Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 375/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a, art. 10 ust. 1 pkt 7 i 9, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 11, art. 22 ust. 1 d i f, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 24 ust. 1 zd. 2, ust. 10, 11 i 12
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 6 października 2014 r. nr IPPB2/415-518/14-4/MK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz M.M. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

1. M.M. (zwany dalej "Skarżącym") we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych (dalej zwany: "p.d.f.") opisał stan faktyczny sprawy oraz zdarzenie przyszłe i wskazał, że jest osobą fizyczną, która mieszka w Polsce i podlega opodatkowaniu p.d.f. w Polsce od całości swoich dochodów w roku sprzedaży nie będzie przebywał w USA przez łącznie lub ponad 183 dni – nieograniczony obowiązek podatkowy (spełnienie art. 3 ust. 1 pkt 7 lit. b) umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie 8 października 1974r. - Dz.U. z 1976r. Nr 31, poz. 178, zwanej dalej: "U.p.o."). Spółka dominująca w grupie kapitałowej z siedzibą w USA, notowana na giełdzie papierów wartościowych w USA (Spółka Matka) – spełnia warunek z art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a) i pkt 6 lit. b) U.p.o.

Spółka Matka w ramach Programu Akcyjnego, przewiduje przyznanie nieodpłatnie, na podstawie jednostronnej decyzji ekwiwalentów akcji Spółki Matki ("NEA"), które pozwalają na otrzymanie w określonym momencie/momentach (określonych w harmonogramie) odpowiednich akcji Spółki Matki, po pisemnym zawiadomieniu. Z zawiadomienia wynika, że udział Skarżącego w Programie Akcyjnym jest dobrowolny i nie daje podstaw do zawarcia umowy o pracę ze Spółką Matką. Spółka Matka ma jednostronne prawo by w każdym razie zawieszenia, zmiany, uchylenia albo zakończenia Programu Akcyjnego, bez odszkodowania oraz ustala: momentu przyznania NEA, liczbę akcji, które będą wydane w zamian za NEA.

Skarżący jest pracownikiem "Spółki Polskiej" (sp. z o.o. z siedzibą i miejscem zarządu w Polsce, która należy do grupy kapitałowej, w której spółką dominującą jest Spółka Matka), zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, z której nie wynika, że Skarżący może żądać objęcia go Programem Akcyjnym, a Spółka Polska nie ma wiedzy, że Skarżącego objęto ww. Programem. Korzyści otrzymane przez Skarżącego na podstawie Programu Akcyjnego nie są częścią ww. umowy o pracę i nie są częścią wynagrodzenia za pracę. Możliwość przystąpienia do Programu Akcyjnego jest uwarunkowana podpisaniem przez Skarżącego umowy o zachowaniu poufności i zakazie konkurencji, zarówno ze Spółką Polską i Spółką Matką.

NEA przyznane Skarżącemu są dostępne tylko w czasie trwania umowy o pracę ze Spółką polską, a prawo nabycia kolejnych akcji Spółki Matki kończy się z zakończeniem ww. umowy o pracę, z jakiegokolwiek powodu (poza przypadkiem śmierci Skarżącego). Skarżący nie ma roszczenia wobec Spółki Matki o otrzymanie NEA.

Skarżący w 2013r. otrzymał zawiadomienie, że od 2014r. będzie otrzymywał NEA, które w określonych terminach zostaną nieodpłatnie wymienione na akcje. Pierwsze NEA wymieniono na akcje, zgodnie z Programem Akcyjnym, w 2014r. Skarżący przed złożeniem wniosku o udzielenie interpretacji sprzedał ww. akcje. W następnych latach Skarżący też będzie korzystał z ww. Programu.

W związku z tym Skarżący zapytał czy prawidłowe jest stanowisko, iż:

1) u Skarżącego nie powstanie przychód w p.d.f. w związku z uczestnictwem w Programie Akcyjnym - aż do momentu odpłatnego zbycia (sprzedaży) akcji Spółki Matki nabytych w zamian za NEA?

2) u Skarżącego powstanie przychód w p.d.f. w momencie odpłatnego zbycia (sprzedaży) przez Skarżącego akcji Spółki Matki, ze źródła "kapitały pieniężne", opodatkowany 19% p.d.f. od dochodu uzyskanego ze sprzedaży ww. akcji, dokonanego w USA, w rocznym rozliczeniu podatku PIT za rok, w którym zostały odpłatnie zbyte akcje?

