Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1492/01
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2002-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz. 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
Teza: Przepis art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ daje definicję legalną pojęcia jednostki organizacyjnej i pod tym pojęciem rozumie m.in. przedsiębiorców w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. W rozumieniu zatem ustawy o ochronie środowiska, chociaż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i w obrocie gospodarczym nie występuje ona sama lecz wspólnicy spółki, spółkę tę należy uznać za jednostkę organizacyjną.

TEZY

Przepis art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ daje definicję legalną pojęcia jednostki organizacyjnej i pod tym pojęciem rozumie m.in. przedsiębiorców w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. W rozumieniu zatem ustawy o ochronie środowiska, chociaż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i w obrocie gospodarczym nie występuje ona sama lecz wspólnicy spółki, spółkę tę należy uznać za jednostkę organizacyjną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Andrzeja Ś., Tomasza Ś. i Anny M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.-T. z dnia 28 maja 2001 r., (...) w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.-T. decyzją z dnia 28 maja 2001 r. (...), po rozpatrzeniu odwołania Andrzeja Ś., Tomasza Ś. i Anny M. od decyzji Prezydenta Miasta P.-T. z dnia 12 kwietnia 2001 r. (...) w sprawie wymierzenia "O." s.c. kary pieniężnej za usunięcie 18 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia w kwocie 112.301 zł. - utrzymało w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia 12 kwietnia 2001 r. organ I instancji wymierzył "O." s.c. w P.-T. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 18 sztuk drzew z terenu działki nr 331/9 usytuowanej w P.-T. przy ul. W. 94 w kwocie 112.301 zł. Wskazano przy tym, że fakt usunięcia drzew stwierdzono podczas wizji lokalnej w dniu 22 lutego 2001 r. w toku rozprawy administracyjnej ustalono, że działka z której usunięto drzewa została nabyta przez Andrzeja Ś., Tomasza Ś. i Annę M. wspólników spółki cywilnej "O.", co potwierdza par. 4 aktu notarialnego Rep. (...) z dnia 4 grudnia 2000 r. Decyzję o usunięciu drzew podjął jeden z współwłaścicieli spółki w celu uporządkowania terenu. W czasie rozprawy przedłożono uchwałę (...) z dnia 12 stycznia 2001 r. dotyczącą wyłączenia działki nr 331/9 z działalności spółki. Na wezwanie organu wspólnicy nie przedłożyli aktu notarialnego potwierdzającego fakt wyłączenia działki ze współwłasności łącznej wspólników spółki. Pismem z dnia 4 kwietnia 2001 r. "O." s.c. poinformowało, że w świetle prawa działka jest własnością osób fizycznych i nie ma potrzeby jej notarialnego wyłączenia ze współwłasności spółki. W tej sytuacji organ I instancji przyjął, że przedmiotowa działka stanowi majątek spółki cywilnej to jest jednostki organizacyjnej. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, pod pojęciem jednostki organizacyjnej rozumie się m.in. przedsiębiorców w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej, a przedsiębiorcami są wspólnicy spółki cywilnej, to na usunięcie przedmiotowych drzew potrzebne było zezwolenie.

W odwołaniu od tej decyzji Andrzej Ś., Tomasz Ś. i Anna M. wnieśli o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podnieśli, że w dniu 4 grudnia 2000 r. nabyli przedmiotową działkę jako wspólnicy spółki cywilnej a w dniu 12 stycznia 2001 r. wyłączyli tę działkę z działalności gospodarczej i przeznaczyli do celów prywatnych. Byli przekonani, że podjęte działania były wystarczające do traktowania działki jak własności prywatnej i że nie muszą uzyskiwać zezwolenia jeśli wiek drzew nie przekracza 30 lat. Decyzja o podatku od nieruchomości na rok 2001 uwzględnia wyłączenie działki z działalności gospodarczej. Do odwołania dołączono notarialną umowę darowizny z dnia 24 kwietnia 2001 r. przenoszącą własność działki do majątku odrębnego wspólników (...). W "uzupełnieniu odwołania" odwołujący zarzucili mieszanie pojęć osoby fizycznej i podmiotu gospodarczego, prowadzonego przez osobę lub osoby fizyczne. Nieruchomość była własnością 3 osób fizycznych a wspólnicy mieli prawo wyłączenia części nieruchomości z działalności gospodarczej i pozostawienia jej jako własności osób fizycznych bez potrzeby zachowania formy aktu notarialnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ nakładający na osoby fizyczne i jednostki organizacyjne obowiązek utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów na użytkowanych nieruchomościach. W myśl przepisu art. 3 pkt 8 ustalającego definicję legalną pojęcia jednostki organizacyjnej - pod tym pojęciem rozumie się m.in. przedsiębiorców w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. W tym rozumieniu mimo że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i na gruncie prawa cywilnego w obrocie nie występuje spółka lecz jej wspólnicy, spółka jest jednostką organizacyjną. Osoba fizyczna i spółka cywilna są odrębnymi podmiotami prawa cywilnego jak i odrębnymi podmiotami gospodarczymi. Jeżeli więc nieruchomość należy do majątku spółki i jest ona użytkownikiem nieruchomości, to na niej ciąży obowiązek utrzymywania drzew w należytym stanie. Majątek spółki jest bowiem odrębny od majątku osobistego każdego ze wspólników i ma charakter wspólności łącznej /art. 196 Kc/.

Przepis art. 48 ust. 2 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, z wyłączeniami określonymi w art. 48 ust. 4 /nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia m.in. w odniesieniu do drzew w wieku do 30 lat usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych a także drzew i krzewów owocowych/. Usunięcie drzew bez zezwolenia skutkuje karą ustaloną przepisem art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy.

