Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1365/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Joanna Wegner sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 361/18 w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 czerwca 2018 r. nr 9003-2018-000195 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ś. z s. P. z dnia 26 kwietnia 2018 r., nr 0062-2018-003083; 3. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. B. kwotę 1240 (tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 361/18 oddalił skargę M. B. i P. B. (następców prawnych skarżącego J. B.) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 czerwca 2018 r. nr 9003-2018-000195 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2018 r., Nr 0062-2018-003083, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś., po rozpatrzeniu wniosku J. B. o przyznanie płatności na rok 2017, działając na podstawie art. 5, art. 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ze zm.) oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.) umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej - działki rolnej [...] o powierzchni 0,50 ha, działki rolnej [...] o powierzchni 0,27 ha oraz odmówił przyznania, - jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. Nr 9003-2018-000195 Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w E. utrzymał w mocy powyższa decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2018 r. Podstawą negatywnego rozpoznania wniosku o płatności na rok 2017 było ustalenie organów ARIMR, że strona skarżąca nie była rolnikiem aktywnym zawodowo.

J. B. wniósł skargę na powyższe orzeczenie do Sądu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że J. B. zmarł i z tego powodu postępowanie sądowoadministracyjne zostało zawieszone, a następnie podjęte z udziałem następców prawnych skarżącego - M. B. i P. B.

WSA w Lublinie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, że Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm., dalej zwane rozporządzeniem 1307/2013) wprowadza pojęcie "rolnika aktywnego zawodowo", ograniczające krąg osób uprawnionych do otrzymywania płatności. Stosownie do art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym, lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie było ustalenie organów ARiMR, że w świetle publicznych rejestrów i informacji w nich zawartych strona skarżąca prowadziła działalność polegającą na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek i z tego powodu na podstawie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 należało odmówić przyznania płatności. Zdaniem Sądu I instancji stanowisko to jest prawidłowe i strona skarżąca nieskutecznie je podważa podnosząc w swoich wyjaśnieniach, że nie świadczyła usług z zakresu obrotu nieruchomościami.

W ocenie Sądu I instancji niezasadny był zarzut, że czynności w zakresie działalności pozarolniczej odnosiły się jedynie do kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek oraz że strona nie świadczyła usług w zakresie obrotu nieruchomościami. Jednoznacznym dowodem potwierdzającym ustalenia organów ARiMR odnośnie prowadzenia przez skarżącego działalności pozarolniczej, jest dokument w postaci wydruku danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG). Dokument ten świadczy, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą, m.in. klasyfikowaną do kodu PKD 68.102. - Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek (k. 549 akt adm.). Wydruk z wypisu w rejestrze REGON potwierdzał ten fakt (k. 552 akt adm.) dowodził, że Skarżący figurował jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, m. in. w zakresie kodu PKD 68.202 - Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, działalność przeważająca. Udowodniony fakt prowadzenia przez stronę pozarolniczej działalności gospodarczej obejmującej "Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek" (PKD 68.102.) oznacza, że w grę wchodzi instytucja wykluczenia beneficjenta z płatności.

Przepis art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 posługujący się pojęciem świadczenia usług obrotu nieruchomościami, należy interpretować szeroko. Pojęcie to obejmuje zarówno pośrednictwo w obrocie nieruchomościami przez inne osoby (kupującego i sprzedającego), jak i kupno oraz sprzedaż nieruchomości (będących przedmiotem kolejnych transakcji). Do takiego wniosku prowadzi treść PKD, która tego rodzaju działalność wymienia w Dziale 68 PKD - określonym jako "Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości".

Zdaniem Sądu I instancji, Skarżący nie wykazał, że spełniał wymogi uznania go za rolnika aktywnego zawodowo. Stanowisko strony wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. oraz podtrzymywane w skardze, nie jest uzasadnione. Uwadze strony umknęło, że spośród 19 transakcji dotyczących kupna nieruchomości (działek indywidualnie oznaczonych numerami ewidencyjnymi) kilka nieruchomości już sprzedano (działkę w D. i M.) oraz że działkę nr [...] w S. W. kupiono w celu wydzierżawienia jej P. B. Strona pomija też okoliczność, że działka nr [...] położona w L. przy ul. Ł. położona jest na obszarze opisanym jako "zurbanizowane tereny" oraz że celem zakupu tejże nieruchomości było prowadzenie działalności gospodarczej (k. 524 akt adm.).