Zdaniem Skarżącego nie powstanie u niego przychód w p.d.f. w związku z uczestnictwem w Programie Akcyjnym - aż do odpłatnego zbycia ww. akcji nabytych w zamian za NEA. Art. 11 u.p.d.f. określa, co jest przychodem na gruncie u.p.d.f. W momencie przyznania Skarżącemu NEA (otrzymania zawiadomienia o uczestnictwie w Programie Akcyjnym) nie powstanie realne przysporzenie o charakterze majątkowym, ani przychód w p.d.f.

Również nabycie lub objęcie akcji Spółki Matki w zamian za NEA nie powoduje powstania u Skarżącego przychodu w p.d.f. W stanie prawnym od 1 stycznia 2011r. p.d.f. może być objęte jedynie przysporzenie ostateczne a nie potencjalne (a taki charakter ma nabycie akcji w zamian za NEA). Stanowisko takie wyraził WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 15 kwietnia 2010r. sygn. akt III SaWA/a 568/09.

Przychód Skarżącego w p.d.f. ze źródła przychodu "kapitały pieniężne" powstanie, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.f., dopiero w momencie odpłatnego zbycia (sprzedaży) ww. akcji i wówczas Skarżący ma obowiązek zapłacić 19% p.d.f. od dochodu uzyskanego ze sprzedaży ww. akcji Spółki Matki, w rocznym rozliczeniu p.d.f. za rok, w którym odpłatnie zbyto ww. akcje. Samo nabycie akcji po cenie niższej niż od rynkowej będzie miało znaczenie nie w momencie powstania przychodu w p.d.f., a jedynie przy ustalaniu okoliczności wpływających na wysokość dochodu w p.d.f. Skarżący w tym zakresie powołał art. 30b i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f.

U Skarżącego nie powstanie też przychód ze stosunku pracy, a Spółka Polska nie będzie miała obowiązków określonych przez u.p.d.f. w związku z nabyciem przez Skarżącego akcji Spółki Matki (w tym obowiązków płatnika). Skarżący powołał się na wyrok NSA z 27 kwietnia 2011r. sygn. akt II FSK 1410/10.

Skarżący podkreślił także, że ww. przepisy u.p.d.f. muszą być stosowane z uwzględnieniem postanowień U.p.o. (art. 14 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 7). Użyte w art. 14 U.p.o. "zyski kapitałowe" należy definiować zgodnie z prawem polskim, przez odesłanie zawarte w art. 3 ust. 2 U.p.o. Zgodnie z art. 17 u.p.d.f. do zysków kapitałowych należy też przychód ze sprzedaży akcji. Jeśli zatem u.p.d.f. kwalifikuje przychód ze sprzedaży akcji jako zysk kapitałowy, wówczas zastosowanie znajdzie art. 14 U.p.o. Skoro zysk Skarżącego ze sprzedaży ww. akcji osiągnięty w giełdzie papierów wartościowych w USA, będzie zwolniony od opodatkowania w USA (Umawiające się Państwa), w którym Skarżący nie ma miejsca zamieszkania, to będzie opodatkowany włącznie w Polsce.

2. Minister Finansów, z uwagi na braki formalne wniosku o udzielenie interpretacji, wezwał Skarżącego do doprecyzowania stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Z uzyskanych informacji wynika, że NEA stanowią przyrzeczenie wydania Skarżącemu pewnej liczby akcji Spółki Matki w przyszłości, które nie jest gwarantowane i objęte restrykcjami; NEA nie zostały przydzielone i przepadają, gdy umowa o pracę zostanie rozwiązana (dobrowolnie, przymusowo), z wyjątkiem śmierci; nie mogą być sprzedane, zastawione, przekazane, cedowane, lub w inny sposób zbywane. Liczbę przyznanych NEA wskazano w zawiadomieniu. Przyznanie NEA nie powoduje powstania u Skarżącego roszczenia o ich ponowne w przyszłości.

Wydanie akcji Spółki Matki w zamian za NEA następuje w datach określonych w harmonogramie, pod warunkiem, że Skarżący po upływie okresu restrykcyjnego będzie nadal zatrudniony przez Spółkę Polską bądź inny podmiot z grupy. Akcje wydane za NEA podlegają ograniczeniom w okresie ustalonym w umowie zawartej przez Skarżącego ze Spółką Matką – okres restrykcyjny, po tym okresie Skarżący może nimi swobodnie dysponować.

