Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 752/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), lp. 3 załącznika nr 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 2 ust. 2, § 2 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 951
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 2376/18 w sprawie ze skargi P. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. N. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 lutego 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2376/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę P. N. (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD") z [...] lutego 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] maja 2013 r. w Poznaniu na ul. [...] (droga krajowa nr 92 o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t) funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli należący do Skarżącego pojazd członowy złożony z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] (nr rej. [...]) i trzyosiowej naczepy marki [...] (nr rej. [...]), którym była przewożona koparka gąsienicowa (ładunek niepodzielny). W wyniku ważenia pojazdu kontrolujący stwierdzili przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 2,4 t (tj. o 24%), przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,3 t (tj. o 5,75%), przekroczenie wysokości pojazdu o 0,15 m (tj. o 3,75%) i przekroczenie szerokości pojazdu o 0,65m (tj. o 25,49%).

Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany "WITD") nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 zł jak za brak zezwolenia kategorii VII na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

Decyzją z [...] października 2013 r. GITD uchylił w całości decyzję WITD i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. GITD stwierdził, że w protokole kontroli wskazano, że kontrolowany pojazd członowy był wyposażony w "pojedynczą oś napędową, podwójną oś napędową, pojedynczą oś nienapędową, podwójną oś nienapędową oraz podwójną oś nienapędową". Natomiast WITD podniósł w decyzji, że nacisk "osi napędowej" wyniósł 12 400 kg, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 2400 kg, z czego wynika, że organ ten zakwalifikował oś jako pojedynczą, lecz w żaden sposób nie wyjaśnił tego stanowiska. GITD zobowiązał WITD do ustalenia konstrukcji osi kontrolowanego ciągnika siodłowego i naczepy, przez wystąpienie o udzielenie informacji do starostwa powiatowego, w którym zarejestrowano te pojazdy.

Decyzją z [...] października 2014 r. WITD ponownie nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. Stwierdził, że z informacji udzielonych przez Starostwo Powiatowe w [...] wynika, że pojazd Skarżącego posiada: pojedynczą oś napędową (pierwsza oś), pojedynczą oś napędową (druga oś), osie składowe potrójnej osi nienapędowej (osie: trzecia, czwarta i piąta). Mając to na uwadze, WITD uznał, że na drugiej osi (będącej pojedynczą osią napędową) doszło do przekroczenia nacisku o 2400 kg. Poza tym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (o 2300 kg), przekroczenie wysokości (o 0,15 m) i przekroczenie szerokości pojazdu (o 0,65 m). Wobec tego WITD uznał, że pojazd był nienormatywny z uwagi na brak zezwolenia na przejazd kategorii VII.

Skarżący złożył odwołanie od decyzji WITD z [...] października 2014 r.

Decyzją z [...] lutego 2015 r. GITD utrzymał w mocy powyższą decyzję WITD, podzielając w całości zawarte w niej stanowisko.

Skarżący złożył do WSA skargę na decyzję GITD.

Wyrokiem z 12 listopada 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1103/15) WSA oddalił skargę w całości.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 września 2018 r. (sygn. akt II GSK 2485/16) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa przez niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie przez WSA, czy druga z osi ciągnika siodłowego została prawidłowo uznana - w oparciu o pozostały materiał dowodowy, w tym zwłaszcza dokumenty pojazdu przekazane ze Starostwa Powiatowego w [...] - za pojedynczą oś napędową, choć jeszcze w protokole kontroli organ tę oś zakwalifikował jako podwójną oś napędową. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sytuacji przedwczesne było przypisanie Skarżącemu naruszenia polegającego na przekroczeniu nacisku na pojedynczą oś napędową.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA wyrokiem z 14 lutego 2019 r. oddalił skargę.

Zdaniem WSA, organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo uznały, że w protokole kontroli z [...] maja 2013 r. "błędnie wskazano rodzaj drugiej i trzeciej osi kontrolowanego pojazdu członowego".

