Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 506/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 16 i  art. 50
journal: Dz.U. 1989 nr 26 poz 138
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2009 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa działając na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z

10 maja 1990 roku. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32 poz. 191, ze zm. i art. 138 § 1 pkt 1 kpa) po rozpatrzeniu odwołania P. S. A. od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2008 roku Nr [...], stwierdzającej nabycie, z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa, własności nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, obrębu [...], jako działka Nr [...], o pow. [...] ha, przez Gminę Miejską W., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2008 roku [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości opisanej powyżej.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda badając stan prawny przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 podkreślił brak tytułu prawnego do tej nieruchomości ze strony władającego przedsiębiorstwa P., który to tytuł prawny mógłby wykluczyć komunalizację nieruchomości z mocy prawa.

Odwołanie od decyzji Wojewody złożyły P. S.A. w W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołania skarżący zakwestionował zastosowanie przepisu art. 5 ust 1 ustawy komunalizacyjnej oraz powołał się na przepisy statuujące przedsiębiorstwo P., które według niego tworzą tytuł prawny do przedmiotowego mienia oraz na przepis art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku ponieważ w ocenie skarżącego P. wykonywała zadania należące do właściwości organów administracji rządowej. Skarżący przywołał również treść przepisu art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz przepisy § 1 ust 2 i § 4 ust 1, 2, 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 roku, które w ocenie skarżącego także eliminują możliwość komunalizacji z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy wskazała, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który to tytuł eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U.Nr 22, poz.99/, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Organ wskazał, że przepisy § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu /Dz.U.Nr 23, poz.97/ nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem zostały wydane na ściśle określony użytek tj. w celach uwłaszczeniowych. Wobec tego decyzja o naliczaniu opłat rocznych nie może stanowić dowodu na posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości.

Organ II instancji podkreślił, że skoro skarżącemu nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku. Zgodnie bowiem z treścią, obowiązującego w dniu 27 maja 1990 roku art. 6 ust 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /DZ.U.Z 1989 r. Nr 14, poz.74/, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej ustawa z 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P. Z ogólnych przepisów tej ustawy /art. 16/ nie wynikały uprawnienia do konkretnych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne np. "władający : Południowa Dyrekcja Okręgowa [...]" oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej stanowisko P. świadczy o tym, że skarżący nie widzi potrzeby legitymowania się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości. Jednakże indywidualizacja ta jest niezbędna przy ocenie tytułu prawnorzeczowego.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, dokonując analizy w przedmiocie wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowane gruntem przez P. wskazała, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Organ podkreślił, że żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułując z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. A tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że prawnorzeczowy tytuł P. do nieruchomości, nie wynika z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących tego przedsiębiorstwa.

Organ II instancji wskazał, że w piśmie z 30 września 2008 r. P. SA przyznały, że nie miały tytułu prawnego do gruntu. Wobec nie wskazania konkretnego tytułu prawnorzeczowego przez skarżącego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości orzeczoną przez organ I instancji.

Organ wskazał, że P. SA nietrafnie przywołują treść art. 11 ust 1 ustawy komunalizacyjnej, ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do organów administracji rządowej, a zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa.

Organ odwoławczy podkreślił również, że P. SA nietrafnie interpretują przepis art 37 ustawy z 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Przepis ten stanowi o mieniu Skarbu Państwa pozostającym w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych. Jednakże P. takim prawnie ustanowionym użytkowaniem lub zarządem, przed dniem wejścia w życie ustawy nie legitymowały się.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. SA w W. – Oddział Gospodarowanie Nieruchomościami w W. Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o umorzenie postępowania bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszanie przepisów prawa materialnego i procesowego tj

- art. 4 ust. 1, art. 6 oraz art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe ( Dz.U.z 1948 r. nr 43, poz. 312 ) oraz art. 4 dekretu z dnia 13.11.1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych ( Dz.U.z 1945 r., nr 51, poz 2950 ) oraz art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (DZ.U.z 1969, nr 22, poz. 159.). poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej bądź zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości Państwowych,

