Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1811/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 140 aa ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 7 i  art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej ["A."] Sp. z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 621/18 w sprawie ze skargi ["A."] Sp. z o.o. we W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od ["A."] Sp. z o.o. we W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 czerwca 2018r., sygn. akt VI SA/Wa 621/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, obecnie: Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę ["A."]

Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ") z [...] stycznia 2018r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lipca 2017r. w Gdańsku na drodze krajowej nr [...] (skrzyżowanie ul. K. z ul. O.), na której dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t został zatrzymany do kontroli 2 - osiowy samochód ciężarowy marki Renault o nr. rej. [...]. Pojazdem kierował S. S., który wykonywał przewóz materiałów budowlanych i farb na trasie G. ul. B. – P. – M. - D. Przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był na rzecz P. B. prowadzącego działalność gospodarzą pod nazwą: ["B."]. Załadowcą przewożonego ładunku była firma ["A."] Spółka z o.o. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] lipca 2017r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu organ I instancji stwierdził następujące naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego: 20,55 t, przekroczenie o 2,55 t tj. o 14,16 %, nacisk na pojedynczej osi napędowej samochodu ciężarowego: 14 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0.1 t w górę) - przekroczenie o 2,5 t tj. o 21,74 %, podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wobec powyższych ustaleń stwierdzono, że pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dmc i nacisku na pojedynczej osi napędowej samochodu ciężarowego.

Decyzją z [...] września 2017r., nr [...] Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej też: "organ I instancji") nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20 %. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej oraz masy całkowitej pojazdu.

Decyzją z [...] stycznia 2018r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 pkt 3, lit. c), ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017r., poz. 1260 ze zm.), art. 41 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2017r., poz. 2222), art. 3 ust. 1 pkt. 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 2022 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 21 czerwca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż organy prawidłowo oceniły stan faktyczny w sprawie i podjęły decyzję o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej.

W ocenie Sądu I instancji, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podczas przeprowadzonych kontroli stwierdzono, iż kontrolowany pojazd był nienormatywny, a skarżąca jako załadowca towaru, miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Wskazał, że załadowana ilość towaru potwierdzona fakturami wynosiła 14.163 kg., co po zsumowaniu jej z masą własną pojazdu przekraczała już dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2016r., poz. 2022 ze zm.) nie może przekraczać w przypadku pojazdu samochodowego o dwóch osiach, innego niż autobus - 18 ton. W rozpatrywanym przypadku jak podniósł rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego wyniosła 20,55 t. ,co stanowiło przekroczenie o 2.55 t dopuszczalnej wartości. Mimo powyższego załadowca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Ponadto podkreślił, iż niezależnie od powyższego z zeznań kierowcy S. S. wynika, że zdarzało się już wcześniej, że masa podana na dokumentach przekraczała dopuszczalną ładowność pojazdu. Ponadto kierowca zeznał, że pracownik załadowcy zawsze wtedy twierdził, że dane zawarte na fakturach nie są miarodajne. Zaznaczył również, że pracownica załadowcy zna dopuszczalną ładowność pojazdu, gdyż zostało im przekazane ksero dowodu rejestracyjnego użytego pojazdu. Dalej kierowca podkreślił, że załadunku dokonali pracownicy hurtowni ["A."] Sp. z o.o., a pojazd po załadunku nie został ważony, gdyż na terenie załadunku nie ma żadnej wagi.

W ocenie Sądu I instancji brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości dokonanego ważenia. Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z [...] sierpnia 2016r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SA W 10C/1I o nr fabrycznych 856003 i 857061. Waga o nr [...] w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Siedlcach z datą ważności do 31 stycznia 2018r. Natomiast waga o nr [...] w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu w dniu 21 kwietnia 2015r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z [...] lipca 2017r.

