Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 218/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 stycznia 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2017 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. – dalej określana jako k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm. – dalej zwanej "u.s.u.s."), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 13 stycznia 2017 r. odmawiającą wnioskodawczyni R. P. (dalej też jako "zobowiązana", "strona skarżąca") umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.

Decyzję powyższą wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R. P. złożyła 10 listopada 2016 r. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek zaznaczając na formularzu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że domaga się umorzenia zadłużenia z tytułu składek w ramach pomocy de minimis. Podniosła, że jest w trudnej sytuacji materialnej po tym jak popadła w długi prowadząc z mężem E. P. i innymi wspólnikami Spółkę Jawną A, dla ratowania której zaciągnęła kredyty bankowe i u osób prywatnych. Ponadto mąż został skazany i odbywał karę pozbawienia wolności, a przez to nie mógł prowadzić swoich spraw gospodarczych. Ich majątek i majątek Spółki został zlicytowany. Oboje z mężem E. P. nie mają obecnie majątku ruchomego ani nieruchomości. Korzystają z pomocy społecznej, ona nie pracuje, a mąż okresowo dorabia jako opiekun osób starszych.

Decyzją ZUS nr [...] z dnia 13 stycznia 2017 r. odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okresy od stycznia 2009 r. do marca 2009 r. i od maja 2009 r. do października 2011 r. w łącznej kwocie 46.500,28 zł.

R. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy ustalił, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny w dniu 11 marca 2015 r. oraz 21lipca 2015 r. skierował zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w B w [...]. Egzekucja okazała się bezskuteczna z uwagi na brak środków na rachunku. W dniu 16 listopada 2016 r. Dyrektor Oddziału ZUS skierował zajęcia egzekucyjne do wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w C Sp. z o.o. Sp. k. lecz nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. W dniu 20 stycznia 2017 r. organ egzekucyjny przekazał tytuły wykonawcze do sądowego organu egzekucyjnego celem prowadzenia egzekucji łącznej. Zakład oczekuje na środki, które zdeponowane są u komornika sądowego.

Zdaniem ZUS w sprawie nie jest możliwe stwierdzenie, że w wyniku kontynuacji postępowania egzekucyjnego nie odzyska się całości lub części zobowiązania składkowego. Ponadto podkreślono, iż nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości przymusowego dochodzenia należności, choćby zajęcie kolejnych dwóch wynagrodzeń z tytułu umów zleceń, dlatego też nie ma podstaw aby stwierdzić, iż ewentualne czynności podejmowane przez organ będą nieskuteczne.

Odnosząc się do argumentu zobowiązanej, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne Zakład wskazywał, iż zobowiązany podejmuje zatrudnienie na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia w trzech spółkach. Do jednej z nich skierowano zawiadomienie o zajęciu i w dalszym ciągu prowadzi działania zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Zakład nie może stwierdzić, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyska kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, tym bardziej, że sądowy organ egzekucyjny środki wyegzekwowane od zobowiązanego przekazuje wierzycielowi już po potrąceniu powstałych kosztów egzekucyjnych.

Organ odwoławczy zaznaczył, że przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, a zatem brak jest podstaw prawnych do umorzenia na podstawie art.28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jednocześnie ZUS podniósł, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jednakże zapis ten może dotyczyć jedynie składek w części finansowanej przez płatnika składek. Zaznaczył też, że szczegółowe zasady umarzania należności w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003, Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć zaległości, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie tych należności opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Na podstawie dokumentów własnych Zakładu organ ustalił, że E. P. figuruje jako osoba wykonująca umowę agencyjną i umowę zlecenie:

- od dnia 2 marca 2016 r. w D Sp. z o. o. Sp. K, wynagrodzenie za luty 2017 r. w wysokości 169,00 zł brutto;

- od dnia 2 marca 2016 r. w E Sp. z o. o. Sp. K, wynagrodzenie za luty 2017 w wysokości 1990,14 zł brutto;

- od dnia 3 marca 2016 r. w C Sp. z o.o. Sp. k, wynagrodzenie za luty 2017 r. w wysokości 2310,69 zł brutto oraz należy wskazać, że w 2016 r. wynosiło: za maj 2016- 10 062,48 zł, za lipiec 2016 - 8 323,28 zł, za wrzesień 2016 - 9 753,91 zł oraz za grudzień 2016 - 10 969,25 zł).

