Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 90/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a i par. 2, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2023 roku sprawy ze skargi J. S. i A.S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej z wniosku dotyczącego legalności zabudowy 1. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie do załatwienia wniosku J.S. i A.S. w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie na rzecz J.S. i A.S. sumę pieniężną w kwocie po 2.000 (dwa tysiące) złotych dla każdego ze skarżących; 5. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie grzywnę w wysokości 1.000 (jednego tysiąca) złotych; 6. oddala skargę w pozostałym zakresie; 7. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie solidarnie na rzecz J.S. i A.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

J. S. i A. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej z wniosku dotyczącego legalności zabudowy.

Skarżący zarzucili bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie załatwienia sprawy administracyjnej, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 27 stycznia 2015 r. a dotyczący legalności zabudowy, położonej w S. nr [...], gm. D., na działce nr [...], tj. budynku gospodarczego o wym. 5,70 x 6,40m, sprawy załatwianej przez organ administracji przez ponad 8 lat.

Skarżący wnieśli o:

stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania;

zobowiązanie organu do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym przez Sąd terminie;

stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

przyznanie od organu na rzecz skarżącego J. S. sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 powołanej ustawy, zważając że skarga dotyczy zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania oraz zważając na ponad 8-letni okres prowadzenia postępowania w wysokości 10 000,00 zł;

przyznanie od organu na rzecz skarżącej A. S. sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 powołanej ustawy, zważając że skarga dotyczy zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania oraz zważając na ponad 8-letni okres prowadzenia postępowania w wysokości 10 000,00zł;

wymierzenie. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na względzie, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;

zasądzenie w trybie art. 200 powołanej ustawy od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 27 stycznia 2015 r. i dotyczył prawidłowości wybudowania budynku gospodarczego z płyt betonowych, położonego w S. nr [...], gm. D., na działce nr [...]. W przedmiocie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 187/17. Sąd dokonał oceny postępowania do dnia wydania wyroku i stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązał także organ do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy liczonych od daty zwrotu akt organowi.

Następnie skarżący wskazali, że po wydaniu ww. Sądu, przebieg postępowania był następujący, tj. tuż przed wydaniem wyroku, decyzją organu odwoławczego z dnia 17 października 2017 r. nr 344/2017 została uchylona pierwsza decyzja wydana przez PINB w B. z dnia 4 września 2017 r. nr 129/2017. Dopiero po upływie ponad dwóch miesięcy bezczynności, tj. w dniu 19 grudnia 2017 r. organ powiatowy wydał kolejną decyzję o numerze 179/2017 nakładając na inwestora obowiązki. Zakreślił termin ich wykonania do dnia 31 marca 2018 r.

W dalszej kolejności na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania, organ II instancji decyzją z dnia 7 lutego 2018 r. nr 49/2018 uchylił zaskarżoną drugą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Następnie pismem z dnia 19 marca 2018 r. organ powiatowy poinformował skarżących, że w wyniku weryfikacji kręgu stron postępowania zostali z postępowania wykluczeni jako jego strony. Pismem z dnia 29 marca 2018 r. skarżącemu doręczono wezwanie na rozprawę na dzień 23 kwietnia 2018 r. Skarżący swoje niestawiennictwo na rozprawie umotywował pomyłką dat i w oświadczeniu złożonym następnego dnia wyjaśnił organowi, że zgłoszenie budowy obiektu dokonane w organie architektonicznym w roku 2015 jest bezskuteczne, bowiem posiada w telefonie zdjęcia z roku 2014, pokazujące, że obiekt ten już wtedy istniał, a zgłoszenia dokonano po jego wybudowaniu. Postanowieniem z dnia 7 maja 2018 r. nr 53/2018 organ powiatowy odmówił skarżącemu uwzględnienia żądania dowodowego.

Skarżący w odniesieniu do powyższego dodali, że wobec wyeliminowania ich z kręgu stron postępowania, o toczącym się postępowaniu dowiadywali się jedynie z doręczanych im kopi orzeczeń uzyskanych w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tak było z postanowieniem PINB w B. z dnia 25 kwietnia 2018 r. o nr 50/2018, którego skarżący posiadają jedynie zanonimizowaną kserokopię.

Wobec tego, że skarżący ciągle nie zgadzali się z pozbawieniem ich przymiotu stron postępowania, zawiadomili o powyższym Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, który pismem z dnia 29 kwietnia 2019 r. poinformował ich, że uprawnienie stron postępowania zostało im przywrócone i w organie trwa obecnie postępowanie odwoławcze od decyzji organu powiatowego z dnia 4 stycznia 2019 r., w którym mogą brać udział na prawach stron. To z treści decyzji organu odwoławczego z dnia 22 maja 2019 r. nr 122/2019, która po 5 miesiącach postępowania odwoławczego uchylono trzecią, następną, bezprawnie wydaną decyzję organu powiatowego skarżący dowiedzieli się, że wobec niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych postanowieniem, organ powiatowy orzekł decyzją o rozbiórce.

