Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 261/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 § 1 w zw. z 24 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 78 § 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. P. kwotę [...]([...]) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ, kolegium), po rozpatrzeniu odwołania R. P. (skarżący), utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa L. w L. (organ I instancji) z [...] r. odmawiającą skarżącemu oprocentowania nadpłaty ponad [...] zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W decyzji z [...] r. organ I instancji - działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 190 ustawy o finansach publicznych (Dz.U.2005.249.2104 ze zm. - u.f.p.), art. 113 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U.2009.157.1241 ze zm.), art. 8a ust. 2 i art. 1b ust. 1 pkt 2 ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz.U.2002.175.1440 ze zm.) - zobowiązał skarżącego do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie od września do grudnia 2008 r. w wysokości [...] zł z odsetkami: - od kwoty [...]zł poczynając od 30 października 2008 r., - od kwoty [...]zł od 27 listopada 2008 r., od kwoty [...]zł od 30 grudnia 2008 r., od kwoty [...]zł od 30 stycznia 2008 r., każdorazowo do dnia zapłaty.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, organ mocą decyzji z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] r.

Na wniosek skarżącego, decyzją z [...] r. organ I instancji rozłożył na raty kwotę dotacji podlegającą zwrotowi ([...] zł) na 18 miesięcznych rat, poczynając od czerwca 2013 r. do listopada 2014 r., płatnych do 10. dnia każdego miesiąca wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną. W wykonaniu tej decyzji skarżący wpłacił w sumie [...] zł.

Prawomocnym wyrokiem z 27 września 2013 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 435/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję organu z [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz.U.2018.1302 ze zm. - P.p.s.a.). Sąd ocenił, że organ z istotnym naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie rozpatrzył sprawy w wyniku odwołania skarżącego. Sąd motywował, że w uzasadnieniu decyzji z [...] r. organ ograniczył się do streszczenia przebiegu postępowania. Nie ustalił samodzielnie stanu faktycznego, nie ocenił dowodów i nie odniósł się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu. Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie sygn. I SA/Lu 435/13 stanął na stanowisku, zgodnie z którym zabrakło kompleksowego rozpoznania sprawy. Organ nie wyjaśnił dlaczego uznał za prawidłową decyzję organu I instancji z [...] r. i utrzymał ją w mocy. Tym samym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, organ naruszył przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U.2018.2096 ze zm. - K.p.a.) w powiązaniu z art. 68 § 1, art. 70 § 1, art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (aktualnie Dz.U.2019.900 ze zm. - O.p.).

Następnie mocą decyzji z [...] r. organ - orzekając w tym samym składzie, który uprzednio wydał decyzję z [...] r. - ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] r.

Decyzja organu z [...] r. w wyniku sądowej kontroli legalności została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z 28 stycznia 2015 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 793/14, wydanym przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd w podsumowaniu oceny prawnej stwierdził, że organ nadal nie rozpoznał istoty sprawy. Argumentował, że uzasadnienie kontrolowanej decyzji zawiera poważne luki w zakresie analizy materiału dowodowego i ustaleń faktycznych na okoliczność wysokości dotacji podlegającej zwrotowi. Stwierdził, że dotychczasowe stanowisko organu bazuje wyłącznie na założeniach i uogólnionych stwierdzeniach. Co więcej, w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji organ zmierza do wykazania, że sprawa została załatwiona zgodnie z prawem, pomimo niewykonania prawomocnego, a więc wiążącego wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 435/13. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie sygn. I SA/Lu 793/14 wywiódł, że w pełni aktualne jest stanowisko prawne przyjęte we wcześniejszym prawomocnym wyroku w sprawie sygn. I SA/Lu 435/13 mówiące o istotnym naruszeniu przez organ przepisów postępowania administracyjnego - art. 15, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zauważył także, że kontrolowana decyzja z [...] r. świadczy o tym, że organ nie respektuje obowiązków wynikających z treści art. 153 P.p.s.a.

