Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 160/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy~Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy B. z dnia 20 września 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Gminą B. a Gminą M. oraz Powiatem [...] w przedmiocie wskazania podmiotu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletniej Z.D. w placówce opiekuńczo-wychowawczej postanawia wskazać Gminę B. jako podmiot właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 20 września 2021 r. Gmina [...], na podstawie art. 4 ppsa i art. 22 § 1 "pkt 8" [winno być "pkt 1 in fine"] kpa, wniosła o: 1. wskazanie, że właściwym miejscowo do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest "Burmistrz Gminy [...]" [winno być "Gmina [...]"] albo ewentualnie "Starosta Powiatu [...]" [winno być "Powiat [...]"].

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 9 lipca 2020 r. do Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej GMOPS w [...]) wpłynęła nota obciążeniowa, dotycząca odpłatności za dziecko płci żeńskiej [- Z. D. (dalej małoletnia) -] ur. [...] czerwca 2020 r. przez A. D. (dalej zainteresowana), zam. [...],[...][...]. Organ, będąc w posiadaniu informacji, że zainteresowana jest osobą bezdomną, przekazał dokument do ostatniego miejsca zamieszkania zainteresowanej, tj. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...],

Dnia 2 grudnia 2020 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] poinformowało pismem nr [...] z 25 listopada 2020 r. GMOPS w [...], że Powiat [...] nie uznaje się za właściwy do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka zainteresowanej, wskazując że matka dziecka w swoim oświadczeniu z 2018 r. jako miejsce swego zamieszkania wskazała adres [...] w gminie [...] i wskazała ten sam adres w postępowaniu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, który otrzymuje z GMOPS w [...].

Zainteresowana zamieszkiwała pod adresem [...] od września 2017 r. do maja 2019 r. Z tego tytułu pobierała zasiłki stałe, celowe i zasiłek pielęgnacyjny. Od połowy maja 2019 r. zainteresowana stała się osobą bezdomną i zamieszkała w pustostanie. Zasiłek pielęgnacyjny zostaje wypłacany ze względu na art. 15h ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 [ze zm.]).

Dziecko zainteresowanej nigdy nie zostało zameldowane ani nie zamieszkiwało na terenie Gminy [...]. Po sprostowaniu postanowienia Sądu [Rejonowego w [...]] z 2 lipca 2020 r. III Nsm [...] (dalej postanowienie III Nsm [...]), organ, powołując art. 191 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 ze zm., dalej uwr), przekazał, na podstawie art. 65 kpa, notę obciążeniową Starostwu Powiatowemu w [...], uznając się tym samym za organ niewłaściwy do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Dnia 14 czerwca 2021 r. do Ośrodka ponownie wpłynęła nota obciążeniowa z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], dotycząca powyższej sprawy. Pismem z 16 czerwca 2021 r. dokument przekazano pismem z [...] Starostwu Powiatowemu w [...].

Z informacji zwrotnej uzyskanej 26 lipca 2021 r. wynika, że PCPR w [...] uznało, że w tej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Tutejszy organ nie zgadzając się z tą tezą, pismem z 27 lipca 2021 r. nr [...], podtrzymał swoje stanowisko co do braku swojej właściwości.

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] pismem z 7 września 2021 r. nr [...] poinformowało tut. ogan, że bezzasadne jest przekazywanie do nich noty obciążeniowej wystawionej przez Powiat [...], gdyż nie uznają się oni za powiat właściwy do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej.

W ocenie wnioskodawcy, z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że organem właściwym do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest [...].

Zgodnie z art. 191 ust. 3 uwr, jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Dziecko zainteresowanej nigdy nie było zameldowane na terenie Gminy [...], podobnie jak sama zainteresowana. Ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej były [...] w gminie [...]. W momencie urodzenia dziecka była ona osobą bezdomną. Powiatem miejsca siedziby Sądu jest Powiat [...].

W dniu porodu zainteresowana była osobą bezdomną. Ostatnim jej miejscem zameldowania była miejscowość [...] w gminie [...]. Burmistrz [...] nie jest właściwy do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka zainteresowanej w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Pismem z 18 listopada 2021 r. odpowiedź na wniosek złożyła Gmina [...], która wniosła o: 1. odrzucenie wniosku z uwagi na to, że sprawa o ustalenie gminy i powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej nie ma charakteru indywidualnej sprawy administracyjnej; tym samym w niniejszej sprawie nie może powstać spór o właściwość; 2. w przypadku uznania niezasadności wniosku określonego w pkt 1 -uznanie, że gminą właściwą do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka zainteresowanej w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Gmina [...].

