Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2401/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 102, art. 69 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia września [...] 2010 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez p. R. P. (strona, skarżąca) od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2010 r. ustalającej, iż strona podlegała od dnia[...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] prowadzonej przez Wójta Gminy M., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w L. Inspektorat w R. wystąpił z wnioskiem do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 1999 r.

ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. ponownie wystąpił z wnioskiem do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach w okresie od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ pismem z dnia [...] października 2009 r. oraz pismem z dnia [...] listopada 2009 r. poinformował stronę o wszczętym, na wniosek ZUS-u, postępowaniu w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wskazał 7-dniowy termin na zgłoszenie uwag, wniosków oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów. Ponadto poinformował ZUS Oddział w L. Inspektorat w R., iż rozstrzygnięcie w sprawie objęcia strony obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 1999 r. oraz od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. nastąpi poprzez wydanie jednej decyzji administracyjnej z uwzględnieniem dwóch wniosków (z dnia [...] i [...] października 2009 r.).

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał decyzję nr [...] ustalającą, iż strona podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] w następujących okresach czasu: od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia[...] stycznia 2007 r. do dnia [...] czerwca 2007 r.

Od powyższej decyzji strona wniosła po terminie odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Prezes NFZ postanowieniem nr[...], z dnia [...] marca 2010 r. przywrócił termin do wniesienia odwołania.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. ustalił, iż strona podlegała od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...], prowadzonej przez Wójta Gminy M..

Od powyższej decyzji strona wniosła w dniu [...] sierpnia 2010 r., w terminie, odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ uznał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Z przedstawionego w sprawie wniosku ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. o wydanie decyzji stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika, iż strona w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. prowadziła działalność gospodarczą, natomiast w okresie od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] marca 2000 r. dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] marca 2000 r. strona pobierała rentę inwalidzką. Za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] listopada 1999 r. brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej.

Ponadto ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. w kolejnym wniosku wystąpił do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z prośbą o wydanie decyzji stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego p. R. P. w okresie od dnia października 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. Wnioskodawca poinformował, iż strona prowadziła działalność w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w okresie od dnia[...] kwietnia 2000 r. do dnia [...] września 2005 r. strona podlegała z mocy ustawy jako rolnik w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a od dnia [...] września 2005 r. pobiera emeryturę rolniczą. W okresie od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. powinna zgłosić się do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS Inspektorat w R i opłacić należne z tego tytułu składki. Na dzień wystawienia wniosku brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Informację o pobieraniu przez stronę emerytury rolniczej przyznanej od dnia [...] września 2005 r. potwierdza zaświadczenie wystawione przez KRUS Oddział Regionalny w L. Placówka Terenowa w R. z dnia [...] października 2009 r.

Nabycie przez stronę uprawnień emerytalnych nie wyłączyło jej z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Również w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie, zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P .z dnia [...] kwietnia 2007 r. wynika, iż strona figuruje jako podatnik prowadzący od dnia [...] kwietnia 1997 r. pozarolniczą działalność gospodarczą osoby fizycznej pod nazwą "Handel obwoźny artykułami spożywczymi P. R.". W okresie od stycznia 1999 r. do nadal osiągała przychody i opłacała podatek z tytułu prowadzenia działalności. Do pisma został dołączony wykaz wpłat na zryczałtowany podatek dochodowy od stycznia 1999 r.

Natomiast z informacji zawartej w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] października 2009 r. wynika, iż w okresie od dnia [...] października 2005 r. do nadal zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczętej przed okresem objętym zapytaniem, zakończoną [...] czerwca 2007 r., deklarowała przychody w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, opłaca podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, nie była podatnikiem podatku od towarów i usług VAT.

Ponadto ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. przekazał informację uzyskaną z Urzędu Skarbowego w B.j P. odnośnie wykazu dokonanych przez stronę wpłat podatku za okres od stycznia 1999 r. do lutego 2007 r. Powyższy wykaz został uzupełniony o informację dotyczącą okresu: 2003 r., 2004 r., 2005 r. oraz rozszerzoną informację dotyczącą 2006 r. (dane z tego okresu nie zostały uwzględnione w załączniku nr 1 - wpłaty na zryczałtowany podatek dochodowy załączonym do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 2007 r.).