W ocenie Skarżącego - NEA nie stanowią: 1) "pochodnego instrumentu finansowego" w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz.176 ze zm., zwanej dalej "u.p.d.f.") w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538 ze zm., zwanej dalej "u.o.i.f."), 2) "papierów wartościowych" w rozumieniu 5a pkt 11 u.p.d.f. w związku z art. 3 pkt 1 u.o.i.f. NEA są innymi prawami warunkowymi uprawniające do nabycia akcji Spółki Matki, w ramach Programu Akcyjnego, pod określonymi warunkami.

Zdaniem Skarżącego nie sposób wyliczyć wartości rynkowej NEA, bo zgodnie z Programem Akcyjnym nie mogą być przedmiotem obrotu, Spółka Matka może w każdej chwili, na mocy jednostronnej decyzji, zawiesić, uchylić, albo zakończyć udział Skarżącego w ww. Programie. Uczestnikom ww. Programu posiadającym NEA nie przysługują prawa akcjonariuszy, które zaczynają przysługiwać od momentu otrzymania akcji Spółki Matki.

3. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 6 października 2014r. uznał stanowisko Skarżącego dotyczące p.d.f. w zakresie skutków podatkowych związanych z otrzymaniem nieodpłatnie NEA (ekwiwalentów akcji w postaci ograniczonych warunkowych praw zamiennych na akcje spółki amerykańskiej) od spółki z siedzibą w USA za prawidłowe w części dotyczącej kwalifikacji dochodu do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych z tytułu odpłatnego zbycia akcji, a w pozostałym zakresie za nieprawidłowe.

W podstawie prawnej wskazano: art. 5a pkt 11, 13, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1, 2, 2a, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a, art. 19, art. 20, art. 30b ust. 1, 2 pkt 1, art. 23 ust. 1 pkt 38 i art. 45 ust. 1a pkt 1 i ust. 4 pkt 2 u.p.d.f., art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 pkt 1 u.o.i.f. oraz art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1 U.p.o. i art. 21 ust. 1 Modelowej Konwencji OECD.

Minister Finansów zgodził się ze Skarżącym, że przychód ze sprzedaży ww. akcji jest przychodem z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.f. Papierami wartościowymi w rozumieniu art. art. 5a pkt 11 u.p.d.f. są papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 u.o.i.f., więc należy zapłacić p.d.f. -19% od uzyskanego dochodu. Dochodem z odpłatnego zbycia ww. papierów będzie różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia a kosztami uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 1f lub 1g lub art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f. z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14 u.p.d.f. Tym samym dopiero z chwilą sprzedaży akcji są ustalane koszty ich nabycia i sprzedaży.

Minister Finansów podzielił też stanowisko Skarżącego, że nie powstanie przychód z u.p.d.f. z chwilą zawiadomienia Skarżącego o przyznaniu mu określonej ilości niezbywalnych ekwiwalentów akcji (NEA), zamiennych na akcje spółki amerykańskiej po upływie terminu określonego w harmonogramie.

Minister Finansów uznał jednak, że objęcie przez Skarżącego akcji – w wyniku zamiany przyznanych ekwiwalentów akcji (NEA) na ww. akcje – powoduje powstania u Skarżącego przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.f., który odpowiada wartości rynkowej nabytych nieodpłatnie akcji zagranicznej spółki. Skarżący po upływie roku od przyznania ekwiwalentów akcji NEA, otrzymał w 2014r. prawo własności akcji, włącznie z prawem głosu i z prawem do dywidendy. Tym samym Minister Finansów nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, że przychód z tytułu objęcia przedmiotowych akcji powstanie tylko i wyłącznie w momencie ich sprzedaży. Uznał, że jest to przychód zaliczany do "innych źródeł" - art. 20 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f., gdyż Skarżący nabył akcje nieodpłatnie nie od pracodawcy. Każde przysporzenie w postaci nieodpłatnego świadczenia otrzymane od podmiotu, z którym nie łączy beneficjenta stosunek pracy należy zaliczyć do ww. przychodów. Użycie w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. sformułowania "w szczególności" oznacza, że jest to tylko wyliczenie przykładowe i przychodami z innych źródeł są jeszcze inne przychody nie wymienione wprost w tym przepisie.

