Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 80/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a, ust. 2 pkt 3-4
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi P.U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania prawa do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w części odmowy przyznania skarżącej P.U. prawa do zasiłku, III. w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. P.U. zarejestrowałą się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] uznał P.U. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku, bowiem suma okresów, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm.) bezpośrednio przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji była krótsza niż 365 dni.

Od powyższej decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku, P.U. złożyła odwołanie do Wojewody [...], wnosząc o zmianę wskazanego rozstrzygnięcia poprzez przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Strona wniosła o uwzględnienie przy wyliczaniu prawa do zasiłku dokumentów zgromadzonych w aktach PUP w [...] oraz zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. dokumentującego okres zasiłku chorobowego w okresie od [...] do [...] r. W okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień [...] r. przepracowała 365 dni (do tego okresu zaliczyła również okres pozostawania na zasiłku chorobowym). Nie mogła dokonać rejestracji wcześniej niż [...] r., ponieważ PUP w [...] pozostawał zamknięty w dniach [...] r. (sobota i niedziela), przy czym strona nie posiadania podpisu elektronicznego wymaganego przy rejestracji elektronicznej. Okres brany pod uwagę przy wyliczaniu prawa do zasiłku powinien ulec przesunięciu o 2 dni wstecz.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, iż przepisy ustawy o promocji zatrudnienia są przepisami bezwzględnie obowiązującymi co oznacza to, że organ obowiązany jest jedynie do ustalenia w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, czy bezrobotny spełnia określone w przepisach prawa obiektywne przesłanki uzyskania prawa do zasiłku i wydania w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia. Przepisy art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a, ust. 2 pkt 3 i 4 tej ustawy uzależniają przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od udokumentowania wymaganego 365-dniowego "stażu zasiłkowego", który w przypadku strony liczony jest od [...] r. do [...] r.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, m.in. zaświadczenia pracodawcy, u którego strona była zatrudniona do [...] r., zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłaconych zasiłkach i świadczeniach (zasiłku chorobowym w kwocie wyższej od minimalnego wynagrodzenia) za okres po ustaniu ubezpieczenia od [...] r. do [...] r., organ zaliczył do okresów podlegających zaliczeniu do stażu zasiłkowego:

- okres zatrudnienia w Kancelarii Radcy Prawnego [...] od [...] r. do [...] r. ([...] dni) oraz od [...] r. do [...] r. ([...] dni)

- okres pobierania zasiłku chorobowego od [...] r. do [...] r. ([...] dni).

Wobec powyższego okres podlegający zaliczeniu do stażu zasiłkowego, przeliczony na podstawie dokumentów dostępnych w aktach sprawy wynosi 364 dni.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, iż rejestracji w powiatowym urzędzie pracy można dokonać podczas dni wolnych od pracy za pośrednictwem elektronicznej rejestracji osób bezrobotnych lub poszukujących pracy, natomiast status osoby bezrobotnej przyznawany jest z dniem złożenia wniosku. Na stronie internetowej Powiatowego Urzędu Pracy znajduje się szczegółowa instrukcja w tym przedmiocie, a także dla osób nie posiadających profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego instrukcja, jak założyć profil zaufany, w tym również przy wykorzystaniu internetowego konta bankowego. Orzecznictwo, na które strona powołała się w odwołaniu, odnosi się do nieobowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która została uchylona i zastąpiona ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Przepisy tej ustawy pozwalały na wywodzenie przez sądy administracyjne, że prawo do zasiłku przysługiwało osobie, która w dowolnym okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji była zatrudniona i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia. Niemniej jednak ustawodawca zmienił ten zapis i w aktualnie obowiązującej ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy użyty jest zwrot "w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania". Zatem argumenty wskazane przez stronę w odwołaniu, opierające się na wyrokach sądów administracyjnych dotyczących poprzednio obowiązującej ustawy, nie mogły zostać wzięte pod uwagę. Ustawa o promocji zatrudnienia nie daje organom uprawnień do uznaniowego przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] P.U. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając:

