Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 938/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 4 maja 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad matką G. R.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 12 listopada 2020 r. skarżący wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką G. R., ur. [...] 1953r. legitymującą się Wypisem z Treści Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS, Oddział w N z dnia 10 stycznia 2001 r., Nr akt: [...], w którym orzeczono, że jest trwale całkowicie niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że wprawdzie G. R. legitymuje się ww. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 stycznia 2001 r., z którego wynika, że jej niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje od listopada 2000 r. ale niepełnosprawność ta nie powstała w okresie wskazanym w tym przepisie prawa. W związku z powyższym nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wskazał, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz.1443), w którym uznano, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ nie kwestionuje wyroku TK, ale stoi na stanowisku, że na etapie postępowania administracyjnego przepis ten przez ustawodawcę nie został jednak zmieniony i nadal obowiązuje.

Nadto w ocenie organu I instancji w stanie faktycznym zachodzi jeszcze jedna negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt b u.ś.r. uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia, bowiem decyzją z dnia 26 czerwca 2014r., znak: [...], Nr dec. [...] (zmienianą późniejszymi decyzjami) został przyznany W. W. zasiłek dla opiekuna z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad G. R. bezterminowo począwszy od 1 lipca 2013 r.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. W odwołaniu zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art, 17 ust 1 b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby i wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepis art. 16 a u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna; doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art, 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a.

poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W swoich rozważaniach SKO stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, iż skarżący nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, było nieprawidłowe. Wynikało z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Powołany przepis stanowił przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (Dz. U. z 23 października 2014r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie.

W ocenie organu odwoławczego za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przemawia fakt, że wykazany przez skarżącego zakres opieki, nie ma charakteru tego rodzaju, żeby zmuszał go do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z akt sprawy, niepełnosprawna G. R. wymaga opieki i pomocy osób trzecich, pozostaje w stałym leczeniu z powodu schorzeń kardiologicznych, neurologicznych, główne schorzenie to choroba Wielsona, która utrudnienia jej samodzielnie funkcjonowanie. Wymaga pomocy w zakresie czynności związanych z: prowadzeniem gospodarstwa domowego, czyli robienia zakupów, sprzątania, pomocy w przygotowaniu posiłków (obrania ziemniaków, postawienia wody), towarzyszeniem w czasie wizyt u lekarza, realizacją recept, myciem głowy, zapinaniem guzików i ubraniem butów. Zakres wymienionych wyżej czynności – zdaniem Kolegium - nie jest czynnościami, które można uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego - są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, czy też prowadzą gospodarstwo rolne i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, tym samym nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym jej zakresie czasowym.

Reasumując, organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże odmowa ta podyktowana była innymi okolicznościami niż te, które były podstawą do odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżący nie jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego to nie dochodzi do zbiegu uprawnień do świadczeń opiekuńczych przewidzianych w ustawie, a tym samym w sprawie nie ma zastosowania art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Na powyższą decyzję W. W., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2021r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2020r. odmawiająca przyznania skarżącemu W. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad matką legitymującą się wydanym na stałe orzeczeniem przez lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji z 10 stycznia 2001r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą, zwanej dalej u.ś.r.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta została podkreślona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, który trafnie stwierdził, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej. Zdanie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie niedopuszczalna jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na tej podstawie prawnej.

Sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., III SA/Gd 482/20).

W przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r określono natomiast przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia, w tym w pkt 1 lit. b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień między innymi do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W niniejszej sprawie matka skarżącego Pani G. R. legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to pochodzi z 10 stycznia 2001r. Z dokumentów zebranych w ramach postępowania administracyjnego wynika, że matka skarżącego ma schorzenia natury kardiologicznej, neurologicznej, a główne schorzenie to genetyczna choroba Wilsona. Z wywiadu środowiskowego wypływa z kolei, że Pani G. R. zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, który wykonuje przy niej wszystkie codzienne czynności: pomaga w przygotowywaniu posiłków, ubieraniu, zapinaniu guzików, zakładaniu obuwia, myciu włosów, obcinaniu paznokci, robi zakupy, sprząta, umawia wizyty lekarskie. Pani G. R. jest niedołężna, ma problemy z mówieniem.

Organ I instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu nie spełnienia przez matkę skarżącego przesłanki formalnej wynikającej z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., to jest, że jej niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia, bowiem z orzeczenia lekarza orzecznika wynika, że datuje się ona od listopada 2000r. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie przyjęło, że stanowisko prawne organu I instancji, co do treści art. 17 ust.lb u.ś.r. w kontekście skutków wyroku Trybunału nie zasługuje na akceptację, ponieważ w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku, a zatem winny być przez nich respektowane. Analiza przepisów Konstytucji oraz ich rozumienia przez Trybunał Konstytucyjny prowadzi do wniosku, że wykonywanie orzeczeń Trybunału jest obowiązkiem zarówno prawodawcy, jak i organów stosujących prawo. Źródłem tego obowiązku jest moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z zasadami państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP)". W sprawie interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 25 roku życia przepis art. 17 ust 1 b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód w jego stosowaniu Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium mementu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z jego pominięciem. Nie jest więc dopuszczalne oparcie decyzji przyznającej przyznanie tego prawa na art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. (tak też NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16).

Drugim powodem odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji był brak rezygnacji przez niego z zasiłku dla opiekuna. Fakt uzyskiwania więc przez skarżącego zasiłku nie może być jednak przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie stanowiska, według którego w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w razie zbiegu uprawnień do świadczeń - byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20). Podkreślenia jeszcze wymaga, że na tle wykładni omawianych przepisów obecnie w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, iż wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Trafnie też akcentuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Należy przy tym podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący zrezygnował z zasiłku dla opiekuna, w przypadku uwzględnienia jego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd niezgodne z prawem jest powołanie się przez organ I instancji na te przesłankę formalną.

Z kolei organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieka a rezygnacją z zatrudnienia. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie taki związek faktycznie nie występuje.

Czynności bowiem wskazane przez skarżącego w wywiadzie środowiskowym jak pomaganie w przygotowywaniu posiłków, ubieraniu, zapinaniu guzików, zakładaniu obuwia, myciu włosów, obcinaniu paznokci, robi zakupy, sprząta, umawia wizyty lekarskie, są czynnościami dnia codziennego, które każda osoba zobowiązana do alimentacji ma obowiązek wykonywać. Skarżący nie wskazał natomiast z czego ewentualnie wynikałaby konieczność nieustannego czuwania nad jego matką Panią G. R., jak również na takie czynności, które uniemożliwiałyby mu zatrudnienie się choćby na ½ etatu. Co więcej skoro skarżący mieszka razem ze swoją matką to takie czynności jak przygotowywanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, robi również dla siebie, a więc i tak musiałby je wykonywać. Z kolei umawianie wizyt lekarskich jest czynnością, którą się dokonuje w miarę potrzeby. Natomiast zapinanie guzików, zakładanie obuwia to czynności jednorazowe. Chociaż skarżący wskazuje, że jego matka Pani G. R. jest niedołężna i ma problemy z mówieniem, to nie oznacza, że nie może zostać na kilka godzin sama w domu, zwłaszcza że w wywiadzie środowiskowym zostało podniesione, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. W związku z powyższym Sąd w niniejszej sprawie przyjął, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy z jednej strony koniecznością opieki, a rezygnacją z zatrudnienia. Samo bowiem legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności nie jest wystarczająca przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.