Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1093/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1, 2, 7
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 roku znak: [...] odmawiającą I. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i S. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...].

Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] grudnia 1990 roku I. K. złożyła wniosek do Urzędu Miejskiego w B. Wydziału Geodezji o realizację ekwiwalentu w zamian za mienie pozostawione poza granicami kraju, tj. gospodarstwo rolne położone w kolonii [...], gmina [...], powiat [...], którego właścicielami byli rodzice składającej wniosek S. H. i A. H. W skład pozostawionej nieruchomości wchodziły grunty orne o powierzchni [...] ha [...] m2, młyn – wiatrak oraz stodoła. Postanowieniem Prezydenta Miasta B. z dnia [...].03.2004 roku przedmiotowy wniosek przekazano Wojewodzie [...].

W toku postępowania ustalono, że w dniu [...].09.1957 roku repatriowali się do Polski z miejscowości [...] mający obywatelstwo polskie S. H. i A. H., zaś w dniu [...].07.1959 roku repatriowała się mająca obywatelstwo polskie I. K.

Po śmierci w dniu [...].111966 roku S. H., spadek po nim nabyły z mocy ustawy: żona A. G. w 1/3 części oraz dzieci I. K. i H. S. każda w 1/3 części. Po śmierci A.G. w dniu [...].10.1983 roku spadek po niej nabyły córki I. K. i H. S., każda w ½ części. H. S. w dniu [...].04.2010 roku złożyła przed notariuszem oświadczenie o wskazaniu I. K. jako osoby uprawnionej do wykorzystania przysługującego jej prawa do rekompensaty. Wobec powyższego I. K. jest jedyną osobą uprawnioną do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony.

Decyzją z dnia [...].05.2011 roku Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia I. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i S. G. nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...] powiat [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła I. K. Decyzją z dnia [...].06.2011 roku Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2011 roku w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organ I instancji winien ponownie przeanalizować dowody oraz zebrać dodatkowe niezbędne dokumenty, a także ustalić, czy nieruchomości pozostawione faktycznie zostały przejęte do kołchozu przed datą repatriacji właścicieli w roku 1957. Nakazał też wyjaśnienie, dlaczego organ I instancji odmówił mocy dowodowej wyrokowi sądu cywilnego.

W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 oraz art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska"), decyzją z dnia [...].12.2011 roku nr [...] odmówił I. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i S. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że państwo A. i S. G. zostali zmuszeniu do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 roku. W związku z powyższym przybyli do I. we wrześniu 1957 roku. W dacie repatriacji nie byli oni już właścicielami ziemi i zabudowań w postaci młyna – wiatraka oraz stodoły w miejscowości [...], gdyż wszystko to zostało zabrane do Kołchozu jeszcze w roku 1950. Właścicielom pozostawiono wtedy tylko działkę przyzagrodową o pow. 0,5 ha, dom i oborę, które jednak zostały sprzedane przez I. K. w roku 1959. Przedmiotem niniejszego postępowania jest zatem rekompensata za pozostawienie ziemi, stodoły i młynu – wiatraka. Skoro zatem państwo G. w dacie repatriacji nie byli już właścicielami przedmiotowych nieruchomości, to nie przysługuje im prawo do rekompensaty za pozostawienie tych nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie organu, również wyrok Sądu Rejonowego w B. w sprawie [...] z dnia [...].05.1991 roku nie ma mocy dowodowej w niniejszej sprawie, ponieważ jego sentencja nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ wyrok nie określa daty pozostawienia nieruchomości przez repatriantów.

Od powyższej decyzji I. K. złożyła odwołanie twierdząc, że organ nie ma żadnych dowodów na stwierdzenie, że jej rodzice nie posiadali prawa własności do ziemi i budynków na niej położonych w związku z ich upaństwowieniem. Dodatkowo w sprawie znajduje się testament z roku 1932, plan geodezyjny z roku 1931 i niekwestionowany wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].05.1991 roku.

W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...].04.2012 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2011 roku, wskazując na zasadność odmowy potwierdzenia I. K. prawa do rekompensaty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że z art. 2 ustawy zabużańskiej wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje właścicielowi nieruchomości lub jego spadkobiercy, którzy własność posiadali w chwili repatriacji. W niniejszej zaś sprawie, na podstawie zgromadzonych dowodów ustalono, że objęte wnioskiem nieruchomości zostały przed datą repatriacji przejęte do kołchozu. Samo zaś przejęcie nieruchomości do kołchozu pozbawiło dotychczasowych właścicieli ich własności.

