Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 953/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. Z-M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2023 r. [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Burmistrz M. W. po rozpoznaniu wniosku skarżącego [...] odmówił przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący posiada prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz że przedłożył on jednocześnie decyzję ZUS o wstrzymaniu wypłaty renty od dnia [...] kwietnia 2023 r. Mając powyższe na uwadze organ powołał się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej powoływana jako "uśr") i wyjaśnił, że wstrzymanie przez skarżącego wypłaty renty nie pozbawia go jednak prawa do niej, ponieważ prawo to jest niezbywalne, a ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem rentowym a pielęgnacyjnym. W związku z tym zdaniem organu I instancji w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające skarżącego do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wskazując w nim na konieczność zastosowania rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ziściły się dwie przesłanki negatywne, uniemożliwiające przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Pierwsza dotyczy przysługującego skarżącemu uprawnienia do świadczenia rentowego z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a druga niespełnienia przez skarżącego warunku rezygnacji/ niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, ponieważ jako rencista całkowicie niezdolny do pracy jest on bierny zawodowo z powodu własnego stanu zdrowia i wyłączony tym samym z rynku pracy. Tym samym SKO stwierdziło, że skarżący jako rencista całkowicie niezdolny do pracy nie ma obiektywnych możliwości podjęcia zatrudnienia, co pozostaje bez związku z chorobą syna.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr i podnosząc, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest wykluczone. Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Ponadto zarzucił Kolegium, że błędnie uznało, iż w okolicznościach sprawy brak jest obiektywnych możliwości podjęcia przez niego pracy, wskazując w tym zakresie na przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i podkreślając, że zaliczenie do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach m.in. przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa") wykazała, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.

W sprawie należało rozstrzygnąć czy orzekające organy prawidłowo odmówiły przyznania skarżącemu - uprawnionemu do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się przy tym na przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a uśr oraz – w przypadku organu odwoławczego – uznając dodatkowo, że w sprawie nie spełniono w sprawie warunku rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, ponieważ skarżący jako rencista nie ma obiektywnych możliwości podjęcia zatrudnienia.

Przepisy materialnoprawne ustawy o świadczeniach rodzinnych, które mają istotne znaczenie w niniejszej sprawie to przede wszystkim art. 17 ust. 1, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z dnia [...] maja 2023 r. (data wpływu wniosku do organu) wystąpił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. z dnia [...] kwietnia 2023 r. Co istotne, w aktach sprawy znajduje się ponadto decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] maja 2023 r. o wstrzymaniu skarżącemu wypłaty renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia [...] kwietnia 2023 r.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest zatem, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, będąc uprawnionym do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, której to jednak wypłata została wstrzymana od dnia [...] kwietnia 2023 r. na mocy ww. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] maja 2023 r.

Mając więc na względzie rodzaj przysługującego skarżącemu uprawnienia należy w pierwszej kolejności podnieść, że zdaniem Sądu nie można zgodzić się że stwierdzeniem organu odwoławczego, jakoby fakt przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oznaczał automatycznie, że strona wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne jest obiektywnie niezdolna do podjęcia pracy, a w konsekwencji że nie można jej przypisać zdolności do rezygnacji z jej podjęcia, co tym samym powoduje brak spełnienia w sprawie przesłanki koniecznej dla przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją/ niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wskazać należy bowiem, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 1251; dalej jako "uerfus") całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Nie można jednak tego stanu rozumieć w ten sposób, że osoba taka nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, zatem nie może też z jej podjęcia zrezygnować. Należy bowiem uwzględnić regulację art. 13 ust. 4 uerfus, zgodnie z którym, zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Istotnie, osoba uznana za całkowicie niezdolną do pracy nie może podjąć pracy w normalnych, typowych warunkach, odmiennie niż osoba częściowo niezdolna do pracy. Rzutuje to niewątpliwe na jej sytuację na rynku pracy i rodzaj pobieranej renty. Nie zmienia to jednak co do zasady jej sytuacji, jeżeli chodzi o samą możliwość podjęcia pracy, niezależnie od warunków jej wykonywania, a w konsekwencji nie czyni warunku rezygnacji z zatrudnienia (lub niepodejmowania go) warunkiem, który do takiej osoby nie może mieć zastosowania (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 524/22 – dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Osoba uznana za niezdolną do pracy może być zatrudniona w warunkach pracy chronionej, bez utraty statusu osoby niezdolnej do wykonywania jakiejkolwiek pracy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt III AUa 603/17, LEX nr 2550838), jako że przesłanka niezdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 134/00 - OSNP 2002/15/369; z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II UK 106/09 - LEX nr 558589; z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 403/12 - LEX nr 1350309; oraz wyrok NSA z dnia 26 września 2023 r. sygn. akt I OSK 1788/21 - dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/queryj).

