Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 958/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: art. 111
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skarg A. M. na uchwałę Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz pismo Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty recyklingowej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. odrzuca skargę na pismo Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 3. zasądza od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego A. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2007 r. A. M. wystąpił do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o zwrot opłaty recyklingowej- w kwocie 500,-zł wniesionej na konto wymienionego Funduszu w dniu [...] lutego 2007 r. w związku z dokonaniem wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu marki [...] nr [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że w dniu 23 lutego 2007 r. wprowadził na terytorium Polski, zakupiony w [...], używany pojazd marki [...], zaś w dniu [...] lutego 2007 r. uiścił wymaganą opłatę recyklingową w kwocie 500,-zł. W ocenie skarżącego przepis art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości 500,-zł pozostaje w sprzeczności z art. 25 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W myśl tych przepisów niedopuszczalne jest nakładanie ceł importowych, jak również bezpośrednio lub pośrednio podatków wewnętrznych jakiejkolwiek natury wyższych od tych, które nakładane są bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zwrócił uwagę, że analogiczna opłata nie jest uiszczana w przypadku nabywania pojazdu używanego w kraju, co wskazuje na różnicowanie ponoszonych obciążeń. Podniósł, iż w myśl art. 91 ust. 3 Konstytucji RP prawo organizacji międzynarodowej jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Zasady te stosuje się do prawa stanowionego przez Wspólnoty Europejskie, prawa pierwotnego (jakim są Traktaty), jak i do prawa pochodnego (np. rozporządzenia). Natomiast dyrektywy, które nie wywołują skutków bezpośrednich, adresowane z istoty swej do państw - członków Wspólnot Europejskich, organy stosujące prawo winny interpretować przepisy prawa wewnętrznego w świetle brzmienia i celów dyrektywy. Ponadto skarżący również podniósł, że zasady, według których nakładana jest opłata recyklingową naruszają: także art. 5 ust. 4 dyrektywy 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia i 8 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, zwracając uwagę, że w jej świetle w związku z regulacjami art. 41 Ob ustawy Prawo ochrony środowiska, to właściciel pojazdu ponosi koszty recyklingu, co jest niezgodne z zasadami wskazanymi w dyrektywie.

W dniu [...] października 2011 r. Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uchwałą nr [...] postanowił przekazać powyższy wniosek A. M. do rozpatrzenia Prezydentowi Miasta B.

Następnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uchwałą z dnia [...] października 2011 r. nr [...] uchylił ww. uchwałę nr [...] i pozostawił wniosek A. M. z dnia 28 lutego 2007 r. bez rozpatrzenia jako przedwczesny, wobec nie stwierdzenia przez Prezydenta Miasta B. obowiązku bądź też jego braku, uiszczenia opłaty recyklingowej.

Ponadto Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w piśmie z dnia [...] października 2011 r. nr [...] odniósł się do żądania skarżącego dotyczącego zwrotu opłaty recyklingowej. Pismo to informowało o pozostawieniu wniosku skarżącego z dnia 28 lutego 2007 r. bez merytorycznego rozpatrzenia z uwagi na jego przedwczesne złożenie. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej [organ administracji w znaczeniu funkcjonalnym - jak to przyjmował we wcześniejszych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny] stwierdził, w uchwale z dnia [...] października 2011 r. że z uwagi na brak decyzji organu właściwego do rejestracji pojazdu - w przedmiotowej sprawie Prezydenta Miasta B. - stwierdzającej istnienie obowiązku (bądź jego braku) wniesienia opłaty recyklingowej, nie może uznać żądania za uzasadnione. Przytaczając fragmenty uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2010 r" sygn. akt II OSK 1608/09 i z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 2030/10, w których Sąd "uznał Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za podmiot administrujący o charakterze funkcjonalnym właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 28 lutego 2007 r. o zwrot opłaty recyklingowej, zaś ewentualne orzekanie w tym przedmiocie, tj. zwrotu opłaty recyklingowej uiszczonej przez osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą, następuje w formie czynności materialnotechnicznej o charakterze zewnętrznym jako jego prawnej formy działania", Fundusz podniósł, że tylko organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie istnienia tego obowiązku, bądź jego braku, na podstawie ustalonego przez siebie stanu prawnego w sprawie. Fundusz natomiast, jako jedynie beneficjent opłaty recyklingowej, nie został ustawowo upoważniony do wydawania postanowień i decyzji administracyjnych, nie posiada również uprawnień wierzycielskich, bowiem nie jest podmiotem, na rzecz którego wydawane są decyzje czy orzeczenia, lub którego interes prawny został naruszony w wyniku niewykonania ustawowego obowiązku. Zatem Fundusz odmówił zwrotu opłaty recyklingowej, uznając wniosek za przedwczesny, gdyż jego rozpatrzenie uzależnione jest od uprzedniego stanowiska Prezydenta Miasta B., jako ustawowo wskazanego do tego organu rejestrującego pojazd, w zakresie obowiązku wniesienia przez skarżącego opłaty recyklingowej bądź jego braku.

