Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 366/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a, 13b, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") decyzją

z 28 marca 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626 ze zm., dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), odmówił wyłączenia stosowania wobec S. W. (dalej: "skarżący", "strona", "wnioskodawca") art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący wnioskiem z 27 stycznia 2017 r. wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wnioskodawca szczegółowo opisał przebieg swojej służby wskazując okresy pełnienia służby oraz zajmowane stanowiska służbowe. Podkreślił, że okres pełnienia służby w Organach Bezpieczeństwa spowodowany był bardzo trudną sytuacją rodzinną, związaną z wypadkiem syna oraz brakiem środków do życia. Ponadto wnioskodawca poinformował, że nie miał styczności z działalnością skierowaną przeciwko ówczesnej opozycji oraz nie brał udziału w zatrzymaniach i przeszukaniach. Wskazał, że po przepracowaniu ponad jedenastu miesięcy w Służbie Bezpieczeństwa w [...] (dalej: "SB") w dniu 13 czerwca 1987 r. złożył raport o zwolnienie ze służby w Miejskim Urzędzie Spraw Wewnętrznych (dalej: "MUSW"), po czym nie podejmował czynności służbowych. Strona dodała, że za swoje zaangażowanie na rzecz ochrony przeciwpożarowej oraz ratowania mienia i życia, niejednokrotnie

z narażeniem swojego życia i zdrowia, została wyróżniona m.in. Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa" oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. Wojewódzka Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie orzeczeniem z 9 maja 2002 r. uznała go za całkowicie niezdolnego do służby w Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "PSP") stwierdzając, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą

w PSP.

Decyzją nr [...] z 28 października 2019 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W wyniku wniesionego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister decyzją nr [...] z 17 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. Wnioskodawca wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z 10 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 682/22 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz poprzedzającą ją decyzję [...] z 28 października 2019 r. nr [...] z 11 sierpnia 2021 r. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem 17 stycznia 2023 r., wpłynął do organu w dniu 27 lutego 2023 r.

Analizując ponownie niniejszą sprawę, Minister wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej PSP w R. 29 maja 2002 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono

z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") z 25 maja 2017 r., tj. informacji o przebiegu służby Nr [...], wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa,

o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 sierpnia 1987 r., czyli 1 rok i 2 miesiące. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 15 lat i 29 dni (od 1 lipca 1986 r. do 29 maja 2002 r.). Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 5 miesięcy i 11 dni (od 3 stycznia 1986 r. do 13 czerwca 1986 r.).

Organ wskazał, że z kopii akt osobowych o sygn. IPN Ka [...], przekazanych przez IPN za pismem z 21 października 2017 r. (znak: [...]), nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki

w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Z kolei w piśmie z 25 października 2017 r. (znak: [...]) Komendant Główny PSP przekazał informacje dotyczące przebiegu służby wnioskodawcy w charakterze strażaka PSP. Z pisma tego wynika, że wnioskodawca miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, awansowano go w stopniu służbowym i na stanowisku służbowym, wielokrotnie wyróżniono nagrodą pieniężną oraz w 1992 r. pochwałą

"w uznaniu zasług dla rozwoju ochrony przeciwpożarowej województwa [...]". W przesłanej dokumentacji wskazano, że były strażak był odznaczony Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa" oraz Brązowym Krzyżem Zasługi

i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Komendant Główny PSP wskazał również, że za okres od 1 września 2001 r. do 28 lutego 2002 r. wnioskodawcy obniżono dodatek służbowy w związku ze stawianymi przez Komendanta Miejskiego PSP w R. zarzutami uchybień formalno-prawnych w prowadzonej i nadzorowanej kontroli dokumentacji zamówień publicznych, a także

w związku z niewykonywaniem szeregu poleceń służbowych, narażeniem zakładu pracy na straty finansowe oraz łamaniem dyscypliny służbowej. Wydana w tej sprawie decyzja nr [...] Komendanta Miejskiego PSP w R. z 20 sierpnia 2001 r. została uchylona w całości przez Komendanta Wojewódzkiego PSP w W. decyzją nr [...] z 9 października 2001 r., a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W aktach osobowych strony brak jest nowej decyzji Komendanta Miejskiego PSP w R., dotyczącej rozpatrzenia tej sprawy. Ponadto Komendant Główny PSP w informacji przekazanej za pismem z 19 września 2018 r. (znak: [...]) stwierdził, że nie dysponuje dowodami pozwalającymi stwierdzić, że wnioskodawca spełnia warunek określony w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby CeIno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm.). Zachowana dokumentacja dotycząca służby potwierdza jedynie jego udział

