Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 102/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49b w zw. z aert. 29 ut. 1 pkt 2 i art. 30 ust. 1 pkt
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. S., J. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23 maja 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o zlokalizowaniu w rejonie potoku [...] w miejscowości C., gmina W., na działce nr 1, będącej własnością Skarbu Państwa pozostającym w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., budynku mieszkalnego, ogrodzenia oraz altany z grillem. W związku z powyższym organ wniósł o zbadanie tej sprawy zgodnie z właściwością.

W dniu 2 lipca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził oględziny przedmiotowego terenu sporządzając protokół, a także załączył dokumentację zdjęciową przedmiotowej altany. W toku postępowania dołączono do akt sprawy wypis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. dla miejscowości C. dla obszaru obejmującego działki nr 2, nr 1, nr 3 i nr 4 przyjęty uchwałą Rady Gminy Węgirska Górka nr XXII/226/2005 z dnia 6 czerwca 2005 r.

Następnie organ decyzją nr [...] z dnia [...] r., przywołując w podstawie prawnej art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186) nakazał M. i J. S. (inwestorzy, skarżący) rozbiórkę wiaty z grillem zlokalizowanej na działce nr 1 w C.. W motywach rozstrzygnięcia organ odwołał się do pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które doprowadziło do wszczęcia postępowania w sprawie. Następnie przedstawił ustalenia poczynione w trakcie oględzin, potwierdzając istnienie na nieruchomości złożonej z działek nr 2, nr 1, nr 3 i nr 4 wiaty z grillem, budynku mieszkalnego oraz budynku pensjonatowego. Nieruchomość ogrodzona jest ogrodzeniem siatkowym ze słupkami metalowymi z betonową podmurówką. Chociaż we wniosku początkującym postępowanie określono obiekt jako altana z grillem, to podczas oględzin stwierdzono, że jest to wiata z grillem, wybudowana według oświadczenia inwestora ok. 7 lat temu bez zgłoszenia. Jej wymiary to 468cm x 312m a powierzchnia zabudowy to 14,60m². Określając jej usytuowanie - stwierdzono, że znajduje się ona ok 14.40m od budynku mieszkalnego i ok. 80cm od ogrodzenia. Teren na którym stoi wiata został wybrukowany.

Według oświadczenia inwestora, dzierżawcą gruntu od lat 60-tych było [...] Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych, które wybudowało na działkach domki letniskowe i ogrodziło teren. Inwestorzy rozpoczęli działalność gospodarczą na tym terenie na początku lat 90-tych - prowadzili wynajem pokoi w budynku pensjonatowym.

Dalej organ stwierdził, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29- 31. Przedmiotowa wiata nie podlegała regulacji z art. 29 ust. 2c. Została ona zlokalizowana na działce nr 1, która nie jest przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe, a sąsiedni budynek mieszkaniowy znajduje się na działce nr 2, przy czym jego część położona jest na działce nr 1. Zgodnie jednak z dokumentacją powykonawczą przedstawioną przez inwestora budynek mieszkalny w całości położny jest na działce nr 2. Z tego powodu nie można powołać się na zapis art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane.

Poczynione ustalenia były podstawą do wszczęcia postępowania w trybie art. 49b wymienionej ustawy, dotyczącego budowy obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia. Rozpatrując w pierwszej kolejności możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego organ stwierdził, iż jego ona wykluczona z uwagi na naruszenie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą nr XXII/226/2005 Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 6 czerwca 2005 r. z działka nr 1 w C. znajduje się jednostce oznaczonej symbolem WO - tereny wód otwartych, a jego przeznaczenie podstawowe to - pod cieki wraz z obudową biologiczną, a przeznaczenie dopuszczalne - to urządzenia wodne i służące ochronie przeciwpowodziowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, urządzenia rekreacyjne, drogi dojazdowe, przeprawy mostowe czy obiekty służące obsłudze gospodarki leśnej (§ 40 ust. 2). Dodatkowo w przepisie tym zawarto zakaz lokalizacji budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz innych obiektów budowlanych nie wymienionych w ust. 2.

