Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 705/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,77,84 par. 1, 107 par. 3,  art. 156 par. 2,  art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi N. Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej N. Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej jako organ) decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosków [...] oraz N. S.A. w N. (dalej jako skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia P. działkami nr [...], położonymi w N. - w części odnoszącej się do działki nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda N. decyzją z dnia [...] grudnia 1995r., nr [...] uwłaszczył P. działkami nr [...], położonymi w N.

Pismem z dnia 15 czerwca 2010 r. [...] wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r. wskazując, że w dacie uwłaszczenia Skarb Państwa nie był właścicielem części ww nieruchomości.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r., nr [...] w części odnoszącej się do działki nr [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. wystąpili[...] oraz N. S.A. w N.

Odwołania zarzucały naruszenie przez organ administracji art. 156 § 2 kpa poprzez zaniechanie ustalenia, że badana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Podniesiono, że po dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej doszło do komercjalizacji przedsiębiorstwa na mocy aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza P. B. - aktu przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną z dnia [...] września 1994 roku Rep. A nr [...], a następnie do zmiany właściciela wskutek zbycia akcji przez Skarb Państwa na podmiot trzeci, czyli prywatyzacji spółki powstałej w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego.

Skarżąca N. S.A. podniosła, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydając ww. decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. pominął (i pozbawił prawa strony) następców prawnych [...] będących współwłaścicielami nieruchomości objętej decyzją uwłaszczeniową i nie zawiesił postępowania nadzorczego ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania spadkowego po ww. osobach. Zarzucono również, że dawni właściciele mieli interes prawny wyłącznie do części uwłaszczonej działki nr [...], a więc stwierdzenie nieważności winno dotyczyć, co najwyżej, tego fragmentu, a nie całej działki [...]. Spółka podniosła również, że organ nadzorczy błędnie ocenił skutki wyroku ustalającego Sądu Okręgowego w [...]., wydanego na podstawie art. 189 Kpc, gdyż w dniu wydawania decyzji uwłaszczeniowej poprzedni właściciele (ich następcy prawni), nie wystąpili skutecznie o zwrot nieruchomości, tj. ich roszczenia nie były zgłoszone, zatem organ wojewódzki prawidłowo przeprowadził postępowanie uwłaszczeniowe. Wnioskujący o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucili organowi nadzorczemu, że błędnie przyjął, iż decyzja uwłaszczeniowa nie wywołuje nieodwracanych skutków prawnych pomimo tego, iż doszło do przekształcenia uwłaszczonego przedsiębiorstwa oraz wielokrotnych zmian akcjonariatu.

Minister Infrastruktury i Rozwoju opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż zasadnicze znaczenie dla dokonania oceny legalności decyzji Wojewody [...]. z dnia [...] października 1995 r. ma ustalenie, czy organ wojewódzki prawidłowo uznał zaistnienie w. dniu 5 grudnia 1990r. ustawowych przesłanek uwłaszczenia P. w N. Wyjaśnił, że jedną z takich przesłanek jest przesłanka własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na dzień 5 grudnia 1990 r. - a tymczasem na własność Skarbu Państwa nie przeszedł udział wynoszący 1/3 w prawie własności dawnej parceli nr [...], która weszła w skład działki nr [...]. Udział w ww parceli pozostał własnością następców prawnych dotychczasowej współwłaścicielki.

W zakresie zarzutu dotyczącego udziału wszystkich zainteresowanych w sprawie organ przyjął, że stronami postępowania administracyjnego dotyczącego oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej nie są następcy prawni [...] gdyż we właściwym postępowaniu cywilnym nie zostało przesądzone, iż udziały w prawie własności pgr. [...], przysługujące uprzednio [...], nie przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów o reformie rolnej, jak również nie wykazano, aby następcom prawnym ww. współwłaścicieli przysługiwały obecnie jakiekolwiek prawa do przedmiotowego gruntu.

Organ stwierdził, iż nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek uwłaszczenia. Wskazał na wydanie przez sądy powszechne prawomocnych wyroków, które przesądzały, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem części przedmiotowej działki, w 1/3 udziału, były osoby fizyczne a nie Skarb Państwa. Skutkowało to uznaniem, że sporna decyzja była w części wadliwa a wadliwość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawo, tj. art. 2 ust. 1 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm. – dalej jako ustawa).

Organ wyjaśnił, że brak możliwości potwierdzenia uwłaszczenia przedsiębiorstwa na udziale Skarbu Państwa w prawie własności nieruchomości wynika również z konstrukcji samego prawa użytkowania wieczystego, które zgodnie z art. 232 § 1 i 2 Kc w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., obciążać mogło tylko grunty stanowiące własność Skarbu Państwa i gmin.

Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej Minister zaznaczył, iż w odniesieniu do ww. nieruchomości poprzedni właściciele nie musieli występować o jej zwrot, skoro w prawomocnym wyroku potwierdzone zostało, iż grunt ten nie przeszedł na własność Skarbu Państwa w oparciu o przepisy dekretu o reformie rolnej, a brak jest innych podstaw prawnych przejęcia ww. gruntu przez Skarb Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Ponadto wskazano, iż N. S.A. nie jest nowym podmiotem prawnym, lecz generalnym następcą przedsiębiorstwa państwowego P. w N. Zaś komercjalizacja przedsiębiorstwa państwowego, a więc przekształcenie go w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa i dalszej kolejności rozporządzenie przez Skarb Państwa akcjami powstałej w tym trybie spółki, nie może przesądzać o powstaniu nieodwracalnego skutku prawnego w rozpoznawanej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka N. S.A. z siedzibą w N. wnosząc o uchylenie jej w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest:

i. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa, art. 78 §1 kpa. w zw. z art. 84 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak zebrania i przeprowadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy, tj. ustalenia, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] lub jej część stanowiła wyłączną własność Skarbu Państwa, w szczególności przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność położenia dawnej parceli pgr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. na mapach ewidencyjnych oraz własności tego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r.

ii. naruszenie art. 80 kpa i 107 § 3 kpa poprzez uznanie, że część działki [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa na podstawie niejednoznacznej i fragmentarycznej opinii wydanej w toku innego postępowania - postępowania cywilnego, prowadzonego przed sądem powszechnym, a która nie dotyczy kwestii własności działki nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r.

iii. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 107 § 1 oraz § 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej niedookreślonej zakresowo, ze względu na brak wskazania w sentencji decyzji do której części działki [...] odnosi się stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r,

iv. naruszenie art. 10 § 1, art. 28 oraz art. 61 § 4 kpa poprzez niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom postępowania, polegające na pominięciu i pozbawieniu prawa strony oraz w konsekwencji możliwości udziału w niniejszym postępowaniu następców prawnych [...], będących dawnymi współwłaścicielami nieruchomości, której część stanowiąca parcelę gruntową pgr [...] objęta Iwh [...] weszła w skład działki nr [...], objętej decyzją uwłaszczeniową Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r.

II naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest art. 156 § 2 kpa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że decyzja Wojewody N. z dnia [...] grudnia 1995 r. nie wywarła nieodwracalnych skutków prawnych, podczas gdy o nieodwracalnych skutkach prawnych decyzji uwłaszczeniowej przesądza w szczególności ustanowienie przez użytkownika wieczystego odpłatnie ograniczonych praw rzeczowych – hipotek na rzecz banków, w ramach rękojmi publicznej ksiąg wieczystych, których to czynności organ nie może uchylić w drodze administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "ppsa") uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ww ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje zapadły przedwcześnie bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności a zatem z naruszeniem określonych w art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 przepisów kpa.

Trzeba przede wszystkim podkreślić, że w kontrolowanej sprawie postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy art. art.156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja z 1995r. została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.05.1985 r., sygn. I SA 89/85, publ. ONSA 1985/1/30, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.05.1987 r" sygn. IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1/35).

Gdy chodzi o ocenę stanu prawnego, będącego podstawą decyzji administracyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji z 1995 r. dotyczącej uwłaszczenia P. – w części odnoszącej się do działki nr [...] - Sąd w całości podziela argumentację przytoczoną przez organ (zarówno co do ustaleń faktycznych jak i oceny prawnej, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Nie budzi wątpliwości, że uwłaszczenie na rzecz państwowych osób prawnych gruntów nie stanowiących w dniu 27 maja 1990r. własności Skarbu Państwa rażąco naruszało prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa tj. art. 2 ust 1 - 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz 464 ze zm.). Stanowisko organu w tym zakresie zostało rzeczowo uzasadnione i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości ze strony Sądu.