W dniu 11 czerwca 2019 r. organ I instancji zawiadomił skarżących w trybie art. 10 § 1 k.p.a., a następnie przez dalszych 5 miesięcy pozostawał w bezczynności. Dopiero pismem z dnia 12 listopada 2019 r. kierowanym w trybie art. 36 § 1 k.p.a., poinformował skarżących, że sprawa zostanie załatwiona w terminie 14 dni od zapoznania się stron z aktami sprawy. Następnie postanowieniem nr 370/2019 uchylił własne czwarte postanowienie z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr 50/2018. W dalszej kolejności po ponad miesiącu decyzją z dnia 18 grudnia 2019 r. nr 313/2019 organ nakazał inwestorowi tym razem wykonanie robót budowlanych. Postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem skarżącego zostało zakończone dopiero po prawie 9 miesiącach decyzją kasatoryjną z dnia 19 sierpnia 2020 r. nr 209/2020, którą uchylona została piąta decyzja organu powiatowego i sprawa została przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 18 września 2020 r. w trybie art. 36 § 1 k.p.a. organ powiatowy informuje skarżących, że postępowanie zostanie zakończone po pozyskaniu materiału dowodowego. Nie wskazuje jednak stronom o jaki materiał chodzi i kiedy zostanie zgromadzony. W dniu 24 września 2020 r. organ wzywa skarżącego na dzień 15 października 2020 r. do stawienia się w organie celem złożenia wyjaśnień dotyczących daty wybudowania obiektu wraz z przedłożeniem oryginałów dokumentów potwierdzających wyjaśnienie. To wezwanie jednak zostało anulowane i organ powiatowy dopiero pismem z dnia 22 października 2020 r. wzywa po raz kolejny skarżącego, by złożył pisemne tym razem wyjaśnienia i przedłożył załączone do odwołania dokumenty i zdjęcia dotyczące daty budowy obiektu. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 października 2020 r. natomiast odpowiedź na wezwanie kieruje do organu dnia następnego. Po upływie kolejnego miesiąca bezczynności organu, organ powiatowy kieruje do skarżącego kolejne wezwanie, aby ten opisał doręczone organowi zdjęcia w celu zidentyfikowania obiektu. To wezwanie datowane na 8 stycznia 2021 r. zostaje doręczone skarżącemu dopiero 26 stycznia 2021 r. a już w dniu następnym skarżący czyni pisemnie zadość wezwaniu, sugerując, aby organ zidentyfikował obiekt na zdjęciu poprzez porównania zdjęcia z sytuacją na gruncie w drodze oględzin. W dniu 15 lutego 2021 r. organ zawiadamia skarżących pismem w trybie art. 10 § 1 k.p.a., zakreślając stronom 3-dniowy termin.

Decyzją z dnia 2 marca 2021 r. nr 32/2021 organ po raz kolejny nakłada na inwestora obowiązki wykonania robót budowlanych, jednak i ta piąta już decyzja okazała się bezprawna, bo na skutek odwołania skarżącego decyzją z dnia 4 maja 2021 r. nr 113/2021 organ odwoławczy uchylił decyzję organu powiatowego i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 31maja 2021 r. organ zawiadamia skarżących w trybie art. 10 § 1 k.p.a. W dniu 4czerwca 2021 r. skarżący składa organowi wniosek dowodowy, w tym płytę z oryginalnymi plikami doręczonych poprzednio organowi zdjęć na płycie. W dniu 7 czerwca 2021 r. organ ponownie zawiadamia skarżących w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Po upływie trzech tygodni od złożenia wniosku dowodowego, organ powiatowy postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. nr 222/2021 uwzględnił żądanie przeprowadzenia dowodu. Jednocześnie odrębnym pismem kieruje do skarżących zawiadomienie, że wszczęto postępowanie w sprawie, która jest prowadzona od 6 już lat, w stosunku do tego samego budynku. Po tym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania prowadzonego od lat, organ w dwa dni później, bo w dniu 25 czerwca 2021 r. wydaje kolejne postanowienie nr 227/2021, nakładające na inwestora tym razem obowiązek przedłożenia określonej dokumentacji, zakreślając trzymiesięczny termin. Po kolejnych 4 miesiącach postępowania odwoławczego, sprawa wraca do punktu wyjścia, bowiem organ odwoławczy uwzględniając odwołanie skarżącego uchylił siódme zaskarżone postanowienie organu powiatowego postanowieniem z dnia 21 października 2021 r. nr 176/2021 i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie bez zawiadomienia stron, organ powiatowy w dniu 25 listopada 2021 r. wydaje kolejne postanowienie nr 432/2021 podobnie o obowiązku przedłożenia przez inwestora określonej dokumentacji w terminie 3 miesięcy. Tym razem postępowanie odwoławcze zakończyło się po 9 miesiącach postanowieniem organu odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr 131/2022, którym organ odwoławczy zmienił jedynie termin wykonania obowiązku na 30 października 2022 r. utrzymując w mocy część merytoryczną rozstrzygnięcia. Od tego czasu organ powiatowy pozostaje w nieuzasadnionej bezczynności, nie zawiadamiając stron w trybie art. 36 § 1 k.p.a. Nie doręcza stronom żadnych pism informujących o prowadzeniu ewentualnych czynności.

Zdaniem skarżących, milczenie organu traktować należy jako niczym uzasadnioną bezczynność. Termin zakreślony na złożenie dokumentów upłynął 30 października 2022 r. tj. 10 miesięcy temu i od tego czasu organ pozostaje bezczynny.

Ponadto skarżący wskazali, że w dniu 7 sierpnia 2023 r. skarżący złożyli w trybie art. 37 k.p.a. w zw. z 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego zażalenia na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, po czym w dniu następnym wywiedli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania do Sądu Administracyjnego.

