Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 568/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009r. sprawy ze skargi F. B.-F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy R. wymierzył F. B.-F. karę pieniężną w kwocie [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] świerków pospolitych o obwodzie [...] cm i [...] cm rosnących na działce nr [...] położonej w S. Gmina R. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1, ust. 2 i ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 1 pkt 1-7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów ( Dz. U. Nr 219, poz. 2229), a także rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew ( Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) i Komunikat Prezesa GUS z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2006 r. (Mon. Pol. Nr 4, poz. 43). W uzasadnieniu podał, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem wydane w tej sprawie jego poprzednie orzeczenie zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Jak ustalił organ wycięcie drzew miało miejsce jesienią [...] r. bądź w [...] r. W ocenie organu precyzyjne określenie daty wycięcia drzew było jednak pozbawione znaczenia wobec tego, że upływ czasu nie powoduje przedawnienia sprawy, gdyż zgodnie z art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody upływ czasu ma wpływ jedynie na uiszczenie kary.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że w swojej poprzedniej decyzji z dnia [...] r. wymierzył F. B.-F. karę za wycięcie [...] świerków pospolitych, jednak w związku z decyzją kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] został zobligowany do wzięcia pod uwagę faktu, że jeden z usuniętych świerków został uszkodzony przez piorun i w związku z tym nie należało naliczać kary za jego wycięcie. Wobec trudności z ustaleniem, który z usuniętych świerków został uszkodzony przez piorun organ przyjął, że był to świerk o największym obwodzie. Odnosząc się do sposobu ustalenia kary pieniężnej organ I instancji wskazał jedynie, że karę tę wymierzył w wysokości trzykrotnej opłaty za usuniecie [...] świerków pospolitych o obwodach [...] i [...] cm, które z uwagi na brak kłód po wyciętych świerkach pomniejszono o 10 %. Wysokość opłaty ustalił zaś na podstawie rozporządzenia z dnia 13 października 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Opłata ta została zwaloryzowana następnie na podstawie komunikatu Prezesa GUS z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2006 r.

W odwołaniu od tej decyzji ukarana zakwestionowała ustalenia faktyczne, na których została oparta zaskarżona decyzja, a w szczególności pominięcie zeznań świadków. Podała, że usunęła przedmiotowe świerki za zgodą siostry, która jest współwłaścicielką nieruchomości. W zamian za to zgodziła się na wycięcie przez siostrę drzew z innej wspólnej działki. Wniosła także o uchylenie kary i zamienienie jej na mniejszą, obowiązującą w [...]r., bowiem w [...]r. nie ścinała drzew, a rozporządzenie Ministra Środowiska w oparciu o które ustalono opłaty obowiązuje od 13 października 2004 r.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu Kolegium podało, że organ I instancji zastosował się do wskazań zawartych w poprzednio wydanej decyzji kasacyjnej i stosownie do art. 77 k.p.a. uzupełnił zebrany materiał dowodowy. W szczególności przyjął, że w sprawie nie można było naliczyć kary za świerk uszkodzony przez piorun, bowiem nie było to drzewo w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody. Odnosząc się do argumentów odwołania SKO wskazało, że zgoda współwłaścicielki nieruchomości była konieczna do ubiegania się o zgodę na usunięcie drzew w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Usunięcie zaś drzewa bez zezwolenia niezależnie od tego, czy było ono zniszczone lub uszkodzone skutkuje, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, wymierzeniem kary w oparciu o rozporządzenie z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz rozporządzenia z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. B.