Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3437/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 16, par. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 134 poz 886
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz  sposobu jego dokumentowania.
article: par. 11 ust. 1, par. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Cysek Maria Myślińska Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Tadeusza K. – "K." Import–Eksport w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 1123/04 w sprawie ze skargi Tadeusza K. – "K." Import–Eksport w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 30 marca 2004 r. (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2 zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Tadeusza K. "K." Import-Eksport w P. kwotę 2.573 zł /dwa tysiące pięćset siedemdziesiąt trzy/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego SAD (...) z dnia 12 października 2000 r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowaną z Niemiec przez Tadeusza K. odzież, na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu, ze stawką celną konwencyjną, na podstawie dołączonego do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia na Formularzu A, (...) z dnia 30 września 2000 r.

W wyniku kontroli dokumentów przedłożonych do odprawy celnej, przeprowadzonej na podstawie art. 83 par. 1 Kodeksu celnego, organ celny stwierdził, że świadectwo pochodzenia na Formularzu A nie spełnia wymogów formalnych, ponieważ widniejąca na nim pieczęć nie odpowiada wzorowi pieczęci przekazanemu polskim organom celnym przez upoważnione władze Chin.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją (...) z dnia 9 września 2003 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej zastosowanej w poz. 1, 2, 3, wymiaru cła i podatku od towarów i usług, obliczył kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej i obciążył stronę odsetkami wyrównawczymi od należności celnych i podatkowych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania /Dz.U. nr 143 poz. 958 ze zm./.

Po rozpatrzeniu odwołania T. K., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia 20 kwietnia 2005 r, (...) uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych od kwoty należności podatkowych i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymiaru należności celnych oraz uchylił tę decyzję w części dotyczącej podatku VAT i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 107 poz. 1217/ wprowadziły możliwość stosowania konwencyjnych stawek celnych dla towarów posiadających status niepreferencyjnego pochodzenia. W przypadku towarów objętych Sekcją XI Taryfy celnej i wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia /Dz.U. nr 130 poz. 851/, dalej rozporządzenie RM z 15 października 1997 r., niepreferencyjne pochodzenie towaru uprawniające do zastosowania stawki konwencyjnej, która jest niższa od autonomicznej, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedłożony przez stronę dowód pochodzenia w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A zawiera pieczęć, która nie odpowiada wzorom pieczęci, stosowanym przez chińskie organy upoważnione do wydawania takich świadectw, przekazanym polskim organom celnym przez władze Chin. Z tego względu dokument ten nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia towaru, również dla stawki niepreferencyjnej, i nie daje podstaw do zastosowania w stosunku do towarów z poz. 1, 2, 3 zgłoszenia celnego, konwencyjnej stawki celnej. Ponieważ dołączona do zgłoszenia faktura (...)59 z dnia 30 września 2000 r. potwierdza chińskie pochodzenie tych towarów, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie zastosował w stosunku do nich autonomiczną stawkę celną wskazując, że zgodnie z pkt 10 części A /stawki celne/ Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. “do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. (...), dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., V SA/Wa 1123/04 oddalił skargę T. K. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. stwierdzając w uzasadnieniu, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie wiarygodności przedłożonego do odprawy celnej świadectwa pochodzenia i w konsekwencji zastosowanie właściwej stawki celnej.

Odnosząc się do tej kwestii Sąd wskazał, że w myśl przepisu art. 19 par. 1 Kodeksu celnego, ustalenie niepreferencyjnego pochodzenia towarów “dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów". Zgodnie z treścią par. 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., pochodzenie towarów objętych Sekcją XI Taryfy celnej i wymienionych w Wykazie nr 3 rozporządzenia, musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przywiezione towary /odzież/, objęte Sekcją XI Taryfy celnej, zostały ujęte w Wykazie nr 3 do rozporządzenia. Dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, uprawniającego do zastosowania stawki celnej konwencyjnej, niższej od stawki celnej autonomicznej, niezbędne jest przedłożenie świadectwa pochodzenia, wystawionego przez organ upoważniony w danym państwie do ich wydawania.

Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie chińskie pochodzenie towaru, wymagane dla zastosowania stawki autonomicznej, zostało ustalone na podstawie zapisu na fakturze (...)9 z dnia 30 września 2000 r, /"All goods made in China"/, zgodnego z przepisem ust. 10 Części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów 2 dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.

W ocenie Sądu organy celne zasadnie zakwestionowały prawidłowość wystawienia świadectwa pochodzenia na formularzy A, ponieważ z przepisu par. 13 rozporządzenia RM z dnia 15 października 199? r, wynika, że jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia, dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów. Przedłożony przez stronę dowód pochodzenia w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A, w ocenie Sądu nie spełnia tych wymogów, ponieważ zawiera pieczęć, która nie odpowiada wzorom pieczęci stosowanym przez chińskie organy upoważnione do wydawania takich świadectw, przekazanym polskim organom celnym przez władze Chin,

Sąd przyznał rację skarżącemu, że przepisy powołanego rozporządzenia RM z 15 października 1997 r. nie precyzują kwestii wzorów pieczęci, jakich używa organ wydający świadectwo, i wskazał, że kwestia ta uregulowana została w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów 2 dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania /Dz.U. nr 134 poz. 888/, dalej rozporządzenie RM z dnia 21 października 1997 r. Zgodnie z przepisem par. 16 pkt 1 tego ostatniego rozporządzenia, świadectwo pochodzenia na Formularzu A może stanowić dowód pochodzenia towaru z kraju korzystającego, pod warunkiem że:

1/ kraj korzystający przekazał Głównemu Urzędowi Ceł nazwy i adres organów upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na Formularzu A oraz wzory odcisków pieczęci stosowanych przez te organy,

2/ świadectwo zostało sporządzone przez organ upoważniony w kraju korzystającym do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów i zostało potwierdzone pieczęcią, zgodną z wzorem, o którym mowa w pkt 1 (...).

Sąd stwierdził że załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia na Formularzu A zostało sporządzone w reżimie Generalnego /Ogólnego/ Systemu Preferencji, powinno więc być sporządzone przez organ, który w danym państwie jest upoważniony do wydania takiego świadectwa i potwierdzone pieczęcią stosowaną przez ten organ. Jeżeli w obowiązujących przepisach określono organ uprawniony do wydawania dokumentu oraz wymogi, jakim dokument musi odpowiadać, to wyłącznie dokument spełniający te wymogi może być przyjmowany jako wiarygodny.

Stosownie do pkt 2 załącznika nr 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /Dz.U. nr 104 poz. 1193 ze zm./ “dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towarów mogą być:

a/ świadectwo pochodzenia wystawione na Formularzu A lub odpowiednio deklaracja na fakturze, stosowane w ogólnym systemie preferencji; dokumenty te są właściwe dla zastosowania preferencyjnych stawek celnych, także zawieszonych,

b/ świadectwo przewozowe EUR. 1 lub deklaracja na fakturze określone w umowach o wolnym handlu, dokumenty te są właściwe dla stosowania obniżonych stawek celnych także zawieszonych lub ustanowionych w ramach traktatowych kontyngentów

c/ świadectwo pochodzenia /w tym na Formularzu A i przewozowe EUR. 1/ (...)", Wskazując na powyższą regulację Sąd ustalił, że zgłaszający może wybrać, jakie świadectwo pochodzenia przedłoży w celu udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, jeżeli świadectwo jest wymagane. Może to być świadectwo pochodzenia, określone w przepisach rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., świadectwo pochodzenia na Formularzu A bądź świadectwo przewozowe EUR. 1, Skoro jednak zgłaszający przedłożył świadectwo na Formularzu A. to powinno ono spełniać wszystkie wymogi określone w przepisach, przesądzające o jego prawidłowości, w tym wypadku w przepisach rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r Wymogi powinny być spełnione w każdym wypadku, gdy świadectwo przedkładane jest jako dokument potwierdzający pochodzenie towarów.