Wniosek o wymierzenie organowi grzywny skarżący uzasadnili, ich zdaniem, lekceważącym zachowaniem organu administracji państwa w stosunku do ustawowego obowiązku zgodnego z prawem załatwienia sprawy administracyjnej, a także mając na względzie pozbawienie skarżących uprzednio korzystania z uprawnień strony, a potem również skorzystania przez nich z uprawnienia do załatwienia jego sprawy administracyjnej, jakie gwarantuje im Konstytucja.

W ocenie skarżących, zasadny jest także wniosek o przyznanie na ich rzecz sum pieniężnych w wysokości, która choć w niewielkim zakresie zrekompensuje im negatywne przeżycia psychiczne, fundowane im przez organ administracji państwa przez ponad 8 lat od złożenia wniosku, a wynikające z pozbawienia ich uprawnień konstytucyjnych do załatwienia ich sprawy administracyjnej przez organ państwa. Kwoty, które zrekompensują ich codzienne uciążliwe życie w stresie, że ich sprawa administracyjna nie była tak długo wszczynana, a następnie prowadzona jest bez ich udziału w postępowaniu, chociaż obowiązujące prawo im to uprawnienia zapewniało, także bez żadnego efektu, z okresami nieuzasadnionych przerw i długich wyczekiwań na pozornie wydawane orzeczenia, konsekwentnie uchylane jako bezprawne.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wniósł o oddalenie skargi.

Jednocześnie organ poinformował, że pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. uzupełnionym adnotacją urzędową z dnia 9 marca 2015 r. J. S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z prośbą o przeprowadzenie kontroli legalności zabudowy na działce o nr ewid. [...], będącej własnością T. S. . Pismem z dnia 9 marca 2015 r. organ wystąpił do Starostwa Powiatowego w B. z prośbą o udzielenie informacji w zakresie położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych, a także budynków, ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, a także właścicieli nieruchomości, obejmujących działki nr ewid. [...], obręb S., gm. D.. Starosta B. przekazał wydruki informacji z ewidencji gruntów z dnia 12 marca 2015 r., zgodnie z którymi współwłaścicielami działki nr ewid. [...] jest J. S. i A. S., natomiast właścicielem działki nr ewid. [...] jest T. S.. Przy piśmie z dnia 17marca 2015 r. zawiadomiono strony postępowania o terminie oględzin wyznaczonych na dzień 9 kwietnia 2015 r. W dniu 9 kwietnia 2015 r. podczas oględzin na działce nr ewid. [...], właściciel, T. S. przedstawił zgłoszenie wykonania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę w zakresie postawienia budynku gospodarczego z płyt betonowych o wym. 6,10 m x 4,10 m. Zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu 25 marca 2015 r. przez Starostę B. i zarejestrowane pod numerem [...]. Przy piśmie z dnia 27 lipca 2015 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie prawidłowości budowy budynku gospodarczego o wym. zewn. ok. 5,70 m x 6,40 m, zlok. na dz. nr ewid. [...], obręb 24 w miejscowości S., gmina D. . W dniu 25 kwietnia 2016 r. T. S. po zapoznaniu się z materiałem dowodowym oświadczył, iż dach łączący przedmiotowy obiekt z budynkiem gospodarczym od strony południowej został rozebrany. W dniu 29 kwietnia 2016 r. przedłożył kserokopię protokołu wznowienia znaków granicznych z dnia 2 lipca 2014 r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę. W dniu 27 września 2016 r. wystąpiono do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w B. o przekazanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii protokołu wznowienia znaków granicznych dnia 2 lipca 2014 r. oraz udzielenie informacji czy przedstawiony na szkicu przebieg granic pomiędzy działką o nr ewid. [...], a działką o nr ewid. [...] jest wciąż aktualny. Pismem z dnia 20 października 2016 r. Starosta B. poinformował, że przedstawiony w protokole wznowienia znaków granicznych przebieg granic pomiędzy działkami o nr ewid. [...] jest zgodny z aktualną ewidencja gruntów i budynków obrębu S., gm. D. .

Postanowieniem Nr 122/2016 z dnia 24 listopada 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nałożył na T. S. obowiązek dostarczenia oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego zlok. na dz. nr ewid. [...], w miejscowości S., gmina D., w terminie do dnia 30 grudnia 2016 r. Po rozpatrzeniu zażalenia J. S., Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr 25/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. uchylił w całości ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przy piśmie z dnia 15 lutego 2017 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa z prośbą o przekazanie kserokopii dokumentacji dotyczącej zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę zarejestrowanego pod nr [...], które zostało przyjęte bez sprzeciwu w dniu 25 marca 2015 r. Przy piśmie z dnia 27 lutego 2017 r. wysłano stronom zawiadomienie z art. 36 § 1 k.p.a. Przy piśmie z dnia 27 lutego 2017 r. zawiadomiono strony o terminie oględzin na dzień 16 marca 2017 r.

