Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 284/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S.A. w W. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia 7 marca 2024 r. nr AB-III.7843.2.2024.RC w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji wnoszącej sprzeciw uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. nr AB-in.7843.2.2024.RC Wojewoda Podlaski stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez A. S.A. z siedzibą w W. (dalej powoływana też jako: "Spółka" lub "Skarżąca") od decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024 r. nr AB.6743.568.2023 wnoszącęj sprzeciw w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności 10 m3 wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz 8 wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2 na terenie działki o nr geod. [...] położonej we wsi G., gm. N.

Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, przedstawia się następująco:

W dniu 27 grudnia 2023 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika T. H. wystąpiła do Starosty Hajnowskiego ze zgłoszeniem zamiaru przystąpienia do budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3, wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz 8 wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2 na terenie działki o nr geod. [...] położonej we wsi G., gm. N. Do zgłoszenia pełnomocnik Inwestora dołączył m.in. udzielone mu pełnomocnictwo (ważne do dnia 31 grudnia 2023r.) wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej.

Po otrzymaniu ww. zgłoszenia Starosta Hajnowski w dniu 3 stycznia 2024 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce (dalej w skrócie: "PINB") z prośbą o dokonanie kontroli i sprawdzenie czy ww. roboty budowlane nie zostały rozpoczęte. W odpowiedzi na powyższe organ uzyskał informacje, że PINB przeprowadzi kontrolę w dniu 30 stycznia 2024 r. W tych okolicznościach pracownicy Starostwa Hajnowskiego w dniu 15 stycznia 2024r. przeprowadzili samodzielnie wizję lokalną na przedmiotowej działce, w trakcie której ustalili, że wolnostojące budynki parterowe rekreacji indywidualnej oraz budynek gospodarczy objęte zgłoszeniem zostały już zrealizowane.

W konsekwencji powyższych ustaleń Starosta Hajnowski decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r., na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej w skrócie: "P.b."), wniósł sprzeciw do zgłoszenia zamiaru budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3, wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz 8 wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2 na terenie działki ozn. nr geod. [...] położonej we wsi G., gm. N.

Powyższa decyzja została wysłana do pełnomocnika Spółki – T. H. oraz do wiadomości Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Hajnówce drogą elektroniczną ePUAP. Pełnomocnik Spółki odebrał ww. decyzję w dniu 16 stycznia 2024 r., co potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia (UPD). W tym samym dniu działająca w imieniu Spółki M. P. zwróciła się do Starostwa Powiatowego w Hajnówce z zapytaniem na jakim etapie znajduje się sprawa dot. zgłoszenia "budowy G., dz. nr [...] (...)" oraz poinformowała o wygaśnięciu pełnomocnictwa udzielonego T. H. W dniu 17 stycznia 2024 r. organ poinformował nową pełnomocniczkę Spółki, że w dniu 16 stycznia 2024 r. została wydana decyzja wnosząca sprzeciw do zgłoszenia zamiaru przystąpienia do budowy zgłoszonych obiektów, która to decyzja w tym samym dniu została wysłana do pełnomocnika Spółki – T. H. drogą elektroniczną ePUAP.

W odpowiedzi na powyższe informacje Spółka w piśmie z dnia 29 stycznia 2024 r. zatytułowanym "Wniosek o wydanie zaświadczenia o braku sprzeciwu wobec zgłoszenia budowlanego ewentualnie odwołanie od decyzji Starosty Powiatowego w Hajnówce z dnia 16 stycznia 2024r." wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie:

1) art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane poprzez niewniesienie sprzeciwu od zgłoszenia z dnia 27 grudnia 2023 r. przy jednoczesnym twierdzeniu przez organ, że sprzeciw został wniesiony;

2) art. 109 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie Spółce decyzji z dnia 16 stycznia 2024 r. o wniesieniu sprzeciwu;

3) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak jakichkolwiek elementów decyzji, w tym uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;

4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji skarżącej Spółce;

5) art. 6 k.p.a. poprzez brak działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa oraz doręczenie zaskarżonej decyzji osobie nieuprawnionej, bez żadnej podstawy prawnej.

W ocenie skarżącej Spółki zaskarżona decyzja jest wadliwa, a nawet należy uznać ją za nieistniejącą, albowiem organ doręczył ją nieuprawnionej osobie bez żadnej podstawy faktycznej i prawnej, z tego też względu powinna zostać uchylona.