Jeśli zaś chodzi o ustalający wyrok sądu cywilnego w sprawie [...], to nie wskazuje on, w jakiej dacie przysługiwało państwu G. prawo własności do wskazanych tam nieruchomości. Oznacza to zatem, że wyrok ten nie stanowi ustalenia stanu faktycznego na dzień wyjazdu w 1957 roku z miejscowości [...]. Stąd organy administracyjne działając na podstawie przepisów ustawy zabużańskiej zobowiązane są samodzielnie ustalić okoliczności i daty repatriacji właściciela mienia. Skoro więc ustalono, że wskazanym repatriantom na datę repatriacji nie przysługiwało prawo własności przedmiotowych nieruchomości, wniosek o ustalenie prawa do rekompensaty podlegał oddaleniu.

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].04.2012 roku I. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając Ministrowi, że:

1. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uzasadniając powyższe stwierdzeniem, że w chwili repatriacji moim rodzicom nie przysługiwało prawo własności do nieruchomości, na potwierdzenie nie podając podstaw prawnych oraz nie ustosunkowując się do moich uwag zawartych w odwołaniu od decyzji Wojewody;

2. pominął wykładnię warunków repatriacji Polaków z ZSRR podaną w uchwale 7 sędziów Sądu najwyższego z dnia 30 maja 1990 r. sygn. Akt III CP 1/90, iż osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r., które przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwały w Polsce na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, pozostawiły tam majątek nieruchomy i nie rozporządziły nim z przyczyn od nich niezależnych – przysługują uprawnienia do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Państwa Polskiego;

3. nie przytoczył przepisów prawa na podstawie których dokonuje się podziału nieruchomości "po sposobie przymusowego przejęcia nieruchomości przez państwo radzieckie lub kołchoz w dacie wyjazdu czy w terminie wcześniejszym";

4. zgodził się z argumentacją organu wojewódzkiego oceniającego prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 1991 r., sygn. Akt [...] i dokonał ustaleń sprzecznych z treścią wyroku;

5. nie uwzględnił faktu, że wykaz nieruchomości podany w powyższym wyroku nie został podważony materiałami archiwalnymi Archiwum Państwowego Obwodu G., które są niekompletne.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska"). Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust.1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2 ).

Prawo do rekompensaty w świetle przepisów obecnie obowiązującej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (w wyniku wypędzenia z tego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie tzw. układów republikańskich; w związku z regulacja granicy wschodniej, na podstawie umowy granicznej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR z 15 lutego 1951 r.; a także z innych przyczyn związanych z wojną); posiada obywatelstwo polskie (art. 2). W przypadku jego śmierci, prawo to, w myśl art. 3 ust. 2 ustawy, przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zważyć również należy, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (por. art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok NSA z 22.03.2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże aby oświadczenia te mogły stanowić dowód w sprawie muszą one zostać złożone w odpowiedniej formie, a sami świadkowie muszą spełniać ustalone przez ustawodawcę wymagania. Tak więc, stosownie do art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej muszą zostać złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, natomiast świadek musi być osobą, która zamieszkiwała w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie może być w stosunku do dawnego właściciela (jego spadkobiercy) osobą bliską - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami.

Podstawą odmowy uwzględnienia wniosku I. K. przez organy orzekające w sprawie było stwierdzenie, że wobec braku dokumentów potwierdzających pozostawienie mienia na dawnych kresach wschodnich przez jej rodziców A. G. i S. G., jak też nie przedstawienie dowodu z oświadczeń co najmniej dwóch świadków, spełniających wymogi z art. 6 ust. 5 powołanej ustawy, które mogłyby wobec braku powyższych dokumentów, potwierdzać pozostawienie nieruchomości z przyczyn związanych z wojną oraz ich rodzaj i powierzchnię, nie zostało udowodnione, że repatrianci byli właścicielami pozostawionych nieruchomości w dacie repatriacji.

W ocenie Sądu, w sprawie jednak istotne jest, że ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyłącznie tym, którzy byli ich właścicielami w momencie repatriacji i przy spełnieniu przez nich łącznie wszystkich warunków określonych w art. 2 ustawy (wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na kresach wschodnich oraz posiadania obywatelstwa polskiego). To zaś, że tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości w dacie opuszczania tych terytoriów musiał być przynależny repatriantowi, wynika z samej istoty zdarzenia z jakim związane jest omawiane uprawnienie, tj. "pozostawieniem nieruchomości" w określonych w art. 1 ustawy okolicznościach (w wyniku wypędzenia lub opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej w związku z drugą wojną światową). O pozostawieniu rzeczy można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy przynależała ona do jednostki, która twierdzi, że ją pozostawiła. Nie można wszak pozostawić czegoś czym się nie dysponuje. Podkreślił to także wyraźnie Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 stwierdzając, że "Naturalnym warunkiem dla powstania (...) uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (zwłaszcza rzeczowych) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi). W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione" w rozumieniu art. 1 ustawy o zaliczaniu".