W wyniku ponownych oględzin przeprowadzonych w dniu 16 marca 2017 r. stwierdzono, iż przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany jest z płyt betonowych, dach konstrukcji drewnianej, jednospadowy przykryty blachą, o wym. 6,40m x 4,35m. W dniu oględzin stwierdzono również, iż zadaszenie zostało częściowo rozebrane, tzn. zdjęto blachę kopertową i pozostawiono 3 krokwie. Natomiast J. S. podczas oględzin oświadczył, iż dach został zdemontowany 15 marca 2017 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie postanowieniem nr 48/2017 z dnia 30 marca 2017 r. nałożył na T. S. obowiązek dostarczenia w terminie do 15 maja 2017 r. ekspertyzy stanu technicznego oraz prawidłowości wykonania robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego z płyt betonowych zlok. od strony północnej dz. nr ewid. [...] w miejscowości S., gmina D. wraz z domiarem w/w budynku do granicy z nieruchomością sąsiednią, tj. dz. nr ewid. [...]. Przy piśmie z dnia 15 maja 2017 r. T. S. złożył w/w ekspertyzę stanu technicznego oraz ocenę prawidłowości wykonania robót budowlanych, wykonaną przez uprawnionego projektanta i kierownika budowy w spec. konstrukcyjno-budowlanej A. T. . Przedłożona dokumentacja nie zawierała domiaru ww. budynku do granicy z nieruchomością sąsiednią, tj. dz. nr ewid. [...] wykonanego przez uprawnionego geodetę. Przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2017 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa z prośbą o przekazanie kserokopii zgłoszenia zarejestrowanego pod numerem [...].

Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 24 sierpnia 2017 r. ustalono, iż krokwie pozostawione po zadaszeniu nie były zdemontowane. Przy piśmie z dnia 24 sierpnia 2017 r. T. S. dołączył zdjęcia jako dowód, iż przedmiotowe krokwie zostały usunięte, co potwierdziła kontrola z dnia 30 sierpnia 2017 r.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie decyzją nr 129/2017 nałożył na właściciela nieruchomości T. S. obowiązek: sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego wraz z planem zagospodarowania działki, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, związanych z budową budynku gospodarczego z płyt betonowych zlok. od strony północnej dz. nr ewid. [...] w miejscowości S., gm. D. (wraz z domiarem w/w budynku do granicy z nieruchomością sąsiednią, tj. dz. nr ewid. [...]) w terminie do dnia 31 października 2017 r. Po rozpatrzeniu odwołania J. S. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr 344/2017 z dnia 27 października 2017 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie Nr 129/2017 z dnia 4 września 2017 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W dniu 27 grudnia 2017 r. wpłynął do organu wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 187/17.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie decyzją nr 179/2017 nałożył na T. S. obowiązek: sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego wraz z planem zagospodarowania działki, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby- wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, związanych z budową przedmiotowego budynku (wraz z domiarem w/w budynku do granicy z nieruchomością sąsiednią, tj. dz. nr ewid. [...]) w terminie do dnia 31 marca 2018 r. Po rozpatrzeniu odwołania J. S. organ II instancji decyzją nr 49/2018 z dnia 7 lutego 2018 r. (data wpływu do organu: 19 lutego 2018 r.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie Nr 179/2017 z dnia 29 grudnia 2017 r. i przekazał sprawę do rozpoznania przez organ I instancji. Adnotacją urzędową z dnia 12 marca 2018 r. dołączono do akt sprawy zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z archiwum organu. Przy pismach z dnia 19 marca 2018 r. zawiadomiono A. S., iż nie przysługuje im status strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Przy piśmie z dnia 29 marca 2018 r. T. S. został poinformowany o dokonaniu modyfikacji zawiadomienia o wszczęciu postępowania w ten sposób, iż: zawiadamiam o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie prawidłowości budowy budynku gospodarczego w wymiarach zewn. ok. 6,40m x 4,35m, zlok. od strony północnej dz. nr ewid. [...], w miejscowości S., gmina D. . Przy piśmie z dnia 29 marca 2018 r. organ wezwał T. S. (jako stronę) oraz J. S. na rozprawę administracyjną w dniu 23 kwietnia 2018 r. W dniu 23 kwietnia 2018 r. przeprowadzono w siedzibie organu rozprawę administracyjną.