Wojewoda Podlaski zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. nr AB III.7843.2.2024.RC stwierdził niedopuszczalność odwołania od ww. decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przypomniał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zostało dokonane zgłoszenie zamiaru przystąpienia do budowy przez Spółkę A. S.A., która była reprezentowana przez pełnomocnika T. H., a udzielone mu pełnomocnictwo było ważne do 31 grudnia 2023r. Na skutek zatem upływu oznaczonego terminu pełnomocnictwo wygasło, a pełnomocnik przestał reprezentować stronę i działać w jej imieniu. Od tej daty strona działała samodzielnie nie będąc przez nikogo reprezentowana. Dalej Wojewoda przypomniał, że organ administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 30 ust. 5 P.b. ma 21 dni, liczonych od dnia doręczenia mu zgłoszenia zamiaru budowy, na wniesienie sprzeciwu. Decyzja Starosty Hajnowskiego wnosząca sprzeciw od zamiaru budowy została wydana 16 stycznia 2024 r., a zatem w przewidzianym ustawowo terminie i została wysłana do T. H., który posiadał umocowanie do działania w imieniu Spółki jedynie do dnia 31 grudnia 2023 r. Powyższe okoliczności, zdaniem Wojewody Podlaskiego, świadczą o tym, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów regulujących doręczenia w postępowaniu administracyjnym, skutkujących tym, że decyzja została doręczona do rąk osoby, która nie była uprawniona do reprezentowania strony, w tym do odbierania kierowanej do niej korespondencji, zamiast bezpośrednio do strony postępowania tj. Spółki. Dalej powołując się na art. 109 § 1 oraz art. 39-49b k.p.a Wojewoda Podlaski wyjaśnił, że w przedmiotowym stanie faktycznym kluczowe znaczenie ma analiza, czy wydana przez Starostę Hajnowskiego decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego. Jak podkreślił, decyzja ta została wydana w dniu 16 stycznia 2024 r i w tym samym dniu dostarczona drogą elektroniczną ePUAP do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Hajnówce, a więc nastąpiło zgodne z prawem doręczenie decyzji i tym samym również uzewnętrznienie wydanego orzeczenia dla jednej ze stron postępowania. W ocenie Wojewody skoro decyzja została wydana na podstawie art 30 ust 6 pkt.4 P.b , to PINB w Hajnówce jest stroną postępowania i doręczenie mu decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024 r. skutkowało tym, że ww. decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego

Wojewoda zaznaczył jednocześnie, że zaskarżona decyzja Starosty Hajnowskiego nie została doręczona bezpośrednio Spółce tylko pełnomocnikowi, któremu wygasło udzielone przez spółkę pełnomocnictwo, co oznacza, że skarżąca Spółka, która nie otrzymała decyzji, nie była uprawniona do wniesienia od niej odwołania. W konsekwencji obowiązkiem organu odwoławczego było stwierdzenie niedopuszczalności wniesionego przez Spółkę – odwołania, a podniesione w odwołaniu zarzuty nie mogły być przedmiotem oceny organu.

Skargę na postanowienie Wojewody Podlaskiego wniosła do tut. Sądu administracyjnego Spółka zarzucając mu naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie PINB za stronę postępowania;

2) art. 30 ust. 6 pkt 4 P.b. poprzez błędne uznanie, że PINB jest stroną postępowania;

3) art. 28 ust. 2 P.b. poprzez błędne uznanie, iż stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę może być inny podmiot niż: inwestor, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu;

4) art. 30 ust. 5 P.b. poprzez błędne uznanie, że sprzeciw w sprawie zgłoszenia skarżącej został skutecznie wniesiony, pomimo, że decyzja o sprzeciwie nie została skarżącej doręczona ani w ustawowym terminie, ani po upływie ustawowego terminu;

5) art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania;

6) art. 109 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Starosta doręczył decyzję stronie postępowania;

7) art. 110 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ jest związany decyzją, pomimo, iż nie została ona doręczona skarżącej Spółce;

8) art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i błędne uznanie, że decyzja została skutecznie doręczona stronie oraz, że jest dla strony wiążąca,

9) art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak jakichkolwiek elementów decyzji, w tym uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji,

10) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz art. 6 k.p.a. poprzez brak działania przez organ na podstawie przepisów prawa oraz błędne uznanie, że decyzja została doręczona stronie postępowania.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca Spółka wskazała, że z przepisu art. 30 ust. 6 pkt 4 P.b. nie wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego może stać się stroną postępowania. Ponadto decyzja z dnia 16 stycznia 2024 r. została skierowana tylko do jednego adresata, tj. do Spółki, natomiast PINB otrzymał ww. decyzję jedynie "do wiadomości", co jednoznacznie wskazuje, że Starosta za jedyną stronę postępowania uznawał wyłącznie skarżącą Spółkę. Zdaniem skarżącej organ naruszył też przepis art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Organ nie tylko bowiem nie doręczył decyzji o sprzeciwie w ustawowym terminie, ale również nie doręczył tej decyzji skarżącej w ogóle, w zasadzie uniemożliwiając dalsze procedowanie sprawy i ustalenie, czy ww. decyzja jest w ogóle decyzją istniejącą. Tymczasem z zaskarżonego postanowienia można błędnie wnioskować, że wysłanie decyzji jedynie do wiadomości PINB powoduje, że decyzję można uznać za istniejącą.

W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek częściowo z innych przyczyn, niż wskazane w skardze.

Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Podlaskiego stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą Spółkę od decyzji Starosty Hajnowskiego o wniesieniu sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru przystąpienia do budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz 8 wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 m2 na terenie działki o nr geod. [...].

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Wojewody stanowił przepis art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Prowadząc ustalenia w tym zakresie, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla ustaleń w zakresie dopuszczalności odwołania i dochowania terminu, należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie kontrolowane postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącej Spółki od decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024 r. jest w ocenie Sądu nieprawidłowe i narusza przepisy postępowania w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Z lektury zaskarżonego postanowienia wynika, że niedopuszczalne jest odwołanie skarżącej Spółki od opisanej na wstępie decyzji Starosty Hajnowskiego z tego powodu, że zaskarżona decyzja nie została doręczona bezpośrednio skarżącej Spółce tylko jej pełnomocnikowi, któremu wygasło udzielone pełnomocnictwo. W konsekwencji skoro skarżąca Spółka nie otrzymała decyzji, to nie była uprawniona do wniesienia od niej odwołania. Wojewoda przyjął jednocześnie, że przedmiotowa decyzja weszła do obrotu prawnego albowiem została doręczona Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Hajnówce, który wobec wydania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 4 P.b., jest stroną postępowania.

Spółka stanęła z kolei na stanowisku, że sporna decyzja została skierowana wyłącznie do jednego podmiotu, tj. skarżącej Spółki, a PINB w Hajnówce otrzymał ww. decyzję jedynie "do wiadomości". W konsekwencji zaś błędnego doręczenia zaskarżonej decyzji do pełnomocnika Spółki, któremu wygasło umocowanie, decyzję należy uznać za nieistniejącą i nie wywołującą żadnych skutków prawnych.

Odnosząc się do tak przedstawionej argumentacji za uzasadnione należy uznać stanowisko skarżącej Spółki, że PINB w Hajnówce nie jest i nie może być uznany za stronę postępowania zgłoszeniowego zainicjowanego opisanym na wstępie - zgłoszeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że postępowanie zgłoszeniowe jest uproszczoną formą i stroną tego postępowania jest jedynie inwestor, co uzasadnione jest tym, że zgłoszenie dotyczy przedsięwzięć o małym stopniu skomplikowania i znikomym oddziaływaniu na otoczenia. W konsekwencji żaden inny podmiot, poza inwestorem, nie ma prawa do dochodzenia swoich praw w postępowaniu prowadzonym w tym trybie. W konsekwencji nie ma powodu by uznać, że w sytuacji gdy organ wnosi sprzeciw do zgłoszenia w drodze decyzji należy taką decyzję doręczyć innym podmiotom niż inwestor i umożliwić im jej zaskarżenie. Tym bardziej zatem brak podstaw, by zapewnić innym podmiotom udział i możliwość zaskarżania decyzji o sprzeciwie, która zamyka inwestorowi drogę do realizacji zamierzenia budowlanego. Poglądu tego nie zmienia to, że w przypadkach przewidzianych w art. 30 ust. 6 ustawy Prawo budowlane organ administracji architektoniczno - budowlanej władny jest wnieść, w drodze decyzji, sprzeciw. Wydanie takiej decyzji nie powoduje jednak wszczęcia odrębnego postępowania, gdyż jest to w dalszym ciągu postępowanie w sprawie dokonanego zgłoszenia, chociaż już na dalszym etapie, w którym zastosowanie mają niektóre instytucje kodeksowe, np. prawo do wniesienia przez inwestora odwołania do organu wyższego stopnia (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 17 października 2018r., II OSK 2544/16, z dnia 17 lutego 2010r., II OSK 346/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2020r., VII SA/Wa 2218/19, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Uwzględniając spójne w tym zakresie stanowisko sądów administracyjnych, które skład orzekający w pełni podziela oraz brak odrębnej podstawy prawnej do uznania inspektora nadzoru budowlanego za stronę postępowania w postepowaniu zgłoszeniowym, stanowisko Wojewody Podlaskiego, że PINB w Hajnówce jest stroną postępowania i doręczenie mu decyzji wnoszącej sprzeciw od zgłoszenia skutkuje wejściem jej do obrotu prawnego stanowi ewidentne naruszenie obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych. Za uznaniem PINB za stronę postępowania zgłoszeniowego nie przemawia też sam fakt doręczenia mu kwestionowanej decyzji albowiem, jak słusznie zasygnalizowała Spółka, ww. decyzja została doręczona PINB jedynie do wiadomości.