Ustosunkowując się do podniesionego w skardze zarzutu zaniechania weryfikacji dowodu pochodzenia w trybie par. 20a pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r, Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że powyższy przepis nie nakłada na organy celne kraju importu obowiązku weryfikowania dowodu pochodzenia w każdym przypadku zakwestionowania jego wiarygodności. Skoro władze celne dysponują adresami i wzorami pieczęci zagranicznych organów upoważnionych do wydawania świadectw pochodzenia na Formularzu A, są zobowiązane do samodzielnej oceny prawidłowości tych świadectw pod względem formalnym. Pieczęć znajdująca się na załączonym do zgłoszenia celnego świadectwie Form A. znacząco różni się od nadesłanych przez władze celne Chin, wzorów pieczęci, dołączonych do akt administracyjnych, stanowisko organów w tym zakresie było więc w ocenie Sądu uprawnione.

Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów skargi uznając, że oznaczenie organu w zaskarżonej decyzji było prawidłowe oraz że decyzje organów obu instancji zostały podpisane z upoważnienia organów właściwych do orzekania w sprawie, Stwierdził także, że decyzja organu odwoławczego została wydana bez naruszenia art. 65 par. 5 Kodeksu celnego oraz ze jej wydanie po upływie terminu określonego w-przepisie art. 139 par. 3 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik sprawy,

Tadeusz K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku i opierając ją na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ dalej p.p.s.a. zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego, tj.:

1. par. 15 i 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania /Dz.U. nr 134 poz. 886/, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

2. par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia /Dz.U. nr 130 poz. 851/ przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie;

3. par. 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie;

4. par. 13 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. przez jego niezastosowanie;

5. art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 i art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej przez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i niezastosowanie,

II. naruszeniem przepisów postępowania, tj.:

1. art. 135, art, 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a. w zw. z art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 i art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 135, art. 151 I art. 145 par. 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a, w zw. z par. 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania,

- przyznanie skarżącemu na podstawie art. 243 par. 1 i art. 246 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej,

- zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego.

Po wniesieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 5 października 2005 r cofnął wniosek c przyznanie prawa pomocy. W związku z cofnięciem tego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 października 2005 r. V SA/Wa 1123/04 umorzył postępowanie sądowe z wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie określił konieczność zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r., wskazując, że rozporządzenie to odnosi się tylko do towarów preferencyjnych i nie ma norm traktujących o stosowaniu go do towarów niepreferencyjnych, co według skarżącego uzasadnia zarzut naruszenia par. 15 i 16 tego rozporządzenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów.

Skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ustalił, że stawka konwencyjna została zastosowana w oparciu o przedłożone świadectwo pochodzenia na Formularzu A, tymczasem stawka ta została zastosowana zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 228 poz. 1885/. W rozporządzeniu tym w pkt. A, tom i, części pierwszej Postanowień wstępnych określono obligatoryjne stawki celne mające zastosowanie w przypadku towarów pochodzących z krajów i regionów członków Światowej Organizacji Handlu /WTO/. ustanowionej dnia 15 kwietnia 1994 r. na podstawie podpisanego w Marakeszu Porozumienia o Ustanowieniu Światowej Organizacji Handlu, której Chiny są członkiem od 2001 r.

Wskazując na powyższe skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, tj. par. 15 i 16 rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r., w kwestii dotyczącej prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia oraz stosując te przepisy, mimo iż nie powinny one mieć zastosowania w sprawie, błędnie wywiódł istnienie po stronie skarżącego obowiązku dostosowania świadectwa do przepisów, które nie obowiązywały w sprawie.

Zgodnie bowiem z par. 11 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3, przywożonych na polski obszar celny musi nastąpić poprzez udokumentowanie:

1/ świadectwem pochodzenia,

2/ fakturą, specyfikacją towarów, kontraktem, świadectwem jakości lub innym dokumentem urzędowym, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru.