- naruszenie art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z 14 lipca 1961 roku w związku z art. 12 ustawy z 2 grudnia 1960 roku o kolejach (Dz.U. z 1970 r., Nr 9, poz. 76) w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przedmiotowych aktów wynika, iż istnieje pewna kategoria nieruchomościami, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje mimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych,

- naruszanie art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust 3 oraz art. 50 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP poprzez jego niezastosowanie i odmowę uznania, iż przedmiotowa nieruchomość jako "mienie skarżącego" do niego należała

- naruszanie art. 2 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. (DZ.U.Nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie,

- naruszenie art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzającą ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie w warunkach braku przesłanek do uznania, iż mienie objęte zaskarżoną decyzją może zostać uznane za mienie należące do terenowych organów administracji rządowych lub do przedsiębiorstw, dla których organy te pełnią funkcję założycielskie w warunkach, gdy sporna nieruchomość nie może zostać zakwalifikowana do nieruchomości w tych przepisach,

- art. 11 ustawy – z 10 maja 1990 r. i w zw. z art. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie, w wyniku przyjęcia, że skarżący nie posiadał tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji gdy z analizy tych przepisów wynika, że skarżący został powołany do wykonywania zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa; zatem posiadane przez niego mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej,

- naruszenie art. 2 ustawy z 2 stycznia 1946 roku o przyjęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U.nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie,

- § 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu, że decyzja o wysokości opłaty za zarząd nie stanowi podstawy do uznania, że zarząd został ustanowiony.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość, nie może podlegać komunalizacji, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, według których następuje stwierdzenie nabycia z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mienia na rzecz gminy (art. 5.1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych), gdyż przedmiotem skarżonej decyzji na dzień 27 maj 1990 r. były składniki mienia ogólnonarodowego państwowego, które nie stały się mieniem komunalnym, gdyż należały do przedsiębiorstwa państwowego "P.", wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym.

Skarżący wskazał, że swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości wywodzi z jeszcze przedwojennej regulacji prawnej, tj. z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe. Z treści tego aktu prawnego wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji, obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zgodnie bowiem z art. 4 rozporządzenia Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Jak wskazuje jednocześnie art. 6 rozporządzenia cały majątek oddany P. w myśl art. 4 zostaje wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Skarżący zarzucił, że organy pominęły także obowiązujące w Polsce powojennej regulacje prawne dotyczące mienia poniemieckiego oddanego przedsiębiorstwu państwowemu P. w związku z prowadzoną eksploatacją linii kolejowej, a przedmiotowe działki stanowiły w latach powojennych wyodrębnioną z ogólnego majątku Skarbu Państwa części nieruchomości związanych funkcjonalnie z infrastrukturą [...]. Nieruchomości [...] poniemieckich przyjęły [...]w strukturze istniejących podziałów nieruchomości, stąd też poprawnym jest wnioskowanie, iż [...] objęły w tym czasie wydzielone części mienia ogólnonarodowego, przy obowiązującym wówczas akcie normatywnym.

Skarżący wskazał na przepisy dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (DZ.U. nr 13, poz. 87) oraz ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przyjęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. z 1946 r. nr 3, poz. 17) ale także na dekret z dnia 13 listopada 1945 r. (Dz.U. z 1945 r. Nr 51, poz. 295) o zarządzie Ziem Odzyskanych z którego wynika, iż na mienie odzyskane rozciąga się ustawodawstwo obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w P. Wskazał także na przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe dotyczące objęcia w zarząd przez przedsiębiorstwo "P." linii [...] oraz całego majątku ruchomego zarządzanego dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji.