-F. wniosła o "uchylenie tak strasznej kary". Podniosła, że nie rozumie, dlaczego musi płacić karę ustaloną w oparciu o ustawę z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i przepisy dwóch rozporządzeń Ministra Środowiska z 2004 r. Podała, że w [...] r. wycięła drzewa uszkodzone przez wichurę i suche w oparciu o decyzję nr [...], którą uzyskała zgodę na usunięcie [...] drzew. Miała na to ustną zgodę siostry M.G., co ta potwierdziła następnie pisemnie. W oparciu o udzielone zezwolenie wycięła [...] drzew na wszystkich działkach, nie wiedząc, że powinna mieć zgodę obejmującą uszkodzone drzewa znajdujące się na wszystkich działkach wchodzących w skład gospodarstwa, które prowadziła wraz matką, a od [...]r. samodzielnie. Podała także, że jest osoba schorowaną ( po dwóch [...]), która żyje na pożyczkach, bo nie stać jej na lekarstwa. Do skargi dołączyła kopie dokumentów pism dotyczących: pozwolenia udzielonego jej na usuniecie "posuszu i wywałów" na działkach nr [...] i nr [...] położonych w S., stanu jej zdrowia oraz postępowania toczącego się przed Sadem Rejonowym w Z. o zniesienie współwłasności nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentów skargi SKO wskazało, że wymierzenie kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia nie jest uzależnione od posiadania wiedzy przez osobę, co do konieczności posiadania takiego zezwolenia. Pozbawiony znaczenia jest także fakt stwarzania przez te drzewa zagrożenia dla otoczenia. Wreszcie zauważyło, że powołana w skardze decyzja z [...]r. zezwalająca skarżącej na wycięcie [...] uszkodzonych drzew nie dotyczyła działki nr [...] z której usunięto drzewa i nie była ona działką leśną.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania M. G. podała, że skarżąca będąca jej siostrą, wyłudzała zezwolenia na wycinkę drzew nie przyznając się, iż nie jest wyłączną właścicielką działek na których one rosły. Podała także, że także w stosunku do niej została wydana decyzja o usunięciu bez zezwolenia [...] topoli, które zagrażały zwaleniem się na "chałupę".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy R. nie mogły się ostać, aczkolwiek nie do końca z przyczyn podniesionych przez skarżącą. Wskazać należy, że sądy administracyjne - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dostrzeżone w toku tej kontroli naruszenia prawa sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu, co wynika z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) stanowiącego, że sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany żądaniami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja została oparta na art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody zgodnie, z którym za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza karę pieniężną. Karę tę zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymierza się właścicielom nieruchomości, bądź ich posiadaczom, bowiem tylko oni mogą dopuścić się tego deliktu administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy tylko oni mogą skutecznie ubiegać się uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów. Wobec zaś tego, że nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia, o jakim mowa w przywołanym przepisie, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności administracyjnej za ich usuniecie bez zezwolenia ( por. m.in. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2006 r. II SA/Ol 780/05i z dnia 20 stycznia 2006 r. II SA/Ol 781/05: wyrok WSA w Opolu z dnia 2 lutego 2006 II SA/Op 194/05oraz zapadle w poprzednio obowiązującym stanie prawym w podobny sposób regulującym te kwestie wyroki NSA z dnia 28 lipca 2004 r. OSK 678/04 [w:] Prokuratura i Praworządność z 2005 r. nr 1, poz. 40 i z dnia 23 grudnia 2002 r. IV SA 541/01 [w:] ONSAiWSA z 2004 r. nr 2, poz. 52).