3/ trwałym oznaczeniem kraju pochodzenia na towarze,

Z powyższych przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że dla udokumentowania pochodzenia towarów niepreferencyjnych wymienionych w Wykazie nr 3 nie jest konieczne przedłożenie świadectwa pochodzenia na Formularzu A, nie ma jednakże przepisów stanowiących o zakazie przedłożenia takiego świadectwa. Zdaniem skarżącego twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż w związku z przedstawieniem świadectwa pochodzenia na Formularzu A zastosowanie w sprawie miały normy warunkujące prawidłowe wystawienie tego świadectwa przez właściwy organ, jest błędne, ponieważ normy te mają zastosowanie do towarów preferencyjnych, a nie ma podstaw prawnych do stosowania w niniejszej sprawie wymogów formalnych dotyczących świadectwa pochodzenia dla towarów preferencyjnych.

Skarżący stwierdził, że w okresie ostatnich kilku lat reguły pochodzenia towarów nabrały szczególnego znaczenia, w związku z tworzeniem nowych, regionalnych obszarów wolnego handlu. Wyrazem tego jest zróżnicowanie wysokości stawek celnych w taryfach celnych, w zależności od kraju lub obszaru pochodzenia towaru. Zróżnicowanie to jest wynikiem podpisanych przez Polskę umów międzynarodowych tworzących strefy wolnego handlu, które poprzez przyznawanie niskich stawek celnych tub innych korzyści towarom pochodzącym z krajów członkowskich umożliwiają korzystanie z określonych preferencji celnych. Preferencyjne reguły są zazwyczaj bardziej rygorystyczne niż niepreferencyjne. gdyż są ustalane przez członków regionalnych obszarów wolnego handlu lub krajów, które przystąpiły do preferencyjnego porozumienia handlowego, aby zagwarantować, że tylko te towary, które pochodzą z jednego z krajów członkowskich, korzystają z niskich stawek celnych i innych korzyści przyznanych porozumieniem. Stawki preferencyjne są przyznawane jednostronnie w ramach Ogólnego Systemu Preferencji /GSP/ przez rozwinięte kraje względem krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych. Polska, podobnie jak wszystkie kraje Unii Europejskiej, udziela preferencji w ramach tego systemu.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się z zastosowaniem przepisów dotyczących towarów preferencyjnych do procedur związanych z towarami niepreferencyjnymi, jak to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosowanie w niniejszej sprawie warunków dotyczących świadectwa pochodzenia na Formularzu A, określonych w rozporządzeniu RM z dnia 21 października 1997 r., nie jest uzasadnione, ponieważ w sprawie zastosowanie powinien znaleźć przepis par. 13 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r.

Skarżący podniósł, że zastosował są do treści tego przepisy, gdyż przedłożył organowi świadectwo sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectwa pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, które zawierało wszelkie konieczne formalne przesłanki do stwierdzenia, iż zostało sporządzone zgodnie z przepisami prawa, co organ potwierdził, nie kwestionując pierwotnie dokumentu

Skarżący zwrócił uwagę na naruszenie przepisów proceduralnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny /art. 135 art. 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a./ zarzucając, że Sąd ten powinien uwzględnić zarzuty proceduralne powołane w skardze do WSA, dotyczące naruszenia przez organ celny przepisów Ordynacji podatkowej oraz par. 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. i w rezultacie uchylić zaskarżoną decyzję.

Skarżący podniósł, że zgodnie z par. 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować ją do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że określenie, iż organ “może" wystąpić w razie wątpliwości o weryfikację wystawionego świadectwa nie nakłada na organ obowiązku obligatoryjnego Jednakże funkcjonalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w razie powzięcia przez organ wątpliwości w sprawie autentyczności dokumentu organ kieruje zapytanie o jego autentyczność dc właściwego organu Przepis par. 20a me przewiduje możliwości swobodnego, wręcz arbitralnego, podejmowania przez organ decyzji o tym. czy dany dokument budzący wątpliwości co do jego prawidłowego wystawienia, należy poddawać weryfikacji organu wystawiającego świadectwo. W przypadku przeciwnej interpretacji tego przepisu organy celne podejmowałyby decyzje arbitralnie co do tego, czy wątpliwości wywołane przez konkretny dokument należy automatycznie poczytywać “na niekorzyść tego dokumentu", czy też należy je najpierw zweryfikować przez zwrócenie się do organu, który takt dokument wystawi!.

