Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 712/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2024-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 20, art. 24 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2024 poz 323
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 63 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 23 lipca 2024 r. nr KO.441.118.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Drzewicy z dnia 19 kwietnia 2024 r. znak: MGOPS.5211.64.1.2023. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 lipca 2024 r. znak: KO.441.118.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu odwołania J. P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Drzewicy z 19 kwietnia 2024 r., znak: MGOPS.5211.64.1.2023 wydaną na podstawie art. 17, art. 20, art. 24 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 323), powoływanej dalej jako: "u.p.s." w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.w." oraz art. 104, art. 107, art. 127a k.p.a. o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na M.P. od 1 września 2023 r. na czas nieokreślony.

Z akt sprawy wynika, że 14 grudnia 2023 r. J.P. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad matką M.P. Decyzją z 12 stycznia 2024 r. znak: MGOPS.5211.64.2023 Burmistrz Drzewicy odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 5 marca 2024 r. znak: KO.441.35.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Po uwzględnieniu wytycznych Kolegium organ uzupełnił materiał dowodowy z którego wynika, że M.P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] 2023 r. na podstawie którego została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. M.P. legitymuje się także orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] 2021 r. na podstawie którego została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe. 21 marca 2024 r. został przeprowadzony dowód z przesłuchania skarżącego, który wyjaśnił, że pracował ostatnio od 19 kwietnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Z dokumentów z PUP w O. wynika, że jest zarejestrowany jako bezrobotny od 19 grudnia 2022 r. Wyraża chęć poszukiwania pracy, ale jego stan zdrowia i konieczność opieki nad matką nie pozwalają na jej podjęcie. Skarżący oświadczył, że przy matce wykonuje takie czynności jak: pomoc przy wstawaniu z łóżka, pomoc przy porannej toalecie, pomoc w ubieraniu, przygotowanie śniadania, obiadu i kolacji, podawanie leków, palenie w kuchni węglowej, robienie zakupów, sprzątanie w mieszkaniu, porządki w obejściu, pranie odzieży, zmiana pościeli. Opieka zajmuje 24 godziny. M.P. porusza się po domu przy pomocy balkonika i laski. Samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez wnioskodawcę. Samodzielnie może umyć twarz i zęby czy uczesać włosy.

M.P. leczy się na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę nerek, organiczne zaburzenia nastroju, chorobę zwyrodnieniową stawów, przyjmuje 4 razy dziennie insulinę, a pozostałe leki rano i wieczorem, które przygotowuje skarżący. Opieka nad matką zajmuje mu cały dzień, może ona zostać sama w domu jedynie przez pół godziny. Choroba matki w jego ocenie nie pozwala mu na podjęcie zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zaproponowane usługi opiekuńcze w wymiarze 3 godzin nie są wystarczające, gdyż matka wymaga opieki całodobowej.

Przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką. Do obowiązków skarżącego należy pomoc w podawaniu leków i insuliny, pomiar cukru, robienie zakupów, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, przygotowywanie posiłków, wizyty lekarskie, ubieranie, mycie nóg, pomoc w utrzymaniu higieny ciała. Jego matka sama potrafi umyć twarz, zęby i uczesać się, nie używa pieluchomajtek, samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez syna. W domu porusza się przy wsparciu balkonika i laski. Nie jest osobą leżącą. Całkowitej opieki wymaga jedynie w czynności prowadzenia do toalety (5 razy dziennie). Część czynności wnioskodawca wykonuje 1 lub 2 razy dziennie. Czynności wskazane przez wnioskodawcę związane z prowadzeniem i utrzymaniem porządku w domu, sprzątanie, palenie w piecu, przygotowywanie opału, robienie zakupów są czynnościami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego i trudno uznać je za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Są to typowe czynności dnia codziennego wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo. W ocenie organu, korzystając z usług opiekuńczych skarżący mógłby podjąć pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.P. wnosząc o jej uchylenie. Stwierdził, że jego matka cierpi na szereg bardzo silnych schorzeń związanych z koniecznością sprawowania nad nią stałej i bieżącej opieki (min.: miażdżycę, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, zanik mózgu, niewydolność nerek, chorobę niedokrwienną serca i leukoarajozę, a także inne zmiany naczyniopochodne oraz wiele innych), a także na bardzo silne zaburzenia psychiczne popadając w stany lękowe, depresyjne, przez co nie jest w stanie pozostać sama w domu dłużej niż kilka minut.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ na wstępie wyjaśnił, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów u.ś.r., jednakże w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Organ przywołując treść art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji wyjaśnił, że M.P. (ur. 27.07.1945 r.), wdowa orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] 2023 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe (symbol przyczyny niepełnosprawności: [...] - choroby układu oddechowego i krążenia). W tymże orzeczeniu wskazano, że nie można ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 września 2023 r. M.P. legitymuje się także orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] 2021 r., na podstawie którego została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe (symbole przyczyny niepełnosprawności: [...] - choroby psychiczne i [...] - inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego). W ww. orzeczeniu nie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Kolegium wskazało, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawna. Zasadniczo zatem uprawnienie to adresowane jest do osób aktywnych na rynku pracy, mogących podejmować zatrudnienie a zmuszonych do rezygnacji z pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Z poczynionych ustaleń, w tym z wywiadu środowiskowego z 3 stycznia 2024 r. oraz z protokołu przesłuchania strony z 21 marca 2024 r. wynika, że skarżący mieszka z niepełnosprawną matką, która choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę nerek, organiczne zaburzenia nastroju, zwyrodnienie stawów. Jest pod stałą opieką Poradni Zdrowia Psychicznego w N. (wizyty co 2 miesiące). Porusza się po domu za pomocą balkonika oraz laski. Samodzielnie spożywa posiłki przygotowane i podane przez skarżącego. Samodzielnie potrafi umyć twarz i zęby oraz uczesać włosy. Nie jest pampersowana. Skarżący codziennie przy swojej mamie wykonuje następujące czynności: pomaga wstać z łóżka, przy porannej toalecie, w ubraniu się, przygotowuje posiłki, podaje leki, w tym insulinę, pali w kuchni węglowej, robi zakupy, sprząta w mieszkaniu, wykonuje porządki, robi pranie, zmienia pościel. Nadto, z akt sprawy wynika, że jego matka przebywała ok. 2 miesięcy u córki B.A., ponieważ wymagała zabiegów rehabilitacyjnych, które córka mogła zapewnić matce w O.. Rehabilitant przychodził do domu 2x w tygodniu (prywatnie) w celu jej usprawnienia. W tym okresie siostra skarżącego złożyła w Powiatowym Centrum Orzekania o Niepełnosprawności w O. wniosek o zmianę stopnia niepełnosprawności.

Organ nadmienił, że istotna jest okoliczność, że M.P., poza skarżącym, ma jeszcze dwie córki, tj.: B. A. oraz M.O. Z protokołu z przesłuchania B.A. z 8 listopada 2023 r. wynika, że odwiedza matkę 1 raz w miesiącu. Pomaga poprzez realizację recept, umawianie wizyt lekarskich i zawożenie na umówione wizyty. Nie jest w stanie zapewnić stałej opieki, gdyż pracuje i zamieszkuje ok. 100 km od miejsca jej zamieszkania. Nie jest też w stanie pokrywać kosztów opieki nad nią. Obecnie pokrywa koszty związane z zakupem artykułów żywnościowych, środków ochrony osobistej, środków czystości, leków czy dojazdów do lekarzy w miarę swoich możliwości. Z protokołu z przesłuchania M.O. z 15 listopada 2023 r. wynika, że pracuje we własnym gospodarstwie rolnym. Od miejsca zamieszkania mamy dzieli ją ok. 9 km. Odwiedza matkę w każdy wtorek i czasami w piątek. Pomaga poprzez robienie zakupów, zorganizowanie dowozu do lekarza, wykup leków, gruntowne sprzątanie domu w zależności od potrzeby. Ze swojej strony jest w stanie zapewnić osobistą pomoc mamie w formie dotychczasowej. Nie jest w stanie świadczyć pomocy w formie pieniężnej, gdyż praca w gospodarstwie rolnym nie przynosi oczekiwanych środków pieniężnych. Powyższe ustalenia wskazują na współudział sióstr skarżącego w opiece nad matką i jednocześnie obrazuje możliwości organizacyjne rodziny w sprawowaniu opieki.