w działaniach ratowniczych w latach: 1998-1999, w tym w działaniach ratowniczo-gaśniczych w wymiarze 8 dni. Z tego powodu nie było podstaw do wydania stosownego zaświadczenia do celów emerytalnych. Jednocześnie poinformowano, że zastrzeżenia co do służby strony, które nie przyjęły formy zarzutów dyscyplinarnych czy też karnych, ostatecznie pozostawały bez wpływu na zajmowane stanowisko służbowe, ponieważ decyzja o obniżeniu stanowiska była później uchylona do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu w zakresie oceny realizacji zadań służbowych po dniu 12 września 1989 r. posiadane materiały są niekompletne i nie pozwalają na odtworzenie stanu faktycznego w wystarczającym stopniu.

Minister podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Analizując powyższe przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, organ stwierdził, że całkowity okres pełnionej przez skarżącego służby wynosi 15 lat i 29 dni. Natomiast służbę na rzecz totalitarnego państwa wnioskodawca pełnił przez

1 rok i 2 miesiące, co stanowi około 8% ogółu służby. W przedmiotowej sprawie została więc spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W odniesieniu do przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., pomimo wskazania w materiałach Komendy Głównej PSP, że w stosunku do wskazanego istniały zastrzeżenia co do jego służby.

W tym zakresie nie istnieją jednak jednoznaczne ustalenia. Biorąc pod uwagę przywołane wyżej okoliczności, organ uznał, że wnioskodawca spełnił przesłankę stypizowaną w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Dalej organ, odnosząc się już do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, należy do standardowych powinności funkcjonariusza. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym otrzymywał on w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu.

Odnosząc się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 682/22

w kwestii dokonania oceny przez organ, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, organ wskazał, że skarżący w dniu 30 czerwca 1986 r. skierował do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. prośbę o przyjęcie go do pracy w SB. Swoje wystąpienie uzasadnił zainteresowaniami w tym kierunku oraz faktem, że w organach Milicji Obywatelskiej pracuje dwóch jego braci, którzy mieli wpływ na podjęcie tej decyzji. Tym samym, zdaniem organu można stwierdzić, że były funkcjonariusz z pełną świadomością, nie wbrew jego woli został przyjęty do przedmiotowych struktur, które znał z przekazów rodzinnych. Osobista chęć przystąpienia do organów SB, przemawia za tym, że w sprawie nie można mówić

o wystąpieniu szczególnie uzasadnionego przypadku.

Organ zauważył, że skarżący zobowiązał się do zachowania ścisłej tajemnicy

w związku z czynnościami służbowymi w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Był samodzielnym i zaangażowanym funkcjonariuszem operacyjnym SB. Podnosił swoje kwalifikacje zawodowe w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje

i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju, co jednocześnie uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Złożył raport z 2 stycznia 1987 r. z prośbą o skierowanie go na Podyplomowe Studium Akademii Spraw Wewnętrznych uzasadniając swoją prośbę "chęcią podniesienia kwalifikacji zawodowych jak również rozszerzenia swoich politycznych horyzontów". Wnioskodawca nie był szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nim konkretne plany, inwestowano w niego środki finansowe, a sam zainteresowany dążył do podwyższenia kwalifikacji oraz rozwoju kariery zawodowej