Skarżący podkreślił, że par. 20a ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. w sposób zamknięty reguluje sytuację, w której dany dokument wolno organowi uznać za nieprawidłowy. Wyjątkiem jest przypadek, gdy w odpowiednim terminie nie nadejdzie odpowiedź od organu wystawiającego świadectwo, bądź odpowiedź ta będzie niewystarczająca. 2 przepisu tego wynika domniemanie, iż w przypadku nieskierowania przez organ celny do właściwego organu prośby o weryfikację, brak jest wystarczających wątpliwości do uznania świadectwa pochodzenia za nieprawidłowe.

W konkluzji skarżący podniósł, że wobec nieskorzystania przez organ celny z możliwości zakwestionowania w sposób przez prawo przewidziany, autentyczności świadectwa pochodzenia i w konsekwencji zaniechanie wszechstronnego zbadania sprawy, organ celny naruszył wskazane w skardze do WSA przepisy Ordynacji podatkowej /art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 i art. 210 par. 4/ oraz przepis par. 20a rozporządzenia RM z 15 października 1997 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomimo podniesienia w skardze zarzutu naruszenia tych przepisów przez organ celny, nie uchylił zaskarżonej decyzji, przez co naruszył w sposób mający decydujący wpływ na wynik sprawy przepisy, art. 135, art. 151 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. “c" p.p.s.a.

Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując stanowisko, że nieprawidłowość formalna świadectwa pochodzenia na Formularzu A uniemożliwia uznanie go za dowód niepreferencyjnego pochodzenia towaru. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że udokumentowanie niepreferencyjnego pochodzenia podlega innemu rygorowi prawnemu niż udokumentowanie preferencyjnego pochodzenia wyjaśnił, że różnice dotyczą reguł pochodzenia, od spełnienia których zależy zakwalifikowanie towarów do jednej z tych grup, a także od spełnienia dodatkowych wymogów formalnych, (...) bezpośredniego przywozu towarów do Polski z kraju korzystającego, który nie jest wymagany przy ustalaniu niepreferencyjnego pochodzenia towarów.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 20a rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. Dyrektor Izby Celnej uznał za nieuzasadniony stwierdzając, że naruszenie takie nie zaistniało, ponieważ w związku z niespełnieniem przez świadectwo pochodzenia na Formularzu A wymogów formalnych brak było podstaw do przesyłania tego świadectwa władzom chińskim do zweryfikowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 19 ust. 1 Kodeksu celnego ustalenie niepreferencyjnego pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Zgodnie z par. 11 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r, pochodzenie towarów objętych Sekcją XI Taryfy celnej i wymienionych w Wykazie nr 3 rozporządzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Sprowadzone przez skarżącego towary /odzież/ były objęte Sekcją XI mającej zastosowanie w stanie faktycznym sprawy Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. /Dz.U. nr 107 poz. 1217/. i zostały ujęte w Wykazie nr 3 do rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. Dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia tych towarów, uprawniającego do zastosowania - wnioskowanej przez skarżącego - stawki celnej konwencyjnej, niezbędne było przedłożenie przez skarżącego świadectwa pochodzenia, wystawionego przez organ upoważniony w danym kraju.