a) nie zastosowanie art. 2 Konstytucji, tj. wydanie decyzji przez organ niezgodnej z zasadą sprawiedliwości społecznej i wywodzoną z niej zasadą zaufania obywatela do Państwa poprzez nie wzięcie pod rozwagę, iż do wymaganego okresu zabrakło jednego dnia, który przypadał w dniu ustawowo wolnym od pracy, co zgodnie z aktualnym orzecznictwem jest niedopuszczalne;

b) naruszenie art. 6 k.p.a., tj. uzależnienie prawa do zasiłku od posiadania przez skarżącą profilu zaufanego, pomimo braku ustawowego obowiązku posiadania przez obywateli takiego profilu, wysnuwanie przez organ II instancji twierdzeń o dezaktualizacji stanowisk wyrażonych w przytoczonych przez skarżącą wyrokach sądów administracyjnych, bez sprawdzenia prawdziwości tych twierdzeń;

c) nie zastosowanie art. 7 k.p.a., tj. pobieżne i niedokładne I przeanalizowanie odwołania skarżącej i przyjęcie (bez sprawdzenia), że wskazane w uzasadnieniu orzecznictwo oparte jest o nieobowiązującą ustawę, podczas gdy oba wskazane tam wyroki wydane zostały po 2004 r., w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy;

d) nie zastosowanie art. 8 k.p.a., tj. stwierdzenie, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia zasady pogłębionego zaufania do Państwa, podczas gdy decyzja w sposób oczywisty zasadę tę narusza poprzez odmowę prawa do zasiłku spowodowaną brakiem jednego dnia wliczanego do okresu, którym był dzień wolny od pracy, a nadto wskazanie, że orzecznictwo przytoczone przez skarżącą oparte jest o nieobowiązującą już ustawę, podczas gdy oba wrażane wyroki zostały oparte o ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która obowiązuje do dnia dzisiejszego.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o:

a) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie przyznania prawa do zasiłku;

b) nakazanie wydania przez właściwy organ decyzji merytorycznej i przyznanie skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r.;

c) nakazanie wypłaty zaległych kwot zasiłku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności, liczonymi od dat zgodnych z art. 72 ust. 10 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ewentualnie nakazanie wypłaty zaległych kwot zasiłku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności, liczonymi od dnia wniesienia niniejszej skargi;

d) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu, wraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podała m.in., że istotnie w okresach wskazanych w decyzji pracowała oraz przebywała na zwolnieniu lekarskim. Nie miała możliwości rejestracji w dniach [...] r. z uwagi na fakt, że były to dni wolne od pracy (sobota i niedziela), gdy PUP w [...] był zamknięty. W dniu [...] r. zadzwoniła do organu by umówić się na wizytę w poniedziałek [...] r. (pierwszym dostępnym dla niej terminie, gdyż do [...] r. pozostawała na zwolnieniu lekarskim). Osoba odbierająca telefon poinformowała ją o możliwości rejestracji przez internet, jeśli skarżąca posiada profil zaufany. Gdy podała, że takiego profilu nie posiada, rozmówczyni umówiła wizytę bez dalszych pouczeń co do ewentualnej możliwości założenia takiego profilu. Skarżąca miała więc prawo przyjąć, że skoro takiego profilu zaufanego nie posiada, to jedynym możliwym dla niej sposobem rejestracji jest wizyta w Urzędzie. Jednakże skarżąca i tak nie miałaby możliwości założenia profilu zaufanego, gdyż w dniach wolnych od pracy (gdy wszelkie urzędy są zamknięte) jedynym możliwym sposobem autoryzacji takiego profilu byłoby potwierdzenie tożsamości przez stronę internetową banku, w którym skarżąca ma konto. Jak jednak wynika z instrukcji na stronie PUP, tylko niektóre banki umożliwiają potwierdzenie tożsamości. Skarżąca natomiast posiada konto w banku, który według instrukcji założenia profilu zaufanego nie oferuje takiej usługi. Nadto żaden przepis prawny nie nakazuje posiadania profilu zaufanego, czy choćby elektronicznego dostępu do konta w banku (tym bardziej w jednym z banków wskazanych w instrukcji), co jest konieczne dla założenia takiego profilu w dzień wolny od pracy. Również ustawa o promocji zatrudnienia nie nakłada takiego obowiązku, a jedynie wskazuje na możliwość dokonania rejestracji jako bezrobotna przez internet, jeśli ktoś taki profil już posiada. Organy administracji nie powinny nakładać na stronę z powyższej przyczyny negatywnych konsekwencji prawnych.

