Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 817/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 64 par. 4, art. 50
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 27 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 405/12 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz B. M. kwotę 914 (dziewięćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 grudnia 2012r. sygn. akt: III SA/Wr 405/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uwzględnił skargę B. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 i uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z [...] lutego 2012 r. nr [...] oraz zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącej kwotę 474,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i określił, że decyzje nie polegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.

Referując stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej-k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) art. 19 ust. 3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 Nr 170, poz. 1051 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] lutego 2012r. w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 dla B. M.

Wnioskiem z 17 lutego 2004r. J. M. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o nadanie numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów rolnych, na którego nadanie zgodę wyraziła B. M., współmałżonka wnioskodawcy, składając podpis na formularzu wniosku. Kierownik Biura Powiatowego wydał [...] lutego 2004r.zaświadczenie o nadaniu J. M. numeru identyfikacyjnego 038943573. Wnioskiem z 28 kwietnia 2011 r. B. M. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o nadanie numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów rolnych

[...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję w której odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, uzasadniając treścią art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W dniu 14 maja 2011r. skarżąca posługując się numerem identyfikacyjnym nadanym mężowi – J. M., zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2011. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej zadeklarowała siedem działek ewidencyjnych. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych Pani B. M. zadeklarowała sześć działek rolnych oznaczonych literami od A(A1) do F o łącznej powierzchni 61,95 ha. W dniu 1 sierpnia 2011r. złożyła w siedzibie Biura Powiatowego oświadczenie, w którym podała, iż została poinformowana przez pracowników Biura Agencji o tym, iż jej wniosek nie zostanie rozpatrzony i zostanie odrzucony. Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] lutego 2012r. odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepisy regulujące zasady przyznawania płatności. Stwierdził, że skarżąca nie spełniła przesłanki do uzyskania płatności tj. nie posiadania numeru identyfikacyjnego nadawanego w trybie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na skutek rozpoznania odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ I instancji przepisów prawa, stwierdził, iż podjęta decyzja w sprawie odmowy płatności bezpośredniej, jest zgodna z przytoczonymi przez niego w stanie prawnym przepisami prawa, a argumenty strony przedstawione w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione. Główny przedmiot sporu ogniskował się wokół możliwości przyznania płatności bezpośrednich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r, Nr 170, poz. 1051 ze zm.), rolnikowi nie posiadającemu numeru identyfikacyjnego. Wniosek o płatności bezpośrednie może złożyć jedynie rolnik (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach). W myśl art. 2 ust. 2 pkt 14 ustawy "rolnik" (za art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009) oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, (...), oraz która prowadzi działalność rolniczą. Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy, warunkiem przyznania rolnikowi płatności bezpośrednich jest nadanie

rolnikowi numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Pojęcie rolnika nie może być interpretowane w oderwaniu od przepisów wymienionej wyżej ustawy. Ustawa ta posługuje się pojęciem "producenta rolnego", w którym to zawiera się również pojęcie "rolnika". Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności "producent rolny" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy, producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1 ustawy). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (ust. 4). Nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej. Czynność ta jednak może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. W rozpatrywanym stanie faktycznym sprawy, skarżąca nie spełniła wymaganych przez prawo kryteriów, albowiem nie został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych. Spowodowane to było tym, że jako współmałżonka J. M. wyraziła uprzednio zgodę (w roku 2004) na nadanie numeru identyfikacyjnego mężowi. W części XII formularza w polu 67 B. M. wyraziła zgodę, na wpis do ewidencji producentów, małżonka, poprzez złożenie swojego podpisu. Zdaniem organu z powyższego wynika, iż status producenta rolnego przysługuje mężowi skarżącej, ponieważ on wystąpił z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów, uzyskał taki wpis, a wraz z nim numer identyfikacyjny. Skarżąca wyraziła zgodę na wpis męża do ewidencji, zgodziła się tym samym aby to jej mąż prowadził wszelkie sprawy w zakresie posiadanego gospodarstwa rolnego. Wpisanie do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego mężowi skarżącej za jej zgodą, w ocenie organu, uniemożliwiło jej samej ubieganie się o wpis i uzyskanie numeru identyfikacyjnego i w konsekwencji uzyskanie płatności bezpośredniej. Przepisy bezwzględnie stanowią, że w przypadku małżonków prowadzących gospodarstwo rolne, numer identyfikacyjny przysługuje tylko jednemu z nich i to temu, co do którego drugi wyrazi zgodę. Dopiero nadanie statusu producenta rolnego, a więc wpis do ewidencji i uzyskanie numeru identyfikacyjnego uprawnia do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośredniej. Zgodnie z art. 7

