Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 936/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 170, art. 171
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105 par. 1, art. 16 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2024 roku sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2023 roku znak: SKO.4118.13.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 sierpnia 2023 r., znak: SKO.4118.13.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania D.D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 27 czerwca 2023 r. nr 5200.2346.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia wychowawczego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z 27 czerwca 2023 r. Burmistrz Konstantynowa Łódzkiego umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku D.D. z 29 maja 2023 r. w sprawie wypłaty świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. D. wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i podtrzymała wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego za okres od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r. Zdaniem odwołującej, brak jest merytorycznych przesłanek do umorzenia postępowania i wyjaśnienia dla kogo postępowanie stało się bezprzedmiotowe i czy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Decyzje zostały wydane na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, które następnie zostało zmienione (uchylone) postanowieniem sądu II instancji, o czym MOPS informowano w omawianych wnioskach. Jeśli MOPS miał problemy interpretacyjne w odróżnieniu definicji pieczy bieżącej od pieczy zastępczej, powinien zwrócić się do sądu opiekuńczego w P. z zapytaniem prawnym. Rozbieżność ta stanowi również podstawę wznowienia postępowania. Ponadto odwołująca podniosła, że przytoczenie treści nieznanych okoliczności w postanowieniach NSA, nie ma znaczenia merytorycznego w sytuacji jaskrawego pomylenia przez MOPS pieczy bieżącej z pieczą zastępczą.

Powołaną na wstępie decyzją z 22 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 61 § 1 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., a następnie stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Funkcjonowanie w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę czyni, iż kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie kończące sprawę jest wadliwe. Niedopuszczalne jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata.

Z akt sprawy wynika, że 5 czerwca 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek D.D. z 29 maja 2023 r. o wypłatę niezapłaconego świadczenia wychowawczego za okres od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że złożonym przez D. D. wnioskiem w okresie zasiłkowym 2019/2021 (trwającym do 31 maja 2021 r.) w sprawie świadczeń wychowawczych był wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z 28 maja 2020 r., który wszczął postępowanie zakończone informacją z 30 października 2020 r., która została uchylona decyzją z 5 marca 2021 r. i w efekcie przyznawała prawo do świadczeń wychowawczych w okresie od 14.05.2020 r. do 31.01.2021 r. Od decyzji z 5 marca 2021 r. D.D. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które ostateczną decyzją z 25 marca 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wyrokiem z 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 485/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D.D..

W dniu 4 maja 2021 r. strona ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na W.D. na okres zasiłkowy 2021/2022 (rozpoczynający się od 1 czerwca 2021 r.). W dniu 20 maja 2021 r. została wydana przez organ pierwszej instancji decyzja odmawiająca D.D. prawa do świadczenia wychowawczego z powodu wydania przez Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowienia z [...] grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] powierzeniu bieżącej pieczy nad małoletnią W.D. babce macierzystej J.D. Również w tej sprawie D.D. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które ostateczną decyzją z 23 czerwca 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 października 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 659/21 oddalił skargę D.D. od ostatecznej decyzji Kolegium, uznając, że działanie organów obu instancji było właściwe, oparte na przepisach prawa i udowodnione w zgromadzonym materiale dowodowym.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, sprawa będąca przedmiotem wniosku D.D. z 29 maja 2023 r. o świadczenie wychowawcze na dziecko W.D. w okresie od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r., została już wcześniej rozpatrzona i zakończyła się wydaniem decyzji ostatecznych i prawomocnych (SKO.4118.59.2021 i SKO.4118.140.2021), które funkcjonują w obrocie prawnym. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną (dwoma decyzjami ostatecznymi, przedział czasowy w ramach dwóch okresów świadczeniowych) byłoby możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie bądź też w przypadku gdyby nastąpiła zmiana stanu faktycznego bądź prawnego sprawy, a taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie oraz w sprawach poprzednio prowadzonych i zakończonych decyzjami ostatecznymi bezspornie zachodzi tożsamość podmiotowa (wniosek D.D.), przedmiotowa, gdyż sprawy dotyczą tego samego żądania przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. za okres od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r., w niezmienionych stanie faktycznym i stanie prawnym (ocenionych także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny). W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie z wniosku z 29 maja 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. W świetle dokonanych ustaleń zarzuty odwołania nie mogły zostać uwzględnione.

