Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1361/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.4115.679.2022 w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. C. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (organ odwoławczy) z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.4115.679.2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. C., która legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), art. 32 ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych - odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że M. C. legitymuje się orzeczeniem wydanym przez KRUS w [...] stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności powstał od 74-go roku życia, natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Tym samym nie została spełniona przesłanka zawarta w tym przepisie, a przyznanie świadczenia wymaga spełnienia łącznie wszystkich przesłanek zawartych w art. 17 u.ś.r. Organ I instancji wskazał, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z Konstytucją, niemniej Trybunał nie usunął tego kryterium z ustawy. W związku z powyższym przepis u.ś.r. pozostaje w mocy i stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ I instancji wskazał ponadto, że małżonek osoby wymagającej opieki –B. C., posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, w związku z czym nie jest to negatywna przesłanka do przyznania świadczenia.

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 17b u.ś.r.:

1. W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Organ I instancji wskazał, że skarżąca we wniosku o świadczenie pielęgnacyjne podpisała oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym przez rolnika, małżonka rolnika lub domownika z dniem 6 maja 2022 r. Organ I instancji wystąpił z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych do KRUS w [...], ARiMR w [...], Urzędu Gminy [...], a także wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia, kto zajmuje się gospodarstwem rolnym.

W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z mężem, w związku z czym podlega ubezpieczeniu w KRUS oraz pobiera wszystkie dopłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W kolejnym oświadczeniu podała, że w związku z rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym, obecnie jest ono prowadzone przez jej męża. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...] poinformowała organ o podleganiu ubezpieczeniu społecznego rolników przez skarżącą. Urząd Gminy [...] poinformował, że skarżąca składała wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa. Natomiast z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że skarżąca składała wnioski o dopłaty bezpośrednie za okres 2016-2022 r.

Organ I instancji podał, że z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką poprzez przygotowanie i podawanie posiłków, kąpanie, ubieranie, mierzenie ciśnienia, podawanie leków 3 razy dziennie, ćwiczenia na pamięć, umawianie wizyt lekarskich do specjalistów. M. C. wymaga stałej i ciągłej opieki, natomiast jej mąż ukończył 86 lat, zaś z uwagi na podeszły wiek, nie jest w stanie zapewnić stałej i ciągłej opieki żonie.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.4115.679.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie u podstaw odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego znalazła się regulacja zawarta w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W ocenie organu odwoławczego, pogląd organu I instancji co do sposobu wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. - zwłaszcza w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 - nie może być uznany za prawidłowy i tym samym stanowić przeszkody dla przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrokiem tym Trybunał stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że identyfikuje się z ukształtowanym na tym tle w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, że skoro na mocy wskazanego wyroku stwierdzona została we wskazanym zakresie niezgodność powyższego przepisu z Konstytucją, to okoliczność ta jako rzutująca na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych nie może zostać pominięta przy ubieganiu się przez nie o świadczenie pielęgnacyjne. Do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego mimo braku spełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą sprawowana jest opieka, nie jest zatem niezbędne uprzednie dokonanie stosownych zmian ustawodawczych. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Organ podzielił pogląd ukształtowany w doktrynie i orzecznictwie sądowym, że w takim przypadku pierwszeństwo należy przyznać rozstrzygnięciu zawartemu w sentencji orzeczenia Trybunału. Uznanie zatem przez Trybunał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawnym po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, oznacza, że stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, od dnia 23 października 2014 r., tj. od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, orzeczenie Trybunału weszło w życie i od tej daty okoliczność ta nie może zostać pominięta przy ustalaniu zakresu normatywnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem Trybunału powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, u której orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy z KRUS z dnia [...] listopada 2021 r. nr akt [...] została stwierdzona trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji. M. C. - osoba wymagająca opieki - pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek B. C. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym, lecz o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki wyłączające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały m. in. w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. wprowadza zatem przesłanki negatywne po stronie osoby wymagającej opieki, których zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika, że zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. W orzecznictwie sądowym niejednokrotnie było już wskazywane, że ustawodawca wyszedł z założenia, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Okoliczność zaistnienia opieki sprawowanej przez córkę w ramach obowiązku alimentacyjnego nad niepełnosprawną matką, nie znosi obowiązków określonych w art. 23 k.r.o. ciążących na małżonku. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas bowiem ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane podmiotom, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Wykładnia prowadząca do rozszerzenia ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą miałby czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, zdaniem organu jest nieuprawniona. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Organ podkreślił, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem.