w SB, do czego odniósł się w ww. raporcie. Z opinii służbowych skarżącego wynika, że przełożeni byli usatysfakcjonowani poziomem realizacji przez byłego funkcjonariusza obowiązków służbowych. Skarżący pozyskał do współpracy 1 TW. Z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskanych z tego tytułu. Wnioskodawca niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ustrój PRL zadaniami i funkcjami, zaś jego działania w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego podejmowane w ramach działalności zawodowej były realizowane w sposób świadczący o jego dużym zaangażowaniu. W sprawie nie można też pominąć informacji, że skarżący był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Przedmiotowa postawa związana z pozostawaniem w zgodzie z ówczesnym światopoglądem materialistycznym, reprezentowanie konkretnej ideologii, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się zaś do zaleceń zawartych w wyroku tutejszego Sądu z 10 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 682/22 w kwestii nadania skarżącemu Brązowego Medalu "Za zasługi dla Pożarnictwa" oraz "Brązowego Krzyża Zasługi", Minister wskazał, że fakt ten został uwzględniony przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Reasumując organ stwierdził, że rzetelna służba pełniona przez stronę w PSP, niewątpliwie zasługuje na szacunek i aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby skarżącego, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., typowy dla ustroju państwa totalitarnego, w tym działalność w PZPR oraz świadome podjęcie służby w SB, w ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających

z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Skarżący pismem z 20 kwietnia 2023 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra z 28 marca 2023 r.

W obszernej, opisowej skardze wnioskodawca zarzucił organowi nierzetelną

i zmanipulowaną ocenę składanych wniosków dowodowych, opartą o kłamstwo

w postaci rzekomej przynależności skarżącego do PZPR i wynikającej z tego "faktu" jego nadzwyczajnej aktywności politycznej, zawodowej i społecznej. Wskazał, że przytaczanie przez organ w uzasadnieniu decyzji fragmentów orzeczeń sądowych

w innych indywidualnych sprawach jest bez znaczenia dla oceny dowodów w jego sprawie. Pomimo wydania wyroku tutejszego Sądu w sprawie skarżącego, Minister

w dalszym ciągu powiela tezy uchylonych uprzednio decyzji. Organ nie uwzględnił oceny prawnej wskazanej przez Sąd w uprzednio wydanym wyroku w sprawie skarżącego. Decyzja organu nadal jest dowolna i niepełna bowiem nie uwzględnia całości materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub

w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu z 28 marca 2023 r.

o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Jest to kolejna decyzja Ministra wydana w sprawie wniosku skarżącego z 27 stycznia 2017 r. Poprzednie decyzje organu z 17 czerwca 2022 r. oraz z 28 października 2019 r. zostały bowiem uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 682/22.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko

w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1434/2005, opubl. Lex Polonica nr 400400).

Związanie wskazaniami sądu administracyjnego oznacza powinność ścisłego, przy zachowaniu wszelkich zasad postępowania wyjaśniającego, wypełnienia zaleceń sądu, przy wyeliminowaniu jakichkolwiek niejasności czy choćby dwuznaczności odnoszących się do ustaleń stanu faktycznego. Inny sposób procedowania czyniłby kontrolę sądową iluzoryczną i pozbawioną sankcji w postaci możności powtórnej weryfikacji stanowiska właściwego w sprawie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 119/2004, opubl. Lex Polonica nr 420541).

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Stanowi to bowiem gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu. Musi być więc konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu. Bez ścisłego stosowania omawianego przepisu trudno byłoby zresztą zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej

w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.).

Mając na uwadze spoczywający na organie administracji obowiązek zastosowania się do zaleceń sądu administracyjnego, zważyć należy, że badając prawidłowość decyzji zapadłej w następstwie uchylonego wcześniej rozstrzygnięcia sąd ma przede wszystkim obowiązek zbadania w jakim zakresie organ administracji zastosował się do jego wskazań.

Przypomnieć więc w tym miejscu należy, że tutejszy Sąd uchylając poprzednio wydane w niniejszej sprawie decyzje Ministra w wyroku z 10 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 682/22 wskazał, że organ dokonał wybiórczej i dowolnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie w kontekście oceny przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Sąd zauważył, że

w ocenie Ministra w niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", ponieważ skarżący był świadomym funkcjonariuszem SB, który systematycznie podnosił swoją wiedzę zawodową, awansował w strukturach SB, czerpał z tej organizacji pełne przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Poza tym utożsamiał się

z ustrojem totalitarnym przez pracę i świadomą realizację zadań w SB oraz członkostwo w PZPR. Zdaniem Sądu "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy

w świetle dostępnych informacji danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo. W przypadku bowiem ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły

w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet

w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej

w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej (por. wyroki NSA z 13 grudnia 2019 r., wydane w sprawach o sygn. akt I OSK 1464/19

i sygn. akt I OSK 1690/19, oba publ. cbosa). Nie wystarczy zatem poprzestać wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach art. 13b i art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1935/19, publ. cbosa).

