Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2324/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia W[...] Sp. z o.o. w W., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z [...] czerwca 2020 r., nr [...], o odmowie wydania zaświadczenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożył W[...] Sp. z o.o. w W. (dalej W[...] lub skarżący).

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] marca 2019 r. W[...] wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], w odniesieniu do udziału w gruncie związanego z odrębną nieruchomością lokalową nr [...], uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...].

Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Prezydent W. odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W[...].

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 1a oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych w prawo własności tych gruntów.

Kolegium podniosło, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy [...], ujawniono, że znajduje się na niej budynek mieszkalny, w którym znajduje się [...] samodzielnych lokali mieszkalnych. W dziale II ww. księgi ujawniono, że łączny udział właścicieli lokali wyodrębnionych w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynosi [...] części. Ponadto, w dziale III ww. księgi wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie udziału w wysokości [...] należącego do "W." S.A. z siedzibą w W., wobec braku ujawnienia stosownych odpisów udziałów w powołanej spółce przy wyodrębnianiu [...] lokali zgodnie z treścią działu I-O księgi wieczystej nr [...], które obecnie nie zostały ujawnione w Dziale II wskazanej księgi.

Organ odwoławczy podniósł, że stan prawny nieruchomości podlegającej przekształceniu powinien być bezsporny, co wynika z konieczności bezspornego ustalenia kręgu adresatów wydawanych zaświadczeń. Kolegium przywołało treść art. 24 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. i wskazało, że z powołanej normy wynika ogólny zakaz wydawania zaświadczeń w oparciu o przepisy ww. ustawy do czasu ujawnienia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości w księdze wieczystej. Zdaniem Kolegium, dotyczy to dokonania stosownych wpisów, wykreśleń jak i sprostowań.

Organ podkreślił, że postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń ma ograniczony zakres badania materiałów dowodowych. W postępowaniu tym nie można ustalać stanu prawnego nieruchomości, jeśli ustalenie to wykracza poza zwykłe sprawdzenie stanu wpisów w księgach wieczystych i innych rejestrach. Zatem Prezydent prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia bez dokonywania samodzielnie analizy stanu prawnego nieruchomości.

Końcowo organ zaznaczył, że zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej wydaje się dla całej nieruchomości, nie zaś dla poszczególnych udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanych z własnością wyodrębnionych lokali.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył W[...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 219 k.p.a. poprzez:

a) błędne uznanie za prawidłowe zaniechanie przez organ pierwszej instancji zawieszenia postępowania, pomimo że rozstrzygnięcie sprawy zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, a mianowicie od rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy dla W.- [...] w W. dotyczącego załączonego do zażalenia wniosku Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej "B[...]" z [...] kwietnia 2020 r. o sprostowanie usterki wpisu ujawnianego w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej będącej nieruchomością wspólną, która stanowi działkę ew. [...] z obr. [...] położoną w W. przy [...], dotyczącego wysokości udziału przysługującego spółce pod firmą W. S.A. w W. w ten sposób, żeby został on pomniejszony do wysokości [...] (lokale mieszkalne i niemieszkalne o numerach [...], [...], [...], [...] oraz [...]), zaś w to miejsce zostały wpisane udziały przynależne właścicielom poszczególnych lokali mieszkalnych wyodrębnionych w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości, w tym skarżącego,

a w konsekwencji,

b) błędne uznanie za prawidłową odmowę wydania skarżącemu wnioskowanego zaświadczenia, pomimo że rozstrzygnięcie takie było całkowicie bezzasadne, a co najmniej przedwczesne,

2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez powielenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska organu pierwszej instancji bez jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów zażalenia, a w szczególności zaniechanie przedstawienia i wyjaśnienia stanowiska Kolegium w przedmiocie możliwości zawieszenia przedmiotowego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia (w tym w szczególności na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.),

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że niezgodność co do stanów wpisów ujawnionych w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wynika wyłącznie z błędu sądu wieczystoksięgowego popełnionego przy dokonywaniu tego wpisu. Właśnie w związku ze złożeniem wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej "B[...]" o usunięcie ww. niezgodności sąd wieczystoksięgowy wpisał ostrzeżenie w dziale III księgi, o którym mowa w postanowieniu Prezydenta. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent wiedział, a przynajmniej z urzędu powinien był wiedzieć o postępowaniu wieczystoksięgowym.

Skarżący co do zasady podzielił stanowisko organu, że nie jest on uprawniony do rozstrzygania skomplikowanych kwestii prawnych będących przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych lub sądowych. Jednakże, wskazane postępowanie przed sądem wieczystoksięgowym nie tylko nie dotyczy ",skomplikowanych kwestii prawnych" (ma polegać wyłącznie na skorygowaniu oczywistego błędu sądu), ale przede wszystkim stanowi zagadnienie wstępne, od którego uprzedniego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy dotyczącej wydania przedmiotowego zaświadczenia. Naprawienie bowiem popełnionych przez sąd wieczystoksięgowy błędów i doprowadzenie wpisu do stanu zgodnego z rzeczywistością usunęłoby wątpliwości Prezydenta odnośnie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji umożliwiłoby wydanie wnioskowanego zaświadczenia.