Zdaniem organu odwoławczego wymóg posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpiony innymi dowodami czy ustaleniami organu co do obiektywnych możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w sposób wyraźny wskazuje, że to od rodzaju orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małżonka osoby wymagającej opieki zależy, czy osobie sprawującej nad nią opiekę przyznane zostanie świadczenie pielęgnacyjne. Ani organ, ani sąd nie posiada wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby ocenić, czy stan zdrowia danej osoby, zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia jej sprawowanie opieki. Taką ocenę może przedstawić tylko kompetentny organ właśnie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie brak jest zatem podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej na niepełnosprawną matkę, gdy ta pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną M. C. i faktu, że zadania tego podjęła się jej córka, ale wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie jest możliwe przyznanie świadczenia, biorąc pod uwagę inne okoliczności zgłoszone przez skarżącą. Dopóki więc w sprawie ojciec skarżącej, a mąż M. C. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazywany brak możliwości sprawowania opieki nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nieprzeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego pod kątem weryfikacji czy stan zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki czyli ojca skarżącej pozwala mu obiektywnie na sprawowanie opieki nad jego niepełnosprawną żoną,

2) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię opartą wyłącznie na literalnym brzemieniu w/w przepisu, a polegającą na przyjęciu, iż brak legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki znacznym stopniem niepełnosprawności wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności czyli np. córce, podczas gdy w niniejszej sprawie organy obu instancji winny dokonać wykładni w/w przepisu także w oparciu o wykładnię systemową i funkcjonalną zgodnie z którą rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką zależy od jednoznacznego ustalenia czy przedmiotową opiekę obiektywnie zdolny jest sprawować jego współmałżonek, niezależnie czy posiada czy nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z zaskarżoną decyzją, tj. odnośnie stanu zdrowia B. C., jego zdolności do sprawowania opieki nad żoną, skarżąca wniosła o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 września 2022 r. na okoliczność stanu zdrowia B. C. i jego zdolności do sprawowania opieki nad współmałżonkiem.

Mając na względzie w/w zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła treść zarzutów, przytaczając na ich poparcie orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu.

Zasadniczym przedmiotem sporu było zagadnienie, czy i pod jakimi warunkami jest dopuszczalne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek osoby wymagającej opieki, w sytuacji gdy żyjący współmałżonek tej osoby nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła córka (skarżąca) osoby wymagającej opieki (M. C.), pomimo iż małżonek tej osoby (B. C.) żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (86-letni, dotknięty licznymi chorobami i schorzeniami, mąż osoby wymagającej opieki, legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności).

Powyższe zagadnienie, po długotrwałym okresie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnym, zostało ostatecznie rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22. W powyższym orzeczeniu w tezie drugiej jednoznacznie przyjęto, że: "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

Przytoczone wyżej teza uchwały składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca dla każdego sądu administracyjnego (w tym dla samego NSA), chyba że skład sądu postanowi uruchomić procedurę obalenia związania stanowiskiem prawnym wyrażonym w uchwale NSA (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Ponieważ Skład Orzekający nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od poglądu wyrażonego w ww. uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r. oraz przedstawienia NSA rozważanego zagadnienia prawnego do ponownego rozpoznania, dlatego uchwała ta zachowuje moc wiążącą w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 269 § 1 p.p.s.a., był zobowiązany oddalić skargę.