Sąd zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się także, iż sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej automatycznie nie wyłącza spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem

w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności

i działań, jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych (por. m.in. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 486/19 i powołany tam również wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2476/19, wyrok NSA z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, wszystkie publ. cbosa).

Sąd powołując się na wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, wskazał, że organ nie ocenił służby skarżącego w aspekcie tam wskazanym na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Dokonana przez organ ocena przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie jest wnikliwa, lecz wybiórcza

i dowolna. Okoliczność, że obszerne fragmenty uzasadnienia kontrolowanej przez Sąd decyzji dotyczące zarzucanego skarżącemu aktywnego członkostwa w PZPR jest dla przedmiotowej sprawy bez znaczenia, ponieważ cytowana treść wywiadu z 25 lutego 1986 r. nie dotyczy strony, tylko innej osoby (vide: wywiady k. 247-247v akt administracyjnych). Minister przypisał skarżącemu członkostwo w PZPR, pomimo że ta okoliczność nie wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wobec jego osoby sporządzonego 25 lutego 1986 r. Na podstawie takiej błędnej oceny wyciągnięto następnie daleko idące wnioski, że skoro wnioskodawca przystąpił do tej formacji, to niewątpliwie nawiązał ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, ale również identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami

i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Taki wniosek z oczywistych więc względów jest w okolicznościach tej sprawy nieuprawniony.

W dalszej kolejności Sąd zwrócił uwagę na fakt, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił jedynie fragmenty akt osobowych skarżącego w postaci: podania strony o przyjęcie do SB z 30 czerwca 1986 r., opinii służbowej z 5 stycznia 1987 r., sporządzonej przez zastępcę Szefa MUSW ds. SB w [...], oraz raportu skierowanego przez wnioskodawcę do Szefa WUSW w K. z 2 stycznia 1987 r. dotyczącego prośby o skierowanie na Podyplomowe Studium Akademii Spraw Wewnętrznych. Z ww. opinii służbowej, opracowanej po 6 miesiącach pracy strony

w SB, wynikało, że jest on pracownikiem dociekliwym, sumiennym, posiada właściwy zmysł organizacyjny i zdolność do podejmowania samodzielnych decyzji, pomimo braku specjalistycznego przeszkolenia. W ramach swojej pracy pozyskał 1 TW, prawidłowo wykonuje zadania związane z prowadzoną sprawą operacyjnego sprawdzenia oraz właściwie organizuje współpracę z posiadaną na kontakcie agenturą (k. 216-216v akt administracyjnych). W odniesieniu do wniosku o skierowanie na studia podyplomowe, to nie uzyskał on poparcia przełożonych, ale – w ocenie organu – świadczy on

o determinacji byłego funkcjonariusza i chęci doskonalenia się

w strukturach instytucji państwa totalitarnego.

Sąd nie podzielił oceny organu, że zgromadzone w sprawie materiały dowodowe pozwalają stwierdzić, że wnioskodawca w okresie od 1 lipca 1986 r. do 31 sierpnia 1987 r. był funkcjonariuszem merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania w SB. Przede wszystkim ta ocena jest niepełna, bowiem nie zostały ocenione wszystkie dowody zebrane w sprawie, które mają istotne znaczenie dla ustalenia, czy mamy do czynienia w sytuacji skarżącego ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że skarżący zwolnił się ze służby w SB na własne żądanie, co wynika z raportu z 13 czerwca 1987 r. (k. 218v akt administracyjnych). Nie ocenił opinii służbowej dotyczącej wnioskodawcy z 15 czerwca 1987 r. (k. 214-214v akt administracyjnych), ani notatek związanych z rozmowami ze skarżącym po złożeniu raportu o zwolnienie (k. 218, k.221v akt administracyjnych).