Skargę na uchwałę Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz pismo z dnia [...] października 2011r. informujące o odmowie rozpatrzenia wniosku złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M..

W skardze powtórzono argumenty przemawiające, zdaniem skarżącego, za zwrotem opłaty, podniesione uprzednio we wniosku z dnia 28 lutego 2007 r.

Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 72 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wykładnię; § 2 - 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych pojazdów, poprzez ich pominięcie oraz przyjęcie, że opłata recyklingowa jest opłatą rejestracyjną, tj. opłatą związaną z rejestracją pojazdu na terenie kraju, podczas gdy opłata recyklingowa związana jest z wprowadzeniem, tj. przywozem z zagranicy na terytorium kraju, a jedynie realizacja obowiązku uiszczenia tej opłaty weryfikowana jest na etapie rejestracji pojazdu, zaś opłatami rejestracyjnymi są opłaty za wydanie pozwolenia czasowego, dowodu rejestracyjnego, nalepki kontrolnej, znaków legalizacyjnych, tablic rejestracyjnych, karty pojazdu (dotyczy pojazdów samochodowych); a także błędne przyjęcie, że starosta uprawniony jest do stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej, bowiem po zarejestrowaniu pojazdu przepisy nie przewidują żadnej procedury, w ramach której możliwe byłoby uzyskanie od starosty stanowiska w sprawie istnienia bądź nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej, a zatem skarżący nie ma żadnych prawnych możliwości, by takie stanowisko starosty przedłożyć Funduszowi;

2. art. 5 ust. 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. L 269 z dnia 21 października 2000 r. s. 34 - zwana Dyrektywą wrakową) w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie faktu, że:

a) opłata recyklingowa stanowi obciążenie ostatniego użytkownika kosztami przetwarzania pojazdu wycofanego z eksploatacji, gdyż środki na utrzymanie systemu recyklingu pochodzą niemalże w całości z opłat recyklingowych,

b) w utrzymaniu systemu unieszkodliwiania pojazdów wycofanych z eksploatacji w znikomym stopniu partycypują producenci,

c) użytkownik pojazdu nie powinien ponosić żadnych kosztów związanych z recyklingiem pojazdów, zaś wszystkie lub większość kosztów powinni ponieść producenci;

3. art. 401 ust. 7 pkt 9 oraz art. 401 c ust. 9 pkt 4 - 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie faktu, że opłata recyklingowa uiszczana przez osoby fizyczne - użytkowników pojazdów, przeznaczana jest na finansowanie i utrzymanie systemu recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym na dopłaty do demontażu oraz zbieranie porzuconych pojazdów;

4. art. 18 Traktatu w wersji skonsolidowanej o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. UE C Nr 83 z dnia 30 marca 2010 r. s. 47 - zwany Traktatem), poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie faktu, że opłata, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, związana z wewnątrzwspólnotowym nabyciem pojazdu, ma charakter dyskryminujący, ponieważ opłacie tej nie podlegają pojazdy przywiezione do polski przed 1 stycznia 2006 r.;

5. art. 30 i art. 110 Traktatu w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu poprzez ich niezastosowanie i pominięcie faktu, że opłata uiszczana przez podmiot niebędący przedsiębiorcą, który dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, wywołuje skutek równoważny do należności celnych i stanowi przeszkodę w swobodnym przepływie towarów, a wobec tego jej stosowanie jest niezgodne z postanowieniami Traktatu, gdyż obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą wprowadzenia pojazdu na terytorium kraju, podobnie jak w przypadku należności celnych i opłata różnicuje towary na te nabywane w kraju i w innym kraju Unii.