W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. strona dążyła do wykazania, że nie prowadzi żadnej z wykluczonych rodzajów działalności (w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013). Nie udowodniła natomiast poprzez przedłożenie "Dokumentów dot. działalności Skarżącego", że działalność rolnicza nie jest działalnością marginalną. Nie wykazała też, że działalność rolnicza stanowiła główną działalność gospodarczą (lub przedmiot działalności).

W rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 9 ust 4 rozporządzenia nr 1307/2013, odnoszący się jedynie do rolników, którzy otrzymali płatności bezpośrednie nieprzekraczające kwoty 5000 euro. Nie wchodziło więc w grę automatyczne uznanie strony skarżącej za rolnika aktywnego zawodowo. W roku gospodarczym 2016 Skarżący nie otrzymał płatności bezpośrednich.

Wbrew zarzutom i wnioskom skargi, organy ARiMR nie naruszyły zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i mających zastosowanie w sprawie na podstawie odesłania zawartego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach. Orzekające organy działały zgodnie z zasadą praworządności (na podstawie obowiązujących przepisów prawa) i swoje stanowisko, co do faktycznych i prawnych podstaw odmowy przyznania płatności jednoznacznie - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. - przedstawiły w uzasadnieniu rozstrzygnięć.

Organ odwoławczy nie naruszył przepisu art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. U. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r.; dalej: rozporządzenie nr 639/2014). Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby Skarżący prowadzący działalność gospodarczą w wielu dziedzinach figurował w rejestrach (ewidencji) jako osoba zajmująca się głównie działalnością rolniczą.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 i nie jest wynikiem błędnej wykładni tego przepisu. Zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności mogło nastąpić na podstawie wpisu w CEIDG i zgodnie z PKD, co wyżej wykazano. Oznacza to, że dopuszczalne jest klasyfikowanie przez organ ARiMR rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności, nie tylko pod dokonaniu ustaleń w przedmiocie rzeczywiście prowadzonej działalności przez beneficjenta.

Za niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b) rozporządzenia w związku z art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez nieuznanie skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo. Rzeczą strony było udowodnić, że działalność rolnicza skarżącego nie była działalnością marginalną. Samo zestawienie transakcji kupna nieruchomości oraz dołączenie faktur "zakupowych" i "sprzedażowych" było czynnością niewystarczającą do uznania strony za rolnika aktywnego zawodowo w świetle art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014 określającego, że do celów art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 działalność rolnicza nie ma charakteru marginalnego, jeżeli całość przychodów uzyskanych z działalności rolniczej w rozumieniu art. 11 niniejszego rozporządzenia w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne, stanowi co najmniej jedną trzecią całości przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym, za który dowody takie są dostępne. Rzeczą strony było wykazać, że wszystkie przychody z działalności rolniczej stanowiły nie mniej niż 1/3 całości przychodów uzyskanych w ostatnim roku obrotowym.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie WSA w Lublinie wnieśli M. B. i P. B. zaskarżając wyrok w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1365/19 odrzucił skargę kasacyjną P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 marca 2019 r.; sygn. akt III SA/Lu 361/18.

