Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 738/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr SKO.4115.235.2024 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29 stycznia 2024 r. nr GOPS 000227/SP/01/2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 kwietnia 2024 r. nr SKO.4115.235.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Przemyślu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 29 stycznia 2024 r. nr GOPS 000227/SP/01/2024 w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." i art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429), określanej w dalszej części jako "u.ś.w."

Wskazaną decyzją z 29 stycznia 2024 r. Burmistrz [...] odmówił W. S. (dalej także: "Skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. S., legitymującą się wydanym 22 listopada 2023 r. orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność ta powstała w 72. roku życia. Niepełnosprawna ma obecnie duże problemy z przemieszczaniem się i nie jest w stanie poruszać się samodzielnie. Osobistą opiekę nad nią sprawuje jej syn - Skarżący, który pomaga jej w codziennych czynnościach tj. przy codziennej toalecie, sporządzaniu i podawaniu posiłków, podawaniu i kupowaniu leków i zapewnieniu dostępu do lekarzy. Organ ustalił także, że B. S. jest wdową, ma trójkę dzieci, z których żadne nie może jej alimentować, jak też sprawować nad nią opieki. Ze złożonego przez Skarżącego oświadczenia wynika, że jest on posiadaczem gospodarstwa rolnego, którego prowadzenia zaprzestał z dniem 7 grudnia 2023 r. Korzysta on ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, jest ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) jako płatnik i podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu rolników od 22 listopada 2021 r. Jest też beneficjentem płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Jako powód odmowy uwzględnienia wniosku Organ podał, że podopieczna posiada zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie, kwestionując pogląd, że jako syn B. S. nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że pozostałe dzieci wymienionej nie mają znacznego stopnia niepełnosprawności.

SKO w Przemyślu, decyzją z 16 kwietnia 2024 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] podnosząc, że wbrew stanowisku tego Organu, nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z Konstytucją RP. Kolegium zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K38/13), w którym stwierdzono, że przepis powyższy w zakresie,

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W dalszej części SKO wskazało, że jeśli opiekunem osoby niepełnosprawnej jest rolnik, przesłanką uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zaprzestanie prowadzenia przezeń gospodarstwa rolnego. W ocenie Organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przeczy złożonemu przez Skarżącego oświadczeniu (zawartemu we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie rolnym od dnia 7 grudnia 2023 r. Powołując się na stosowne regulacje prawne Kolegium podniosło, że wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Dopóki więc rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestaniu składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie to wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Z kolei, zwrot podatku akcyzowego przysługuje osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, czyli podejmuje decyzje, ponosi koszty i czerpie zyski z prowadzonej uprawy oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Taki stan można odnieść nie tylko do rolnika wykonującego prace osobiście, ale też do osób, które nie są bezpośrednio zaangażowane w pracę - czyli nie wykonują jej osobiście, ale podejmują działania organizacyjne, czy kierownicze. SKO podniosło, że pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa rolnego podyktowana musi być wyłącznie sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, oraz że nie ma żadnej możliwości by te dwie kwestie pogodzić. Na gruncie niniejszej sprawy brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością opieki nad matką a rezygnacją przez Skarżącego z prowadzenia gospodarstwa lub pracy w gospodarstwie.

W. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Kolegium, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpoznania; w obydwu wypadkach o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie przez Niego pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podniósł, że przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika ze stanu faktycznego. Samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie mogą być więc kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się to z wykonywaniem w nim określonej działalności rolniczej.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrolując działalność administracji publicznej sąd bada czy organy zachowały stosowne reguły proceduralne oraz czy rozstrzygnięcie, które podjęły odpowiada regulacjom materialnoprawnym. Zobowiązuje go do tego art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2024 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Jedną z form działania organów, które stanowią przedmiot orzekania jest decyzja administracyjna, a to w myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd orzeka w granicach sprawy i nie jest związany zgłoszonymi w niej wnioskami, zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. Eliminuje kwestionowaną decyzję tylko wówczas, kiedy spełnione są warunki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. tj. kiedy zachodzą przyczyny nieważności wskazane w art. 156 K.p.a., kiedy doszło do naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli natomiast uchybień powyższych brak, to skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja SKO w Przemyślu utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] o odmowie przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie Organu I instancji Kolegium stwierdziło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przeczy złożonemu przez Skarżącego oświadczeniu o zaprzestaniu prowadzeniu gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie od dnia 7 grudnia 2023 r. Skarżący uzyskał bowiem środki

z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Ponadto, figuruje On w ewidencji krajowych producentów rolnych, a wpis do tej ewidencji oznacza stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła

w życie ustawa z 7 lipca 2024 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429). W art. 43 wprowadziła ona zmiany m. in. w zakresie art. 17 u.ś.r. W myśl jednak art. 63 ust. 1 tej nowelizacji, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skoro więc wniosek Skarżącego jest z 7 grudnia 2023 r., zastosowano w rozpoznawanej sprawie dotychczas obowiązujące przepisy.