Zobowiązana prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem E. P. i od dnia 10 stycznia 2014 r. do nadal figuruje jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku.

Na podstawie dołączonych do sprawy dokumentów organ ustalił, że zobowiązana ponosi następujące koszty utrzymania, w tym:

- F S.A. - dwa rachunki na kwotę 112,92 zł oraz 135,12 zł; telewizja G S.A w kwocie 19,90 zł; H S.A. należności za energię elektryczną w wysokości 127,50 zł; dowód zapłaty należności z tytułu podatku w wysokości 88,00 zł; Związek Międzygminny "[...]" - w wysokości 75,00 zł; zobowiązania wodnokanalizacyjne w wysokości 200,00 zł; koszty związane z zakupem opału w wysokości 632,50 zł - opłata za miesiąc w sezonie grzewczym - 105,42 zł; zakup środków farmakologicznych w wysokości 200,00 zł;

Ogółem wydatki miesięczne rodziny wynoszą średnio 1 063,84 zł. Zobowiązana w złożonym oświadczeniu wskazał na posiadane zobowiązania pieniężne w bankach na kwotę 568 000,00 zł i u osób fizycznych w wysokości 46 000,00 zł, a także z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, których wysokości nie zna. Organ ustalił, że powyższe zobowiązania nie są spłacane mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komorników i firmy windykacyjne.

Organ wskazał, że w okresie od [...] października 2011 r. do [...] marca 2013 r. E. P. był pozbawiony wolności. W zeznaniu podatkowym za 2015 r. - wspólne rozliczenie małżeństwa P., wykazano dochód za 2015 r. w wysokości 15,22 zł. Jak wynika z informacji Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 7 grudnia 2016 r. rodzina E. P. korzystała z pomocy finansowej Ośrodka w latach 2012-2015, otrzymując świadczenia w formie:

- Programu wieloletniego - pomoc państwa w zakresie dożywiania -świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) od marca 2012 roku do września 2015 roku na kwotę 1650,00 zł;

- zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia za okres sierpień 2014 roku na kwotę 150,00 zł;

- zasiłku celowego na zakup opału za okres: od grudnia 2012 roku do stycznia 2015 roku na kwotę 1900,00 zł;

- zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od stycznia 2013 roku do grudnia 2015 roku na kwotę łączną 9597,04 zł;

- pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie się - jednorazowy zasiłek celowy za okres kwietnia 2014 roku w wysokości 2000,00 zł.

Łącznie ośrodek udzielił pomocy rodzinie P. za okres świadczeń w wysokości 15.297,04 zł. Zakład uwzględniając dochody rodziny w wysokości 4469,83 brutto tj. 3520,17 zł netto jak również ponoszone koszty utrzymania w wysokości 1063,84 zł, wskazał, iż dochód dyspozycyjny rodziny stanowi kwota ok. 2456,33 zł netto z przeznaczeniem na zakup żywności, artykułów higienicznych, chemicznych, odzieży i obuwia.

Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. Nr 823 ) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 514,00 zł. Z powyższego należy wnioskować, iż rodzina strony pomimo ponoszonych znacznych wydatków nie posiada podstaw do korzystania ze wsparcia udzielanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, z uwagi na przekroczenie wskazanego kryterium dochodowego. Na potwierdzenie powyższego Zakład powołuje informację uzyskaną z Ośrodka Pomocy Społecznej, z której wynika iż rodzina obecnie nie korzysta z pomocy Ośrodka.

Zakład powołał się również na dane statystyczne dotyczące zmodyfikowanego minimum egzystencji ogłaszanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Wskazane informacje są ogłaszane na podstawie danych średniorocznych. Wartość minimum egzystencji w 2016r. (dane średnioroczne ) wyniosła dla gospodarstwa pracowniczego 2-osobowego - 934,54 zł, na osobę 467,27 zł.