ust. 1 ustawy i o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 (tj. 1 ha), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha, wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wszystkie te przesłanki należy spełnić łącznie, co oznacza, iż brak jednej z nich powoduje, iż osoba ubiegająca się o dopłatę nie spełnia wymaganych przez prawo kryteriów. Nadanie numeru identyfikacyjnego jest warunkiem koniecznym przysługiwania rolnikowi płatności bezpośredniej w danym roku. Jest to czynność, która może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych. Z uwagi na to, że skarżąca może się ubiegać o płatności obszarowe jedynie poprzez pozostawanie w związku małżeńskim, to zasadnym było odmówienie jej przyznania płatności bezpośredniej na rok 2011.

II.

Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu II instancji w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we W. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie zasad postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, a z ostrożności o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. W piśmie zarzucił, że zaskarżona decyzja została odebrana osobiście przez skarżącą w dniu 15 czerwca 2012r. , tymczasem pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę w dniu 16 lipca 2012r. (data nadania w placówce pocztowej), czyli po upływie 31 dni od jej doręczenia. Powyższa okoliczność skutkować powinna w myśl art. 58§1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.

dalej-p.p.s.a) odrzuceniem skargi z uwagi na to, iż została ona złożona po upływie terminu do jej wniesienia.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uznał, że skarga była zasadna. W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji stwierdził, że sprawie odpis decyzji wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie w dniu 15 czerwca 2012r., a więc 30-dniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 15 lipca 2012r. (niedziela). Z uwagi na to, że ostatni dzień trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi przypadał na niedzielę, termin do jej wniesienia upływał z dniem 16 lipca 2012r., tj. w następnym dniu po dniu wolnym od pracy (art. 83§2 p.p.s.a.). Nadając na poczcie skargę w dniu 16 lipca 2012r. strona nie uchybiła terminowi do jej wniesienia. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu.

Sąd I instancji wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie było rozważenie możliwości przyznania płatności bezpośrednich, w oparciu o przepisy ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi nie posiadającemu numeru identyfikacyjnego nadawanego w trybie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w sytuacji złożenia przez małżonków, z których jeden posiada numer identyfikacyjny, odrębnych wniosków o przyznanie płatności do zadeklarowanych, wydzielonych odrębnie działek rolnych, wchodzących w skład wspólnego gospodarstwa rolnego małżonków, prowadzonego wspólnie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich wobec niespełnienia przesłanek dotyczących przyznania pomocy finansowej. Ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych. Wedle art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1)posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek ,o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisowo krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. 1 a. Jednolita płatność

obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.2.Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Zgodnie z ust. 4 pkt 1 artykułu wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się (pkt 4). Jak zaś wynika z art. 3 ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Rozstrzygnięcie sprawy, wszczętej wnioskiem skarżącej o przyznanie płatności na rok 2011, powinno było nastąpić z zastosowaniem przepisów k.p.a. przy uwzględnieniu zmian, które wynikają z przepisów prawa materialnego, tj. przywołanego art. 3 ust. 2 i ust. 3