WSA stwierdził, że argumenty zawarte w skardze nie zakwestionowały ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zawierają jedynie polemikę ze stanowiskiem organu, co nie jest wystarczające do zwolnienia się przez przedsiębiorcę z odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości. W szczególności Sąd I instancji uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a organy uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, zgodnie z art. 6 k.p.a. i w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

["A."] Sp. z o.o. z siedzibą we W. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działania administracji publicznej przejawiającą się w nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, w sytuacji naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, polegającym na nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą Spółkę będącą załadowcą, pomimo braku jej odpowiedzialności w niniejszej sprawie w oparciu o powołany przepis, albowiem skarżąca zachowała w niniejszej sprawie staranność w organizacji przewozu, jak również nie miała wpływu, ani też nie godziła się, na powstanie naruszeń;

2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej przejawiającą się w nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji w sytuacji oczywistego naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 77 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 t.j.), polegającego na błędnej ocenie, iż zgromadzone w sprawie dokumenty, okoliczności sprawy, jak również materiał dowodowy w postaci zeznań zaledwie kierowcy, jednoznacznie wskazywały, iż załadowca miał wpływ i godził się na powstanie naruszeń, w sytuacji gdy z dokumentów posiadanych przez organ jasno wynika wyłączna wina podmiotu odpowiedzialnego za przewóz, tj. przewoźnika, co skutkowało nałożeniem na niego kary 15.000 zł, w związku z kontrolą przeprowadzoną w dniu [...] lipca 2017r. w G.;

3. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd I instancji, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i okoliczności sprawy pozwalały na jednoznaczne przyjęcie, iż skarżąca Spółka nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności załadunkowych, oraz że miała wpływ i godziła się powstanie naruszenia, a także, że Spółce można przypisać winę za powstałe naruszenie.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu odpowiedzialności skarżącej Spółki bez uwzględnienia całości możliwego do pozyskania materiału dowodowego, jak również dowodów znanych z urzędu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, tj. decyzji o wymierzeniu kary 15.000 zł na przewoźnika w związku z ponadnormatywnym przewozem w dniu [...] lipca 2017r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, wobec niezasadności podniesionej w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania - art. 189 p.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, związany był granicami skargi kasacyjnej, które wyznaczone zostały przez stronę w podstawie wniesionego środka odwoławczego.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W pierwszym z podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 140 aa ust. 3 pkt 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu odpowiedzialności skarżącej Spółki bez uwzględnienia całości możliwego do pozyskania materiału dowodowego, jak również dowodów znanych z urzędu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, tj. decyzji o wymierzeniu kary 15.000 zł na przewoźnika w związku z ponadnormatywnym przewozem w dniu [...] lipca 2017r.

Podnieść należy, że zarzut błędnej wykładni wymaga wykazania, że Sąd wadliwie zinterpretował stosowany przepis prawa i w konsekwencji zawartą w nim normę prawną. Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, który nie został podniesiony wprost w niniejszej sprawie, wymaga wykazania, że do ustalonego stanu faktycznego powinna być zastosowana norma prawna pominięta przez organ administracji, bądź błędnie zastosowano normę prawną, czego w obu przypadkach nie dostrzegł Sąd I instancji.

Autor skargi kasacyjnej winien więc w rozstrzyganej sprawie wskazać, na czym polegała dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędna wykładnia poszczególnych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa ich wykładnia i właściwe zastosowanie.

Zgodnie z art. 140 aa ust. 3 pkt. 2 Prawa o ruchu drogowym karę pieniężną, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia (określonego w ust. 1).