Zakład uwzględnił również "informacje o wysokości minimum socjalnego" ogłaszanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. IPiSS podkreśla, iż podstawowym wskaźnikiem mierzącym koszty utrzymania gospodarstwa domowego jest minimum socjalne.

Zakład odwołał się do wysokości kosztów utrzymania na podstawie danych statystycznych ogłaszanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych "Poziom i struktura minimum socjalnego w grudniu 2016 r. - dane średnioroczne. Zakład przyjął zgodnie z prezentowaną informacją koszt utrzymania gospodarstwa pracowniczego 2 -osobowego, które wynosi 1817,36 zł miesięcznie tj. na osobę 908,68 zł. Reasumując, organ przyjął, że skarżący w aktualnej sytuacji nie spełnia przesłanek do wsparcia ze strony opieki społecznej, jak również nie osiąga dochodów poniżej ustalonego minimum socjalnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż aktualnie nie występuje na tyle trudna sytuacja, w której egzystencja zobowiązanej byłaby zagrożona poprzez znaczne obniżenie stopy życiowej lub wręcz niezapewnienie minimum socjalnego.

Organ odwoławczy w analizowanym przypadku nie znalazł okoliczności przemawiających za przyznaniem prymatu zadłużeniu wnioskodawczyni względem innych wierzycieli (banków) w stosunku do zaległości składkowych oraz za uznaniem pierwszeństwa regulowania zaciągniętych kredytów kosztem pominięcia należności Zakładu. Wnioskodawczyni nie może liczyć na to, że sam fakt posiadania innych zobowiązań (cywilnoprawnych) oprócz zobowiązań wobec Zakładu będzie skutkować odstąpieniem od egzekwowania obowiązku uregulowania nieopłaconych w terminie składek. W konsekwencji organ odwoławczy nie znalazł okoliczności przemawiających za umorzeniem należności publiczno-prawnych.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że strona skarżąca nie udowodniła, iż poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek miało negatywny wpływ na prowadzoną działalność.

Co do przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, organ podniósł, że R. P. nie wskazała, jak również nie udowodniła, że w trakcie prowadzenia działalności istniała konieczność rezygnacji z jej prowadzenia na rzecz sprawowania opieki nad przewlekle i obłożnie chorym członkiem rodziny, która to opieka uniemożliwiłaby zobowiązanemu uzyskiwanie dochodów. Wprawdzie zobowiązana w piśmie z dnia 28 luty 2017 r. wskazała, że nie jest w stanie uregulować należności ze względu na stan zdrowia, jednakże nie przedłożyła żadnej dokumentacji potwierdzającej sytuację zdrowotną (tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności czy też dokumentacji medycznej). Należy wskazać, że zobowiązany podejmuje zatrudnienie na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia poza granicami ([...]).

Odnosząc się natomiast do prowadzonego postępowania egzekucyjnego z nieruchomości objętej księgą wieczystą o nr [...] na wniosek I SA, podniesiono, że wpis hipoteki w księdze wieczystej o nr [...] obejmował zaległości spółki jawnej A na nr NIP: [...] a nie należności figurujących na koncie R. P. o nr NIP: [...]. Środki uzyskane ze sprzedaży tego składnika majątku w wysokości 441 392,64 zł przekazane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 29 grudnia 2015 r. pokryły należności spółki jawnej A.

W konsekwencji Zakład nie znalazł przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. Analiza sytuacji zobowiązanej nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanej. Pod uwagę brane są także możliwości ściągnięcia należności w drodze prowadzonej egzekucji oraz spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu składek, dokonania zastawu skarbowego, czy też okres przedawnienia należności.

Organ podniósł, że umorzenie zaległości jest uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które wnioskodawca nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Instytucja umorzenia zaległości jest instytucją wyjątkową, bowiem zasadą jest płacenie składek na ubezpieczenia społeczne i z tego też względu okoliczności, na które powołuje się zobowiązana winny być również wyjątkowe.