Następnie organ postanowieniem nr 50/2018 z dnia 25 kwietnia 2018 r. wstrzymał T. S. prowadzenie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego o wym. zewn. ok. 6,40 m x 4,35 m, zlok. od strony północnej działki nr ewid. [...], w miejscowości S., gmina D. i nałożył obowiązek przedstawienia zaświadczenia Wójta Gmina D. o zgodności budowy budynku gospodarczego o wym. zewn. ok. 6,40 m x 4,35 m, zlok. od strony północnej działki nr ewid. [...], z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego aktualnym na dzień opracowania projektu; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w terminie do dnia 31 lipca 2018 r. Przy piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. poinformowano T. S., iż upłynął termin wykonania ww. obowiązku i nałożono 14-dniowy termin wykonania obowiązku. Przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2018 r. T. S. złożył prośbę o wydłużenie terminu wykonania obowiązku. Przy piśmie z dnia 30 sierpnia 2018 r. inwestor przedłożył 4 egzemplarze projektu budowlanego. Dnia 2 października 2018 r. sporządzono adnotację urzędową na okoliczność wypożyczenia projektów budowlanych. Przy piśmie z dnia 5 października 2018 r. poinformowano T. S., iż nie stanowią one w pełni wykonania obowiązku i nałożono dodatkowy 30-dniowy termin do uzupełnienia braków. Przy piśmie z dnia 7 listopada 2018 r. poinformował organ, iż jest w trakcie uzyskiwania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowego obiektu budowlanego. Przy piśmie z dnia 20 listopada 2018r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Następnie organ decyzją nr 3/2019 z dnia 4 stycznia 2019 r. nakazał T. S. rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. Po rozpatrzeniu odwołania T. S. organ II instancji decyzją nr 133/2019 z dnia 22 maja 2019 r. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nr 3/2019 z dnia 4 stycznia 2019 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu przy piśmie z dnia 11 czerwca 2019 r. poinformowano J. S. i A. S., iż przysługuje im status strony w ponownie prowadzonym postępowaniu. Przy piśmie z dnia 11 czerwca 2019 r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia. Przy piśmie z dnia 23 lipca 2019 r. wezwano T. S. do uzupełnienia przedłożonych dokumentów o braki, tj. czwarty egzemplarz projektu budowlanego, aktualnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przy piśmie z dnia 23 sierpnia 2019 r. T. S. uzupełnił dokumenty. Przy piśmie z dnia 19 września 2019 r. ponownie poinformowano T. S., iż przedłożone dokumenty nie stanowią w pełni wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem nr 50/2018 z dnia 25 kwietnia 2018 r. i nałożył dodatkowy 30-dniowy termin na uzupełnienie dokumentów. W dniu 18 października 2018 r. T. S. przedłożył w siedzibie organu 4 egzemplarze projektu. Przy piśmie z dnia 12 listopada 2019 r. zawiadomiono strony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., iż sprawa nie mogła zostać rozstrzygnięta w ustawowym terminie. Następnie organ postanowieniem nr 370/2019 z dnia 12 listopada 2019 r. uchylił własne postanowienie nr 50/2018 z dnia 25 kwietnia 2018 r. Zawiadomieniem z dnia 12 listopada 2019 r. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami prowadzonego postępowania przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Decyzją nr 313/2019 z dnia 18 grudnia 2019 r. organ nakazał T. S. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem, tj. z dokonanym zgłoszeniem przyjętym bez sprzeciwu przez Starostę B. w dniu 25 marca 2015 r. znak: [...] dot. budowy budynku gospodarczego o wym. 6,10m x 4,10m w terminie do dnia 30 kwietnia 2020 r. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. S., organ II instancji decyzją nr 209/2020 z dnia 19 sierpnia 2020 r. uchylił w całości w/w decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu przy piśmie z dnia 18 września 2020 r. zawiadomiono strony postępowania zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., iż przedmiotowe postępowanie nie mogło zostać rozpatrzone w terminie 1 miesiąca. Przy piśmie z dnia 24 września 2020 r. wezwano J. S. do osobistego stawiennictwa dniu 15 października 2020 r. celem złożenia wyjaśnień. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie wystąpił również z wnioskiem o udostępnienie materiałów z centralnego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a mianowicie o zdjęcia lotnicze nieruchomości zlokalizowanej na dz. nr ewid. [...], S., gm. D. w okresie od grudnia 2014 r. do marca 2015 r. W odpowiedzi na w/w wniosek organ otrzymał odpowiedź, iż w centralnym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie zgromadzono zdjęć lotniczych ze wskazanych lat. Przy piśmie z dnia 22 października 2020 r. organ wezwał J. S. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących daty budowy przedmiotowego budynku wraz z przedłożeniem oryginałów dokumentów potwierdzających ten fakt. Przy piśmie z dnia 29 października 2020 r. J. S. przedłożył kopie odwołania wraz z załącznikami.

Przy piśmie z dnia 18 listopada 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie zwrócił się do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z prośbą o przesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem zdjęć przedmiotowego budynku. Przy piśmie z dnia 7 grudnia 2020 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał zdjęcia (płytę CD) stanowiącą załącznik do odwołania J. S. . Następnie przy piśmie z dnia 8 stycznia 2021 r. wezwano J. S. do złożenia pisemnych wyjaśnień poprzesz szczegółowe opisanie zdjęć przedstawiających obiekt, znajdujących się na płycie, tj. zdjęcia z dnia 12 marca 2015 r. oraz zdjęcia z dnia 23 czerwca 2015 r. w celu zidentyfikowania obiektu. Przy piśmie z dnia 27 stycznia 2021 r. J. S. odpowiedział na w/w wezwanie wskazując, iż "Na zdjęciu z dnia 23.06.2015r. widoczny jest stojący szczytem budynek gospodarczo-garażowy (...) z widocznymi białymi oknami w szczycie budynku. W pewnej odległości od szczytu tego budynku, w kierunku granicy z moją nieruchomością znajduje się budynek gospodarczy będący obiektem tego postępowania." Przy piśmie z dnia 15 lutego 2021 r. zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie decyzją nr 32/2021 z dnia 2 marca 2021 r. nakazał T. S. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku gospodarczego o wym. zewn. (w rzucie poziomym) ok. 6,40m x 4,35m, zlok. od strony północnej dz. nr ewid. [...], w miejscowości S., gm. D. do stanu zgodnego prawem, tj. zgodnie ze zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę przyjętym przez Starostę B. w dniu 25 marca 2015 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru, decyzją nr 113/2021 z dnia 4 maja 2021 r. uchylił w całości ww. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przy piśmie z dnia 31 maja 2021 r. zawiadomiono strony stosownie co do zasady zgodnie z art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem rozstrzygnięcia. Przy piśmie z dnia 4 czerwca 2021 r. J. S. złożył wniosek dowodowy w postaci zdjęć elektronicznych przedmiotowego obiektu. W związku z tym, iż ukazywały one w sposób jednoznaczny przedmiot postępowania i pozwalały, dzięki informacji o zdjęciu precyzyjnie określić, że obiekt istniał już w czerwcu 2014 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie postanowieniem nr 22/2021 z dnia 23 czerwca 2021 r. uwzględnił żądanie przeprowadzenia dowodu. Jednocześnie organ zawiadomił o modyfikacji wszczęcia postępowania, w ten sposób, że zawiadamia o wszczęciu postępowania w przedmiocie legalności budowy budynku gospodarczego o wym. zewnętrznych w rzucie poziomym ok. 6,40m x 4,35m, zlok. od strony północnej działki nr ewid. [...] w miejscowości S., gm. D. .

