Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 476/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 338
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 304 poz 18 art. 7 ust. 1 lit. a i b, art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3;
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i RadyI R (UE) NR 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom  informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia  dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi H. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wprowadzenia znakowania produktu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 2024 r. (nr [...]) L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny – po rozpatrzeniu odwołania H. – L. S. A. z siedzibą w L. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] 2024 r. (nr [...]) w przedmiocie nakazu znakowania produktu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zgierzu poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie ("organ I instancji", "PPIS"), o przeprowadzonym postępowaniu w sprawie naruszenia przepisów prawa żywnościowego w zakresie reklam suplementów diety i innych środków spożywczych sprzedawanych za pośrednictwem popularnego portalu internetowego. W ww. piśmie podano, że w ofercie portalu internetowego znalazły się suplementy diety [...] Na oczyszczanie". Wskazano także, że treść zawarta w prezentacji i w reklamie została zaczerpnięta z opakowania produktu, którego producentem jest [...] – L. S.A. z siedzibą w L..

W dniach 16, 17 i 23 stycznia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. przeprowadził kontrolę w zakładzie produkcyjnym [...] - L. S.A. przy ul. [...] w L.. Czynności kontrolne i poczynione ustalenia poczynione w ich toku udokumentowano protokołem kontroli sanitarnej interwencyjnej nr [...] Ustalono, że zakres prowadzonej działalności kontrolowanego zakładu wynika z posiadanej decyzji zatwierdzającej wydanej przez PPIS w Lublinie z dnia 8 stycznia 2020 r., znak [...], obejmującej produkcję i dystrybucję [...] naturalnych, ziołowych i owocowych, syropów spożywczych, suplementów diety - formy stałe i płynne. Produkt "[...] polecane Na oczyszczanie" pierwotnie został zgłoszony do Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 marca 2008 r. z zaproponowaną kwalifikacją jako suplement diety. Zgłoszenie zostało dokonane przez firmę B. Sp. z o.o., z siedzibą w W.. Pismem z dnia 29 maja 2017 r. Spółka B. poinformowała GIS o rezygnacji z wprowadzania do obrotu produktu "[...]" jako suplementu diety.

Z dniem 29 grudnia 2017 r. firma [...] L. S.A. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki B. Sp. z o.o. zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 494 § 1 kodeksu spółek handlowych.

Z dalszych ustaleń wynikało, że podczas kontroli ustalono numery partii, daty minimalnej trwałości i ilości produktów, które mogą znajdować się w obrocie, z uwzględnieniem ilości opakowań jednostkowych zwolnionych do obrotu. Ustalono również, że na dzień [...] 2024 r. stan magazynowy produktów wynosił łącznie [...] sztuk. Zgodnie z oświadczeniem firmy [...] L. S.A. z dnia [...] 2024 r. oznakowanie [...] "[...]" dla każdej serii wyprodukowanej od stycznia 2022 r. nie uległo zmianie. Jak ustalono na opakowaniu jednostkowym produktu znajdującego się w obrocie pn. "[...]", znajdują się tj.: nazwa produktu ("[...]" [...] [...] 20 torebek po 2 g, 40 g), wykaz składników (składniki: liść pokrzywy (40%), ziele krwawnika (23%), korzeń mniszka z zielem (20%), liść mięty pieprzowej, jabłko), sposób przygotowania w wersji graficznej oraz opisowej, zalecane spożycie, nazwę i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym, warunki przechowywania, masę netto, datę minimalnej trwałości, informację o wartości odżywczej, jaka ilość spożytego środka spożywczego daje korzystny efekt wynikający z deklarowanego działania, że "zrównoważona i zróżnicowana dieta oraz zdrowy styl życia są podstawą zapewnienia prawidłowego funkcjonowania organizmu", zawartość aktywnych składników w dziennej porcji produktu (liść pokrzywy, ziele krwawnika, korzeń mniszka z zielem), informacja, że produkt nie jest wskazany dla kobiet w ciąży i matek karmiących, ostrzeżenie o niestosowaniu w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek składnik produktu. Na opakowaniu przedmiotowej [...] znalazła się również informacja, że "[...]" to specjalnie dobrane składniki ziołowe wpływające korzystnie na funkcje eliminacyjne organizmu, szczególnie usuwanie nadmiaru wody oraz zbędnych produktów przemiany materii a także wspomagające prace wątroby". Na opakowaniu zawarte zostały również dodatkowe informacje: "Mniszek Krwawnik Pokrzywa, Specjalnie dobrane składniki, Naturalne wparcie organizmu. Receptura od ziołowego eksperta". Umieszczono również na opakowaniu ilustrację przedstawiającą kobietę wraz z narysowaną nerką.

Z treści sporządzonego protokołu wynikało również, że na opakowaniu jednostkowym suplementu diety pn.: [...]" stwierdzono zamieszczenie następujących oświadczeń zdrowotnych: "Korzeń mniszka z zielem (Taraxacum officinale) wspomagają eliminację wody z organizmu przyczyniając się do naturalne oczyszczania organizmu, a także działają pobudzająco na wytwarzanie żółci przez wątrobę", "Liść pokrzywy (Urtica dioica) wspomaga usuwanie zbędnych produktów przemiany materii z organizmu oraz przyczynia się do prawidłowej pracy nerek", "Ziele krwawnika (Achillea millefolium) wspomaga prawidłowe funkcjonowanie nerek i układu moczowego". Zgodnie z informacjami umieszczonymi na stronie sklepu internetowego prowadzonego pod adresem [...] w oparciu o wydruk z dnia 10 stycznia 2024 r. producent zawarł następujące informacje o produkcie:

- w zakładce "Opis produktu": "[...]" [...] [...] (Taraxacum officinale) wspomagają eliminacje wody z organizmu, przyczyniając się do naturalnego oczyszczania organizmu, a także działają pobudzająco na wytwarzanie żółci przez wątrobę. Liść pokrzywy (Urtica dioica) - wspomaga usuwanie zbędnych produktów przemiany materii z organizmu, oraz przyczynia się do prawidłowej pracy nerek. Ziele krwawnika (Achillea millefolium) - wspomaga prawidłowe funkcjonowanie nerek i układu moczowego". Podano również ilość spożytego środka spożywczego dającego korzystny efekt wynikający z deklarowanego działania oraz symbol graficzny; informacje że "zrównoważona i zróżnicowana dieta oraz zdrowy styl życia są podstawą zapewnienia prawidłowego funkcjonowania organizmu"; informacja, że produkt nie jest wskazany dla kobiet w ciąży i matek karmiących; ostrzeżenie o niestosowaniu produktu u osób uczulonych którykolwiek składnik produktu (...) oraz warunki przechowywania, masę netto, w tym zawartość opakowania.

- w zakładce: "Skład" podano: liść pokrzywy (40%), ziele krwawnika (23%), korzeń mniszka z zielem (20%), liść mięty pieprzowej, jabłko), zalecanej porcji dziennej i zawartość składników aktywnych (napar z 3 torebek) oraz wartości odżywczej;

- w zakładce: "Sposób przygotowania" opisano opis sposobu przygotowania (1 torebkę zalać szklanką (200 ml) gorącej wody (98°C). Zaparzać pod przykryciem przez ok. 5-10 min) oraz instrukcję przygotowania w wersji graficznej.

Po przeprowadzeniu kontroli organ I instancji stwierdził niezgodność z przepisami prawa żywnościowego w zakresie znakowania zamieszczonego na zarówno na etykietach produktu "[...]" jak i na stronie internetowej [...]pl. [...] wskazał, że użyto w nich określenia/oświadczenia zdrowotnego "Na oczyszczanie", które zgodnie z powszechnie przyjętym rozumieniem tych słów są związane z oczyszczaniem organizmu z szeroko pojętych toksyn. Określenia te sugerują, że opatrzona nimi żywność ma właściwości oczyszczające, tudzież odtruwające organizm, co przypisuje środkowi spożywczemu, właściwości zapobiegania chorobom, leczenia chorób oraz odwołuje się do takich właściwości. Informacja ta wprowadza konsumenta w błąd, w szczególności, co do właściwości środka spożywczego przez przypisywanie produktowi działania, którego nie posiada. Doszło zatem do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. a i b, art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r.

Ponadto prezentacja produktu [...] polecane Na Oczyszczanie" na stronie internetowej [...] budziła zastrzeżenia w zakresie spełnienia wymagań z art. 14 ww. rozporządzenia. Na stronie internetowej [...] stwierdzono, że wykaz składników znajduje się w zakładce pn. "Skład". Wykaz składników poprzedzony został sformułowaniem "skład" zamiast "składniki", co stanowi naruszanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011. Oceniono, że jest to nieprawidłowość niemająca wpływu na bezpieczeństwo żywności.

W ocenie kontrolujących, producent nie przedstawił dowodów naukowych potwierdzających zastosowanie oświadczenia zdrowotnego stanowiącego jednocześnie element nazwy tj. "na oczyszczanie". Produkt "[...]" zawiera składniki, które posiadają znaczącą historię spożycia i są powszechnie stosowane jako żywność i składniki żywności przez ogół społeczeństwa. Produkt nie posiada szczególnych właściwości jakimi powinien się charakteryzować suplement diety. W sporządzonym protokole kontroli sanitarnej wskazano na naruszenie przepisów następujących aktów prawnych: ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, rozporządzenia nr 1169/2011, rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L 12 z 18.01.2007, zwanego dalej "rozporządzaniem nr 1924/2006"); rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczeń odnoszących się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju dzieci (Dz. Urz. UE L 136/1 z dnia 25 maja 2012 r. ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 432/2012").

W piśmie z dnia 5 lutego 2024 r. przedstawiciel strony poinformował, że produkt [...] jest produktem spożywczym zawierającym kompozycję ziół powszechnie stosowanych jako żywność, czy składniki żywności zgodnie z opinią Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 maja 2015 r. Strona wskazała, że nazwa handlowa produktu, tj. "[...] [...]" stanowi odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści dla zdrowia, przywołując art. 10 ust 3 rozporządzenia nr [...] w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności." Strona wskazała, że określenie "oczyszczanie" podane jest łącznie ze stwierdzeniem "[...]", argumentując użycie stwierdzeń łącznie jako jasny i oczywisty przekaz dla konsumenta, że produkt wspiera fizjologiczne funkcje organizmu, jakimi są prawidłowa praca nerek czy wątroby (...) Należy przy tym rozróżnić oczyszczanie organizmu jako spożywanie określonego rodzaju składników w celu wsparcia wątroby, nerek czy usuwania nadmiaru wody (rozumiane jako korzystny efekt fizjologiczny) od stosowania produktów, które celowo usuwają toksyny/metale ciężkie, a tym samym przeprowadzany jest detoks organizmu (proces celowego usuwania) rozumiany jako odtruwanie (...)". W dalszej części pisma wskazano treści oświadczeń zdrowotnych zastosowanych na etykiecie produktu oraz wycinek grafiki z etykiety opakowania, na którym widnieje treść "[...] [...]". W piśmie strona podniosła, że w trakcie kontroli przedstawiła wydruki z bazy oświadczeń, gdzie dla pokrzywy (oświadczenie o nr ID 2346) można znaleźć określenia zawierające określenia odnoszące się do "oczyszczania".

Pismo strony nie zawierało wspomnianego oświadczenia.

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie dokonał wydruku oświadczenia o nr ID 2346 a następnie skierował je do tłumaczenia.

Stwierdzone nieprawidłowości stanowiły podstawę do wydania przez PPIS decyzji z dnia [...] 2024 r. nakazującej skarżącej wprowadzić znakowanie produktu pn. "[...]" [...] [...] 20 torebek po 2 g, 40 g na etykiecie produktu, w tym produktów z datą minimalnej trwałości wskazaną w tej decyzji znajdujących się na stanie magazynowym oraz wprowadzanych do obrotu w sprzedaży tradycyjnej i za pośrednictwem strony internetowej [...], zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, poprzez usunięcie z etykiety produktu oraz ze strony internetowej sformułowania "Na Oczyszczanie" w terminie do dnia 20 maja 2024 r.

Spółka wniosła odwołanie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy skontrolowaną decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności organ II instancji uznał za niezasadny zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 6, art. 19 i art. 20 k.p.a. w związku z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448) oraz art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.2024 r., poz. 416, dalej również jako "ustawa o PIS") polegający na przekroczeniu przez organ I instancji kompetencji.

Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił w tej materii, że decyzja organu I instancji została wydana m.in. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 3, pkt 3a, art. 27 ust. 1 ustawy o PIS. Zgodnie z art. 1 pkt. 6 ustawy o PIS, dotyczącym kompetencji i zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jednostka ta została powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia, przy czym nadzór ten dotyczy jakości zdrowotnej żywności. W niniejszej sprawie kontrolę przeprowadzono u skarżącej w trybie art. 73 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Na podstawie wskazanych przepisów, PPIS w Lublinie posiadając wiedzę o niezgodności dotyczącej znakowania środka spożywczego był zobowiązany podjąć działania mające na celu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i działań z nim powiązanych, w tym wydania decyzji nakazującej zmianę etykiet lub dostarczenia konsumentom informacji korygującej.

Organ odwoławczy podkreślił, że PPIS w Lublinie, nie poprzestał na przedstawionych przez stronę wyjaśnieniach ujętych w protokole kontroli i w piśmie z dnia 5 lutego 2024 r., ale również skierował do tłumaczenia do tłumacza przysięgłego tekst, który wskazała strona jako uzasadnienie dla znakowania produktu "[...]", oświadczeniem "na oczyszczanie". Tekst ten dotyczył oświadczenia zdrowotnego z listy pending pod numerem ID 2346. Przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego tekst nie był spójny ze stanowiskiem strony przedstawionym przy piśmie dołączonym do wiadomości e-mail z dnia 5 lutego 2024 r. oraz uzasadnieniem jakie strona przekazała w trakcie kontroli dla zastosowanych oświadczeń zdrowotnych. Organ zaznaczył, że skarżąca w powołanym piśmie wskazała, że w "protokole kontroli organ podał, iż na liście oświadczeń nie znajdują się oświadczenia, które zawierały by określenie "na oczyszczanie", jednak producent w trakcie kontroli przedstawił wydruki z bazy oświadczeń gdzie dla pokrzywy pod oświadczeniem ID 2346 takie określenie można znaleźć". Według tłumaczenia natomiast, dla pokrzywy nie ma oświadczeń zdrowotnych zwierających odniesienie do funkcji organizmu polegających "na oczyszczaniu" lub odnoszących się do takich właściwości. Oświadczenia dla pokrzywy zawarte pod nr [...], jako skonsolidowany przykład sformułowań zostały przetłumaczone jako "Stosowana w celu zwiększenia usuwania wody przez nerki, "Stosowana w celu ułatwienia funkcji wydalniczych organizmu", "Stosowana w celu ułatwienia funkcji wydalniczych organizmu, "Stosowana do usuwania wody organizmu". "Stymuluje funkcję wydalniczą organizmu", "Wspomaga funkcjonowanie układu moczowego". Podobnie, w odniesieniu do zastosowanego przez producenta na opakowaniu produktu oświadczenia zdrowotnego dla "Korzeń mniszka z zielem – wspomaga eliminacje wody z organizmu, przyczyniając się do naturalnego oczyszczania organizmu (...)", organ I instancji nie znalazł takich właściwości/funkcji fizjologicznych jak "oczyszczanie". PPIS w Lublinie w protokole kontroli podał, że pod nr [...] znajduje się oświadczenie, ale o treści "pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu moczowego", co w żaden sposób nie koreluje z "oczyszczaniem" organizmu.

Organ zauważył, że strona do protokołu kontroli z dnia [...] 2024 r. dołączyła wyjaśnienia dla zastosowanych oświadczeń. Wyjaśnienie to datowane jest na dzień 16 sierpnia 2021 r. Z jego treści wynika, że: pod nr [...], na liście pending dla "korzenia mniszka z zielem", figurują oświadczenia zdrowotne, których treści z kolei strona przedstawiła w języku polskim jako "wspomaga eliminację wody z organizmu", "wspomaga układ moczowy" oraz "wspomaga oczyszczanie organizmu". Natomiast, załączone do akt sprawy oryginalne wydruki z listy pending, dla "Korzenia mniszka z zielem" pod nr [...], w oryginale brzmią: "Consolidated Example of Wording: Helps maintain urinary tract function/helps maintain normal urinary flow". Stosownie zaś do oświadczenia nr [...] na liście pending dla "ziela krwawnika" figurują oświadczenia zdrowotne, których treści również strona przedstawiła w języku polskim jako "wspomaga funkcje wydalnicze nerek", "Wspomaga prace układu moczowego". Zatem treść powyższych oświadczeń nie odnosi się do działania ziela krwawnika oraz korzenia mniszka polegającego na "oczyszczaniu" organizmu.

Organ przyznał, że przepisy rozporządzenia nr 1924/2006 (motyw 21 preambuły) oraz rozporządzenia nr 432/2012 (motyw 9 preambuły) przewidują możliwość nieznacznej modyfikacji przez przedsiębiorców brzmienia oświadczeń (tzw. elastyczne brzmienie). Niemniej jednak celem modyfikacji powinno być ułatwienie konsumentowi zrozumienia treści oświadczenia, z uwzględnieniem takich czynników jak: różnice językowe, kulturowe oraz rodzaj populacji docelowej. Może się to odbywać m.in. poprzez: wyjaśnienie naukowej terminologii, stosowanie synonimów, łączenie oświadczeń o takiej samej treści, łączenie kilku działań dla tego samego składnika, ale pod warunkiem, że przedsiębiorca porusza się w ramach tego samego związku ze zdrowiem, a nowe brzmienie ma taki sam sens dla konsumenta. Zmodyfikowane brzmienie oświadczenia nie może wprowadzać w błąd ani wzmacniać przekazu.

W nawiązaniu do wyjaśnień strony, że handlowa nazwa produktu "[...]" stanowi odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści dla zdrowia, organ stwierdził, że zasady dotyczące możliwości zastosowania odniesienia do ogólnych nieswoistych korzyści uregulowane zostały w art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006. Wskazał również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie C -524/18 TSUE, zgodnie z którym treść art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, należy interpretować w ten sposób, że "ustanowiony w nim wymóg, zgodnie z którym wszelkim odniesieniom do ogólnych, nieswoistych korzyści wynikających ze stosowania danego składnika odżywczego lub danej żywność musi towarzyszyć konkretne oświadczenie zdrowotne zawarte w wykazach, o których art. 13 lub 14 tego rozporządzenia, nie jest spełniony w wypadku, gdy na opakowaniu (...), na przedniej stronie, znajduje się odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści wynikających ze stosowania danego składnika odżywczego lub danej żywności dla ogólnego stanu zdrowia, podczas gdy konkretne oświadczenie zdrowotne, które ma mu towarzyszyć, znajduje się tylko na odwrocie opakowania, a między nimi nie jest ustanowiony wyraźny związek, jak na przykład poprzez zastosowanie odsyłacza w postaci gwiazdki". Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie, nawet gdyby zastosowane dla składników produktu oświadczenia zdrowotne odnosiły się do funkcji "oczyszczania", brak jest spełnienia powyższego wymogu "towarzyszenia".

Zdaniem organu, wskazanie na opakowaniu produktu, że jest on polecany na "oczyszczanie", może wywołać mylne wrażenie u odbiorcy. Zwłaszcza w sytuacji, gdy dopisek "[...]" znajduje się tylko przy nazwie produktu umieszczonej na froncie opakowania a z uwagi na wielkość i rodzaj czcionki zastosowanej przez producenta odbiorca widzi nazwę handlową produktu "[...]", a dopiero później, dopisek "[...]". Ponadto, wskazane przez stronę powiązanie sformułowania "na oczyszczanie", które należy interpretować łącznie ze stwierdzeniem "[...]" może nie zostać przez konsumenta zrozumiane, tak jak przedstawia to Strona i zostać mylnie odebrane jako oczyszczanie nerek i wątroby właśnie z substancji niepożądanych, a wręcz szkodliwych dla zdrowia jak np. toksyny. Słowo "oczyszczanie" w powiązaniu z faktem, że poprzez usuwanie z organizmu substancji niepożądanych można działać profilaktycznie, może zostać zinterpretowane jako działanie mające na celu zapobieganie chorobom. Zatem, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji prawidłowo uznał, iż oznakowanie danego produktu stanowi naruszenie norm prawa żywnościowego odnoszących się do sposobu oznakowania środka spożywczego.

Skargę na powyższą decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2024 r. wniosła skarżąca zarzucając:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, k.p.a. poprzez pominięcie w treści decyzji:

- literatury naukowej w tym literatury wskazanej przez skarżącą w treści odwołania od decyzji organu I instancji, a odnoszącej się do uwodnionego i opisanego naukowo działania oczyszczającego/odtruwającego botanicznych składników produktu "[...] [...]";

- treści opisów do oświadczeń zdrowotnych dla składników botanicznych produktu odnoszących się do funkcji oczyszczania i zawierających zwrot "oczyszczanie" jako określenie wspierania funkcji narządów organizmu człowieka w tym działanie moczopędne, napotne, na prawidłową prace układu pokarmowego, wątroby i dróg żółciowych tj. działanie jakie wspomaga produkt;

2) błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego polegający na bezpodstawnym ustaleniu, iż oznakowanie i prezentacja środka spożywczego "[...] [...]" nie znajduje odzwierciedlenia w oświadczeniach zdrowotnych, oznacza, że produkt ma właściwość zapobiegania chorobom i wobec tego uznanie, że konsument może być wprowadzony w błąd, co do charakteru produktu a w konwencji niewłaściwym zastosowaniu art. 7 ust. 1 lit, a i b, art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w związku z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto skarżąca Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z:

a) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Pokrzywa zwyczajna (Utrica dioica) "Rośliny Lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987 s. 301-303;

b) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Krwawnik Pospolity (Achillea millefolium) "Rośliny Lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987 s. 216-219;

c) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Taraxacum officinale (Mniszek pospolity, mniszek lekarski) "Rośliny Lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987 s. 259-262;

d) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Pokrzywa zwyczajna ( Utrica dioica) "Xięga Ziół" E. Zielińska, Wydawnictwo "Fox" s.c., Wrocław 1997, s. 426-429;

e) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Krwawnik Pospolity (Achillea millefolium) "Xięga Ziół" E. Zielińska, Wydawnictwo "Fox" s.c., Wrocław 1997, s. 270 – 273;

f) kopii literatury naukowej dotycząca składnika Produktu: Taraxacum officinale (Mniszek pospolity, mniszek lekarski) "Xięga Ziół" E. Zielińska, Wydawnictwo "Fox" s.c., Wrocław 1997, s. 364-367.

g) Oświadczenia zdrowotnego nr 3827 dla składnika botanicznego Taraxacum officinale (Mniszek pospolity, Mniszek lekarski) – wydruk;

h) Oświadczenia zdrowotnego nr 3609 dla składnika botanicznego Taraxacum officinale weber (Mniszek pospolity, mniszek lekarski) – wydruk;

i) Oświadczenia zdrowotnego nr 2346 dla składnika botanicznego Urtica dioica (Pokrzywa zwyczajna) – wydruk;

j) Oświadczenia zdrowotnego nr 3893 dla składnika botanicznego Urtica dioica (Pokrzywa zwyczajna) - wydruk.

k) Oświadczenia zdrowotnego nr 2194 dla składnika botanicznego Achillea millefolium (Krwawnik pospolity) – wydruk;

l) Oświadczenia zdrowotnego nr 2133 dla składnika botanicznego: Sambucus nigra (czarny bez) - wydruk.

m) Oświadczenia zdrowotnego nr 3222 dla odmiany botanicznej składnika żywności: Andrographis paniculata Nees (Brodziuszka wiechowata) – wydruk;

n) Oświadczenie zdrowotne nr 3513 dla odmiany botanicznej składnika żywności: Plantago lanceolata L. (Babka lancetowata)-wydruk.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu Inspekcji Sanitarnej nakazująca skarżącej Spółce, jako producentowi, wprowadzenia znakowania produktu pn. "[...]" zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skontrolowany nakaz dotyczy produktów (objętych numerami partii L 0012, L 0022, L 0032, L 0042, L 0052, L 0062, L 0072, L 0082, L 0013, L 0023, L 0033, L 0043, L 0053, L 0063, L 0073, L 0083, L 0093, L 0103, L 0014 - ze wskazanymi datami trwałości) znajdujących się na stanie magazynowym oraz wprowadzanych do obrotu w sprzedaży tradycyjnej i za pośrednictwem strony internetowej [...]pl. [...] nakaz wymagał od Spółki usunięcia z etykiety tego produktu sformułowania "Na Oczyszczanie" w terminie do dnia 20 maja 2024 r.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 27 ust. 1 ustawy o PIS. Powyższy przepis określa, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Stwierdzone w trakcie przeprowadzonej doraźnej kontroli uchybienia dotyczyły znakowania ww. produktu.

Zdaniem Sądu, ujawnione w tej materii nieprawidłowości zobowiązywały organy Inspekcji Sanitarnej - powołane do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru m. in. nad warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych (art. 1 pkt 6 ustawy o PIS) oraz sprawujące zapobiegawczy i bieżący nadzór sanitarny (w myśl art. 2 powołanej wyżej ustawy) – do podjęcia decyzji administracyjnej nakazującej w wyznaczonym terminie dokonania zmiany w oznakowaniu przedmiotowego produktu. Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego, nadzoru nad jakością zdrowotną żywności (art. 4 ust. 1 pkt 3 i pkt 3a).

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie spór dotyczy produktu jakim jest herbatka ziołowa ogólnie dostępna, powszechnie spożywana jako środek spożywczy, wstępnie kwalifikowana przez podmiot odpowiedzialny do grupy suplementów, uznawana przez Głównego Inspektora Sanitarnego za środek spożywczy bez szczególnych właściwości, czego Spółka nie kwestionuje. Kwestionuje natomiast zarzut organów Inspekcji Sanitarnej, że stosowanie herbatki ziołowej o podstawowym składzie recepturowym (liść pokrzywy - 40 %, ziele krwawnika - 23%, korzeń mniszka z zielem - 20%, liść mięty pieprzowej, jabłko) wspierającej prawidłowe funkcjonowanie organizmu oraz utrzymywanie i wspomaganie prawidłowych funkcji organizmu, wymaga zmiany oznakowania poprzez usunięcie z etykiety tego produktu sformułowania "Na Oczyszczanie".

Stanowisko organu jest uzasadnione, czego nie można powiedzieć o zapatrywaniu skarżącej Spółki.

Organ należycie udowodnił, że oznakowanie przedmiotowego środka spożywczego ogólnego przeznaczenia i stosowania nie było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Skarżąca kwestionuje zasadność nałożenia na stronę obowiązku zmiany oznakowania produktu wskazując, że oznakowanie produktu nie wprowadza konsumenta w błąd bowiem skład produktu uzasadnia wskazanie na jego opakowaniu oznaczenia "na oczyszczenie".

W ocenie Sadu, zaskarżoną decyzję wydano bez naruszenia art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o PIS. Jak wcześniej wyjaśniono przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

W postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 37 ust. 1 ustawy o PIS).

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia określa wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd doSpraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1 lutego 2002, , zwanego dalej "rozporządzeniem nr 178/2002").

Wspomniana ustawa w art. 3 ust. 1 stanowi, że żywnością (środkiem spożywczym) jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 178/2002.

Stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy, organom urzędowej kontroli żywności przysługuje prawo:

1) wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze;

2) badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezbędnym do zrealizowania celu kontroli;

3) przeglądania ksiąg i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli jest to niezbędne ze względu na cel przeprowadzanej kontroli;

4) podejmowania innych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z zakresem uprawnień w ramach urzędowych kontroli żywności, w tym nieodpłatnego pobierania próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu wykonania badań laboratoryjnych.

W przypadku wątpliwości, czy żywność wprowadzana do obrotu była dotychczas stosowana w celu żywienia ludzi, podmiot działający na rynku spożywczym jest obowiązany przedstawić, na żądanie właściwego organu urzędowej kontroli żywności, dokumentację potwierdzającą historię stosowania tej żywności oraz określającą, w jakiej postaci żywność ta lub jej składniki były stosowane w celu żywienia ludzi w państwach członkowskich Unii Europejskiej przed dniem 15 maja 1997 r. (art. 121 ust. 1 cyt. ustawy).

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności stanowi w art. 2, że do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.

Z treści art. 2 ww. rozporządzenia wynika, że "środek spożywczy" obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki.

Wspomniane rozporządzenie przewiduje, że prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego (art. 5 ust. 1).

Prawo żywnościowe ma na celu osiągnięcie swobodnego przepływu we Wspólnocie żywności i pasz wyprodukowanych lub wprowadzanych do obrotu zgodnie z ogólnymi zasadami i wymogami niniejszego rozdziału (art. 5 ust. 2).

Jeżeli istnieją normy międzynarodowe lub, jeżeli spodziewane jest ich wprowadzenie, zostaną one wzięte pod uwagę podczas opracowywania lub dostosowywania prawa żywnościowego, z wyjątkiem sytuacji, w których normy takie - lub ich część - nie stanowiłyby skutecznego lub odpowiedniego środka realizacji celów prawa żywnościowego; sytuacji, w których ich niestosowanie jest uzasadnione naukowo oraz gdyby miały one spowodować zmianę poziomu ochrony w stosunku do poziomu określonego jako właściwy we Wspólnocie (art. 5 ust. 3).

Powyższe rozporządzenie wprowadza zasadę ostrożności i tym zakresie przewiduje, że w szczególnych okolicznościach, gdy po dokonaniu oceny dostępnych informacji stwierdzono niebezpieczeństwo zaistnienia skutków szkodliwych dla zdrowia, ale nadal brak jest pewności naukowej, w oczekiwaniu na dalsze informacje naukowe umożliwiające bardziej wszechstronną ocenę ryzyka mogą zostać przyjęte tymczasowe środki zarządzania ryzykiem konieczne do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie (art. 7 ust. 1).

Środki przyjęte w oparciu o przepisy ust. 1 powinny być proporcjonalne i nie bardziej restrykcyjne dla handlu niż jest to wymagane w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia określonego we Wspólnocie, z uwzględnieniem wykonalności technicznej i ekonomicznej oraz innych czynników uznawanych za stosowne w rozważanej sprawie. W odpowiednim czasie, w zależności od rodzaju stwierdzonego ryzyka dla życia lub zdrowia oraz rodzaju informacji naukowej potrzebnej do wyjaśnienia niepewności naukowej oraz przeprowadzenia bardziej wszechstronnej oceny ryzyka, środki te zostaną poddane przeglądowi (art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002). Określa ono dalej w art. 8 ust. 1, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom; b) fałszowaniu żywności, oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Zgodnie z art. 16 rozporządzenia 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Stosownie do art. 17 rozporządzenia nr 178/2002 podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów (ust. 1). Państwa Członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji (ust. 2).

Do rozporządzenia nr 178/2002 nawiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004.

Według art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 stanowi ono podstawę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Określa ono ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności. Ustanawia ono środki gwarantujące konsumentom prawo do informacji oraz procedury przekazywania informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia elastyczności wystarczającej do reagowania na przyszłe zmiany i nowe wymogi w zakresie informacji (art. 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Ma ono zastosowanie do podmiotów prowadzących przedsiębiorstwo spożywcze na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (art. 1 ust. 3).

Podawanie informacji na temat żywności służy wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych, ekonomicznych, środowiskowych, społecznych i etycznych (art. 3 ust. 1).

Rzetelne informowanie jest zasadą przewidzianą w art. 7 ww. rozporządzenia. Zgodnie z jego art. 7 ust. 1, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:

a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;

b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada.

Stosownie do art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011, informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.

Na mocy art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.

Z powyższych przepisów wynika, że informacje dotyczące żywności przekazywane konsumentowi nie mogą wprowadzać w błąd. Regulacja ta dotyczy zarówno informowania na temat funkcji jak i ilości oraz nazwy poszczególnych składników środka spożywczego, co pozwala konsumentowi na ocenę danego produktu jak i porównywanie go z innymi produktami. Ponadto, jeżeli deklarowana jest określona cecha produktu, to musi ona w produkcie faktycznie występować, ponieważ tej cechy może oczekiwać klient.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 440/16 przyjęto, że: "przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu". Kolejnym istotnym elementem zdefiniowania pojęcia wprowadzana w błąd jest także to, że przekaz wprowadzający w błąd to nie tylko przekaz, który faktycznie myli nabywców, lecz także taki, który tylko potencjalnie może wywrzeć taki skutek. Oznacza to, że wprowadzenie w błąd ma charakter abstrakcyjny, a jego stwierdzenie nie wymaga zaistnienia jednostkowej dezinformacji.

Zagadnienie, czy oznaczenie danego produktu wprowadza konsumenta w błąd, należy oceniać przez pryzmat tzw. przeciętnego konsumenta. Jest to tzw. metoda normatywna, która polega na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz. Model przeciętnego konsumenta oznacza osobą, która jest dostatecznie dobrze poinformowana oraz dostatecznie uważna i przezorna czyli wykazująca zaangażowanie (zainteresowanie) i odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 1998 r., sygn. akt C-210/96, ECR 1998/8/I-4657). Przyjąć zatem należy, że przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu.

Aktem prawnym, który harmonizuje przepisy ustawowe, wykonawcze i działania administracyjne Państw Członkowskich odnoszące się do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony konsumentów jest rozporządzenie nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

Wspomniane rozporządzenie nr 1924/2006 - zgodnie z jego art. 1 ust. 2 - znajduje zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności, przeznaczonej dla konsumentów końcowych.

Stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie są obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości;

Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1924/2006 "oświadczenie zdrowotne" oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem.

W myśl art. 10 ust. 2 oświadczenia zdrowotne są dopuszczalne jedynie pod warunkiem umieszczenia następujących informacji przy etykietowaniu, a jeżeli nie występuje ono - przy prezentacji i w reklamie:

a) stwierdzenie wskazujące na znaczenie zrównoważonego sposobu żywienia i zdrowego trybu życia;

b) ilość środka spożywczego i poziom jego spożycia niezbędny do uzyskania korzystnego działania, o którym mówi dane oświadczenie;

c) w stosownych przypadkach, stwierdzenie skierowane do osób, które powinny unikać danego środka spożywczego; i

d) odpowiednie ostrzeżenie w przypadku produktów, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, jeżeli są spożywane w nadmiarze.

W myśl art. 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia, odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia może być zamieszczone jedynie w przypadku, gdy towarzyszy mu oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach zawartych w art. 13 lub 14.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006 Komisja tworzy i prowadzi wspólnotowy rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności. Rejestr zawiera m. in. oświadczenia żywieniowe i dozwolone oświadczenia zdrowotne (art. 20 ust. 2 lit. a/ i lit. c/). Oświadczenia zdrowotne, na których stosowanie wydano zezwolenie w oparciu o zastrzeżone dane, zamieszcza się w oddzielnym załączniku do rejestru (art. 20 ust. 2).

W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 września 2012 r. w sprawie C – 544/10 stwierdzono, że z brzmienia art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1924/2006 wynika, że "oświadczenie zdrowotne" w rozumieniu tego rozporządzenia definiowane jest na podstawie związku, jaki ma istnieć pomiędzy danym produktem żywnościowym lub jednym z jego składników a zdrowiem. Definicja ta nie dostarcza żadnych wyjaśnień ani w przedmiocie tego, czy ten związek musi być bezpośredni, czy też wystarczy związek pośredni, ani też w przedmiocie stopnia jego intensywności czy trwania w czasie. W tych okolicznościach należy rozumieć pojęcie "związek" szeroko.

We wcześniejszym wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., C-299/12, Trybunał Sprawiedliwości przyjął, że oświadczenie zdrowotne w rozumieniu art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 zostało zdefiniowane poprzez odniesienie do związku między żywnością lub jednym z jej składników z jednej strony a zdrowiem z drugiej, przy czym definicja ta nie zawiera żadnych wyjaśnień co do bezpośredniego lub pośredniego charakteru, jaki miałby mieć ten związek, ani co do jego intensywności lub czasu trwania, w związku z czym pojęcie "związku" należy interpretować szeroko. Jak wskazał Trybunał, w tym kontekście art. 2 ust. 2 pkt 6 nie musi stwierdzać wprost, że spożycie określonej żywności zmniejsza znacząco czynnik ryzyka w rozwoju choroby występującej u ludzi. Wystarczy, że oświadczenie takie może u przeciętnego, w zwykłym stopniu poinformowanego i starannego konsumenta wywoływać wrażenie, iż zmniejszenie czynnika ryzyka będzie znaczące.