Do zakresu działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności o wymiarze i o poborze składek na ubezpieczenia społeczne, oraz prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszu ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł. W tak określony zakres działania wpisuje się kompetencja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umarzania należności z tytułu składek. Zakład rozpatrując sprawę o umorzenie należności z tytułu składek, w przeciwieństwie do wierzycieli w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych, nie może swobodnie dysponować swoją wierzytelnością, lecz czyni to w granicach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2016 r., poz.963 z późn. zm.). Umorzenie zaległości jest uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które wnioskodawca nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Instytucja umorzenia zaległości jest instytucją wyjątkową, bowiem zasadą jest płacenie składek na ubezpieczenia społeczne i z tego też względu okoliczności, na które powołuje się zobowiązana winny być również wyjątkowe. Podejmując działalność gospodarczą zobowiązany winien być świadomy praw, ale również obowiązków wynikających z faktu, iż nabył status przedsiębiorcy i zaczął funkcjonować na rynku. Jak również świadomy konsekwencji nieopłacenia należności publiczno-prawnych. Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej w każdym wypadku spoczywa na osobach zarządzających przedsiębiorstwem.

Zakład podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek rozważył zarówno interes osoby zobowiązanej, jak również interes publiczny. W tym aspekcie podkreślono, iż interes wnioskodawcy nie pokrywa się z interesem publicznym, dlatego też prawidłowe zdefiniowane tych pojęć i określenie zachodzących między nimi relacji umożliwia właściwe stosowanie przepisów prawa oraz realizację podstawowej funkcji administracji publicznej, jaką jest zaspakajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli. Art. 6 i 7 K.p.a. zobowiązuje organ do stosowania treści obowiązującej normy prawnej, w tym wypadku art. 28 ustawy o sus zgodnie z interesem społecznym.

W skardze sądowoadministracyjnej R. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z 7 kwietnia 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję z 13 stycznia 2017 r., zarzucając im zbyt powierzchowną analizę jego sytuacji finansowej oraz rodzinnej. Brak należytej analizy zgromadzonych dokumentów doprowadził do naruszenia art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zaznaczyła, że mimo podjęcia okresowo pracy przez jej męża E. P. na zlecenie jego wynagrodzenie zostało zajęte przez komornika. Nie ma więc możliwości spłacać długów własnych i firmy. Podkreśliła także, że mąż w latach 2013-2015 posiadał orzeczenie o niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na wniosek skarżącej przyznano jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016, poz.1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017, poz.1369) dalej w skrócie : "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne.

Zgodnie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a.

Przed oceną czy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji są zgodne z prawem, należy poczynić kilka ogólnych uwag o podstawach prawnych działania organów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i pojęciu składek o jakich stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2016 poz. 963) dalej nadal w skrócie u.s.u.s.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności; (...) ustalenia wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W myśl art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji (...) w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W konsekwencji od decyzji wydanej w I instancji w trybie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dookreślony przez terenową jednostkę organizacyjną jaką jest Oddział w Opolu, służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS (por. też art. 66 ust. 4 i 5 , art. 67 ust. 1 pkt 2 u.s.u.s.).

Ponadto konieczne na samym początku wydaje się stwierdzenie, że używane przez skarżącego i organ pojęcie zaległości z tytułu składek zawiera w sobie różnorodną treść. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa między innymi zasady, tryb i terminy rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz zasiłków ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (art. 2 ust. 1 pkt 3 lit. c i d u.s.u.s.). W rozdziale 3 ustawy "Zasady ustalania składek na ubezpieczenie społeczne", w art. 16 ust. 1 zaznaczono, że składki na ubezpieczenia emerytalne pracowników finansują z własnych środków, w równej części, ubezpieczeni i płatnicy składek. Zgodnie z art. 16 ust. 4 pkt 1 u.s.u.s. składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osób prowadzących pozarolniczą działalność finansują w całości z własnych środków sami ubezpieczeni.