W ocenie skarżącego powyższe akty prawne wskazują, że do wykazania tytułu prawnego przez P. wystarczającym jest wskazane, iż określone mienie pozostaje w dyspozycji Spółki i było przewidziane na eksploatacje infrastruktury [...]. Skarżący wskazał na unormowania art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach zgodnie z którymi tereny stanowiące własności państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych przechodzą w użytkowanie tych jednostek, a zatem w konsekwencji jednostka taka nie musi legitymować się decyzją administracyjną. Jak wskazuje przy tym ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (DZ.U. z 1970 r., nr 9, poz. 760 ( art. 12 ustawy) wykonywanie funkcji zwierzchniego kierownictwa przedsiębiorstwa P. oraz reprezentowanie go jako całości na zewnątrz należy do Ministra Komunikacji, co warunkuje przyjęcie, iż w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. P. było jednostką państwową, posiadając także uprawnienia z zakresu administracji publicznej.

Skarżący powołał także rozwiązania prawne , wynikające z ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP. Przepis art. 16 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. przewidywał, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Mienie to stanowi majątek P. będący w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie ustawy oraz nabyty w toku dalszej działalności. Przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stwierdzał, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe działające na podstawie ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach staja się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami P., działającego na podstawie niniejszej ustawy. Skarżący wskazał, iż taki stan prawny dotyczący przedsiębiorstwa państwowego obowiązywał w dniu 27 maja 1990 r. i ten stan prawny winien być przez organy administracji publicznej brany pod rozwagę przy ustaleniu charakteru uprawnień P. do mienia, którym gospodarowało.

Skarżący zarzucił także, naruszenie i nieuwzględnienie przepisów ustawy z

3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. (DZ.U. Nr 3, poz. 17). Według art. 2 tej ustawy za własność Państwa bez odszkodowania przechodzą przedsiębiorstwa : przemysłowe, górnicze, komunikacyjne, bankowe...itd. Według zaś. 3 ust. 1 lit. C za odszkodowaniem przejmuje Państwo przedsiębiorstwa komunikacyjne (kolei żelaznych, kolei żelaznych normalnych wąskotorowych, kolei elektrycznych, komunikacjo powietrznej), przy czym przedsiębiorstwa te przejęte na zasadzie przepisu art. 3 przechodzą na rzecz Państwa w całości wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym (art. 6). Według zaś par. 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa właściwy minister ogłasza w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych i komunikacyjnych (...) przejmowanych na własność Państwa na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. C ustawy wyżej wymienionej.

W ocenie skarżącego w kontekście powyższych uregulowań prawnych zasadny jest zarzut skargi, że organ odwoławczy pominął regulacje prawne, w oparciu o które kolej przejmowała majątek byłych kolei niemieckich.

Skarżący zarzucił, że nie zostało także wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego w jaki sposób, kiedy i w oparciu o jakie zdarzenie prawne P. weszło w posiadanie spornej nieruchomości. Organy administracji publicznej, nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego, nie wyjaśniając przy tym wskazanych wyżej okoliczności. Ograniczyły się do wystąpienia do strony skarżącej o udokumentowanie posiadania decyzją o ustanowienie zarządu, nie podejmując jednocześnie stosowanych ustaleń z urzędu, mimo iż ich wyjaśnienie rzutuje za zasadność i prawidłowość rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącego zarząd P. nad rzeczoną nieruchomością, jest udokumentowany. P. dysponuje decyzją w sprawie wymiaru opłat z tytułu sprawowanego zarządu, wydaną [...] września 1988 r., świadczącą o istniejącym zarządzie.

Skarżący wskazał na treść przepisu § 4 pkt 6, rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, zgodnie z którym istnienie zarządu stwierdza się m. in. na podstawie przedłożonej organowi decyzji o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Z dalszych zapisów rozporządzenia wynika, że nawet jeśli nie zachował się taki akt lub inne, które mogłyby ten zarząd potwierdzić, stwierdzenie istnienia zarządu może nastąpić wedle ogólnych reguł dowodowych kpa, a więc np. zeznań świadków lub nawet oświadczeń stron ( § 4 ust. 3 rozporządzenia ). Zdaniem skarżącego opieranie ustaleń na fakcie czy zachowała się decyzja w sprawie oddania działki w zarząd jest nie tylko nie wystarczające, ale i rażąco sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi.

