Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 167/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  nie miała charakteru rażącego
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że postępowanie w sprawie z wniosku z dnia [...] lutego 2012 roku K. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957 roku było prowadzone w sposób przewlekły, a przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej K. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 16 lutego 2015 r. K. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej: "skarżąca") wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1957r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w ks. wiecz. "[...]" Kw. Nr [...], działki nr [...] o pow. 752m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. P., L. M., E. T. i A. B. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, 3 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniosła o:

1. zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Rozwoju do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

2. w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

4. zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania.

Uzasadniając pełnomocnik skarżącej przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Wyjaśnił, iż na początku lutego 2012 r. K. K. złożyła wniosek w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957 roku - znak [...] dot. wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] o pow. 752m2. Postępowanie do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone wydaniem decyzji.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżąca działająca przez swojego pełnomocnika, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. złożyła do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji administracyjnej w związku z niezałatwieniem sprawy w ustawowym terminie. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Po upływie kolejnego roku tj. 9 lutego 2015 r. skarżąca ponownie wezwała Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa.

Pełnomocnik skarżącej przytoczył art. 35 § 1 k.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej — nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 158 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w formie decyzji. Kodeks nie reguluje odrębnie terminu do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia jakim jest decyzja administracyjna. W konsekwencji należy zachować terminy wskazane w art. 35 k.p.a.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, mając na względzie, iż od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności minęły trzy lata, stwierdzić należy, iż naruszone zostały wszystkie terminy wskazane w ww. przepisie. Organ nie dochowuje również obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. Pierwsze pismo informujące o terminie załatwienia sprawy, strona postępowania otrzymała dopiero w maju 2012 r. — ze wskazaniem 31 sierpnia 2012 r. Po upływie niespełna dwóch miesięcy tj. pismem z dnia [...] października 2012 r. poinformowano o drugim terminie rozpatrzenia sprawy tj. do 28 lutego 2013 r. Następne pismo z listopada 2013 roku, skarżąca otrzymała dopiero 02 grudnia 2013 r., gdzie wskazano termin do 28 lutego 2014 r. Po tej dacie wskazano jeszcze kolejne dwa terminy, ostatni na 31 stycznia 2015 r., który również nie został dochowany.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, w przedmiotowej sprawie doszło, bez wątpienia do nieuzasadnionej zwłoki postępowania. Nawet przy przyjęciu, iż mamy do czynienia ze sprawą szczególnie skomplikowaną, powinna ona zostać rozstrzygnięta najdalej w terminie do 30 kwietnia 2012 r. Czynności, których podjął się organ ograniczyły się do wystąpienia do Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Akt Nowych w [...], Instytutu Pamięci Narodowej w [...], Urzędu Miasta w [...] z wezwaniem do przesłania akt wywłaszczeniowych a nadto do Sądu Rejonowego w [...] o wydanie odpisów postanowień dotyczących stwierdzenia praw do spadku po zmarłych współwłaścicielach nieruchomości. Nie sposób pominąć również – zdaniem pełnomocnika skarżącej – okoliczności, iż kopie ww. postanowień strona przedłożyła na początkowym etapie postępowania. Jak wskazał pełnomocnik skarżącej, zadziwiający jest również fakt, iż organ z wnioskiem o oryginały ww. postanowień zwrócił się dopiero w listopadzie 2012 roku, a co jeszcze bardziej zadziwiające, iż dopiero po upływie kolejnego roku zwrócił się ponownie do sądu o wyjaśnienie zauważonych nieprawidłowości w nazwisku [...]. Obecnie, od trzech lat organ swoje czynności, ogranicza do ustalenia następców prawnych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości.

Jak podniósł pełnomocnik skarżącej, za nieuzasadnionym przedłużaniem postępowania administracyjnego nie może stać obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, przy przyjęciu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, bowiem takie postępowanie narusza art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. Od stron postępowania wymaga się zachowania ustawowych terminów, bez możliwości ich przedłużenia nawet przy złożoności i skomplikowaniu sprawy np. do wniesienia środków zaskarżenia. Obowiązek zachowania wymaganych prawem terminów dotyczy również organów postępowania i nie powinien być przez nie nadużywany. Takie postępowanie narusza wskazaną zasadę zaufania obywateli do organów administracji zawartą w art. 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podjęte przez organ czynności w sprawie. Wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazał, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., wniosek skarżącej z dnia 5 lutego 2012 r. według właściwości Wojewodzie [...]. Przekazując w trybie art. 65 k.p.a. przedmiotowy wniosek z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewodzie [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zakończył prowadzone ówcześnie postępowanie. Tym samym nie można uznać – zdaniem organu – aby w dacie złożenia skargi Minister pozostawał w przewlekłości od dnia 17 lutego 2012 r. Wskazał także, iż w dniu 27 sierpnia 2012 r. wpłynęło do organu rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] Ldz. [...], na podstawie art. 22 § 1 pkt 9 k.p.a., który rozstrzygając negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej a Wojewodą [...] wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. K. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957r. jest Minister Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej (poprzednik prawny Ministra Infrastruktury i Rozwoju). Wraz z powyższym rozstrzygnięciem do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazany został przedmiotowy wniosek z dnia [...] lutego 2012r. wraz z aktami sprawy. Zatem, w ocenie organu, przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 149 p.p.s.a., może być ocena postępowania wszczętego na podstawie wniosku skarżącej, który wpłynął do organu wraz z ww. rozstrzygnięciem w dniu [...] sierpnia 2012 r.

Odnosząc się do przyczyn niedochowania terminu wskazanego w art. 35 k.p.a., organ wskazał, że wynikało ono z faktu, iż materiał dowodowy nadesłany przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. wraz z wnioskiem z dnia [...] lutego 2012 r. był niekompletny. W związku z koniecznością jego uzupełnienia, pismami z dnia [...] października 2012r. nr [...] wystąpiono do Archiwum Akt Nowych w [...] oraz Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w [...] o nadesłanie kopii akt dotyczących orzeczenia z dnia [...] grudnia 1957 r. Wystąpił do Archiwum Akt Nowych celem uzyskania kopii akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1957 r. nr [...] (pismo z dnia [...] października 2014r. nr [...] która to czynność zakończyła się wynikiem pozytywnym (pismo ww. archiwum [...] listopada 2014r. znak: [...]).

Jednocześnie organ naczelny podjął czynności zmierzające do ustalenia kręgu stron postępowania nadzorczego. Pismem z dnia [...] października 2012r. nr [...] wystąpiono do Urzędu Miejskiego w [...] o nadesłanie aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości wraz z podaniem adresów osób i innych podmiotów prawa, którym aktualnie do wywłaszczonej nieruchomości przysługują prawa rzeczowe oraz o nadesłanie mapy z zaznaczeniem granic przejętej nieruchomości ze wskazaniem, którym obecnie działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość. Odrębnym pismem z dnia [...] października 2012r. wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po J. P., postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po W. P. oraz postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] maja 1953r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po L. i R. M.

Pismami z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o wyjaśnienie oczywistej omyłki pisarskiej w egzemplarzu postanowienia z dnia [...].06.1990r. sygn. akt [...] - nadesłanym przy ww. piśmie 14.11.2012r. oraz nadesłanie dokumentów będących podstawą wpisu w księdze wieczystej "[...]" Kw. nr [...] L. M., i A. B., ewentualnie innych dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej zawierających ewentualnie datę i miejsce urodzenia, imiona i nazwiska rodziców oraz miejsce zamieszkania ww. osób.

Z kolei odrębnymi pismami z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] wystąpiono do [...] Instytutu Historycznego w [...] o nadesłanie wszelkich informacji dotyczących ww. A. B. oraz wystąpiono do osób wskazanych w piśmie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2012r. jako następców prawnych M. o wykazanie następstwa prawnego po wyżej wymienionym.

Ponadto w piśmie z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] NK: [...] wystąpiono do Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w [...] o nadesłanie wszelkich informacji dotyczących L. M. i A. B., zaś pismem z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] NK: [...] do pełnomocnika wnioskodawczyni o nadesłanie prawomocnego postanowienia z dnia [...] maja 1953r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po L. i R. M . Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] NK: [...] ponowiono żądanie kierowane do osób wskazanych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012r. jako następcy prawni L. M. o wykazanie następstwa prawnego po wyżej wymienionym - jednak nie przyniosło ono spodziewanych rezultatów.

Pismem z dnia [...] marca 2014r. nr [...] NK: [...] do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentu będącego podstawą wpisu A. B. w dawnej księdze wieczystej "[...]" hip. [...] oraz pismem z dnia [...] marca 2014r. nr [...] NK: [...] do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie ww. postanowienia z dnia [...] maja 1953r. (wobec faktu, iż wcześniejsza kwerenda dotycząca uzyskania ww. postanowienia z Sądu miała wynik negatywny, organ załączył kopię ww. dokumentu nadesłaną przy piśmie skarżącej z dnia 20 lutego 2014r.).

Jednocześnie z uwagi na fakt, iż przy piśmie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2014r. wskazano, że akta o sygn. akt [...] zostały przekazane do Archiwum Państwowego w [...], pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] NK: [...] wystąpiono o postanowienie Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] maja 1953r. sygn. akt [...] dotyczącego następstwa prawnego po L. M.