Skarżąca kasacyjnie M. B. zaskarżyła skargą kasacyjną wyrok WSA w Lublinie z dnia 21 marca 2019 r. w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) obrazę prawa materialnego, w postaci:

a) naruszenia art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 639/2014 poprzez błędne uznanie, że ma on zastosowanie do całego art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013, tj. zastosowanie do dokonania oceny, czy Skarżący prowadził działalność wykluczoną określoną w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, dopuszczając się oparcia w swojej ocenie na wpisach w CEIDG, podczas gdy literalne brzmienie art. 13 ust. 3 wskazuje, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do celów określonych w art. 9 ust. 3 lit. c), a w stosownych przypadkach, art. 9 ust. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem wskazanego przepisu i doprowadziło do kolejnych naruszeń, skutkujących uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji I i II oraz oddaleniem skargi Skarżących z dnia [...] lipca 2018 r., dalej jako "skarga 1"),

b) naruszenie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenie nr 1307/2013 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie tego przepisu następuje na podstawie wpisu w CEIDG zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje, przyjąć że zaklasyfikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 następuje na podstawie, ustalenia działalności rzeczywiście prowadzonej przez podmiot ubiegający się o płatności. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem wskazanego przepisu i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji I i II oraz oddaleniem skargi 1),

c) naruszenie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że za wskazane w tym przepisie "świadczenie usług w zakresie obrotu nieruchomościami" można uznać działalność polegającą na kupnie i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, opisaną w PKD, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek oraz w celu rozszerzenia działalności rolniczej przez Skarżącego nie stanowi świadczenia usług. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem wskazanego przepisu i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji li II oraz oddaleniem skargi 1),

d) naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędna wykładnię i uznanie, że Skarżący był zobowiązany do udowodnienia, że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności, określonej w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, podczas gdy zgodnie z tym przepisem Skarżący był zobowiązany jedynie do udowodnienia przesłanek pozytywnych, a nie negatywnych dot. przyznania płatności, czego dokonał poprzez złożenie dokumentów dot. działalności Skarżącego (definicja poniżej). Naruszenie to skutkowało błędnym zastosowaniem tego przepisu i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji li II oraz oddaleniem skargi 1),

e) naruszenie art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie Skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo, w sytuacji, w której z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego (definicja poniżej) wynika jednoznacznie, iż działalność rolnicza Skarżącego nie jest działalnością marginalną, co powinno skutkować uznaniem go za rolnika aktywnego zawodowo oraz przyznaniem mu wnioskowanych dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tym bardziej ze względu na fakt, iż jak wynika z wyżej opisanych dowodów nabywanie nieruchomości przez Skarżącego w latach 2016-2017 następowało głównie w celu rozszerzenia prowadzonej działalności rolniczej, co tym bardziej świadczy o tym, iż taka działalność prowadzona przez Skarżącego nie ma charakteru marginalnego. Naruszenie to skutkowało błędnym niezastosowaniem tego przepisu, przy jednoczesnym błędnym zastosowaniu art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2103 i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji l i II oraz oddaleniem skargi 1),

2) w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci:

f) naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie przez WSA, że rozpatrzono prawidłowo cały materiał dowodowy, w tym przede wszystkim dokumenty wskazane i przedstawione przez Skarżącego w postaci wyjaśnień Skarżącego przedstawionych w piśmie z dnia [...].02.2018 r., jak i dokumentów załączonych do tego pisma, tj.:

- zestawienia transakcji dotyczących nieruchomości za okres bezpośrednio poprzedzający złożenie wniosku, tj. za okres 01.01.2016-15.05.2017,

- zbiorczego zestawienia dotyczącego sprzedaży w odniesieniu do działalności rolniczej Skarżącego w okresie 01.01.2016-15.05.2017 wraz z fakturami VAT sprzedażowymi,

- zbiorczego zestawienia dotyczącego kupna w odniesieniu do działalności rolniczej Skarżącego w okresie 01.01.2016-15.05.2017 wraz z fakturami VAT zakupowymi (łącznie zwane: "Dokumentami dot. działalności Skarżącego"), co doprowadziło do uznania prawidłowości przez WSA oparcia przez organ oceny okoliczności dotyczących udowodnienia przez Skarżącego "że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności według art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, jedynie o część zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że (i) Skarżący taką działalność prowadzi, oraz (ii) do niezastosowania art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit. b) rozporządzenia 1307/2013, tj. nieuznanie Skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo, w sytuacji w której z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego wynika jednoznacznie, iż działalność rolnicza Skarżącego nie jest działalnością marginalną, co powinno skutkować uznaniem go za rolnika aktywnego zawodowo oraz przyznaniem mu wnioskowanych dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji l i II oraz oddaleniem skargi 1),

g) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez uznanie, iż organ rozpatrzył cały materiał dowodowy, w tym przede wszystkim dokumentów wskazanych i przedstawionych przez Skarżącego, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego, co doprowadziło do uznania przez WSA prawidłowości oparcia przez organ oceny okoliczności dotyczących udowodnienia przez Skarżącego, że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności według art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, jedynie o cześć zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że (i) Skarżący taką działalność prowadzi, oraz (ii) do niezastosowania art. 9 ust. 2 akapit 3 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013, tj. nieuznanie Skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo, w sytuacji, w której z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego wynika jednoznacznie, iż działalność rolnicza Skarżącego nie jest działalnością marginalną, co powinno skutkować uznaniem go za rolnika aktywnego zawodowo oraz przyznaniem mu wnioskowanych dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji l i II oraz oddaleniem skargi 1),

h) naruszenie art. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 80 k.p.a. poprzez uznanie przez WSA prawidłowości dokonania przez organ oceny okoliczności udowodnienia przez Skarżącego, że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności wg art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013, bez oparcia się o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło do błędnego uznania, że (1) Skarżący taką działalność prowadzi, oraz (ii) do niezastosowania art. 9 ust. 2 akapit 3 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013, tj. nieuznanie Skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo, w sytuacji, w której z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego wynika jednoznacznie, iż działalność rolnicza Skarżącego nie jest działalnością marginalną, co powinno skutkować uznaniem go za rolnika aktywnego zawodowo oraz przyznaniem mu wnioskowanych dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym zastosowaniem art. art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 i uznaniem Skarżącego za osobę prowadzącą działalność wykluczoną z płatności bezpośrednich, a w konsekwencji uznaniem za uzasadnioną odmowę przyznania płatności bezpośrednich (utrzymaniem w mocy decyzji l i II oraz oddaleniem skargi 1)

i) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie przez WSA prawidłowości sporządzenia przez organ niekompletnego uzasadnienia:, tj. przyjęcia za wystarczające przez WSA wyjaśnienie przez organ oceny jedynie części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy jednoczesnym niewskazaniu oceny pozostałych dowodów, tj. dokumentów dot. działalności Skarżącego, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (dowody dotyczące spełnienia wymogów do uznania Skarżącego za rolnika aktywnego zawodowo), przyjęcia za prawidłowe przez WSA brak odniesienia się do szerokiej argumentacji prezentowanej w odwołaniu od decyzji I, niepodjęcie próby wykładni i przedstawienia swojej interpretacji przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, w zakresie w którym Skarżący zarzucał błędność stanowiska organu I instancji,

j) naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie i oddalenie skargi 1, w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji lI oraz poprzedzającej ją decyzji I,

k) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt lit. a), art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami przywołanymi w punkcie 1) powyżej poprzez wadliwe, tj. sprzeczne z treścią akt sprawy oraz oparte na niepełnych przesłankach przyjęcie, że decyzja II oraz poprzedzająca ją decyzja I zostały wydane w zgodzie z przywołanymi powyżej przepisami prawa materialnego.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie w tym zakresie niniejszej skargi poprzez uchylenie w całości decyzji II oraz poprzedzającej ją decyzji I oraz jej zmianę poprzez przyznanie Skarżącym wnioskowanych dopłat bezpośrednich zgodnie z treścią wniosku lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjne okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty kasacyjne były trafne.

