Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 260/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi Z.Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm., dalej ustawa o kombatantach) odmówił przyznania Z.Ś. uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozie przesiedleńczym. W uzasadnieniu napisano, że analiza przedłożonych przez stronę dokumentów nie pozwala dostatecznie potwierdzić osadzenia w obozie przejściowym w Łodzi przy ul. Łąkowej 4, a w szczególności, że nie są wiarygodne oświadczenia świadków będących w owym czasie 6 i 12 letnimi dziećmi, wysiedlonymi z innych niż strona miejscowości. Wskazano, że przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni, nie sposób zatem przyjąć, by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nieznaną.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona określiła decyzję jako bardzo krzywdzącą. Wskazała, że znalazła się w grupie osób, którym Archiwum w Łodzi nie potwierdziło pobytu w obozie, chociaż niektórzy mieszkańcy wsi: K., B. i B. otrzymali pozytywne odpowiedzi. W związku z tym złożyła oświadczenia dwóch świadków, którzy razem z nią oraz jej rodzicami byli wysiedleni, przewiezieni wspólnym transportem do Łodzi i umieszczeni w obozie przy ul. Łąkowej 4, w 1940 r. Wskazała, że zna sporo osób ze swojej gminy, które mają już przyznane uprawnienia i korzystają ze świadczeń przewidzianych ustawą o kombatantach. Rodzice strony oraz strona znali świadków oraz ich rodziców jeszcze przed wysiedleniem, ponieważ miejscowości K., B.i B. są od siebie oddalone o zaledwie 2 kilometry i załatwianie różnych spraw odbywało się w tej samej szkole, parafii czy urzędzie. Wspólne wysiedlenie, transport i pobyt w obozie pogłębił znajomość i przyjaźń, utrzymywaną do chwili obecnej, ponieważ mieszkają bardzo blisko siebie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o informację dotyczącą aktualnego stanu realizacji złożonych przez Z.Ś. oraz S.Ś. wniosków oraz ustosunkowanie się do wątpliwości przedstawionych przez zainteresowanych. Do pisma załączył przesłany przez Z.Ś. życiorys.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pk 1 lit. c, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, że w aktach sprawy brak jest urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego pobyt strony w obozie przesiedleńczym w Łodzi. Jakkolwiek w aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu Oddział w Łodzi oraz wykazach osób i rodzin wysiedlonych z b. powiatu K. odnaleziono nazwę miejscowości kol. II B., to na wykazie rodzin wysiedlonych w dniu [...] lipca 1940 r. nie figuruje Z.Ś. z domu M. Składana przez skarżącą ankieta osobowa, wypełniania w celu wydania pierwszego po wojnie dowodu osobistego potwierdza, że Z.Ś. w czasie wojny zmieniała miejsce zamieszkania, ale czyni to wyłącznie w zakresie pobytu w N., nie potwierdza natomiast pobytu w okolicach K. i N.S.. Dokumentów potwierdzających pobyt skarżącej w Mszanie Dolnej nie odnaleziono również w zasobie Archiwum Państwowego w Krakowie Oddział w Nowym Sączu. Wskazano, że skarżąca ostatecznie zmieniła swoją relację i w życiorysie nadesłanym przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich podała, że do obozu przejściowego w Łodzi (strona nadal nie podaje adresu obozu) została wywieziona dopiero w dniu [...] lutego 1941 r. co sprawiło, że niewiarygodne stały się oświadczenia świadków M.B. i E.K. (z d. B.) podających, że wraz ze stroną przebywali w obozie przy ul. Łąkowej 4 w Łodzi w 1940 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazując na swój podeszły wiek, poważne choroby w tym przebyty udar mózgu jak również 65-letni upływ czasu napisała, że nie była w stanie podać precyzyjnie daty wysiedlenia z obozu w Łodzi ponieważ ojciec zginął w okresie okupacji, matka i wuj, z którymi była wysiedlona zmarli w 1967 i 1972 r. a osoby, które prosiła o pomoc w zgromadzeniu niezbędnych dokumentów pomyłkowo wskazały wysiedlenie rodziny skarżącej w etapie II czyli [...] lipca 1940 r. zamiast w etapie V czyli [...] lutego 1941 r. Jednoznacznie stwierdziła, że była wysiedlona razem z ośmioma rodzinami ze wsi B. do obozu przesiedleńczego w Łodzi w dniu [....] lutego 1941 r., potem wraz z rodziną wywieziona do L. a następnie wraz z wujem - bratem matki - została umieszczona u gospodarza w miejscowości M.D. Zapamiętała, że na przełomie czerwca i lipca 1941 r. szli pieszo do położonej obok B. wsi N., gdzie wujek zostawił skarżącą u dziadków skarżącej oraz, że kilka tygodni później do skarżącej dotarła matka i do końca wojny mieszkali razem.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji wskazując, że okoliczności podniesione w skardze co najwyżej mogą stanowić podstawę do złożenia żądania wzruszenia decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. O tym która działalność uznawana jest za działalność kombatancką stanowi art. 1 ust. 2 tej ustawy.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ( lit. b ), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c).

Ustawodawca upoważnił w art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o kombatantach Prezesa Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, listy miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz list obozów, w tym listy obozów o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c ustawy o kombatantach.

Na podstawie wyżej cytowanego przepisu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20 września 2001 r. rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. W tym rozporządzeniu figuruje obóz przy ul. Łąkowej 4 w Łodzi.

Skarżąca twierdzi, że grupa osób, wśród nich skarżąca razem ze swoimi rodzicami, świadkami i ich rodzicami została wysiedlona i wspólnym transportem przewieziona do Łodzi i umieszczona w obozie przy ul. Łąkowej 4. Na dowód pobytu w obozie skarżąca przedstawiła oświadczenia świadków M.B. i E.K. (z domu B.).

Z informacji Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia [...] września 2005 r. (k. 22 akt administracyjnych) wynika, że na listach osób i rodzin wysiedlonych z b. powiatu Konin odnaleziono nazwę miejscowości "Kol. II B." oraz, że nazwa ta figuruje na wykazie rodzin wysiedlonych w dniu [...] lipca 1940 r. do obozu przesiedleńczego w Łodzi przy ul. Łąkowej 4. Jednakże na wymienionych listach nie odnaleziono nazwiska: Z.M. urodzona [...] maja 1934 r. córka S. i J. Z kolei Archiwum Państwowe w Krakowie Oddział w Nowym Sączu poinformowało, że zarówno w zasobie własnym jak i w zasobie Oddziału w Nowym Targu nie odnaleziono informacji mogących potwierdzić fakt wysiedlenia Z.Ś. lub jej rodziny do M.D.

W tej sytuacji jedynym dowodem na pobyt skarżącej w obozie przy ul. Łąkowej 4 w Łodzi są przedstawione przez skarżącą oświadczenia świadków. Jednakże Z.Ś. w trakcie postępowania administracyjnego zmieniła swoją relację i w życiorysie nadesłanym przez Rzecznika Praw Obywatelskich wskazała - a później w skardze do Sądu powtórzyła - że do obozu przejściowego w Łodzi została wywieziona dopiero w dniu 19 lutego 1941 r. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie uznał oświadczenia świadków za niewiarygodne, skoro świadkowie poświadczyli wspólny ze skarżącą i rodziną skarżącej pobyt w obozie w roku 1940.

Organ administracji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a następnie w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W świetle ustalonych okoliczności brak jest dowodów do uznania, że skarżąca przebywała w obozie przesiedleńczym przy ul. Kwiatowej 4 w Łodzi. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 31 maja 2005 r.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

AT