Wprawdzie powyższy pogląd wyrażony został przy okazji oceny konstytucyjności przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. – o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39), jednak niewątpliwie pozostaje on aktualny także na gruncie regulacji zawartych w obecnie obowiązującej ustawie, która prawo do rekompensaty, analogicznie jak uprawnienie z ustawy z 2003 r., wiąże z pozostawieniem przez repatrianta nieruchomości.

Okoliczności braku dowodów w postaci przewidzianych ustawą zabużańską dokumentów oraz oświadczeń świadków nie są w sprawie przez stronę skarżącą kwestionowane. Jej zdaniem jednak, wniosek powinien być uwzględniony, gdyż w aktach są dowody w postaci testamentu z roku 1932, planu geodezyjnego z roku 1931 i wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt [...], w którym ustalono, że "rodzice powódki S. G. i A. G. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku pozostawili na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego w miejscowości [...] (obecnie ZSRR) nieruchomość, w tym działkę ziemi o powierzchni [...] ha [...] m2 oraz zabudowania składające się z młynu – wiatraka, stodoły drewnianej na podmurówce krytej gontem, studni oraz drewnianego ogrodzenia – do którego służyło im prawo własności".

W ocenie Sądu, decyzje obu organów są prawidłowe. Okoliczność polegająca na braku dowodów w postaci dokumentów lub oświadczeń dwóch świadków, jak wskazano wyżej, nie jest przez nikogo kwestionowana. Strona skarżąca przyznaje także fakt przejęcia przedmiotowych nieruchomości w roku 1950 przez kołchoz, chociaż wskazuje, że jej zdaniem takie przejęcie nie pozbawiało własności nieruchomości dotychczasowych właścicieli.

Zdaniem Sądu, przejęcie nieruchomości przez kołchoz w roku 1950 pozbawiło własności dotychczasowych właścicieli tych nieruchomości. Jak stwierdził bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.05.2011 roku w sprawie ISA/Wa 217/11 "...sam fakt włączenia mienia do kołchozu wyklucza potwierdzenie prawa do rekompensaty...". Takie samo rozstrzygnięcie zapadło także w wyroku WSA w Warszawie z dnia 03.10.2008 roku w sprawie ISA/Wa 752/08. W tym duchu wypowiedział się także wyraźnie Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 stwierdzając, że "Naturalnym warunkiem dla powstania (...) uprawnień było przysługiwanie zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (zwłaszcza rzeczowych) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi). W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione" w rozumieniu art. 1 ustawy o zaliczaniu". Wprawdzie powyższy pogląd wyrażony został przy okazji oceny konstytucyjności przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. – o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39), jednak niewątpliwie pozostaje on aktualny także na gruncie regulacji zawartych w obecnie obowiązującej ustawie, która prawo do rekompensaty, analogicznie jak uprawnienie z ustawy z 2003 r., wiąże z pozostawieniem przez repatrianta nieruchomości.

Również Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów z dnia 30.05.1990 roku III CZP 1/90 (OSNC 1990/10-11/129) podczas analizy umowy z dnia 25 marca 1957 roku w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej, stwierdził, że "możność rozporządzenia majątkiem nieruchomym ograniczała się do rozporządzenia domem mieszkalnym czy innym budynkiem, a nie gruntem, ten bowiem stał się własnością państwa radzieckiego". Także Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów z dnia 10.04.1991 r. III CZP 84/90 (OSNC 1991/8-9/97) wyjaśnił, że "...treść tej umowy pozwala na stwierdzenie, że repatriowani na jej podstawie obywatele polscy utracili własność (wartość) pozostawionych na terenie ZSRR (na terenach, które po zakończeniu II wojny światowej nie weszły w skład Rzeczypospolitej Polskiej) nieruchomości, gdy nie mogli nimi rozporządzić w sposób przewidziany postanowieniami umowy (zbycie nieruchomości i przekazanie uzyskanych środków pieniężnych na rachunek zbywającego w narodowym banku Polskim – art. 8 pkt b i c cyt. umowy z 1957 r.)".

W ocenie Sądu, z obu cytowanych uchwał Sądu Najwyższego wynika jednoznacznie, że utrata własności nieruchomości przez obywateli polskich następowała w chwili, gdy nie mogli nimi rozporządzać. W realiach niniejszej sprawy, sytuacja braku możliwości rozporządzania nieruchomościami przez rodziców wnioskodawczyni nastąpiła w roku 1950, z chwilą przejęcia nieruchomości do kołchozu. W tym więc czasie utracili oni własność tych nieruchomości.

