Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 95/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. P. i W. P. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego 1. zobowiązuje Burmistrza Miasta do załatwienia sprawy z wniosku H. C. z 29 września 2022 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Burmistrza Miasta dopuścił się bezczynności w sprawie, o której mowa w punkcie pierwszym wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. odrzuca skargę W. P.; 6. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącej A. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29.09.2022 r. H. C. (dalej jako wnioskodawczyni) złożyła w Urzędzie Miasta T. wniosek o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wnioskodawczyni podała, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzą A. P. i W. P. (dalej jako skarżący), z którymi zamieszkuje wspólnie w budynku jednorodzinnym. Jako główne źródło ogrzewania wskazała kocioł na paliwo stałe. W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia 3.12.2022 r., z której wynika, że skarżąca zmarła w dniu [...] r., w związku z czym złożony wniosek pozostawiano bez rozpatrzenia.

Pismem z dnia 04.05.2023 r. A. P. wniosła do organu ponaglenie podnosząc, że pomimo śmierci wnioskodawczyni, skarżący nadal - na mocy złożonego wniosku - są uprawnieni do otrzymania dodatku węglowego. W ocenie A. P. śmierć jej matki H. C. nie wpływa na prawo skarżących do dodatku węglowego. Skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141 z późn. zm., dalej jako u.d.w.) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, a zatem po śmierci wnioskodawczyni wniosek powinien zostać rozpatrzony, bowiem istnieją pozostałe osoby tworzące wspólne gospodarstwo domowe..

Postanowieniem z dnia 19.05.2023 r. Burmistrz Miasta stwierdził niedopuszczalność ponaglenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dodatek węglowy ma charakter uprawnień ściśle związanych z osobą, która złożyła wniosek, a w razie jej śmierci nie przechodzi na spadkobierców. W związku z powyższym, zdaniem organu, brak jest podstaw do przyznania A. P. uprawnienia strony.

Pismem z dnia 7.06.2023 r. skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Burmistrz Miasta w rozpoznaniu wniosku o dodatek węglowy z dnia 29.09.2022 r. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub ewentualnie przewlekłego prowadzenia postępowania, a także stwierdzenie, że bezczynność lub ewentualna przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie Burmistrza Miasta do rozpatrzenia złożonego wniosku o dodatek węglowy w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia sądu, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Ponadto, skarżący wnieśli o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości [...] zł.

W skardze podniesiono, że skarżący, jako członkowie gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, mają interes prawny w rozpatrzeniu wniosku o dodatek węglowy. Przedmiotowy wniosek dotyczy bowiem ich wspólnego wieloosobowego gospodarstwa domowego położonego przy ul. [...] w T. .

Dalej skarżący wskazali, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 11 u.d.w. dodatek węglowy wypłaca się w terminie do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku o jego wypłatę, w związku z czym Burmistrz Miasta od ponad 7 miesięcy pozostawał w bezczynności. Skarżący nie dostali w tej sprawie żadnej informacji, ani też decyzji. Organ nie przeprowadził również wywiadu środowiskowego. Ponadto skarżący wyjaśnili, że wbrew temu co twierdzi organ, A. P. poinformowała o zgonie matki już tydzień po jej śmierci. Uczyniła to w głównej siedzibie Urzędu Miasta T. , gdzie uzyskała informację, że nie musi składać odrębnego wniosku, a fakt śmierci matki zostanie przekazany do Wydziału Świadczeń Rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o oddalenie skargi w całości wyjaśniając, jak należy rozumieć pojęcie strony na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) oraz wskazując, że A. P. nie jest stroną przedmiotowego postępowania.

Polemizując z argumentami podniesionymi w skardze organ podkreślił, że skarżąca na żadnym etapie postępowania w sprawie dodatku węglowego nie była ona stroną postępowania, zaś organ podjął wszystkie kroki formalne zmierzające do prawidłowego rozpatrzenia wniosku. Program wsparcia rządowego mającego na celu wypłatę świadczeń na zakupu opału jest świadczeniem na wniosek strony, zaś A. P. jako członek gospodarstwa domowego H. C. nie zadbała o własne interesy i nie powiadomiła organu o zmianach które nastąpiły. Organ wskazał ponadto, że podczas rozpatrywania wniosku H. C. nie pojawiły się wątpliwości co do gospodarstwa domowego, wobec czego nie wystąpiła potrzeba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Podsumowująco organ stwierdził, że Burmistrz Miasta nie dopuścił się bezczynności, ponieważ "nie może być mowy o bezczynności organu wobec strony postepowania, która w dniu rozstrzygnięcia już nie żyła." W przekonaniu organu śmierć wnioskodawczyni spowodowała wygaśnięcie prawa do przedmiotowego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.).