Zarówno w odwołaniu jak i w skardze strona powołała się na aktualne orzecznictwo sądowe, przedstawiające wykładnię przepisów obecnie obowiązującej ustawy o promocji zatrudnienia, wydane w podobnych stanach faktycznych.

W zakresie wniosku o nakazanie wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie skarżąca powołała się na treść art. 72 ust. 12 ustawy o promocji zatrudnienia wskazując, że odmowa przyznania prawa do zasiłku była spowodowana przyczyną od niej niezależną. Organ pozostaje w zwłoce z płatnością należnego skarżącej zasiłku wyłącznie z własnej winy, a nie w związku z wykonywaniem swoich uprawnień. Skarżąca ma więc prawo domagać się odsetek za opóźnienie w płatności, za wszystkie miesiące od dnia rejestracji jako bezrobotna.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się częściowo zasadna.

W myśl art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawę wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, a także niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 71 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych nastąpiła ze względu na ustalenie przez organy, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, skarżąca nie spełniała warunku z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a, z uwzględnieniem ust. 2 pkt 3 i 4 omawianej ustawy.

Skarżąca została uznana z dniem [...]r. za osobę bezrobotną, przy czym organy przyjęły, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację strona posiadała udowodniony okres 364 dni uprawniających do przyznania zasiłku. Dzień [...]r. był ostatnim dniem okresu pobierania przez skarżącą zasiłku chorobowego w kwocie wyższej od minimalnego wynagrodzenia. W ocenie organów orzekających w sprawie rejestracja w dniu [...]r. przesunęła okres 18-miesięczny i skróciła okres wymagany o 1 dzień, przy czym [...]r. były dniami wolnymi od pracy (sobota, niedziela).

Z zawartego w przywołanym wyżej art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia sformułowania "w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania" wynika wprawdzie, że okres 18 miesięcy liczy się od dnia rejestracji, a nie od dowolnie wybranego przez bezrobotnego okresu 18 miesięcy. Omawiana regulacja określa zdarzenie, od którego liczy się 365 dni w okresie 18 miesięcy stanowiąc, iż zdarzeniem tym jest dzień zarejestrowania. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na odstępstwa od powyższego stanowiska w sytuacjach szczególnych, np. gdy bezrobotny nie dokonał rejestracji z powodu dni wolnych od pracy. Tak uznał Sąd Najwyższy, w odniesieniu do poprzednio regulującego tę kwestię art. 23 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w wyroku z 27 marca 2002 r., III RN 168/01, podkreślając, że opóźnienia w zarejestrowaniu się w charakterze bezrobotnego, spowodowanego dniami ustawowo wolnymi od pracy, nie należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia warunku zatrudnienia przez okres 365 dni w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania.

