Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 582/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18b par. 1 pkt 2, art. 18c. art. 18i par. 1 pkt 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 par. 1, 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga M. S. (dalej: "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: "NUS", "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z dnia "[...]" odmawiające uwzględnienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych.

Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada zaległość podatkową wynikającą z ostatecznej decyzji NUS z dnia "[...]" określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. (dalej: "decyzja wymiarowa") w kwocie 50.732 zł (K-7). W związku z tą zaległością prowadzone było przez NUS postępowanie egzekucyjne zakończone w dniu "[...]" umorzeniem ze względu na brak możliwości wyegzekwowania należności (K-14).

W dniu 6 sierpnia 2018 r. NUS skierował do skarżącego zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze należności publicznoprawnych należności wynikającej z ww. decyzji (K-39). W zawiadomieniu zawarto pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu. Przesyłka pocztowa zawierająca zawiadomienie została doręczona w trybie zastępczym w dniu 23 sierpnia 2018 r. (K-40, pierwsze awizo 9.08.2019).

Następnie wszczęte zostało w dniu 4 listopada 2019 r. postępowanie egzekucyjne w Wielkiej Brytanii, po ustaleniu przez organ egzekucyjny, że skarżący przebywa w tym kraju (wniosek o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności K-21).

Skarżący w piśmie z dnia 21 listopada 2019 r. (K-24) zażądał wycofania tytułu wykonawczego i zamknięcia sprawy z uwagi na przedawnienie.

NUS nie uwzględnił tego żądania, wskazując (pismo NUS z 5 grudnia 2019 r., K-1) na przerwanie biegu przedawnienia dochodzonego zobowiązania z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku w Banku), o czym skarżący został powiadomiony w dniu 18 sierpnia 2017 r. Nowy, 5-letni bieg terminu przedawnienia rozpoczął się, zdaniem NUS, 27 lipca 2017 r.

W piśmie z 27 grudnia 2019 r. (K-34) skarżący zakwestionował stanowisko organu w kwestii przedawnienia, a także wyjaśnił, że nie otwierał rachunku w Banku, wobec czego organ, zajmując ten rachunek, wykonał fikcyjne czynności. Dodał, że nie otrzymał żadnych informacji o zajęciu rachunku i o innych czynnościach dotyczących jego zobowiązań aż do czasu otrzymania informacji z brytyjskiego urzędu podatkowego o zaktualizowanym tytule wykonawczym.

W dniu 6 lutego 2020 r. NUS skierował do skarżącego kolejne pismo (K-35), w którym m. in. przedstawił wyjaśnienia dotyczące doręczenia decyzji wymiarowej na zgłoszony przez skarżącego adres: "[...]", a także wymienił podjęte czynności z zakresu egzekucji i podtrzymał stanowisko w kwestii braku przedawnienia zobowiązań.

W piśmie z 4 marca 2020 r. (K-38) skarżący zakwestionował okoliczność doręczenia mu decyzji wymiarowej, wskazując na jej skierowanie pod nieaktualny adres zamieszkania. Podniósł, że nie uczestniczył w postępowaniu podatkowym, gdyż w tym czasie mieszkał w Wielkiej Brytanii. Nie posiada pełnej dokumentacji związanej ze sprawą, dysponuje jednak sporządzonym przez siebie zestawieniem kosztów sprzedaży nieruchomości, z którego wynika, że na jej sprzedaży nie zarobił, lecz stracił. Ocenił ponadto, że zaległość podatkowa uległa przedawnieniu, a środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego był nieskuteczny, gdyż skarżący nie posiadał rachunku w Banku, lecz w "[...]", który został przejęty przez Bank i w ten sposób rachunek skarżącego został transferowany do nowego banku. Na rachunku w "[...]" skarżący posiadał zadłużenie, którego nie spłacał. Zakładał, że bank wypowie mu umowę rachunku bankowego. Dodał, że nie obsługując prawidłowo zadłużenia, nie mógł sam zlikwidować rachunku i uważał, że powinien uczynić to bank. Od końca 2013 r. rachunek praktycznie nie funkcjonował. Zdaniem skarżącego zajęcie rachunku, na którym nie ma żadnych środków i operacji, a jedynie ewentualnie nieregulaminowe zadłużenie bliskie terminowi przedawnienia, nie mogło wstrzymać biegu terminu przedawnienia.