Decyzją z [...] r. organ - orzekając z udziałem członków kolegium, którzy wcześniej brali udział w wydaniu decyzji organu uchylanych w wyniku sądowej kontroli legalności - uchylił w całości decyzję organu I instancji z [...] r. z jednoczesnym przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a. Zasadniczo przyjął, że zarzuty stawiane organowi w wymienianych wyżej prawomocnych wyrokach sądowych sygn. I SA/Lu 435/13 i I SA/Lu 793/14 można również odnieść do decyzji organu I instancji. W związku z tym organ stwierdził, że organ I instancji powinien w dalszym postępowaniu dodatkowo: - przesłuchać świadków, skarżącego; - przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w sprawach, w których skarżącemu udzielono spornych zezwoleń i w sprawie karnej; - ocenić poszczególne umowy zawierane przez skarżącego z gminami; - zweryfikować metodę oszacowania dotacji podlegającej zwrotowi, jak również okresy objęte naliczaniem odsetek; - rozważyć ewentualne przedawnienie obowiązku zwrotu dotacji. Pozyskany materiał dowodowy w komplecie powinien znaleźć się w aktach postępowania i zostać oceniony przez organ I instancji zgodnie z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., a dokonane na tej podstawie ustalenia faktyczne wymagają powiązania z poszczególnymi miesiącami objętymi postępowaniem.

Organ I instancji decyzją z [...] r., uzupełnioną postanowieniem z [...] r., orzekł o obowiązku skarżącego zwrotu dotacji nienależnie pobranej w okresie od września do grudnia 2008 r. w wysokości [...] zł. W trybie uzupełnienia organ I instancji dodał rozstrzygnięcie o obowiązku skarżącego zwrotu dotacji wraz z odsetkami liczonymi od [...] r., to jest od dnia stwierdzenia nienależnego pobrania dotacji.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z [...] r., organ decyzją z [...] r. - wydaną z udziałem członków kolegium już wcześniej orzekających w omawianej sprawie - uchylił w całości decyzję organu I instancji z [...] r. wraz z postanowieniem z [...] r., a w dalszej kolejności umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu dotacji pobranej nienależnie w okresie od września do listopada 2008 r. z powodu przedawnienia oraz ustalił wysokość dotacji nienależnie pobranej przez skarżącego w grudniu 2008 r. w kwocie [...]zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję organu z [...] r. mocą prawomocnego wyroku z 30 sierpnia 2017 r. w sprawie sygn. I SA/Lu 584/17.

W związku z ostateczną decyzją organu z [...] r. skarżącemu zwrócono [...] r. kwotę [...]zł.

Skarżący [...] r. wystąpił do organu I instancji o odsetki w sumie w wysokości [...] zł, które wyliczył: - poczynając od sukcesywnie płaconych rat od czerwca 2013 r. do listopada 2014 r. w wykonaniu decyzji z [...] r.; - do 31 lipca 2017 r., czyli do dnia zwrotu [...] zł. Przede wszystkim skarżący stwierdził, że zwrócona mu kwota obejmowała tylko należność główną, bez odsetek. Zdaniem skarżącego, organy przyczyniły się do powstania nadpłaty, w rozumieniu przesłanki zawartej w art. 78 § 3 pkt 1 O.p. Świadczy o tym dwukrotne uchylenie decyzji organu przez sąd, co w efekcie doprowadziło do przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji i powstania nadpłaty. W takiej sytuacji w myśl art. 78 § 1 pkt 1 O.p. nadpłata zwrócona skarżącemu [...] r. podlega oprocentowaniu zgodnie ze złożonym wnioskiem, na zasadach przewidzianych dla zaległości podatkowych.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] r. o odmowie wypłaty skarżącemu odsetek ponad [...] zł. Tłumaczył, że "(...) bezpośredni wpływ na upływ terminu przedawnienia miały działania strony i składane przez nią wnioski dowodowe, podejmowane na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, które - jak się okazało - nie prowadziły do ustaleń mogących mieć wpływ na ustalenia stanu faktycznego w sprawie (...)". Organ zwrócił uwagę na "(...) działania strony ukierunkowane na wydłużenie czasu prowadzenia przedmiotowego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do częściowego przedawnienia. (...)". Podkreślił przy tym, że powodem uchylenia przez organ decyzji organu I instancji z [...] r. nie była jej wada prawna, ale wyłącznie upływ czasu, a więc przesłanka o charakterze obiektywnym, niezależna od organu. Akcentował również zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie, jego wielowątkowość oraz obszerność materiału dowodowego pozwalającego na skuteczne zakwestionowanie części dotacji wypłaconej skarżącemu.