Odnosząc się do zasadniczych zarzutów skargi wskazać należy, że przedmiotową karę pieniężną wymierza się bez względu na przyczynę naruszenia wymagań ustawy o ochronie przyrody oraz niezależnie od tego czy podmiot dopuszczający się takiego deliktu administracyjnego miał świadomość istnienia obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew, w świetle unormowań zamieszczonych w ustawie o ochronie przyrody, jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako elementów przyrody, podlegającej ochronie prawnej. Wyjątkowe sytuacje, w których zezwolenie na usuniecie drzew nie jest wymagane, wymienione zostały enumeratywnie w art. 83 ust. 6 tej ustawy. Wśród nich ustawodawca nie wskazał drzew chorych, zniszczonych czy uszkodzonych, co oznacza, że również te drzewa podlegają ochronie prawnej, a ich usunięcie wymaga uzyskania zezwolenia. Przepis art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w którym jest mowa m.in. o drzewach zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych (pkt 4), czy obumarłych i nie rokujących szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (pkt 9) stanowi jedynie, że w razie zaistnienia sytuacji w nim wymienionych nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, co nie zwalnia od uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za usuniecie drzewa bez zezwolenia ma wreszcie charakter podwójnie związany, tj. organ musi wymierzyć administracyjną karę pieniężną, a wysokość tej kary jest z góry określona stawkami. Odpowiedzialność jaką ponoszą sprawcy tego deliktu należy w świetle poglądów Trybunału Konstytucyjnego zaliczyć do odpowiedzialności typu represyjno-porządkowego, będącej przejawem interwencjonizmu państwowego w sferach, jakie zostały uznane przez ustawodawcę za szczególnie istotne (zob. wyrok z 24 stycznia 2006 r., sygn. SK 52/04, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 6). Odpowiedzialność ta, oparta na zasadzie winy obiektywnej, może posługiwać się sankcjami bezwzględnie oznaczonymi i wówczas przybiera charakter odpowiedzialności ustawowej. Ma ona zastosowanie do osób fizycznych, prawnych oraz jednostek nieposiadających osobowości prawnej. Tego rodzaju odpowiedzialność realizowana jest w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, a niekiedy w trybie ordynacji podatkowej. W innym wyroku z 4 lipca 2002 r. (sygn. P 12/01) Trybunał Konstytucyjny podniósł zaś, że "wolności i prawa konstytucyjnie gwarantowane nie mogą usprawiedliwiać naruszeń prawa ani zwalniać z odpowiedzialności z tym związanej. Na prawa i wolności mogą powoływać się przede wszystkim ci, którzy działają w aksjologicznych ramach tych wolności. Nikt nie może czerpać korzyści z okoliczności naruszenia prawa i dopuszczalnych granic wolności". Jednocześnie Trybunał uznał administracyjną karę pieniężną za środek zdecydowanie mniej dolegliwy niż kara wymierzona przez sąd w wyniku skazania sprawcy w procesie karnym, zwłaszcza w zakresie skutków prawnych skazania.

Art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, na którym została oparta zaskarżona decyzja, bez wątpienia charakter represyjny nakazuje, bowiem w razie zaistnienia przesłanek ustawowych wymierzenie w trybie administracyjnym kary pieniężnej w znacznej wysokości. Powyższe powoduje, że stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Zgodzić się tutaj należy z poglądem prawnym zawartym w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r. II SA/Gd 661/06 [w:] LEX Nr 384133, że strona postępowania ma bezwzględne prawo do otrzymania informacji w jaki sposób została obliczona kara pieniężna, którą jest zobowiązana uiścić. Wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniach decyzji wydawanych w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia powinny zatem być jasne, precyzyjne i czytelne dla przeciętnego obywatela. Z tego obowiązku orzekające w sprawie organy obu instancji nie wywiązały się w sposób właściwy, czym w ocenie Sądu naruszyły nie tylko normę wynikającą z art. 107 § 3 k.p.a., ale także z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 tej ustawy. W pierwszym rzędzie zauważyć przyjdzie, że Wójt Gminy R. w swojej decyzji nie wskazał, jaką stawkę opłaty zastosował ograniczając się jedynie w tej kwestii do powołania w podstawie prawnej orzeczenia na rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew - bez bliższego wskazania zastosowanej stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa. W decyzji tej organ podał, że obwód pni usuniętych bez zezwolenia świerków wyniósł odpowiednio [...] cm i [...] cm nie wskazał jednak, czy chodzi o obwód mierzony przy powierzchni ziemi, czy też o obwód mierzony na wysokości [...] cm, jak nakazuje przepis art. 85 ust. 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W tej kwestii organ ograniczył się bowiem tylko do wskazania, że z uwagi na brak kłód po wyciętych świerkach obwody te pomniejszono o 10%. - przy czym z treści tej decyzji i jej uzasadnienia nie wynika, czy wskazane w sentencji obwody świerków ustalono już w oparciu o art. 89 ust. 3 ustawy, czy też przed zastosowaniem tego przepisu. Takie przedstawienie sposobu ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężne (a właściwie jego brak) powoduje, że sąd nie był w stanie skontrolować prawidłowości poczynionych w tej sprawie ustaleń, w tym przede wszystkim prawidłowości przeprowadzonych obliczeń oraz przyjętych stawek opłat. Dodać należy, że organ odwoławczy, mimo że był zobowiązany, podobnie jak organ I instancji, podjąć wszelkie kroki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wreszcie skontrolowania prawidłowości obliczenia przez organ I instancji wysokość naliczonej kary nie odniósł się w ogóle do tych kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji.