Na podstawie art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z ustawy obliczać, potrącać z dochodów, rozliczać oraz wpłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (por. art. 46 ust. 2 i ust. 4 u.s.u.s.). Wreszcie na podstawie art. 47 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, nie później niż do 5, 10 lub 15 dnia następnego miesiąca, w zależności od grup płatników. Przy tym w myśl art. 47 ust. 4 u.s.u.s. składki opłaca się na wskazane przez Zakład rachunki bankowe odrębnymi wpłatami, w podziale między innymi na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.s.u.s. od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, a w myśl art. 24 ust. 1a w razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości zakład może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100 % nieopłaconych składek. Wskazać należy na art. 32 u.s.u.s. zgodnie, z którym do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie (...) stosowania ulg i umorzeń mają zastosowanie odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

Przy tym podnieść trzeba co do składek na ubezpieczenie zdrowotne, iż regulują je przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz.U. 2015 poz. 581) w art. 79 i następne. Natomiast co do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosowną regulację zawierają przepisy art. 104 i nast. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. 2015 poz. 149). Wreszcie w art. 24 ust. 4-6h u.s.u.s. uregulowano przedawnienie należności z tytułu składek, w tym zabezpieczonych hipoteką oraz przerwy i zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ powinien także pamiętać o treści art. 30 u.s.u.s., który brzmi, iż do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28.

W dalszej części uzasadnienia używając pojęcia "składki" Sąd będzie nimi określał wszystkie należności, których umorzenia dochodzi skarżący z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego jak i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to zatem wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Szczegółowe zaś zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne – (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365) dalej też:rozporzadzenie. Z mocy § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Umorzenie może również nastąpić z powodu poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i 3).

Jak wynika z przepisu art.28 ust.3a u s.u.s., odczytywanego z uwzględnieniem treści zawartej w zdaniu początkowym § 3 ust. 1 rozporządzenia, mającej zastosowanie do wszystkich przypadków wymienionych przykładowo w punktach 1-3 tego przepisu ("jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny"), dla jego zastosowania niezbędne jest z jednej strony ustalenie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego oraz, z drugiej strony, wysokości należności z tytułu składek. Dopiero zestawienie tych wielkości pozwolić może na ocenę, czy opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny

Dlatego w pierwszej kolejności konieczne jest bezsporne ustalenie wielkości kwoty przypadającej do zapłaty, umorzenia której domaga się zobowiązany.Kwota ta jednak musi być sprawdzalna przez stronę na podstawie dokumentów załączonych przez organ do akt sprawy. W każdym razie nie jest wystarczające wystawienie zbiorczej informacji o stanie należności jak k-39-40 akt niemajacej potwierdzenia w innych dokumentach zawartych w aktach a przez to nie dającej się zweryfikować zwłaszcza że strona w odwołaniu zaznaczyla iż wyegzekwowano z jej majatku i majatku spólki A ponad 440.000 złotych i zarzucała że nie powinna mieć jako ubezpieczony tak wysokich zaległosci.

W świetle przedstawionych okoliczności i przywołanych unormowań prawnych na ZUS, zgodnie z art. 7 i art.77 § 1 k.p.a., ciążył obowiązek ustalenia i wskazania w decyzji, jaka jest wysokość skladek a w konsekwencji odsetek i w jaki sposób zostały one obliczone.

Strona we wniosku nie sprecyzowała wysokości składek (w tym odsetek od składek), których umorzenia się domaga. Oznacza to, że organ był obowiązany jednoznacznie tę wysokość określić, gdyż w sprawach takich jak rozpoznawana jej zakres jest wyznaczony nie tylko określeniem charakteru należności będących przedmiotem wniosku o umorzenie, ale także ich wysokością.

Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych i podziela go Sąd rozpoznający tę sprawę. W wyroku WSA w Kielcach z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 219/16 (ten wyrok i wszystkie niżej powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraźnie stwierdzono, że "w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu należności składkowych ZUS jest z urzędu zobligowany wykazać prawidłowo kwotę zaległości, której dotyczy wniosek o umorzenie, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Pełne odzwierciedlenie stanu wymagalnych zaległości powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji". Wysokość zaległości z tytułu składek (odsetek za zwłokę) rzutuje na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi, w kontekście jej zestawienia z możliwościami finansowymi strony. Nie ulega wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przyznania ulgi, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i konsekwencji ewentualnej zapłaty zaległości składkowych, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych należności. Podkreślić należy, iż takie ustalenia powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia tych należności. Jednak w zaskarżonej decyzji, co jednoznacznie wynika z jej treści, takich ustaleń zabrakło. Co prawda utrzymano nią w mocy decyzje I instancji z dnia 13 stycznia 2017 r., ale również w tej decyzji nie został przedstawiony sposób obliczenia wysokości zaległosci, których umorzenia domaga się strona, a jedynie ich końcowa kwota.Brak takich wyliczeń oraz ich opisu, ze wskazaniem na obowiązujące przepisy prawa, uniemożliwia ich sądową kontrolę, czyniąc taką decyzję nieczytelną także dla strony. Strona bezwględnie z uzasadnienia decyzji winna czerpać wiedzę o przysługujących jej uprawnieniach i obowiązkach. Konieczność zawarcia w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych elementów mających znaczenie prawne, a więc także ustaleń faktycznych i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma swe normatywne umocowanie (art. 107 § 3 k.p.a.). Musi być wiadome, na jakiej podstawie, za jakie okresy czasu, od jakich kwot składki jako należności główne oraz odsetki od nich zostały naliczone, w jaki sposób zarachowano kwoty ściągnięte w toku egzekucji oraz ewentualne wpłaty własne strony.

Ponadto podkreślenia wymaga, że unormowane w art. 28 u.s.u.s. postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Pogląd ten jest w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony i podziela go Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę. Oznacza to, że niedopuszczalne jest objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły, w tym m.in. wskutek zapłaty ale także wskutek przedawnienia. Nie można bowiem pomijać, że z mocy art. 31 usus przepis art. 59 pkt 9 Ordynacji podatkowej ma w tej sprawie zastosowanie. Zgodnie z jego brzmieniem, zobowiązanie podatkowe (tu: należności z tytułu składek) wygasa wskutek przedawnienia.

Przede wszystkim wskazać należy, że najstarsze ze składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy dotyczą roku 2009, a zatem w dacie złożenia wniosku o umorzenie minął 5 letni okres od daty ich wymagalności, a zaskarżona decyzja w żadnym zakresie nie odnosi się do kwestii ich ewentualnego przedawnienia. Zauważyć w związku z tym należy, że art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 marca 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. 2011 r., Nr 232, poz. 1378) stanowi, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji (...) będący przepisem przejściowym stanowi z kolei, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa (...) w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11 (ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – przypis Sądu), którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji (...).

Reasumując ten fragment wywodu należy podnieść, że do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r., (przy zastosowaniu poprzedniej regulacji i 10 letniego okresu przedawnienia) , ma zastosowanie 5 letni okres przedawnienia, z tym że, liczony on jest nie od daty wymagalności składek zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., lecz od dnia 1 stycznia 2012 r. Wszystko to zaś z zastrzeżeniem art.24 ust.5-5e u s.u.s., gdyż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

W związku z przedstawionymi okolicznościami podkreślić należy, że na gruncie spraw o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy (i także odsetek od tych należności) w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd o konieczności badania przez organ rentowy, czy nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek. Wskazuje się, że wygasanie zobowiązań podatkowych na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 Op). Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz wszelkich roszczeń pieniężnych wierzyciela, a więc także tych, które powstały jako odsetki za zwłokę (por. wyrok z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 336/16).

Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powoła się na nie. Przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu.

Powyższe uwagi dotyczą wprawdzie zobowiązań podatkowych, lecz – zgodnie z art. 31 u.s.u.s – znajdują również odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 maja 2014 r., III AUa 697/13).

O umorzeniu można bowiem orzekać tylko wtedy, gdy należności składkowe, do których zalicza się także odsetki, istnieją, czyli np. nie wygasły wskutek przedawnienia (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09, z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 394/16 i powołane tam orzecznictwo).

W wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt II GSK 4359/16 NSA wprost stwierdził, że umorzyć można tylko należności istniejące, zatem stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać.

Niewyjaśnienie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Brak ustaleń w tym zakresie oznacza, że ZUS nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia.

Naruszenia te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 983/15).