Kolegium podniosło nadto, że rodzic posiadający pełnię władzy rodzicielskiej z samego tego prawa nie może wywieść prawa do świadczenia wychowawczego. Mocą wydanego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] grudnia 2020 r., bieżąca piecza nad małoletnią W.D. powierzona została babce macierzystej J.D. i małoletnia została przekazana babce [...] stycznia 2021 r., a tym samym, począwszy od [...] stycznia 2021 r. wobec braku sprawowania przez D.D. faktycznej opieki nad małoletnią nie spełnia ona przesłanek do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, co zostało rozstrzygnięte odrębnymi decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi, które też stoją na przeszkodzie dla ponownego rozstrzygania tej kwestii i które to powodują bezprzedmiotowość niniejszego postępowania. W niniejszym przypadku, wbrew twierdzeniom D.D., okoliczność zmiany (uchylenia) w/w orzeczenia sądu opiekuńczego nie ma wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygniecie. Organy administracji procedujące w niniejszej sprawie, pozostają związane treścią wydanego postanowienia sądu rodzinnego i nie są uprawnione do jego kwestionowania, czy też jakiejkolwiek interpretacji. Wydane orzeczenie zatem nie powodowało żadnych problemów interpretacyjnych w zakresie definicji pieczy bieżącej i pieczy zastępczej, bowiem są to dwa odrębne pojęcia, i brak było podstaw do występowania o rozwianie problemów interpretacyjnych. Zarówno w przypadku pozostawania dziecka w bieżącej pieczy jak i w pieczy zastępczej u wskazanej przez sąd opiekuńczy osoby powoduje, że rodzicowi tego dziecka nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, bowiem nie sprawuje on opieki nad tym dzieckiem. Zauważyć też należy, iż D.D. nie znając pojęcia pytania prawnego w obowiązującym systemie prawnym błędnie żąda jego zastosowania w niniejszej sprawie, co nie może mieć miejsca. Powołanie się przez organ pierwszej instancji na postanowienie NSA znajduje uzasadnienie o tyle, iż wskazuje ono, że zajęte przez organ pierwszej instancji stanowisko znajduje właśnie poparcie w wypracowanym na tym tle orzecznictwie. Wbrew zarzutom odwołania, w sprawie nie zostały naruszone przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 95 § 1) oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 8), bowiem wskazane wyżej przepisy nie znajdują zastosowania w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium, D. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Jej zdaniem, wydane decyzje są wadliwe i nie rozstrzygają o meritum sprawy, pomijają dobro dziecka i stan faktyczny jego utrzymania. Skarżąca zwróciła uwagę na cel świadczeń rodzinnych, a następnie podkreśliła, że jej władza rodzicielska nie została ograniczona, a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2020 r. dziecko zostało umieszczone pod bieżącą pieczą jej babki ojczystej. Zdaniem skarżącej, wspomniane postanowienie nie jest podstawą aby uznać ją za opiekuna prawnego, a babka nie została również ustanowiona rodziną zastępczą. W tej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy dotyczące pieczy zastępczej określone w krio. Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wśród uprawnionych do ubiegania się o należności nie uwzględnia osoby faktycznie opiekującej się dzieckiem, czyli takiej, która sprawuje pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu. Ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tym samym pozbawiła dziecko możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie, a przede wszystkim nie chroniła praw dzieci, na rzecz których świadczenia są przewidziane. W związku z powyższym skarżąca wniosła o odniesienie się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. Nadmieniła, że codziennie opiekowała się kilka godzin swoim dzieckiem i wspierała finansowo tymczasową opiekunkę, chorą na przewlekłą chorobę, która zmarła [...] 2023 r. Dziecko zabrała do jej domu rodzinnego [...] grudnia 2022 r. Ograniczenie w dostępie do świadczeń, nie tylko godzi w interes dziecka chroniony Konstytucją i umową międzynarodową, lecz pozwala też na uznanie wspomnianego przepisu za dyskryminujący. Postanowienie Sądu Rodzinnego z 30 grudnia 2020 r. nie stanowi podstawy prawnej do zabrania prawa do pobierania świadczeń, tym bardziej, że władza rodzicielska nie została ograniczona prawomocnym orzeczeniem. Dlatego pieczę bieżącą sprawowała matka biologiczna dziecka w myśl przepisów art. 95 k.r.i.o. Poza tym treść postanowienia Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2020 r. nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do umieszczenia W. w pieczy zastępczej w rozumieniu przepisów ustawy z 09.06.2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 821 ze zm.), bo Sąd wypowiedział się na zasadzie zarządzenia tymczasowego jedynie w wąskim zakresie, nie ustalając nawet miejsca pobytu dziecka. Dlatego rozstrzygnięcie o takim brzmieniu nie może być w ogóle rozpatrywane pod kątem zastosowania ustawy w zakresie nie przyznawania należnych dziecku i matce samotnie je wychowującej świadczeń. Odmowa przyznania świadczeń godzi w dobro dziecka ograniczając dostęp do pomocy finansowej osobie odpowiedzialnej za jego utrzymanie, czyli matce biologicznej. Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. sygn. akt [...] anulował wszystkie działania poprzedzające odebranie dziecka rodzinie naturalnej. Skarżąca przywołała następnie przepisy art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. 2013 r., poz. 135 z późn.zm.), art. 72, art. 47 i art. 48 Konstytucji RP. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji SKO oraz poprzedzających decyzji MOPS i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub orzeczenie na korzyść córki W., odnosząc się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zeprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosowanie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi postępowanie przed organami administracyjnymi. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W kontrolowanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy organy orzekające prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne w sprawie wniosku D.D. z 29 maja 2023 r. w sprawie świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. od 20.01.2021 r. do 01.08.2021 r.