ustawy o płatnościach. Postępowanie dowodowe prowadzone na potrzeby ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (także przez organ odwoławczy), choć uproszczone, albowiem ograniczone w stosunku do ogólnych reguł i sprowadzające się do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (z uwagi na treść ww. art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach), powinno zatem prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz wyczerpującego rozpatrzenia w tym celu całego pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego, z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego. W sprawie decydujące znaczenie miała treść przepisów ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76, ze zm.). Art. 11 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. W myśl art. 11 ustawy wniosek o wpis do ewidencji producentów zawiera dane, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3-6. tj. imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer PESEL; numer identyfikacyjny REGON, jeżeli numer taki został nadany; numer identyfikacji podatkowej NIP, jeżeli numer taki został nadany; imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji (...); numer rachunku bankowego producenta lub pełnomocnika. Treść art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji przewiduje, iż jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 2). Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 3). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art. 12 ust. 4). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy Kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Zatem nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem

identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W sprawie nie kwestionowano, że mąż skarżącej w 2004r. został zarejestrowany w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów i został mu nadany numer identyfikacyjny. Skarżąca na ten wpis wyraziła swoją zgodę na piśmie w 2004r. Małżonkowie pozostają we wspólnocie małżeńskiej i prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne. W dniu 17 maja 2011r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o odmowie wpisu skarżącej do ewidencji producentów i nadania numeru iaentyfiKacyjnego w oparciu o art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] lutego 2012r. odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.wobec nie posiadania przez nią numeru identyfikacyjnego producenta rolnego.

Organy przyjęły, że warunkiem przyznania wnioskowanej płatności zgodnie z art. 7 ustawy o płatnościach jest między innymi nadanie wnioskodawcy numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Trudno zaprzeczyć trafności tego wywodu. Jednak organy w obu instancjach potraktowały kwestie posiadania numeru ewidencyjnego tylko w kategoriach czysto technicznych, to jest przyjęły, że "posiadaczem numeru" identyfikacyjnego jest wyłącznie osoba do której nazwiska i imienia taki numer może być przypisany, uznając że w przypadku małżonków taki numer przysługiwać może tylko jednemu z nich. Takiego stanowiska zdaniem Sądu nie można podzielić. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy o ewidencji rolników producentem rolnym jest między innymi osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Ta okoliczność co do skarżącej nie jest kwestionowana, jest więc ona producentem rolnym. Wpis producenta rolnego do ewidencji producentów następuje zgodnie z art. 11 ustawy o ewidencji rolników na wniosek producenta było poza sporem, że taki wniosek skarżąca składała i odmówiono wpisania jej do ewidencji, bo w ewidencji figuruje już jej mąż. Zgodnie z art. 12 ustawy o ewidencji rolników czynnością towarzysząca wpisaniu do ewidencji producentów jest nadanie numeru identyfikacyjnego, a z kolei zgodnie z art. 12 ust. 4 tej ustawy wynika, że w przypadku małżonków spełniających materialne przesłanki uznania ich za producentów rolnych podlegających wpisowi do ewidencji nadaje się tylko jeden numer przypisany do tego z nich, na którego oboje wyrazili pisemną zgodę. Zatem z takiego brzmienia przepisów ewidencyjnych, mających charakter czysto techniczny, porządkowy, należy wyprowadzić wniosek, że numer przypisany do imienia i nazwiska jednego z małżonków w trybie art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji rolników może być wspólnym numerem przysługującym obojgu małżonkom mającym status producenta rolnego.

Płatności obszarowe nie przysługują numerom ewidencyjnym w ewidencji producentów rolnych, lecz rolnikom w rozumieniu przepisów art. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 jako: osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. W sprawie było, że skarżąca wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo rolne, jest rolnikiem

Sąd I instancji podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z 16 września 201 Or. sygn. akt: II GSK 769/09, że nadanie jednego numeru identyfikacyjnego nie może prowadzić do pozbawienia małżonka, który wyraził zgodę na ten techniczny tryb, prawa do uzyskania płatności, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skoro zatem nie jest możliwym nadanie nowego numeru identyfikacyjnego producenta dla skarżącej wobec faktu posiadania takiego numeru przez jej męża, nie można przyjąć by nie posiadała ona żadnego numeru identyfikacyjnego, co tym samym uniemożliwia jej przyznanie wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegała się we wniosku na rok 2011, bowiem numer identyfikacyjny posiada jej mąż i rozliczenie wymienionych we wniosku skarżącej działek rolnych winno nastąpić w oparciu o nadany numer identyfikacyjny małżonka.

Wniosek skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich JPO do 6 działek rolnych na rok 2011 wraz z załącznikami z podaniem numeru identyfikacyjnego jej męża złożony został do Biura Powiatowego Agencji w dniu 14 maja 2011r. Jednocześnie w tym samym dniu do tego samego urzędu został złożony wniosek męża skarżącej o przyznanie płatności do innych działek rolnych gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu małżonków. Mężowi skarżącej przyznano płatności do zadeklarowanych działek. Natomiast skarżącej odmówiono przyznania płatności do deklarowanych działek uprawianych przez małżonków o powierzchni 61,95 ha z powodu braku numeru identyfikacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organy podniosły, iż grunty będące w posiadaniu obojga małżonków powinny być wpisane w jednym wniosku złożonym przez osobę posiadającą jeden numer identyfikacyjny, a przesłanki z art.7 ust.1 muszą wystąpić łącznie. Składając wniosek o przyznanie pomocy i podpisując oświadczenie woli i wiedzy o obowiązujących przepisach, za które ponosi odpowiedzialność, skarżąca miała świadomość, że nie była zobowiązana do uzyskania płatności, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa, a za wadliwe

wypełnienie wniosku nie może przerzucać odpowiedzialności na organy. Z taką argumentacją organu nie można się zgodzić. Pomijając kwestię intencji złożenia jednocześnie przez małżonków dwóch, odrębnych wniosków, zarzutu działania pod wpływem błędu przez skarżącą, wywołanego niekompetencją urzędników, to w ocenie Sądu nie można rolnika obciążać negatywnymi skutkami pozbawienia przyznania płatności, o ile spełnione są materialne warunki przyznania płatności, gdyż stanowi to oczywiste naruszenie zasady praworządności zawartej w art. 7 k.p.a. i zasady zaufania zawartej w art, 8 k.p.a. Jeśli organ, dysponując przecież całą bazą Zintegrowanego Systemu zarządzania i Kontroli, dokonując weryfikacji składanych wniosków ustalił nieprawidłowości w złożeniu wniosków przez małżonków, nieprawidłowości w podaniu wszystkich gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego małżonków, braku numeru ewidencyjnego producenta, to zdaniem Sądu, powinien zgodnie z zasadami informowania (art. 9 K.p.a.) i zasadą wszechstronnego rozpoznania sprawy, poinformować o tym stronę, podjąć stosowne czynności zmierzające do naprawienia błędu i umożliwić stronie skorygowanie wniosku. Rzeczą organów było rozważyć zastosowanie instytucji połączenia sprawy do wspólnego rozpoznania, zastosowania trybu art.64§2 k.p.a., art.50 k.p.a., rozliczenia wymienionych we wniosku skarżącej działek rolnych w oparciu o nadany numer identyfikacyjny małżonka. Organy tego nie uczyniły, zatem naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędnie też zinterpretowały przepisy art. 12 ustawy o ewidencji rolników przyjmując, że małżonka można uznać za posiadającego numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów tylko wtedy, gdy ten numer został przypisany do jego imienia i nazwiska.

Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji winien przede wszystkim zastosować powołane wyżej zasady wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz przyjąć przedstawioną przez Sąd interpretację przepisu art. 12 ustawy o ewidencji rolników co do możliwości przysługiwania numeru ewidencyjnego producenta obojgu małżonkom wtedy, gdy przypisany jest ten numer tylko do imienia i nazwiska jednego z nich.

IV.

Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., działając przez pełnomocnika zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. :

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie producentów, ewidencji

gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności-poprzez przyjęcie, że nadanie małżonkom, którzy są rolnikami, jednego numeru identyfikacyjnego-jednemu z nich nie może prowadzić do pozbawienia drugiego z małżonków-który wyraził zgodę na nadanie tego numeru-prawa do uzyskania płatności o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. do złożenia drugiego wniosku o płatności na dany rok obok wniosku małżonka posiadającego numer ewidencyjny producenta rolnego,

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.

11 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez przyjęcie, że rolnik ubiegający

się o płatności obszarowe może złożyć więcej niż tylko jeden pojedynczy wniosek na rok,

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7

ust. 1, pkt 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia

bezpośredniego-poprzez przyjęcie, że nie można odmówić płatności bezpośrednich

małżonkowi, który nie posiada numeru identyfikacyjnego -na złożony przez niego wniosek

na dany rok-obok wniosku małżonka, który posiada numer ewidencyjny producenta rolnego

o ile spełnione są materialne warunki przyznania płatności,

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3

ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia

bezpośredniego poprzez przyjęcie, że procedowanie wniosku o płatności bezpośrednie

złożonego przez małżonka nie posiadającego numeru ewidencyjnego producenta rolnego-

winno się odbywać z zastosowaniem przepisów k.p.a. poprzez umożliwienie stronom

skorygowanie wniosków i zastosowanie instytucji połączenia spraw do ich wspólnego

rozpoznania z zastosowaniem trybu określonego w art. 64§2 k.p.a. i art. 50 k.p.a. w sytuacji

gdy art. 3 ust. 1 ww ustawy wyraźnie stwierdza, ze do postępowań w sprawach

indywidualnych w drodze decyzji stosuje się k.p.a. chyba , że przepisy ustawy stanowią

inaczej.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we W. oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, Której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto.

Skarżący kasacyjnie zarzucił w środku odwoławczym jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego tj. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, art. 11 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 112/2009, art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 64§4 i art. 50 k.p.a.

Powyższe zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Istota problemu prawnego jaki został przedstawiony w wyroku poddanym kontroli instancyjnej, dotyczyła tego czy współmałżonek w okolicznościach prowadzenia wspólnego gospodarstwa rolnego może ubiegać się o nadanie mu numeru identyfikacyjnego w sytuacji gdy drugi z małżonków już ma taki numer i czy może wystąpić płatności bezpośrednich?

WSA we W., stanął na stanowisku, że w tak nakreślonym stanie faktycznym, drugi małżonek może nie tylko ubiegać się o nadanie mu numeru identyfikacyjnego ale także wystąpić z wnioskiem o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.

Pogląd Sądu I instancji zasługuje na aprobatę.

Przystępując do analizy problemu, wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 grudnia 2013r. sygn. akt: P 40/12 , opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 2013 poz. 1537, wskazał, że ustawa o systemie ewidencji określa zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji. Krajowy system ewidencji stanowi zintegrowany system, będący realizacją przepisów rozporządzenia nr 73/2009. Poszczególne jego elementy są ze sobą ściśle powiązane i służą celom określonym w prawie UE, czyli zapewnieniu prawidłowości podczas przyznawania wsparcia dla rolników (producentów rolnych) z funduszy w ramach wspólnej polityki rolnej, przede wszystkim przez

przeprowadzanie kontroli krzyżowych poszczególnych elementów krajowego systemu ewidencji. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, wraz z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. Ewidencja producentów zawiera numer identyfikacyjny producenta, a także podstawowe dane dotyczące producenta, takie jak jego imię i nazwisko lub nazwa, określenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresu, numer REGON, numer NIP (art. 7 ustawy o systemie ewidencji). Numer identyfikacyjny producenta umieszczony jest również w ewidencji gospodarstw rolnych. Według ustawy o systemie ewidencji producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. Z kolei gospodarstwo rolne stanowią wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 (art. 3 pkt 1 i 3 ustawy o systemie ewidencji).

Trybunał Konstytucyjny skonstatował również, że z wpisaniem rolników do ewidencji producentów rolnych nie wiążą się bezpośrednio uprawnienia do wsparcia. Jednakże z przepisów regulujących poszczególne formy wsparcia przysługujące rolnikom ze środków w ramach funduszy UE wynika, że wpisanie do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego stanowi w świetle prawa polskiego przesłankę przysługiwania otrzymania tego wsparcia.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji.

Trybunał Konstytucyjny zauważył także, że w niektórych przepisach regulujących warunki przyznawania poszczególnych form wsparcia można znaleźć szczególne unormowania dotyczące małżonka rolnika. Stosownie do tych przepisów, wśród przesłanek udzielania pomocy bierze się pod uwagę także nieruchomości posiadane przez małżonków rolników lub inne dotyczące ich okoliczności. Trybunał stwierdził jednak, że większość przepisów dotyczących pomocy dla rolników nie reguluje kwestii związanych z działalnością rolniczą małżonka rolnika wpisanego do ewidencji producentów rolnych. Unormowań takich nie ma zwłaszcza w odniesieniu do najbardziej powszechnej i mającej największe znaczenie jednolitej płatności obszarowej.

Wspólne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez oboje małżonków występuje często w polskich warunkach i może być uznane za typowe. Należy jednak zauważyć, że wspólne albo oddzielne prowadzenie gospodarstw rolnych przez małżonków jest niezależne od stosunków majątkowych, jakie między nimi występują. Prawo unijne i polskie normujące wpisy do ewidencji wiąże przy tym status producenta rolnego z posiadaniem gospodarstwa

rolnego, nie zaś z charakterem przysługujących praw do nieruchomości. Prawa te mogą być różne, np. własność, współwłasność, prawa rzeczowe ograniczone, np. użytkowanie, albo prawa obligacyjne, np. dzierżawa. Wreszcie nieruchomości mogą się znajdować w posiadaniu małżonków bez tytułu prawnego.

Art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji stanowi element krajowego systemu ewidencji, który - przez rozbudowane bazy danych i system kontroli - ma zapewnić prawidłowe przyznawanie wsparcia rolnikom z funduszy przewidzianych w ramach wspólnej polityki rolnej i zapobiegać występowaniu nieprawidłowości. Stosowanie tego przepisu może jednak spowodować wyłączenie wsparcia z funduszy przewidzianych w ramach wspólnej polityki rolnej pewnej kategorii rolników. W sytuacji gdy w świetle art. 15 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 73/2009, art. 5 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 4 rozporządzenia nr 65/2011, oboje małżonkowie spełniają kryteria uznania ich za rolników prowadzących działalność rolniczą w posiadanych przez nich gospodarstwach rolnych, odmowa wpisu do ewidencji jednego z małżonków wykracza poza cel, jaki mają realizować przepisy ustawy o systemie ewidencji.

Interpolując powyższe wywody Trybunału Konstytucyjnego na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że Sąd I instancji, prawidłowo stwierdził (uwzględniając regulacje unijne), że płatności obszarowe nie przysługują numerom ewidencyjnym lecz rolnikom w rozumieniu art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r. Status takiego rolnika posiada niewątpliwie Skarżąca. Na akceptację zasługują również i te wywody Sądu I instancji w których odnosił się do możliwości połączenia spraw Skarżącej i Jej męża w sytuacji złożenia odrębnych wniosków pomocowych obejmujących różne działki wchodzące w skład wspólnego gospodarstwa rolnego. Pogląd ten jest konsekwencją przyjęcia przez WSA we W., że dopuszczalnym jest wystąpienie przez drugiego z małżonków (rolnika) nie tylko o nadanie mu numeru identyfikacyjnego ale także wystąpienia o płatności, co w świetle przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznać należy za pogląd prawidłowy.

Mając na uwadze powyższe wywody, nie sposób podzielić zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205§2 p.p.s.a. W skład tych kosztów (914,00 zł) wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 120,00 zł określone w oparciu o §18 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 461) i kwota 794,00 zł z tytułu poniesionych przez pełnomocnika kosztów przejazdów w oparciu o art. 205§3 p.p.s.a, zgodnie z którym

przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010r. Nr 90, poz. 594, ze zm.).