Wskazać należy, że skarżąca nie kwestionowała wyników pomiaru, a więc ustalenia naruszenia norm, jak też okoliczności, że załadunek dokonany był w jej obiekcie oraz przy użyciu środków technicznych przedsiębiorstwa skarżącej, a także, że nie podjął żadnych czynności, aby upewnić się, czy doszło do przeciążenia pojazdu. W szczególności, co trafnie podniósł Sąd I instancji, po załadunku towaru pojazd nie był zważony i na terenie załadunku nie było żadnej wagi a jedynie w ten sposób można było sprawdzić, czy zachowane zostały obowiązujące normy. Zaniechanie czynności sprawdzających w zakresie nieprzekroczenia masy pojazdu, a więc niezwykle istotnego parametru, jest zasadniczym uchybieniem załadowcy, gdyż ten właśnie parametr jest ściśle powiązany z czynnościami załadowczymi i jego przekroczenie w momencie załadunku powoduje powstanie naruszenia jeszcze przed wyjazdem pojazdu na drogę publiczną. Zważenie pojazdu daje więc możliwość korekty załadunku, do czego niezbędne jest zważenie pojazdu, jednak czynność ta nie została wykonana. Podzielić należy pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że niepodjęcie czynności sprawdzających (ważenia pojazdu) wskazuje na godzenie się załadowcy na ewentualne powstanie naruszeń (zob. np.: wyrok NSA z 7 kwietnia 2021r., sygn. akt II GSK 667/18). Skoro więc w sprawie bezsporne jest, że po załadunku pojazd wyjechał z terenu zakładu skarżącej bez skontrolowania jego parametrów, a następnie urzędowe czynności kontrolne funkcjonariuszy inspekcji wykazały przekroczenie dopuszczalnych norm pojazdu, to bezsprzecznie zasadnie przyjął organ, że w sprawie wszystkie istotne okoliczności faktyczne zostały ustalone. Prawidłowo w tej sytuacji uznał Sąd I instancji, że organ zgodnie z wymogami prawa zgromadził i ocenił istotny w sprawie materiał dowodowy, w tym dowód z zeznań świadka S. S.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie mógł być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Teza autora skargi kasacyjnej, pomija podstawowe w sprawie ustalenia w zakresie zaniechania przez skarżącą dokonania czynności kontrolnych po dokonanym załadunku, co nie było w sprawie kwestionowane, a miało decydujący wpływ na ocenę spełnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącej na podstawie art. 140 aa ust. 3 pkt. 2 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odniesieniu przesłanek wyłączających odpowiedzialność załadowcy trzeba podnieść, że jakkolwiek istotnie pojęcia "wpływu" lub "godzenia" się na powstanie naruszenia mają charakter niedookreślony, to jednak nie oznacza to, że o ich treści, na gruncie okoliczności danego przypadku, nie można wnioskować w szczególności na podstawie rezultatu postępowania dowodowego, a w tym kontekście tych wykazanych nim działań lub co trzeba podkreślić zaniechań załadowcy, które przyczyniły się do naruszenia prawa. Zestawiając to z ustaleniami stanu faktycznego sprawy, w tym zwłaszcza stanowiącymi podstawę tych ustaleń zeznaniami przywołanego powyżej świadka, za uzasadnione należało uznać stanowisko o braku zaktualizowania się w rozpatrywanej wymienionych przesłanek wyłączenia odpowiedzialności. Wniosek ten trzeba uznać za tym bardziej uzasadniony, gdy podkreślić, że to podmiot powołujący się na zaistnienie tych przesłanek powinien wykazać co uczynił dla zapewnienia, aby nie doszło do naruszenia prawa oraz że nie mógł w tym względzie zrobić nic więcej, zaś to co zrobił, pozwalało mu pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że nie naruszy prawa.

Bez wpływu na wydaną decyzję pozostaje też zarzut wskazany w pkt II. 1. petitum skargi kasacyjnej, bowiem z treści ust. 3 art. 140aa przywołanej ustawy prawo o ruchu drogowym wynika, że na jego gruncie ustawodawca określił zamknięty krąg podmiotów, na które może być nałożona wymieniona kara pieniężna, stanowiąc w tej mierze między innymi, że adresatem decyzji o jej nałożeniu może być również podmiot wykonujący inne, niż ładunkowe, czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności organizator transportu, nadawca, odbiorca lub spedytor, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia.

Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony. Wobec tego skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2 lit. c) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j Dz.U. z 2018r., poz. 265).

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (zastępstwa radcy prawnego na rozprawie) w części było podyktowane mniejszym nakładem pracy pełnomocnika organu w przyczynieniu się do wyjaśnienia rozstrzygnięcia i powtarzalnym charakterem sprawy. Miarkowanie polegało na zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1.350 zł zamiast 2.700zł. (50%).