Wobec braku informacji dotyczącej uzyskiwania przez stronę przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od marca 2007 r. (informacja zawarta w piśmie ZUS z dnia [...] grudnia 2009 r. uwzględniała dane odnośnie dokonanych wpłat na zryczałtowany podatek dochodowy za okres: styczeń-luty 2007 r. przy czym ten wykaz zawierał informacje na dzień [...] kwietnia 2007 r.), [...] i Oddział Wojewódzki NFZ pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. zwrócił się z prośbą do ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. o udzielenie informacji odnośnie uzyskiwanych przez stronę przychodów i dokonanych wpłat na zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w 2007 r. w podziale na poszczególne miesiące.

W odpowiedzi na powyższe pismo ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował, iż na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego wynika, iż strona zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej osoby fizycznej "Handel obwoźny artykułami spożywczymi P. R." od dnia [...] kwietnia 1997 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. i w złożonym zeznaniu rocznym PIT-28 za 2007 r. wykazała osiągnięcie przychodów. Jednocześnie poinformowano, iż Urząd Skarbowy odmówił udzielenia informacji w zakresie uzyskiwania przychodów w podziale na poszczególne miesiące.

Zgodnie z decyzją Urzędu Gminy w M. z dnia [...] czerwca 2007 r. nastąpiło wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] czerwca 2007 r. wpisu dokonanego w dniu [...] marca 1997 r. pod numerem [...] dotyczącego działalności gospodarczej prowadzonej na terenie całego kraju od dnia [...] kwietnia 1997 r. w zakresie "handel obwoźny artykułami spożywczo-rolnymi".

W odwołaniu strona wskazała, iż w zaskarżonej decyzji błędnie ustalono okres podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, tj. za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., które uległy przedawnieniu i w zaskarżonej decyzji organ zupełnie pominął kwestię przedawnienia należności. Natomiast odwołująca nie kwestionuje pozostałego okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i wnosi o zmianę decyzji poprzez ustalenie, iż podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w następujących okresach: od dnia [...]października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r., od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r.

Organ podkreślił, iż w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. WSA w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 1656/06), wskazał, iż "czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym jest kwestia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazać trzeba także, że NFZ nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek. Składki takie pobierane i odprowadzane są na rzecz ZUS i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania. Ten też tylko organ może je pobierać".

Ponadto strona w odwołaniu wskazała, iż "NFZ i ZUS w sprawie skarżącej nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności od 2000 r. choć informacje niezbędne do podjęcia takich działań posiadał od 2000 r., czego dowodem jest fakt posiadania przez ZUS decyzji o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz informacji dotyczących uprawnień do świadczenia rentowego skarżącej".

WSA w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1500/07) wskazał, iż "czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tylko ZUS władny jest rozstrzygać o przedawnieniu, czy umorzeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne".

Ponadto odwołująca wskazała, iż Prezes NFZ rozpatrując odwołanie "stwierdził również, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że strona za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r. nie dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej. Organ rozpatrując ponownie sprawę nie wziął powyższych twierdzeń pod uwagę". Należy zauważyć, iż powyższe zostało ustalone w oparciu o przeprowadzone przez ZUS w L. Inspektorat w R. postępowanie wyjaśniające i stanowiło uzasadnienie wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego p. R. P. (pismo ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. z dnia [...] października 2009 r.).

Należy wskazać, iż decyzja wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] sierpnia 2010 r., nr [...] jest jedynie potwierdzeniem faktu podlegania strony od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] prowadzonej przez Wójta Gminy M.

Zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, a organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne dla p. R. Pi. jest ZUS.

Tym samym brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] sierpnia 2010 r.

W tym zakresie Prezes NFZ działa w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podziela stanowisko organu pierwszej instancji i nie znajduje podstaw do jego zmiany.

Skargę na powyższą decyzję NFZ [...] Oddział Wojewódzki w [...] nr [...] oraz decyzję Prezesa NFZ dnia [...] września 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. R. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zwolnienie z kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżona decyzja nie została poprzedzona wyczerpującym postępowaniem dowodowym do czego NFZ jest zobowiązany na postawie art. 10, 11, 17 i 80 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcie wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści.