Jedocześnie, wbrew przekonaniu skarżącej Spółki, decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024r. nie można uznać za decyzję nieistniejącą z tego względu, że została doręczona pełnomocnikowi Spółki, któremu wygasło umocowanie.

W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 110 k.p.a. wyraźnie odróżnia fakt wydania decyzji od faktu jej doręczenia lub ogłoszenia. Za datę wydania decyzji administracyjnej i w konsekwencji załatwienie sprawy, należy uznać datę, w której decyzja została zaopatrzona we wszystkie niezbędne elementy dla tej formy działania administracji publicznej. Jak wynika z powyższego chwilą wydania decyzji jest nie data doręczenia stronie, lecz data jej sporządzenia, czyli w przypadku decyzji pisemnej dzień podpisania decyzji. Decyzja procesowa, jako akt podjęty, a następnie uzewnętrzniony przez jego wydanie, nabiera zaś cech decyzji administracyjnej przez zakomunikowanie treści tego aktu stronie. Dopóki nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem nie wywierającym żadnych dla strony skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową (np. możliwość wniesienia odwołania).

W doktrynie wyrażone zostało wprawdzie stanowisko, iż niewejście decyzji do obrotu prawnego, w szczególności niedoręczenie jej stronie postępowania prowadzi do wydania "nieaktu" a więc nieistniejącej czynności prawnej organu administracji (vide: B.Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, AUW 1986/955, s. 45–50; B.Adamiak, Zagadnienie decyzji nie istniejących w postępowaniu administracyjnym, AUW 1990/1022, s. 9–13). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się jednak, iż obowiązujące przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamienia wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne. Przepisy o doręczeniach mają natomiast charakter gwarancyjny wobec stron postępowania, co oznacza, że do momentu doręczenia stronie decyzji nie rozpoczyna się bieg termin do wniesienia odwołania. W judykaturze podkreśla się, że wystarczające jest, aby decyzja była doręczona chociażby jednej ze stron postępowania. Nie musi być zatem doręczona wszystkim stronom, a nawet stronie, na wniosek której toczyło się postępowanie, lecz skuteczne doręczenie przynajmniej jednej ze stron postępowania już powoduje, że decyzja wywołuje skutki prawne wobec jej wejścia do obrotu prawnego. Jak wynika z powyższego sytuacja braku doręczenia stronie wydanej decyzji nie może być traktowana jako równoznaczna z brakiem wydania (zaistnieniem) decyzji (vide: wyroki NSA z dnia 2 marca 2022r., I OSK 901/22, z dnia 21 sierpnia 2008r., II OSK 952/07 oraz z 22 czerwca 2007 r., II OSK 239/07, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzja Starosty Hajnowskiego została podjęta w dniu 16 stycznia 2024 r. i w tym samym dniu została wyekspediowana i doręczona byłemu pełnomocnikowi Spółki – T. H. Bezsporne jest bowiem to, iż ww. pełnomocnik na datę wydania ww. decyzji nie miał już umocowania do reprezentowania Spółki w tej sprawie.

Na tym tle pojawia się zatem zagadnienie, jakiego rodzaju konsekwencje prawne zachodzą, gdy decyzji nie doręczono bezpośrednio stronie, a doręczono ją nieumocowanemu na ówczesnym etapie postępowania - pełnomocnikowi strony. Niewątpliwie każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji. Nie ulega jednak wątpliwości, że doręczenie decyzji innemu niż wnioskodawca podmiotowi powoduje, że decyzja taka weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne i w związku z tym uznawanie jej za akt nieistniejący jest niedopuszczalne.