Ponadto skarżący wniósł o rozważenie możliwości wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym w przedmiocie niezgodności art 12 ust. 2 ustawy o recyklingu z powołanymi przepisami Traktatu i Dyrektywy wrakowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący również podał, że złożył skargę do Komisji Europejskiej w przedmiocie poboru przez Polskę opłaty recyklingowej w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem pojazdu przez osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą i wprowadzeniem pojazdu na terytorium kraju. W lipcu 2010 r. skarżący otrzymał z Komisji Europejskiej pismo z dnia [...] czerwca 2010 r., z którego wynika, że skarga została przez Komisję przyjęta i Komisja prowadzi postępowanie w sprawie nieprawidłowej transpozycji do polskiego prawa Dyrektywy wrakowej, w tym uchybienia przepisom art. 5 ust. 3 i 4 Dyrektywy. Z pisma Komisji wynika, że opłata recyklingowa może mieć skutek podobny do ceł i ma charakter dyskryminujący. Z pisma tego wynika także, że opłata recyklingowa zdaje się naruszać art. 5 ust. 4 Dyrektywy wrakowej. Komisja wskazała na fakt, że władze polskie zgodziły się z częścią zarzutów Komisji i zobowiązały się dokonać zmiany polskiego systemu prawnego tak, by uczynić go zgodnym z wymogami Dyrektywy wrakowej, w tym także m. in. w zakresie opłaty recyklingowej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych aktów oraz zobowiązania organu do dokonania na jego rzecz zwrotu opłaty recyklingowej.

W odpowiedzi na skargę Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wniósł o odrzucenie skargi wskazując, iż jego pismo z dnia [...] października 2011 r. należy traktować jako czynność podjętą w celu załatwienia sprawy należącej do właściwości Funduszu, która nie jest czynnością materialnotechniczną, rozstrzygającą merytorycznie wniosek skarżącego, odmawiającą zwrotu opłaty.

W związku z powyższym, skargę na uchwałę nr [...] oraz odmowę merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego należy uznać za przedwczesną.

Jednocześnie z tzw. ostrożności procesowej Fundusz wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 270/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi A. M. uchylił zaskarżoną uchwałę Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty recyklingowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając naruszenie.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wzw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. W ocenie skarżącego, naruszenie powyższych przepisów polegało na braku stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności materialno-technicznej oraz braku odniesienia się do zarzutów skargi,

- art. 146 § 2 p.p.s.a. przez brak stwierdzenia, że skarżący jest uprawniony do żądania od Funduszu opłaty recyklingowej i brak zobowiązania Funduszu do wypłaty tej opłaty.

- art. 5 ust. 4 dyrektywy w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu przez ich pominięcie i nieuwzględnienie faktu, że opłata recyklingowa stanowi obciążenie ostatniego użytkownika kosztami przetwarzania pojazdu wycofanego z eksploatacji, ponieważ środki na utrzymanie systemu recyklingu pochodzą niemalże w całości z opłat recyklingowych.

- art. 401 ust. 7 pkt 9 oraz art. 401 c ust. 9 pkt 4-6 p.o.ś., przez ich pominięcie,

- art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przez jego pominięcie,

- art. 30 i art. 110 Traktatu w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu, przez ich niezastosowanie.

Skarżący wniósł także o rozważenie wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie zgodności art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu z przepisami Traktatu i dyrektywy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł także organ administracji, który wyrokowi zarzucił naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 3 i art. 53a ust. 5 ustawy o recyklingu wobec ich niezastosowania, przez uznanie, że organ powinien w zakresie rozpatrywania wniosku o zwrot opłaty recyklingowej stosować odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej,

- art. 7 Konstytucji w zw. z art. 184 Konstytucji i art. 6 k.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Fundusz, będący podmiotem administrującym w znaczeniu funkcjonalnym, jest właściwy do rozpoznania wniosku o zwrot opłaty recyklingowej, przy jednoczesnym przesądzeniu, że Fundusz jako ten organ powinien działać w oparciu o "stosowane odpowiednio" przepisy Ordynacji podatkowej, bez normy prawnej umożliwiającej takie działanie,

- art. 2 w związku z art. 13 ustawy Ordynacja podatkowa,

- art. 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 12 ustawy o recyklingu i art. 111 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) przez odesłanie do "odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zwrotu nadpłaconego podatku (art. 72 i następne)" w zakresie zwrotu opłaty, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu,

- art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i art. 1 pkt 1 i nast. k.p.a. przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że rejestracja pojazdu prowadzona w trybie postępowania administracyjnego, kończonego decyzją administracyjną, sprowadza się jedynie do stwierdzenia istnienia wszystkich elementów formalnych wniosku o rejestrację pojazdu bez konieczności przeprowadzenia postępowania w zakresie oceny przedłożonych dokumentów w postępowaniu rejestracyjnym,