W skarżonej decyzji błędnie ustalono okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r., które uległy przedawnieniu .

Rozpatrując odwołanie skarżącej Prezes NFZ podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stwierdził również, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999r. nie dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej. Organ rozpatrując ponownie sprawę nie wziął powyższych twierdzeń pod uwagę.

Zgodnie z ustawą z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz ustawą z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 11 stycznia 1999r. do 30 czerwca 2004 r., ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia w którym składka stała się wymagalna. Jeżeli termin ten został przerwany, to termin przedawnienia ulegał wydłużeniu do 10 lat od dnia wymagalności składki. Od dnia 1 lipca 2004 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne przedawniają się na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli według art. 24 ust.4-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U z 2009 r. Nr 205, poz. 1585).

Interpretacja, jaką przyjęto w skarżonej decyzji w odniesieniu do okresu od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r., a więc zastosowaniu nowych regulacji wydłużających termin przedawnienia do zaległych zobowiązań powstałych w okresie, gdy obowiązywał pięcioletni termin przedawnienia, jest niekorzystna dla płatników i niezgodna z prawem. Godzi w zasady współżycia społecznego i podstawowe zasady państwa prawa. Zmiana przepisów nie powinna bowiem działać na niekorzyść obywateli. W przypadku wejścia w życie nowych przepisów regulujących przedawnienie należności z tytułu składek nie można wyeliminować lub choćby zmienić skutków prawnych czynności dokonanych pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów regulujących przedawnienie gdy skutki te określone były tymi przepisami. Wejście w życie nowych przepisów tworzy bowiem nowy stan prawny a nie faktyczny, a więc brak jest podstaw do pominięcia dokonanych czynności wcześniej (wyrok WSA z 23 lutego 2005 r., sygn. akt.III SA/Wa 1734/04). Jeżeli zatem ZUS przy ocenie upływu terminu okresu przedawnienia uwzględnia dokonane przez siebie czynności winien również brać pod uwagę ich brak, a więc bezczynność.

Sytuacja mająca miejsce w skarżonej decyzji byłaby dopuszczalna, gdyby prowadzono przepisy przejściowe wyraźnie zezwalające na stosowanie nowych regulacji do przednich zobowiązali. Tych jednak nie ma w ustawie nowelizującej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawach zdrowotnych. Zatem NFZ bezpodstawnie domaga się skarżącego zapłaty zaległych składek po wielu latach bezczynności. NFZ i ZUS w sprawie skarżącej nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności od 2000 r. choć informacje niezbędne do podjęcia takich działań posiadał od 2000 r., czego dowodem jest fakt posiadania przez ZUS decyzji o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz informacji dotyczących uprawnień do świadczenia rentowego skarżącej. Zatem okres przedawnienia nie mógł zostać wydłużony do 10 lat ponieważ nie wystąpiły okoliczności określone przez ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w art. 28 i o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ w art. 33.

Przepisy co prawda nie przewidują przedawnienia prawa do wydania decyzji określającej wysokość zaległych składek. Jednakże decyzja może być wydana w każdym czasie, dopóki istnieją zobowiązania. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, którą stosuje się do należności ze składek na podstawie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązanie ze składek wygasa wskutek przedawnienia. Oznacza to, że po upływie przedawnienia ZUS nie może wydać decyzji wymierzającej wysokość zaległych składek. Przestają bowiem istnieć zobowiązania, których miałaby dotyczyć ta decyzja. Według NFZ i ZUS okres przedawnienia wynosi dziesięć lat bez względu na to, kiedy powstała zaległość.

Zatem w skarżonej decyzji nie powinien być ujęty okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r., bowiem należności te uległy przedawnienia.