Podkreślenia wymaga, że we wspomnianym Rejestrze znajdują się wyłącznie te oświadczenia, które mają określony status prawny (są dozwolone bądź odrzucone). Nie ma w nim oświadczeń zdrowotnych z art. 13 rozporządzenia nr 1924/2006 oczekujących na ocenę Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności lub decyzję Komisji (tzw. lista pending). Niemniej jednak, na podstawie art. 28 ust. 5 i 6 omawianego rozporządzenia mogą one być stosowane.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że uzasadnieniem dla znakowania produktu "[...]" nie może być oświadczenie zdrowotne z listy pending pod numerem ID 2346. Organ zauważył, że przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego tekst nie był spójny ze stanowiskiem strony skarżącej. Ustalił, że dla pokrzywy pod oświadczeniem ID 2346 - według tłumaczenia - nie ma oświadczeń zdrowotnych zawierających odniesienie do funkcji organizmu polegających "na oczyszczaniu" lub odnoszących się do takich właściwości. Oświadczenia dla pokrzywy zawarte pod nr ID 2346, jako skonsolidowany przykład sformułowań zostały przetłumaczone jako "Stosowana w celu zwiększenia usuwania wody przez nerki, "Stosowana w celu ułatwienia funkcji wydalniczych organizmu", "Stosowana w celu ułatwienia funkcji wydalniczych organizmu, "Stosowana do usuwania wody organizmu". "Stymuluje funkcję wydalniczą organizmu", "Wspomaga funkcjonowanie układu moczowego".

Organ odnosi się również do zastosowanego przez producenta na opakowaniu produktu oświadczenia zdrowotnego "Korzeń mniszka z zielem – wspomaga eliminacje wody z organizmu, przyczyniając się do naturalnego oczyszczania organizmu (...)". Takie właściwości nie zostały jednak potwierdzone. W protokole kontroli podano, że pod nr ID 3827 znajduje się oświadczenie, ale o treści "pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu moczowego". Nie korelowało to oczywiście z "oczyszczaniem" organizmu. Podobna uwaga organu dotyczyła oświadczenia nr ID 2194 na liście pending dla "ziela krwawnika" uznawanego przez Spółkę jako "wspomagającego funkcje wydalnicze nerek", "Wspomagającego prace układu moczowego". Organ ocenił, że treść powyższych oświadczeń zdrowotnych nie odnosi się do działania ziela krwawnika oraz korzenia mniszka polegającego na "oczyszczaniu" organizmu.

Powyższe oznacza, że skarżąca nieskutecznie zarzuca organowi pominięcie treści opisów zdrowotnych dla składników botanicznych produktu odnoszących się do funkcji oczyszczania.

Zgodnie z motywem 14 rozporządzenia nr 1924/2006, wiele oświadczeń umieszczanych obecnie na etykietach i wykorzystywanych w reklamach żywności w niektórych Państwach Członkowskich dotyczy substancji, których korzystne działanie nie zostało wykazane lub co do których nie istnieje jeszcze jednoznaczne stanowisko naukowe. Należy zagwarantować, że w odniesieniu do substancji, których dotyczy oświadczenie, uzyskano potwierdzenie ich korzystnego działania odżywczego lub fizjologicznego. Stosownie zaś do motywu 17, głównym aspektem branym pod uwagę przy stosowaniu oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych powinno być potwierdzenie naukowe, a podmioty działające na rynku spożywczym stosując takie oświadczenia powinny je uzasadniać. Oświadczenie powinno być potwierdzone naukowo poprzez uwzględnienie ogółu dostępnych danych naukowych i poprzez ocenę mocy naukowej dowodów.

Z powyższych rozważań wynika, że producent środka spożywczego, powinien uzasadnić stosowane przez siebie oświadczenia, ogólnie uznanymi dowodami naukowymi. W niniejszej sprawie, jest ma to szczególne znaczenie, z uwagi na fakt, że powołane przez skarżącą Spółkę oświadczenia zdrowotne znajdują się na tzw. liście pending.

Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że oświadczenia zdrowotne dotyczące składników produktu (dla korzenia mniszka z zielem, dla ziela krwawnika, dla liści pokrzywy) nie zawierają określenia czy funkcji odnoszących się do deklarowanego nieswoistego działania polegającego na "oczyszczaniu".

W ocenie Sądu, wskazana w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą literatura przedmiotu (opracowania p.t. "Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" autorstwa Aleksandra Ożarowskiego i Wacława Jaroniewskiego odnoszące się do dobroczynnego wpływu ziela krwawnika, pokrzywy i mniszka w przypadku wystąpienia określonych schorzeń) nie usprawiedliwia postępowania Spółki w zakresie znakowania produktu "[...]" jako odniesienie się do ogólnych i nieswoistych korzyści dla zdrowia. Zasady dotyczące możliwości zastosowania odniesienia do ogólnych nieswoistych korzyści uregulowano w art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006. Wykładni tego przepisu dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie C - 524/18 wyjaśniając, że treść art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, należy interpretować w ten sposób, że "ustanowiony w nim wymóg, zgodnie z którym wszelkim odniesieniom do ogólnych, nieswoistych korzyści wynikających ze stosowania danego składnika odżywczego lub danej żywność musi towarzyszyć konkretne oświadczenie zdrowotne zawarte w wykazach, o których art. 13 lub 14 tego rozporządzenia, wymóg nie jest spełniony w wypadku, gdy na opakowaniu (...), na przedniej stronie, znajduje się odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści wynikających ze stosowania danego składnika odżywczego lub danej żywności dla ogólnego stanu zdrowia, podczas gdy konkretne oświadczenie zdrowotne, które ma mu towarzyszyć, znajduje się tylko na odwrocie opakowania, a między nimi nie jest ustanowiony wyraźny związek, jak na przykład poprzez zastosowanie odsyłacza w postaci gwiazdki".

Organ odwoławczy wykazał, że wskazanie na opakowaniu produktu, że jest on polecany na "oczyszczanie", może wywołać mylne wrażenie u odbiorcy w sytuacji, kiedy dopisek "[...]" znajduje się tylko przy nazwie produktu umieszczonej na froncie opakowania a z uwagi na wielkość i rodzaj czcionki zastosowanej przez producenta odbiorca dostrzega nazwę handlową produktu "[...]", a dopiero później zauważa dopisek "[...]". Zatem wskazane przez Spółkę powiązanie sformułowania "na oczyszczanie", które należy interpretować łącznie ze stwierdzeniem "[...]" może zostać przez przeciętnego konsumenta odczytane jako oczyszczanie nerek i wątroby z substancji niepożądanych, czy wręcz szkodliwych dla zdrowia.

Z treści zarzutów i wniosków skargi wynika, że skarżąca Spółka nadal podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko o tym, że dokonała prawidłowego (bo zgodnego z przepisami prawa żywnościowego) znakowania produktu "[...]". Tego dowodem ma być m.in. literatura naukowa "Rośliny Lecznicze i ich praktyczne zastosowanie" (powołana wcześniej na etapie postępowania odwoławczego) oraz "Xięga Ziół" E. Zielińska, Wydawnictwo "Fox" s.c., Wrocław 1997.

Na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, "p.p.s.a"), Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze dotyczący powyższych publikacji oraz wymienionych oświadczeń zdrowotnych (nr 3827, nr 3609, nr 2346, nr 3893, nr 2194, nr 2133, nr 3222, nr 3513 – odpowiednio dla: mniszka pospolitego, mniszka lekarskiego, pokrzywy zwyczajnej, pokrzywy zwyczajnej, krwawnika pospolitego, czarnego bzu, brodziuszki wiechowatej, babki lancetowatej). Zgodnie z tym przepisem, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie nie występowały istotne wątpliwości, które należało dodatkowo wyjaśnić.

Odnosząc się do poszczególnych oświadczeń zdrowotnych zawartych w skardze, należy wskazać, że oświadczenia o nr ID: 2346, 3827, 2194 i ich wartość dowodowa została oceniona przez organ. Podnieść również należy, że oświadczenia o nr ID: 3827 3609, 2194, 2346 nie zostały załączone w języku polskim, mimo, że na podstawie art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. jest on językiem urzędowym. Na oświadczenie zdrowotne nr 3893 dla składnika botanicznego Urtica dioica (Pokrzywa zwyczajna) skarżąca nie powoływała się na etapie postępowania administracyjnego. Natomiast oświadczenia nr ID: 2133, 3222, 3513 nie odnoszą się do składników produktu [...] Na oczyszczenie". Zatem nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że w skardze podniesiono m.in., że "Detoksykacja oznacza odtruwanie organizmu, które w przedmiotowym przypadku stanowi jego oczyszczanie w ramach normalnych fizjologicznych funkcji nerek i wątroby, których działanie wspierają składniki Produktu". Powyższe oznacza, że Spółka prezentuje szeroką, ale nieuzasadnioną argumentację mającą uzasadnić zarzuty skargi, zarówno o błędzie organu w ustaleniach faktycznych prowadzącym do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego polegającym na bezpodstawnym ustaleniu, iż oznakowanie i reklama środka spożywczego "[...] [...]" nie znajduje oparcia w oświadczeniach zdrowotnych, jak i o bezpodstawnym zapatrywaniu organu, że znakowanie produktu może sugerować jego właściwości zapobiegania chorobom, a przez to prowadzić do tego, że konsument może być wprowadzony w błąd, co do charakteru produktu.

Należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom strony, organ odwoławczy nie wskazywał, że znakowanie w/w produktu sugeruje, iż posiada on właściwości zapobiegania chorobom lecz wskazywał, co sama przywołała strona w uzasadnieniu skargi, że oznaczenie "na oczyszczenie [...]" mogą zostać odebrane przez konsumenta jako oczyszczanie nerek i wątroby z substancji niepożądanych lub szkodliwych dla zdrowia.

Zgodzić się trzeba z organami rozpoznającymi sprawę, że rodzaj i wielkość zastosowanej czcionki w znakowaniu produktu, gdzie na pierwszym miejscu widoczny jest napis "[...]", a dopiero później, dopisek "[...]" (tylko przy nazwie produktu umieszczonej na jednej, z sześciu stron opakowania) może wprowadzać konsumenta w błąd odnośnie właściwości produktu. Z dokumentacji dotyczącej opakowania produktu wynika, że na pozostałych stronach opakowania, tam gdzie pojawia się nazwa produktu "[...] polecane Na Oczyszczanie" nie ma umieszczonego stwierdzenia "[...]". W konsekwencji nie można uznać, że wskazano na związek pomiędzy oczyszczaniem a działaniem nerek i wątroby, na który powołuje się skarżąca. W takiej sytuacji, powiązanie oznaczenia "na oczyszczenie" z funkcją/działaniem nerek i wątroby powyższe powiązanie, na które wskazała Skarżąca, wymagać może i przekraczać granice racjonalnej analizy przeciętnego i zwykłego konsumenta. Zgodzić należało się z organem odwoławczym, że podawanie w znakowaniu produktu i w jego prezentacji informacji, że produkt właściwości "oczyszczające" i polecany jest "na oczyszczanie" wpływa na decyzje konsumenta o jego zakupie. Powyższe informacje zawarte na opakowaniu i w prezentacji produktu są szczególnie istotne dla konsumentów borykających się z problemami związanymi z gromadzeniem w organizmie substancji niepożądanych. Zatem znakowanie żywności ogólnego spożycia informacjami, które z punktu widzenia konsumenta powodują, że produkt ten jest atrakcyjniejszy, ma szczególne właściwości jakie w tym wypadku podkreślono w oznakowaniu jako "na oczyszczanie" wpływa na wybory konsumentów, dla których te informacje mają duże znaczenie.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że formułując zarzuty skargi, skarżąca Spółka podjęła polemikę ze słusznym stanowiskiem organu Inspekcji Sanitarnej.

Produkt skarżącej w zakresie oznakowania nie spełniał wymagań prawa żywnościowego. Przepisy prawa żywnościowego upoważniają organy Inspekcji Sanitarnej do podjęcia stosownych środków prawnych mających na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów związanych z żywnością, a zwłaszcza przeciwdziałanie stwierdzonym nieprawidłowościom w zakresie dotyczącym m.in. gwarancji uczciwych praktyk w handlu żywnością oraz ochrony interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom.

Sporny nakaz znajduje także normatywne uzasadnienie w świetle przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. U. UE. L. z 2017 r. Nr 95, str. 1 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr "2017/625"). Rozporządzenie nr 2017/625 określa jakie działania są podejmowane przez upoważnione organy w przypadku stwierdzenia niezgodności.

W myśl art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/625 w przypadku stwierdzenia niezgodności właściwe organy:

a) przeprowadzają wszelkie działania konieczne, aby określić przyczynę i zakres niezgodności oraz aby ustalić obowiązki podmiotu; oraz

b) wprowadzają właściwe środki, aby zapewnić podjęcie przez dany podmiot działań naprawczych oraz zapobieżenie dalszym przypadkom występowania niezgodności.

W dalszej części wspomniany przepis określa, że przy podejmowaniu decyzji dotyczącej tego, jakie środki należy zastosować, właściwe organy uwzględniają rodzaj niezgodności i historię podmiotu w zakresie zgodności.

W ust. 2 lit. c/ tego przepisu przewidziano, że działając zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, właściwe organy podejmują wszelkie środki, jakie uznają za odpowiednie, by zapewnić zgodność z przepisami, o których mowa w art. 1 ust. 2, obejmujące następujące działania, ale nieograniczające się do nich, m.in. nakaz obróbki towarów, zmiany etykiet lub dostarczenia konsumentom informacji korygującej.

O zaskarżonej decyzji nie sposób zatem powiedzieć, że wydał ją organ z przekroczeniem przyznanych mu kompetencji.

W świetle powyższych uregulowań skarżąca Spółka jest podmiotem, który produkując środek spożywczy i wprowadzając go na rynek ponosi pełną odpowiedzialność za zgodność znakowania wytwarzanego i wprowadzanego do obrotu produktu z wymogami prawa żywnościowego.