Dla niniejszej sprawy może mieć znaczenie także dodany z dniem 20 lipca 2011 r. przepis art. 24 ust. 5f (Dz. U. 2011, Nr 138, poz. 808), zgodnie z którym w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy nowelizującej, do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, nieopłaconych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli nie upłynął jeszcze termin ich dochodzenia, stosuje się art. 24 ust. 5f i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W ust. 2 tego artykułu wskazano, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1, okoliczności uzasadniające zawieszenie biegu terminu przedawnienia, określone w art. 24 ust. 5f i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, uwzględnia się również wtedy, gdy okoliczności te wystąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Braki w postępowaniu organu tak w I instancji ,jak i w postępowaniu odwoławczym, nie pozwalają jednak już teraz przesądzić, że ta regulacja będzie miała zastosowanie do sytuacji faktycznej i prawnej strony.

Reasumując powtórzyć należy, że istnieje oczywiście procesowa konieczność odniesienia się – w kontekście przedawnienia – do wszystkich występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia (jego zawieszenie, przerwę) powodujących ewentualne jego wydłużenie.

W decyzji powołano się co prawda na prowadzone postępowania egzekucyjne, jednak bez szczegółowej analizy poszczególnych zdarzeń, dat ich powstania i skutków zwłaszcza , że dla zaistnienia zawieszenia (przerwy) biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem egzekucyjnym konieczne jest wykazanie, że o fakcie tym dłużnik został powiadomiony. Tego rodzaju ustaleń w zaskarżonej decyzji brak.

Organ ograniczył się do wskazania że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz , że należności zabezpieczone hipoteką dotyczyły spółki A a nie strony jako ubezpieczonego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przytoczone wyżej uwagi, zwłaszcza przedstawi dokładną argumentację czy nie doszło do przedawnienia należności składkowych, z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w tym zakresie i przepisów intertemporalnych. Bezspornie kluczowym znaczeniem dla przedmiotowego postępowania jest należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy w tym także wysokości wymagalnych należności.

Dlatego w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany uwzględnić dalsze przedstawione powyżej uwagi, w szczególności określić w jakim trybie został złożony wniosek (w szczególności, czy jak wynika ze złożonego przez stronę formularza w trybie pomocy de minimis jest on dopuszczalny w świetle rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 19 marca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014 do 2020 (Dz.U. 2015, poz. 488) wydanego na podstawie art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności (...) (Dz.U. 2014, poz. 1146 ze zm.), jaka jest wartość należności składkowych, w tym kwot składek i odsetek, dalej dopiero przeanalizować (z powołaniem się na stosowne dokumenty) wszystkie zdarzenia mające wpływ na bieg terminów przedawnienia, z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w tym zakresie, poczynając od dnia wymagalności poszczególnych miesięcznych składek oraz przedstawić dokładną argumentację, czy doszło do przedawnienia należności składkowych, czy też nie.

W każdym razie nie wystarczy przedłożenie z odpowiedzią na skargę w trybie art. 54 § 2 P.p.s.a. samych akt administracyjnych, gdy w uzasadnieniu decyzji nie jest przywołana żadna argumentacja, na podstawie której Sąd mógłby prześledzić i skontrolować tok rozumowania organu. Sąd administracyjny nie może zastępować organu w ocenie stanu faktycznego oraz stosowaniu przepisów prawa do poczynionych przezeń ustaleń.

Tego rodzaju brak uniemożliwia dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu. Brak takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Opisane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezsporne bowiem jest, iż kluczowe znaczenie dla przedmiotowego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego w tym także w zakresie wysokości wymagalnych należności - zgodnie z przepisami proceduralnymi.

W świetle powyższego wymagane jest, aby organ przedstawił w tej mierze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowną analizę oraz załączył do akt administracyjnych niezbędną dokumentację. Jak wskazano wyżej tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika.

Jeżeli zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, to z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. zaskarżona decyzja i decyzja I instancji podlegały uchyleniu. Skarżąca była zwolniona z opłat sądowych dlatego Sąd nie zasądził zwrotu kosztów postępowania w tej części. Natomiast koszty pełnomocnika z urzędu określi referendarz sądowy w odrębnym postanowieniu na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a.