Następnie postanowieniem nr 227/2021 z dnia 25 czerwca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie, w trybie art. 49b ustawy Prawo budowlane, nałożył na T. S. obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. dokumentów określających rodzaj, zakres i sposób wykonania robót budowlanych, oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz decyzji wójta o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W wyniki wniesionego zażalenia, postanowieniem nr 176/2021 z dnia 21 października 2021 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu na konieczność zastosowania w niniejszym postępowaniu trybu art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.) zmieniona została ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Norma art. 25 powyższej ustawy przewiduje, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Nowelizacja ustawy Prawo budowlane weszła w życie dnia 19 września 2020 r., zaś czynności kontrolne organ w przedmiotowej sprawie podjął przed ww. datą. Tym samym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji. W związku z czym postanowieniem nr 432/2021 z dnia 25 listopada 2021 r. nałożył na T. S. obowiązek przedłożenia decyzji Wójta Gminy D. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 w terminie do dnia 28 lutego 2022 r. Postanowieniem nr 131/2022 z dnia 9 sierpnia 2022 r. Łódzki Wojewódzki inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu i nałożył nowy termin na dzień 30 października 2022 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Przy piśmie z dnia 10 listopada 2022 r. poinformowano T. S. i upłynął termin obowiązku wynikającego z postanowienia nr 432/2021 i nałożył dodatkowy 14-dniowy termin na przedłożenie stosownych dokumentów. Przy piśmie z dnia 6 marca 2023 r. T. S., iż znajdujący się w aktach sprawy projekt budowlany i decyzja o warunkach zabudowy zachowują aktualność. Po analizie projektu budowlanego, organ uznał, iż nie jest on kompletny, w związku z czym postanowieniem nr 174/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r. - ocenę wykonanych robót budowlanych w tym możliwość zastosowania płyt ogrodzeniowych jako elementu ścian budynku (popartą odpowiednimi obliczeniami konstrukcyjnymi i spełnieniem wymagań co do wytrzymałości, nośności i stabilności)-oświadczenie projektanta o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej w myśl art. 20 ust. 4 ustawy Prawo budowlane-Dokumenty o stwierdzeniu przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie osoby pełniącej funkcję, oraz zaświadczenie o wpisie na listę członków izby właściwego samorządu zawodowego (aktualne na dzień dokonywania zmian w projekcie budowlanym) - numerację stron projektu budowlanego zgodnie z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia ;- spis zawartości projektu budowlanego zgodnie z § 4 ust 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020r. w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego;- Stronę tytułową oraz spis treści projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz stronę tytułową oraz spis treści projektu architektoniczno-budowlanego zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia wraz z jej niezbędnymi elementami; - część opisową projektu zagospodarowania działki lub terenu zawierającą opis projektowanego zagospodarowania działki lub terenu oraz zestawienia powierzchni w myśl § 14 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia;- część opisową projektu zagospodarowania działki lub terenu zawierającą informacje i dane o rodzaju ograniczeń lub zakazów w zabudowie i zagospodarowaniu tego terenu wynikających z aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; dane dotyczące warunków ochrony przeciwpożarowej, w szczególności w drogach pożarowych oraz przeciwpożarowym zaopatrzeniu w wodę, wraz z ich parametrami technicznymi w myśl § 14 pkt 5 lit. a oraz pkt 6 ww. rozporządzenia;- część rysunkową projektu zagospodarowania działki lub terenu sporządzoną na aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez projektanta w myśl § 15 ww. rozporządzenia;

-określenie w części opisowej projektu architektoniczno-budowlanego kategorii obiektu budowlanego będącego przedmiotem zamierzenia budowlanego;- określenie w części opisowej projektu architektoniczno-budowlanego wszystkich parametrów technicznych obiektu budowlanego charakteryzujących wpływ obiektu budowlanego na środowisko i jego wykorzystywanie oraz na zdrowie ludzi i obiekty sąsiednie;-część rysunkową projektu architektoniczno-budowlanego o przedstawienie rzutu parteru przedmiotowego budynku oraz oznaczenia elewacji względem stron świata; -decyzję ustalającą warunki zabudowy w myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia tak aby stanowiła integralną część projektu w terminie do dnia: 31 sierpnia 2023 r.

W dniu 8 sierpnia 2023 r. J. S. i A. S. wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie.