W podsumowaniu powyższych argumentów organ stwierdził, że skarżącemu przysługuje oprocentowanie zwróconej nadpłaty w wysokości [...] zł jedynie za czas od [...] r. (data wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie) do [...] r. (data zwrotu nadpłaty), zgodnie z art. 78 § 4 O.p.

W skardze na zrelacjonowaną wyżej decyzję organu z [...] r. skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącego, wydając kwestionowaną decyzję organ naruszył:

- art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 zdanie 2. K.p.a. przez ich niezastosowanie i niewyłącznie z urzędu członków kolegium orzekających w sprawie zwrotu dotacji w osobach: R. S. oraz E. K.-S., pomimo istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności;

- art. 11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a. z powodu nierozpatrzenia wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne, przekroczono granice swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji błędne ustalono, że skarżący tamował bieg postępowania w sprawie zwrotu dotacji, doprowadzając do przedawniania, natomiast organy nie przyczyniły się w żaden sposób do przedawnienia rozpatrywanego obowiązku skarżącego;

- art. 78 § 3 pkt 1 O.p. w wyniku błędnej wykładni i nieuzasadnionego przyjęcia, że organy nie przyczyniły się do powstania nadpłaty, w rozumieniu przesłanki oprocentowania wnioskowanego przez skarżącego.

W uzasadnieniu formułowanych zarzutów skarżący przede wszystkim zwrócił uwagę na dwukrotne uchylenie przez sąd decyzji organu. Wobec tego, zdaniem skarżącego, członkowie kolegium, którzy brali udział w wydaniu decyzji uchylanych w rezultacie sądowej kontroli legalności, podlegali z urzędu wyłączeniu od rozpatrywania i rozstrzygania wniosku o oprocentowanie nadpłaty, w tym przesłanki przyczynienia się organu do jej powstania, o kluczowym znaczeniu dla wyniku niniejszej sprawy. Jej rozważenie wymaga bowiem od organu rzetelnej i bezstronnej analizy prawidłowości postępowania kolejnych składów kolegium orzekających w przedmiocie obowiązku skarżącego zwrotu dotacji w kontekście prawomocnych wyroków sądowych. W przekonaniu skarżącego, taka ocena - jeśli ma być rzeczywiście bezstronna - powinna zostać przeprowadzona przez organ w innym składzie, który wcześniej nie rozstrzygał o zwrocie dotacji.

Niezależnie od powyższego, skarżący argumentował, że powstanie zwróconej nadpłaty było następstwem długotrwałej bezczynności - z jednej strony oraz wadliwego i nierzetelnego prowadzenia postępowania przez organy rozpatrujące sprawę - z drugiej. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu dotacji pochodzi z [...] r.

Poza tym, zdaniem skarżącego, tylko część nadpłaty powstała w wyniku przedawnienia. Zwrócona skarżącemu nadpłata ma także u podstaw i inne, wcześniejsze błędy organu I instancji, stwierdzone przez organ:

- w decyzji z [...] r. co do kwoty [...]zł;

- w decyzji z [...] r. w odniesieniu do kwoty [...]zł w związku z uwzględnieniem zarzutu skarżącego naruszenia art. 145 ust. 5 u.f.p.