O przychodzie z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. W przypadku nieodpłatnego nabycia akcji przychód odpowiada wartości rynkowej akcji z dnia ich nabycia. Przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.d.f., według ustalonej skali podatkowej. Przychody te Skarżący zobowiązany będzie wykazać samodzielnie w zeznaniu rocznym składanym za rok, w którym zostały osiągnięte i je opodatkować (art. 45 ust. 1a pkt 1 i art. 30b ust. 6 u.p.d.f.) oraz wpłacić należny p.d.f. wynikającego z zeznania w terminie do złożenia zeznania (art. 45 ust. 4 pkt 2 u.p.d.f.) - w sprawie za 2014r.

Zdaniem Ministra Finansów do ustalenia kosztów uzyskania przychodu przy odpłatnym zbyciu akcji nabytych nieodpłatnie, gdy Skarżący – zdaniem organu - uzyskuje przychód w związku z nieodpłatnym otrzymaniem akcji Spółki Matki, zakwalifikowany do przychodów z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.f., zastosowanie znajduje art. 22 ust. 1d u.p.d.f. Do uznana za koszt uzyskania przychodu wartości przychodu z tytułu nabycia akcji - w przypadku odpłatnego zbycia akcji - niezbędnym jest, aby akcje te zostały nabyte w sposób nieodpłatny lub częściowo odpłatny. Kosztem będzie więc: a) wartość nieodpłatnego świadczenia, opodatkowanego, jako przychód z innych źródeł, b) ewentualne koszty związane ze sprzedażą (np. opłaty notarialne, maklerskie, transakcyjne).

4. Minister Finansów, odpowiadając na wezwanie Skarżącego do usunięcia naruszenia prawa, stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. interpretacji w części uznającej stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącego interpretacja naruszenie art. 10, art. 11 i art. 20 ust. 1 u.p.d.f. – przez ich błędną wykładnię. U Skarżącego nie powstanie przychód w p.d.f. aż do momentu odpłatnego zbycia (sprzedaży) akcji Spółki Matki. P.d.f. można objąć jedynie przysporzenie ostateczne, nie będzie nim natomiast przysporzenie potencjalne (a taki charakter ma objęcie akcji). Po stronie Skarżącego nie powstanie też przychód ze stosunku pracy, łączącego Skarżącego ze Spółką Polską i spółka ta nie będzie miała obowiązków określonych w u.p.d.f. (w tym płatnika) z tytułu nabycia ww. akcji przez Skarżącego.

6. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, wniósł o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

2. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej zwana: "P.p.s.a."), przez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, w tym także na pisemne interpretacje indywidualne przepisów prawa podatkowego dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Punktem wyjścia do podjęcia rozważań czy zaskarżona interpretacja indywidualna jest legalna jest przyjęcie przez Sąd opisu stanu faktycznego, który skarżąca Spółka przedstawiła we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej.

Postępowanie o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wszczynane jest tylko na wniosek, na podstawie art. 14b § 1 O.p. Treść wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wyznacza zakres postępowania interpretacyjnego. Wnioskowy charakter postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej i systemowe odczytanie art. 14b-14h O.p. prowadzą do konkluzji, że organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku (por. wyrok NSA z 7 lipca 2011r. sygn. akt I FSK 1135/10, LEX nr 1082188).

3. Sąd, mając powyższe na względzie, stwierdza, że nie kwestionuje stanowiska Ministra Finansów w zakresie braku przychodu w rozumieniu u.p.d.f. w momencie otrzymania zawiadomienia o nieodpłatnym przyznaniu Skarżącemu określonej ilości niezbywalnych ekwiwalentów akcji (NEA), zamiennych po upływie określonego w harmonogramie terminu na akcje spółki amerykańskiej.

Sąd nie kwestionuje też stanowiska Ministra Finansów w zakresie potrzeby zastosowania w sprawie odpowiednich przepisów U.p.o. i to zarówno w zakresie nieodpłatnego nabycia przez Skarżącego ww. akcji, jak również przy sprzedaży ww. akcji.

Sąd nie kwestionuje ponadto stanowiska Ministra Finansów w zakresie zaklasyfikowania uzyskanego przez Skarżącego przychodu ze sprzedaży przez Skarżącego akcji spółki amerykańskiej do źródła "kapitały pieniężne", o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit a) u.p.d.f., jak również tego, że przychód ten będzie podlegał opodatkowaniu 19% zryczałtowanym p.d.f., z uwzględnieniem postanowień U.p.o.

Sąd w związku z tym uznaje, że powołane w tym zakresie w zaskarżonej interpretacji przepisy prawa oraz dokonana przez Ministra Finansów ich interpretacja była prawidłowe.

