Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1214/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art. 153, art. 183 par. 1 i 2, art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 198/11 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. R. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I OSK 1214/11

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] listopada 1975 r. Naczelnik Miasta i Gminy w Siewierzu przejął na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne o powierzchni 0,3645 ha, oznaczone jako działka nr [...], położone w S., należące do J. i J. R.

J. R., następczyni prawna zmarłego ojca J. R. i opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej matki J. R., wystąpiła do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o przyznanie nieruchomości zamiennej, ewentualnie zwrot gruntów przejętych wyżej wskazaną decyzją.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Wojewoda Śląski stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r. wydana została z naruszeniem prawa oraz odmówił stwierdzenia jej nieważności ze względu na nieodwracalne skutki prawne.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] września 2007 r., uchylił w całości decyzję Wojewody Śląskiego, podnosząc, że w aktach brak jest wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji.

Pismem z dnia 23 stycznia 2008 r. J. R. sprecyzowała swoje pierwotne żądanie, wskazując, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. decyzję tę utrzymał w mocy.

Wyrokiem z dnia 30 września 2009 r., IV SA/Wa 1031/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. R., uchylił decyzje wydane przez Ministra w obu instancjach.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono wniosku rodziców skarżącej o przejęcie gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa za spłaty pieniężne, przy czym w aktach brak jest informacji, by organ w celu odnalezienia wniosku zwracał się do właściwych archiwów. Nadto przedmiotową decyzją uchylona została poprzednia decyzja wydana w tym przedmiocie z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz zostało wydane postanowienie z dnia [...] maja 1975 r. odnoszące się do ceny wykupu gruntu. Dokumentów tych w aktach sprawy również nie było, a organ nie sprawdził, czy ewentualnie przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r. nie został złożony wniosek, o jakim mowa w art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118), dalej u.p.g.r.

Wykonując zalecenia Sądu organ wystąpił do Archiwum Państwowego w Katowicach, Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, Starostwa Powiatowego w Będzinie o odnalezienie i nadesłanie pisemnego wniosku o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego oraz orzeczeń poprzedzających kwestionowaną decyzję. W wyniku podjętych czynności poszukiwany wniosek nie został odnaleziony. Odnaleziono natomiast decyzję Naczelnika Miasta i Gminy Siewierz z dnia [...] stycznia 1975 r. i postanowienie z dnia [...] maja 1975 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r . Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r.

Składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy J. R. podnosiła, że wniosku jej rodziców o przejęcie gospodarstwa nigdy nie było, a przedmiotowa decyzja została wydana wbrew woli byłych właścicieli, przez co rażąco narusza prawo.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r.

Organ wskazał, że podstawę decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. stanowiły art. 28 i 31 u.p.g.r.. Zgodnie z art. 28 ust. 1 nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub w części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. Wskazany przepis wprost i bezwzględnie wymagał wniosku właściciela nieruchomości, wyrażającego jego wolę przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego w całości lub części.

Organ stwierdził, że wprawdzie nie udało się odnaleźć wniosku rodziców skarżącej o przejęcie gospodarstwa rolnego, ale z akt sprawy wynika, że można uznać, że wyrazili oni wolę przekazania gospodarstwa i decyzja została wydana w wyniku rozpoznania złożonego wniosku. Brak dokumentu w aktach sprawy nie może automatycznie przemawiać za jego nieistnieniem. Nie można wykluczyć, że wniosek został złożony, lecz nie zachował się w archiwum. Organ podkreślał, że nie istnieje żaden dokument, na podstawie którego można uznać, że wydana decyzja była sprzeczna z wolą ówczesnych właścicieli gospodarstwa. J. i J. R. nigdy nie kwestionowali prawidłowości i zgodności z prawem decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Nie wnieśli odwołania, mimo prawidłowego pouczenia o możliwości jej zaskarżenia. Poza sporem pozostaje przy tym, że w zamian za nieruchomość otrzymali należność pieniężną. Dodatkowo organ wskazał, że w 1994 r. złożyli wniosek o wyrównanie odszkodowania z tytułu niskiej kwoty otrzymanej zapłaty.

