok. 5 000 – 6 000 zł miesięcznie. Jej zaległe zobowiązania na rzecz ZUS za miesiąc marzec 2014r. wynoszą 15.000 zł, a zaległości w podatku od nieruchomości za kwiecień 2014r. stanowią ok. 1600 zł.

Spółka posiada trzy konta w: ING Banku Śląskim S.A., PKO BP S.A. oraz Łąckim Banku Spółdzielczym, na których na bieżąco odnotowywane są operacje, nierzadko opiewające na znaczne kwoty takie jak np.: 56 850 zł – transakcje z dnia 26 czerwca 2014r., odnotowana przez ING Bank Śląski S.A.; 25 000 zł – transakcja z dnia 10 czerwca 2014r., odnotowana przez ING Bank Śląski S.A.; 40 000 zł – transakcja z dnia 9 czerwca 2014r., odnotowana przez ING Bank Śląski S.A.

Spółka podała, że na ma zdolności kredytowej, aby zaciągnąć dodatkowy kredyt na wniesienie opłaty sądowej. Nie ma również możliwości uzyskania pożyczki od osób prywatnych – w ubiegłym roku zostały wniesione przez udziałowców dopłaty do kapitału zapasowego, został także udzielona pożyczka dla Spółki przez jej udziałowca. Strona skarżąca wyczerpała możliwości dofinansowania z tego źródła. Podała także, że konieczność wygospodarowania środków na koszty sądowe skutkowałaby zmniejszeniem zatrudnienia i ostatecznie likwidacją jej działalności.

Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie oddalił wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka dodała, że posiada również zaległości (przeterminowane) w realizacji zobowiązań cywilnoprawnych, które na lipiec 2014 r. wynosiły: dla firmy M. – ok. 210 000 zł, dla firmy E.. – ok. 150 000 zł oraz dla firmy S. – ok. 70 000 zł. Spółka podała także, że na dzień 28 maja 2014 r. poniosła stratę w wysokości 150 000 zł. Wskazała, że wyzbyła się już wcześniej środków trwałych, bez których może prowadzić działalność i pozostawiła przy sobie majątek niezbędny do prowadzenia działalności. Nie ma zatem możliwość spieniężenia środków trwałych bowiem równałoby się to zakończeniu działalności i likwidacji zakładu pracy. Dodatkowo wskazana w sprawozdaniu wartość majątku, w tym środków trwałych, jest wartością bilansową, nie zaś rynkową, która z uwagi na zużycie jest znacznie niższa. Spółka zwróciła także na uwagę na pominięcie w kwestionowanym postanowieniu okoliczności, że decyzją z dnia 2 lipca 2013 r. rozłożono Spółce spłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty. Organ podatkowy uznał bowiem, że takiej pomocy należy udzielić Spółce, by mogła kontynuować swoją działalność utrzymując zatrudnienie i przysparzając środków budżetowych poprzez płacenie podatków, nawet w systemie ratalnym. Strona podkreśliła, że jej sytuacja finansowa jest wyjątkowo trudna. Jest to okres przejściowy, jednakże obecnie wymagający nadzwyczajnych środków ratunkowych (m.in. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych). Zaznaczyła także, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Stanowisko Referendarza sądowego, że zaistniała zmiana okoliczności sprawy potwierdza słuszność wcześniejszych rozstrzygnięć w przedmiocie udzielenia prawa pomocy strona uznała za błędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Strona złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.

Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) (art. 246 § 2 p.p.s.a).

Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika.

Niemniej istotne dla sprawy jest, że prawomocnym postanowieniem z 26 września 2013 r. Referendarz sądowy WSA wypowiadał się już w przedmiocie prawa pomocy w sprawie rozpoznawanej w toku niniejszego postępowania. Nie wyklucza to oczywiście możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wspomnianym postanowieniu z dnia 26 września 2013 r. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Rozpoznając ponowny wniosek, Sąd zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przede wszystkim zaś ustalić, jaka była sytuacja strony w dacie wydania poprzednich postanowień, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy.

Również w tym zakresie aktualne pozostają przytoczone wyżej rozważania dotyczące ciężaru dowodu w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności to w interesie strony postępowania pozostaje wykazanie, że w warunkach sprawy mieliśmy do czynienia ze zmianą okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a.

Warto podkreślić w tym kontekście, że skarżący w oparciu o wspomniane postanowienia z dnia 26 września 2013 r. skorzystał już w sprawie ze zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. W tych warunkach skarżący musiałby wykazać, że nie nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, a wysokość kapitału zakładowego skarżącej Spółki oraz wartość jej środków trwałych znacznie przewyższa nie tylko kwotę wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Z bilansu Spółki za 2013 r. wynika, że Spółka w przeciwieństwie do 2012 roku osiągnęła zysk w wysokości 58 550, 63 zł przy przychodzie ze sprzedaży na poziomie 2 775 356,96. Ponadto z analizy rachunków bankowych Spółki wynika, że cały czas na jej konta wpływają kwoty w różnych wysokościach, wielokrotnie przewyższających wysokość należnego wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 750 zł. Oznacza to, że strona skarżąca mimo istniejących zobowiązań oraz zaległości publicznoprawnych prosperuje i podejmuje działalność zarobkową, a także odnotowuje wpływy. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, LEX nr 898871). Sąd podkreśla także, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, że Spółka reguluje swoje zobowiązania względem banku w kwocie znacznie przekraczającej wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe (rata kredytu w wysokości 5000-6000 zł miesięcznie), a domaga się przeniesienia tych kosztów na Skarb Państwa. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że aktualna sytuacja finansowana strony skarżącej nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.