Sąd wskazał, że przedstawiona przez Ministra analiza dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy skarżącego w ww. okresie nie świadczy o tym, że wykonując swoje zadania służbowe w strukturach SB angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej

i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprawdzie skarżący rzeczywiście

z własnej inicjatywy przystąpił do organów SB, jednak również z własnej inicjatywy zrezygnował już po niespełna roku pracy w tej formacji. Nie przyjął proponowanej mu pracy w Milicji Obywatelskiej, ani na żadnym innym stanowisku w jednostkach MSW, nawet z możliwością uzyskania mieszkania (vide: k. 218 akt administracyjnych - notatki z rozmów przeprowadzanych ze skarżącym po złożeniu raportu ze zwolnieniem

z pracy). Gdyby zatem skarżący, tak jak uznał Minister, czerpał z pracy w SB przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju, to nie zwolniłby się ze służby w tym organie.

Sąd zauważył, że organ również w sposób dowolny wyciągnął wnioski

z okoliczności chęci podjęcia nauki w Podyplomowym Studium Akademii Spraw Wewnętrznych (raport strony z 2 stycznia 1987 r.). Zdaniem Sądu sama chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych i uzyskania awansu zawodowego, a w konsekwencji podwyższenie uposażenia, nie stanowi okoliczności dyskredytującej funkcjonariusza, choćby pozostawał w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie dokonał więc indywidualizacji oceny służby skarżącego w rozumieniu przywołanego wyżej orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności nie wskazał, jakie to konkretne zachowania skarżącego, podejmowane w ramach jego aktywności

w SB mogą świadczyć o tym, że służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, mając tym samym negatywne konotacje. Organ nie przypisał skarżącemu żadnych konkretnych czynów godzących w wolności obywatelskie, które pozwalałyby na jednoznaczną ocenę, że prawa emerytalne zostały nabyte niesłusznie, nie zbadał w sposób wystarczający aspektu pracy skarżącego w SB, a przy tym niesłusznie przypisał mu aktywne członkostwo w PZPR. Okoliczności pełnionej przez skarżącego służby

w kwestionowanym okresie, w ocenie Sądu, zostały zbadane przez organ pobieżnie, skupiając się przede wszystkim na samej przynależności do SB, do której skarżący zgłosił się dobrowolnie. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prowadzą bowiem do konstatacji, że z regulacji objętej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę

z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (por. art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej).

Sąd przywołał także uchwałę składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, w której stwierdzono wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Takich konkretnych, indywidualnych czynów wnioskodawcy, przemawiających za nieuznaniem wobec niego wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", Minister w przedmiotowej sprawie nie wykazał.

W konkluzji Sąd stwierdził, że analiza materiału dowodowego przedstawionego

w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, zmierzającą

w sposób bezpośredni do umacniania lub budowy państwa o takim charakterze, czy naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. W świetle powyższego uznać należy, że wydając sporną decyzję organ przekroczył granice uznania administracyjnego, nie rozważając zebranego w sprawie materiału dowodowego

w sposób wszechstronny i swobodny, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez co dopuścił się błędnej interpretacji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zwłaszcza w aspekcie przesłanek "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Sąd wskazał, że rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), przeprowadzić tak postępowanie w sprawie, aby jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, którymi organ kierował się, rozpatrując wniosek skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględni ocenę prawną, sformułowaną

w niniejszym uzasadnieniu. Organ ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne,

a następnie dokona jeszcze raz oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie decyzji powinno być jasne, logiczne i wyczerpujące, aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie w inny sposób.

W szczególności Minister powinien przywołać fakty dotyczące charakteru służby skarżącego, warunków jej pełnienia, postawy skarżącego, otrzymywanych nagród

i odznaczeń, a nadto rozważyć i ustosunkować się do okoliczności powołanych przez stronę zarówno we wniosku z 27 stycznia 2017 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że organ wydając obecnie zaskarżone przez skarżącego rozstrzygnięcie, nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z 10 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 682/22. Po raz kolejny analizując akta sprawy, Minister wprawdzie stwierdził, że skarżący spełnił przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2, tj. rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia, niemniej jednak w ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W ocenie Sądu, organ wbrew wskazaniom wyrażonym w ww. wyroku a także wbrew utrwalonemu orzecznictwu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nadal nie uzasadnił

w przekonywujący sposób, że w sprawie skarżącego nie został spełniony warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia, mają zaś charakter niepopartego faktami domniemania, na podstawie którego organ dowolnie przyjął, że sprawa skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, sprawa nadal nie została wystarczająco wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki jej analizy nie znajdują odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji. Organ nie przeprowadził też