Dodatkowo organ wyjaśnił, iż wszelkie podejmowane czynności miały dla sprawy zasadnicze znaczenie i wynikały z zaleceń organu II instancji oraz konieczności zebrania pełnego materiału dowodowego. Organ mając na uwadze chęć zalegalizowania przez zobowiązanego obiektu niejednokrotnie nakładał dodatkowe terminy w celu uzupełnienia dokumentacji co prowadziło do przedłużania się postępowania. Jednocześnie organ podkreślił, iż obiekt objęty niniejszym postępowaniem w żaden sposób nie oddziałuje na działkę będącą własnością skarżących, nie powoduje zagrożenia oraz niebezpieczeństwa wyrządzenia bezpośredniej szkody właścicielowi działki sąsiedniej. Ponadto skarżący od momentu przyznania im statusu strony byli informowani o stanie sprawy, organ umożliwił im czynny udział w postępowaniu i składanie wniosków dowodowych, oraz możliwość ustosunkowania się do zebranych dowodów.

Zdaniem organu, nie pozostaje on w bezczynności, przez którą rozumie się nie podjęcie żadnych czynności w sprawie w ustalonym w k.p.a. lub akcie szczególnym terminie. Omyłkowo nieskierowane do wszystkich stron postanowienie o uzupełnieniu braków w projekcie budowlanym mogło spowodować u skarżącego przeświadczenie o bezczynności organu, które jednak nie miało miejsca. Postanowieniem nr 174/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie nałożył na T. S. obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego dotyczącego budynku gospodarczego o wym. 6,4 m x 4,35 m, zlok. od strony północnej dz. nr ewid. [...], w miejscowości S., gm. D. . W dniu złożenia skargi przez J. S. i A. S. powyższy termin jeszcze nie upłynął. Organ przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2023 r. przekazał skarżącym ww. postanowienie. Jednocześnie organ wskazał, iż omyłkowo niedoręczone ww. postanowienie skarżącym nie rodziło dla stron negatywnych skutków w postaci pozbawienia ich prawa do wniesienia środka odwoławczego, gdyż na powyższe postanowienie nie przysługiwało stronom prawo wniesienia zażalenia.

Przy piśmie z dnia 2 października 2023 r. organ przekazał postanowienie organu II instancji z dnia 15 września 2023 r. nr 129/I/2023 stwierdzające m.in., że organ dopuścił się przewlekłości w postępowaniu i niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 października 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przez sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm) dalej jako: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu administracji publicznej i na przewlekłość postępowania w przypadkach niepodejmowania przez ten organ nakazanych prawem aktów lub czynności, w tym - w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 - 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Należy wskazać, że bezczynność w sprawie zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ prowadzący postępowanie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Natomiast przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przejawem przewlekłości jest powstrzymywanie się od dokonania czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, co w konsekwencji prowadzi do nieracjonalnego przedłużania terminu jej załatwienia. Jeżeli natomiast w skutek przekroczenia terminu załatwienia sprawy organ popadnie w zaskarżalną bezczynność, przewlekłość postępowania nie zostaje wyłączona, to oba stany nakładają się na siebie (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2013 r., I OSK 1918/13). Orzeczenie o bezczynności nie wyklucza zatem możliwości stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Należy także wyjaśnić, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione racjonalnego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie tryb zażaleniowy przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. został wyczerpany przed wniesieniem skargi do sądu. Skarżący w dniu 9 sierpnia 2023 r. wnieśli do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ponaglenia na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w sprawie zgodności z przepisami prawa budowy budynku gospodarczego o wymiarach 6,40 m x 4,35 m, położonego z S., gm. D., na działce nr ew. [...].

Sprawę niniejszą Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonana przez Sąd ocena procedowania w przedmiotowej sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie doprowadziła do ustalenia, że w dacie wniesienia skargi po stronie organu wystąpiły przesłanki zarówno bezczynności jak i przewlekłości postępowania. Postępowanie nie charakteryzowało się koncentracją zmierzającą do sprawnego załatwienia sprawy a odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynnościami bywały znaczne. W toku postępowania występowały okresy bezczynności, w których organ bez racjonalnej przyczyny nie podejmował żadnych czynności. W konsekwencji Sąd uznał, że zwłoka w rozpatrzeniu niniejszej sprawy, w obliczu treści art. 35 § 3 k.p.a., przybrała postać rażącego naruszenia prawa.

W realiach kontrolowanej sprawy na podkreślenie zasługuje kwestia dotycząca procesu ustalania przez organ daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego. W decyzji nr 344/2017 z dnia 27 października 2017 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał organowi stopnia powiatowego, iż ten nie ustalił kiedy powstał przedmiotowy budynek gospodarczy. Organ wojewódzki podkreślił, że jest to okoliczność o podstawowym znaczeniu dla dalszego prowadzenia postępowania. Wybudowanie bowiem budynku przed przyjęciem przez Starostę B. zgłoszenia inwestora z dnia 23 marca 2015 r. bez sprzeciwu, prowadziłoby do konieczności prowadzenia tego postępowania w trybie art. 49b ustawy Prawo budowlane. Natomiast w przypadku wybudowania budynku po przyjęciu powyższego zgłoszenia należałoby prowadzić postępowanie w oparciu o art. 50-51 ustawy Prawo budowlane i nakazać inwestorowi dokonanie czynności mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego prawem.