W uzasadnieniu przytoczono art. 191 ust. 1, 2, 3 i 10 uwr. Wskazano, że postanowieniem z 20 sierpnia 2014 r. I OW 4/14 NSA uznał, że ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie przewiduje, by kwestie dotyczące powiatu obowiązanego do ponoszenia kosztów były rozpoznawane w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną i rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa dotycząca ustalenia powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego nie ma charakteru indywidualnej sprawy administracyjnej. W tego typu sprawach nie może powstać spór o właściwość w rozumieniu art. 4 ppsa w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 kpa.

Z powyższych powodów przedmiotowy wniosek winien być odrzucony.

Na wypadek nieuwzględnienia powyższego stanowiska Gmina [...] podniosła, że nie jest organem właściwym do ponoszenia wydatków za pobyt córki zainteresowanej w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Zainteresowana przebywała na terenie gminy [...] od kilku lat z zamiarem stałego pobytu, gdzie mieszkała pod adresem L. [...] z konkubentem D.P., co potwierdziła w oświadczeniu z 23 marca 2018 r. Od 2018 r. korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej w [...]. Zainteresowana od wielu lat, co najmniej od 2017 r., nie przebywa na terenie gminy [...], nie zamieszkuje na terenie tej gminy i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej na terenie gminy [...]. Faktycznie od lat zamieszkuje na terenie gminy [...], co potwierdza sama w ww. oświadczeniu i co potwierdzają załączone do sprawy kserokopie dokumentów. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie definiuje pojęcia "zamieszkania", dlatego należy to pojęcie interpretować zgodnie z art. 25 kc. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 kc). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2).

Miejscem zamieszkania i głównym ośrodkiem aktywności życiowej zainteresowanej i jej córki przed umieszczeniem małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej była gmina [...]. Zatem to gmina [...] i Powiat [...] winny ponosić wydatki z tytułu umieszczenia małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Małoletnia nigdy nie zamieszkiwała na terenie Gminy [...] i nigdy nie była zameldowana na pobyt stały w Gminie [...].

Ostatnią przesłanką wskazaną w ustawie jest powiat właściwy dla siedziby sądu, który orzekał o umieszczeniu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W niniejszej sprawie o umieszczeniu małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej orzekał Sąd Rejonowy w [...]. Jednakże przesłanka ta ma zastosowanie dopiero, gdy nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały. Wówczas właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej.

Gmina [...] uważa, że w sprawie można ustalić miejsce zamieszkania zainteresowanej i jej córki, i jest to gmina [...].

Gmina [...] wniosła o uznanie, że właściwym miejscowo do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej jest Gmina [...] i Powiat [...]. W przypadku uznania, że nie da się ustalić miejsca zamieszkania małoletniej, właściwy byłby Powiat [...].

Pismem z 23 listopada 2021 r. odpowiedź na wniosek złożył Powiat [...], reprezentowany przez r. pr. P. K., w którym wniesiono o wskazanie Gminy [...] oraz Powiatu [...] jako właściwych do ponoszenia wydatków na utrzymanie córki zainteresowanej.

W uzasadnieniu przytoczono art. 191 ust. 1, 2, 3 i 10 uwr. W ocenie Powiatu [...], ww. przepisy wykluczają jego właściwość do ponoszenia wydatków utrzymania małoletniej w pieczy zastępczej. Przepisy te uzasadniają właściwość odpowiednio Powiatu [...] i Gminy [...].

Wnioskodawca twierdzi, że przed umieszczeniem małoletniej po raz pierwszy w pieczy zastępczej, miejscem jej zamieszkania nie był teren Gminy [...]. Wnioskodawca twierdzi, że małoletnia zamieszkiwała na terenie Gminy [...] w Powiecie [...], uzasadniając tym właściwość tejże właśnie gminy do ponoszenia wydatków, a nadto twierdzi, że ewentualnie właściwym winien być Powiat [...], gdyż art. 191 ust. 3 uwr stanowi, że jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Pełnomocnik powołał art. 25 i 26 § 1 kc.

