Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1625/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 83c ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lipca 2023 r. nr SKO.OS.41.9/701/2023/701/14887/AK w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Wydziału Ekologii w Urzędzie Miejskim w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r., Z nr [...], zezwolił K. Sp. z o.o. Sp. j. z siedzibą we W. (dalej Spółka) na usunięcie, w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r., z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z., działka geodezyjna nr 1, obręb [...] (objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Z.) - stu czterdziestu jeden (141) drzew, kolidujących z realizacją inwestycji pn.: "Budowa centrum dystrybucyjnego wraz z parkingami i drogami dojazdowymi oraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr 1 w rejonie ul. [...] w Z.", w tym:

- stu czternastu drzew gatunku brzoza brodawkowata (nr z inwentaryzacji: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], [...], [...],[...], [...], [...],[...], [...], [...],[...], [...],

[...], [...], [...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...],

[...], [...], [...], [...],[...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]);

- jednego drzewa gatunku czeremcha zwyczajna (nr z inwentaryzacji: [...]);

- jednego drzewa gatunku jesion pensylwański (nr z inwentaryzacji: [...]);

- jednego drzewa gatunku dąb szypułkowy (nr z inwentaryzacji: [...]);

- jednego drzewa gatunku lipa drobnolistna (nr z inwentaryzacji: [...]);

- trzech drzew gatunku głóg jednoszyjkowy (nr z inwentaryzacji: [...], [...], [...]);

- ośmiu drzew gatunku topola osika (nr z inwentaryzacji: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]),

- sześciu drzew gatunku wierzba iwa (nr z inwentaryzacji: [...], [...], [...], [...], [...], [...]);

- sześciu drzew gatunku wierzba krucha (nr z inwentaryzacji: [...], [...], [...], [...], [...], [...]).

W punkcie 2 sentencji tej decyzji organ naliczył opłatę pieniężną za usuniecie stu czterdziestu jeden drzew objętych tym zezwoleniem, a w punkcie 3 decyzji pobrał naliczoną opłatę. W punkcie 4 sentencji decyzji umorzył w części postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usuniecie 2711 szt. drzew z terenu wskazanej na wstępie nieruchomości.

Powyższa decyzją, na wniosek Spółki, została zmieniona decyzją z dnia

14 lutego 2023 r. Z nr [...] co do zezwolenia na usunięcie z terenu przedmiotowej nieruchomości drzewa z gatunku brzoza brodawkowata (numer inwetaryzacyjny [...]), w tym zakresie odpowiedniej zmianie uległa treść punktów 1,2 i 3 decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r.

Pismem z dnia 3 marca 2022 r. Fundacja [...] z siedzibą w Z. (dalej zwana Fundacją) wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach ( dalej SKO) o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 2 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. – dalej w skrócie k.p.a.) nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 9 grudnia 2022 r. (dalej zwanej decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r.) w całości. Wskazała na rażące naruszenie:

- art. 83 c ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 2 pkt 2 w zw. z art.52 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 916 – dalej w skrócie u.o.p.) w zw. z § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (t.j Dz.U. z 2002 r. poz. 2380 – dalej jako rozporządzenie) przez wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, w tym brzozy brodawkowatej (numer inwetaryzacyjny [...]), w koronie której znajduje się gniazdo sójki, objęte zakazem niszczenia, usuwania lub uszkadzania bez stosowanego zezwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, którego Spółka nie uzyskała;

- art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie sporządzonej w dniu 9 października 2022 r. ekspertyzy ornitologiczno-chiropterologicznej o stopniu zasiedlenia przez ptaki i ssaki drzew zaplanowanych do wycinki rosnących na przedmiotowej działce, w której jednoznacznie stwierdzono obowiązek uzyskania zgody na odstępstwo od zakazu niszczenia gniazd i dziupli ptasich gatunków objętych całkowita ochroną m.in. w zakresie ww. brzozy;

- art. 83c ust. 1 u.o.p. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne przeprowadzenie oględzin na przedmiotowej działce i brak stwierdzenia obecności gniazda sójki na ww. brzozie, mimo, że zgromadzona w aktach sprawy ekspertyza ornitologiczno-chiropterologiczna, dokumentacja zdjęciowa ze stycznia 2023 r. oraz uzupełniająca ekspertyza ornitologiczno-chiropterologiczna z dnia 6 lutego 2023 r. wskazują, że owe gniazdo wciąż się tam znajduje;

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ się oparł, a którym odmówił wiarygodności.