Sąd nie podziela jednak stanowiska Ministra Finansów wyrażonego w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, że o przychodzie u Skarżącego można mówić już w chwili objęcia ww. akcji Spółki Matki, i że będzie to przychód z "innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 u.p.d.f. w związku z art. 11 u.p.d.f. W tym zakresie Sąd podziela zarzuty skargi i uznaje, że Minister Finansów wydając zaskarżoną interpretację indywidualną dopuścił się błędnej wykładni ww. przepisów. W konsekwencji Sąd nie uznaje za prawidłowe stanowiska Ministra Finansów w zakresie sposobu ustalania dochodu z tytułu odpłatnej sprzedaży objętych nieodpłatnie akcji, na mocy art. 22 ust. 1d u.p.d.f., podkreślając, że w tym zakresie należało wziąć pod uwagę powoływany przez Skarżącego, jak również przez samego Ministra Finansów przepis art. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f., który stanowi, że wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji.

Zdaniem Sądu Minister Finansów Minister Finansów dokonując zaskarżonej interpretacji pominął bowiem treść przepisu art. 24 ust. 11 u.p.d.f., który w zdaniu 1 stanowi, że dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych (nabytych) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie (nabycie) nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) tych akcji. Ze zdania 2 wynika, że zasada określona w zdaniu pierwszym stosuje się odpowiednio do dochodu stanowiącego nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji a wydatkami poniesionymi na ich nabycie od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła (nabyła) te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji.

W rozpoznawanej sprawie przepis art. 24 ust. 1 zd. 2 u.p.d.f. nie ma zastosowania, więc zastosowanie nie będzie miał również przepis art. 24 ust. 12 u.p.d.f., który stanowi, że, z art. 24 ust. ust. 11, nie ma zastosowania do dochodu osiągniętego ze zbycia akcji, przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji.

Zasadę określoną w zdaniu pierwszym ww. przepisu art. 24 ust. 11 u.p.d.f. stosuje się odpowiednio do dochodu stanowiącego nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji a wydatkami poniesionymi na ich nabycie od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła (nabyła) te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji. Pominięcie treści ww. przepisu w zaskarżonej interpretacji indywidualnej przyczyniło się do wyrażenia przez Ministra Finansów częściowo nieprawidłowego stanowiska w sprawie – w zakresie powstania przychodu przy objęciu przez Skarżącego ww. akcji.

Minister Finansów nie wziął też pod uwagę w sposób należyty treści przepisu art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.f., zgodnie z którym przychodem z kapitałów pieniężnych są także należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną papierów wartościowych oraz z realizacji praw wynikających z praw pochodnych. Minister Finansów pominął też, że jedną z cech papierów wartościowych, w tym zwłaszcza tych notowanych w obrocie publicznym, jest płynna zmiana ich cen w czasie. Akcje są papierami wartościowymi (art. 3 pkt 1 u.o.i.f.). W tym papierze wartościowym inkorporowane są określone uprawnienia akcjonariusza wobec spółki akcyjnej, które wykonywać może właściciel tego dokumentu, a jego sprzedaż oznacza przeniesienie tych uprawnień. Są to zarówno uprawnienia korporacyjne (np.: prawo do udziału w walnym zgromadzeniu, jak i prawa majątkowe (przykładowo prawo do dywidendy). Nabywając akcje podatnik nabywa w związku z tym określone uprawnienia niemajątkowe i majątkowe, których realizacja dopiero w przyszłości może wiązać się z przysporzeniem majątkowym (otrzymaniem dywidendy, sprzedażą akcji za cenę wyższą od ceny nabycia).

Przy tym papiery wartościowe reprezentujące udział w kapitale (akcje, udziały) nie są zindywidualizowane. W związku z tym nie można określić, który - spośród nabytych - papierów wartościowych jest w danym momencie zbywany. Mając powyższe na uwadze, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. zasady FIFO (skrót od ang. first in first out) w odniesieniu do zbywanych papierów wartościowych. Powyższą zasadę wyraża przepis art. 24 ust. 10 u.p.d.f.