Jak zatem stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Szczególna regulacja obowiązuje w odniesieniu do wnioskodawców będących rolnikami, małżonkami rolników bądź ich domownikami. Zgodnie z art. 17b ust. 1 u.ś.r., jeśli o świadczenie ubiegają się takie właśnie podmioty, to przysługuje ono:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Przy czym, prawodawca przewidział w wypadku wskazanych osób pewne ułatwienie dowodowe, bowiem zgodnie z art. 17b ust. 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że dowód ten może być poddany ocenie pod kątem wiarygodności jak każdy inny dowód w sprawie. Jeśli więc rozpoznający sprawę organ poweźmie wątpliwości co do prawdziwości takiego oświadczenia, to musi podjąć działania w celu ich należytego wyjaśnienia. Zobowiązują go do tego ogólne reguły prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 i w art. 80 K.p.a. W ich świetle organ winien w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oceniając na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ze względu na fakt, że okoliczność w postaci tego czy gospodarstwo rolne jest prowadzone, czy też wykonywana jest w nim praca stanowi kluczową kwestię w sprawach o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku rolników, ich małżonków i domowników, to musi ona zostać jednoznacznie wyjaśniona. Akta sprawy powinny więc jasno wskazywać, czy wnioskodawca jest rzeczywiście uprawniony do uzyskania prawa do takiego świadczenia w kontekście wymogu z art. 17b u.ś.r.

Składając w niniejszej sprawie wniosek o świadczenie pielęgnacyjne Skarżący oświadczył, że z dniem 7 grudnia 2023 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w tym gospodarstwie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. SKO powołało się jednak na dokumenty, które w jego ocenie stoją w sprzeczności z powyższą deklaracją. Chodzi mianowicie o trzy pisma. Pierwsze, datowane na 4 stycznia 2024 r., pochodzące od Burmistrza [...] wskazujące, że Skarżący w sierpniu 2023 r. zwrócił się z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i z tego tytułu uzyskał zwrot w wysokości 666,60 zł. Drugie pismo, datowane również na 4 stycznia 2024 r., zostało podpisane przez Kierownika Placówki Terenowej KRUS w [....] i wynika z niego, że Skarżący podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu rolników od 22 listopada 2021 r. do nadal jako płatnik. Z kolei w trzecim piśmie z ARiMR, datowanym na 9 stycznia 2024 r., wskazano, że Skarżący jest zarejestrowany jako producent rolny i otrzymuje płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej.

Regulacje odnoszące się do kwestii związanych z gospodarstwem rolnym znajdują się w różnych aktach prawnych.

Według art. 2 pkt 6 u.ś.r. gospodarstwo rolne to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. W świetle więc art. 2 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333), za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1 (tj. sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne) o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Z kolei, działalność rolnicza to produkcja roślinna i zwierzęca,

w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowla ryb (art. 2 ust. 2 tego aktu).

Zgodnie z ustawą z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885) tj. jej art. 3 pkt 3, producent rolny to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)2021/2115 z 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE.L.2021.435.1).

Rolnikiem więc w świetle tego rozporządzenia (art. 3 pkt 1), jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 tego rozporządzenia. Akt ten określa zaś działalność rolniczą jako działalność umożliwiającą przyczynianie się do dostarczania dóbr prywatnych i publicznych poprzez co najmniej jedno z poniższych działań:

a) wytwarzanie produktów rolnych obejmujące działania takie jak chów zwierząt lub uprawa, w tym w drodze użytkowania torfowisk - przy czym produkty rolne oznaczają produkty wymienione w załączniku I do TFUE, z wyjątkiem produktów rybołówstwa - a także bawełnę i zagajniki o krótkiej rotacji;

b) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy, bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza użycie zwykłych metod rolniczych i zwykłego sprzętu rolniczego.

Powołane rozporządzenie nr 2021/2115 posługuje się także pojęciem rolnika aktywnego zawodowo, którego definiuje się w taki sposób, aby zagwarantować, że wsparcie będzie przyznawane wyłącznie osobom fizycznym lub prawnym bądź grupom osób fizycznych lub prawnych prowadzącym działalność rolniczą na co najmniej minimalnym poziomie, przy czym niekoniecznie ze wsparcia należy wykluczyć rolników prowadzących działalność rolniczą i nierolniczą lub rolników prowadzących działalność rolniczą w niepełnym wymiarze godzin.