Prezes NFZ podkreślił w decyzji uchylającej, że rozpatrując sprawę organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia dowodów z twierdzeń, i pism składanych przez ubezpieczonego oraz ma obowiązek całościowej oceny wiarygodności i mocy dowodowej materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (SN w wyroku z dnia 23.03.2006r., IUK 220/05, OSNP 2007/5-6/83). Jednakże w skarżonej decyzji organ zupełnie pominął kwestię przedawnienia należności. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skierował zapytanie do ZUS o podleganie ubezpieczeniom społecznym. Zdaniem skarżącej, oraz w świetle obowiązującego prawa nie stanowi to przeprowadzenia dowodu z twierdzeń skarżącej, a odwołanie nie zostało rozpatrzone w całości. Ustalenie obowiązku nie istniejącego w dniu wydania decyzji stanowi rażące naruszenie przepisów prawa. Stwierdzenie organu, że skarżona decyzja została wydana na podstawie ustaleń poczynionych przez ZUS stanowi legalizowanie niezgodnych z prawem praktyk tej instytucji w zakresie interpretacji prawa. NFZ jest zobowiązany na podstawie K.p.a. do działania na podstawie przepisów prawa oraz stosowania przepisów o ubezpieczeniach społecznych, dlatego winien badać pod tym kątem prawdziwość twierdzeń zawartych w przekazanych danych przez ZUS, czego w tej sprawie nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi, powtarzając w znacznej części argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Stwierdził też, że poruszana przez skarżącą kwestia przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r. oraz ocena trafności wskazanego przez p. R. P. twierdzenia, iż "po upływie przedawnienia ZUS nie może wydać decyzji wymierzającej wysokość zaległych składek", nie należy do kompetencji NFZ. Właściwym do rozstrzygnięcia poruszanych przez skarżącą zagadnień jest ZUS.

Należy wskazać, iż decyzja wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] sierpnia 2010 r. nr[...], była jedynie potwierdzeniem faktu podlegania skarżącej od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...]listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] prowadzonej przez Wójta Gminy M..

Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla skarżącej jest organ ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) Nr[...], z dnia [...] września 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2010 r. ustalającej, iż skarżąca podlegała od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 1999 r., od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wpisanej do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] prowadzonej przez Wójta Gminy M.

Skarżąca zarzuciła, iż przedmiotowa decyzja Prezesa NFZ nie została poprzedzona wyczerpującym postępowaniem dowodowym, czyli została wydana z naruszeniem art. 10, 11, 17 i 80 K.p.a., gdyż jej rozstrzygnięcie wymagało od organu poczynienia ustaleń dokonanych na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści.

Nadto skarżąca podniosła – traktując to jako zarzut główny – że w skarżonej decyzji błędnie ustalono okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r., który uległ przedawnieniu .

Podkreślić trzeba, że skarżąca nie kwestionuje, że od dnia [...] kwietnia 1997 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą osoby fizycznej pod nazwą "Handel Obwoźny Artykułami Spożywczymi P. R." i z tego tytułu figuruje we właściwej ewidencji jako podatnik.

Skarżąca nie kwestionuje ponadto ustalonych w obu decyzjach okresów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, obejmujących okresy od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r. Skarżąca zgłosiła zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] czerwca w dniu [...] czerwca 2007 r. (decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] czerwca 2007 r.). Skarżąca nie zgadza się natomiast z ustaleniem, iż podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r., gdyż: 1) należność z tego tytułu uległa przedawnieniu, 2) ZUS i organy NFZ nie podjęły żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności nie tylko za ten okres, lecz również za okres od 2000 r. (choć posiadały informacje niezbędne do podjęcia takich działań od 2000 r.).

Wobec akceptacji przez skarżącą ustaleń Prezesa NFZ dotyczących okresów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] listopada 2005 r., od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2007 r., nie ma potrzeby kontroli zaskarżonych decyzji w tym zakresie.

Pozostaje więc do wyjaśnienia kwestia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez skarżącą pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r.

Punktem wyjścia dla dokonania ustaleń w tym zakresie powinno być stwierdzenie zawarte w powołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/06, w którym Sąd wskazał, iż "czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a zupełnie czym innym jest kwestia obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazać trzeba także, że NFZ nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie, ani też do pobierania tych składek. Składki takie pobierane i odprowadzane są na rzecz ZUS i tylko ten organ może orzekać o obowiązku ich odprowadzania. Ten też tylko organ może je pobierać".

Postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 1999 r. zostało wszczęte przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ na wniosek ZUS Oddział w L. Inspektorat w R., złożonym w trybie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach. W myśl tego przepisu wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 powołanej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Nie ulega zatem wątpliwości, że ZUS Oddział w L. Inspektorat w R. uprawniony do złożenia takiego wniosku.

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ powołano natomiast art. 102 ust. 5 pkt 24 oraz art. 109 ust. 5 powołanej wyżej ustawy o świadczeniach. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 40/07, LEX nr 377383 w odniesieniu do tego ostatniego przywołanego przepisu stwierdzono, co następuje:

"1. Przepisy art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 i 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), według których organy Narodowego Funduszu Zdrowia - dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu i Prezes Funduszu - wydają indywidualne decyzje w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego, są przepisami ustrojowymi i kompetencyjnymi, upoważniającymi te organy do rozpatrywania indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego i wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach.

2. Przepisy art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 107 ust. 5 pkt 16 ustawy nie stanowią samodzielnej podstawy materialnoprawnej do władczego rozstrzygania o indywidualnych prawach konkretnych podmiotów dotyczących spraw w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczenia w drodze uznania administracyjnego. Podstawa taka musi wynikać z przepisów prawa materialnego, zawartych przede wszystkim w ustawie o świadczeniach i aktach wykonawczych wydanych z upoważnienia ustawy i w jego granicach."

Przepis art. 109 ustawy o świadczeniach, który jest przepisem prawa materialnego, upoważniającym organy NFZ do rozpatrywania indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego i wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, ma następujące brzmienie:

"Art. 109. 1. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń.

2. Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

3. Wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

4. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu.

5. Odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.

6. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego."

Z powołanego przepisu (art. 109 ust. 1) jednoznacznie wynika, że rozpatrywanie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zgodnie z tym przepisem zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, należy do kompetencji Dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Jednocześnie w ust. 2 tego przepisu zawarto klauzulę wykluczającą – znów w sposób jednoznaczny – kompetencje Dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu w zakresie niektórych spraw, stanowiąc, że "Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych."

Potwierdza to tezę cyt. wyżej wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/06, w myśl której sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do dwóch różnych pionów organów, tj. – odpowiednio – organów NFZ oraz właściwych organów ZUS.

Przedmiotem decyzji tych dwóch rodzajów organów są zatem całkowicie różne sprawy.

Organy NFZ podejmują rozstrzygnięcia w kwestii m.in. okresów obowiązkowego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, kierując się w tym zakresie odpowiednimi, powołanymi wyżej w zaskarżonej decyzji przepisami.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Obowiązkowi temu (tzn. ubezpieczenia zdrowotnego) podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia. Akurat w rozpatrywanej sprawie jest to kwestia sporna.

Natomiast organy ZUS dopiero na podstawie tych decyzji organów NFZ ustalają – również w drodze decyzji, podejmowanych na odrębnych podstawach prawnych – wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne i ustalają sposób jej pobierania.

Organy NFZ są w swoich decyzjach suwerenne; kierując się odpowiednimi, przywołanymi w zaskarżonych decyzjach przepisami ustalają, zgodnie z zasadami ustalonymi w tych przepisach, m.in. okres, w którym strona była objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Organy te, z mocy ustawy o świadczeniach (powołany wyżej art. 109 ust. 2) nie mogą się wypowiadać co do spraw z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, należących do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ZUS). Tym samym organy NFZ nie są również właściwe do orzekania o okresie przedawnienia należności ZUS, co więcej - nie mogą w ogóle brać pod uwagę argumentów odnoszących się do wymiaru i poboru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Inaczej mówiąc, w rozpatrywanej sprawie organy NFZ mogą tylko, na podstawie odpowiednich przepisów, określić okresy, w których zgodnie z zasadami ustalonymi w tych przepisach strona skarżąca podlegała obowiązkowi objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Natomiast już wymiar tych składek, sposób ich poboru, a także okresy, za które te składki uległy przedawnieniu, należy już do organów ZUS.

W konsekwencji Sąd uznał, że zarówno decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] sierpnia 2010 r., jak i utrzymująca nią w mocy decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) [...] z dnia [...] września 2010, są prawidłowe, tzn. odpowiadają prawu, określając wyłącznie okresy, w których skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.