- art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z związku z art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu przez niewłaściwą wykładnię,

- art. 17a ustawy o recyklingu, wobec błędnej jego wykładni i przyjęcia, że norma ta ma zastosowanie do zwrotu opłaty recyklingowej (czyli obowiązku wynikającego ex lege), podczas gdy właściwa wykładnia powinna prowadzić do stwierdzenia, że jest to podstawa do zwrotu jedynie w przypadkach: (1) gdy dokonana wpłata nie jest związana z wykonaniem ustawowego obowiązku lub (2) obowiązek ten został spełniony ponad określoną w ustawie "miarę" (wpłaty niebędącej opłatą recykling ową),

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez uchylenie uchwały Funduszu z [...] października 2011 r., podczas gdy przepis ten może mieć zastosowanie jedynie w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie oraz stwierdzenia "innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Przepis ten nie znajduje zastosowania wobec czynności materialno- technicznej, za jaką Sąd I instancji uznał uchwałę Funduszu z [...] października 2011 r.,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. przez ustalenie braku istnienia podstawy prawnej żądania od skarżącego przedłożenia stanowiska starosty co do wydania rozstrzygnięcia o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku do wniesienia opłaty recyklingowej, w przypadku gdy rejestracji pojazdu już dokonano, a także przez ustalenie, że skarżący nie ma żadnych prawnych możliwości żeby takie stanowisko starosty przedłożyć Funduszowi,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 400 ust. 2 p.o.ś., przez ustalenie, że Fundusz jest "państwowym funduszem celowym, który posiada osobowość prawną" w sytuacji gdy Fundusz od 1 stycznia 2010 r. jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy o finansach publicznych.

- art. 133 § 1 p.p.s.a., przez dokonanie sprzecznych ze sobą ocen tego samego faktu - czynności materialno-technicznej Funduszu w postaci uchwały z [...] października 2011 r. W jednym miejscu Sąd I instancji ustalił, że "wskazane uchybienie w procedowaniu jakiego dopuścił się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uniemożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zarzutów skargi [...]", a równocześnie przyjmuje, że "analiza jego treści (pisma NFOŚiGW z dnia [...].10.2011 r.) nie pozostawia wątpliwości, że Fundusz uznał żądanie za niezasadne i w ocenie Sądu ze stanowiska tego wynika, że odmawia zwrotu uiszczonej opłaty recyklingowej,

- art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 19 k.p.a. oraz art. 1 k.p.a. przez przyjęcie, że "po zarejestrowaniu pojazdu starosta nie jest organem uprawnionym do wydania decyzji stwierdzającej istnienie bądź nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej, podczas gdy na etapie postępowania rejestracyjnego organ rejestracyjny bada, który z dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo o ruchu drogowym odzwierciedla stan prawny lub faktyczny pojazdu i może stanowić podstawę do zarejestrowania pojazdu". Tym samym organ posiadający kompetencje do rozstrzygania pewnych spraw (tu stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej) pozostaje właściwy w tych sprawach bez względu na etapy prowadzonych postępowań, bowiem podstawową zasadą prawa administracyjnego jest to, że norma kompetencyjna dająca podstawę i możliwość działania organu nie może równocześnie być podstawą dla kilku różnych organów administracji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 830/13 uchylił powyższy wyrok z dnia 28 listopada 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na "uchwałę Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...].10.2011 r. nr [...] oraz odmowę merytorycznego rozpatrzenia wniosku w sprawie zwrotu opłaty recyklingowej". Jak natomiast wynika z sentencji zaskarżonego wyroku przedmiotem oceny Sądu I instancji była uchwała Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej. Ponadto łącznie z odpowiedzią na skargę organ nie nadesłał akt sprawy, a jedynie kserokopię dokumentów, w tym pisma z [...] października 2011 r. nr [...] (błędnie powołanego w sentencji jako uchwała), stanowiącego odpowiedź na żądanie skarżącego, z którego wynika, że wniosek