Skarżący przedłożył przy zgłoszeniu celnym świadectwo pochodzenia na Formularzu A w oparciu o to świadectwo zastosował w zgłoszeniu celnym stawkę celną konwencyjną. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów celnych, że przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia nie może być uznane za dokument potwierdzający chińskie pochodzenie towarów, ponieważ nie spełnia ono wszystkich warunków określonych w par. 18 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. gdyż zawiera pieczęć, która nie odpowiada wzorom odcisków pieczęci stosowanych przez chińskie organy upoważnione do wydawania takich świadectw, jak przekazane polskim organom celnym przez władze Chin,

Treść zarzutów skargi kasacyjnej kwestionujących powyższe stanowisko Sądu i instancji wymaga rozstrzygnięcia, według jakich przepisów należy oceniać spełnienie warunków, jakim powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia przedkładane dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów przywożonych na polski obszar celny, W szczególności rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy w przypadku przedłożenia świadectwa pochodzenia na Formularzu A dokument ten powinien być oceniany na podstawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. jak przyjęły to organy celne i Sąd I instancji, czy też według przepisów rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., jak domaga się tego skarżący.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena ta powinna być dokonana w oparciu o przepisy rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r., które określają szczegółowe zasady i tryb ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

W mysl par. 13 ust. 1 tego rozporządzenia, jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny lub wywożonego z polskiego obszaru celnego musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towary może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie warunki wymienione w pkt 1-3, W przepisie tym wymieniono jedynie warunki, jakie powinno spełniać świadectwo pochodzenia, nie wymieniono natomiast, jaki rodzaj świadectwa pochodzenia -dokumentu potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towarów strona może przedłożyć organowi celnemu,

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że zgodnie z pkt 2 lit. “c" załącznika nr 33 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r, w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /Dz.U. nr 104 poz. 1193 ze zm./ dokumentem takim może być także świadectwo pochodzenia na formularzu A. Nieprawidłowo jednak uznał, że w przypadku przedłożenia takiego świadectwa dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, warunki tego świadectwa winny być oceniane wedle przepisów rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. Rozporządzenie to, jak trafnie zarzuca skarżący, nie ma zastosowania do ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, ponieważ określa ono reguły ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu Jego dokumentowania.

Warunki świadectwa pochodzenia na Formularzu A, wystawianego dla udokumentowania pochodzenia towarów preferencyjnych, zostały określone w par. 16 rozporządzenia RM z dnia 21 października 1997 r. w sposób bardziej rygorystyczny niż warunki, jakim powinno odpowiadać świadectwo wystawione dla udokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia towarów. Przepisy rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. nie zawierają odesłania do stosowania przepisów świadectwa pochodzenia na Formularzu A lub prawidłowości danych w nim zawartych. Oznacza to, że przepisy tego ostatniego rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy dla ustalenia, czy świadectwo pochodzenia spełnia wszystkie warunki wymagane dla ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów,

W par. 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. brak jest wymogu potwierdzenia świadectwa pochodzenia pieczęcią zgodną z wzorem przekazanym polskim organom celnym przez władze kraju korzystającego. Brak takiej pieczęci na świadectwie przedłożonym przez skarżącego nie stanowi zatem wystarczającej podstawy do zakwestionowania autentyczności tego świadectwa.

W sprawie konieczne więc było zbadanie, czy przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia na Formularzu A spełnia łącznie warunki określone w par. 13 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. i czy w świetle tych warunków może być uznane za dowód pochodzenia towaru.

Sąd I instancji dokonując odmiennej wykładni przepisów regulujących warunki świadectwa pochodzenia towarów niepreferencyjnych nie zbadał, czy dokonana przez organy celne 'negatywna ocena świadectwa pochodzenia przedłożonego przez skarżącego jest prawidłowa w świetle par. 13 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. W konsekwencji nie została ustalona w sprawie istotna dla wyniku rozstrzygnięcia kwestia, czy przedłożone przez skarżącego świadectwo pochodzenia zostało wystawione przez organ upoważniony w Chinach, a także czy spełnia ono pozostałe warunki określone w par. 13 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r.

Oddalenie skargi w tym stanie rzeczy przez Sąd I instancji było co najmniej przedwczesne i jako dokonane z naruszeniem art. 151 p.p.s.a. uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku,

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokona oceny zgodności zaskarżonej decyzji z treścią par. 13 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 15 października 1997 r. i w zależności od wyników tej oceny ustali, czy w sprawie zachodziły przesłanki do weryfikacji świadectwa pochodzenia w trybie par. 20a tego rozporządzenia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.