Ponadto, należy jeszcze wskazać na ustawę z 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412), określającą zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, określonym m in. w rozporządzeniu nr 2021/2115 (art. 1 pkt 1 lit. a). W art. 2 tej ustawy odsyła ona w zakresie definicji gospodarstwa i rolnika do zapisów zawartych w powyższym rozporządzeniu. Natomiast w art. 15 przedmiotowej ustawy prawodawca wskazał, że pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o daną pomoc, jeżeli są spełnione warunki przyznania tej pomocy określone m. in. w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tj. we wskazanym rozporządzeniu nr 2021/2115 oraz w przepisach ustawy. Zgodnie natomiast z art. 25 wymienionej ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli prowadzi działalność rolniczą, a łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Z kolei, w świetle art. 3 ust. 1 ustawy z 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1948), zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu, za którego wedle art. 3 ust. 2 uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym.

Posługując się w art. 17b u.ś.r. pojęciem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego czy też zaprzestania pracy w nim prawodawca nie wskazał, co pod sformułowaniami tymi rozumie. W oparciu jednak na przedstawione wyżej regulacje prawne orzecznictwo sądowe wypracowało stanowisko, które Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, a wedle którego, prowadzenie gospodarstwa wiąże się z faktycznym działaniem w nim, czy też faktycznymi korzyściami w związku z nim uzyskiwanymi. Aby więc uznać, że mamy do czynienia z rolnikiem, który w świetle art. 17b u.ś.r. nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, musi się on wykazać określoną aktywnością. Może się ona przejawiać w podejmowaniu czynności typowo rolniczych w postaci określonych prac w gospodarstwie przy produkcji roślinnej czy hodowli zwierząt, ale też jej wyrazem może być fakt osiągania pewnych korzyści finansowych, które z gospodarstwem tym się wiążą. Te ostatnie to np. środki pieniężne uzyskiwane w ramach zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej czy też fundusze z ARiMR. Na powyższe zwróciło zresztą uwagę SKO w uzasadnieniu wydanej decyzji, w której podniosło, że przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Błędnie jednak Kolegium równocześnie uznało, że już sam wpis do ewidencji krajowych producentów rolnych wyklucza możliwość uznania, że rolnik zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdy wpis ten oznacza stałą gotowość do ubiegania się o płatności, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo. Jak już bowiem wyżej wskazano, w orzecznictwie sądowym, które Sąd aprobuje uznano, że tylko faktycznie wykonywane czynności rolnicze czy też realny pożytek z gospodarstwa uniemożliwia otrzymanie przez rolnika świadczenia pielęgnacyjnego. Mając więc na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego tj. zastąpienie dochodu uzyskiwanego dotychczas z wykonywanej pracy (w tym przypadku w rolnictwie), nie można traktować jako czynnika decydującego o wyłączeniu możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko faktu zarejestrowania w systemie ARiMR w charakterze producenta rolnego, w sytuacji gdy dana osoba nie korzysta ze świadczeń finansowych z tym związanych. Sam fakt rejestracji jest więc obojętny prawnie, jeśli nie łączy się z uzyskiwaniem realnych korzyści z tym związanych. Ponadto, jako przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie można uznać okoliczności podlegania przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Z objęcia takim ubezpieczeniem, przysługującym rolnikowi, wynika jedynie domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi (małżonkowi rolnika) świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy [por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Kielcach z 31.01.2024 r. II SA/Ke 742/23, wyrok WSA w Poznaniu z 6.06.2024 r. II SA/Po 226/24].

W świetle powyższego, sam fakt podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu rolników oraz fakt zarejestrowania jako producent rolny nie mogą jeszcze wykluczać Go z grona uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jeśli natomiast chodzi o środki pieniężne stanowiące zwrot podatku akcyzowego czy też płatności od ARiMR, to brak jest w sprawie danych dotyczących tego, kiedy zostały one faktycznie uzyskane przez Skarżącego. Znajdujące się bowiem w aktach, a wskazane wyżej pisma wskazują tylko na to, że pobranie tychże środków miało miejsce. Tymczasem, kwestia powyższa tj. data ich uzyskania jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący oświadczył bowiem, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim z dniem 7 grudnia 2023 r.

Dlatego też Sąd uznał, że zapadłe wobec Skarżącego decyzje są przedwczesne, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy na dzień wystąpienia z wnioskiem i później Skarżący spełniał wszystkie przesłanki pozwalające przyjąć, że ma prawo do uzyskania świadczenia, o które się ubiega. Stanowi to o naruszeniu powołanych wyżej unormowań procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a w konsekwencji o konieczności uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i przy uwzględnieniu brzmienia art. 135 P.p.s.a., decyzji Organu I instancji, o czym orzeczono w pkt I wyroku w oparciu na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a.

O zasądzeniu kosztów postępowania od Organu na rzecz Skarżącego Sąd orzekł z kolei na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Obejmują one wynagrodzenie dla reprezentującego Stronę skarżącą pełnomocnika wynoszące 480 zł, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).