Z ostrożności procesowej Fundacja wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. z urzędu, w myśl art. 157 § 2 k.p.a.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. nr [...], działając z urzędu, SKO stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. zawartej w punktach 1, 2, 3 jej sentencji w zakresie, w jakim udzielono Spółce zezwolenia na usunięcie 1 drzewa z gatunku brzoza brodawkowata (numer z inwentaryzacji [...]), naliczenia opłaty pieniężnej za usunięcie tego drzewa i pobrania naliczonej opłaty pieniężnej w tym zakresie. Jednocześnie SKO nie stwierdziło nieważności decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu SKO przywołało podstawy normatywne wydanego rozstrzygnięcia oraz okoliczności faktyczne sprawy. Powołując się na akta sprawy SKO wskazało, że w toku postępowania w sprawie wydania przedmiotowego zezwolenia na usunięcie drzew organ I instancji był w posiadaniu informacji, iż w koronach drzew zawnioskowanych do usunięcia znajdują się gniazda ptasie objęte ochroną. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 83c ust. 2 u.o.p., był zatem zobowiązany do zawieszenia tego postępowania do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do tych gatunków chronionych, czego nie uczynił i pomimo braku takiego zezwolenia wydał decyzję zezwalającą na usunięcie drzewa z gatunku brzoza brodawkowata, numer inwentaryzacyjny [...]. Tym samym decyzję z dnia 9 grudnia 2022 r. we wskazanym zakresie (1 drzewa z gatunku brzoza brodawkowata - numer z inwentaryzacji [...]) wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 83c ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 56 ust.2 pkt 2 w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o.p. w zw. z § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 rozporządzenia. Jednocześnie jednak SKO zwróciło uwagę, że drzewa będące przedmiotem decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. (w tym ww. brzoza) zostały usunięte, a zatem decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne i uzasadnione jest stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w zakresie punktów 1, 2, 3 ujętych w sentencji tej decyzji, w zakresie w jakim Spółce udzielono zezwolenia na usunięcie ww. brzozy.

SKO nie stwierdził nieważności decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. w pozostałej części, z uwagi na brak, w ocenie tego organu, wystąpienia w tym zakresie przesłanek nieważnościowych wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.

Fundacja wystąpiła do SKO z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. przez niestwierdzenie nieważności całej decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. pomimo istnienia ku temu przesłanek;

- art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83c ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o.p. przez bezpodstawne stwierdzenie, że rażące naruszenie prawa dotyczy tylko części decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. podczas gdy dotyczy jej całej;

- art. 156 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że decyzja z dnia 9 grudnia

2022 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, podczas gdy zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wykonanie decyzji zezwalającej na wycięcie drzew dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie oznacza, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.;

- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się przez SKO uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności;

- art. 77 k.p.a. przez brak rozpatrzenia przez SKO całego materiału dowodowego, w tym w szczególności dołączonych do wniosku o stwierdzenie nieważności nowych dowodów w postaci dokumentów, tj. w szczególności zdjęć oraz uzupełniającej ekspertyzy ornitologiczno-chiropterologicznej wskazującej, że drzewa nie są wycięte, a na brzozie brodawkowatej (nr inwentaryzacyjny [...]) gniazdo sójki wciąż się znajduje.

W oparciu o te zarzuty Fundacja wniosła o uchylenie decyzji SKO z dnia 14 czerwca 2023 r. i stwierdzenie nieważności całej decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. Zwróciła się także o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do jej wniosku o stwierdzenie nieważności.

SKO ponownie rozpatrując sprawę, zaskarżoną w sprawie decyzją, wydaną z powołaniem na treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 14 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu tej decyzji SKO przybliżyło dotychczasowy przebieg postępowania, treść decyzji wydanej w I instancji oraz istotę zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie w pełni podzieliło stanowisko i argumentację wyrażoną w decyzji z dnia 14 czerwca 2023 r. Odnosząc do zarzutów Fundacji SKO stanęło na stanowisku, że decyzja z dnia

9 grudnia 2022 r. rozstrzyga o szeregu roszczeń podzielnych, a dotyczących zezwolenia na usunięcie 141 drzew. Natomiast, wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium zapoznając się z całością akt, w tym z dowodami załączonymi do wniosku z dnia 3 marca 2023 r. stwierdziło, że organ I instancji zignorował fakt, że w koronach kilku drzew (3) stwierdzono występowanie gniazd ptasich objętych ochroną. Z kolei decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. organ I instancji wydał zezwolenie mi.in. na usunięcie tylko jednego z ww. drzew, w koronach których odnotowano gniazda ptasie gatunków chronionych. Drzewem tym była brzoza brodawkowata oznaczona numerem [...]. Na pozostałe dwa drzewa, w koronach których stwierdzono występowanie gniazd gatunków chronionych, nie wydano zezwolenia na ich usunięcie. SKO zwróciło także uwagę, że również znajdująca się w aktach organu I instancji (pomimo nieprawidłowego adresata) decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 listopada 2022 r., nr [...] dotyczy zezwolenia w stosunku do trzech drzew, w tym ww. drzewa z gatunku brzoza brodawkowata oznaczonego numerem [...]. Zatem procedura wynikająca z art. 56 ust.2 pkt 2 w związku z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o.p. dotyczyła wyłącznie trzech drzew ujętych we wniosku Fundacji, a tylko na jedno z tych drzew wydano zezwolenie na usunięcie decyzją z dnia 9 grudnia

2022 r.

Nadto, SKO ponowiło stanowisko co do nieodwracalnych skutków prawnych decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r., stwierdzając dodatkowo, że unieważnienie tej decyzji nie cofnie wywołanych nią skutków prawnych, gdyż nie ma możliwości, aby organ I instancji mógł raz jeszcze prawidłowo przeprowadzić procedurę wydania zezwolenia, z uwagi na brak przedmiotu sprawy, tj. drzew wobec których można wydać zezwolenie na ich usunięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Fundacja reprezentowana przez radcę prawnego, wystąpiła o uchylenie decyzji SKO wydanych w obu instancjach, ponawiając zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zwróciło się także z wnioskiem o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W piśmie procesowym z dnia 30 października 2023 r. pełnomocnik Fundacji wystąpił o przeprowadzenie w sprawie rozprawy oraz uzupełnił argumentację prezentowaną w skardze, podnosząc, że czym innym jest podzielność przedmiotu postępowania administracyjnego, czym innym jest podzielność czynności procesowych podejmowanych przez organ w toku prowadzonego postępowania. Na uwadze trzeba mieć bowiem to, że ustawodawca w ramach postępowań w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew przewidział obowiązek organu prowadzącego postępowanie polegający na przeprowadzeniu oględzin na okoliczność występowania gatunków chronionych. Obowiązek ten wynika z przepisu art. 83c ust. 1 u.o.p. Oznacza to, że w przedmiotowym postępowaniu organ powinien dokonać jednej czynności procesowej, w ramach której przeprowadzi kompleksową ocenę występowania gatunków chronionych w zadrzewieniu objętym wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. Stwierdzenie występowania gatunków chronionych wywiera natomiast wpływ na całe postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew, a nie jedynie na określoną część tego postępowania. Odwołując się do treści art. 83c ust. 2 u.o.p. pełnomocnik Fundacji podkreślił, że przepis ten stanowi o zawieszeniu całego postępowania administracyjnego a nie jedynie jego części. Co odnieść należy także do przepisu art. 83c ust. 1 u.o.p. Mimo zatem podzielności przedmiotu postępowania, organ powinien był dokonać kompleksowych oględzin, a następnie w ich wyniku - na skutek stwierdzenia występowania gatunków chronionych – powinien był zawiesić całe postępowanie. Naruszenie to stanowi wobec tego rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wpływa na całą decyzję administracyjną, a nie jedynie na jej część.

Nadto, pełnomocnik Fundacji ponownie zwrócił uwagę, że skutkiem prawnym decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew jest zezwolenie na przeprowadzenie takiej czynności. Wykonanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew nie oznacza, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Nie podzielił również zaprezentowanego przez SKO poglądu odnośnie braku naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 77 kpa.