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.09.2014 r., I OSK 413/14, CBOSA).

Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Zgodnie z art. 50 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Wyjaśnienia ponadto wymaga, że wniesienie skargi na bezczynność dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosowanie bowiem do treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest poprzedzenie jej ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

W myśl art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia

Z analizy akt sprawy wynika, że tylko A. P. spełniła powyższy warunek formalny wnosząc pismem z dnia 4.05.2023 r. ponaglenie. Pisma takiego nie złożył zaś W. P. co spowodowało, że nie mógł on skutecznie wnieść skargi na bezczynność. W związku z powyższym, w odniesieniu do niego skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.

Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowej skargi trzeba wskazać, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Burmistrza Miasta polegającą na nierozpatrzeniu wniosku o dodatek węglowy z dnia 29.09.2022 r.

W sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

W myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 u.d.w.).

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).

Zgodnie zaś z art. 2 ust. 15b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.), zaś w jego toku ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).

W przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (art. 2 ust. 15f u.d.w.).

Jak zaś stanowi art. 2 ust. 16 u.d.w. przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.

Przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, a w niektórych przypadkach może być również wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f u.d.w.). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Oznacza to, że organ rozstrzygający w sprawie przyznania dodatku węglowego musi zweryfikować informacje podane przez wnioskodawcę we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o dodatek węglowy złożyła dnia 29.09.2022 r. H. C. podając, że prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą A. P. i W. P.. Osią sporu w niniejszej sprawie jest to, czy wobec śmierci wnioskodawczyni, Burmistrz Miasta winien był rozpoznać jej wniosek. Zdaniem orzekającego Sądu w realiach niniejszej sprawy rolą organu było rozpatrzyć wniosek złożony przez H. C., albowiem w świetle przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym istnieje przynajmniej jedna osoba, która posiada interes prawny w załatwieniu sprawy.

Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Wskazać przy tym należy za wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10.03.2009 r., sygn. akt: II OSK 406/08 (dostępny w CBOSA), że organ powinien mieć na względzie, iż pomimo niezaistnienia podstaw do przyjęcia następstwa proceduralnego wynikającego z art. 30 § 4 k.p.a., bezprzedmiotowość postępowania nie będzie mogła zostać stwierdzona także wówczas, gdy szczególny charakter określonej instytucji prawnej regulowanej przepisami prawa administracyjnego materialnego nakazywać będzie kontynuowanie rozpoznawania sprawy administracyjnej z uwagi na to, że istnieje inny podmiot poza zmarłą stroną, którego interesu prawnego dotyczy wynik postępowania. Przyjąć wobec tego należy, że śmierć osoby, która wystąpiła z wnioskiem o dodatek węglowy, pomimo niezaistnienia podstaw do przyjęcia następstwa proceduralnego określonego w art. 30 § 4 k.p.a., nie uzasadnia pozostawienia wniosku bez rozpoznania jeżeli udział w tym postępowaniu zgłosi osoba, która wykaże, że ma interes prawny w wydaniu decyzji. Skoro dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym (a art. 2 ust. 8 u.d.w. stanowi wręcz o wysokości dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego, nie dla osoby), zaś przez gospodarstwo domowe wieloosobowe rozumie się osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące, to przyjąć należy, że członkowie gospodarstwa, którzy nie występują z własnym wnioskiem mają interes prawny w załatwieniu sprawy. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi zaś do konstatacji, że Burmistrz Miasta nie zareagował właściwie na informację o śmierci wnioskodawczyni, a tym samym dopuścił się bezczynności. Rzeczą organu było w analizowanym przypadku zwrócenie się do osób wskazanych we wniosku jako wchodzące w skład gospodarstwa domowego wnioskodawczyni o udzielenie odpowiedzi, czy podtrzymują wniosek, a to pod rygorem umorzenia postępowania w wypadku braku pozytywnej odpowiedzi w zakreślonym terminie. Należy tu mieć na uwadze regulację z art. 2 ust. 4 u.d.w. stanowiącego, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Do czasu śmierci wnioskodawczyni skarżący nie mogli zatem realizować swego interesu prawnego poprzez złożenie własnego wniosku. Ewentualna możliwość wystąpienia z własnym wnioskiem po dniu 3 listopada 2022 r. nie może mieć w sprawie istotnego znaczenia, jako że możliwość taka ograniczona była czasowo – do 30 listopada 2022 r. (innymi słowy: ocena istnienia interesu prawnego wskazanych we wniosku członków gospodarstwa domowego nie może być dokonywana w zależności od tego czy wnioskodawca umiera do dnia 30 listopada 2022 r. czy później, lecz jeszcze przed załatwieniem sprawy).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów oraz zgromadzonego materiału dowodowego prezentowany w sprawie pogląd organu o braku podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie przyznania dodatku węglowego wobec śmierci wnioskodawczyni, nie zasługuje więc na aprobatę. W myśl art. 2 ust. 11 u.d.w. (w obecnie obowiązującym brzmieniu) dodatek węglowy wypłaca się w terminie do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku o jego wypłatę. Do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ nie wydał zaś decyzji kończącej postępowanie, jak również nie wypłacił kwoty przedmiotowego dodatku węglowego. Niewątpliwie zatem pozostaje on w bezczynności.

Na marginesie wypada zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 15f u.d.w. w przypadku powzięcia przez organ informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Organ nie podjął żadnych czynności w zweryfikowania, czy pozostałym osobom wchodzącym w skład gospodarstwa domowego, którego dotyczył wniosek, przysługuje prawo do otrzymania dodatku węglowego. Będąc w posiadaniu informacji wskazanych we wniosku z dnia 29.09.2022 r., jak również mając wiedzę o śmierci wnioskodawczyni, organ nie tylko mógł, ale i powinien poczynić kroki w celu prawidłowego wypełnienia dyspozycji z art. 2 ust. 15f u.d.w. Ponadto, orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że intencją ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największą liczbę gospodarstw domowych poprzez uprawnienie, a jednocześnie zobligowanie organów gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę jednego z powyższych dodatków, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Na organie spoczywa zatem obowiązek ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach, a następnie przyznanie przysługującego dodatku. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19.04.2023 r., II SA/Po 126/23). Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym wyposaża właściwe organy gminy w wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe. Ponadto zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.).

Celem niniejszego postępowania jest jednak przede wszystkim ocena, czy Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej rozważania Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu miała w sprawie miejsce. Organ nie podjął bowiem skutecznych działań, które mogłyby doprowadzić do rozpatrzenia wniosku z dnia 29.09.2022 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała rażącego charakteru - wynikała ona raczej z odmiennej interpretacji przepisów prawa, aniżeli celowego działania, czy też zaniechania. Należy zaznaczyć, że każda bezczynność postępowania jest naruszeniem prawa, gdyż godzi w zasady prowadzenia postępowania wskazane w k.p.a. (art. 12, art. 35, art. 36 k.p.a.). Jednak nie każda bezczynność jest bezczynnością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej przez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w celu ustalenia czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14, CBOSA, wyrok WSA w Olsztynie z 18 października 2022 r., sygn. akt: II SAB/Ol 157/22, wyrok WSA w Poznaniu z 23 lutego 2023 r., sygn. akt: IV SAB/Po 10/23, CBOSA).

Odnosząc się do oceny wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, należy mieć na uwadze, że zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.02.2017 r., II GSK 1695/16, CBOSA). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wyjaśnić należy, że grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny. Chodzi zatem o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (straty, krzywdy, itp.), jakiego skarżąca doznała na skutek bezczynności organu. Wobec tego, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie nawiązujące do uszczerbku wywołanego bezczynnością. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną w skardze argumentacją (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16.03.2022 r., sygn. akt: V SAB/Po 26/22, CBOSA). Reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca nie podniosła żadnych argumentów na poparcie złożonego wniosku, a zatem brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Skarżąca nie wyjaśniła – poza wskazaniem, że ponosi realne szkody finansowe - dlaczego przyznanie żądanej sumy pieniężnej byłoby w jej ocenie zasadne. W realiach tej konkretnej sprawy żądanie przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącej nie jest więc usprawiedliwione. Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej od organu.

Podsumowując, Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ w ustawowym terminie nie załatwił wniosku z dnia 29.09.2022 r. (pkt 2 sentencji wyroku).

Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia ww. wniosku w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). Ponadto Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku).

W pozostałej części Sąd oddalił skargę (pkt 4 sentencji wyroku).

Z przyczyn wskazanych w niniejszym uzasadnieniu Sąd odrzucił skargę W. P., o czym orzekł w punkcie 5. sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie 6 sentencji wyroku na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. i zasądził od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącej A. P. kwotę 597 zł, na którą składają się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).