Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 423/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 61 § 5
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 136/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2024 r. nr 0201-IOA.4246.81.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

I.

T. Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2024 r. (nr 0201-IOA.4246.81.2023) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry. W treści skargi skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 4 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 136/24, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek spółki uznając, że skarżąca nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Zdaniem Sądu, skarżąca starała się przedstawić analizę sytuacji finansowej spółki wskazując, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczności ogłoszenia upadłości, lecz do wniosku załączono wybiórczą dokumentację finansową oraz podatkowo-pracowniczą. W ocenie Sądu zabrakło pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki, w jakiej znajduje się ona na dzień wniesienia skargi, tj. na dzień 26 marca 2024 r. Okolicznością, która ma – zdaniem spółki – przemawiać za uwzględnieniem wniosku, jest zagrożenie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała jednak aktualnych informacji dotyczących możliwości finansowych przedsiębiorstwa, ani nie przedłożyła na tę okoliczność wyczerpujących dokumentów. Sąd zwrócił uwagę, że z wniosku oraz towarzyszącej wnioskowi dokumentacji w szczególności nie wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji może przekraczać możliwości finansowe spółki. Wprawdzie strona skarżąca argumentowała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje straty finansowe spółki, co w konsekwencji doprowadzi do utraty płynności finansowej, jednakże twierdzenia nie zostały uprawdopodobnione. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej opiera się na fakcie zaistnienia obawy co do popadnięcia w przyszłości w problemy finansowe, jednakże aktualnie skarżąca takich problemów nie wykazała. Przeciwnie, z przedstawionego bilansu z rocznego sprawozdania finansowego za rok 2022 wynika, że brak jest podstaw, aby wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do utraty płynności finansowej spółki. Zdaniem Sądu trudno przyjąć, że podmiot, który gromadzi w ramach swojego majątku aktywa o wartości [...] zł znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Sąd zwrócił również uwagę, że przy takiej wartości zgromadzonego majątku nawet ewentualna administracyjna egzekucja należności pieniężnej celem wyegzekwowania przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 300.000 zł nie potwierdza zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Sąd dokonując analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji dostrzegł, że skarżąca na potwierdzenie uzyskiwanych dochodów nie przedstawiła rocznego zeznania podatkowego, które by jednoznacznie wskazywało na uzyskiwany przez nią dochód. Zdaniem Sądu, na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można wyprowadzić wniosku, że dobrowolne lub przymusowe wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu dalszej działalności lub nawet płynności finansowej spółki. Sąd pierwszej instancji uznał za gołosłowne twierdzenia spółki, że: "prawie od roku stale odnotowuje ona stratę", "nie dysponuje środkami, które mogłaby wycofać z działalności". W ocenie Sądu, z przedłożonej dokumentacji w żadnym razie nie wynika, by faktycznie skarżąca pozostawała w trudnej sytuacji ekonomicznej, a wykonanie zaskarżonej decyzji mogło narazić ją na znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

II.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo że w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co skarżąca wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie sądu pierwszej instancji, zdaniem spółki strona wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. Do zażalenia skarżąca załączyła bilans – sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2023 r.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

III.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że problem prawny podobny jak w rozpoznawanej sprawie został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniami z: 29 listopada 2023 r. sygn. akt II GZ 441/23, 16 maja 2023 r., sygn. akt II GZ 138/23, 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 94/23, 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 6/23 oraz 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24 (cytowane orzeczenia publikowane na stronie internetowej CBOSA). Stanowisko wyrażone w tych postanowieniach sąd w składzie niniejszym w całości podziela i przyjmuje za własne.

Zgodnie z 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie, jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia kolejnego wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, którymi są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, w orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10).

Obowiązek wykazania, czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki, spoczywa na wnioskodawcy, gdyż jest jedyną osobą posiadającą wymaganą wiedzę. To wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie (por. np. postanowienia NSA z: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11).

Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji uznał, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki.

Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie.

Bezzasadny jest zarzut zmierzający do wykazania, że WSA błędnie uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazać bowiem należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20 i wskazane tam orzeczenia). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. W orzecznictwie podkreśla się, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667; także np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził analizę przedstawionych przez skarżącą dokumentów, dokładnie je badając i na ich podstawie wypracowując stanowisko w sprawie, co zostało poprawnie i spójnie uzasadnione. WSA słusznie ustalił, że spółka nie spełniła obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 p.p.s.a. polegającego na udokumentowaniu aktualnej i kompleksowej sytuacji finansowej, umożliwiającej ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodu spełnienia jednego lub obu warunków określonych w tym przepisie, co jest warunkiem koniecznym do jego zastosowania.

Wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawia takich dokumentów, z których wynikałoby, że zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary, mogła spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Dokumentacja zawiera liczne dokumenty (zestawienie kosztów, liczne potwierdzenia uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, zestawienia zbiorczej listy płac, bilans). Z dokumentów tych wynikają wprawdzie liczne obciążenia spółki należnościami publicznoprawnymi czy wobec pracowników, lecz również stan jej aktywów, który nie wskazuje, że zapłata kary pieniężnej może skutkować ziszczeniem się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy NSA podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji.

Dołączone przez skarżącą do akt sprawy dokumenty są obszerne, ale nie wynika z nich brak zdolności płatniczych spółki, który powodowałby ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy założeniu, że jeśli nawet można częściowo zaakceptować zarzuty spółki, że z uwagi na rozmiar jej działalności oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady – zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi – do 25 dnia miesiąca następnego (str. 2 zażalenia), to jednak nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Jak już zostało wskazane, bez porównania tych dwóch wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby w szczególności udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, a także skonkretyzowanie danych dotyczących ciążących na spółce obciążeń z tytułu wykonania innych decyzji nakładających na nią kary pieniężne. Do akt przedłożono jednak wyłącznie dokumenty świadczące o ciążących na skarżącej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek ZUS od pracowników spółki, listy płac, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i nieprzedstawieniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwe jest uznanie, że spółka spełnia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. i w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.