NUS uznał pismo skarżącego z dnia 4 marca 2020 r. za sprzeciw w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych i postanowieniem z "[...]", powołując m.in. art. 18i § 1 pkt 1 w zw. z art. 18t ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. DzU 2019, poz. 1438 ze zm., dalej: "upea") odmówił jego uwzględnienia. Wyjaśnił, że opisana powyżej zaległość wynika z ostatecznej decyzji wymiarowej, wobec zaś jej nieuiszczenia został wystawiony tytuł wykonawczy, a następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne, które zostało jednak umorzone ze względu na bezskuteczność. Następnie, z uwagi na pobyt skarżącego za granicą, skierowany został wniosek o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności, co spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego w Wielkiej Brytanii.

Zdaniem NUS wobec zaniechania przez skarżącego realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 146 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "Op) w zakresie powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, doręczenie decyzji wymiarowej było skuteczne. Natomiast odnośnie do zarzucanego przez skarżącego przedawnienia zobowiązania podatkowego i skuteczności zajęcia rachunku bankowego, przerywającego bieg terminu przedawnienia, NUS przytoczył brzmienie art. 70 § 1 i 4 Op oraz art. 80 upea Uznał, że w świetle tych przepisów zajęcie istniejącego rachunku bankowego zawsze będzie powodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanej należności podatkowej.

W zażaleniu skarżący podniósł, że czynność polegająca na rzekomym zajęciu jego rachunku bankowego nie może być uznana za prawnie skuteczną, gdyż bank 4 grudnia 2012 r. wypowiedział umowę prowadzenia ww. rachunku bankowego, na co przedstawił stosowny dokument. Skoro rachunek bankowy został zlikwidowany, to NUS nie mógł dokonać jego zajęcia i nie mogło dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w konkretnym banku ("[...]"), który został zgłoszony przez skarżącego jako rachunek osobisty w Urzędzie Skarbowym na formularzu NIP-1, złożonym w dniu 20 lutego 2008 r. W odpowiedzi na powyższe zajęcie, dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia 26 lipca 2017 r. (K-30) potwierdził prowadzenie rachunku bankowego na rzecz skarżącego, jednocześnie wskazując, że nastąpił zbieg egzekucji do tego rachunku. W tych okolicznościach DIAS ocenił, że doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, a tym samym do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej, skutkiem czego termin ten rozpoczął bieg na nowo. Według DIAS jeśli nie zaistnieją inne przesłanki mające wpływ na przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, upłynie on z dniem 27 lipca 2022 r. Według DIAS przedłożone przez skarżącego wraz z zażaleniem pismo banku z 30 listopada 2012 r. zatytułowane "zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy" dotyczy wypowiedzenia umowy kredytu, nie zaś prowadzenia rachunku bankowego. DIAS dodał, że w świetle art. 80 § 2 upea, kwestię efektywności zajęcia rachunku bankowego, a więc tego, czy zajęcie to doprowadziło do faktycznego zaspokojenia wierzytelności, należy ocenić jako nieistotną z punktu widzenia ustalenia, czy doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. DIAS podzielił także ocenę organu I instancji, że pisma kierowane do skarżącego w toku postępowania podatkowego i postępowania egzekucyjnego należy uznać za doręczone i wywołujące skutki prawne.

W ocenie DIAS powyższe okoliczności potwierdziły, że zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych nie narusza przepisów ustawy upea

W skardze wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, a ponadto o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi oświadczeń banku na okoliczność rozwiązania umów rachunku bankowego i nieskuteczności zajęcia.

