Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 14/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Gospodarka gruntami
Wywłaszczanie nieruchomości
Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 2, art. 3 par. 2 pkt 3, art. 73 i art. 74
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 i art. 2, art. 3 uat. 1, art. 5 ust. 2 i 3,  art. 54, art. 142
journal: Dz.U. 1995 nr 57 poz 299
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 3 par. 2 i 3, art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Dyrektora [...] w P. w przedmiocie wydania ruchomości i dokumentów p o s t a n a w i a odrzucić skargę /-/I. Paluszyńska


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 31 grudnia 2016r. M. G. (zwana dalej Skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Agencji [...] w P. w przedmiocie:

1. wskazania co stało się z bezprawnie zabranymi meblami [...] z [...] w [...] i na jakiej podstawie to zrobiono,

2. udostępnienia dokumentacji przejętej ze zlikwidowanego PGR [...] oraz wydania tej, która dotyczy zwróconych nieruchomości,

3. wyjaśnienie sprawy sprzedaży działki nr [...] w [...] bez poinformowania jej o prawie skorzystania z prawa pierwokupu i dostarczenia kopii dokumentów.

Wniosła o:

1. nałożenie grzywny w wysokości 20.000 zł celem przymuszenia,

2. nadania wyrokowi klauzuli wykonalności,

3. zasądzenie od pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych,

4. zwolnienie z kosztów sądowych oraz wyznaczenie adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu podała, że po oddaniu [...] [obiektu] w [...] kilkakrotnie wnosiła do organu o w/w rzeczy. W części archiwum znalazła nawet w dokumentach technicznych budynków wybudowanych przez PGR dane dotyczące [...]. Nie dowiedziała się na jakiej podstawie zabrane zostały meble [...]. Nie poinformowano jej o sprzedaży działki nr [...], choć toczy się postępowanie o jej zwrot, gdyż dziadkowie mieli tam ogród i sad, które nie podpadały pod dekret o reformie rolnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu podał, że zostało zakończone postępowanie o wyłączenie spod działania dekretu o reformie rolnej działki nr [...] i [...] w [...], na których posadowiony jest [...]. Skarżąca należy do kręgu spadkobierców byłego właściciela [...] [...]. 12 grudnia 2014r. został podpisany protokół zdawczo – odbiorczy w myśl którego osoby uprawnione przejęły nieruchomość w posiadanie i nie zgłaszały zastrzeżeń do protokołu, w tym również Skarżąca. W protokole odnośnie ruchomości przejmujący, w tym Skarżąca wyrazili zgodę na przechowywanie do 30 kwietnia 2015r. bez wynagrodzenia w stanie niepogorszonym rzeczy ruchomych wskazanych w załączniku nr 2 do protokołu, umożliwienie rzeczoznawcy dokonania wyceny rzeczy ruchomych, przeprowadzenia wszelkich czynności związanych ze zbyciem w/w ruchomości w drodze przetargu nieograniczonego. Organ podał, że wykonuje uprawnienia właścicielskie do mienia po zlikwidowanych gospodarstwach rolnych, w tym rzeczy ruchomych przejętych przez Agencję decyzją Wojewody [...] z dnia [...]1992r. w sprawie likwidacji [...]PGR w [...]. Skarżąca pismem z dnia 9 marca 2015r. i 3 września 2015r. zwróciła się do Agencji o zwrot mebli należących do [...] E. G.. Organ zobowiązał ją do złożenia dokumentów potwierdzających ich przejęcie przez Skarb Państwa i udzielił wyjaśnień, informując że [...] zabytkowe meble są w dyspozycji [...] i z właściwą dbałością użytkowane. Skarżąca wniosła do WSA w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdzające niedopuszczalność odwołania od innej czynności administracyjnej tj. pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. z [...]2012r. o ustaleniu prawa własności trzech zabytkowych mebli w pałacu w [...].

Odnośnie wniosku o udostępnienie dokumentacji przejętej ze zlikwidowanego PGR oraz wydania tej, która dotyczyła zwróconych nieruchomości organ podał, że udzielił Skarżącej odpowiedzi pismem z dnia 11 sierpnia 2015r. o przekazaniu dokumentów byłego [...] PGR [...] do Archiwum [...] w Ł. oraz o przejęciu materiałów archiwalnych byłego [...] PGR [...] do Archiwum Państwowego w P.. Organ podał, że posiada tylko zachowaną część dokumentów technicznych obiektów, budynków i budowli byłego Kombinatu (teczki nr [...]), którego zostały Skarżącej udostępnione. Organ podał, że w związku z informacją o sprawie sądowej między Agencją a Skarżącą żadne dokumenty nie zostały wydane, gdyż zgodnie z otrzymanym protokołem zdawczo – odbiorczym z [...]2014r. Skarżąca była jedną z [...] osób przejmujących nieruchomość.