W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postepowaniu. Może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji publicznej. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, chodzić tu będzie o śmierć osoby fizycznej lub utratę przez nią zdolności nabycia uprawień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, o zniesienie danej kategorii uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, czy też niedopuszczalność wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającą z przepisów odrębnych albo z oceny orzeczenia sądu administracyjnego. Bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy, a także ten, który nie został uznany za właściwy w sprawie w wyniku rozpoznania sporu o właściwość lub kompetencyjnego (vide. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, 18.wydanie, wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2022, s. 683-684). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy żądanie strony dotyczy rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej już decyzją ostatecznej, gdy postępowanie prowadzone jest w sprawie cywilnej, która nie została przekazana do właściwości organów administracji publicznej bądź też gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie nie istnieje. Zaznaczyć trzeba, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o istocie sprawy, jest decyzją o znaczeniu procesowym, formalnym i kończy sprawę w danej instancji w "inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ administracji publicznej, wydając decyzję o umorzeniu postępowania nie załatwia sprawy co do istoty z powodu pojawienia się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego. Zaznaczyć jednak trzeba, że umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości, o ile oczywiście zachodzą ku temu przesłanki i swoje stanowisko w tej kwestii powinien należycie uzasadnić oraz poprzeć materiałem dowodowym.

Lektura akt sprawy w świetle poczynionych wyżej uwag ogólnych dowodzi, że organ pierwszej instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikowały przesłankę bezprzedmiotowości postępowania i w rezultacie umorzyły postępowanie administracyjny zainicjowane wnioskiem skarżącej z 29 maja 2023 r., w którym wnosiła ona: "o wypłatę niezapłaconego świadczenia wychowawczego od dnia 20.01.2021 r. do dnia 01.08.2021 r.". Jak zostało to już wcześniej podniesione jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania jest żądanie rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną i taka właśnie sytuacja ma miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy. Wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji, których skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć w toku postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że ostateczną decyzją z 25 marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania D.D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 5 marca 2021 r. o uchyleniu w części z dniem 31 stycznia 2021 r. D.D. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. ustalonego informacją z dnia 28 maja 2020 r. na okres od dnia 14 maja 2020 r. do dnia 31 maja 2021 r. Wspomniana wyżej decyzja Kolegium, została następnie poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 485/21 oddalił skargę D.D.. Skarżąca, co również jest okolicznością bezsporną, nie skorzystała z prawnej możliwości zaskarżenia powyższego wyroku skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego wyrok z 18 listopada 2021 r. uprawomocnił się.