Organ stwierdził, że Prawo budowlane za zawiera legalnej definicji pojęcia "wiata". Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych określa wiatę jako pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawiane. W przepisach brak również definicji pojęcia "urządzenie rekreacyjne". W myśl reguł znaczeniowych języka polskiego to urządzenia placów zabaw, takie jak: huśtawki, zjeżdżalnie, dmuchańce, karuzele lub urządzenia do ćwiczeń. Przedmiotowa wiata wprawdzie służy do celów rekreacyjnych, ale nie jest urządzeniem rekreacyjnym, lecz obiektem budowlanym.

Wobec powyższego po analizie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ stwierdził, że zalegalizowanie przedmiotowego obiektu nie jest możliwe. Na terenie działki nr 1 w C. wykluczone jest bowiem wznoszenie jakichkolwiek obiektów budowlanych. Wybudowanie obiektu na terenie bez prawa zabudowy stanowi samowolę budowlaną, do której odnoszą się rygory wskazane w art. 49b Prawa budowlanego. W przypadku gdy doszło do naruszenia własności, kompetentne w tym zakresie są sądy cywilne.

W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy wskazali, iż są nieprzerwalnie użytkownikami przedmiotowego terenu, który w latach 70-tych został ogrodzony i zagospodarowany, m.in. poprzez nadsypanie i wyrównanie terenu do poziomu działek siedliskowych nr 2 i nr 4 oraz został obsadzony drzewami. Teren na którym obecnie znajduje się grill z wiatą co najmniej od lat 90-tch był również w ten sam sposób zagospodarowany, tj. ławkami, stołem i miejscem na ognisko. Obecne ulepszenia wykonano ok. 7 lat temu, czyli nowe ławki i stół wraz z zadaszeniem. Ze względu na nieznaczne wymiary - 14,60m² -nie wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia. Wtedy też urządzono murowany grill. Dodali, że działka nr 5 pozostaje w ich samoistnym posiadaniu od lat 70-tch, stanowiąc część ogrodu oraz zwartą całość działkami zabudowanymi.

Wyjaśnili, że teren ten był i nadal jest terenem zieleni, a nigdy nie był zajęty pod powierzchniowe wody płynące. Potwierdza to także sam organ nadzoru w Z.. Obecne ogrodzenie działki znajduje się w odległości ok. 17m od linii brzegowej potoku [...].

Odwołując się do wieloletniego stanu prawnego użytkowanego gruntu oraz uwzględniając koszty, które zostały poniesione, wyjaśnili, że są zainteresowani polubownym załatwieniem sprawy, -tj. poprzez wydzielenie części tej działki i jej zakup względnie wydzierżawienie z pozostawieniem obecnego ogrodu, grilla i wiaty.

Rozpatrując złożone odwołanie Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m² powierzchni działki. W zderzeniu z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w przypadku m.in. takiej budowy, wymagane jest zgłoszenia organowi architektoniczno- budowlanemu.

Wobec niespełnienia przez inwestora powyższych wymagań, organ musiał rozważyć właściwe zastosowanie art. 49b ustawy, w tym określić czy zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów dotyczących rozbiórki obiektu budowlanego lub też uznać, że zachodzi możliwość przeprowadzenia procesu legalizacji inwestycji. W przypadku gdy inwestycja zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno- budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie został zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie stosownych dokumentów, bądź wykonania określonych czynności i robót budowlanych. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany to wiata, czyli nie stanowi ona ani budynku gospodarczego, ani obiektu małej architektury.

Ustawodawca w ustawie Prawo budowlane dokonał podziału altan na altany wolnostojące o powierzchni do 35m² oraz altany działkowe. Pojęcie to nie zostało jednak zdefiniowane. Zgodnie z orzecznictwem należy pod tym pojęciem rozumieć "budowlę o lekkiej konstrukcji, często ażurowej, stawianej w ogrodzie, przeznaczonej do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem".

W realiach niniejszej sprawy, organ odwoławczy potwierdził, iż przedmiotem postępowania jest wiata, czyli zadaszenie podparte słupami. Skoro przedmiotowa wiata o powierzchni ok.14,6m² jest obiektem, którego budowa wymaga zgłoszenia do właściwego organu administracji, to niezastosowanie się do przepisów prawa przez inwestorów, mogłoby rozpocząć postępowanie legalizacyjne, gdyby przedmiotowa wiata była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gminy, ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Zgodnie z § 40 ust. 3 pkt 4 obowiązującego miejscowego planu sołectwa C. (uchwała nr XXII/226/2005 Rady Gminy Węgierska Gorka z 6 czerwca 2005 r.) na terenach oznaczonych symbolem WO - tereny wód otwartych - ustalono zakaz lokalizacji budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz innych obiektów budowlanych nie wymienionych w ust. 2 tego przepisu., tj. m.in. urządzeń wodnych, służących ochronie przeciwpowodziowej, urządzeń rekreacyjnych, dróg i przepraw mostowych, urządzeń służących obsłudze gospodarki leśnej.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za słuszne stanowisko organu powiatowego, potwierdzając, że położenie przedmiotowej wiaty jest niezgodne z przepisami prawa miejscowego. Zgodnie z art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego powoduje to konieczność utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w sprawie rozbiórki wiaty z grillem na działce nr 1 w C..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