W kwestii wniosku o wyjaśnienie sprawy sprzedaży działki [...] w [...] i dołączenia kopii dokumentów organ podał, że udzielił odpowiedzi Skarżącej w piśmie z dnia 19 czerwca 2015r. na jej pismo z 7 czerwca 2016r. Wyjaśnił, że procedura sprzedaży w/w działki została wszczęta na wniosek dzierżawcy a [...]2012r. w gazecie [...] został opublikowany wykaz, że Agencja zamierza sprzedać nieruchomość [...], co spełniało zdaniem organu wymóg zawiadomienia byłych właścicieli zbywanej nieruchomości lub ich spadkobierców o zamiarze sprzedaży. Nadto pismem z dnia 7.12.2012r. Agencja skierowała na adresy wówczas znane [...] spadkobierców pismo z wykazem o zamiarze sprzedaży działki. Działka nr [...] została sprzedana w dniu [...]2013r. Wyjaśnień w tym zakresie udzielono Skarżącej również pismem z dnia 1.02.2017r. na jej pismo z [...].2016r.

Uzasadniając niedopuszczalność drogi sądowo – administracyjnej Agencja podała, że jest państwową osobą prawną w celu wykonywania zadań wynikających z ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa a nie jest organem administracji publicznej i zgodnie z art. 54 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, o ile przepisy szczególne stanowią inaczej. To potwierdza, że materia regulowana w powołanej ustawie stanowi problematykę prawa cywilnego. Agencja realizując ustawowe zadania w przeważającej mierze działa w sferze dominium, gdzie pozycja podmiotów publicznych jest autonomiczna i równorzędna względem innych podmiotów, a stosunki prawne rozwiązywane w ramach tej sfery można określić mianem stosunków zobowiązaniowych właściwych prawu prywatnemu. Organ podał, że Agencji przekazano gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa, w tym nieruchomościami rolnymi tylko w zakresie uprawnień właścicielskich realizowanych metodami cywilnoprawnymi. Agencja tylko w zastrzeżonym katalogu czynności występuje jako organ administracji publicznej. Załatwianie spraw w drodze wydania decyzji administracyjnej dotyczy przekazania w zarząd i wygaśnięcie zarządu (rozdział 7 ustawy). W ocenie organu cywilny charakter ma wydanie nieruchomości w wykonaniu orzeczeń zapadłych na tle spraw związanych z realizacją dekretu PKWN o przeprowadzaniu reformy rolnej, czy sprzedaż nieruchomości bądź wydanie składników mienia spadkobiercom byłych właścicieli majątków przejętych w trybie dekretu o reformie rolnej. Organ podał, że dokonując zwrotu nieruchomości bądź dokonując rozliczeń z osobami uprawnionymi nie występuje jako organ administracji i nie kształtuje praw i obowiązków osób zainteresowanych (uprawnionych) w sposób jednostronny, charakterystyczny dla postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ każdorazowo udzielał Skarżącej odpowiedzi na jej pisma. Wszelkie zastrzeżenia i roszczenia Skarżącej, w tym ewentualne roszczenia związane ze sprzedażą nieruchomości podlegają ocenie na drodze cywilnoprawnej a nie administracyjnej. Stąd też nie zachodzi zarzucana bezczynność Agencji jako organu.

Na zakończenie organ podał, że żądane informacje nie miały charakteru informacji publicznej, gdyż żądania zmierzały do załatwienia konkretnej, indywidualnej sprawy, nie zaś do udzielenia informacji publicznej, którą dysponował organ.

Skarżąca pismem z dnia 27.02.20167r. odniosła się do twierdzeń Skarżącego i podała, że podtrzymuje swoją skargę na bezczynność, gdyż wielokrotnie wnosiła o różne rzeczy do organu, które do dziś pozostają nierozpoznane.