Mimo dwukrotnego rozpatrywania sprawy SKO w B. nie zwróciło także uwagi na brak podstaw prawnych do zwaloryzowania wysokości nałożonej kary, którą zastosował organ I instancji. Waloryzacji tej Wójt Gminy R. dokonał powołując się na komunikat Prezesa GUS z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2006 r. oraz, jak się zdaje, na przepis art. 89 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym ostatnim przepisem stawki opłat za usunięcie drzew określone dla poszczególnych rodzajów drzew oraz stawki opłat za usunięcie jednego metra kwadratowego powierzchni pokrytej krzewami podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku waloryzacji o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej. W tej kwestii należy jednak wskazać, że waloryzacji takiej dokonuje Minister Środowiska ogłaszając w Monitorze Polskim w drodze obwieszczenia wydawanego do dnia 31 października każdego roku m.in. wysokość stawek opłaty za usunięcie poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Tym samym, jeśli ustalając wysokość nałożonej kary organy obu instancji posłużyły się trzykrotnymi stawkami opłat wskazanymi w wierszu drugim tabeli zamieszczonej w załączniku do rozporządzenia w sprawie stawek dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, które to stawki są waloryzowane corocznie w drodze obwieszczeń Ministra Środowiska publikowanych w Monitorze Polskim, to brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do jeszcze jednej waloryzacji wysokości nałożonej kary.

Zauważyć wreszcie należy, że organ II instancji nie odniósł się także w żaden sposób do podniesionego w odwołaniu oraz skardze zarzutu dotyczącego zastosowania niewłaściwych przepisów w oparciu, o które ustalono wysokość nałożonej kary. W szczególności skarżąca domagała się ustalenia czy właściwym było ustalenie wysokości kary za usunięcie drzew bez zezwolenia na podstawie przepisów, które weszły w życie już po usunięciu przez nią drzew. Wobec zaniechania przez orzekające w sprawie organy ustalenia precyzyjnej daty w jakiej doszło do usunięcia przedmiotowych świerków Sąd mógł się odnieść do tego problemu jedynie w sposób ogólny. W ślad za stanowiskiem doktryny oraz Trybunału Konstytucyjnego wskazać należy na trzy sposoby rozwiązania tego problemu: po pierwsze - zasadę bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (vide: J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62 oraz wyrok TK z dnia 31 stycznia 2005 r., P 9/04, [w:] OTK – A 2005 r., nr 1, poz. 9). Obowiązująca ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie zawiera jednak uregulowań dotyczących sposobu ustalania wysokości kar pieniężnych za usunięcie drzewa bez zezwolenia, nie powoduje to jednak, że ta nowa regulacja prawna winna mieć zastosowanie nie tylko do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, lecz również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej po wejściu w życie nowych regulacji. Sytuacja taka - jak wskazał NSA w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., OPS 1/06 [w:] ONSAiWSA z 2006 r., nr 3, poz. 71 nakłada na organy stosujące prawo obowiązek dokonania wykładni prawa zgodnie ze standardami konstytucyjnymi. Kara administracyjna za czyn zakazany mający charakter zdarzenia jednorazowego, czasowo zamkniętego, powinna być w świetle tych standardów wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, czyli naruszenia zakazu. Przyjęcie innego rozwiązania naruszałoby zasadę działania prawa wstecz wynikającą z ustanowionej w art. 2 Konstytucji R.P. zasady demokratycznego