- a mianowicie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 , art. 77 §1. art. 80 i art. 107 § 3

Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady praworządności, zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jak również niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego i zupełnie dowolne ustalenie, które nie pozwalało na dokładne ustalenie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, w szczególności poprzez popełnienie błędu i przyjęcie przez organ, iż:

- przedmiotowa wiata nie spełnia warunków zawartych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego

- błędne przyjęcie, iż zgodnie z § 40 działka, na której jest zlokalizowana przedmiotowa wiata jest terenem, na którym znajdują się wody otwarte,

- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji nakazującej rozbiórkę wiaty, podczas gdy prawidłowe było uchylenie tej decyzji i orzeczenie, co do istoty, względnie - przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

-. art. 48 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie rozbiórki obiektów, które nie wymagają pozwolenia na budowę, - tj. wiaty rekreacyjnej,

- art. 3 pkt 3 tej ustawy poprzez błędną interpretację oraz niezastosowanie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że obiekt wzniesiony przez skarżących ma charakter budowli, a zatem wymaga pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy "wzniesiony obiekt posiada funkcję złożoną wykazującą cechy, fundamentu wolno stającego parterowego budynku rekreacyjnego o powierzchni nie przekraczającej 35m² oraz zadaszenia, zespolonych w jedną techniczną, użytkową i estetyczną całość"

- art. 49b ust. 2 oraz art. 83 oraz art. 83 ust. 1 ustawy poprzez ich niezastosowanie w sprawie,

- art. 52 tej ustawy polegające na nieuwzględnieniu konieczności stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego z powodu wskazania w niniejszej decyzji skarżących, jako adresatów czynności bez wskazania organu Skarbu Państwa.

W oparciu i powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę wiaty i grilla istniejących od 7 lat. Podkreślili, że we wskazanej lokalizacji od lat 90-tych było takie samo zagospodarowanie - teren ten był zajęty przez urządzenia do rekreacji, tzn. był tam stół z ławkami i miejscem na ognisko. Dodali, że część działki nr 1 była przez skarżących użytkowana od lat siedemdziesiątych.

W ich ocenie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do błędnej kwalifikacji prawnej inwestycji w punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego, w szczególności czy inwestycja, a następnie jej modernizacja wymagały pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowlanej.

Organ błędnie uznał, przy braku legalnej definicji urządzeń rekreacyjnych oraz braku wyjaśnienia tego pojęcia w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy W., iż wskazana inwestycja narusza § 40 tego planu. Obowiązujący plan przyjęty został uchwałą Rady Gminy Węgierska Gorka nr XXUU/226/2015 z dnia 6 czerwca 2005 r. Zmiany zagospodarowania terenu poprzez przebudowę istniejących urządzeń na działce nr 1 zostały zakończone ok. 2011 r. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym "wójt, burmistrz albo prezydent miasta zobowiązany jest do analizowania zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy oraz oceny postępów w opracowywaniu planów miejscowych i wieloletnich programów ich sporządzania". Na podstawie tych danych rada gminy powinna podjąć uchwałę w sprawie aktualności planów miejscowych, a w przypadku uznania ich za nieaktualne, w całości lub w części, przeprowadzić w tym zakresie procedurę planistyczną. W czasie realizacji spornej inwestycji przedmiotowy plan nie był aktualny wobec istniejącego stanu faktycznego. Skarżący nie podzielili zadnia organu, że wiata nie spełnia przesłanek zawartych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wręcz przeciwnie w ich ocenie zapis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Podnieśli przy tym, że wiata może być kwalifikowana jako obiekt małej architektury. W ich ocenie nie ulega wątpliwości, że istnienie spornej wiaty i grilla, wykorzystywanych na cele rekreacyjne, nie narusza postanowień planu miejscowego. Wiata i grill zostały posadowione na terenie zgodnie z postanowieniami planu i nie spowodowały niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Twierdzenie to jest uzasadnione ponad 7-letnim bezkolizyjnym i bezawaryjnym jej użytkowaniem. Ewentualne uchybienia odległościom nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi czy mienia.