W sprawie nie został jednak dostatecznie wyjaśniony stan faktyczny. Organy obu instancji wskazały, że z treści wyroku Sądu Okręgowego [...] oraz sporządzonej w postępowaniu cywilnym opinii biegłego J. P. wynika, że w dniu 5 grudnia 1990 r. część działki [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a to przesądza o wydaniu decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa. Zarówno organ I jak i organ II instancji nie odniosły się jednak do zarzutów skarżącej spółki, według której wyrok Sądu powszechnego w żadnym zakresie nie rozstrzyga kwestii własności działki [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. a jedynie wskazuje na nieruchomość oznaczoną jako parcela pgr [...]. Przywołany wyrok Sądu cywilnego przesądza jedynie okoliczność, że parcela pgr [...] nie stanowiła wyłącznej własności Skarbu Państwa w roku 1944 tj w dacie wejścia w życie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie dowodowe nie wykazało jednak w sposób nie budzący wątpliwości, że jakakolwiek część działki nr [...] objętej zaskarżoną decyzją w istocie stanowiła część bądź całość parceli pgn [...]. Znajdująca się w aktach sprawy kopia opinii biegłego sądowego J. P. tej okoliczności w żaden sposób nie potwierdza. Wyrok Sądu powszechnego wiąże organy administracji i inne sądy tylko w zakresie tego, co zostało w nim stwierdzone. Dowodzi on, że reformie rolnej nie podlegała ww parcela [...], nie podaje natomiast, że parcela ta odpowiada obecnie części działki o aktualnym numerze [...] (opinia biegłego wręcz wskazuje że nie znalazł on potwierdzenia tej okoliczności) a organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego w ww zakresie.

Organy powinny zatem przeprowadzić szczegółowe postępowania dowodowe zmierzające do wyjaśnienia rzeczywistego położenia określonej w wyroku sądu powszechnego parceli w stosunku do działek objętych decyzją uwłaszczeniową z 1995r. Dopiero jednoznaczne stwierdzenie i udokumentowanie, że zakresy położenia wymienionych wyżej nieruchomości pokrywają się w terenie pozwoliłoby organowi odpowiedzieć na pytanie: czy Wojewoda [...] naruszył prawo uznając, że nieruchomość stanowiąca obecnie całość lub część działki [...] jako cześć dawnej parceli pgr [...] nie stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. wyłącznej własności Skarbu Państwa a przez to decyzja z 1995r. jest częściowo wadliwa. W tej materii organ nie może opierać się na przedstawionej przez jedną ze stron opinii wydanej w postępowaniu sądowym, bowiem opinia ta nie daje odpowiedzi na istotne dla wyniku sprawy pytanie.

Dokonane przez organ zaniechania w powyższym zakresie stanowi nie tylko wyraz naruszenia zasad procedury administracyjnej wyrażonych w art. 7 oraz art. 77 kpa, ale również czynią zasadnym zarzuty naruszenia art. 80 kpa, art. 78 §1 kpa w zw. z art. 84 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa.

Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za niezasadne. W szczególności Sąd nie uznał za nieodwracalne skutki prawne zmiany podmiotowej wyrażającej się w przekształceniu P. w spółkę Skarbu Państwa a następnie w spółkę giełdową. Nie można też uznać, że nieodwracalnym skutkiem prawnym w rozumieniu art. 156 par. 2 kpa w stosunku do decyzji uwłaszczeniowej jest późniejsze obciążenie użytkowania wieczystego stosownymi hipotekami. Sąd podziela argumentację prawną przytoczoną przez organ i wyraża poparcie dla przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzecznictwu. Na tym etapie postępowania szczegółowe rozważania w tym zakresie są jednak bezprzedmiotowe.

Trzeba też zwrócić uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. wydanego w sprawie P 46/13. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Jak wynika z obecnego brzmienia art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 kpa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Rozważając zakres swobody regulacyjnej ustawodawcy w określaniu relacji między – przewidzianą w art. 7 Konstytucji – zasadą praworządności, z której wynika potrzeba eliminacji z obrotu wadliwych decyzji administracyjnych, a – wynikającymi z art. 2 Konstytucji – zasadą pewności prawa i zaufania do Państwa i stanowionego przezeń prawa, z którymi powiązana jest reguła trwałości decyzji administracyjnej - Trybunał podkreślił, że dopuszczalne są wyjątki zarówno od zasady praworządności, jak i od zasady pewności prawa i zaufania. Zdaniem Trybunału na gruncie zasady praworządności należy rozróżnić nakaz działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa oraz nakaz eliminowania z obrotu aktów administracyjnych wydanych z naruszeniem zasady praworządności. Ten ostatni nakaz, zdaniem Trybunału, może podlegać ograniczeniom, w tym ograniczeniom płynącym z zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Według TK zasada praworządności jest zasadą instrumentalną względem zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, w tym sensie, że działanie na podstawie i w granicach prawa jest warunkiem koniecznym realizacji zasad pewności i zaufania. W konsekwencji, zdaniem Trybunału, decyzji administracyjnej nie można oceniać wyłącznie z punktu widzenia aspektu zasady praworządności, który uzasadnia rozwiązania prawne zmierzające do eliminacji z obrotu wadliwych decyzji administracyjnych. Wskazał on, że zasada praworządności nie uzasadnia rozwiązania prawnego umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdy decyzja administracyjna korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, a przy tym wywołała skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów bądź przez osoby trzecie.