Pomimo tak jednoznacznych wskazań organ powiatowy, wydając kolejną decyzję z dnia 29 grudnia 2017 r. nie dokonał ustaleń odnośnie daty budowy przedmiotowego budynku, na co zwrócił uwagę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej kolejnej decyzji nr 49/2018 z dnia 7 lutego 2018 r., w której ponownie stwierdził, że ustalenie kiedy powstał przedmiotowy budynek gospodarczy jest istotne dla dalszego postępowania oraz przytoczył przywołane powyżej stanowisko odnośnie ustalenia prawidłowego trybu postępowania. Ponadto organ wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. organ winien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych a w niniejszej sprawie skonfrontowanie wyjaśnień udzielanych przez strony, jak też zeznań świadków winno przyczynić się do ustalenia okoliczności faktycznych. W dniu 23 kwietnia 2018 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną, w toku której pozyskał oświadczenie inwestora co do tego, że przedmiotowy budynek powstał w kwietniu 2015 r., a więc po przyjęciu zgłoszenia przez Starostę B. . Organ zaniechał jednak skonfrontowania tego oświadczenia ze stanowiskiem skarżących lub zeznaniami świadków. Nie dokonał także oceny tego dowodu w świetle zgromadzonego już materiału w sprawie, jak chociażby pisma skarżących z dnia 27 stycznia 2015 r., z którego wynika, że zarzuty skarżących dotyczące usytuowania budynków gospodarczych wzniesionych przez Pana T. S. były podnoszone już w korespondencji z roku 2014 r. Zaniechanie przez organ wyjaśnienia tej podstawowej okoliczności należało ocenić jako rażące naruszenie prawa w świetle materialnoprawnej podstawy rozpoznania sprawy oraz niezbędnych czynności prowadzących do jej rozstrzygnięcia.

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji nr 209/2020 z dnia 19 sierpnia 2020 r. po raz kolejny wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie daty powstania przedmiotowego budynku, tj. przed czy już po przyjęciu przez Starostę B. zgłoszenia inwestora z dnia 23 marca 2015 r. Organ odwoławczy po raz kolejny także podkreślił, że ustalenie daty powstania przedmiotowego budynku determinuje przyjęcie właściwego trybu postępowania wynikającego z przepisów ustawy Prawo budowlane. Dopiero po wydaniu przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego powyższej decyzji organ stopnia powiatowego w dniu 14 września 2020 r. złożył wniosek o udostępnienie fotogrametrycznych zdjęć lotniczych centralnego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nieruchomości a następnie w dniu 22 października 2020 r. wezwał Pana J. S. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z przedłożeniem oryginałów dokumentów potwierdzających datę budowy. Powyższe wskazuje, że czynności zmierzające do ustalenia daty budowy, będącej okolicznością kluczową dla toku postępowania i prowadzenia go we właściwym trybie, zostały realnie podjęte przez organ po upływie pięciu lat od wszczęcia postępowania i trzech lat od wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której wskazano na konieczność wyjaśnienia tej okoliczności i wyjaśniono jej znaczenie dla prowadzonego postępowania.

Należało także wskazać na ponad pięciomiesięczny okres bezczynności organu, jaki przypadał między datą wpływu do organu decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 133/2019 z dnia 22 maja 2019 r., tj. między dniem 29 maja 2019 r. a datą kolejnej czynności organu, czyli wydania postanowienia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie w przedmiocie uchylenia własnego postanowienia z dnia 25 kwietnia 2018 r. – co nastąpiło w dniu 12 listopada 2019 r.

Zasadny jest także zarzut bezczynności organu przypadającej w okresie od 10 listopada 2022 r., kiedy to poinformowano inwestora o upływie terminu wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem nr 432/2021 z dnia 25 listopada 2021 r. - do dnia 14 czerwca 2023 r., kiedy organ postanowieniem nr 174/2021 nałożył na Pana T. S. obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego. Inwestor w dniu 6 marca 2023 r. złożył dokumenty objęte wezwaniem z 25 listopada 2021 r. natomiast kolejna czynność organu (postanowienie nr 174/2023) miała miejsce w dniu 14 czerwca 2023 r. tj. po upływie trzech miesięcy od złożenia dokumentów przez inwestora i siedmiu miesięcy od poprzedniej czynności organu.

Ustalony stan faktyczny sprawy w sposób nie pozostawiający wątpliwości świadczy o rażącym naruszeniu zasady szybkości i sprawności postępowania.

Odnośnie zastosowania przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. środków w postaci grzywny oraz przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, należy wskazać, że ich stosowanie jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Jest to możliwość, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, kierując się celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie tych stanów i doprowadzenie do zakończenia postępowania. Istotna jest również funkcja represyjno-prewencyjna obu tych środków, służąca dyscyplinowaniu organu i zapobieganiu stanom bezczynności oraz przewlekłości prowadzonych przez niego postępowań w przyszłości. W przypadku przyznania sumy pieniężnej skarżącego realizowana jest przede wszystkim funkcja kompensacyjna. Sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje krzywdę doznaną na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16 wskazał, że przyznanie sumy pieniężnej jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami państwa (sądami, organami administracji). Ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd przyznając określoną sumę pieniężną, lecz pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zastosowania tej formy zadośćuczynienia i w jakiej wysokości. W niniejszej sprawie Sąd kierował się ustalonym stanem faktycznym, stopniem naruszenia oraz wynikającymi z przewlekłości skutkami dla skarżących, biorąc pod uwagę, że rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie nie kształtują bezpośrednio praw i obowiązków strony skarżącej. Ustalając wysokość każdego z zastosowanych środków Sąd zważył wskazaną powyżej ich funkcję prewencyjno-represyjną oraz kompensacyjny charakter sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej.

Wobec powyższego, uwzględniając skargę, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie.

W trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł. oraz uwzględniając wniosek zawarty w skardze przyznał od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwotach po 2000 zł. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.

dj