państwa prawnego. W uchwale tej wskazano, że do odpowiedzialności karnoadministracyjnej odnieść należy też art. 42 Konstytucji R.P. W wyroku z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02, (OTK-A 2003/6/62) Trybunał Konstytucyjny dokonując wykładni tego przepisu, wskazał na zawarte w nim fundamentalne zasady prawa represyjnego. Po pierwsze, w myśl tego przepisu, czyn zabroniony, rodzaj oraz wysokość kar i zasady ich wymierzania muszą zostać określone bezpośrednio w ustawie, przy czym Konstytucja nie wyklucza doprecyzowania niektórych elementów przez akty podustawowe (zasada wyłączności ustawy w sferze prawa represyjnego). Rola aktu podustawowego polega w tym przypadku na dookreśleniu pewnych elementów czynu zabronionego, który zabroniony został przez ustawodawcę. Po drugie, podstawowe znamiona czynu zabronionego muszą zostać określone w ustawie w sposób odpowiadający pewnym minimalnym wymogom precyzji, tak, aby adresat normy prawnej mógł zorientować na podstawie samej tylko ustawy co do zasadniczej treści ustanowionego zakazu (zasada określoności regulacji z zakresu prawa represyjnego). Po trzecie, Konstytucja ustanawia zakaz karania za czyn, który nie był zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w chwili jego popełnienia (zasada lex poenalis retro non agit). Jednocześnie w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzaniem kar wobec jednostki. Po tych ogólnych rozważaniach należy stwierdzić, że zakaz usuwania drzew bez zezwolenia, pod groźbą wymierzenia kary administracyjnej, zawarty był ustawach poprzedzających ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r., a w szczególności w ustawie z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) - w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1085). Tym samym należy uznać, że także w przypadku dopuszczenia się przez skarżącą przedmiotowego deliktu przed dniem 1 maja 2004 r., kiedy to weszła w życie obowiązująca ustawa o ochronie przyrody, powinna ona ponieść konsekwencje tego czynu w postaci nałożenia na nią kary pieniężnej. W kwestii sposobu ustalania wysokości tej kary wskazać należy, że w oparciu o delegację zamieszczoną w art. 47 h ust. 4 przywołanej ustawy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 99, poz. 906). Rozporządzenie to z kolei na mocy art. 157 ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. zachowało moc do dnia 28 października 2004 r., kiedy to weszło w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Na mocy art. 157 ustawy o ochronie środowiska do dnia 22 października 2004 r. obowiązywało także rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), w którym określone zostały współczynniki służące od ustalania ostatecznej wysokości wymierzanych kar.

Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy R. zastosuje się do wskazań Sądu. W pierwszym rzędzie organ ten w oparciu o dostępne dowody ustali, w jakiej dacie miała miejsce wycinka świerków objętych prowadzonym postępowaniem. W oparciu o to ustalenie zastosuje w sprawie wskazane wyżej odpowiednie przepisy wykonawcze ustalające stawki opłat za usunięcie drzew obowiązujące w dacie kiedy miała miejsce ta wycinka, które następnie pomnoży przez obwód pni ściętych drzew liczony na wysokości 130 cm oraz przez odpowiedni obowiązujący w dacie wycinki współczynnik. Obliczenia te organ przedstawi następnie szczegółowo w uzasadnieniu decyzji.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie rozstrzygał w związku z brakiem stosownego wniosku skarżącej korzystającej ze zwolnienia od kosztów sądowych.