W wyniku ww. działań, Archiwum Państwowe w [...], przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2014r. znak: [...], nadesłało dokument stanowiący podstawę wpisu w dawnej księdze wieczystej prowadzonej dla wywłaszczonej nieruchomości, zaś Instytut Pamięci Narodowej przy piśmie z dnia [...] lipca 2014r. znak: [...] nadesłał kopie dokumentów z Międzynarodowej Służby Poszukiwawczej z siedzibą w B. A., dotyczących osoby o nazwisku B. (sporządzonych w języku [...] i [...] ), jednak bliższa szczegółowa analiza ww. dokumentów (niezgodność imienia, daty i miejsca urodzenia oraz danych personalnych matki ww. osoby) wyklucza, zdaniem organu, uznanie, że zawierają one informacje dotyczące A. B. Opierając się na dokumencie załączonym do ww. pisma [...] kwietnia 2014r., wystąpiono do ww. archiwum o nadesłanie z zespołu akt Okręgu Bożniczego w [...] (z lat 1907-1930) aktu urodzenia A. B. (pismo z dnia [...].10.2014r. nr [...] NK: [...]). Nadto wystąpiono do Urzędu Stanu Cywilnego w [...], celem uzyskania aktu urodzenia A. B. (pismo z dnia [...] .03.2015r. nr [...]), zaś pismem z dnia [...] marca 2015r. nr [...] NK: [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie informacji, czy zostało przeprowadzone postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku (ewentualnie postępowanie o stwierdzenie zgonu lub uznanie za zmarłego) po ww. A. B.

Jednocześnie pismem z dnia [...] marca 2015r. nr [...] NK: [...] wystąpiono o ustalenie adresów osób posiadających obecnie prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, zaś pismem z dnia [...] marca 2015r. nr [...] NK: [...] o nadesłanie odpisów ksiąg wieczystych prowadzonych obecnie w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wskazał organ, w jego ocenie, podjęte zostały wszelkie możliwe czynności i wystąpienia zmierzające do uzyskania akt archiwalnych (ewentualnie ich kopii) dotyczących postępowania zakończonego ww. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1957 r. Nadto Minister podniósł, że w dacie wszczęcia postępowania nadzorczego wnioskodawczyni wykazała jedynie swe następstwo prawne po E. T. W trakcie prowadzonych czynności ustalono następstwo prawne po J. P., w oparciu o informacje nadesłane przez skarżącą oraz wyjaśniono nieścisłości w uzyskanych dokumentach spadkowych po J. P. W postępowaniu określono również krąg podmiotów, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości - ustalenia wymaga jedynie aktualny adres zamieszkania trzech osób, które należą do ww. kręgu.

Jednocześnie Minister wskazał, że organ prowadzący postępowanie napotkał na znaczne trudności dotyczące ustalenia danych osobowych dwóch pozostałych współwłaścicieli, wskazanych w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], tj. A. B. oraz L. M. Podejmowanie kolejnych czynności w przedmiotowej sprawie, w szczególności w celu ustalenia danych byłych współwłaścicieli nieruchomości pochodzenia żydowskiego, wymagało dokonania kilkukrotnej szczegółowej analizy uzyskiwanego materiału archiwalnego i wielokrotnego występowania do tych instytucji.

Podkreślił także, iż na obecnym etapie postępowania niemożliwe jest wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, gdyż postępowanie prowadzone z wniosku skarżącej jest nadal na etapie ustalania stron postępowania – dwóch pozostałych współwłaścicieli, wskazanych w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], tj. A. B. oraz L. M. (ewentualnie ich następców prawnych).

Jak wskazał Minister, do tej pory pomimo wielu podejmowanych prób opisanych powyżej, nie udało się ustalić ww. stron postępowania ani ich następców prawnych, co jest tym bardziej utrudnione, że ww. A. B. oraz L. M. (w którego miejsce na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...].05.1953r. sygn. akt [...] wszedł H. M.) były osobami narodowości [...], z którymi kontakt o ile żyją, z uwagi na Drugą Wojnę Światową jest praktycznie niemożliwy, a jednocześnie brak jest wystarczających danych do potwierdzenia ich zgonu. Brak informacji uniemożliwiał również o wcześniejsze wystąpienie o ustanowienia kuratora. Ponadto mogło dojść do przeniesienia udziału we współwłasności przez H. M. (następcy prawnego L. M.), na rzecz W. i S. małż. U., czego wynikiem jest wystąpienie z dnia [...] marca 2015 r. o nadesłanie stosownych dokumentów.

Minister wskazał, iż o wszelkich podejmowanych w sprawie czynnościach organ informował na bieżąco pełnomocnika wnioskodawczym, jak i informował strony o przyczynach zwłoki oraz wyznaczał, na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., nowy termin rozpatrzenia sprawy.

Konkludując organ uznał, iż w postępowaniu z wniosku skarżącej podejmował niezbędne działania celem jego zakończenia, które z uwagi na znaczne rozproszenie materiału dowodowego i nieujawnienie w orzeczeniu wywłaszczeniowym ewentualnej umowy przeniesienia udziałów we współwłasności nieruchomości, należących wcześniej do L. M. - nie przyniosły dotychczas spodziewanych rezultatów oraz, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki i wskazywał nowe przewidywane terminy zakończenia sprawy.