Odnośnie mebli podała, że pierwszy raz w życiu w domu dziadków była 12.12.2014r. i o majątku wiedzę nabywa sukcesywnie od tego czasu, co jest utrudnione. Organ nie wyjaśnił gdzie są meble [...] rzekomo wywiezione do [...]. W 2015r. organ wywiózł z pałacu meble [...] i [...]. Jej zdaniem meble nie są własnością Skarbu Państwa bo nie nabył ich wbrew twierdzeniom organu na podstawie dekretu o reformie rolnej ani na podstawie notatki konserwatora wojewódzkiego w P. z ok. 2003r. Podała, że wnosi o dostarczenie przez organ kopii doręczenia dziadkowi dokumentu potwierdzającego przejęcie jego własności na rzecz Skarbu Państwa, które organ powinien mieć lub wiedzieć gdzie są. W jej ocenie pismo organu z 1 lutego 2016r. stanowi pierwowzór odpowiedzi na skargę, podaje nieprawdę i nie wskazuje podstaw prawnych działań Agencji.

Odnośnie odmowy udostępnienia dokumentacji technicznej budynku podała, że organ miał ją obowiązek wydać w dniu wydania pałacu, czego nie uczynił twierdząc, że miał to zrobić dzierżawca. Skarżąca podała, że z uwagi na brak dokumentacji poniosła stratę finansową związaną z wyceną zespołu pałacowo – parkowego. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że udostępniono jej dokumentację. Miała na to zbyt niewiele czasu i mogła tylko zapoznać się spisem z natury, który nic nie mówi. Podała, że w dokumentach w organie były te związane ze [...] – w innych aktach niż dotyczących [...]. Od czasu udostępnienia organ pozostaje bezczynny i bez podstawy prawnej odmawia wydania dokumentów powołując się na toczącą się sprawę z powództwa Agencji bądź na brak wiedzy czy można wydać dokumenty jednemu ze spadkobierców. Zdaniem Skarżącej Agencja dysponuje dokumentami dot. budynków, które nie są jego własnością.

Co do sprzedaży działki [...] Skarżąca wskazała, że organ odmówił jej dostępu do akt sprawy, choć miała prawo pierwokupu przed jego dzierżawcą. Zastrzeżenia zgłosiły w tej sprawie [...] spadkobierczynie na początku lat 90 – tych. Organ przed wystawieniem działki na sprzedaż wbrew obowiązkowi nie ustalił kręgu uprawnionych do pierwokupu spadkobierców. Podała, że na mocy kpa ma prawo zapoznać się ze sprawą i organ nie może jej tego odmówić. Podała, że na wystąpienie w trybie informacji publicznej organ też był bezczynny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony wprost w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2016.1066). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili ich podjęcia.

Poddanie kontroli sądu administracyjnego wykonywania administracji publicznej nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej czy podmiotów publicznych objęta została taką kontrolą. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej jako "p.p.s.a."), który enumeratywnie wylicza konkretne formy działania administracji publicznej objęte kognicją sądów administracyjnych.

Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a.

§ 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Kognicja sądów administracyjnych może być kreowana także przez przepisy szczególne, co znajduje potwierdzenie w treści art. 3 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach

.

W doktrynie istnieje pogląd, iż skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005r., s. 28).

W pierwszej kolejności należało więc ustalić czy niniejsza skarga dotyczy spraw z zakresu objętego kognicją sądu administracyjnego.

Skarżąca wskazała jako organ zobowiązany do dokonania określonych w skardze czynności - Dyrektora Agencji w P.. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. 2016.1491, dalej powoływanej jako u.g.n.r.) Agencja Nieruchomości Rolnych jest państwową osobą prawną. Z art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2016.23, powoływanej dalej jako kpa) wynika, że organem administracji publicznej jest oprócz ministrów, centralnych organów władzy rządowej, wojewodów, działających w ich lub we własnym imieniu innych terenowych organów administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organów jednostek samorządu terytorialnego również inny organ i podmiot wymieniony w art. 1 pkt 2 kpa, tj taki, który jest powołany z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1, tj. spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Nie oznacza to jednak ogólnej kompetencji innych podmiotów do działania jak organy administracji publicznej, bowiem przekazanie kompetencji następuje tylko w takim zakresie w jakim wynika to z obowiązującego przepisu prawa.