Poza tym zauważyć należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 100 ze zm., dalej jako "ustawa o rehabilitacji"), ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 uerfus, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; 2) wykonywania pracy zdalnej.

Z powyższego wynika zatem, że pobieranie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – co do zasady - nie musi eliminować opiekuna z rynku pracy, a zatem w stosunku do takich osób może być rozważana przesłanka niepodejmowania (rezygnacji) zatrudnienia w warunkach pracy chronionej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 773/22; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1027/20; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 255/21; wyrok NSA z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1749/21; wyrok NSA z 26 września 20235 r. sygn. akt I OSK 1788/21 - dostępne na stronie jw.).

Tego rodzaju rozważań jednak w sprawie nie uczyniono, a SKO ograniczyło się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że skoro skarżący jest rencistą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, to powodem niepodejmowania zatrudnienia jest właśnie jego obiektywna niezdolność do pracy, a nie stała opieka nad synem. Jak podkreślono osoba uznana za całkowicie niezdolną do pracy może mieć jednak możliwość zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, a w sprawie kwestia ta nie została ustalona i zweryfikowana, w tym i w kontekście istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad wymagającym opieki synem. Jak wykazano, błędne jest założenie, że posiadanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oznacza samo w sobie, że powodem niepodejmowania zatrudnienia jest niezdolność do pracy. Kwestia zdolności i możliwości zatrudnienia, w tym w kontekście sprawowanej opieki nad synem, powinna zostać rzetelnie ustalona i wyjaśniona, czego jednak zaniechano w sprawie.

Kolejną kwestią do której należało się w sprawie odnieść, a która stanowiła wprost wskazaną przez organy obu instancji przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, jest to czy skarżącemu, uprawnionemu do świadczenia rentowego, może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na wyłączającą przesłankę pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianą w m.in. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawującą opiekę ma ustalone prawo do przewidzianych w tym przepisie świadczeń, w tym prawo do renty.

Problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr był już wielokrotnie analizowany przez sądy administracyjne, w tym także Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym aktualnie w orzecznictwie utrwalił się pogląd wskazujący na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej ww. przepisu wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. m.in. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s. 204 i m.in., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i m.in. Oraz powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. W analizowanym przypadku potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej wynika zaś m.in. ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł, a następnie było waloryzowane i w momencie złożenia wniosku przez skarżącego wynosiło 2458 zł, i było wyższe od przysługującego mu świadczenia rentowego, na co wskazał w treści odwołania. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

Ponadto zwrócić uwagę należy na to, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę czy rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21; z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1080/21 – dostępne na stronie jw.)

Mając powyższe na uwadze zważyć należy zatem, iż w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe, nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. Zastosowanie zatem przez orzekające organy jedynie literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr i w konsekwencji odmówienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność posiadania przez wnioskodawcę ustalonego prawa do renty, stanowi w ocenie Sądu o wadliwości wydanych decyzji.

Zdaniem Sądu problem zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i do świadczenia emerytalnego czy rentowego powinien być rozwiązany poprzez umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego z tych świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego czy rentowego, a nie – z uwagi na związane z tym problemy prawne - poprzez wyrównanie różnicy pomiędzy tymi świadczeniami (patrz wyroki NSA: z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20; z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 – dostępne na stronie jw.).

Wyjaśnić należy zarazem, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 uśr, w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 uerfus, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 uśr czy art. 96 uerfus) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Nie ma jednak jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury/renty przyznawanych i wypłacanych przez różne organy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wyraża stanowisko, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę/rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego. W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury/renty na podstawie art. 103 ust. 3 uerfus. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Przy czym ustawodawca nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury/renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 uerfus skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury/renty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 uerfus). Choć renta jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr (posiadania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym prawem do renty, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2813/20; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 – dostępny na stronie jw.).

W przedmiotowej sprawie skarżący przedłożył wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego decyzję ZUS Oddział w T. z dnia [...] maja 2023 r. o wstrzymaniu wypłaty przysługującej skarżącemu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia [...] kwietnia 2023 r. Oznacza to, że w sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, która jak podkreślono dotyczy nie samego prawa do renty, lecz realizacji tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Stanowi to tym samym o wadliwości wydanych w sprawie decyzji, z uwagi na brak wystąpienia w dacie orzekania przez organy przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr.

Mając zatem na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając że organy na skutek błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, wadliwie przyjęły, że sama okoliczność posiadania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, pomimo wstrzymania jej wypłaty, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organy nie poczyniły zgodnych z prawem i koniecznych ustaleń czy zachodzi bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a opieką nad jego niepełnosprawnym synem. Wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia.