Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 563/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 1, art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi Ż. B.-M. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 19 czerwca 2024 r. nr WFB.VI.3151.455.2022-10 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Ż. B. (dalej: Skarżąca, Strona, Zobowiązana), opiekuna prawnego małoletniej M. M., ur. [...] r., w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.

W toku postępowania egzekucyjnego Wojewoda [...] (dalej także Wojewoda) postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na Zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia w wysokości [...] zł i wezwał do wykonania, w terminie 120 dni, ciążącego na niej obowiązku. W związku z niewykonaniem przez Zobowiązaną obowiązku oraz nieuiszczeniem nałożonej grzywny, w dniu [...] r. Wojewoda [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował sprawę do egzekucji należności pieniężnych.

W dniu [...] r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. w sprawie przekazania zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów opartych o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a." – tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b).

Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] oddalił zgłoszone zarzuty.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podała, że egzekwowane należności dotyczą nieuiszczonej grzywny w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka Zobowiązanej oraz kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego przymuszającego do zaszczepienia dziecka Zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniósł skargi do sądu administracyjnego. Do dziś nie ma ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Powołując się na wyrok NSA z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 845/16 Skarżąca stwierdziła, że obowiązek uiszczenia grzywny jest niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Ponadto Strona wniosła o zwrócenie się do wierzyciela z pismem o wskazanie czy ze względu na powyższe wnosi o zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a.". Skarżąca końcowo powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej także: TK, Trybunał) z dnia [...] r. Stwierdziła, że konieczność umorzenia postępowania potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1709/23.

Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.

W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia, w którym m.in. wskazano 120-dniowy termin uiszczenia grzywny (wraz z kosztami egzekucyjnymi) oraz pouczono, iż w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nieuiszczone w terminie grzywny w celu przymuszenia podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie egzekucyjnej, co wynika wprost z art. 124 u.p.e.a. i co zostało wskazane w postanowieniu Wojewody [...] w sprawie nałożenia grzywny celem przymuszenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Wojewodę [...] nie jest umorzone, zawieszone ani wstrzymane na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a obowiązek o charakterze niepieniężnym nie został wykonany, organ stwierdził, że obowiązek uiszczenia grzywny celem przymuszenia jest wymagalny.

Odnosząc się do podnoszonych przez Zobowiązaną zarzutów i wskazanych przez nią wyroków organ stwierdził, że dotyczą one wymagalności obowiązku szczepień ochronnych i z tego powodu mogłyby ewentualnie zostać przywołane w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.. Rozpatrywanie powyższych kwestii na obecnym etapie stanowiłoby skorzystanie przez Zobowiązaną z nieprzysługującego środka odwoławczego. Ponadto organ zauważył, że organ egzekucyjny nie ma uprawnień do badania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym - uczynić to może jedynie wierzyciel obowiązku niepieniężnego, którym w tym przypadku jest ww. organ inspekcji sanitarnej. Organ wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. jest wyegzekwowanie grzywny celem przymuszenia. Zobowiązana nie przedstawiła żadnego argumentu świadczącego o braku wymagalności obowiązku wynikającego z zastosowania ww. środka egzekucyjnego.

W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] oraz utrzymującego go w mocy postanowienia Wojewody [...] oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) wyjście poza zakres zaskarżenia przez Wojewodę [...] i rozpoznanie własnego postanowienia w zakresie zarzutu niespełnienia tytułu wykonawczego, podczas gdy w przedmiotowym zakresie postanowienia wierzyciela nie było zaskarżone, a zatem stało się ono prawomocne;

2) naruszenie art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. –dalej: "Konstytucja RP" – w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – dalej: "u.z.z.z." –przez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, że może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli, co zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r.;

3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

4) naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych przez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż Skarżąca może zaszczepić dziecko w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

5) naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

6) naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Skarżąca ponadto wniosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją RP: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z. z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, Skarżąca wniosła o zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżąca wskazała, że z uwagi na fakt, iż powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny, wnosi o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] nałożył na Ż. B. grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., jako opiekuna małoletniej [...] obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. dotyczącego egzekucji nieuiszczonej grzywny, Skarżąca w piśmie z dnia [...] r. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – braku wymagalności. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] oddalił zarzuty, a po wniesieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał je w mocy.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.

Podkreślenia wymaga, że Skarżąca zaskarżyła do tut. Sądu postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. w sprawie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wynikających z wydanego na podstawie m.in. art. 119 § 1 u.p.e.a postanowienia w przedmiocie nałożenia na Skarżącą jako zobowiązaną grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku niepieniężnego w zakresie czynności poddania małoletniej córki, nad którą sprawuje prawną pieczę, obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Należy zauważyć, że z jednej strony postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma więc charakter wtórny i akcesoryjny (zależny) względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje zatem ścisły związek między sprawą egzekucji grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku niepieniężnego, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny.

Z drugiej jednak strony sam ustawodawca wyraźnie postanowił, że nałożone w drodze postanowienia organu egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 124 § 1 u.p.e.a.), co należy interpretować w ten sposób, że w zakresie przymusowego wykonania obowiązku uiszczenia grzywien toczy się odrębna egzekucja, a zatem w sensie formalnym sprawa egzekucji administracyjnej tego rodzaju grzywien ma charakter odrębny (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1619/22). W konsekwencji wierzyciel zależnego obowiązku pieniężnego wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny (por. art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) wystawia odrębny tytuł wykonawczy, który jest następnie kierowany z urzędu lub na podstawie wniosku wierzyciela do egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje też prawo wniesienia zarzutów dotyczących obowiązku pieniężnego (por. art. 122 § 3 u.p.e.a.).