Ponadto organ podkreślił, iż procedowanie w niniejszej sprawie było realizowane w warunkach zmian organizacyjnych w urzędzie, tj. połączenia z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, co nie pozostawało bez wpływu na efektywność funkcjonowania urzędu, w tym realizowaną politykę kadrową (prowadzenie naborów pracowników).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a") Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Analizując sprawę pod kątem przewlekłości w jej prowadzeniu nie można pominąć charakteru danej sprawy czyli jej złożoności, stopnia skomplikowania, ilości i rodzaju czynności prawnych koniecznych do przeprowadzenia przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. Charakter sprawy i stopień jej skomplikowania determinuje przebieg postępowania administracyjnego. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracyjny obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. W przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego postępowanie powinno zostać zakończone w ciągu miesiąca, natomiast sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.).

Kontrolowana sprawa dotyczyła wydania decyzji w sprawie z wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1957r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w ks. wiecz. "[...]" Kw. Nr [...], działki nr [...] o pow. 752 m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. P., L. M., E. T. i A. B. Ze względu na przedmiot postępowania, analizowaną sprawę należy zakwalifikować jako szczególnie skomplikowaną – w rozumieniu art. 35 § 1 k.p.a.

Na wstępie należy wskazać, iż w dniu 27 sierpnia 2012 r. wpłynęło do organu rozstrzygnięcie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] Ldz. [...], który rozstrzygając negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej a Wojewodą [...] wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1957 r. jest Minister Transportu, Budownictwa Gospodarki Morskiej (poprzednik prawny Ministra Infrastruktury i Rozwoju). Wraz z powyższym rozstrzygnięciem do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przekazany został przedmiotowy wniosek z dnia [...] lutego 2012 r. wraz z aktami sprawy. A zatem, przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 149 p.p.s.a., może być ocena postępowania wszczętego na podstawie wniosku skarżącej, który wpłynął do organu wraz z ww. rozstrzygnięciem w dniu 27 sierpnia 2012 r.

Przyjmuje się na ogół, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz: Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011r.s. 73 i nast., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 549/13, LEX nr 1369030). Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).

Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, nie zaś fakt, że postępowanie to zostało wreszcie zakończone. Tym więc różni się przewlekłe prowadzenie postępowania od bezczynności organu.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Minister od dnia 27 sierpnia 2012 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek skarżącej wraz z aktami sprawy, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto analiza akt sprawy oraz wynikająca z nich chronologia podejmowanych przez organ czynności procesowych wskazują, że do dnia 23 października 2012 r. postępowanie administracyjne nie było kontynuowane, gdyż organ przez okres dwóch miesięcy nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie. Powyższe, w ocenie Sądu, wyczerpuje znamiona przewlekłości.

Biorąc jednak pod uwagę charakter i specyfikę postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 k.p.a., w kontekście czynności podjętych przez Ministra w załatwieniu sprawy, po wskazanym wyżej terminie, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.

Charakter sprawy wskazuje zatem, iż w sprawie koniecznym było nie tylko ustalenie spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., ale również zapoznanie się z całością materiału dowodowego w sprawie, w tym akt archiwalnych, w kontekście stwierdzeń zawartych nie tylko w kontrolowanej decyzji, ale również decyzji objętej postępowaniem nadzorczym. Ponadto uwzględnić należy, że organ napotkał znaczne trudności dotyczące ustalenia pełnego kręgu stron postępowania, w szczególności dwóch pozostałych współwłaścicieli wskazanych w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] tj. A. B. oraz L. M., będących osobami narodowości [...] (ewentualnie ich następców prawnych.). Jakkolwiek organ powinien był w takiej sytuacji zawiesić postępowanie (co uczynił dopiero postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. z innych przyczyn tj., do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia właściwego sądu o nabyciu spadku, ewentualnie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia po K. B.), to niemniej uchybienia tego Sąd nie ocenia jako przesłanki wskazującej na przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto uwzględnić należy, że organ informował na bieżąco pełnomocnika wnioskodawczyni o wszelkich podejmowanych w sprawie czynnościach oraz o przyczynach zwłoki oraz wyznaczał, na podstawie art. 36 § 2 k.p.a. nowe terminy rozpatrzenia sprawy. Jednocześnie zmiany organizacyjne w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju, wskazują wyraźnie, iż pomimo przekroczenia terminów wynikających z k.p.a. nie można stwierdzić, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z tych też przyczyn nie orzeczono o wymierzeniu organowi grzywny.

Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w pozostałym zakresie.

Wobec częściowego uwzględnienia skargi o zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 206 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.