Z akt sprawy wynika nadto, że ostateczną decyzją z 23 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania D.D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 20 maja 2021 r. o odmowie przyznania D.D. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.D. na okres świadczeniowy 2021/2022. Powyższe rozstrzygnięcie D.D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 20 października 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 659/21 oddalił skargę. Także i w tym wypadku skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego wyrok tutejszego Sądu uzyskał przymiot prawomocności.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że postępowanie administracyjne podobnie jak i postępowanie sądowe rządzą się ściśle sprecyzowanymi w przepisach prawa zasadami. Na gruncie postępowania administracyjnego taką zasadą jest unormowana w art. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnych, w rozumieniu której decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Stosownie do art. 16 § 3 k.p.a. decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. Podkreślić wobec tego trzeba, że zasada trwałości decyzji ostatecznych, służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie, bezpieczeństwa prawego, pewność prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ, podobnie zresztą jak i Sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Mówiąc inaczej, decyzja ostateczna (w tym wypadku decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 25 marca 2021 r. i 23 czerwca 2021 r.) nie może być wzruszona w trybie złożenia kolejnego wniosku, w tym wypadku wniosku skarżącej z 29 maja 2023 r., a organ nie może być zobowiązany do ponownego rozstrzygnięcia już raz rozpatrzonej sprawy.

Na gruncie postępowania sądowego należy zwrócić uwagę na przepis art. 170 p.p.s.a., stanowiący, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny według art. 171 p.p.s.a. ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie nie jest wobec tego prawnie dopuszczalne ponowne orzekanie w sprawie świadczenia wychowawczego za okres od dnia 20.01.2021 r. do dnia 01.08.2021 r. O braku prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego za w/w okres wypowiedziało się już Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w ostatecznych decyzjach z 25 marca 2021 r. i 23 czerwca 2021 r. oraz tutejszy Sąd w prawomocnych wyrokach z 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 485/21 i z 20 października 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 659/21. Trafnie w tym wypadku stwierdziło Kolegium, że pomiędzy sprawą zainicjowaną wnioskiem skarżącej z 29 maja 2023 r. a sprawami uprzednio rozstrzygniętymi decyzjami Kolegium zachodzi tożsamość podmiotowa - wniosek D.D. i przedmiotowa - tożsamy stan faktyczny i prawny sprawy, oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

Stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) stanowił w rozpatrywanej sprawie zasadniczą przeszkodę do merytorycznego rozpatrzenia wniosku z 29 maja 2023 r. Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata), co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co prawidłowo uczynił organ pierwszej instancji, a następnie zaaprobowało Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję z 22 sierpnia 2023 r.

Odnosząc się na zakończenie rozważań do zarzutów skargi wyjaśnić trzeba, że kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek materialnoprawnych do przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 20.01.2021 r. do dnia 01.08.2021 r., nie stanowiła i z oczywistych względów nie mogła stanowić przedmiotu rozważań tutejszego Sądu, ponieważ w sprawie zostały już wydane dwie ostateczne decyzje administracyjne Kolegium i dwa prawomocne wyroki tutejszego Sądu. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że Sąd nie posiada prawnej możliwości do orzekania w zastępstwie organów administracyjnych, co czyni zawarty w skardze wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego niezasadnym. Ponadto zgodzić się trzeba z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Łodzi, że skarżąca wywodzi błędne skutki prawne z wydanego, na skutek rozpatrzenia jej apelacji, orzeczenia o uchyleniu postanowienia sądu opiekuńczego.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie kontrolowanej decyzji nie doszło do naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz art. 95 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, albowiem przepisy te nie miały w sprawie zastosowania. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy obu instancji przepisów Konstytucji RP (art. 72, art. 47 i art. 48) oraz przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.