Uwzględniając zatem ww stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, (o ile przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zostanie potwierdzone położenie dawnej parceli [...], organ oceni – w kontekście przywołanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jaki wpływ na ocenę zgodności z prawem i dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji z 1995r. ma upływ 20 (dwudziestu) lat od jej wydania.

Trzeba podkreślić, że jakkolwiek zasadne jest twierdzenie organu wskazujące na to, że uwłaszczenie P. na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy następowało ipso jure, z deklaratoryjnym charakterem decyzji wojewody potwierdzającym stan prawny, jaki powstał w dniu 5 grudnia 1990 r. - to jednak skutek decyzji uwłaszczeniowej winien być postrzegany w szerszym aspekcie. tj. w aspekcie deklaratoryjno-konstytutywnym. Podobnie jak to ma miejsce przy deklaratoryjno-konstytutywnym charakterze orzeczenia sądu powszechnego o następującym z mocy prawa zasiedzeniu nieruchomości - bez istnienia w obrocie ostatecznej decyzji potwierdzającej mające miejsce z mocy ustawy uwłaszczenie nieruchomości państwowych - nie jest możliwe ujawnienie w księdze wieczystej państwowej osoby prawnej jako użytkownika wieczystego danej nieruchomości. Decyzja uwłaszczeniowa co do zasady ma deklaratoryjny charakter - ale przesądza, czy w danym stanie faktycznym zaistniały ustawowe przesłanki do uwłaszczenia z mocy prawa. Potwierdza zatem nabycie użytkowania wieczystego nieruchomości z wynikającym z ustawy skutkiem wstecznym datowanym na 5 grudnia 1990r.; ma zatem mieszany tj. deklaratoryjno-konstytutywny charakter. Nabycie w trybie art. 2 ust 1 ustawy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez państwową osobę prawną – nie może być traktowane inaczej niż "nabycie prawa bądź ekspektatywy" przez inne występujące w obrocie podmioty. Wobec powyższego, skoro Trybunał Konstytucyjny uznał art. 156 § 2 kpa za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy), to za niedopuszczalne, jako oparte na niekonstytucyjnym przepisie, należy uznać stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej (czyli decyzji potwierdzającej przysporzenie prawa z mocy ustawy) po blisko 20-stu latach od jej wydania. Stwierdzenie nieważności orzeczenia po upływnie tak długiego okresu czasu, niezależnie od wagi dotykającego go naruszenia prawa, godzi bowiem w zasadę zaufania do organów państwa.

W orzecznictwie przyjmuje się, że uchylenie domniemania konstytucyjności ocenianego unormowania następuje już z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Zarówno organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne jak i sądy kontrolujące ich działalność winny brać pod uwagę z urzędu - przy uwzględnieniu godnego efektywnej ochrony, celu w rozpoznawanej sprawie. Skutkuje to wyłączeniem zastosowania zasady tempus regit actum (do czynności prawnej stosuje się przepisy obowiązujące w czasie jej dokonania), ze względu na pozbawienie domniemania ich konstytucyjności. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, jak i w omawianym przypadku tj. w przypadku stwierdzenia przez Trybunał luki w prawie (poprzez uznanie jako niekonstytucyjny sam brak normy ograniczającej czasowo stosowanie danego przepisu) - sądy administracyjne mają prawo odmówić jego zastosowania. Innymi słowy, przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny być stosowane w przyszłości, nawet wówczas gdy za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z. 5). Takie stanowisko zostało wyrażone np. w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2014r. w sprawie II OSK 2708/14 i stanowisko to skład tut. Sądu podziela. (por. też np. wyroki NSA: z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1403/05; z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 483/10; z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1070/10; z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 2696/14, [w:] CBOSA).

Skutkiem uznania za niekonstytucyjny przepisu zawartego w art. 156 § 2 kpa w zakresie dopuszczającym stwierdzenie nieważności decyzji bez jakiegokolwiek ograniczenia czasowego i niewątpliwie po upływie ponad 10 lat od jej wydania, jest konieczność zastosowania w danej sprawie art. 158 § 2 kpa. Oznacza to, że nawet w przypadku uznania, że decyzja administracyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, organ administracji publicznej winien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić zaprezentowane wyżej stanowisko.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.