0. zwrot opłaty nie może zostać merytorycznie rozpoznany. Pod pismem znajdują się kserokopie podpisów p.o. Zastępcy Głównego Księgowego oraz Zastępcy Prezesa Zarządu, z powołaniem się na uchwałę Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z [...] października 2011 r. nr [...] (a więc uchwałę wskazaną jako przedmiot skargi). Oznacza to, że Sąd I instancji orzekał co do dokumentu, który błędnie określił jako uchwałę oraz którym dysponował jedynie w kserokopii i który nie został powołany przez skarżącego jako zaskarżony do sądu akt. Jednocześnie wśród akt sprawy brak jest uchwały Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z [...] października 2011 r. nr [...], a więc nie można nawet zweryfikować, czy pismo nr [...] zostało podpisane przez osoby do tego upoważnione. Powyższe uchybienia oznaczają ponadto, że Sąd I instancji nie wypowiedział się co do charakteru prawnego powyższego pisma (błędnie przyjmując, że jest to uchwała). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma zasadnicze znaczenie, ponieważ w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi różna będzie podstawa prawna rozstrzygnięcia, a nawet różny może być zakres rozstrzygnięcia (art. 146 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę ponownie i po wyroku NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm,), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia, uchwały). Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności jednak, Sąd rozważył kwestię dopuszczalności skargi na pismo Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z [...] października 2011 r. nr [...].

Sąd doszedł do przekonania, że pismo to nie jest decyzją ani postanowieniem jak też aktem administracyjnym określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Pismo to jest jedynie informacją o rozstrzygnięciu dokonanym uchwałą Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...], którą organ pozostawił wniosek A. M. z dnia 28 lutego 2007 r. bez rozpatrzenia jako przedwczesny, wobec nie stwierdzenia przez Prezydenta Miasta B. obowiązku bądź też jego braku, uiszczenia opłaty recyklingowej.

Wobec takiego zaklasyfikowania ww. pisma Sąd stwierdził, że skarga na to pismo nie może być skutecznie złożona bowiem nie jest ono aktem podlegającym kontroli sądowoadministracyjnej a jedynie informacją udzieloną przez organ administracji.

Z tego też powodu skargę dotyczącą tego pisma należało odrzucić.

Rozpoznając natomiast skargę na uchwałę Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...], którą organ pozostawił wniosek A. M. z dnia 28 lutego 2007 r. bez rozpatrzenia jako przedwczesny, wobec nie stwierdzenia przez Prezydenta Miasta B. obowiązku bądź też jego braku, uiszczenia opłaty recyklingowej - Sąd uznał, że skarga w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać na wydane w sprawie A. M. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1608/09, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2030/10 i z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 766/11, w których NSA bezspornie przesądził - a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko - że ewentualny zwrot tej opłaty ciąży na Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jako organie pełniącym w tym zakresie funkcję podmiotu publicznoprawnego. Wprawdzie Fundusz nie jest ze względu na jego kompetencje, co do zasady organem administracji publicznej, jednakże powierzono mu ustawowo niektóre zadania o charakterze publicznoprawnym, które dotyczą tego, iż jest dysponentem środków kierowanych na ten Fundusz, a skoro tak, to tylko do tego podmiotu mogą być adresowane wnioski takie, jak w niniejszej sprawie.

W świetle dyspozycji art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) wprowadzający pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz nie więcej niż 1000 pojazdów, może nie zapewnić sieci zbierania pojazdów, który to obowiązek nakłada art. 11 ust. 1 tejże ustawy. Jednak w takim przypadku, na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy, na wprowadzającego pojazd nałożony jest obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości 500,-zł od każdego pojazdu wprowadzonego na terytorium kraju. Dotyczy to każdej osoby fizycznej, która dokonuje importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia. Osoba fizyczna, która dokonała importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu musi do wniosku o rejestrację pojazdu dołączyć dowód wpłaty opłaty recyklingowej na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a zatem obowiązek ten wynika wprost ex lege.

Przepis art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137) precyzyjnie określa dokumenty, które stanowią podstawę zarejestrowania pojazdu. Katalog ten jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony. Obowiązek ich przedstawienia ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta ze względu na miejsce jego zamieszkania, po uprzednim dokonaniu czynności materialnotechnicznej i zbadaniu jedynie pod względem formalnym kompletu dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu. Dowód wpłaty tzw. opłaty recyklingowej jest jednym z dokumentów niezbędnych do pierwszej w Polsce rejestracji pojazdu, o czym stanowi art. 72 ust. 1 pkt 9 Prawa o ruchu drogowym, na podstawie którego starosta dokonuje rejestracji pojazdu bez wnikania czy opłata ta jest należna, czy nie, bowiem obowiązek jej uiszczenia wynika wprost z mocy prawa.

