Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1890/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2006 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. (nr [...] ) Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. (nr [...] ) i orzekł o odmowie wymeldowania Z. S. z pobytu stałego z budynku nr [...] [...] przy ul. [...] w W.

Do wydania wskazanego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach:

decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu Z. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że na wniosek J. B. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania Z. S. (matki zmarłej żony wnioskodawcy). Ustalono, że obecnie J. B. posiada wyłączne prawo własności nieruchomości (potwierdza to Akt Notariainy - Repertorium [...] nr [...] oraz wypis z rejestru gruntów). Wnioskodawca zeznał, że po śmierci jego żony Z. S. dobrowolnie wyprowadziła się w dniu 24 listopada 2005 r., z nieruchomości przy ul. [...] w W. zabierając ze sobą rzeczy osobiste.

Fakt niezamieszkiwania Z. S. w przedmiotowej nieruchomości potwierdzili świadkowie w osobach sąsiadów: W. M. i S. M., a także kontrola meldunkowa przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji W. [...] .

Ponadto organ I instancji ustalił, że po opuszczeniu miejsca stałego zameldowania Z. S. skoncentrowała swoje życie prywatne w miejscu pobytu drugiej córki E. J. w W, ul. [...] [...] (pod tym adresem odbierała wszelką kierowaną do niej korespondencję związaną z postępowaniem w niniejszej sprawie). Okoliczność opuszczenia nieruchomości w W. przy ul. [...], uzasadniała względami osobistymi, przede wszystkim złym stanem zdrowia, który nakazuje jej przebywanie pod stałą opieką córki. Podniosła także, że nie ma możliwości dokonania zameldowania w obecnym miejscu pobytu, a posiadanie meldunku jest jej niezbędne do otrzymywania świadczeń lekarskich, z których korzysta okresowo na terenie W.

Organ podkreślił, iż omawiane okoliczności podnoszone przez Z. S., mimo iż z jej punktu widzenia są niewątpliwie istotne, to nie mogą mieć wpływy na rozstrzygniecie.

Sygn. akt IV SA/WA 1890/06 2

Podsumowując, Prezydent W. stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie został spełniony warunek do dokonania wymeldowania określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) mówiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezspornie wykazał, że zachodzą przesłanki do wymeldowania Z. S. z pobytu stałego z nieruchomości nr [...]przy ul. [...] w W.

Od omawianej decyzji Prezydenta W. Z. S. złożyła odwołanie twierdząc, że J. B. wymeldował ją podstępem, mimo zapewnień, że tego nie zrobi. Odwołująca się podała, że wymieniony wywiózł ją do córki E. J. wraz z rzeczami osobistymi i zapewnił, że kupi jej mieszkanie. Następnie, korzystając z jej nieobecności, złożył wniosek o wymeldowanie. Odwołująca się podkreśliła także swój wkład w majątek J. B. Podniosła, że nie może zameldować się w obecnym miejscu pobytu, a posiadanie meldunku jest dla niej niezbędne w celu otrzymywania świadczeń lekarskich, z których korzysta na terenie W. Stwierdziła także, iż wyjechała z miejsca stałego pobytu gdyż potrzebuje opieki, której J. B. by jej nie zapewnił.

Wojewoda [...] wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania Z. S.

W ocenie organu odwoławczego, nie został spełniony warunek pozwalający na wymeldowanie, jakim jest dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Wojewoda [...], powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił, że rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również przez odpowiednie zachowania, które w sposób niebudzący wątpliwości wyrażają wolę danej osoby. Opuszczeniem zatem jest nie tylko fizyczne

Sygn. akt IV SA/WA 1890/06 3

nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Organ stwierdził, iż z odwołania Z. S. wynika, że jej wyprowadzenie się nie było dobrowolne, a nastąpiło ze względu na stan zdrowia i konieczność opiekowania się nią a także na skutek zapewnień J. B., iż w czasie pobytu u córki ten nie wymelduje jej. Z. S. jest osobą schorowaną, co potwierdzają liczne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (wyniki badań, karty informacyjne leczenia szpitalnego). Organ podał także, że z wyjaśnień córki –E. J. wynika, że matka zabrała z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. jedynie swoje rzeczy osobiste.

Wojewoda powołał się także na przepisy art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że za okoliczność uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące uważa się m. in. pobyt związany z leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych. Natomiast pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania jednoznacznie ustalono, że Z. S. nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały, z zamiarem skoncentrowania w nowym miejscu swych majątkowych i osobistych interesów.

Decyzję organu II instancji zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B. podnosząc, że jest ona niezgodna z prawem. Skarżący zaprzecza twierdzeniom Z. S., w kwestii obietnicy kupna mieszkania i podstępnego wywiezienia do córki. Stwierdził także, ze w jego domu nie ma żadnych rzeczy osobistych czy majątku wyżej wymienionej, nie obiecywał jej także dożywotniego zameldowania. Podał, że od ponad dwóch lat wyżej wymieniona zamieszkiwała i pobierała świadczenia lekarskie w W., a od dziesięciu miesięcy otrzymuje emeryturę w W.. Skarżący oświadczył, że nie może i nie chce opiekować się swoją byłą teściową, taki obowiązek ciąży na córce Z. S.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę na to, że skoro była teściowa powołuje się na konieczność posiadania zameldowania w W. z uwagi na niezbędne leczenie, to również wnuczka - a zatem osoba z kręgu najbliższej rodziny - posiada mieszkanie w W.

Sygn. akt IV SA/WA 1890/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Według art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.-zwanej dalej "ustawą"), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące (w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez organy obu instancji; od dnia 26 sierpnia 2006 r.:"3 miesiące") i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy).

W orzecznictwie sądu utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Oczywiście przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim /por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00 (niepubl.), wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r, sygn. akt SA/Sz 1278/00 (niepubl.)/. Podkreśla się także, że opuszczenie dobrowolne ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób.

Sygn. akt IV SA/WA 1890/06 5

W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje kwestia nieprzebywania Z. S. w nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W. Tego faktu nie kwestionuje żadna ze stron postępowania jak również organy obu instancji. Różnice występują natomiast na tle oceny charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu.

Wojewoda [...] badając kwestię dobrowolności opuszczenia przedmiotowej nieruchomości, poprzestał - co wyraźnie wynika z treści decyzji - na oświadczeniach Z. S., zawartych w odwołaniu oraz na wyjaśnieniach córki wyżej wymienionej E. J. Organ podał, że przyczyną wyprowadzenia się był zły stan zdrowia Z. S. i konieczność opiekowania się nią co przesądza, iż takiego opuszczenia nieruchomości, nie można uznać za dobrowolne. Z treści orzeczenia wynika także, iż organ uznał, że pobyt u córki w W. jest związany z leczeniem, a zatem w świetle art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniałby ewentualnie zameldowanie na pobyt czasowy, a jednocześnie przeczyłby, iż Z. S. opuściła w sposób trwały nieruchomość w W.

W ocenie Sądu ustalenia organu II instancji co do braku dobrowolności i trwałości opuszczenia przez Z. S. nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W., budzą poważne wątpliwości.

Po pierwsze to, że Z. S. wymaga stałej opieki i z tego względu przeprowadziła się do córki w W., nie przesądza automatycznie, że takiej przeprowadzki nie można uznać za dobrowolną. Organ nie wykazał, aby wyjazd do córki nie wynikał z własnej woli osoby zainteresowanej. Z całokształtu materiału dowodowego również nie wynika, aby na tę przeprowadzkę Z. S. nie wyrażała zgody.

Jak już wyżej stwierdzono, dla oceny charakteru opuszczenia lokalu, mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu. W rozpatrywanej sprawie, nie przeprowadzono takiej analizy. Zresztą z twierdzeń podnoszonych przez Z. S. wynika, że nie tyle \Nyxaża ona wolę faktycznego zamieszkiwania ze swoim byłym zięciem w przedmiotowej nieruchomości, ile raczej zależy jej na samym fakcie zameldowania w W. ze względu na korzystanie ze świadczeń lekarskich, na co sama wskazuje w pismach procesowych znajdujących się w aktach administracyjnych

Sygn. akt IV SA/WA 1890/06 6

sprawy. Ta okoliczność świadczyłaby więc raczej, że jest ona zainteresowana utrzymaniem zameldowania w przedmiotowym lokalu a nie zamieszkiwaniem w nim na stałe.

Trzeba także pamiętać, że wymaga ona opieki ze strony osób trzecich. Takiej opieki podjęła się jej córka, która jak się wydaje zabrała matkę do siebie za jej aprobatą.

Trudno przyjąć, że było inaczej, skoro skarżący kategorycznie twierdził, że nie może i nie chce sprawować takiej opieki.

Należy podkreślić, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienie zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej.

W świetle powyższego należy także stwierdzić, że podnoszone przez zainteresowaną kwestie wspomagania przez nią zmarłej córki i zięcia, nakładów poczynionych na przedmiotową nieruchomość i obietnice zakupienia mieszkania przez J. B. dla niej, nie mogą być rozważane na gruncie postępowania w przedmiotowej sprawie. Do rozstrzygnięcia tego typu kwestii właściwy jest bowiem sąd powszechny.

Podsumowując, stwierdzić należy, że argumentacja organu II instancji co do braku dobrowolności i trwałości opuszczenia nieruchomości nosi cechy dowolności i nie jest przekonująca, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz z naruszeniem powołanych wyżej przepisów kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.