Jednakże pogląd ten jest akceptowany również w orzecznictwie sądowym zapadłym w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (por. wyroki NSA z 21 maja 2014 r., I OSK 585/13 oraz z 27 października 2015 r., I OSK 521/14; wyrok WSA w Gliwicach z 15 czerwca 2015 r., IV SA/Gl 909/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do argumentacji organu, iż art. 23 ust. 1 pkt 2a ustawy z 1994 r. przewidywał, iż chodzi o okres 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, w którym osoba bezrobotna była zatrudniona i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, natomiast ustawa z 2004 r., w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji organów obydwu instancji, zawiera zwrot "w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania" należy wskazać, iż zasada, "clara non sunt interpretanda", (to co jest zrozumiałe i jasne nie wymaga interpretacji) nie jest aktualnie powszechnie akceptowana ani w doktrynie, ani też w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszym z przywołanych wyżej wyroków. Podkreśla to M. Zirk-Sadowski stwierdzając, że "dzisiaj problem bezpośredniego rozumienia tekstu prawnego budzi wiele wątpliwości" – (por. Wykładnia w prawie administracyjnym, [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), System prawa administracyjnego.t. 4, Warszawa 2012, s. 129). Zwrócił na to uwagę również Trybunał Konstytucyjny, przykładowo, w wyroku z 13 stycznia 2005 r., P 15/02, OTK-A 2005, Nr 1, poz. 4 stwierdzając, że "coraz częściej, także i w orzecznictwie zasada clara non sunt interpretanda zamienia się właściwie w zasadę interpretati cessat in clarin (interpretację należy zakończyć, gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat)". Jak bowiem słusznie zauważa się w orzecznictwie sądowym, dopuszczalne, a nawet konieczne jest odstąpienie od wykładni językowej, jeżeli za takim rozwiązaniem przemawiają nader istotne argumenty (por. wyrok NSA z 10 listopada 2011 r., I FSK 1634/10) lub gdy wykładnia językowa przepisu prowadziłaby do wniosków absurdalnych (L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 2002, s. 18). Skoro wykładnia prawa musi opierać się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego, ale i całego sytemu prawa, to pominięcie wykładni językowej w niektórych przypadkach usprawiedliwia również konieczność nadania interpretowanym przepisom znaczenia, które uczyni je rozwiązaniami najtrafniejszymi prakseologicznie (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 maja 2011 r., III SA/Wa 2759/10). Zgodnie z aktualnymi poglądami prezentowanymi w piśmiennictwie, ograniczenie się przez sąd wyłącznie do wykładni literalnej jest wręcz niewłaściwe – konieczne jest potwierdzenie jej przez wykładnię systemową i funkcjonalną (por. M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, op. cit., s. 126-208).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznaje za aktualny, także pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o promocji zatrudnienia i tym samym podziela pogląd, iż opóźnienia w zarejestrowaniu się w charakterze bezrobotnego, spowodowanego dniami wolnymi od pracy, nie należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia warunku zatrudnienia przez okres co najmniej 365 dni w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania (por. również wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 grudnia 2016 r., II SA/Go 931/16). W toku wykładni zwrotu "w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających" muszą być uwzględnione okoliczności konkretnej sprawy, w tym zwłaszcza to, że przeszkodę w spełnieniu przesłanki przepisu, jak to miało miejsce w omawianym przypadku, stanowiły dni wolne od pracy.

Jednocześnie za nieprawidłowe należy uznać przyjęcie wykładni omawianych przepisów prawa materialnego polegającej na uznaniu, że przerwa pomiędzy okresem podlegającym zaliczeniu do stażu zasiłkowego a zarejestrowaniem, spowodowana dniami wolnymi od pracy, przesuwa kalendarzowy okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania tak, że skutkuje to skróceniem o te dni wolne okresu 365 dni uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Wykładnię przyjętą w niniejszej sprawie przez organy należy uznać za nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej.

Ponadto wyciąganie przez organy w odniesieniu do strony negatywnych konsekwencji z faktu dokonania rejestracji w dniu [...]r., tzn. w pierwszy dzień roboczy po przypadającym na [...]r. ostatnim dniu okresu pobierania zasiłku chorobowego trudno również pogodzić z wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadą zaufania obywateli do organów państwa, zwłaszcza w sytuacji, iż obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na obywateli obowiązku posiadania podpisu elektronicznego czy profilu zaufanego, umożliwiających dokonanie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna za pośrednictwem internetu również w dzień wolny od pracy.

W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku, o czym orzeczono w pkt I i II sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę w zakresie objętym niniejszym wyrokiem, organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie (art. 153 p.p.s.a.).