Odnośnie do decyzji z dnia [...] stycznia 1975 r., to organ wskazał, że była ona wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 251). Postępowanie w tym przedmiocie nie było prowadzone na wniosek. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy nieruchomości mogły być przymusowo wykupione, jeżeli gospodarstwa te wykazywały niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, a w szczególności nieskorzystania ze środków wpływających na wzrost produkcji rolniczej. W ocenie organu zarówno decyzja z dnia [...] stycznia 1975 r., jak i postanowienie z dnia [...] czerwca 1975 r. pośrednio potwierdzają, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na wniosek. Świadczy o tym to, że organ przychylił się do wniosku i zamiast decyzji o przymusowym wykupie podjął decyzję o przejęciu gospodarstwa.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. R. Jej zdaniem za uznaniem, że gospodarstwo zostało przejęte bez wniosku, przemawia:

- brak wniosku, mimo poszukiwań tego dokumentu w archiwach różnych urzędów,

- niewskazanie w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r. daty, z jaką złożono wniosek o przejęcie gospodarstwa,

- fakt wybudowania stodoły oraz chlewu i zakup dwóch samców bydła domowego do odchowu (nieracjonalne byłoby czynienie nakładów w sytuacji, gdy ma być przekazane gospodarstwo),

- dokonana przez organ w postanowieniu z dnia [...] czerwca 1975 r. wycena gruntu na kwotę 4 374 zł, która była niewspółmierna do jego wartości,

- fakt wniesienia w dniu 3 marca 1994 r. przez rodziców skarżącej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. (w 2008 r. jej pismo doprecyzowywało żądanie); skarżąca dodała, że przed 1990 r. nie było możliwości złożenia odwołania z uwagi na realia ustroju politycznego,

- ciągłość numeracji decyzji: decyzja poprzedzająca wywłaszczenie - [...], postanowienie dotyczące ceny - [...], decyzja, o której stwierdzenie nieważności wniesiono - [...].

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie nie pozwala jednoznacznie przyjąć, że decyzja z dnia [...] listopada 1975 r. została wydana wbrew woli małżonków R. i bez ich wniosku w tym zakresie.

Wskazuje na to brak wykorzystania środków procesowych w stosunku do decyzji, z treścią której strona się nie zgadzała. Nadto w 1994 r. małżonkowie R. wnosili tylko o wyrównane odszkodowania. Wprawdzie w orzecznictwie sądowym wyrażany był pogląd, że brak wniosku, czy dowodu bezpośrednio wyrażonej woli przesądza o rażącej wadliwości decyzji, która podejmowana jest na wniosek, jednak tezę powyższą należy odnieść tylko do sytuacji, gdy okoliczności sprawy wykluczają ustalenie, że decyzja była zgodna z wolą strony lub inne zachowane dowody wskazują, że strona kwestionowała rozstrzygnięcie podjęte bez jej wniosku i można jednoznacznie przesądzić, że brak było takiego wniosku. Jedynie w tym przypadku można mówić, że dotknięta wadliwością decyzja wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić, nawet kosztem obalenia decyzji ostatecznej.

Rażąca wadliwość decyzji nie może być domniemywana. W ocenie Sądu nie można jednoznacznie wykluczyć, że przedmiotowy wniosek został złożony, lecz nie zachował się w archiwum. Jedną z przesłanek rażącego naruszenia prawa jest oczywistość jego naruszenia. W sytuacji, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy nie można jednoznacznie przesądzić tego faktu, to nie można mówić, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Brak dokumentu nie może z góry przesądzać o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję podlegającą kontroli w trybie nadzwyczajnym, skoro ustalenie jego treści jest możliwe na podstawie innych dokumentów i okoliczności sprawy.