WSA stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rozstaw osi kontrolowanego ciągnika siodłowego (zarejestrowanego po raz pierwszy w 2004 r.) wynosi 3,94 m, a rozstaw osi między osiami kontrolowanej naczepy (zarejestrowanej po raz pierwszy w 1986 r.) wynosi 1,4 m między pierwszą a drugą osią i 1,35 m między drugą a trzecią osią. Mając na uwadze te ustalenia oraz treść § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 951; dalej zwanego "rozporządzeniem MI z 31 grudnia 2002 r."), WSA stwierdził, że rodzaje osi kontrolowanego pojazdu członowego należy zakwalifikować w następujący sposób:

- pierwsza oś - pojedyncza oś napędowa,

- druga oś - pojedyncza oś napędowa,

- trzecia oś - oś składowa potrójnej osi nienapędowej,

- czwarta oś - oś składowa potrójnej osi nienapędowej,

- piąta oś - oś składowa potrójnej osi nienapędowej.

W konsekwencji WSA uznał, że organy administracji trafnie przyjęły, że nacisk na drugiej osi ciągnika siodłowego, zakwalifikowanej jako pojedyncza oś napędowa, wynosił 12,4, a więc przekraczał wartość dopuszczalną o 2,4 t. Mając na uwadze pozostałe wyniki uzyskane po zważeniu pojazdu, WSA uznał, że kierowca powinien legitymować się zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII. Nie było natomiast wystarczające posiadane przez Skarżącego zezwolenie kategorii III, które nie dość że było nieważne w dacie kontroli (zostało wydane w dniu kontroli, a więc rozpoczęło ważność dzień później), to jeszcze jest wydawane na przejazd po drogach publicznych pojazdu m.in. o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych (a podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego).

Zdaniem WSA, rodzaj i wielkość ostatecznie ustalonych przekroczeń uprawniały organy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej zwanej "prd"). W ocenie WSA, organy nie naruszyły art. 140aa ust. 4 prd, albowiem Skarżący mimo wezwania przez organ nie wykazał, aby miały miejsce wskazane w tym przepisie przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie decyzji GITD z [...] lutego 2015 r. i poprzedzającej jej decyzji WITD z [...] października 2014 r., a także o umorzenie postępowania w całości. Ponadto wniósł o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego polegającego na wyjaśnieniu czy kontrolowany podmiot może być obciążany karą pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii VII w sytuacji stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej normy o 2,4 t przy ustalaniu nacisku na pojedynczej osi napędowej, podczas gdy kontrolowany podmiot poruszał się pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego ciągnika oraz trzyosiowej naczepy i wyposażony był w podwójną oś napędową.

Skarżący zarzucił wyrokowi WSA:

obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez jego nieprawidłowe zastosowanie i pominięcie, że [...] maja 2013 r. dokonano kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy, do którego nie mają zastosowania przepisy § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. w zakresie przekroczenia nacisku na pojedynczą oś napędową, a dokonano pomiaru na podwójną oś napędową;

b) § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez jego nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach tej sprawy i niesłuszne uznanie, że w kontrolowanym pojeździe członowym [...] maja 2013 r. nastąpiło przekroczenie w zakresie nacisku na pojedynczą oś napędową o 2,4 t w sytuacji, gdy w realiach sprawy pojazd członowy był wyposażony w dacie kontroli w podwójną oś napędową;

c) § 5 ust. 1 pkt 2c rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez jego niezastosowanie i całkowite pominięcie, że w pojeździe członowym wraz z trzyosiową naczepą w dacie kontroli pojazd członowy składał się z ciągnika marki [...] wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą;

d) § 5 ust. 1 pkt 2c rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez niesłuszne uznanie, że w tej sprawie nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,4 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 24%) na pojedynczą oś napędową wynoszący 12,4 t podczas, gdy pojazd członowy składał się z ciągnika [...] wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą, a nacisk osi nie może przekraczać w przypadku podwójnej osi przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi 18 t;

e) § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. przez jego nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i niesłuszne uznanie, że nacisk na pojedynczej osi napędowej wyniósł 12,4 t, a więc przekroczył o 2,4 t, podczas gdy w trakcie kontroli pomiar nacisku dotyczył podwójnej osi napędowej;

f) przepisów prd stanowiących załącznik nr 1 "Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego", lp. 3, przez jego niezastosowanie w realiach sprawy i pominięcie, że dla pojazdów nienormatywnych szerokość nie powinna przekraczać 3,2 m, długość nie powinna przekraczać 23 m dla zespołu pojazdów, a wysokość nie powinna przekraczać 4,3 m;