Zasadne okazały się zarzuty zawarte w punkcie II. 1) lit. b) i c) petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że błędne jest stanowisko organów podzielone przez WSA w Warszawie, jakoby skarżący świadczył usługi w zakresie obrotu nieruchomościami. Tak więc WSA błędnie przyjął za organami, że samo zarejestrowanie, iż dany podmiot prowadzi działalność oznaczoną określonym kodem PKD przesądza o prowadzeniu przez niego takiej działalności. Powyższe założenie jest już samo w sobie błędne, choćby dlatego, że powszechną praktyką jest wpisywanie do rejestrów przez przedsiębiorców wielu kodów PKD, ponieważ w chwili dokonywania wpisu nie są oni jeszcze w stanie zdefiniować jaką działalność dokładnie będą prowadzić, a także chcą umożliwić sobie możliwie najszerszy zakres działalności.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA nieprawidłowo uznał, iż wskazane w przepisach prawa unijnego rodzaje działalności wykluczonych (art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013) zostały przeniesione na grunt prawa krajowego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów przy wykorzystaniu kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie PKD (Dz. U. 251, poz. 1885) zostało wydane na wiele lat przed rozporządzeniem 1307/2013. Zatem to organy i WSA arbitralnie przyjęły, że wskazane w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 wyłączenia odpowiadają określonym kodom PKD. Takie ustalenie nie wynika jednak z obowiązującego przepisu prawa i stanowi zbyt daleko idące uproszczenie.

Założenie przez WSA, że jeżeli dany przedsiębiorca posiada zarejestrowaną działalność objętą kodem PKD 68.10, to automatycznie zalicza się go do prowadzącego działalność z tzw. "negatywnej listy" jest błędne. Bowiem przepisy prawa nie ustanawiają takiego automatyzmu, a zatem wymaga się od organu dogłębnego rozważenia okoliczności faktycznych każdej sprawy, czego w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

W dalszej kolejności warto nadmienić, że pod pozycją (podklasa) PKD 68.31.Z mieści się - pośrednictwo w obrocie nieruchomościami. Z kolei pod pozycją (podklasa) PKD 68.10.Z mieści się - kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. Natomiast art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi o usługach w zakresie obrotu nieruchomościami. Polska Klasyfikacja Działalności nie pozostaje zatem adekwatna do przepisów art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.

Również zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący był zobowiązany do udowodnienia, że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności, określonej w art. 9 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 1307/2013 (ujęty w punkcie II.1) d) petitum skargi kasacyjnej).

Zdecydowanie należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że zgodnie z tym przepisem Skarżący był zobowiązany jedynie do udowodnienia przesłanek pozytywnych, a nie negatywnych dot. przyznania płatności, czego dokonał poprzez złożenie dokumentów dotyczących działalności Skarżącego.

Zgodnie z ww. przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nie do przyjęcia jest wykładnia Sądu I instancji, zgodnie z którą na podstawie ww. regulacji to Skarżący ma obowiązek wykazać, że nie prowadzi działalności wykluczonej z płatności. Nie sposób bowiem dowodzić okoliczności, które nie wystąpiły.

W tym miejscu należy wskazać, że Skarżący działając w zgodzie z postanowieniami art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przedstawił zestawienie transakcji kupna - sprzedaży nieruchomości. W okresie 2016/2017 r. sprzedał dwie działki rolne, nabył 15 działek, które zadeklarowano do prowadzenia rolnictwa, nabył jedną działkę, celem przekazania synowi w dzierżawie oraz nabył jedną działkę celem prowadzenia działalności gospodarczej. Wyłącznie na podstawie ww. informacji nie sposób według Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzić, że Skarżący wykonywał działalność gospodarczą związaną z usługami w zakresie obrotu nieruchomościami.

W związku z powyższym organy administracyjne, a także Sąd I instancji naruszyły postanowienia regulujące postępowanie dowodowe, w tym art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Powyższe oznacza, że zasadne okazały się również zarzuty zawarte w punktach II. 2 f) – k) petitum skargi kasacyjnej.

Ze względu na naruszenie przepisów postępowania, w tym regulujących postępowanie dowodowe, przedwczesne okazało się rozpoznanie zarzutów zawartych w punktach II. 1 a) oraz e) petitum skargi kasacyjnej.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 188 ppsa uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę.

Z przedstawionego wyżej stanowiska wynika, że zaskarżona decyzja jaki poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają wskazane wyżej przepisy postępowania i prawa materialnego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wpis od skargi kasacyjnej, opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika za pierwszą i drugą instancję, orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).