W powyższym piśmie procesowym zawarto także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2024 r. pełnomocnik Fundacji podtrzymał stanowisko prezentowane w skardze i w piśmie z dnia 30 października 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. — dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) z dnia 28 lipca 2023 r., nr SKO.OS.41.9/701/2023/701/148887/AK, po rozpatrzeniu wniosku Fundacji " [...]" z siedzibą w Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia 14 czerwca 2023 r. nr [...] o treści sentencji "orzekło:

1/. stwierdzić wydanie z naruszeniem prawa opisanej na wstępie decyzji Naczelnika Wydziału Ekologii w Urzędzie Miejskim w Z., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. z dnia 9 grudnia 2022 r., Z nr [...], zawartej w punktach 1, 2, 3 sentencji decyzji organu pierwszej instancji w zakresie w jakim udzielono spółce K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. j. z siedzibą we W. przy ul. [...] (KRS: [...], REGON: [...], NIP: [...]) zezwolenia na usunięcie - w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r., z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka geodezyjna nr 1, obręb [...] (objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Z.) - 1 drzew a z gatunku brzoza brodawkowata, nr z inwentaryzacji [...], kolidującego z realizacją inwestycji pn.: "Budowa centrum dystrybucyjnego wraz z parkingami i drogami dojazdowymi oraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr 1 w rejonie ul. [...] w Z.", - zgodnie z niżej zamieszczoną tabelą nr 1, stanowiącą integralną część decyzji (punkt 1 sentencji decyzji); naliczenia opłaty pieniężnej za usunięcie 1 drzewa z gatunku brzoza brodawkowata, nr z inwentaryzacji [...], objętego nin. zezwoleniem (punkt 2 sentencji decyzji), pobrania naliczonej opłaty pieniężnej o której mowa w punkcie 2 decyzji w zakresie 1 drzewa z gatunku brzoza brodawkowata, nr z inwentaryzacji [...] ( punkt 3 sentencji decyzji)

2/. nie stwierdzać nieważności decyzji Naczelnika Wydziału Ekologii w Urzędzie Miejskim w Z., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. z dnia 9 grudnia 2022 r., Z nr [...] w pozostałym zakresie."- utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2023r.".

Sąd zauważa, że obowiązkiem organu, orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia, przy czym rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, objętej wnioskiem. Istotnym zagadnieniem było więc ustalenie, czy Prezydent Miasta Z. wydając przedmiotową decyzję z zezwoleniu na wycinkę drzew działał na podstawie i w granicach prawa, czy też przy wydawaniu kwestionowanej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa.

W myśl art. 156 § 1 k.p.a.: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne."

Z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Rozważając wystąpienie bądź niewystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa należy zawsze oddzielać od rażącego naruszenia prawa przypadki naruszenia prawa, spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem. Organ administracyjny uznający, iż dana decyzja dotknięta jest wadą nieważności winien wskazać przepis prawa, który decyzja w sposób rażący narusza oraz podać wyczerpujące uzasadnienie.

Odnosząc się do kwestii naruszenia przesłanki wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew SKO stwierdziło, że organ I instancji był w posiadaniu informacji, iż w koronach drzew zawnioskowanych do usunięcia znajdują się gniazda ptasie objęte ochroną. Nie jest sporne, że wnioskująca o zezwolenie na wycinkę drzew Spółka nie posiadała wymaganej prawem decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na usunięcie drzew, w których koronach znajduje się gniazda ptasie objęte ochroną.

SKO stwierdziło, decyzja z dnia 9 grudnia 2022 r. rozstrzyga o szeregu roszczeń podzielnych, a dotyczących zezwolenia na usunięcie 141 drzew Natomiast procedura wynikająca z art. 56 ust.2 pkt 2 w związku z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o.p. dotyczyła wyłącznie trzech drzew objętych decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 28 listopada 2022 r. (wydanej na rzecz innego niż Spółka podmiotu), w tym ww. drzewa z gatunku brzoza brodawkowata oznaczonego numerem [...]. Uznało, że decyzję z dnia 9 grudnia 2022 r. w zakresie 1 drzewa z gatunku brzoza brodawkowata - numer z inwentaryzacji [...] organ I instancji wydał z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1336- dalej "u.o.p."), w związku z art. 56 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 52 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o.p. w związku z § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 rozporządzenia. Jednocześnie SKO zwróciło uwagę, że drzewa będące przedmiotem decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. (w tym brzoza brodawkowata) zostały usunięte, a zatem decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne i uzasadnione jest stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w zakresie punktów 1, 2, 3 ujętych w sentencji tej decyzji, w zakresie w jakim Spółce udzielono zezwolenia na usunięcie ww. brzozy.

W postępowaniu administracyjnym, w którym Prezydenta Miasta Z. decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. zezwolił Spółce na usunięcie 141 drzew kolidujących z realizacją inwestycji pn.: "Budowa centrum dystrybucyjnego wraz z parkingami i drogami dojazdowymi oraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr 1 w rejonie ul. [...] w Z.". Zauważyć należy, że zgodnie z art. 83c ust. 2 u.o.p. w przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje naruszenie zakazów w stosunku do gatunków chronionych, postępowanie zawiesza się do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do tych gatunków. Oznacza to obowiązek zawieszenia postępowania przy zaistnieniu tych okoliczności chyba, że zachodzą inne przyczyny z powodu, których nie można wydać decyzji pozytywnej na usunięcie drzew i krzewów. Wydanie takiej zgody staje się więc zagadnieniem wstępnym w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 u.o.p. W związku z tym, zgodnie z art. 83c ust. 2 u.o.p., organ prowadzący takie postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. powinien zawiesić w formie postanowienia prowadzone postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Jednocześnie, na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., powinien wystąpić do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub zobowiązać do tego stronę (por. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Wyd. V, Lex, komentarz do art. 83c u.o.p.). Wskazać należy, że organ wiedział, iż wniosek Spółki zawiera braki formalne i wbrew obowiązkowi wynikającymi z art. 83c ust 2 u.o.p. nie zawiesił postępowania. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji organ był zobowiązany do zawieszenia postępowania w całości.

Ponadto SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji, choć wadliwa , pozostaje w obrocie prawnym, gdyż wywołała nieodwracalne skutki prawne — wycinka drzew została wykonana Stanowisko to należy uznać za nieuzasadnione. Nieodwracalności skutków prawnych nie można bowiem utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Zaznaczyć należy, że zgodnie z utrwaloną już linią orzeczniczą sądów administracyjnych, nieodwracalność skutków prawnych z art. 156 § 2 k.p.a. należy rozpatrywać nie w sferze faktów, lecz wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługują się w swej działalności organy administracji publicznej. Zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew, w tym stanowiące bezpośredni skutek wskazanej decyzji, w postaci zrealizowania przedmiotowej wycinki, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 156 § 2 k.p.a. Zauważyć jednocześnie należy, że zrealizowanie wycinki drzew na podstawie ostatecznej decyzji o zezwoleniu na ich wycinkę wywołuje wprawdzie określone skutki faktyczne, lecz ewentualna niemożność przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem decyzji nie jest tożsama z nieodwracalnymi skutkami prawnymi. To, że inwestor działał na podstawie i zgodnie z ostatecznymi decyzjami organów administracji publicznej determinuje w istocie byt prawny zrealizowanej wycinki ale jedynie w zakresie oceny legalności działania inwestora i przesłanek orzeczenia o zezwoleniu na wycinkę drzew. W doktrynie podkreśla się bowiem, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych, występujące w przepisie art. 156 § 2 k.p.a., należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa obowiązującego, nie nawiązując do sfery faktów. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja SKO z dnia 28 lipca 2023 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 14 czerwca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z dnia 9 grudnia 2022 r. z naruszeniem prawa zawartej w punktach 1, 2 , 3 jej sentencji, zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 § 2 k.p.a. SKO nie dostrzegło bowiem wady rażącego naruszenia prawa (w zakresie wyżej wskazanym) w decyzji organu I instancji z dnia 9 grudnia 2022 r., co uzasadnia wzruszenie powyższych decyzji. Nie dokonało również analizy przesłanki nieodwracalności skutków prawnych decyzji organu I instancji w kontekście art. 156 § 2 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., jak w punkcie II sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO zobowiązane jest do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. Sąd podkreśla, że naruszenie Prezydenta Miasta Z. wydającego decyzję zezwalającą na wycinkę drzew mimo braków formalnych wniosku ma charakter rażącego naruszenia prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. Nadto ponownie przeanalizować i ocenić należy, czy w okolicznościach sprawy decyzja organu I instancji wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.