Sąd stwierdza ponadto, że dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i może być, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.f., przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Skoro Minister Finansów uznaje, że Skarżący przy sprzedaży akcji, które zostały wcześniej przez niego nieodpłatnie objęte stanowi przychód z kapitałów pieniężnych, czyli ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.f., to niemożliwe jest przyjęcie, że objęcie sprzedawanych następnie akcji stanowi przychód z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. w związku z art. 20 ust. 1 u.p.d.f. Uznanie, że przychód powstaje już w momencie nabycia akcji, jako różnica między ceną rynkową a ceną faktycznie zapłaconą (przy czym przychód ten byłby równy dochodowi, skoro wydatki związane z nabyciem akcji można uznać za koszt uzyskania przychodu wyłącznie ze zbycia akcji), a następnie uwzględnienie - przy obliczaniu dochodu ze zbycia tych akcji - jako kosztu uzyskania przychodu - wyłącznie faktycznej ceny ich nabycia prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu (raz w momencie nabycia, a drugi raz w momencie zbycia akcji). Niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania zauważył ustawodawca, wprowadzając wyżej powołaną - wyraźną normę prawną - art. 24 ust. 11 u.p.d.f., dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji. Ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy (druk Sejmu III kadencji) stwierdza, że przepis ten ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji.

Kwestia podwójnego opodatkowania dochodu z realizacji planu motywacyjnego stosowanego w spółce zatrudniającej Skarżącego, który polegał na przekazywaniu akcji spółki amerykańskiej należącej do tej samej grupy kapitałowej, a następnie ich sprzedaży po upływie czasu określonego w planie motywacyjnym, była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA w wyroku z 11 grudnia 2013r. sygn. akt II FSK 111/12 wskazał, że uznanie, iż przychód powstaje już w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Nabycie akcji nieodpłatnie oznacza bowiem, na co wskazano wyżej, niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. Ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest bowiem kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

Kwestia opodatkowania dochodu z realizacji tzw. akcyjnych planów motywacyjnych była też przedmiotem szeregu wcześniejszych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z: 21 lutego 2013r. sygn. akt II FSK 1268/11, 27 kwietnia 2011r. sygn. akt II FSK 1410/10, 5 października 2011r. sygn. akt II FSK 517/10 (dostępne na www.nsa.gov.pl). W tym ostatnim ww. orzeczeń NSA wskazał, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby uczestniczące w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży, a kwotą po jakiej te akcje zostały nabyte.

Uznanie zatem przez Ministra Finansów, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje już w momencie ich nabycia, a nie ich sprzedaży powoduje wystąpienie podwójnego opodatkowania i nierówne obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich powinien natomiast zapłacić podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji.

Warto też zwrócić uwagę, że nabycie akcji po cenie niższej od rynkowej może mieć wpływ na wysokość dochodu osiągniętego w wyniku zbycia akcji. Dochodem uzyskanym przez podatnika (przy czym nie budzi wątpliwości, że dochód ten będzie dochodem ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.f. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.f.) będzie wówczas nadwyżka przychodów (kwoty należnej za akcje) nad kosztami ich nabycia. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f. wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji. Niższa cena nabycia akcji zwiększać będzie więc wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu p.d.f.

W stanie faktycznym sprawy należało zatem uznać, że przychodem Skarżącego, opodatkowanym zryczałtowanym p.d.f. w wysokości 19%, będzie nadwyżka między wartością rynkową akcji, a wydatkami na ich objęcie. Przychód ten będzie podlegał opodatkowani dopiero przy sprzedaży akcji - w momencie zbycia akcji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Finansów powinien rozważyć zastosowanie przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów ze zbycia akcji na zasadach ogólnych - art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.f. lub art. 22 ust. 1f u.p.d.f.

4. Sąd z tych względów za zasadny uznaje zarzut skarżącej Spółki niewłaściwym zastosowaniu art. 10, art. 11 i art. 20 ust. 1 u.p.d.f., zamiast prawidłowego zastosowania przepisu art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.f. w związku z art. 24 ust. 11 u.p.d.f.

Sąd wskazuje również, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem, że interpretacja indywidualna, nawet w sytuacji, gdy jest prawidłowa w części powinna zostać uchylona w całości, jako akt niepodzielny (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1472/13, dostępny na www.nsa.gov.pl).

Przy ponownych rozpatrywaniu sprawy Minister Finansów uwzględni stanowisko przedstawione przez Sąd w rozpoznawanej sprawie.

5. Sąd mając powyższe na względzie uznał, że zasadne było uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości, na mocy art. 146 § 1 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji). Orzeczenie z punktu drugiego sentencji - o zwrocie kosztów postępowania sądowego ma uzasadnienie w treści art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), strona skarżąca była reprezentowana na rozprawie przez adwokata, a wpis sądowy był wpisem stałym i wynosił 200 zł.