Zarzucono naruszenie:

- art. 80 § 1 i § 2 upea poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego było skuteczne, pomimo iż w chwili zastosowania środka egzekucyjnego rachunek bankowy nie istniał;

- art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 i § 4 Op poprzez błędne uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu, mimo iż nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego, przerywającego bieg terminu przedawnienia oraz nie zawiadomiono skutecznie skarżącego o jego zastosowaniu;

- art. 59 § 1 w zw. z art. 18b § 1 oraz art. 18h pkt 1 upea poprzez niezastosowanie pomimo, że istniała konieczność umorzenia postępowania, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego ciążącego na skarżącym, a tym samym brak jest podstaw do dokonania wpisu w Rejestrze Należności Publicznoprawnych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki powodujące przerwanie biegu przedawnienia, gdyż skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o zajęciu rachunku bankowego, a samo zajęcie rachunku było nieskuteczne wobec jego nieistnienia. Zdaniem skarżącego doszło do przedawnienia zobowiązania, a obowiązek zapłaty należności wygasł, co jest równoznaczne z koniecznością wykreślenia danych z Rejestru Należności Publicznoprawnych. Skarżący skonstatował, że skoro jest podstawa do wykreślenia danych z tego Rejestru, to tym bardziej jest podstawa do ich niewpisywania, a sprzeciw skarżącego winien zostać uwzględniony.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "ppsa"), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W kwestii wniosku o dopuszczenie dowodu z załączonej do skargi kopii pisma banku z dnia 30 listopada 2012 r. "Zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy", przedłożonego na okoliczność rozwiązania umowy rachunku bankowego, a tym samym nieskuteczności zajęcia, Sąd postanowił wniosku tego nie uwzględnić. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym do wyjątków należą sytuacje, w których sąd przeprowadza dowód na wniosek strony. Jest to możliwe tylko, jeśli chodzi o dowód z dokumentów, mający charakter uzupełniający i jeżeli jego przeprowadzenie jest konieczne do wyjaśnienia wątpliwości o charakterze istotnym i nie doprowadzi to do przedłużenia postępowania. Zaoferowany przez skarżącego dowód jest kserokopią nie potwierdzoną za zgodność z oryginałem, a zatem nie można uznać go za dokument. Ponadto ww. pismo banku (oryginał) znajduje się w aktach odwoławczych (K-55), gdyż przedłożył je skarżący wraz z zażaleniem i było przedmiotem oceny organu odwoławczego. Powyższe przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niemniej jednak, rozpatrując sprawę Sąd, pomimo, że wnioskowanego dowodu nie przeprowadzi, to odniesie się do niego w ramach oceny stanowiska organu, bowiem dowód ten znajduje się w aktach sprawy.

Na podstawie art.18b § 1 pkt 2 upea w Rejestrze Należności Publicznoprawnych gromadzone są informacje o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli należności te wynikają z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia, które jest ostateczne.

Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w rejestrze, co wynika z art. 18i § 1 pkt 1 upea. Prawo to przysługuje od dnia doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 18c § 1 albo od dnia wprowadzenia do rejestru danych, o których mowa w art. 18b § 2, bez tego zawiadomienia i trwa do dnia, do którego te dane znajdują się w rejestrze (art.18i § 3 upea).

W rozpatrywanej sprawie podstawą ujawnienia w ww. Rejestrze była decyzja wymiarowa. Zobowiązanie podatkowe wynikające z tej decyzji dotyczy 2011 r. Zasadniczo zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, co wynika z art.70 § 1 Op. Zgodnie z tą zasadą zobowiązanie skarżącego powinno ulec przedawnieniu z końcem 2017 r. Jednak w § 4 art.70 Op przyjęto, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Taka właśnie sytuacja, opisana w zacytowanym przepisie, wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że w ramach postępowania egzekucyjnego zastosowany został skutecznie środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego, dowodem czego są znajdujące się w aktach sprawy: zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "[...]" (K-26-29), kopia którego została doręczona skarżącemu oraz pismo banku (K-30) z dnia 27 lipca 2017 r., w którym potwierdzone zostało, że skarżący posiada rachunek bankowy oraz że doszło do zbiegu egzekucji.