Wskazać należy, że postępowanie komunalizacyjne dotyczące spornej nieruchomości prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, który to przepis organ prawidłowo zastosował.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Z kolei stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. A więc z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Natomiast jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (wyrok NSA z 16 marca 2006 r., I OSK 583/0 LEX 198195). Określenie mienie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznacza należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym. Stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z 26 września 2000 r. I SA1342/99, LEX 78921, z 2 lutego 2006 r., I OSK 1295/05, LEX 194864, z 16 marca 2006 r., I OSK 583/05, LEX 198195, z 16 stycznia 2008 r., I OSK 1947/06 niepub.), jak i w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wobec powyższego istota niniejszej sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy skarżące przedsiębiorstwo P. S.A. w W. miało 27 maja 1990 r. tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] [...] położonej we W. przy ul. [...]. Zważyć bowiem należy, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, którą stwierdza się stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. Dlatego wszelkie zmiany zarówno stanu faktycznego, jak i prawnego mające miejsce po tej dacie, nie mają znaczenia prawnego.

Wymaga podkreślania, że skarżący wezwany został przez organ pierwszej instancji do wykazania tytułu prawnego do spornej nieruchomości, jednakże takiego tytułu nie przedłożył. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z 30 września 2008 r. skarżący stwierdził, że poza dołączoną do wniosku uwłaszczeniowego decyzją o opłatach nie dysponuje innymi dokumentami na potwierdzenie tytułu prawnego do nieruchomości.

Trafnie organ II instancji wskazał, że tytuł prawny do zarządu nieruchomością Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwa państwowe nie wynika z mających ogólny charakter aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego. Nie można go też domniemywać. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie, które organ powołał, dlatego nie jest konieczne powtórne przytaczanie tych orzeczeń.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce trenami w miastach i osiedlach, przepisów art. 16 i 50 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, przepisu art. 2 ustawy z 2 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, należy stwierdzić, że są one oczywiście niezasadne, gdyż przepisy te nie mają zastosowania w sprawie z przyczyny wyżej wskazanej.

Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu § 4 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez jego niezastosowanie. Jak prawidłowo wskazała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przepisy tego rozporządzenia dotyczą postępowań uwłaszczeniowych i nie mają zastosowania do postępowań komunalizacyjnych. Dlatego też decyzja o naliczeniu opłat rocznych z tytułu zarządu nie była wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. (por. wyrok NSA z 5 listopada 1999 r. I S.A. 2240/98, LEX 47368).

Nie można podzielić zarzutu skargi, że organ nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego. Jak to już wyżej wskazano, skarżący prawidłowo wezwany został do przedłożenia tytułu prawnego do spornej nieruchomości, którego jednakże nie przedstawił. Natomiast organ podejmował czynności celem ustalenia tytułu prawnego do nieruchomości. Przy czym czynności i działania organu nie zwalniają strony od aktywności dowodowej.

Wskazać należy, że w wyroku z 16 stycznia 2008 r., I OSK 1957/06 (niepub.) w analogicznej sprawie (w której przedsiębiorstwo także nie wykazało się tytułem prawnym do nieruchomości), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niewskazanie przez przedsiębiorstwo tytułu prawnego do gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.- i tym samym podlega on komunalizacji. Niezasadny jest więc zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi co do naruszenia przez organ art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego pominięcie, gdyż przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania. Wykonywane przez P. zadania nie należą bowiem do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów. Fakt, że organem założycielskim był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej. Zatem nie zachodziły przesłanki wyłączające komunalizację.

Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, polegające na zaniechaniu ustalenia przez organ, od kiedy P. dysponuje przedmiotową nieruchomością. Wobec faktu, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości, a prawo zarządu nieruchomością wywodził z przepisów powszechnie obowiązujących, to okoliczność, od kiedy skarżący włada nieruchomością, nie mają znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.