g) § 2 ust. 4 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nietrafne uznanie, że w okolicznościach tej sprawy pojazd członowy wraz z trzyosiową naczepą przekroczył wysokość przewidzianą dla pojazdów nienormatywnych zaliczanych do zezwoleń kategorii III o 0,15 m w sytuacji, gdy zezwolenie kategorii III dopuszcza wysokość do 4,3 m;

h) § 2 ust. 2 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nietrafne uznanie, że kontrolowany pojazd przekroczył dopuszczalną szerokość o 0,65 m w sytuacji, gdy szerokość dla zezwoleń kategorii III dla pojazdów nienormatywnych wynosi 3,2 m;

i) art. 61 prd przez jego zastosowanie w okolicznościach sprawy i niesłuszne uznanie, że ładunek przekroczył dopuszczalne parametry w zakresie warunków przewozu ładunku, podczas gdy organy kontrolujące pomiar nacisku na podwójnej osi napędowej odniosły do pojedynczej osi napędowej przyjmując przekroczenie warunków przewozu ładunku;

j) art. 64d ust. 2 prd, przez nieprawidłową wykładnię wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że w realiach tej sprawy zachodzą podstawy do wydania zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku niepodzielnego w postaci koparki gąsienicowej pojazdem nienormatywnym, podczas gdy w okolicznościach tej sprawy biorąc pod uwagę wysokość, długość (dla zespołu pojazdów do 23 m) i szerokość pojazdu członowego składającego się z ciągnika marki [...] wyposażonego w podwójną oś napędową wraz z trzyosiową naczepą marki [...], powyższy pojazd wraz z ładunkiem kwalifikuje się do uzyskania zezwolenia kategorii III,

k) art. 140ab ust. 1 pkt 3c prd, przez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach sprawy i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15 000 zł w sytuacji, gdy kontrolowany podmiot uzyskał zezwolenia na przewóz kategorii III;

l) art. 140aa ust. 4 prd przez jego niezastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, podczas gdy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia;

a także obrazę przepisów prawa procesowego, mogącą mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:

m) art. 141 § 4 ppsa, przez nieprawidłową konstrukcję uzasadnienia skarżonego wyroku bez przedstawienia prawno-relewantnej argumentacji WSA na jakiej podstawie WSA nietrafnie uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prd do ustalonego stanu faktycznego w sytuacji, gdy [...] maja 2013 r. w Poznaniu na ul. [...] (droga krajowa nr 92) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] oraz trzyosiowej naczepy marki [...], a kontrolowanemu podmiotowi zarzucono przekroczenie dopuszczalnej normy o 2,4 t nacisku na pojedynczej osi napędowej, podczas gdy pomiary odnosiły się do podwójnej osi napędowej;

n) art. 141 § 4 ppsa bez przedstawienia w pisemnych motywach skarżonego rozstrzygnięcia dlaczego WSA:

- dokonuje oceny w przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej, tj. wysokości, szerokości i długości z pominięciem parametrów określonych dla zezwolenia kategorii III lp. 3 załącznika nr do prd oraz na jakiej podstawie WSA uznał, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia kary jak za brak zezwolenia kategorii VIII,

- podtrzymuje i przyjmuje za własne ustalenia WITD oraz GITD i wskazuje na przekroczenie dopuszczalnych parametrów zespołu pojazdów, podczas gdy pomiar dotyczył nacisku na podwójną oś napędową, a WITD odniósł się do pojedynczej osi napędowej,

- podejmuje próbę konwalidacji błędów organu I i II instancji wskazując, że organy obu instancji prawidłowo uznały w protokole kontroli z [...] maja 2013 r., że błędnie wskazano rodzaj drugiej i trzeciej osi kontrolowanego pojazdu członowego;

o) art. 7 w zw. z art. 87 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "kpa") i art. 106 § 3 ppsa, przez:

- zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony podmiotu wykonującego przejazd w sytuacji niewyjaśnionych wątpliwości w zakresie wyposażenia pojazdu członowego składającego się z ciągnika w podwójną oś napędową i trzyosiowej naczepy,

- zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ponownych oględzin ruchomości z udziałem biegłego specjalisty z zakresu mechaniki pojazdowej na okoliczność ustalenia parametrów ciągnika [...] oraz naczepy marki [...].

p) art. 190 ppsa przez pominięcie przy ponownym rozpoznaniu sprawy wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 2485/16.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W piśmie z 27 czerwca 2019 r. GITD wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik GITD wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Stwierdził w szczególności, że z dokumentów ze starostwa powiatowego jednoznacznie wynika, że wskazywana przez Skarżącego oś ciągnika siodłowego była pojedynczą osią napędową, a nie podwójną osią napędową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest uprawniony do formułowania tych podstaw za stronę, zwłaszcza że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej ustawodawca wprowadził tzw. przymus adwokacki, który ma na celu zapewnienie temu środkowi odwoławczemu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego (zob. m.in. wyrok NSA z 26 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1525/13).

Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki, które uzasadniałyby przedstawienie poszerzonemu składowi tego Sądu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o co wnosił autor skargi kasacyjnej. Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego określona w art. 187 § 1 ppsa ma bowiem na celu rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, a więc dokonanie przez skład poszerzony wykładni normy prawnej budzącej poważne wątpliwości. Tymczasem sposób sformułowania w skardze kasacyjnej wniosku o podjęcie uchwały wskazuje, że autor skargi kasacyjnej domaga się, aby skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonał subsumpcji wskazanych we wniosku okoliczności do (zresztą niewskazanych) norm przewidujących nałożenia kary administracyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 141 § 4 ppsa (lit. m i n petitum skargi kasacyjnej). Przepis ten określa, z jakich niezbędnych elementów powinno składać się uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego. Są to: zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). W takich przypadkach może być niemożliwa kontrola instancyjna skarżonego wyroku. Przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji do zarzucania błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 ppsa. Wbrew zarzutom Skarżącego, w zaskarżonym wyroku znajduje się ocena WSA odnośnie do przyjęcia przez organy administracji ustalenia, że pomiar w kontrolowanym pojeździe dotyczył pojedynczej a nie podwójnej osi napędowej. Ocena WSA w tym zakresie poddaje się kontroli instancyjnej. Natomiast trafność tej oceny nie może zostać skutecznie zakwestionowana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Przepis ten - jak wskazano wyżej - odnosi się bowiem do konstrukcji wyroku, a nie zasadności poszczególnych poglądów WSA, do zakwestionowania których w istocie zmierzają w znacznej części twierdzenia Skarżącego zaprezentowane w zarzutach postawionych w lit. m) i n) petitum skargi kasacyjnej.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez WSA art. 190 ppsa przez pominięcie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku o sygn. akt II GSK 2485/16. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że WSA w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku (sygn. akt VI SA/Wa 1103/15) naruszył art. 141 § 4 ppsa. Ze wskazań co do dalszego postępowania wynika, że WSA został zobowiązany do wyjaśnienia i uzasadnienia, czy druga z osi ciągnika siodłowego została prawidłowo uznana - w oparciu o pozostały materiał dowodowy, w tym zwłaszcza dokumenty pojazdu przekazane ze Starostwa Powiatowego w [...] - za pojedynczą oś napędową. W zaskarżonym obecnie wyroku WSA niewątpliwie uwzględnił tę ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na s. 4 - 5 zaskarżonego wyroku WSA powołując się na dokumentację nadesłaną przez Starostwo Powiatowe w [...] (dotyczącą parametrów skontrolowanego ciągnika siodłowego i naczepy) oraz na § 4 ust. 1 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. podzielił stanowisko organów administracji, że druga oś skontrolowanego ciągnika siodłowego to pojedyncza oś napędowa, zaś w protokole kontroli błędnie oś tę opisano jako podwójną oś napędową.

Bezzasadny okazał się również zarzut postawiony w lit. o) petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez WSA art. 7 w zw. z art. 87 kpa i art. 106 § 3 ppsa. Z lakonicznego uzasadnienia tego zarzutu wynika, że zdaniem Skarżącego zarówno organy administracji, jak i WSA powinni byli dopuścić i przeprowadzić dowód z przesłuchania Skarżącego oraz dowód z ponownych oględzin ciągnika siodłowego i naczepy.

Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić ocenę WSA, że organy administracji wyjaśniły wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie. W świetle przyjętej przez organy materialnoprawnej podstawy decyzji, jedną z takich okoliczności było niewątpliwie ustalenie, czy skontrolowany pojazd miał pojedynczą czy podwójną oś napędową. Wprawdzie w protokole kontroli wskazano, że pojazd był wyposażony w podwójną oś napędową, jednak w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił dowód z dokumentów przesłanych ze Starostwa Powiatowego w [...], z których wynika, że rozstaw osi skontrolowanego ciągnika siodłowego świadczy o tym, że wspomniana oś jest pojedynczą osią napędową. W takiej sytuacji nie było konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu mechaniki pojazdowej na okoliczność ustalenia parametrów ciągnika [...] oraz naczepy marki [...], ponieważ parametry te wynikały z dokumentów uzyskanych przez organy ze starostwa powiatowego. Niecelowe byłoby także przeprowadzanie przez organy dowodu z przesłuchania Skarżącego. Dla zakwalifikowania osi pojazdu jako pojedynczej osi napędowej znaczenie ma bowiem m.in. rozstaw osi, a ten został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów rejestracyjnych.

Nie jest zrozumiałe podniesienie w ramach omawianego zarzutu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 87 kpa. Przepis ten dotyczy bowiem postępowania dowodowego przed organem kolegialnym, a zatem nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

Bezzasadne jest również stanowisko Skarżącego, że WSA naruszył art. 106 § 3 ppsa, nie przeprowadzając dowodów wskazanych w omawianym zarzucie. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. W postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, a w dodatku ograniczone do dowodu z dokumentu. Tymczasem w omawianym zarzucie Skarżący w sposób nieuprawniony twierdzi, że WSA powinien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie co do istotnych w sprawie kwestii - i to przez przeprowadzenie dowodów, które nie są dowodami z dokumentów.

Podsumowując tę część rozważań, należy stwierdzić, że żaden z zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie okazał się trafny. W szczególności

Skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych

przez organy administracji i zaakceptowanych następnie przez WSA, po ponownym rozpoznaniu sprawy i zastosowaniu się do oceny zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2018 r. (sygn. akt II GSK 2485/16). Wobec tego te ustalenia faktyczne należało przyjąć jako wiążące przy ocenie zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W świetle tychże ustaleń faktycznych Skarżący wykonywał przejazd po drodze krajowej o dopuszczalnym (w świetle przepisów krajowych) nacisku pojedynczej osi do 10 t pojazdem, w którym:

1) nacisk pojedynczej osi napędowej przekraczał dopuszczalną wartość o 24%;

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu przekraczała wartość dopuszczalną o 5,75%,

3) wysokość pojazdu przekraczała wartość dopuszczalną o 3,75%,

4) szerokość pojazdu przekraczała wartość dopuszczalną o 25,49%.

Mając na uwadze te ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny za bezzasadne uznał zarzuty postawione w lit. a) - e) oraz i) petitum skargi kasacyjnej. Zarzucając WSA naruszenie § 4 ust. 1 i 3 oraz § 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. c) rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. oraz art. 61 prd, Skarżący jako punkt wyjścia przyjmuje bowiem inny stan faktyczny niż ustalony w niniejszej sprawie. Tymczasem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że zarzut naruszenia prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie nie może odnieść zamierzonego skutku, jeżeli jest oparty na kwestionowaniu stanu faktycznego i stanowi próbę kreowania odmiennego, pożądanego przez wnoszącego skargę kasacyjną poglądu w tej kwestii (zob. m.in. wyrok NSA z 15 lipca 2011 r. o sygn. akt I FSK 1128/10; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 6. wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2019, s. 783).

Nie są zasadne zarzuty postawione w lit. f), lit. g) oraz lit. h) petitum skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie przez WSA lp. 3 załącznika nr 1 do prd oraz § 2 ust. 2 i 4 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. W lp. 3 załącznika nr 3 do prd określone zostały wymagania, których spełnienie jest niezbędne dla uzyskania zezwolenia kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego, w tym maksymalna szerokość 3,2 m, maksymalna długość zespołu pojazdów 23 m i maksymalna wysokość 4,3 m. Z kolei w § 2 ust. 2 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r. prawodawca określił, że szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (z zastrzeżeniami, które nie mają zastosowania w tej sprawie), a w § 2 ust. 4 tego rozporządzenia - że wysokość pojazdu nie może przekraczać 4,00 m (z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w tej sprawie).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący zarzucając niezastosowanie lp. 3 załącznika nr 1 do prd błędnie przyjmuje, że wartości określone w tym przepisie to wartości dopuszczalne. Tymczasem już tytuł załącznika nr 1 do prd (Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego) wskazuje, że zawarte w nim przepisy dotyczą pojazdów, które są nienormatywne, a zatem przekraczają wartości dopuszczalne, przy czym rodzaj i wielkość tego przekroczenia warunkuje możliwość uzyskania zezwolenia określonej kategorii na przejazd takim pojazdem. Natomiast wartości dopuszczalne zostały określone w przepisach rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., w tym w § 2 ust. 2 (odnośnie do maksymalnej szerokości pojazdu) i § 2 ust. 4 (odnośnie do maksymalnej wysokości pojazdu). W niniejszej sprawie WSA prawidłowo uznał, że organy administracji zgodnie z prawem zastosowały § 2 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia MI z 31 grudnia 2002 r., przyjmując wartości określone w tych przepisach jako punkt odniesienia dla stwierdzenia nienormatywności skontrolowanego zespołu pojazdów.

Wadliwie skonstruowany i niezasadny jest zarzut postawiony w lit. j) petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 64d ust. 2 prd. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Profesjonalny pełnomocnik sporządzający skargę kasacyjną (zob. art. 175 § 1 ppsa) powinien zatem jednoznacznie wskazać formę naruszenia prawa materialnego, jaką zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. Tymczasem w omawianym zarzucie wskazano, że do naruszenia art. 64d ust. 2 prd miało dojść "poprzez nieprawidłową jego wykładnię wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że w realiach tej sprawy zachodzą podstawy do wydania zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku niepodzielnego w postaci koparki gąsienicowej pojazdem nienormatywnym podczas gdy w okolicznościach tej sprawy (...) powyższy pojazd wraz z ładunkiem kwalifikuje się do uzyskania zezwolenia kategorii III". Tym samym autor skargi kasacyjnej podnosi, że doszło do błędnej wykładni prawa materialnego, która w istocie miała polegać na nieprawidłowym zastosowaniu wskazanego przepisu prawa materialnego do stanu faktycznego sprawy (i to w dodatku stanu faktycznego, który Skarżący uznaje za prawidłowy, a nie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa orzekania i niezakwestionowanego skutecznie w skardze kasacyjnej). Taka konstrukcja omawianego zarzutu nie jest prawidłowa. Niemniej jednak mimo tej wadliwości było możliwe w okolicznościach tej sprawy przyjęcie, że Skarżącemu chodzi w istocie o zarzucenie błędnego zastosowania przez WSA art. 64d ust. 2 prd, a nie dokonania przez WSA błędnej wykładni tego przepisu.

Z art. 64d ust. 2 prd wynika, że zezwolenie kategorii VII może być wydane, pod warunkiem że: 1) ładunek jest niepodzielny; 2) uzyskano na przejazd zgodę zarządcy drogi, właściwego dla trasy przejazdu; 3) istnieją możliwości wyznaczenia trasy przejazdu zapewniającej bezpieczeństwo oraz efektywność ruchu drogowego, a w szczególności: a) natężenie ruchu umożliwia bezpieczny przejazd pojazdu nienormatywnego, b) stan technicznej sprawności budowli usytuowanych w ciągu rozpatrywanej trasy przejazdu, określony na podstawie przepisów Prawa budowlanego, umożliwia przejazd, c) przejazd nie stwarza zagrożenia stanu technicznego obiektów budowlanych położonych w pobliżu trasy przejazdu. Uzasadniając błędne zastosowanie tego przepisu, Skarżący twierdzi, że w tej sprawie nie zachodziły podstawy do wydania zezwolenia kategorii VII, lecz pojazd kwalifikował się do uzyskania zezwolenia kategorii III, ponieważ wskazywała na to wysokość, długość i szerokość pojazdu członowego składającego się m.in. z ciągnika siodłowego wyposażonego w podwójną oś napędową.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie analizowanego zarzutu jest chybione, ponieważ w ogóle nie odnosi się do treści przepisu wskazanego jako naruszony. Jak wskazano wyżej, art. 64d ust. 2 prd odnosi się wprawdzie do warunków uzyskania zezwolenia kategorii VII, ale nie dotyczą one parametrów pojazdu. Parametrów takich dotyczy natomiast przepis lp. 7 załącznika nr 1 do prd, który jednak nie został wskazany jako naruszony w omawianym zarzucie. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że analizowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie został w sposób wystarczający uzasadniony.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut postawiony w lit. k) petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na niewłaściwe zastosowanie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) prd, w sytuacji gdy Skarżący uzyskał zezwolenie na przewóz kategorii III. Po pierwsze, WSA trafnie zauważył, że zezwolenie kategorii III zostało wydane w dniu kontroli, a zatem - stosownie do § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 764) - termin ważności tego zezwolenia rozpoczął się nie wcześniej niż w dniu następującym po dniu jego wystawienia (czyli zezwolenie to nie było ważne w momencie kontroli - niezależnie od tego, że nie zostało podczas kontroli okazane). Po drugie, zezwolenie kategorii III nie uprawniało Skarżącego do wykonywania przejazdu skontrolowanym pojazdem, ponieważ pojazd ten nie spełnił wymagań dla skorzystania z tego zezwolenia, określonych w lp. 3 lit. a) załącznika nr 1 do prd, skoro stwierdzony podczas kontroli nacisk osi oraz rzeczywista masa całkowita były większe od dopuszczalnych.

Niezasadny okazał się również zarzut postawiony w lit. l) petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) prd. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 (czyli podmiot wykonujący przejazd) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący jako profesjonalny przewoźnik powinien podejmować skuteczne kroki celem uniknięcia poruszania się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym. W tej sprawie Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na okoliczność spełnienia przesłanek określonych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd, wyłączających odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz. Ustalone w sprawie okoliczności wskazują natomiast, że Skarżący tych przesłanek nie spełnił. Z zeznań kierowcy skontrolowanego zespołu pojazdów wynika bowiem, że Skarżący zlecając przewóz nie zwrócił kierowcy uwagi, że pojazd jest nienormatywny, nie wyposażył kierowcy w wymaganą w tym zakresie dokumentację, ani nie przeszkolił kierowcy z przepisów dotyczących przejazdów pojazdów nienormatywnych.

Skoro wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, to skarga ta podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.

Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że na powyższą ocenę nie ma wpływu wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej zwanego "TSUE") z 21 marca 2019 r. w sprawie C–127/17, z którego wynika, że ograniczenie (w jakikolwiek sposób) dopuszczalnego nacisku poniżej 10 t dla pojedynczej osi nienapędowej oraz poniżej 11,5 t dla każdej osi napędowej jest niezgodne z prawem unijnym, stanowiąc naruszenie zobowiązań Państwa wynikających z art. 3 i art. dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L 235 z 17 września 1996 r., s. 59 ze zm.; dalej zwanej "dyrektywą 96/53/WE").

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy uchybienie dotyczące naruszenia art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zaznaczyć, że dla uchylenia decyzji sąd administracyjny nie może ograniczyć się do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, lecz sąd musi dojść do wniosku, że dostrzeżone uchybienie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku naruszenia prawa materialnego), bądź też mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).

Podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej na Skarżącego stanowił art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) prd, z którego wynika, że karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się, za brak zezwolenia kategorii VII, w wysokości 15.000 zł, w pozostałych przypadkach, a więc gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. W tej sprawie suma stwierdzonych w trakcie kontroli przekroczeń w zakresie rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów, szerokości pojazdu, wysokości pojazdu, a także nacisku pojedynczej osi napędowej (nawet liczonego powyżej wartości 11,5 t, a nie 10 t, jak przyjęły organy i WSA) - przekraczała dopuszczalne wartości o ponad 20%. Zatem nawet w razie uwzględnienia wykładni prawa unijnego zaprezentowanej w przywołanym wyroku TSUE, wysokość nałożonej kary pieniężnej nie uległaby zmianie.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącego na rzecz GITD 1800 zł tytułem zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i prowadził sprawę w postępowaniu przed WSA.

PG