Stawianie więc przez stronę skarżącą zarzutu w stosunku do organów w postaci braku wskazania podstaw prawnych twierdzenia, że w chwili repatriacji rodzicom skarżącej nie przysługiwało prawo własności przedmiotowych nieruchomości, jest nieusprawiedliwione. Organy bowiem szczegółowo i wyczerpująco uargumentowały swoje twierdzenia.

Podobnie rzecz się ma z zarzutem pominięcia warunków repatriacji Polaków podaną przez Sąd Najwyższy w cytowanej już uchwale III CZP 1/90. Podkreślenia bowiem wymaga, że przedmiotowa uchwała stanowiła, iż "osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej między Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222), które przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwały w Polsce na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, pozostawiły tam majątek nieruchomy i nie rozporządziły nim z przyczyn od nich niezależnych - przysługują uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.)." Uchwała ta nie miała na celu przesądzenia tych praw, tylko zaliczenia repatriantów, o których w niej mowa do kategorii osób uprawnionych do ubiegania się o uprawnienia wynikające z obowiązującego wówczas art. 88 wskazanej ustawy.

Zarzut wskazany w punkcie 3 skargi jest również niezasadny. Strona podnosi w nim bowiem, że organy nie przytoczyły przepisów prawa na podstawie których dokonuje się podziału nieruchomości "po sposobie przymusowego przejęcia nieruchomości przez państwo radzieckie lub kołchoz w dacie wyjazdu, czy w terminie wcześniejszym". Tymi przepisami są bowiem przepisy ustawy zabużańskiej, z których między innymi wynika, że repatriant musiał być właścicielem nieruchomości w dacie repatriacji. Strona skarżąca zdaje się dopasowywać rozważania Sądu Najwyższego z cytowanej uchwały III CZP 1/90 do wykładni ustawy zabużańskiej z roku 2005, a to jest w ocenie Sądu nieuzasadnione. Jak już bowiem wskazano, z mocy art. 27 ustawy zabużańskiej, postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Jeśli zaś chodzi o wyrok sądu cywilnego. Z art. 365 §1 kpc wynika, że orzeczenie prawomocne (cywilne) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne sądy. Z art. 386 kpc wynika zaś, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że przedmiotowy wyrok nie przesądza o tym, że repatrianci byli właścicielami przedmiotowych nieruchomości na datę repatriacji. W orzeczeniu tym jest bowiem mowa o konkretnych nieruchomościach, o ich pozostawieniu w związku z działaniami wojennymi, a także o własności tych nieruchomości, brak jest jednak kategorycznego stwierdzenia, że chodzi o własność tych nieruchomości z daty repatriacji.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wniosek I. K. z dnia [...].12.1990 roku dotyczył realizacji ekwiwalentu w rozumieniu art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74). Dopiero w trakcie trwania sprawy, po wejściu w życie ustawy zabużańskiej, potraktowano go jako wniosek o ustalenie prawa do rekompensaty (zgodnie z art. 27 ustawy zabużańskiej). Oznacza to tyle, że wyrok sądu cywilnego zapadł pod rządami cyt. art. 88 i na potrzeby postępowania tam określonego. Treść tego orzeczenia odpowiada wymogom przewidzianym w cytowanym przepisie. W niniejszym zaś postępowaniu, pod rządami ustawy zabużańskiej, nie spełnia on jednego z wymaganych warunków, a mianowicie nie ustala, na jaką datę repatrianci byli właścicielami. A zatem, organy słusznie przyjęły, że orzeczenie to nie przesądza i nie wiąże organów w zakresie przyjęcia, że repatrianci byli właścicielami nieruchomości w dacie repatriacji.

W podobnym duchu, chociaż w zakresie innego przepisu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7.09.2004 w sprawie OSK 1462/04:

"Jak stanowił art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, osobom "które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r." pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa – a które na mocy umów międzynarodowych miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą – zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości na poczet należności za nieruchomości nabywane przez nie od Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy w S. w wyroku z dnia [...] listopada 2001 r. [...] istotnie stwierdził, że opisany w sentencji majątek nieruchomy pozostawiono "w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.", posłużył się więc sformułowaniem zawartym w powołanym przepisie. Jednak zbieżność sformułowań nie oznacza, aby Sąd Okręgowy ustalił, że skarżący spełnia określone w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunki zaliczenia wartości pozostawionego za granicą mienia".

Mając powyższe na uwadze, na podstawie wskazanych przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji wyroku.