Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 421/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 103, art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 48, art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4, art. 11
journal: Dz.U. 2004 nr 120 poz 1252
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych
article: aty. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 8 stycznia 2021 r. nr [...], 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. M. kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., nr [...], Wójt Gminy odmówił E. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem J. M. wskazując, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności J. M. oraz wskazując na posiadanie przez stronę ustalonego prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 24 lutego 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium wyjaśniło, że na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przesłanka wieku osoby wymagającej opieki, wskazana w art. 17 ust. 1b ustawy, nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być również fakt pozostawania w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy wyraził nadto pogląd, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111), która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej, niż to świadczenie.

Mając jednak na względzie, że mimo ponownego rozpatrzenia sprawy i wskazań Kolegium zawartych w decyzji z dnia 17 listopada 2020 r. nr [...] strona nie zawiesiła prawa do świadczenia, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na moment orzekania przez Kolegium występuje bowiem przesłanka, wykluczająca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję E. M., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię , polegającą na pominięciu celu ustawy i przyjęcie, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego .

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest znacznie niższe od świadczenia pielęgnacyjnego stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania przed sądem pełnomocnik skarżącej przedłożył decyzję ZUS z dnia 21 września 2020 r. podnosząc, że nie została ona uwzględniona przez organy , przy czym pełnomocnikowi jest nieznana przyczyna tego stanu rzeczy – czy została ona pominięta, czy też z jakiegoś powodu decyzja ta , załączona do dokumentacji złożonej przez skarżącą wraz z wnioskiem, nie została dołączona do akt sprawy. Podniósł także, że od momentu wszczęcia postępowania nie istniała przesłanka negatywna określona w art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 19 lutego 2019 r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności męża skarżącej datuje się od dnia 28 grudnia 2001 r., natomiast nie da się ustalić , kiedy niepełnosprawność powstała. Skarżąca dołączyła do wniosku pismo z dnia 15 września 2020 r. , skierowane do ZUS, w którym złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się z dniem 16 września 2020 r. świadczenia przedemerytalnego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Pismo opatrzone jest prezentatą ZUS z datą 16 września 2020 r.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego normują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2020 r., poz.111 ze zm.), dalej zwanej "ustawą".

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności męża skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przyjął m.in. to, że nie da się ustalić daty, w jakiej niepełnosprawność męża skarżącej powstała.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Sąd rozważając, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga załatwienia odmownego w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy miał na względzie, że sądy administracyjne w zakresie analizowanej materii dostrzegają potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej, systemowej (przykładowo wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19, w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19, wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20). W przywołanych wyżej wyrokach sądy stanęły na stanowisku, że wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to jednak nie można się jedynie do nich ograniczać. Argumentowano, że celowe jest odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, która wskazywałaby na wyeliminowanie z kręgu osób, które mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

Wskazywano, że nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

W orzecznictwie zróżnicowane są stanowiska co do formy realizacji tak rozumianej wykładni omawianego przepisu. W wyrokach z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury, czyli że osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela przedstawionego wyżej sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Podziela natomiast stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20 oraz z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, zgodnie z którym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r., sygn. akt IVSA/Po 824/19, w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji , taki sposób wykładni akceptuje także organ odwoławczy.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W przepisie tym nie zostały wymienione inne świadczenia, np. emerytalne, rentowe czy przedemerytalne.

Biorąc jednak pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie przedemerytalne, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych odsyła - w kwestii zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego – poprzez art. 11 pkt 1, który stanowi, że w sprawach w ustawie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio ( wymienione w art. 11 ustawy) przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS - do art. 103 ust. 3 i art. 134 ust.1 pkt 1, 2, 4 i 5 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm., dalej u.e.r.f.u.s.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Tak więc stosując odpowiednio art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. przyjąć należy, że prawo do świadczenia przedemerytalnego może ulec zawieszeniu na wniosek osoby , której świadczenie to przysługuje.

Z kolei art. 134 ust.1 u.e.r.f.u.s. stanowi, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli:

1) powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa;

2) osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń;

4) okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało;

5) świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego.

Zgodnie z art. 134 ust. 2 u.e.r.f.u.s , wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca:

2) w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe;

3) za który przysługiwało świadczenie niedoręczone w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5.

Ponadto art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje:

1) na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne;

2) w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej dalej "organem rentowym", lub innego organu emerytalno-rentowego określonego w odrębnych przepisach;

3) z dniem osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę;

4) z dniem nabycia prawa własności lub objęcia w posiadanie (samoistne lub zależne) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe albo współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli udział przekracza 2 ha przeliczeniowe;

5) wraz ze śmiercią osoby uprawnionej.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych , wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego następuje, poczynając od:

1) miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym złożono wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;

2) dnia nabycia prawa do emerytury, o której mowa w ust. 1 pkt 2;

3) dnia osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę;

4) dnia nabycia prawa własności lub objęcia w posiadanie (samoistne lub zależne) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe albo współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli udział przekracza 2 ha przeliczeniowe;

5) miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarła osoba uprawniona;

6) dnia nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej albo podjęcia wypłaty renty strukturalnej lub świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej;

7) najbliższego możliwego technicznie terminu płatności, jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego nie było możliwe w terminie, o którym mowa w pkt 2, 4 i 6.