W ocenie Sądu sytuacja związania organu zachodzi również w przypadku, gdy doręczenie decyzji (a zatem ujawnienie na zewnętrz władczej woli organu) nastąpiło do rąk strony mimo, iż ustanowiła ona pełnomocnika i odwrotnie – do rąk wadliwie ustanowionego pełnomocnika zamiast wprost do strony - a od tego momentu organ nie może już dokonać zmian w treści wydanego przez siebie aktu , mimo wadliwego jego doręczenia. Potwierdzać takie stanowisko może zapis przywoływanego wyżej art. 110 k.p.a., w którym mowa o doręczeniu, a nie o doręczeniu skutecznym. Wadliwość doręczenia w postaci skierowania decyzji do strony, zamiast do jej pełnomocnika lub do nieupoważnionego pełnomocnika zamiast do strony wpływa natomiast na ocenę skutków procesowych wydanej decyzji w zakresie związania nimi strony postępowania. Takie stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyrokach NSA z dnia z 26 maja 2020r. (II OSK 1554/19) oraz z dnia 28 lutego 2020r. (I GSK 234/18, CBOSA) i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje i uznaje za własne.

Uwzględniając zaś okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wadliwe przyjęcie przez Starostę Hajnowskiego – T. H. jako pełnomocnika Spółki i doręczenie mu decyzji z dnia 16 stycznia 2024r. nie oznacza, że decyzja ta nie została doręczona. Niewątpliwie bowiem ww. osoba brała udział w postępowaniu zgłoszeniowym zakończonym tą decyzją jako pełnomocnik Spółki – aczkolwiek do czasu wygaśnięcia pełnomocnictwa, tj. do 31 grudnia 2023r. Tym samym, urzędowe poświadczeniem doręczenia (UPD) ww. decyzji w dniu 16 stycznia 2024 r. – T. H. jest równoznaczne z jej doręczeniem, aczkolwiek wadliwym podmiotowo. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można jednak tracić z pola widzenia, że Spółka od dnia 17 stycznia 2024r. wiedziała o wydaniu i treści decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024r. (co potwierdza treść pisma Starosty skierowanego do Spółki – k.11), a zatem mogła, co też zresztą prawidłowo uczyniła, złożyć od tej decyzji – odwołanie.

W tym miejscu należy przypomnieć, że istotą doręczenia decyzji w rozumieniu przepisów k.p.a. jest umożliwienie stronie poznania treści rozstrzygnięcia sprawy, uzasadnienia organu i ewentualnego wniesienia środka zaskarżenia. Jeżeli więc organ przesyła decyzję byłemu pełnomocnikowi strony, to odpowiedzialność za skutki przekazania decyzji byłemu mocodawcy po terminie do skutecznego wniesienia odwołania (kontraktowa lub deliktowa) obciąża jednak byłego pełnomocnika. Taka zaś okoliczność stanowi o uprawnieniu do domagania się przez stronę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Błąd organu natomiast, polegający na przesłaniu decyzji osobie nieumocowanej już do reprezentacji (ale do dnia wygaśnięcia umocowania będącej pełnomocnikiem strony), ma swoje konsekwencje prawne w konieczności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 k.p.a. – ale o ile strona o to wystąpi (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 grudnia 2022r., VII SA/Wa 1872/22, CBOSA).

W przedmiotowej sprawie nie było podstaw ażeby skarżąca Spółka występowała z żądaniem przywrócenia terminu, albowiem złożone przez nią odwołanie od decyzji Starosty Hajnowskiego z dnia 16 stycznia 2024r. zostało nadane w dniu 30 stycznia 2024r. (k. 3v akt organu II instancji), a zatem w terminie otwartym do złożenia odwołania od tej decyzji.

W tych okolicznościach organ II instancji powinien rozpoznać odwołanie skarżącej Spółki merytorycznie, zamiast formalnie stwierdzać jego niedopuszczalność. Przy czym Spółce, w razie potrzeby będzie przysługiwało prawo do uzupełnienia odwołania o dodatkowe - argumenty merytoryczne. Końcowo należy zaakcentować, że pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania Spółki od decyzji wnoszącej sprzeciw od dokonanego zgłoszenia budowy opisanych na wstępie - obiektów, doprowadziłoby do ewidentnej niepewności sytuacji prawnej, w jakiej znalazła się Spółka, a tym samym skutków prawnych wydanej – decyzji, co zresztą wprost wynika nie tylko z samego odwołania ale i skargi.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 listopada 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, w skrócie: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.