Zdaniem Sądu nie można podzielić zarzutu skarżącej, że już jej rodzice w swoim wniosku z dnia 3 marca 1994 r. wnosili o stwierdzenie nieważności decyzji z 1975 r., ponieważ co innego wynika z jego treści. Również podnoszone przez skarżącą zarzuty, że jej rodzice nie mieli zamiaru pozbywać się gospodarstwa rolnego, pozostają w sprzeczności z biernym zachowaniem po otrzymaniu decyzji oraz następnym okresie. Twierdzenie skarżącej, że wynikało to z zastraszenia rodziców przez ówczesną ,,władzę’’, nie zostały w żaden przekonywający sposób udowodnione.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2011 r. skargę kasacyjną złożyła J. R. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 1 u.p.g.r., przez przyjęcie, że pomimo braku wniosku, o którym mowa w powołanym przepisie, zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, chociaż bez wniosku rolnika postępowanie administracyjne nie mogło być wszczęte, a decyzja wydana w takim postępowaniu jest wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.) i jest nieważna.

Wskazując na powyższe naruszenie autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej po raz kolejny podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu brakuje daty wniosku małżonków R., a czynione przez organ próby odnalezienia wniosku nie przyniosły rezultatu. Domniemanie złożenia wniosku nie mieści się zaś w podstawowych zasadach postępowania administracyjnego. Skoro zachowały się wszystkie decyzje wydane w tym postępowaniu, to nie mógł zaginąć wniosek.

Autor skargi kasacyjnej wskazał przy tym na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Tymczasem organ, rozpoznając ponownie sprawę, nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2009 r., że konieczną i jedyną przesłanką do przejęcia nieruchomości na własność Państwa był wniosek właściciela gospodarstwa rolnego. Bez takiego wniosku nie może toczyć się postępowanie administracyjne w przedmiocie przejęcia nieruchomości w trybie art. 28 ust. 1 u.p.g.r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118 ze zm.), dalej u.p.g.r., nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub w części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełnia warunków do uzyskania renty.

Treść cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości, nie jest również sporna między stronami niniejszego postępowania. Aby mogło dojść do legalnego przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za spłaty pieniężne w myśl przepisów ww. ustawy niezbędny był wniosek rolnika. Wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa mimo braku owego wniosku stanowiłoby niewątpliwie rażące naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy, co stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co do tego ani autor skargi kasacyjnej, ani orzekający w sprawie Sąd I instancji, ani nawet organ nadzoru, nie mają żadnych wątpliwości.

Kwestią sporną pozostaje natomiast w niniejszej sprawie okoliczność, w jaki sposób ocenić brak jakichkolwiek materialnych dowodów, by taki wniosek został złożony. Sąd I instancji uznał, w ślad za organem nadzoru, że skoro późniejsze zachowanie adresatów decyzji nie wskazuje na ich negatywne do tej decyzji nastawienie, o czym miało świadczyć niezłożenie odwołania od decyzji o przekazaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, to nie można jednoznacznie przyjąć, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w Siewierzu z dnia [...] listopada 1975 r. została wydana wbrew woli J. i J. R. i bez ich wniosku w tym zakresie. W ocenie Sądu I instancji bierna postawa adresatów po otrzymaniu decyzji z 1975 r. pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami skarżącej o braku zamiaru pozbycia się gospodarstwa przez jej rodziców.