Należy podkreślić, że po zarejestrowaniu pojazdu starosta nie jest organem uprawnionym do wydania decyzji stwierdzającej istnienie bądź nieistnienie obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej, bowiem po zarejestrowaniu pojazdu przepisy nie przewidują żadnej procedury, w ramach której możliwe byłoby uzyskanie od starosty stanowiska w sprawie istnienia bądź nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty recyklingowej, wynikającego wprost z art. 12 ust. 2 ustawy recyklingowej. Również skarżący nie ma żadnych prawnych możliwości, by takie stanowisko starosty przedłożyć Funduszowi. Fundusz, żądając od skarżącego przedłożenia stanowiska starosty, również nie wskazał podstawy prawnej, w oparciu o którą organ dokonujący rejestracji pojazdu miałby wydać rozstrzygnięcie o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku do wniesienia opłaty recyklingowej, w przypadku gdy rejestracji pojazdu już dokonano. Przepisy bowiem, jak słusznie podniósł skarżący, nie przewidują w tym zakresie żadnego trybu postępowania. Zatem treść dokonanej przez Fundusz czynności materialnotechnicznej w postaci odmowy skarżącemu zwrotu opłaty recyklingowej ze względu na brak stanowiska starosty co do istnienia bądź nieistnienia obowiązku jej uiszczenia, nie pozostaje w zgodzie z intencjami skarżącego.

Wskazać również należy na treść art. 17a ustawy o recyklingu, w świetle którego na wniosek podmiotu, który dokonał wpłaty, o której mowa w art. 12 ust. 2, nienależnie lub w nadmiernej wysokości, dokonuje się zwrotu nadpłaconej kwoty. Środki te wpływają na konto Funduszu. Konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest państwowym funduszem celowym, który posiada osobowość prawną, zgodnie z art. 400 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). W świetle art. 401 ust. 7 pkt 9 tej ustawy opłaty recyklingowe stanowią przychód powyższego Funduszu. Ponadto zgodnie z art. 400k ust. 1 pkt 4 powyższej ustawy Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest kompetentnym organem do gospodarowania jego środkami finansowymi, lecz jest to wyłącznie organ wewnętrzny Funduszu w rozumieniu art. 400c ust. 1 tej ustawy, który nie jest odrębnym podmiotem administrującym o znaczeniu funkcjonalnym. Powyższe przemawia więc za tym, że skoro beneficjentem wymaganej opłaty jest Fundusz, to jest on podmiotem uprawnionym do rozpatrzenia wniosku o jej zwrot. W tym zakresie podmiotowym Narodowy Fundusz jest podmiotem administrującym o charakterze funkcjonalnym, zaś ewentualne orzekanie w tym przedmiocie, tj. zwrot opłaty recyklingowej uiszczonej przez osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą następuje w formie czynności materialnotechnicznej dokonywanej przez Fundusz i powinien się odbywać na zasadach zwrotu nadpłaconego podatku na podstawie art. 72 i następnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.749 ze zm.), stosowanych odpowiednio.

Trzeba podkreślić, że wniosek A. M. z dnia 28 lutego 2007 r. dotyczył zwrotu opłaty recyklingowej w kwocie 500,-zł wniesionej na konto Funduszu w dniu [...] lutego 2007 r.

Wobec tak sformowanego wniosku organ miał obowiązek jednoznacznie odnieść się do tego wniosku nie zaś odmawiać jego rozpoznania wymagając od wnioskodawcy złożenie dokumentu innego organu - Prezydenta Miasta B. o istnieniu obowiązku bądź też jego braku, uiszczenia opłaty recyklingowej.

Zdaniem Sądu Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na podstawie zgromadzonych dokumentów mógł samodzielnie ustalić, czy zwrot opłaty recyklingowej jest w niniejszym przypadku możliwy, czy też nie.

Tymczasem Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej bezpodstawnie uchylił się od zajęcia jednoznacznego stanowiska w sprawie.

W tej sytuacji Sąd nie zastosował

Jednocześnie należy wyjaśnić, że wskazane uchybienie w procedowaniu jakiego dopuścił się Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uniemożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zarzutów skargi, albowiem w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie miał możliwości ustosunkować się do merytorycznego stanowiska organu, bowiem organ takiego stanowiska nie zajął.

Wobec powyższego Sąd odstąpił od zastosowania wynikającej z art. 146 § 2 ppsa możliwości uznania uprawnieninia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.

Pozbawione podstawy prawnej odstąpienie przez organ administracji od merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego dotyczącego zwrotu opłaty recyklingowej przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonej uchwały Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...].

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz 270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.