W rozpoznawanej sprawie organ nakazał skarżącej usunięcie z etykiety produktu "[...]" oznaczenia "Na Oczyszczanie". Organ słusznie podniósł, że zamieszczone na etykiecie produktu oznaczenie "na oczyszczanie" może prowadzić konsumenta w błąd, co do właściwości środka spożywczego i jego składu, co stanowi naruszenie norm prawa żywnościowego odnoszącego się do oznakowania środków spożywczych. Naruszenie norm prawa żywnościowego ujawniono w trakcie przeprowadzonej kontroli w zakładzie należącym do [...] S.A. w L.. Czynności kontrolne podjęte m.in. na podstawie art. 4 i art. 25 ustawy o PIS oraz art. 9 ust. 4 rozporządzenia nr 2017/625 wykazały, że znakowanie produktu "[...]" jest niezgodne treścią przepisów prawa żywnościowego. W nazwie handlowej "[...]" producent zastosował określenie "Na oczyszczanie", podczas, gdy produkt ten w rzeczywistości nie ma takich właściwości. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organów, że zastosowanie w nazwie tego produktu określenia "na oczyszczanie" może u potencjalnego konsumenta wywoływać przeświadczenie, że produkt ten ma właściwości oczyszczające organizm oraz sugeruje, że środek "oczyszcza" organizm z produktów zbędnych/szkodliwych dla organizmu (przykładowo – toksyn).

Organ I instancji w decyzji z dnia [...] 2024 r., wskazał, że zgodnie ze słownikiem języka PWN pod red. W. Doroszewskiego (https://sip.pwn.pl/slowniki/oczyszczanie.htmn) słowo oczyszczanie (definicja, synonimy, przykłady użycia) brzmią następująco: "oczyszczać, oczyścić - oczyszczać", definicje: "doprowadzić coś do stanu czystości", "Uwolnić od czegoś, co obciąża lub stawia w niekorzystnym świetle, "uwolnić coś od elementów niepożądanych", co można rozumieć jako oczyszczenie organizmu ze składników niepożądanych.

Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, że organ I instancji mógł pomocniczo powołać się na słownikowe znaczenie słowa "oczyszczanie" wyjaśniając swój pogląd w sprawie. Słusznie bowiem organ II instancji argumentował w tym zakresie, że wykładnia danego przepisu podlega w pierwszej kolejności wykładni językowej.

Zakwestionowane określenie "na oczyszczanie", zgodnie z powszechnie przyjętym rozumieniem tych słów są związane z oczyszczaniem organizmu z szeroko pojętych toksyn, określenia te sugerują, że opatrzona nimi żywność ma właściwości oczyszczające jak również odtruwające organizm. Określenie "na oczyszczanie" stanowi przypisanie środkowi spożywczemu właściwości polegających na usuwaniu lub uwalnianiu organizmu z substancji niepożądanych, które dla przeciętnego konsumenta może sugerować, że żywność ta szczególne właściwości, które kojarzą się przede wszystkim z oczyszczaniem organizmu rozumianym jako usuwanie substancji szkodliwych, a przez to kojarzy się z "detoksem".

Spółka argumentowała, że skład produktu został skomponowany w taki sposób by wspierać naturalne funkcje nerek i wątroby. O takim zastosowaniu środka świadczy m.in. umieszczenie na opakowaniu obok określenia "oczyszczanie" łącznie ze stwierdzeniem "[...]", co stanowi jasny i oczywisty przekaz dla konsumenta, że produkt wspiera fizjologiczne funkcje organizmu, jakimi są prawidłowa praca nerek i wątroby.

W realiach niniejszej sprawy powoływanie się Spółki na oświadczenia zdrowotne nie jest wystarczające do zakwestionowania legalności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W świetle zasad znakowania środków spożywczych dobrowolnymi informacjami jakimi są oświadczenia żywieniowe/zdrowotne zamieszczone przez Spółkę, w tym w nawiązaniu do ogólnych nieswoistych korzyści dla zdrowia, jakie przynosi spożywanie przedmiotowego produktu, odniesienia do tych ogólnych nieswoistych korzyści powinny pozostawać w ścisłej relacji z konkretnymi oświadczeniami zdrowotnymi, których ocena naukowa została zakończona przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Należy zauważyć, że skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodu stanowiącego naukowe potwierdzenie zastosowanych w znakowaniu żywności oświadczeń zdrowotnych, a w konsekwencji prawidłowości zastosowanego odniesienia do ogólnych, nieswoistych korzyści dla zdrowia. W piśmie z dnia 7 maja 2015 r. Główny Inspektor Sanitarny sygnalizował, że przedmiotowy produkt nie posiada szczególnych właściwości.

Trzeba podkreślić, że organ nie pomija treści opisów do oświadczeń zdrowotnych dla składników botanicznych produktu odnoszących się do funkcji oczyszczania i zawierających zwrot "oczyszczanie" jako określenie wspierania funkcji narządów organizmu człowieka w tym działanie moczopędne, napotne, na prawidłową prace układu pokarmowego, wątroby i dróg żółciowych tj. działanie jakie wspomaga produkt.

Skarżąca Spółka niezasadnie zarzuca organowi błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do niewłaściwego zastosowanie przepisów prawa materialnego polegający na bezpodstawnym ustaleniu, iż oznakowanie i prezentacja środka spożywczego "[...] [...]" nie znajduje odzwierciedlenia w oświadczeniach zdrowotnych.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, k.p.a. poprzez pominięcie w treści decyzji literatury naukowej, w tym literatury wskazanej przez skarżącą w treści odwołania od decyzji organu I instancji oraz treści opisów do oświadczeń zdrowotnych dla składników botanicznych produktu odnoszących się do funkcji oczyszczania i zawierających zwrot "oczyszczanie" jako określenie wspierania funkcji narządów organizmu człowieka. Organ odwoławczy, mimo że nie odwołał się w treści decyzji do wszystkich wskazanych przez stronę pozycji literatury naukowej, dokonał właściwej oceny stanu faktycznego sprawy i uzasadnił swoje stanowisko. Takie postępowanie organu nie świadczy o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej (wyrażonej w art. 7 k.p.a.), czy też o działaniu wbrew przepisom regulującym postępowanie dowodowe (art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy wysnuł wnioski, które Sąd ocenił jako prawidłowe. Trzeba w tym miejscu podnieść, że właściwe znakowanie produktu leży w interesie społecznym i chroni słuszny interes obywateli, a to oznacza, że skontrolowany nakaz uwzględnia wartości, o których mowa w art. 7 k.p.a.

Z art. 11 k.p.a. wynika, że organ prowadząc postępowanie powinien kierować się zasadą przekonywania nakazującą wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie organ sprostał temu obowiązkowi podając szczegółowe motywy leżące u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Dokonana przez organ ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona z poszanowaniem dyrektywy wynikającej z treści art. 80 k.p.a.

Zaskarżona decyzja zgodna jest z treścią przepisu art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 określającego, że odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia może być zamieszczone jedynie w przypadku, gdy towarzyszy mu oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach zawartych w art. 13 lub 14.

W wyroku z dnia 10 września 2020 r. C – 363/19 Trybunał Sprawiedliwości dokonując wykładni przepisów rozporządzenia nr 1924/2006 wskazał m.in., że co zasady rozporządzenia wymaga, by dany podmiot działający na rynku spożywczym był w stanie uzasadnić stosowane przez siebie oświadczenie ogólnie uznanymi dowodami naukowymi i oświadczenia takie muszą być oparte na obiektywnych dowodach popartych jednoznacznym stanowiskiem naukowym.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przepis art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 1924/2006 został przez organ odwoławczy prawidłowo zastosowany niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.