Z argumentem takim nie sposób się zgodzić. Pomijając już fakt, że ze szczątkowych akt administracyjnych w żaden sposób nie można przyjąć za udowodnione, że decyzja o przekazaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa została J. i J. R. doręczona, to wywód myślowy sprowadzający się do tezy, że niewniesienie środka odwoławczego od decyzji świadczy o akceptacji jej adresatów co do skutków wywołanych wydaniem tej decyzji, co z kolei miałoby świadczyć o złożeniu przez nich wniosku o przejęcie przez Państwo ich gospodarstwa, nie znajduje akceptacji Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uzasadnienie obydwu decyzji organu nadzoru, uznanych przez Sąd I instancji za prawidłowe, jak również uzasadnienie zaskarżonego wyroku, sprowadzają się w istocie do argumentu, że skarżąca w żaden sposób nie udowodniła, że jej rodzice nie złożyli stosownego wniosku. Tymczasem przeprowadzenie dowodu na okoliczność negatywną jest z punktu widzenia logiki niemożliwe. Nie można przecież udowodnić, że czegoś się nie zrobiło. Dlatego też skarżąca nie miała nawet możliwości wykazania ponad wszelką wątpliwość, czego oczekiwał od niej organ nadzoru i Sąd I instancji, że wniosek o przejęcie gospodarstwa przez Państwo nie został złożony. Skarżąca w miarę możliwości starała się przedstawić logiczny ciąg wydarzeń, mający wykazać, że jej rodzice nie chcieli przekazać Państwu gospodarstwa, o czym mogłoby świadczyć choćby inwestowanie w nie znacznych środków. Zgromadzone przez organ w postępowaniu nadzorczym dowody (pisma organów, do których Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił się o odszukanie stosownej dokumentacji) świadczą przecież o tym, że wniosku takiego nie było. Zatem jeśli organ twierdzi, że było przeciwnie, to on właśnie zobowiązany był do udowodnienia, że wniosek został złożony. Do tego zresztą zobowiązuje go na gruncie k.p.a. zasada oficjalności. Jednakże mimo przeprowadzenia dość skrupulatnych czynności zmierzających do odnalezienia wniosku, do czego zobowiązał organ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 września 2009 r., okoliczność ta wciąż została nieudowodniona. Organ próbował uzasadnić tezę o złożeniu wniosku, do czego Sąd I instancji nie odniósł się w zaskarżonym wyroku, stwierdzeniem, że decyzja z 1975 r. powoływała się zarówno w podstawie prawnej (przywołany art. 28 u.p.g.r.), jak i w jej sentencji i uzasadnieniu na fakt złożenia takiego wniosku. Jednakże poszukiwanie potwierdzenia w treści decyzji okoliczności, którą strona kwestionuje, w sytuacji prowadzenia postępowania nadzorczego kontrolującego tę właśnie decyzję i tę okoliczność, pozostaje w sprzeczności z ideą postępowania nadzorczego. To samo dotyczy argumentu o zasadzie trwałości decyzji administracyjnej, której nie może, jak uważa Sąd I instancji, niweczyć domniemanie niezłożenia wniosku o przejęcie gospodarstwa.

Tymczasem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezłożenie wniosku w niniejszej sprawie nie jest domniemane. Wniosku takiego po prostu nie ma, a zatem przyjąć należy, że go nigdy nie było. Dopiero udowodnienie, że jednak był, mogłoby doprowadzić do uznania, że decyzja z 1975 r. nie naruszała rażąco art. 28 ust. 1 u.p.g.r..

Warto również zwrócić uwagę na jedną jeszcze okoliczność podnoszoną także w skardze kasacyjnej. Mianowicie w pierwszym wyroku zapadłym w przedmiotowej sprawie w dniu 30 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosił już kwestię, że wniosku o przejęcie gospodarstwa nie ma i nakazał organowi nadzoru podjęcie czynności, które wykażą, że został on jednak złożony. W wyroku tym Sąd wyraźnie również stwierdził, że w sytuacji braku wniosku, badana w postępowaniu nadzorczym decyzja dotknięta będzie wadą nieważności.

Po wystąpieniu do różnych organów, które hipotetycznie powinny dysponować kompletnymi aktami postępowania z 1975 r., okazało się, że wniosek taki nie zachował się w żadnych archiwach. Oznacza to, że stan faktyczny sprawy nie zmienił się w najmniejszym nawet stopniu w stosunku do stanu z dnia 30 września 2009 r., gdy Sąd wydał pierwszy wyrok w przedmiotowej sprawie.

W myśl zaś art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ocena prawna wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 670/11).

W niniejszej sprawie stan prawny zmianie nie uległ, wyrok Sądu z dnia 30 września 2009 r. nie został wzruszony, ani też nie została podjęta żadna uchwała w przedmiotowym zakresie. W tej sytuacji tylko zmiana stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, dokonana po wydaniu prawomocnego wyroku sądowego uwzględniającego skargę, umożliwiałaby odejście przez organ od oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 30 września 2009 r., stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zmiana taka nie nastąpiła, zatem organ nadzoru zobligowany był do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku, sprowadzającej się do stwierdzenia, że J. i J. R. nie złożyli wniosku o przejęcie przez Państwo ich gospodarstwa rolnego, a decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Siewierze z dnia [...] listopada 1975 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

Skoro zatem zasadne okazały się zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, Sąd, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uprawniony był do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi. Wobec powyższego orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a.