w wyczerpujący sposób oceny spełnienia kryteriów, o których mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Tym samym organ dopuścił się po raz kolejny naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Minister ponownie więc przekroczył granice uznania administracyjnego bowiem jego rozstrzygnięcie ma charakter dowolny i arbitralny.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zaniechanie w powyższym zakresie powoduje, że organ naraża się na skuteczny zarzut dowolności (arbitralności) decyzji. Tymczasem Minister dokonując oceny służby skarżącego bardzo ogólnie odniósł się do służby, którą skarżący pełnił przed 1990 r. w zakresie realizowanych obowiązków służbowych

i odniesienia się w tym aspekcie czy miały one jakikolwiek związek ze służbą na rzecz państwa totalitarnego. Pominął przy tym w całości szczegółowe wskazania zawarte

w wyroku tutejszego Sądu z 10 listopada 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 682/22 naruszając art. 153 P.p.s.a.

Powtórzyć w tym miejscu wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny m. in.

w wyroku z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 podkreślił, że ze względu na konstytucyjną ochronę wolności i praw jednostki możliwość korzystania przez organ

z uznania administracyjnego w takich sprawach jak rozpatrywana, podlega szczególnym ograniczeniom. Kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości (z preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że obejmuje ona prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności

i sprawiedliwości, a wśród nich prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1

i 2), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2). Obowiązkiem organu jest - po przeprowadzeniu postępowania w sprawie i stwierdzeniu, że w stosunku do określonej osoby zaistniała ustawowa przesłanka wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, każdorazowe wykazanie w tej sytuacji kryteriów przyjętego rozstrzygnięcia, w tym zwłaszcza kryteriów, którymi organ kierował się odmawiając wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy. Kryteriów wyboru konsekwencji dostarczają również zasady ogólne k.p.a., w tym zwłaszcza zasada wyważania interesów: indywidualnego i publicznego, wyrażona w art. 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi". W konsekwencji sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym polega na zbadaniu, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanej normy prawnej, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie nie tylko tego czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, lecz również tego czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego, w tym czy realizując te kompetencje respektował konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe obywateli do zaopatrzenia społecznego

w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady, tj. czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego, bądź dowolnego.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących

w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo.

Na tę ostatnią kwestię w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19

i sygn. akt I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a

i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone

w ustawie zaopatrzeniowej. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy zatem, że nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ww. ustawy nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie

z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1935/19).

Według Sądu, unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Przypomnieć również należy, że Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III UZP 1/20, stwierdził wyraźnie, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy,

w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

W ocenie Sądu, Minister w uzasadnieniu swojej decyzji nadal nie wykazał, że postawa skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. Przede wszystkim organ nie dokonał wystarczającej indywidualizacji oceny służby skarżącego, wbrew wyraźnym zaleceniom wynikającym z przywołanego wyżej orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym również wyroku z 10 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 682/22 zapadłego

w sprawie skarżącego. Wbrew zaś stanowisku Ministra - analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Z akt administracyjnych wynika, że działalność skarżącego w ramach państwa totalitarnego polegała na wykonywaniu zwykłych, standardowych czynności charakterystycznych dla każdej służby publicznej. Nawet zaś ewentualna przynależność skarżącego do organizacji takiej jak Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, zakwestionowana zresztą przez Sąd w poprzednio wydanym wyroku z 10 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 682/22, jak również chęć zdobywania wyższych kwalifikacji zawodowych nie stanowią okoliczności dyskredytujących funkcjonariusza, choćby pozostawał on w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa

w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ogólne wnioski wywiedzione

z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prowadzą bowiem do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (vide art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej).

Rozstrzygając ponownie sprawę, organ po raz kolejny zobowiązany będzie, kierując się konstytucyjnymi dyrektywami poszanowania wolności i sprawiedliwości, które - jak wynika z Konstytucji RP - obejmują m.in. prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), realizacji dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz urzeczywistniania zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), przeprowadzić tak postępowanie w sprawie, aby jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, którymi organ kierował się rozpatrując wniosek skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu. Organ ustali istotne w tej sprawie okoliczności faktyczne, a następnie dokona raz jeszcze oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął

w taki, a nie w inny sposób.

Sąd mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.