Z uwagi na powyższe należało ocenić czy w zakresie wskazanym w skardze Agencja jest organem administracji publicznej, czy jest uprawniona do rozstrzygania indywidualnej sprawy w trybie decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji administracyjnej możliwe jest tylko wtedy, gdy w porządku prawnym istnieje przepis prawa materialnego dopuszczający taką formę kształtowania praw i obowiązków. Słusznie w odpowiedzi na skargę organ podał, że z ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa decyzje administracyjne organ wydaje w sprawach określonych wyraźnie w ustawie, w tym w rozdziale 7, tj dotyczącym trwałego zarządu, co nie było przedmiotem niniejszej sprawy. Słusznie też podał, że zgodnie z art. 54 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, co wskazuje na prymat procedury cywilnej w sprawach należących do kompetencji Agencji. W ustawie o gospodarce nieruchomościami uregulowane są kwestie dotyczące zwrotu nieruchomości a nie ruchomości i organem właściwym jest starosta (art. 142 u.g.n.) W sprawach dotyczących nieruchomości ziemskich przejętych na podstawie art. 2 ust .1 lit. e dekretu PKWN do wydania na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) decyzji stwierdzającej, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, organem właściwym jest Wojewoda. .

W przedmiotowej sprawie Skarżąca jako jedna ze spadkobierczyń wywłaszczonego na podstawie dekretu o reformie rolnej majątku po E. G. uzyskała w drodze administracyjnej decyzję Wojewody Wielkopolskiego o wyłączeniu spod działania dekretu działek nr [...] i [...] w [...], na których posadowiony jest [...]. Do wydania nieruchomości doszło [...] 2014r., kiedy to sporządzony został protokół zdawczo – odbiorczy. Do wydania doszło między dotychczasowym dzierżawcą nieruchomości a ośmioma spadkobiercami, w tym Skarżącą przy udziale Agencji [...] w P.. Skarżąca w skardze kwestionowała brak wydania ruchomości, w tym [...], które jej zdaniem bezpodstawnie zostały zabrane z [obiektu] a także brak dokumentacji. Kwestionowała również brak udostępnienia jej przejętej ze zlikwidowanego PGR [...] dokumentacji, w tym tej, która dotyczyła zwróconej nieruchomości. Z dokumentów przekazanych przez organ oraz pisma Skarżącej z 27.02.2017r wynikało, że Skarżąca kwestionuje brak wydania [...] konkretnych mebli i [...] a także uważa, że winny być zwrócone spadkobiercom inne ruchomości, nie jest w stanie jednak ich określić z uwagi na fakt, że nie ma dostępu do dokumentacji, związanej z przejęciem od jej dziadka jego majątku a sama po raz pierwszy w domu dziadków była dopiero [...]2014r. i dopiero sukcesywnie dowiaduje się o historii rodziny.

Odnosząc się do kwestii zwrotu ruchomości Sąd wskazuje, że nie ma podstaw do uznania swej właściwości. Kwestie zwrotu przejętych przez Skarb Państwa ruchomości czy też odszkodowania za przejęte lub utracone ruchomości nie są przedmiotem dochodzenia w trybie administracyjnym. W tym zakresie Skarżącej służy droga procesu windykacyjnego lub odszkodowawczego na podstawie kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym. Tym samym w tym zakresie Agencja nie jest organem administracji publicznej. Nie ma bowiem uprawnień do władczego regulowania tych kwestii w drodze decyzji administracyjnych. To samo dotyczy kwestii zbycia nieruchomości, co do której Skarżąca podnosi zarzut nie uwzględniania prawa pierwokupu. Zbycie takiej nieruchomości nie następuje w drodze decyzji administracyjnej a czynności cywilno – prawnej. W tym również zakresie sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny działalności Agencji.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 u.g.n.r. Agencja, obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Agencja wykonuje w imieniu własnym prawa i obowiązki związane z mieniem Skarbu Państwa powierzonym Agencji po zlikwidowanym państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, w tym również prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych.

Uznać zatem należy, że wolą ustawodawcy było, aby Skarb Państwa swoje uprawnienia właścicielskie do mienia określonego w art. 1 i art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wykonywał za pośrednictwem Agencji Nieruchomości Rolnych, co oznacza, że mienie Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 1 i 2 ustawy, przejęte w trybie tej ustawy przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa, którym Agencja samodzielnie gospodaruje, między innymi w drodze sprzedaży. Sprzedaż uregulowana w rozdziale 6 u.g.n.r. czy rozdziału 3 u.g.n. następuje na podstawie umowy a więc czynności cywilnoprawnej. Ratio legis art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 1995 r. Nr 57, poz. 299) polega również na tym, że zobowiązania i wierzytelności Skarbu Państwa związane ze zwrotem byłemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości, przekazanej następnie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, stają się zobowiązaniami i wierzytelnościami tej Agencji, co oznacza, iż rozliczenia z tego tytułu dokonywane są między Agencją a osobą, na której rzecz następuje zwrot nieruchomości. Charakter cywilnoprawny mają również kwestie związane z ruchomościami, które zdaniem osoby trzeciej są w posiadaniu Agencji nieprawnie, w złej wierze. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 5 marca 2010r. (I SA/Wa 2169/09) Agencja Nieruchomości Rolnych występuje w obrocie prawnym samodzielnie, wykonując w imieniu własnym prawa Skarbu Państwa do powierzonego jej mienia. Agencja działa wówczas w sferze uprawnień właścicielskich (dominium), a nie wykorzystując atrybutu władzy (imperium).