Ponadto, w ocenie skarżącego, postępowanie organów było opieszałe.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu nie jest zgodna z prawem.

Spór skarżącego z organem skoncentrował się - po pierwsze - na zagadnieniu czy nadpłata była konsekwencją wyłącznie decyzji organu z [...] r., czy też w części wcześniejszych rozstrzygnięć. Po drugie zaś - czy organy orzekające w spawie obowiązku zwrotu dotacji przyczyniły się do jego przedawnienia i w efekcie do umorzenia postępowania w odniesieniu do dotacji za okres od września do listopada 2008 r. Zasadniczo rozbieżne stanowiska skarżącego i organu w tych kwestiach w dalszej kolejności przełożyły się na spór o to za jaki okres skarżącemu przysługuje oprocentowanie nadpłaty zwróconej [...] r., to jest czy - jak przyjął organ - tylko za czas od [...] r. do [...] r., czy też - za czym opowiadał się skarżący - od płatności kolejnych miesięcznych rat, w wykonaniu decyzji z [...] r.

Według skarżącego, o przyczynieniu się organu do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w związku z przedawnieniem, co do zasady, nie mogli orzekać ci sami członkowie kolegium, którzy wcześniej brali udział w wydaniu decyzji w sprawie obowiązku zwrotu dotacji, uchylanych w rezultacie sądowej kontroli legalności. W ten sposób oceniali oni własne postępowanie i rozstrzygnięcia, co pozbawiło skarżącego gwarancji bezstronnego załatwienia jego wniosku o oprocentowanie nadpłaty. Niezależnie od powyższego skarżący argumentował, że do przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji za czas od września do listopada 2008 r. doszło z przyczyn leżących po stronie organów. Przekonywał, że postępowanie w sprawie zwrotu dotacji było prowadzone opieszale i z błędami. Dlatego dochodziło do uchylania decyzji zarówno przez sąd, jak też przez organ.

Konieczność wyłączenia od rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wniosku o oprocentowanie nadpłaty członków kolegium, którzy uprzednio orzekali w sprawie obowiązku zwrotu dotacji, skarżący dodatkowo wiązał z istotnymi lukami w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczącymi powstania części nadpłaty jeszcze przed wydaniem decyzji z [...] r. oraz powodów uchylenia decyzji organu mocą prawomocnych wyroków w sprawach sygn. I SA/Lu 435/13 i I SA/Lu 793/14.

Natomiast organ opowiadał się za stanowiskiem, zgodnie z którym przedawnienie obowiązku zwrotu dotacji - ze swej istoty - ma charakter wyłącznie obiektywny, niezależny od organów, jako konsekwencja upływu czasu. Podkreślał, że postępowanie w sprawie zwrotu dotacji było skomplikowane, w szczególności w warstwie faktycznej i dlatego długo trwało. Ponadto skarżący swoją postawą i wnioskami dowodowymi wpływał na jego przedłużenie, kierował uwagę i czynności organów na okoliczności, które okazały się nieistotne.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zagadnienia najdalej idącego z perspektywy wyniku sprawy, związanego z wyłączeniem członków kolegium, którzy wcześniej orzekali w sprawie zwrotu dotacji, od rozpatrywania i rozstrzygania wniosku skarżącego o oprocentowania nadpłaty zwróconej skarżącemu [...] r. po umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu dotacji wobec przedawnienia.

