Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1145/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej D. B. z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda Ł. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 388) i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania D.B. z pobytu stałego w lokalu nr 55 przy ul. A. 2 w Ł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 18 maja 2015r. B.I. wystąpił do Prezydenta Miasta w Ł. z wnioskiem o wymeldowanie D.B. i J.B. z pobytu stałego w lokalu nr 55 przy ul. A. 2 w Ł. wskazując, że w dniu 21 kwietnia 2015r. na podstawie umowy sprzedaży nabył spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu. Podał, że wskazane powyżej osoby nie zamieszkują we wskazanym lokalu mieszkalnym, a postępowanie w przedmiocie wymeldowania wobec zameldowanych w tym lokalu osób zostało wszczęte jeszcze na wniosek poprzedniego właściciela lokalu, tj. M.S.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu D.B. z pobytu stałego w lokalu nr 55 przy ul. A. 2 w Ł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ meldunkowy wskazał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wykazała, że D.B. nie zamieszkuje obecnie w miejscu stałego zameldowania. Przedmiotowy lokal opuściła przy udziale Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł-W w Ł. w dniu 5 lutego 2015r., a powyższą okoliczność potwierdza protokół z czynności egzekucyjnych, sporządzony w dniu 5 lutego 2015r. Lokal mieszkalny został przekazany ówczesnemu właścicielowi - M.S., który następnie zbył przedmiotowy lokal na rzecz B.I. Przeprowadzone przez pracowników organu i funkcjonariuszy VIII Komisariatu KMP w Ł. kontrole meldunkowe w przedmiotowym lokalu potwierdziły, że D.B. od około pół roku nie przebywa w lokalu, w którym znajdują się jedynie część segmentu i szafki stanowiące jej własność. Ponadto w wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy IV Komisariatu Policji KMP w Ł. kontroli meldunkowej ustalono, że D.B. zamieszkuje w lokalu przy ul. B. w Ł.

Od powyższej decyzji D.B. złożyła odwołanie, w którym zarzucając organowi pierwszej instancji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że sporny lokal opuściła z własnej woli, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podała, że nie istnieje z jej strona zła wola w dochowaniu obowiązku wymeldowania się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Wskazała, że w lokalu socjalnym mieszącym się w Ł. przy ul. B. 61 m 19/20, w którym obecnie przebywa w wyniku wykonania wyroku eksmisyjnego nie może się zameldować na pobyt stały, ponieważ zabraniają tego przepisy prawa. Podniosła, że musi posiadać miejsce stałego zameldowania, ponieważ wymaga tego pracodawca, banki i urzędy.

Wojewoda Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że materialnoprawną podstawę orzeczenia o wymeldowaniu osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Ustawa ta nakłada na organ meldunkowy obowiązek ewidencjonowania pobytu obywateli polskich zgodnie ze stanem faktycznym, a realizacji tego obowiązku służy przepis art. 35 ustawy. Z powyższego przepisu wynika, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania się. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego spełniona jest wówczas, gdy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny i definitywny. Z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia także wówczas, gdy owo opuszczenie nastąpiło na skutek wykonania orzeczonej eksmisji, czy to w sposób dobrowolny, czy też na skutek czynności komorniczych. Orzeczenie eksmisji oznacza bowiem prawny nakaz opuszczenia lokalu i opróżnienia go z rzeczy z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Sąd Rejonowy dla Ł-W w Ł., postanowieniem z dnia 9 lutego 2011r. sygn. akt [...] przysądził prawo do lokalu nr 55 przy ul. A. 2 w Ł. na rzecz M.S. W oparciu o wskazane wyżej postanowienie w dniu 5 lutego 2015r. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł-W. w Ł. wprowadził nowego właściciela w posiadanie przedmiotowego lokalu. Jak wynika z protokołu z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych skarżąca opuściła lokal przed przybyciem komornika do spornego lokalu, co oznacza, że podporządkowała się ciążącemu na niej obowiązkowi opuszczenia lokalu, wynikającemu z postanowienia sądu.

Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że okoliczność dotycząca niemożności zameldowania się w innym miejscu pobytu, nie wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zameldowanie jest jedynie potwierdzeniem faktu pobytu w konkretnym lokalu, a utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie zamieszkuje i nie ma prawnej możliwości powrotu do tego miejsca, stanowi fikcję meldunkową. Obowiązujące przepisy prawa nie różnicują zameldowania na pobyt stały ze względu na rodzaj uprawnień do lokalu, a zatem brak jest jakichkolwiek przeszkód do dokonania zameldowania w lokalu socjalnym, o ile osoba faktycznie tam zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zaskarżając w całości decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, wniosła o jej zmianę i oddalenie wniosku o wymeldowanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne ustalenia faktyczne polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że opuściła lokal przy ul. A. 2 w Ł. dobrowolnie w sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu doszło w wyniku egzekucji komorniczej i wyraźnego wielokrotnego sprzeciwu wobec orzeczonej eksmisji, co oznacza, że nie spełniona została przesłanka dobrowolności stanowiąca podstawę orzeczenia o wymeldowaniu. Ponadto skarżąca wskazała, że ustalenia organu, że może bez przeszkód zameldować w lokalu socjalnym przy ul. B. są błędne. Podała, że nie wiadomo na jakiej podstawie organ ustalił, że przebywa w lokalu socjalnym z zamiarem pobytu na stałe, podczas gdy, jak podkreśliła podjęła już działania prawne, żeby wyprowadzić się lokalu socjalnego, ponieważ nie spełnia on podstawowych wymogów, jakie są niezbędne dla osób niepełnosprawnych. Brak zatem zamiaru pobytu na stałe w przedmiotowym lokalu powoduje, że odpadła podstawa do zameldowania się w tym lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 1337). Zgodnie z treścią art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Pobytem stałym, jak wynika z treści art. 25 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Treść powyższych przepisów jest zbieżna z dyspozycją odpowiednio art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dlatego w niniejszej sprawie w pełni uprawnione jest odwołanie się do dorobku orzeczniczego wypracowanego na tle art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 "starej" ustawy.

Miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 35 ww. ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

W rozpoznawanej sprawie niespornym pozostaje fakt, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 lutego 2011r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł-W w Ł. przysądził na rzecz M.S. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr 55 położonego w Ł. przy ul. A. 2. W oparciu o wskazane powyżej postanowienie, w dniu 5 lutego 2015r. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł-W w Ł. wydał przedmiotowy lokal mieszkalny nowemu właścicielowi. Z okoliczności utrwalonych w protokole z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych wynika, że skarżąca opuściła lokal przed wykonaniem przez komornika sądowego powyższego postanowienia i zamieszkała w przyznanym jej lokalu socjalnym.

Wykonanie wskazanego powyżej postanowienia spowodowało, że zmieniło się miejsce stałego pobytu skarżącej w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Bez znaczenia przy tym jest, czy skarżąca wykonała postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł-W w Ł. z dnia 9 lutego 2011r. dobrowolnie, czy została wyeksmitowana przez komornika, skoro opróżnienie zajmowanego lokalu stanowiło wykonanie nałożonego na stronę prawomocnym orzeczeniem sądu odpowiedniego obowiązku. Wykonanie takiego obowiązku nie jest najczęściej dobrowolne, lecz tworzy identyczną podstawę do wymeldowania, jak dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu (por. wyroki NSA dnia z 27 sierpnia 2009r., sygn. akt II OSK 1313/08 i z dnia 23 marca 2010r., sygn. akt II OSK 579/09). Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie lub wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu, bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012r., sygn. akt I OSK 1973/10, publ. Lex nr 1112023). Zameldowanie służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnymi i ma celu potwierdzenie faktu pobytu w określonym lokalu.

Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Dokonując wykładni tego przepisu należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w przepisach prawa, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2010r. sygn. akt II OSK 195/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przytoczonych powyżej powodów nieusprawiedliwione są zarzuty postawione w skardze.

Okoliczność, że skarżąca sprzeciwiała się eksmisji, czemu, jak twierdzi dawała wielokrotnie wyraz nie znosi wykonanych czynności eksmisyjnych. W niniejszym postępowaniu podstawową i jedyną badaną kwestią było ustalenie opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez skarżącą. Z opisanych natomiast powyżej okoliczności bezspornie wynika, że skarżąca przedmiotowy lokal opuściła.

Dla wyniku rozpoznawanej sprawy bez znaczenia pozostaje także fakt, że skarżąca nie przebywa w lokalu socjalnym w zamiarem stałego pobytu, ponieważ lokal nie spełnia podstawowych wymogów dla osób niepełnosprawnych, jak również fakt, że podjęła już odpowiednie działania prawne w celu opuszczenia przedmiotowego lokalu.

W świetle przedstawionych okoliczności należy uznać, że stanowisko organów administracji jest prawidłowe, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania prawomocnego orzeczenia sądu jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 cyt. ustawy, które w konsekwencji uzasadniania orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej.

Należy podkreślić, że wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania nie następuje w ramach uznania administracyjnego, lecz stanowi obowiązek organu w przypadku zaistnienia okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Organy nie mogą podejmować rozstrzygnięć wbrew swoim ustaleniom, albowiem prowadziłoby to do utrzymania fikcji meldunkowej, co stanowiłoby z kolei naruszenie art. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy i podważałoby ustawowy cel tej ewidencji. Ewidencja służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób, a zatem ma jedynie charakter rejestracyjny, który odzwierciedlać ma stan faktyczny i służyć ochronie porządku publicznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

D.Cz.