W piśmie zauważono, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika jednoznacznie, że miejscem zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej była miejscowość [...] w Gminie [...], w Powiecie [...]. Matka małoletniej mieszkała tam jeszcze przed porodem w budynku oznaczonym numerem 12, który z uwagi na zły stan techniczny przeznaczono do rozbiórki. To, że budynek nie nadawał się do zamieszkiwania i winien zostać w całości rozebrany nie oznacza, że nie był on miejscem faktycznego zamieszkania małoletniej przed umieszczeniem jej w po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Z załączonych przez wnioskodawcę dokumentów: pisma Komendanta Komisariatu Policji w [...] do Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 30 stycznia 2020 r. i z pisma Gminy [...] do Komisariatu Policji w [...] z 2 marca 2020 r. wynika, że matka małoletniej, wraz ze swoim partnerem, już co najmniej od czwartego miesiąca ciąży zamieszkiwała w pomieszczeniach budynku położonego w [...] nr [...]. Choć faktycznie budynek ten był częściowo rozebrany, to pozostałe tam pomieszczenia, mimo braku centralnego ogrzewania i przyłącza do sieci energetycznej były zamieszkiwane na stałe przez te osoby. Do ogrzewania pomieszczeń służył im piec typu "koza", a zapotrzebowanie na energię elektryczną zaspokajane było przy użyciu agregatu prądotwórczego. Zajmowane pomieszczenie było wyposażone w meble i łóżka. Wszystko to świadczy o tym, że w tym właśnie miejscu skupiało się centrum życiowe matki małoletniej i tam przebywała ona na stałe przed umieszczeniem małoletniej po raz pierwszy w pieczy zastępczej. W załączonym do wniosku piśmie Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] czerwca 2020 r. potwierdzono, że zainteresowana "obecnie przebywa na terenie [...] gmina [...]".

Skoro zainteresowana przed umieszczeniem małoletniej po raz pierwszy w pieczy zastępczej zamieszkiwała z małoletnią w [...], a miejscowość ta znajduje się w G[m]inie [...], właściwym do ponoszenia wydatków na utrzymanie małoletniej w pieczy zastępczej jest odpowiednio Powiat [...] oraz Gmina [...].

Powiat [...] nigdy nie kwestionował swojej właściwości co do ponoszenia przedmiotowych wydatków i systematycznie wydatki te pokrywa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej ppsa) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wszystkie organy pozostające w sporze uważają się za niewłaściwe.

Wobec zmiany stanu prawnego nieaktualne stało się powołane przez Gminę [...] postanowienie NSA z 20.8.2014 r. I OW 4/14 (Lex 1501766; aprobowane jednak przez K. Klonowskiego, w: red. H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Wolters Kluwer 2019, s. 206, uw. 1 in fine do art. 22). Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej została zmieniona ustawą z dnia 25 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1188, dalej ustawa nowelizująca). Na mocy art. 1 pkt 82 lit. d ustawy nowelizującej, do art. 191 uwr dodano ust. 16, zgodnie z którym, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1 (m.in. wydatków na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej), stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (S. Nitecki w: Nitecki S., Wilk A., Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, LEX/el 2021, Komentarz do art. 191 uw. 1, 15). Z uwagi na to, że w ustawie nowelizującej w omawianej kwestii brak jest przepisów przejściowych, to zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa, od chwili wejścia w życie nowych norm (od 19 września 2014 r.) należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów (postanowienie NSA z 3.12. 2015 r. I OW 117/15, Lex 1988170).

W niniejszym postępowaniu, jako że toczy się ono w przedmiocie wskazania podmiotu właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, zastosowanie znajduje art. 191 ust. 10 uwr. Dlatego też, zgodnie z art. 191 ust. 16 uwr w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 kpa i w zw. z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpoznania zaistniałego sporu o właściwość.

Stosownie do art. 191 ust. 10 uwr, w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi odpowiednio wydatki, o których mowa w ust. 1 pkt 2; przepisy ust. 2-4 i 7 stosuje się odpowiednio.