W ocenie sądu, trafne jest zapatrywanie skarżącego, który podkreślał konieczność stworzenia i respektowania gwarancji bezstronnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia jego wniosku o oprocentowanie nadpłaty, co z kolei wymagało zastosowania przez organ z urzędu instytucji wyłączenia członków kolegium wcześniej orzekających w sprawie zwrotu dotacji, bez względu na inicjatywę skarżącego. Sytuacja, w której ci sami członkowie kolegium mieliby oceniać własne postępowanie w kontekście przesłanki przyczynienia się organu do uchylenia decyzji z powodu przedawnienia, sformułowanej w art. 78 § 3 pkt 1 O.p., a w stanie prawnym od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2015 r. w art. 78 § 3 pkt 2 O.p., może wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Wątpliwości te dodatkowo pogłębiają luki w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Organ bowiem dotychczas przemilczał stanowisko prawne przyjęte w prawomocnych wyrokach w sprawach sygn. I SA/Lu 435/13 i I SA/Lu 793/14 i przyjął, że decyzje wydawane w sprawie nie były obarczone wadami prawnymi. Natomiast przedawnienie obowiązku zwrotu dotacji wiązał wyłącznie z upływem czasu i przyczynieniem się skarżącego. Nie odniósł się również do twierdzenia skarżącego, że część nadpłaty była konsekwencją wcześniejszej decyzji organu i nie tylko przedawnienia.

Tymczasem decyzje z [...] r. i z [...] r. zostały uchylone w rezultacie sądowej kontroli legalności mocą prawomocnych wyroków w sprawach odpowiednio sygn. I SA/Lu 435/13 i I SA/Lu 793/14 z powodu nierozpoznania przez kolegium istoty sprawy, a w drugiej z tych spraw dodatkowo ze względu na naruszenie art. 153 P.p.s.a. przez niewykonanie wyroku sądowego.

Członkowie kolegium, którzy zasiadali w składach orzekających [...] r. i [...] r. wzięli następnie udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w sprawie wniosku skarżącego o oprocentowanie nadpłaty poprzestając na ogólnikowym i arbitralnie powziętym stwierdzeniu, że organy nie przyczyniły się do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji z powodu przedawnienia.

W tym stanie sprawy przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 § 1 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. W myśl art. 24 § 2 K.p.a powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa (§ 1 pkt 2), przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 1 pkt 3). Stosownie zaś do art. 24 § 3 i § 4 K.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron.

Następnie art. 27 K.p.a. stanowi, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu (§ 1).

Jednocześnie w myśl art. 11 ust 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570) prezes kolegium wykonuje również czynności przewidziane przepisami prawa dla organów administracji publicznej, niezastrzeżone dla składu orzekającego według art. 17 i następne tej ustawy.

W kontekście przytoczonych rozwiązań prawnych trzeba wyjaśnić, że instytucja wyłączenia pracownika służy realizacji w postępowaniu administracyjnym przede wszystkim dwóch zasad ogólnych, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Wyliczenie przyczyn wyłączenia pracownika zawarte w art. 24 § 1 K.p.a. nie wyczerpuje wszystkich możliwych przypadków rzeczywistego czy domniemanego braku bezstronności pracownika. Mogą bowiem zaistnieć różnego rodzaju sytuacje prawne lub faktyczne, które będą stanowić słuszny powód powzięcia wątpliwości w zakresie bezstronności pracownika w toku rozpoznawania konkretnej sprawy. Do takich sytuacji, nieprzewidzianych wprost w art. 24 § 1 K.p.a., odnosi się art. 24 § 3 K.p.a. stanowiący o wyłączeniu pracownika z innych przyczyn niż wymienione w § 1, jeśli istnieją okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Dla zastosowania art. 24 § 3 K.p.a. ważne jest wykazanie, że mogą istnieć wątpliwości co do bezstronności pracownika. Natomiast nie ma potrzeby wykazywania, że pracownik rzeczywiście jest stronniczy w sprawie zawisłej przed organem administracji publicznej. Wątpliwości, do których nawiązuje art. 24 § 3 K.p.a., mogą polegać między innymi na stosunku pracownika do sprawy, w której prowadzone jest z jego udziałem postępowanie administracyjne, jeśli wiarygodnie może podważać jego bezstronność. Wyłączenie pracownika w trybie art. 24 § 3 K.p.a. wymaga uprawdopodobnienia, a zatem środka zastępującego dowód w znaczeniu ścisłym, niedającego pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo wywiedzione z obiektywnie wiarygodnych przesłanek faktycznych (por. szerzej Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, C.H.BECK wyd. 16. do art. 24 - art. 27 K.p.a.).