Skarżący okolicznościom tym zaprzecza, podnosząc w skardze, że w chwili dokonywania zajęcia nie posiadał rachunku w Banku, wobec czego nie doszło do jego zajęcia i do przerwania biegu przedawnienia. Zdaniem skarżącego zastosowanie środka egzekucyjnego było nieskuteczne. Dlatego, z uwagi na przedawnienie, należało umorzyć postępowanie egzekucyjne i nie było podstaw do dokonania wpisu w Rejestrze Należności Publicznoprawnych. Ponadto skarżący uważa, że nieprawidłowo doręczano mu korespondencję na ostatni znany organowi adres, bowiem pod adresem tym nie zamieszkiwał. Skarżący stoi na stanowisku, że nieprawidłowo oparł się organ na adnotacjach poczty dokonanych na drukach awizo, bowiem doręczyciel pocztowy nie może wiedzieć, czy adresat przestał zamieszkiwać pod danym adresem.

Sąd stanowiska skarżącego nie podziela. W kwestii przerwania biegu przedawnienia nieprawidłowa jest argumentacja oparta na twierdzeniu, że pismo banku, datowane na 30 listopada 2012 r., nazwane: "Zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy", zawiera treść wskazującą na wypowiedzenie umowy rachunku bankowego. Treść tego pisma wskazuje, że dotyczy ono niespłaconego przez skarżącego zobowiązania w postaci kapitału 62.800 zł, odsetek od kapitału 5.324 zł oraz opłat i prowizji banku w kwocie 1.115 zł. W piśmie tym nie stwierdza się, że rachunek bankowy zostanie zamknięty. Jest też w aktach sprawy pismo banku z dnia 26 lipca 2017 r. (K-30) stanowiące odpowiedź banku na doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, w którym to piśmie potwierdzone zostało przez bank, że w banku znajduje się należący do skarżącego rachunek. Łączna ocena tych dowodów prowadzi do wniosku, że doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że do przerwania biegu przedawnienia dochodzi także w sytuacji, gdy nastąpiło zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym, na którym nie znajdowały się żadne środki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r. II FSK 578/12, Baza CBOSA, http://www.nsa.gov.pl).

Wbrew twierdzeniom skarżącego zebrane w sprawie dowody wskazują, że jego rachunek bankowy w chwili dokonywania zajęcia nie był zlikwidowany. Dlatego doszło zastosowania środka egzekucyjnego, o którym skarżący został poinformowany. Tym samym nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia i nie było przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela. Wystąpiły zaś przesłanki do ujawnienia zaległości podatkowych w Rejestrze. Dlatego niezasadne okazały się zrzuty naruszenia art. 80 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 i § 4 Op.

Z akt sprawy wynika, że skarżący został zawiadomiony o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze. Zawiadomienie zawiera elementy wymienione w art.18c upea i zostało skierowane na adres skarżącego zgłoszony przez niego na formularzu NIP-1. O zmianie adresu związanej z wyjazdem z kraju skarżący organu podatkowego nie poinformował, dlatego przyjęty został adres wcześniej zgłoszony. Nie do przyjęcia jest zaprezentowane przez skarżącego stanowisko, że od uznania doręczyciela pocztowego miałoby zależeć, pod jaki adres należy doręczyć pismo organu. Decydują o tym dane gromadzone przez organ na podstawie zgłoszeń podatników. Dlatego prawidłowe było wysyłanie do skarżącego pism na ten adres, który został zgłoszony. Dotyczy to także doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym.

W ocenie Sądu nie wystąpiły przesłanki do wykreślenia danych z Rejestru, wymienione w art.18h upea, w szczególności zaś nie wystąpiła podnoszona w skardze okoliczność wymieniona pkt 1 tego przepisu, tj. wygaśnięcie obowiązku zapłaty należności pieniężnej, wywodzona przez skarżącego z upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dlatego także zarzuty naruszenia art. 18b § 1 oraz art. 18h pkt 1 upea okazały się niezasadne.

W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art.151 ppsa.