W sprawie powołany przepis art. 48 ust. 4 pow. ustawy nie miał zastosowania. Działka nr 331/9 zgodnie z aktem notarialnym została nabyta przez Andrzeja Ś., Tomasza Ś. i Annę M. na współwłasność łączną - jako wspólników spółki cywilnej "O.". Stan ten odzwierciedla wpis w księdze wieczystej (...). W dniu wycięcia drzew działka stanowiła współwłasność łączną nie osób fizycznych lecz wspólników spółki cywilnej, którzy w myśl przepisu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./ są przedsiębiorcami, w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. Ta współwłasność łączna wspólników spółki cywilnej uległa przekształceniu we współwłasność w częściach ułamkowych osób fizycznych dopiero z chwilą sporządzenia umowy darowizny tej działki w formie aktu notarialnego, czyli z chwilą przeniesienia własności nieruchomości w przepisanej prawem formie. Nie negując prawa odwołujących do wyłączenia części nieruchomości z działalności gospodarczej i przekazania jej osobom fizycznym do użytku osobistego, Kolegium nie podzieliło poglądu, że uchwała wspólników spółki cywilnej o wyłączeniu nieruchomości z działalności gospodarczej i przekazania jej osobom fizycznym do majątku osobistego wywołała skutki w postaci przeniesienia własności nieruchomości. Taki skutek datuje się co najwyżej od dnia 24 kwietnia 2001 r. czyli od dnia sporządzenia notarialnej umowy darowizny na rzecz tych osób.

Fakt wycięcia drzew jest bezsporny a argument o ich małej wartości użytkowej, nie ma znaczenia na gruncie przepisu 48 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska gdyż drzewa będące następstwem naturalnego procesu przyrodniczego podlegają ochronie ex lege ochronie w stopniu równym. W sytuacji gdy przepis art. 48 ust. 4 pow. ustawy nie miał zastosowania argument o wieku drzew nie wymagał dowodów i rozważania.

Andrzej Ś. Tomasz Ś. i Anna M. zaskarżyli tę decyzję do Sądu. W skardze podnieśli zarzut naruszenia art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska i wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze ponowili argumenty odwołania, powołali się na to, że Urząd Miasta decyzją z dnia 1 lutego 2001 r. w sprawie podatku od nieruchomości usankcjonował uchwałę wspólników spółki cywilnej "O.", poprzez uznanie gruntu za niezwiązany z działalnością gospodarczą i wskazali, że spółka faktycznie nie prowadzi od dnia 12 stycznia 2001 r. działalności gospodarczej na terenie przedmiotowej działki z powodu jej wyłączenia.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa a tym samym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Skarżący, działając jako wspólnicy spółki cywilnej "O.". - w dniu 4 grudnia 2000 r. aktem notarialnym nabyli działkę gruntu ozn. nr 331/9 - na współwłasność łączną jako wspólnicy spółki. Już w dniu 12 stycznia 2001 r. Andrzej Ś. Tomasz Ś. i Anna M. uchwałą wspólników nr 2/2001 postanowili wyłączyć działkę nr 331/9 o pow. 29 arów z działalności gospodarczej spółki cywilnej i prawo wieczystego użytkowania tej działki przekazać nieodpłatnie w częściach równych na współwłasność Andrzeja Ś., Tomasza Ś. i Anny M. Prawo do podjęcia takiej uchwały jako wspólnicy spółki oczywiście posiadali. Sama ta uchwała nie mogła jednak przenieść prawa własności dziatki gruntowej, choć mogła stanowić podstawę i tak też się później stało - zawartej dopiero w dniu 24 kwietnia 2001 r. umowy darowizny przedmiotowej działki, będącej współwłasnością łączną wspólników spółki cywilnej, na rzecz osób fizycznych w formie aktu notarialnego. Argumenty o faktycznym wyłączeniu działki z działalności gospodarczej spółki już od dnia 12 stycznia 2001 r., o decyzji ustalającej, na wniosek skarżących, należność z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2001 oraz sytuacji finansowej spółki którą uiszczenie kary może bardzo pogorszyć nie mają znaczenia prawnego w sytuacji gdy prawo własności działki nie zostało przeniesione na osoby fizyczne ze skutkiem prawnym wobec niezachowania formy aktu notarialnego.

Nie można zarzucić także zaskarżonej decyzji oparcia się na wadliwej wykładni przepisów art. 3 pkt 8 i art. 48 ust. 1, ust. 2 i 4 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./. Przepis art. 3 pkt 8 powyższej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska daje definicję legalną pojęcia jednostki organizacyjnej i pod tym pojęciem rozumie m.in. przedsiębiorców w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. Z kolei w myśl art. 2 ust. 3 Prawa działalności gospodarczej wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. W rozumieniu zatem ustawy o ochronie środowiska, chociaż spółka cywilna nie ma osobowości prawnej i w obrocie gospodarczym nie występuje ona sama lecz wspólnicy spółki, spółkę "O." należało uznać za jednostkę organizacyjną. Dodać należy, że w poprzednim stanie prawnym i orzecznictwie sądowym dotyczącym spółek cywilnych, których przedmiot działalności obejmował prowadzenie działalności gospodarczej ugruntował się pogląd iż spółka cywilna ma samodzielną pozycję prawną i jest samodzielnym podmiotem prawa /uchwała SN z dnia 7 lipca 1993 r. III CZP 87/93 - OSP 1994 z. 11 poz. 204, wyrok NSA z dnia 11 października 1994 r. II SA 826/93 - OSP 1996 z. 6 poz. 105/.

W tej sytuacji przepis art. 48 ust. 2 i art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska został zastosowany prawidłowo a bezwzględny charakter zawartych w nim norm nie pozwalał organom orzekającym w sprawie na inne rozstrzygnięcie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.