Matka skarżącego posiada znaczny stopień niepełnosprawności z przyczyn chorób układu oddechowego i krążenia (symbol [...]). W uzasadnieniu orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] 2023 r. wskazano, że ma znacznie naruszoną sprawność organizmu, jest niezdolna do pracy i wymaga w celu pełnienia ról społecznych, stałej opieki innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności [...]. Jednocześnie uznano, że osoba orzekana nie kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności [...].

Organ stwierdził, że nie każda niepełnosprawność podopiecznego implikuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca zastrzegł, że tylko znaczny stopień niepełnosprawności może dawać takie prawo dopuszczając jednakże posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, bez skonkretyzowania, czy jest to niepełnosprawność lekka, czy też umiarkowana, ale w każdym razie inna niż znaczna. Ustawodawca wprowadził jednak zastrzeżenie o konieczności istnienia wskazań w takim orzeczeniu, zatem świadczenie przysługuje temu, kto opiekuje się osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, a wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której podopieczny posiada inne orzeczenie, ale muszą współistnieć konkretne wskazania. W ocenie organu jedynie choroby układu oddechowego i krążenia były podstawą do uznania M.P. za osobę legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Wobec tego rozmiar czynności opiekuńczych, jakie wykonuje opiekun nad podopiecznym należy wiązać z daną jednostką chorobową, stanowiącą podstawę do uznania jej za osobę legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, a nie ze wszystkimi schorzeniami i dolegliwościami tej osoby. W konsekwencji nie jest przedmiotem oceny stan zdrowia matki skarżącego, ponieważ tym zagadnieniem zajmuje się specjalistyczny organ, tj. zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, który w uzasadnieniu orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności stwierdził, że osoba orzekana nie kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyny niepełnosprawności [...]. Nie wszystkie schorzenia, które występują u matki skarżącego odpowiadają naruszeniom organizmu zdefiniowanym jako znaczny stopień niepełnosprawności Sprawowana opieka powinna zaś być odpowiednia do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o znacznym niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów u.ś.r.

Kolegium dostrzegło trudną sytuację zdrowotną M.P. i wielość schorzeń z którymi się boryka, jednak nie ma to wpływu na ocenę zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Matka skarżącego ze względu na schorzenia i wiek niewątpliwie wymaga wsparcia, ale okoliczności sprawy nie wskazują, aby jej stan wymagał stałej i ciągłej opieki, która odpowiada przesłankom z art. 17 u.ś.r. Nie jest osobą obłożnie chorą, bez kontaktu. Z akt sprawy nie wynika też aby miała ograniczenia uniemożliwiające jej artykułowanie swoich potrzeb. Przy pomocy balkonika lub laski jest w stanie przemieszczać się po domu. Skarżący nie wskazał, aby wykonywał względem matki takie czynności opiekuńcze czy pielęgnacyjne, których specyfika wymagałaby intensywności i ciągłości opieki. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak chociażby: przygotowanie posiłków, podawanie leków i insuliny, czy pranie i sprzątanie mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Również pomoc w czynnościach higienicznych i ubieraniu jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i te czynności nie mają charakteru ciągłego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką chorych członków rodziny. Do tego rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem a dzieckiem.

Organ nadmienił jednocześnie, że ostatnie zatrudnienie jakie skarżący podejmował trwało od 19 kwietnia 2022 r. do 19 września 2022 r. Stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który umowa była zawarta). Wcześniej skarżący pracował w okresie od 16 lipca 2001 r. do 27 stycznia 2022 r. W ocenie Kolegium skarżący ani nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechał podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką, ponieważ swoją dotychczasową aktywność zawodową ograniczał jedynie do podjęcia (jednorazowo) zatrudnienia na podstawie umowy zawartej na okres pięciu miesięcy. Brak również podstaw do przyjęcia, aby w przypadku skarżącego zachodziła przesłanka niepodejmowania zatrudnienia, skoro skarżący przez ostatnie lata nie miał stałej pracy, a jedynie pracował dorywczo. Potrzeba zatrudnienia nie występowała u skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym zaistnienie okoliczności pociągających za sobą konieczność sprawowania opieki nad matką, natomiast zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium powyższe okoliczności bezsprzecznie świadczą o braku związku przyczynowego w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, ani też opieka ta nie była związana z brakiem możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Ponadto matka skarżącego ma jeszcze dwie córki, a zatem występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawną matką, do czego są zobowiązana zgodnie z k.r.i.o., zatem skarżący nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad matką. W ramach systemu pomocy społecznej istnieją różne formy wsparcia osób w opiece nad ich bliskimi umożliwiające opiekunom zachowanie aktywności zawodowej, w tym pomoc w formie usług opiekuńczych.

Konkludując organ stwierdził, że skarżący może zorganizować (przy wsparciu sióstr lub poprzez skorzystanie z zaproponowanych przez organ pomocowy usług opiekuńczych) opiekę wobec matki, godząc ją z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje strona, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.P. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na:

a. pominięciu prawnie uzasadnionych celów tej u.ś.r.;

b. przyjęciu, że nie istnieje uzasadniony związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją strony odwołującej z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką w sytuacji kiedy skarżący zrezygnował z pracy i jakiekolwiek aktywności zawodowej tylko i wyłącznie po to, aby sprawować stałą, bieżącą opiekę nad niepełnosprawną, wymagającą 24-godzinnej opieki matką;

c. pominięciu faktu, że z uwagi na konieczność sprawowania stałej, bieżącej opieki nad matką skarżący nie ma możliwości pójścia do pracy, normalnego wyjścia z domu, wyjścia na zakupy, wyjazdu trwającego dłużej niż kilkanaście minut oraz faktu, że w rzeczywistości podporządkował całe życie opiece nad matką, która stale wymaga jego pomocy;

2. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że matka jest w stanie samodzielnie wykonywać cały szereg czynności życia codziennego i w związku z tym opieka nad nią nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia i jest "doraźna" czy też "sporadyczna" w sytuacji, kiedy z uwagi na swój stan zdrowia jest osobą całkowicie zależną od otoczenia i wymaga stałej, całodobowej opieki i pomocy właściwe we wszystkich czynnościach, m.in. korzystanie z toalety, ubieranie, kąpiel, utrzymanie higieny osobistej, karmienie, przygotowywanie posiłków, podawanie lekarstw, a przy wszystkich tych czynnościach konieczna jest pomoc syna;

3. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie skutkujące przyjęciem, że istotna jest okoliczność, że matka skarżącego poza nim ma jeszcze dwie córki przez co "współdziałają" w opiece nad matką w sytuacji, kiedy jedna z sióstr zamieszkuje w odległości ponad 100 km od miejsca zamieszkania matki i jest w stanie odwiedzać matkę jedynie jeden raz w miesiącu, zaś druga z nich M.O. jest osobą niewidomą na jedno oko, nie posiada prawa jazdy, na co dzień prowadzi gospodarstwo rolne przez co stale musi przebywać na jego terenie w związku z czym czystą abstrakcją pozostają twierdzenia, jakoby siostry mogły współdziałać w sprawowaniu stałej, codziennej, 24-godzinnej opieki nad matką;

4. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki i realnych możliwości jej sprawowania nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem jej zdrowia, a przez to nieuprawnione uznanie, że zakres czynności opiekuńczych oraz sytuacja życiowa, bytowa i zdrowotna wszystkich dzieci M.P. pozwala na stwierdzenie, że są oni zaopiekować się matką w takim zakresie, aby skarżący nie musiał rezygnować z aktywności zawodowej w sytuacji, kiedy matka jest osobą na tyle niepełnosprawną, że jest w stu procentach zależna od otoczenia i osób trzecich i wymaga stałej, 24-godzinnej opieki, zaś skarżący jest jedyną osobą, która tę opiekę może pełnić;