Zdaniem sądu, w realiach analizowanego postępowania prowadzonego z wniosku skarżącego o oprocentowanie nadpłaty zasada prawdy obiektywnej w połączeniu z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej wymagają zapewnienia skarżącemu rzeczywistych - nie tylko formalnych - gwarancji rzetelnego i bezstronnego wyjaśnienia sprawy we wszystkich istotnych aspektach faktycznych i prawnych, w tym proceduralnych, a dalej materialnoprawnych. Rozpatrywanie i rozstrzyganie wniosku skarżącego o oprocentowanie nadpłaty przez członków kolegium, którzy wcześniej brali udział w wydaniu decyzji w sprawie zwrotu dotacji, zwłaszcza uchylanych przez sąd z powodu nierozpoznania istoty sprawy, a także niewykonania prawomocnego wyroku sądowego - obiektywnie rzecz biorąc -wywołuje uzasadnione, poważne wątpliwości czy ci sami członkowie kolegium bezstronnie, a więc rzetelnie i wnikliwie ocenią przesłankę przyczynienia się organu do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w związku z przedawnieniem obowiązku zwrotu dotacji, skoro oceniają między innymi własne postępowanie. O tym, że w zaistniałym stanie sprawy mamy do czynienia z uzasadnionymi i poważnymi wątpliwościami co do bezstronności składu kolegium orzekającego o oprocentowaniu nadpłaty dodatkowo świadczy przemilczenie w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji argumentów przyjętych u podstaw prawomocnych wyroków w sprawach sygn. I SA/Lu 435/13 i I SA/Lu 793/14 oraz stanowiska skarżącego o powstaniu poszczególnych części nadpłaty w związku z wcześniejszymi decyzjami w sprawie zwrotu dotacji.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, zgodnie z którym zaskarżona decyzja została wydana przez członków kolegium podlegających z urzędu wyłączeniu, według art. 27 § 1 w związku z 24 § 3 K.p.a. (por. też Brak bezstronności członka kolegium uzasadnia jego wyłączenie, A. Puszkarska, strona internetowa www.rp.pl). Wobec tego kontrowana decyzja została wydana w warunkach przesłanki wznowienia postępowania wymienionej w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.

W dalszym postępowaniu organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko prawne sądu. Zasady oprocentowania nadpłaty, w tym ewentualne przyczynienie się organów do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji z uwagi na przedawnienie powinni (w rozumieniu obowiązku) rozpatrzeć i rozstrzygnąć członkowie kolegium, których przesłanka przyczynienia nie może dotyczyć. Rzeczą organu będzie przeprowadzić dalsze postępowanie w sposób odpowiadający prawdzie obiektywnej - bezstronnie i rzetelnie - z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i unormowań prawnych, w tym proceduralnych i materialnoprawnych. Sąd, kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie jest uprawniony do zastępowania organu w realizacji ustawowych obowiązków.

Stwierdzone naruszenie prawa przez organ, stanowiące w swej istocie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ma ten skutek, że aktualnie przedwczesne jest dokonywanie przez sąd oceny odnośnie do kwestii zasadniczej z punktu widzenia interesu prawnego skarżącego, a więc za jaki konkretnie czas i od jakich konkretnie kwot skarżącemu - w świetle prawa - przysługuje oprocentowanie nadpłaty, w tym także biorąc pod uwagę realia postępowania mającego za przedmiot zwrot dotacji.

Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie ustanowionego radcy prawnego ([...] zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).