Organ pierwszej instancji w toku postępowania dopuścił się więc naruszenia przepisów prawa materialnego ale także i proceduralnego, bowiem zdaniem skarżących adresatem nakazu rozbiórki winien być także Skarb Państwa jako właściciel jednej z nieruchomości, na której położona jest wiata objęta nakazem rozbiórki. Z orzecznictwa wynika, że nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeżeli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które umożliwiłoby mu wykonanie nakazu. Odwołując się do art. 52 Prawa budowlanego skarżący podnieśli, iż aktualnie nie dysponują prawem własności do nieruchomości, na której posadowiona jest konstrukcja objęta nakazem rozbiórki.

W zaskarżonej decyzji brak jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego w rozumieniu przepisu art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak wykazania faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Zważywszy, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza szereg obowiązujących przepisów należało wnosić na wstępie.

W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznając zarzuty skargi za bezzasadne.

Na rozprawie w dniu 3 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego J. S. podtrzymując jego osobistą skargę domagał się stwierdzenia nieważności decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił, że przedmiotowy obiekt to altana a nie wiata. Wyjaśnił, że nie jest ona usytuowana w wodzie, ale na gruncie i nikomu nie przeszkadza. Dodał, że w postępowaniu nie brał udziału Skarb Państwa, będący właścicielem tego terenu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. W wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona.

Orzekające w sprawie organy przyjęły prawidłowo, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Prawidłowo też oceniły, iż zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2 budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m² (...), a według pkt 2c budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50m², sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznczony pod budownictwo mieszkaniowe, (...) nie wymaga pozwolenia na budowę. Zgodnie jednak z zapisem art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt lit.b -d, pkt 1a-2b, 3, 3a, (...) wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczne-- budowlanej. Z przywołanej powyżej treści przepisów art. 29 i art. 30 wynika zatem, że tylko w przypadku budowy wiat sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny nie jest wymagane uzyskanie ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy wiaty. W rozpatrywanej sprawie nie mamy jednak do czynienia z taką sytuacją, gdyż przedmiotowa wiata, wprawdzie mała o powierzchni do 15m², nie została usytuowana na działce, na której sytuowany jest także budynek mieszkalny. Z ustaleń organów wynika bowiem, czego nie kwestionują skarżący, że budynek mieszkalny posadowiony został na sąsiedniej działce nr 2. Stąd też zasadnie organ stwierdził, że w niniejszej sprawie należy odnieść się do regulacji z art. 29 ust. 1 pkt 2. Skarżący niezasadnie więc zarzucają organom, iż nie uwzględniły w sprawie regulacji zawartej w tym przepisie. Tak organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji przyjęły za podstawę orzekania treść wymienionego art. 29 ust. 1 pkt 2 w zderzeniu z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Oznacza to, że prawidłowo uznały, że choć w przypadku spornej wiaty na jej posadowienie, nie wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, to jednak wymagał zgłoszenia zamiar jej budowy właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowalnej. W rozpatrywanej sprawie skarżący jednak nie dokonali wymaganego zgłoszenia właściwemu organowi, co oznacza, że przedmiotowa wiata wraz z grillem wybudowane zostały w warunkach samowoli budowlanej.

Prawidłowo zatem organy uznały, że postępowanie winno być przeprowadzone w oparciu o przepis art. 49b ustawy Prawo budowlane. Artykuł ten reguluje problematykę samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu wniesionego przez organ administracji architektoniczno- budowlanej. Zasadą jest podjęcie przez organ nadzoru budowlanego postępowania mającego prowadzić do legalizacji stwierdzonej samowoli, a dopiero w przypadku stwierdzenia braku takiej możliwości - orzeczenia nakazu rozbiórki. Stąd też w pierwszej kolejności organ musi ustalić czy zachodzi możliwość legalizacji stwierdzonej samowoli.

Należy w tym miejscu podzielić twierdzenia orzekających w sprawie organów, iż przesłanki umożliwiające wdrożenie trybu legalizacyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione.

Po pierwsze ustalenie organów, iż sporny obiekt usytuowano na terenie, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczony pod zabudowę jest w pełni prawidłowe. Z akt sprawy, z dołączonych wyrysów i wypisów z planu przyjętego uchwałą nr XXII/226/2005 Rady Gminy Węgierska Górka z dnia 6 czerwca 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa C. wynika, że działki nr 2, nr 1, nr 3 i nr 4 znajdują się w konturze - MU1, ZE, WO, KL, a przedmiotowa działka nr 1, na której zlokalizowano sporną wiatę, znajduje się w jednostce oznaczonej symbolem WO - co oznacza tereny wód otwartych. Przeznaczanie dla tego terenu reguluje § 40 planu, w myśl którego w ust. 2 pkt 1 ustalono przeznaczenie podstawowe tego terenu - pod cieki wraz obudową biologiczną, a w pkt 2 - jako przeznaczenie dopuszczalne przewidziano: urządzenia wodne i urządzenia służące ochronie przeciwpowodziowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, urządzenia rekreacyjne, drogi dojazdowe, przeprawy mostowe oraz obiekty i urządzenia służące obsłudze gospodarki leśnej. Jednocześnie w ust. 3 omawianego przepisu ustalając warunki zagospodarowania tego terenu wprowadzono w pkt 4 m.in. zakaz lokalizacji budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz obiektów budowlanych nie wymienionych w ust. 2.

Po drugie należy też zgodzić się z przyjętą przez organy kwalifikacją spornego obiektu, tzn. że jest to wiata. Wprawdzie przepisy Prawa budowanego nie zawierają legalnej definicji tego pojęcia, to jednak w orzecznictwie przyjęto, że przez "wiatę" rozumieć należy lekką otwartą konstrukcję wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron (zob. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu z dnia 17 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 296/19 czy w Łodzi z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 664/19). Niewątpliwie z takim obiektem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co potwierdza także załączone do akt zdjęcie. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego jest to obiekt budowlany, którego budowa, zgodnie z tym co stwierdzono powyżej, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi.

Uwzględniając powyższe, negatywna ocena organu w zakresie zgodności przedmiotowego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym musiała skutkować wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowoli "zgłoszeniowej". Jeśli bowiem legalizacja a priori nie jest możliwa z uwagi na zawarte w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane obwarowania, wydanie decyzji o rozbiórce jest obligatoryjne i niezależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie wymienionego powyżej przepisu mają bowiem charakter związany, co oznacza, że jeśli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki.

Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publiczne- art. 8 i powinny działać w sprawie wnikliwie - art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 tego Kodeksu, w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu wymienione powyżej przepisy, wbrew zarzutom skargi, nie zostały w sprawie naruszone. Wbrew twierdzeniom skarżących organy uznały, że w przypadku przedmiotowej wiaty należy odnieść się do regulacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 2. Uznały więc, że przedmiotowa wiata "spełnia warunki zawarte" w tym przepisie. Prawidłowo przyjmując jako podstawę orzekania treść wymienionego art. 29 ust. 1 pkt 2 odniosły ją do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Bowiem, wymaga podkreślenia, że choć w przypadku spornej wiaty na jej posadowienie, nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, to jednak jej budowa wymagała zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowalnej. Wobec braku wymaganego zgłoszenia, prawidłowo dalej organ przeprowadził procedurę wynikająca z art. 49b Prawa budowlanego, a stwierdzając brak możliwości legalizacji zasadnie nałożył obowiązek rozbiórki przedmiotowej inwestycji.

Trzeba zgodzić się z twierdzeniem skarżących, że przedmiotowa wiata nie stoi w wodzie. Nie zmienia to jednak faktu, że teren na którym jest posadowiona oznaczony jest w obowiązującym planie symbolem WO – tereny wód otwartych, czyli terenów przeznaczonych pod cieki wodne. Z doświadczenia życiowego jest wiadome, że w określonych sytuacjach (wielkie, niespodziewane i ulewne deszcze) niewielkie potoki typu [...], mogą stać się groźnymi ciekami wodnymi zajmującymi wielkie, na co dzień wolne od wody, tereny. Z regulacji zawartej w § 40 obowiązującego planu wynika zakaz zabudowy tego terenu, w inny sposób niż określony w ust. 2 tego przepisu. Nie można przy tym podzielić twierdzenia skarżących, że przedmiotowa wiata jest urządzeniem rekreacyjnym, których budowę dopuszcza wymieniony przepis. Wprawdzie ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej urządzenia rekreacyjnego, ale w art. 3 pkt 4 lit.c przykładowo wymienia jako takie urządzenia piaskownice, huśtawki, drabinki czy śmietniki. Tak więc przedmiotowa wiata, wprawdzie służąca celom rekreacyjnym, nie jest urządzeniem rekreacyjnym.