5. art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przy sprawowaniu opieki nad matką nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia podczas gdy matka wymaga całodobowej opieki, albowiem nie jest w stanie sama skorzystać z toalety, zjeść posiłku, ubrać się, umyć, a nadto kobieta stwarza niebezpieczne dla siebie i innych osób sytuacje (odkręcenie gazu w kuchence gazowej czy groźny upadek w pokoju), co przemawia za tym, że osoba, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym nie ma możliwości podjęcia aktywności zawodowej;

6. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychiatry celem wykazania stanu zdrowia matki, faktu, że jest osobą wymagającą stałej opieki osoby trzeciej i braku możliwości pozostawienia samej w domu z jedynie "doraźną" pomocą innych osób.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ nie dość wnikliwie przeanalizował stan faktyczny oraz całokształt okoliczności sprawy, a uzasadnienie i cała decyzja mogą dotyczyć zupełnie innej osoby. Sytuacja życiowa w jakiej znajdują się wraz z matką jest książkowym przykładem, w którym świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane i to w pierwszej kolejności. Skarżący całkowicie zrezygnował z aktywności zawodowej, nie ma żadnego stałego źródła utrzymania tylko i wyłącznie po to, aby cały swój czas poświęcić opiece nad niepełnosprawną, wymagającą stałej i całodobowej opieki matką. Nie ma możliwości pójścia do pracy, normalnego wyjścia z domu, na zakupy, nie może nigdzie wyjechać ani na chwilę spuścić swojej matki z oczu, gdyż całe swoje życie podporządkował opiece nad nią, której umysł i sposób myślenia są w tym momencie na poziomie kilkuletniego dziecka. Organ nie skupił się na faktycznym stanie zdrowia jego 79 - letniej matki, jak rzeczywiście wygląda jej codzienne funkcjonowanie, a obecny jej stan nie pozwala na pozostawienie jej samej w domu na dłużej niż 30 minut, co jasno i wyraźnie potwierdza zalegająca w aktach sprawy dokumentacja medyczna czy treść orzeczenia o niepełnosprawności.

Według zaświadczenia od lekarza psychiatry oraz relacji rodziny matka skarżącego stanowi zagrożenie dla siebie i innych i wymaga całodobowej opieki innych osób. Kobieta nie jest w stanie samodzielnie skorzystać z toalety, nawet na chwilę nie wyjdzie sama w domu, nie jest w stanie samodzielnie się ubrać, umyć czy choćby przyjąć posiłku.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że dwie pozostałe córki współdziałają w opiece nad codzienną bieżącą opieką i są w stanie taką pomoc zapewnić. Organ kompletnie zignorował fakt, że B.A. mieszka w miejscowości oddalonej o ponad 100 km od miejsca zamieszkania matki, a przy tym pracuje, więc nie jest w stanie codziennie lub nawet co drugi dzień przyjeżdżać do swojej matki. Córka pomaga matce, jednak na odwiedziny może pozwolić sobie maksymalnie 1 raz w miesiącu. M. O. z kolei nie widzi na jedno oko, nie posiada prawa jazdy i nie ma możliwości swobodnego pokonywania trasy od siebie z domu do matki. Na co dzień zajmuje się gospodarstwem rolnym, co łączy się z całym szeregiem obowiązków, wobec czego nie jest w stanie bywać u swojej matki częściej niż raz na kilka dni.

M.P. jest osobą w bardzo zaawansowanym już wieku, cierpi na bardzo wiele poważnych chorób - m.in.: miokardiopatia miażdżycowa w okresie niewydolności krążenia, zaawansowana cukrzyca, nefropatia cukrzycowa, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, przewlekła choroba nerek w st. 3, niewydolność serca. W ostatnim czasie stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu. Podczas wykonywanego badania TK zdiagnozowano zanik mózgu i leukoarajozę, a także inne zmiany naczyniopochodne. Kobieta ma ogromne trudności z poruszaniem się, po domu chodzi tylko z pomocą balkoniku albo laski, a przez częste zawroty głowy nie może utrzymać równowagi i przewraca się. Od śmierci męża w listopadzie 2020 r. jest leczona również psychiatrycznie. Od tamtej pory cierpi ona na zaburzenia depresyjno-lękowe na podłożu organicznym. Ma trudności z zasypianiem, pozostaje w nieustannym niepokoju, ma epizody depresyjne, często "zapomina się" przy wykonywaniu prostych czynności, m.in. nie zakręca kurków z gazem w domu, co stanowi zagrożenie dla niej i innych osób. Objawy choroby utrudniają codzienne funkcjonowanie, wymaga pomocy opiekuna lub nadzoru w przyjmowaniu leków, wobec czego nie może zostawać sama w domu. Cierpi na bardzo silne napady lęku - wpada w panikę, kiedy tylko syn znika w jej pola widzenia. Panicznie boi się samotności.

W ocenie skarżącego M.P. wymaga stałej, niemal 24 - godzinnej opieki, pomocy przy takich czynnościach jak wstanie z łóżka, zaprowadzenie do toalety, ubranie się, przygotowanie wszystkich posiłków, przygotowanie i podanie lekarstw, podawanie insuliny. Nie jest w stanie sama nalać sobie szklanki wody, nie jest w stanie przygotować posiłku, nie weźmie samodzielnie żadnych leków, nie skorzysta samodzielnie z toalety, nie jest także w stanie sama się ubrać. We wszystkich tych czynnościach konieczna jest pomoc skarżącego, który nie może odstąpić jej nawet na krok. Z uwagi na silne zaburzenia psychiczne nie jest w stanie samodzielnie kontrolować przyjmowanych leków. M.P. nie jest w stanie samodzielnie zejść ani wejść po schodach, miewa zmienne nastoje, których kompletnie już nie kontroluje, potrafi nagle wpaść w histerię, zaczyna krzyczeć i płakać, mówić, że wszystko jej zginęło. W takich sytuacjach obecność opiekuna w domu jest niezbędna. Skarżący zwrócił również uwagę na fakt nietrzymania moczu przez matkę, która wzbrania się przed używaniem pieluchomajtek, jednak są one przez lekarzy zalecane już od wielu miesięcy.

W ocenie skarżącego jego matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a jego stała i bieżąca opieka nad nią jest wręcz konieczna. Już sam fakt wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji świadczy o tym, że jest to osoba niezdolna do pracy, a przy tym wymaga stałej, bieżącej opieki osoby trzeciej.

Zdaniem skarżącego organ odmawiając prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dokonał tego w sposób arbitralny i nieznajdujący żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistości. Nie wziął pod uwagę faktycznych czynności wykonywanych w związku z opieką nad niepełnosprawną matką i czasu potrzebnego na nie. Skarżący nie ma możliwości, biorąc pod uwagę stałą całodobową opiekę, podjęcia jakiejkolwiek pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 23 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Drzewicy z 19 kwietnia 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącemu J.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką M. P., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji odmownej organów obydwu instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) [dalej: ustawa o ,świadczeniach rodzinnych] w nowym brzmieniu, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) oraz art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) [dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym].

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (zob. art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". W art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym prawodawca doprecyzował brzmienie art. 63 ust. 1 tej ustawy stanowiąc, że "Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do 31.12.2023 r.), albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. od 01.01.2024 r.), na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4"

Należy wskazać, że zasadniczą przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z niekwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazującym na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z treści uzasadnienie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] 2023r. wprost wynika, że cyt. "Stwierdzono że osoba orzekana ma znacznie naruszoną sprawność organizmu, jest niezdolna do pracy i wymaga w celu pełnienia ról społecznych stałej opieki innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji." Jednocześnie z ustaleń wywiadu wynika, że Skarżący sprawuje całodobową opiekę nad matką, która z którą mieszka.