Z art. 191 ust. 16 uwr wprost wynika, że organem właściwym w niniejszej sprawie nie może być Powiat [...], a tym bardziej - jak wskazała we wniosku Gmina [...] - Starosta Powiatu [...], skoro przedmiotowy przepis odnosi się do zasad ponoszenia wydatków przez gminę.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd, że skoro ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zwykle trudności, o tyle mogą one wystąpić przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (postanowienia NSA z: 10.2.2009 r. I OW 164/08; 27.6.2013 r. I OW 41/13; S. Dmowski aktualizacja R. Trzaskowski w: S. Dmowski, S. Rudnicki, R. Trzaskowski, Kodeks cywilny. Komentarz Część ogólna, LexisNexis 2014 s. 166 uw. 3). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (postanowienie NSA z 2.9.2009 r. I OW 85/09).

Art. 191 ust. 16 uwr odwołuje się do miejsca zamieszkania dziecka, dlatego uwzględnić należy art. 26 kc, zgodnie z którym miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§ 1); jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2).

Z akt sprawy wynika, że przed umieszczeniem Z. D. w placówce opiekuńczo-wychowawczej władzę rodzicielską wykonywała nad nią A. D. (postanowienie III Nsm [...] i skierowanie małoletniej do placówki z 3 lipca 2020 r. nr [...]). Miejsce zamieszkania małoletniej należy zatem - w zakresie normatywnie istotnym dla niniejszej sprawy - oceniać według miejsca zamieszkania zainteresowanej.

Przedmiotem sporu między organami jest okoliczność, czy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy da się ustalić miejsce zamieszania zainteresowanej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to możliwe i miejscem zamieszkania zainteresowanej jest [...]. Bezspornie zainteresowana mieszkała przed umieszczeniem małoletniej w pieczy zastępczej pod adresem [...],[...] ([...] wskazano w pismach z: 30 stycznia 2020 r., 2 marca 2020 r., 7 lipca 2020 r., 13 lipca 2020 r. i skierowaniu z 3 lipca 2020 r. nr [...];[...] wskazano w: oświadczeniu zainteresowanej z 23 marca 2018 r., piśmie z 26 października 2020 r.; L. wskazała zainteresowana w podaniu z 16 czerwca 2020 r.).

Zainteresowana przebywa w [...], ma zamiar dalej tam przybywać i tam też koncentruje swoje czynności życiowe.

We wniosku Gmina [...] podała, że zainteresowana zamieszkiwała pod adresem [...] od września do maja 2019 r., natomiast od połowy maja stała się osobą bezdomną i zamieszkała w pustostanie (tożsame stanowisko przedstawił Burmistrz [...] w piśmie z 16 czerwca 2021 r. nr [...]). Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie odsyła do pojęcia "osoba bezdomna", jak ma to miejsce np. w art. 6 pkt 8 i art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej ups). Istotne jest zatem jedynie, czy da się ustalić miejsce zamieszkania dziecka czy nie. Jak już zostało wskazane, powyższą okoliczność da się ustalić, a tym samym zastosowania nie znajduje art. 191 ust. 2 i 3 w zw. z art. 191 ust. 10 in fine uwr.

Na marginesie należy zauważyć, że z decyzji Burmistrza [...] z 12 czerwca 2019 r. nr 001185/062019, którą uchylono decyzję własną z 22 października 2018 r. nr 002204/10/2018, dotyczącą zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne (postanowienie wszczynające postępowanie zainteresowana odebrała osobiście), nie wynika, by organ działał w trybie art. 101 ust. 2 ups, a zatem uznał się za właściwy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ups).

Biorąc pod uwagę powyższe należy przyjąć, że miejscem zamieszkania zainteresowanej w rozumieniu art. 25 kc jest L., a zatem, zgodnie z art. 26 § 1 kc, miejscem zamieszkania małoletniej przed umieszczeniem w placówce opiekuńczo-wychowawczej również była [...]. W doktrynie wskazuje się, że komentowana ustawa zakłada partycypację gminy w kosztach związanych z umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej, zatem jest to wyraz odpowiedzialności gminy za członka wspólnoty samorządowej (S. Nitecki - op. cit., Komentarz do art. 191 uw. 10). Dlatego podmiotem właściwym w sprawie jest Gmina [...].

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.