Jak to już wskazano pismem z dnia [...] r. Skarżąca wniosła zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny. Wymagalność obowiązku należy rozumieć jako taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie. Brak wymagalności obowiązku Skarżąca upatruje w tym, że w toku postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wniosła skargi do sądu administracyjnego. Dla uzasadnienia swoich racji Skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 845/16 dotyczący zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na skutek wniesienia przez zobowiązanego zarzutu. Skarżąca przywołała też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, w którym przyjęto, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie stwierdzono, że powyższe stanowisko nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją RP obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, w związku z czym konieczne jest zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku i z tych przyczyn Trybunał określił, że zakwestionowane przepisy utracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ponieważ wyrok ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 909), termin zawarty w klauzuli odroczenia wejścia w życie skutku derogacyjnego upłynął z dniem 12 listopada 2023 r.

Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego wskazywał termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu należało uznać, że Program Szczepień Ochronnych zawierał nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie, ani w rozporządzeniu. Trybunał wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej przez TK sprawy, w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji - termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazywał Główny Inspektor Sanitarny w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazywał przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Zdaniem TK uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. Sytuacja, w której treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP) jest niedopuszczalna.

Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24 z powyższego wynika, że zakwestionowane przez Trybunał przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej z dniem 12 listopada 2023 r. Trybunał w powyższym wyroku upoważnił organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanego przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Co istotne odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.

We wskazanym wyroku NSA doszedł do przekonania, mając na uwadze materię objętą niniejszym postępowaniem, w tym wskazaną w wyroku TK potrzebę zapewnienia ciągłości realizacji szczepień ochronnych, jak również utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów z dniem 12 listopada 2023 r., że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Jednocześnie w wyroku tym nie podzielono odmiennych poglądów wyrażanych przez NSA w innych orzeczeniach.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje stanowisko zajęte przez NSA w powyższym wyroku z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24.

Treść podniesionego przez Skarżącą zarzutu wskazuje, że zakwestionowała ona w istocie brak podstawy normatywnej nałożenia obowiązku niepieniężnego - poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż sprawa dotyczy obowiązku pieniężnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Strona utożsamia kwestię wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaszczepienia dziecka oraz wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r., sygn. akt SK 81/19 z brakiem wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).

Jak to już jednak zaznaczono, choć obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma charakter wtórny względem obowiązku niepieniężnego, to jednak w zakresie przymusowego uiszczenia grzywny toczy się odrębna egzekucja. Tym samym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym i nie istnieje obowiązek ponownego badania wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Innymi słowy, kwestionowanie nieistnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym (wykonania szczepień ochronnych) nie może prowadzić do skutecznego zakwestionowania wymagalności obowiązku o charakterze pieniężnym - zapłaty należności wynikającej z wydanego przez Wojewodę postanowienia. W kontrolowanej sprawie ocenie podlegał wyłącznie zarzut dotyczący obowiązku o charakterze pieniężnym, a nie okoliczność czy obowiązek niepieniężny został nałożony zasadnie, czy też nie i czy nadal jest wymagalny. Jedynie dla porządku należy zauważyć, że tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym został wystawiony w dniu [...] r. Tym samym postępowanie egzekucyjne w zakresie tego obowiązku było wszczęte i prowadzone przed utratą mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów prawnych, tj. przed dniem 12 listopada 2023 r. W rezultacie obowiązek wykonania szczepienia ochronnego był wymagalny. Niepodważalnym przy tym jest fakt niewykonania u córki Skarżącej obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i nieuiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia, stąd koniecznym było wystawienie tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego podniesiony przez Skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku uiszczenia grzywny (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem Wojewoda, w sposób zgodny z przepisem art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest nadal wymagalny. Zobowiązana nie wskazała również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nie jest wymagalny. W szczególności nie wykazano, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczne postanowienie z dnia [...] r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Trzeba też zauważyć, że pismem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Ż. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., umorzył to postępowanie (por. k. 34 akt sądowych). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Z art. 59 § 6 u.p.e.a. wynika, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 6 pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie podkreśla się, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Skutek taki nie następuje jednak w przypadkach wskazanych w art. 59 § 6 u.p.e.a., ponieważ egzekucja była wówczas wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el 2023, Komentarz do art. 60). W rezultacie umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w zakresie wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie oznacza, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Strona wskazuje też, że z uwagi na wniesione przez nią zarzuty postępowanie egzekucyjne powinno ulec zawieszeniu. Należy zauważyć, że w myśl art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. (por. k. 25 akt admin.), w związku z wniesionymi przez Skarżącą zarzutami, zawiesił postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym.

Podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż odnoszą się one do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a nie do obowiązku uiszczenia należności pieniężnej. Jak to już wskazano w postępowaniu dotyczącym egzekucji należności pieniężnej nie podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Sąd oddalił również wniosek Skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o treści wskazanej w skardze, ewentualnie o zwrócenie się, do omyłkowo wskazanego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w miejsce Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, o wykładnię art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż kwestie te nie mają związku z przedmiotową sprawą dotyczącą egzekucji grzywny w celu przymuszenia.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

M. Łent T. Wójcik U. Wiśniewska