Tak więc zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego czy też ustanie prawa do tego świadczenia pociąga za sobą wstrzymanie wypłaty tego świadczenia w terminach wskazanych w przytoczonych przepisach, a wstrzymanie tej wypłaty skutkuje wyeliminowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w postaci posiadania prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Organ odwoławczy nie kwestionował możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał jednak w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie zawiesiła prawa do świadczenia przedemerytalnego, co na moment orzekania powoduje istnienie przesłanki, wykluczającej prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Stwierdzić wobec powyższego należy, że choć pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, utrzymywał w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 8 stycznia 2021 r. - mimo treści przedłożonego przez skarżącą przy wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pisma o zrzeczeniu się świadczenia przedemerytalnego , skierowanego do ZUS - że skarżąca korzysta ze świadczenia przedemerytalnego – to zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania, by wyjaśnić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Organ pierwszej instancji nie tylko nie poczynił dodatkowych ustaleń w celu wyjaśnienia , czy skarżącej może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ale też nie dokonał prawidłowej analizy i oceny już zebranego materiału dowodowego. Organ ten poprzestał na wskazaniu, że skarżąca ma prawo do świadczenia przedemerytalnego przyznane od dnia 3 marca 2012 r. decyzją ZUS z dnia 26 marca 2012 r. Jak wyżej wskazano , organ odwoławczy zaakcentował natomiast, że skarżąca prawa tego nie zawiesiła.

Tymczasem – jak wskazuje powyższa analiza przepisów ustawy o świadczeniach przedemerytalnych i odpowiednio stosowanych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – prawo do świadczenia przedemerytalnego może zostać zawieszone, może ono ustać, a także można z niego zrezygnować.

Do wniosku skarżąca dołączyła pismo o rezygnacji z prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Choć skarżąca nie przedłożyła w toku postępowania przed organami administracji decyzji ZUS dotyczącej jej wniosku , organy nie dążyły do wyjaśnienia tej kwestii. Nie zażądały od skarżącej przedstawienia takiej decyzji , ani też w żaden inny sposób nie próbowały ustalić, w jaki sposób i czy ZUS do wniosku skarżącej się odniósł.

Nie można w tej sytuacji, zdaniem Sądu stwierdzić, by organy sprostały wymogom art. 7 , art. 77 § 1, art.107 § 3 k.p.a.

Pełnomocnik skarżącej dopiero po wniesieniu skargi złożył do akt kserokopię decyzji ZUS z dnia 21 września 2020 r. Wbrew jego twierdzeniu decyzja ta z oczywistych przyczyn nie mogła zostać dołączona do wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wniosek skarżącej pochodzi z dnia 19 września 2020 r. , a decyzja nosi datę późniejszą – 21 września 2020r. We wniosku wymieniono natomiast załączniki i ujęte jest w nich - i dołączone do wniosku - pismo skarżącej do ZUS.

Fakt, że organy nie dysponowały przy orzekaniu wskazaną decyzją nie zmienia jednak stanowiska Sądu odnośnie naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania w sposób opisany powyżej , które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że przedłożonej przez pełnomocnika skarżącej decyzji nie można uznać za "dokument" w rozumieniu przepisów p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącej przedłożył - jak się wydaje – jedynie pierwszą stronę decyzji ZUS ( ostatnie zdanie na stronie 1 się urywa ). Przede wszystkim jednak nie jest to oryginał, a kserokopia , nie poświadczona za zgodność z oryginałem. Tymczasem w myśl art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie natomiast z art. 48 § 4 p.p.s.a. zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym, doradcą podatkowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter dokumentu urzędowego.

Wymogi tych przepisów nie zostały spełnione w przypadku omawianej kserokopii decyzji.

Konieczne jest w tej sytuacji wyjaśnienie, czy decyzja z dnia 21 września 2020 r. faktycznie została wydana .

Jeżeli tak, to zauważyć należy, że – jak wskazano w nagłówku - dotyczy ona wstrzymania świadczenia przedemerytalnego. W jej treści nie wskazano szczegółowej podstawy prawnej , poza ogólnym przywołaniem ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Wynika z niej , że na skutek rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 16 września 2020 r. ZUS wstrzymał wypłatę świadczenia przedemerytalnego począwszy od należności za wrzesień 2020 r. - od dnia 1 października 2020 r. Wskazano w niej również, że wznowienie wypłaty nastąpi na wniosek , nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku.

Zauważyć też należy, że skarżąca przedłożyła przy wniosku decyzję ZUS Oddział z dnia 26 marca 2012 r. o ustaleniu jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Także tej decyzji nie poddano analizie w kontrolowanych przez Sąd decyzjach. Wskazano w niej , że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustanie w dniu poprzedzającym dzień osiągnięcia przez nią 60 lat życia.

Skarżąca urodziła się - co wynika z akt administracyjnych – w dniu 22 września 1960 r., wobec czego – z uwagi na treść w/w decyzji i art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych – wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego z uwagi na osiągnięcie przez skarżącą 60 -tego roku życia nastąpić powinno z dniem 22 września 2020 r. , to jest w dniu następującym bezpośrednio po dniu wydania decyzji przez ZUS.

Zauważyć też należy, że skarżąca w dniu ukończenia 60 lat osiągnęła wiek emerytalny, co mogło pociągnąć za sobą przyznanie jej emerytury. Możliwe jest też, że skarżąca uzyskała prawo do jeszcze innego świadczenia.

Z uwagi na to, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstać może jedynie w przypadku nie pobierania innych świadczeń – np. przedemerytalnych, emerytalnych, rentowych, konieczne byłoby – z uwagi na ukończenie we wrześniu 2020 r. przez skarżącą 60 roku życia , wyjaśnienie przez organy także tych okoliczności.

Mając na uwadze powyższe organy powinny wyczerpująco zgromadzić i ocenić materiał dowodowy - w sposób umożliwiający prawidłową ocenę spełnienia wszystkich przesłanek, których łączne zaistnienie konieczne jest do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawione powyżej stanowisko Sądu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.), w wysokości 480 zł.

Przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).