Zatem Prezydent mógł, a wręcz był zobowiązany, do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., czego nie uczynił. W ocenie skarżącego, żaden przepis prawa nie wyłącza możliwości zawieszenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. W konsekwencji takie zawieszenie jest w pełni dopuszczalne, a w przypadkach wymienionych w art. 97 § 1 k.p.a. obligatoryjne.

Ponadto, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż zaniechał przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia swojego stanowiska odnośnie możliwości zawieszenia przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 139 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 20 lipca 2018 r.".

W myśl art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, przekształcenie praw przynależnych do tego rodzaju gruntów, następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r. Grunty objęte powyższą regulacją zdefiniowano natomiast w art. 1 ust. 2 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub zabudowane na cele mieszkaniowe budynkami jedno lub wielorodzinnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przepisy ustawy stosuje się również jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 1a ustawy).

W niniejszej sprawie Kolegium, a wcześniej Prezydent W. wskazali, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki gruntu nr [...] z obrębu [...], ujawniono, że na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, w którym znajduje się [...] samodzielnych lokali mieszkalnych. W dziale II ww. księgi ujawniono, że łączny udział właścicieli lokali wyodrębnionych w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynosi [...] części. Ponadto, w dziale III ww. księgi wieczystej wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie udziału w wysokości [...] należącego do "W." S.A. z siedzibą w W. wobec braku ujawnienia stosownych odpisów udziałów spółce "W." S.A. z siedzibą w W. przy wyodrębnianiu [...] lokali zgodnie z treścią działu I-O księgi wieczystej nr [...], które obecnie nie zostały ujawnione w Dziale II przedmiotowej księgi. W ocenie organów obu instancji, opisana niezgodność ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym stanowi przeszkodę do wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia.

Z treści skargi wynika, że stanowiska o konieczności doprowadzenia wpisów w księdze wieczystej do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym skarżący zasadniczo nie kwestionuje. Podnosi jednak, że toczące się obecnie przed sądem wieczystoksięgowym postępowanie o sprostowanie usterki wpisu w księdze wieczystej stanowi zagadnienie wstępne, od którego uprzedniego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie sprawy o wydanie przedmiotowego zaświadczenia. Zdaniem skarżącego, w tej sytuacji organ zobligowany był przedmiotowe postępowanie zawiesić z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., czego jednak nie uczynił.

Sąd w składzie orzekającym powyższego stanowiska skarżącego nie podziela. Wbrew bowiem twierdzeniu skarżącego obowiązujące przepisy prawa nie dopuszczają zawieszenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia.

Przedmiotowe postępowanie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy, przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków. Ustawa przewiduje również, że wydanie przedmiotowego zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek (art. 4 ust. 2 ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych zapadłym na tle spraw o wydanie zaświadczenia ugruntował się trafny pogląd, że tego rodzaju postępowanie stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Zaświadczenie jest czynnością materialno - techniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu, w formie pisemnej, obiektywnie istniejącego stanu rzeczy dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym, w myśl art. 218 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwanej "k.p.a., w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w posiadaniu tego zaświadczeniowego. W konsekwencji takiej konstrukcji postępowania zaświadczeniowego zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia jest ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w powyższych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma wyłącznie na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie w nim nowych ustaleń faktycznych i prawnych.

Wobec zaś zakwalifikowania czynności wydawania zaświadczeń jako czynności materialno - technicznych w postępowaniach o wydanie zaświadczenia nie znajdą zastosowania rozwiązania procesowe, które dotyczą wyłącznie decyzji (postanowień). Do takich rozwiązań procesowych należą, między innymi, niektóre zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 13, art. 16), strony postępowania, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zawieszenie postępowania, podstawy i elementy decyzji (art. 104 –107), rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108), ugoda, ostateczność, stan powagi rzeczy osądzonej czy uregulowane w k.p.a. tryby nadzwyczajne (tak trafnie: K. Klonowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 217). Nie bez znaczenia dla możliwości zawieszenia postępowania o wydanie zaświadczenia pozostaje również to, że zawieszenie postępowania administracyjnego ze swojej istoty tamuje bieg postępowania i wstrzymuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Dlatego instytucja ta może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadkach określonych przez ustawodawcę - z uwagi na przesłanki, które nie podlegają wykładni rozszerzającej.

Z podanych wyżej przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że w niniejszej sprawie organ zaświadczeniowy zobligowany był do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 219 k.p.a.

Rację ma natomiast skarżący zwracając uwagę na brak odniesienia się w rozważaniach organu odwoławczego do podniesionej w odwołaniu argumentacji skarżącego dotyczącej obowiązku organu zawieszenia przedmiotowego postępowania z urzędu. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższe uchybienie organu odwoławczego nie mogło jednak doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie miało ono wpływu na wynik sprawy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, który w elementach kluczowych dla jej załatwienia został przez organy ustalony prawidłowo, ostateczne jej rozstrzygnięcie nie mogło być bowiem inne niż to, jakie w niej zapadło.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.