Istotą sporu w badanej sprawie pozostaje to, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Odnosząc się do powyższej kontrowersji wypada zauważyć, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowanie opieki, w powyższym rozumieniu tegoż pojęcia, nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować aktywności adekwatnych dla swego stanu zdrowia, w szczególności, że nie może mieć "czasu dla siebie". Podejmowanie takich aktywności nie podważa sprawowanej opieki, która winna być odpowiednią do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021, poz. 573 ze zm.)., dalej jako "u.r.z.s.". Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (zob. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. I OPS 2/22, źródło CBOSA). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021, poz. 857).

Należy podkreślić, iż matka Skarżącego leczy się na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, przewlekłą chorobę nerek, chorobę zwyrodnieniową stawów. Ponadto w aktach sprawy jest orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z [...] 2021 r. potwierdzające, że matka skarżącego cierpi na choroby psychiczne zaburzenia nastroju. Ma zatem ograniczenia w samodzielnej egzystencji. To zaś oznacza, że jej syn sprawując nad nią opiekę codziennie, w sposób ustawiczny, w zakresie adekwatnym do stopnia stwierdzonej u matki niepełnosprawności oraz pozostając przy tym nieprzerwanie w dyspozycji niepełnosprawnej matki, znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Nietrafny jest zatem wniosek o braku ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Należy przy tym podkreślić, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest natomiast zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (por. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17).

W okolicznościach badanej sprawy związek ten niewątpliwie zachodzi, bowiem niepodejmowanie przez Skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podyktowane jest koniecznością sprawowania opieki nad matką. Z okoliczności sprawy wynika, iż Skarżący wykonuje opiekę nad matką codziennie i regularnie, zaś wymiar sprawowanej opieki jest adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej, a czynności opiekuńcze odbywają się w różnych porach, w ciągu całego dnia. Opieka ta sprawowana jest także w święta i dni wolne od pracy. Nadto, nawet jeśli Skarżący nie wykonuje bezpośrednio czynności opiekuńczych w określonym czasie, bowiem nie wymaga tego stan jego matki, to w tym czasie pozostaje w dyspozycji niepełnosprawnej matki. Z okoliczności sprawy wynika także, że potrzeby matki Skarżącego są regularnie zaspokajane. Skarżący, co wynika z informacji zawartych w wywiadzie środowiskowym, pomaga niepełnosprawnej w codziennym utrzymywaniu higieny osobistej, w ubieraniu się oraz przygotowuje posiłki i pali w piecu. Również podaje matce lekarstwa oraz wykonuje obowiązki domowe, takie jak: pranie czy sprzątanie oraz robi zakupy. Bezspornym jest, iż Skarżący wykonuje czynności opiekuńcze związane z potrzebami mamy, która z uwagi na stan zdrowia potrzebuje pomocy drugiej osoby. Sprawuje zatem opiekę codziennie, w sposób regularny i adekwatny do potrzeb osoby niepełnosprawnej i w takim rozmiarze, że nie może podjąć zatrudnienia. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika aby ktoś inny poza Skarżącym potrzeby te zaspokajał na co dzień.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy naruszyły art. 17 ust. 6 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że w okolicznościach sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką a niepodejmowaniem zatrudnienia lub pracy zarobkowej.

Zdaniem składu orzekającego przy wydawaniu decyzji, doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn niż opieka nad matką, która to okoliczność nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zatem organy ustaliły wadliwie stan faktyczny sprawy w zakresie przyczyn powstrzymywania się Skarżącego w podjęciu pracy. Przy czym błąd ten, jest następstwem niewłaściwej wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

Z uwagi na zawarte w skardze żądanie przeprowadzenia dowodów z opinii biegłego wyjaśnić należy, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym w zasadzie nie jest dopuszczalne. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzają organy administracji. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu, ale tylko z dokumentów i tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznacza bowiem ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, ONSA WSA 2006/2, poz. 45).

Z tych względów nie jest więc możliwe uwzględnienie przez sąd w niniejszej sprawie wniosku skarżącego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.