Z powyższego wynika, że skoro Agencja nie występuje jako organ administracji publicznej w sprawach zwrotu ruchomości czy sprzedaży lub zwrotu nieruchomości, nie wydaje w tym zakresie decyzji administracyjnych nie ma podstaw do uznania właściwości sądu administracyjnego w kwestiach wskazywanych w skardze na bezczynność, tj. wskazaniem co stało się z bezprawnie zabranymi meblami jej dziadka z pałacu w [...] i na jakiej podstawie prawnej to zrobiono oraz o wyjaśnienie sprawy sprzedaży działki [...] bez poinformowania jej o prawie skorzystania z pierwokupu i dostarczenia kopii dokumentów.

Odnośnie kwestii udostępnienia i wydania dokumentów przejętej ze zlikwidowanego PGR [...] Sąd wskazuje, że również nie ma podstaw do uznania właściwości sądu administracyjnego w tym zakresie. Wniosek nie był złożony w trybie dostępu do informacji publicznej a w trybie kpa. W piśmie z 27.02.2017r. Skarżąca wskazała, że jej zdaniem Agencja winna jej udostępnić dokumenty, które posiada w swoich zasobach jak i te których nie będąc właścicielem nie powinna przetrzymywać, w trybie kpa. Podała również, że organ był bezczynny również na jej wystąpienie w trybie informacji publicznej, co wskazywało, że wystąpiła odrębnie w tym trybie. W skardze nie powoływała się na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, sąd działając w granicach sprawy nie mógł się więc odnieść do ewentualnej bezczynności Agencji w tym zakresie. Byłoby to bowiem działanie wbrew treści skargi oraz pisma z 27.02.2017r. Możliwość skorzystania z dostępu do dokumentów w trybie dostępu do informacji publicznej pozostaje więc dla Skarżącej otwarta.

Kwestie dostępu do dokumentacji uregulowane zostały w art. 73 i 74 kpa. Obowiązek udostępnienia stronie akt na podstawie tych przepisów odnosi się do będącego w toku lub zakończonego postępowania administracyjnego i co istotne adresowany jest do podmiotu uznanego za organ administracji publicznej. Z uwagi na fakt, że w sprawie związanej ze zwrotem ruchomości czy sprzedaży działki [...] Agencja nie miała i nie ma statusu organu administracji publicznej nie ma podstaw do domagania się udostępnienia i wydania tych dokumentów. W tych sprawach nie były też prowadzone przed Agencją żadne postępowania administracyjne. Sprawa o wyłączenie nieruchomości spod działania dekretu toczyła się przed Wojewodą Wielkopolskim, a Agencja występowała w tym postępowaniu nie jako organ administracji publicznej a jako strona, co również nie daje podstaw do uznania, że ma obowiązek wydania dokumentów na podstawie art. 73 kpa. Skoro nie było podstaw do nałożenia na organ obowiązku wydania żądanych dokumentów na podstawie w/w przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to ocena zasadności domagania się wydania żądanych przez Skarżącą dokumentów w tym trybie nie leży w kognicji sądu administracyjnego.

Materia objęta skargą nie mieści się w kategorii spraw, w której Agencja ma możliwość wydania decyzji administracyjnej. Obowiązku takiego nie sposób wywodzić z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który określa sukcesję praw i obowiązków Agencji Nieruchomości Rolnych w zakresie wskazanym w tejże ustawie.

W konsekwencji Sąd uznał, że zastosowanie znajduje przepis art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd orzekł o odrzuceniu skargi, bowiem skarga na bezczynność przysługuje w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa. Skoro zaś brak było podstaw do działania przez Agencję Nieruchomości Rolnych jako organ administracji publicznej i wydania decyzji administracyjnej w żądanym przez Skarżącą zakresie, to brak też było możliwości złożenia skargi na bezczynność w tym przedmiocie.

/-/I. Paluszyńska