Nie można też podzielić zarzutów skarżących, że skoro zagospodarowanie tego terenu nie zmieniło się od lat dziewięćdziesiątych, a to wobec wykorzystywania tego terenu na miejsce do rekreacji, tj. miejsce dla stołu z ławkami oraz miejsce do ogniska, a 7 lat temu postawiono w tym miejscu wiatę i grilla, to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego winien uwzględniać aktualne zagospodarowanie terenu. Nie można podzielić twierdzenia skarżących, że skoro obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został przyjęty w 2005 r., to takie zastane zagospodarowanie tego terenu powinno być w nim uwzględnione. Po pierwsze kwestionowanie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mieści się w ramach obecnego postępowania, a można to czynić w odrębnym postępowaniu. Po drugie należy mieć na uwadze, że procedura planistyczna nie służy akceptacji stanów faktycznych, a umożliwia organom gminy określać przeznaczenie poszczególnych terenów zgodnie z przyjętymi zasadami kształtowania polityki przestrzennej i przyjętym ładem przestrzennym. Nadto, co godzi się zauważyć, procedura planistyczna nie może legalizować samowoli budowlanej.

Dodatkowo należy podnieść, co całkowicie pomijane jest przez skarżących, iż teren na którym posadowiona jest sporna wiata z grillem, nie jest Ich własnością, nie mogą zatem udokumentować prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie posiadają Oni do terenu żadnego tytułu prawnego. Nie może bowiem ten tytuł wynikać z wieloletniego zajmowania, użytkowania tego terenu, bez żadnego tytułu prawnego.

Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przez orzekające organy przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, iż są one całkowicie bezzasadne.

Wbrew twierdzeniom skargi nie zostały naruszone przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane, gdyż w ogóle przepis ten nie był w sprawie zastosowany. Nie można też podzielić zarzutu błędnej interpretacji art. 3 pkt 3 tej ustawy, gdyż przedmiotowa wiata jest budowlą w rozumieniu tego przepisu, a przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz art. 49b ust. 2 zostały w sprawie zastosowane, co wykazano powyżej.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 52 omawianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem na pierwszym miejscu, jako obowiązany do wykonania czynności wynikających z decyzji, o której jest mowa w art. 49b jest inwestor. W orzecznictwie podkreśla się, iż kolejność wymienionych w art. 52 podmiotów nie jest przypadkowa. W pierwszej bowiem kolejności adresatem takiej decyzji winien być inwestor, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie na inwestora nakazu z jakichś przyczyn nie jest możliwe, wówczas adresatem decyzji powinien być inny podmiot np. właściciel. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt VII/Wa 1607/19 "Przepis art. 52 Prawa budowlanego należy interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania wydanego nakazu rozbiórki, tj. aby nakaz został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania". W niniejszej sprawie, skarżący choć nie są właścicielami gruntu, na którym posadowiona jest sporna inwestycja, mają możliwość wykonania nałożonych na nich obowiązków, wszak obiekt znajduje się na użytkowanym przez nich, bez tytułu prawnego, ogrodzonym terenie. Nie jest więc zasadny zarzutu skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu.

Nie jest więc też zasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodać bowiem trzeba, że w przeprowadzonym postępowania Skarb Państwa, właściciel przedmiotowej działki nr 1 był reprezentowany przez Starostę Z. oraz przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Z., z inicjatywy którego zresztą postępowanie w sprawie zostało zainicjowane.

Reasumując, stwierdzić należy, iż zapadłe w przedmiotowej sprawie decyzje organów administracji zostały wydane z pełnym zachowaniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Rozstrzygnięcie poprzedzone zostało wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym, a wydane w sprawie decyzje opatrzone zostały uzasadnieniami wyjaśniającymi stanowisko orzekających organów zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego stosownie do przewidzianej w ustawie procedury, przy jednoczesnym zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 tego Kodeksu) .

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.