Jeśli chodzi o zawarte w skardze żądanie nakazania organom wydania decyzji merytorycznej i przyznanie skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, sposób rozwiązania tej kwestii wynika z przywołanego tu art. 153 p.p.s.a. W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zatem w razie uprawomocnienia się wyroku uwzględniającego skargę organy administracji są z mocy prawa obowiązane do wzięcia pod uwagę sformułowanej przez sąd w tym wyroku wykładni prawa i wskazań co do dalszego postępowania. Powyższe wskazanie wyczerpuje zatem w istocie treść omawianego żądania skarżącej.

W pozostałym zakresie brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Kwestia odsetek od świadczeń wypłacanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia została uregulowana w jej art. 72 ust. 12. W myśl tego przepisu uprawnionym do zasiłku, stypendium i innych świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie, jeżeli powiatowy urząd pracy z przyczyn niezależnych od uprawnionych osób nie dokonał ich wypłaty w terminie. Odnosząc się do zawartego w skardze żądania nakazania wypłaty zaległych kwot zasiłku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż wypłata zasiłku dla bezrobotnych jest możliwa dopiero po rozstrzygnięciu ostateczną decyzją o uprawnieniach do tego zasiłku. W przepisie art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy o promocji zatrudnienia enumeratywnie wymieniono materie, dla których przewidziana jest forma decyzji administracyjnej. Stanowi on, że do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy wydawanie decyzji o:

a) uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego,

b) przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów,

c) obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, stypendium, innych nienależnie pobranych świadczeń lub kosztów szkolenia i przygotowania zawodowego dorosłych finansowanych z Funduszu Pracy,

d) odroczeniu terminu spłaty, rozłożeniu na raty lub umorzeniu części albo całości nienależnie pobranego świadczenia udzielonego z Funduszu Pracy, należności z tytułu zwrotu refundacji lub przyznanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46, oraz innych świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy, o których mowa w art. 76 ust. 7a;

Katalog materii określonych w art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy jest katalogiem zamkniętym co oznacza, że tylko w sprawach wymienionych w tym przepisie mogą być wydawane decyzje administracyjne. Wśród materii, dla których ustawa przewiduje dokonanie konkretyzacji uprawnienia bądź obowiązku w formie decyzji administracyjnej, a w dalszej konsekwencji objęcia decyzji w tym przedmiocie kontrolą sądu administracyjnego, nie ma natomiast przyznania lub odmowy przyznania ustawowych odsetek, jeżeli Powiatowy Urząd Pracy z przyczyn niezależnych od uprawnionych osób nie dokonał wypłaty zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium i innych świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy.

Roszczenie o odsetki ma co do zasady charakter cywilnoprawny i jako takie może być przedmiotem sporu cywilnego między równoprawnymi stronami. Spory takie rozstrzygać mogą natomiast sądy powszechne. Sam fakt zamieszczenia tego przepisu w ustawie o promocji zatrudnienia nie pozbawia roszczenia o odsetki ustawowe charakteru cywilnoprawnego. Powyższe potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 (OTK ZU 2000 r., nr 5, poz. 143), w którym Trybunał stwierdził, iż przepisy prawa cywilnego uzasadniają objęcie zakresem "sprawy cywilnej" roszczeń o zapłatę odsetek od świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją administracyjną, a nadto, iż w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń. W konsekwencji sprawa odsetek (w tym ich wysokość) w sytuacji, gdy Powiatowy Urząd Pracy z przyczyn niezależnych od uprawnionej osoby nie dokonał wypłaty zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium czy innego świadczenia wypłacanego z Funduszu Pracy ma charakter sprawy cywilnej.

W razie podtrzymania przez skarżącą żądania wypłaty odsetek i dalszego istnienia między stronami sporu w tym zakresie, oceny zasadności roszczenia skarżącej, jako roszczenia cywilnoprawnego, dokonać może sąd powszechny (por. również wyrok WSA w Gliwicach z 21 marca 2019 r., IV SA/Gl 690/18).

Nie było również podstaw do uwzględnienia żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca nie miała obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. i takiego wpisu nie uiściła. Z akt sprawy nie wynika również, aby poniosła inne koszty postępowania w rozumieniu art. 205 p.p.s.a.

W konsekwencji, w powyższym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku.