Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 653/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2024-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107, art. 16 par. 1, art. 27 par. 1a, art. 145 par. 1 pkt 1-8, art. 145a par. 1, art. 145b par. 1, art. 148 par. 1 i 2, art. 149 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
article: art. 145 apr. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi T. w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 czerwca 2024 r., nr SKO.40.1399.2024.oś w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr OŚR.6220.66.2023.MKU, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz T. w O. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

T. z siedzibą w O. (dalej jako: "T.") wniosło do tut. Sądu skargę na, wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej jako: "Kolegium", "SKO"), postanowienie z dnia 25 czerwca 2024 r., nr SKO.4.1399.2024.oś., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola (dalej także jako: "organ I instancji") z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr OSR.6220.66.2023.MKU, odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Opola z 19 lipca 2023 r., nr [...], w przedmiocie określenia Z. Sp. z o.o. z siedzibą w O. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]" na działkach nr a i nr b, obręb G., O.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawym.

Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2023 r. (przesłanym tego samego dnia za pośrednictwem ePUAP) T. zwróciło się do organu I instancji o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia 19 lipca 2023 r.

Jako podstawę prawną wniosku T. wskazało art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a."). Wyjaśniło, że nową, nieznaną okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, są nieprawidłowości w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, tj. "nieprawidłowo zostały obliczone emisje tlenków azotu", "nieprawidłowo zostały obliczone emisje dla benzo(a)pieranu i styrenu, z takim skutkiem, że nie wiadomo czy wartości tych substancji w powietrzu nie zostaną przekroczone na skutek działalności instalacji", "nie przeprowadzono modelowych obliczeń dla następujących substancji: dwusiarczek dimetylu, merkaptany, octan etylu, octan metylu i aldehyd octowy, które powodują znaczne uciążliwości zapachowe" oraz "błędnie obliczono tło dla metali ciężkich". Na poparcie ww. tez T. powołało się na opinię L. P. z dnia 15 listopada 2023 r.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2024 r. organ I instancji odmówił wznowienia postępowania objętego ww. wnioskiem.

Wskutek rozpoznania zażalenia wniesionego przez T. postanowieniem z dnia 5 marca 2024 r. Kolegium uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Rozpoznając sprawę ponownie, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2024 r., organ I instancji po raz kolejny odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 19 lipca 2023 r. Zdaniem organu wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu ustawowego. T. nie przedstawiło żadnych dowodów potwierdzających, że powzięło wiedzę o treści ekspertyzy dopiero w dniu 24 listopada 2023 r., a nie w dniu jej sporządzenia, tj. 15 listopada 2023 r. Jako drugi powód wydania postanowienia odmownego organ wskazał na oczywisty brak wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Za taką, w ocenie organu, nie może być uznana polemika z raportem oddziaływania na środowisko. Ponadto wyjaśnił, że w raporcie środowiskowym wszechstronnie przeanalizowano, wbrew twierdzeniom zawartym w przedłożonej do wniosku opinii prywatnej, oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. Na zakończenie organ I instancji zauważył, że przyjęcie możliwości wznowienia postępowania w sytuacji, kiedy wraz z wnioskiem zostaje przedłożona opinia zawierająca polemikę z oceną dowodów dokonaną przez organ, prowadziłoby do naruszenia stabilności decyzji administracyjnych, których prawidłowość mogłaby zostać podważona w dowolnym momencie.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosło T.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia, opisanym we wstępie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2024 r., Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach postanowienia wyjaśniło m.in., że Prezydent Miasta Opola zaniechał wszechstronnego zbadania terminowości złożenia wniosku przez T., mimo że już w poprzednim postanowieniu kasatoryjnym zwrócono uwagę na tę kwestię. Organ I instancji ograniczył się obecnie do wywodu, że ciężar dowodu w zakresie wykazania dochowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na wnioskodawcy co - w ocenie Kolegium - jest wadliwe. Kolegium obszernie uzasadniło swój pogląd konkludując, że pomimo, iż ciężar dowodowy w zakresie wykazania terminowości złożenia wniosku o wznowienie spoczywał głównie na T., to Prezydent Miasta Opola nie został zwolniony z obowiązków, które ciążą na nim z mocy ww. przepisów procedury administracyjnej.

Jednak - zdaniem Kolegium - bierność organu I instancji nie miała wpływu na wynik niniejszej sprawy, ponieważ mimo, że terminowość złożenia wniosku nie została zbadana przez organ w sposób prawidłowy, to w sprawie zaistniała jednocześnie inna (druga) przyczyna powodująca konieczność odmowy wznowienia postępowania, która została przez organ ustalona i oceniona w sposób prawidłowy. W tym zakresie wyjaśniło, że we wniosku o wznowienie postępowania T. powołało się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. w sprawie wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane Prezydentowi Miasta Opola. Na poparcie swoich twierdzeń T. przedstawiło opinię L. P. z dnia 15 listopada 2023 r. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z oczywistym i widocznym na pierwszy rzut oka brakiem wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Kolegium wniosek o wznowienie - wraz z opinią prywatną L. P. - nie opiera się na przesłance wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale stanowi polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organu I instancji i próbę obalenia prawdziwości dowodów, na których oparł się organ. Sam tytuł tego opracowania wyraźnie na to wskazuje: "Opinia naukowa o raporcie środowiskowym dla [...] w O.". Nie zmienia tego również argumentacja, że w opinii tej podniesiono, jakoby raport nie zawierał analizy oddziaływania niektórych substancji do powietrza. Nie stanowi to nowej okoliczności faktycznej, ale stanowi podważenie kompleksowości i prawidłowości (wszechstronności) raportu, którego zasadniczym celem jest właśnie wszechstronne przeanalizowanie wszystkich oddziaływań (odnośnie do każdej emitowanej substancji). Również zatem i w tym zakresie przedłożona opinia prywatna nie odnosi się do okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale stanowi krytyczną ocenę raportu i kwestionowanej decyzji. Z powyższych przyczyn Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, które mimo częściowo błędnego uzasadnienia (poprzedzonego naruszeniem zasad ogólnych postępowania w zakresie zbadania terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania) w pozostałym zakresie jest prawidłowe. Oceniło, że Prezydent Miasta Opola prawidłowo stwierdził tzw. oczywisty brak spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. To spowodowało konieczność utrzymania w mocy odmowy wznowienia postępowania.

Pismem z dnia 29 lipca 2024 r. T. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na ww. postanowienie SKO, zarzucając obrazę przepisów postępowania, a to:

1) art. 149 § 1 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędną ocenę charakteru nowych okoliczności, co do faktów wskazywanych przez T. jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania, gdyż istnienie większych oddziaływań na środowisko w zakresie emisji substancji do powietrza, niż te o których organ wiedział w czasie wydawania decyzji stanowi jakościowo nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, co uzasadniało wznowienie postępowania;

2) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez samodzielną ocenę okoliczności wymagających wiadomości specjalnych - a to znaczenia błędnych obliczeń emisji tlenków azotu, benzo(a)pieranu i styrenu - co mogło spowodować błędną ocenę przekroczenia wartości tych substancji w powietrzu, braku modelowych obliczeń dla dwusiarczku dimetylu, merkaptanów, octanu etylu, octanu metylu i aldehydu octowego, które powodują znaczne uciążliwości zapachowe oraz błędnego obliczenia tła metali ciężkich i określenia ich jako polemicznych;

3) art. 27 § 1a k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. - poprzez orzekanie przez Kolegium w tym samym składzie, który wydał postanowienie SKO z dnia 2 stycznia 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Prezydenta Miasta Opola z 19 lipca 2023 r., co rzutuje na bezstronność organu, który przypisuje nieprawdziwe motywy działania skarżącego i w ich świetle interpretuje podstawy wznowienia postępowania wskazane we wniosku T.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniosło o: uchylenie postanowień organów obu instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymują stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, wniosło o oddalenie skargi. Wyjaśniło też, że akta administracyjne sprawy zostały przekazane do tut. Sądu do sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Op 281/24.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wyjaśnienie takiej oceny Sądu poprzedzić należy zwróceniem uwagi na następujące istotne kwestie prawne:

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb w jakim zapadło objęte skargą rozstrzygnięcie jest trybem nadzwyczajny o wznowienie postępowania przewidzianym w art. 145 i nast. k.p.a. Jako taki ma on zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki dopuszczalności wznowienia i samego wznowienia określone w art. 145 i nast. k.p.a., podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Pewność obrotu wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne i aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i wyłącznie z ważnych powodów (podobnie, w odniesieniu do nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji, NSA w wyroku z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1286/22).

Procedura wznowienia postępowania przebiega dwuetapowo. Wniesienie podania o wznowienie uruchamia fazę wstępną postępowania. Jego celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Dopuszczalność wszczęcia uzależniona jest od stwierdzenia, że: z żądaniem wznowienia postępowania wystąpił podmiot do tego uprawniony - strona, której w sprawie przysługuje interes prawny (art. 28 k.p.a.) lub podmiot na prawach strony (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.); podmiot ten powołał się w złożonym podaniu na okoliczność stanowiącą jedną z przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1 - 8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.); wskazana przesłanka wznowienia zaistniała w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną (art. 145 § 1 k.p.a.); jak też podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w przewidzianym w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. terminie jednego miesiąca. Termin ten, w przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Fazę wstępną postępowania kończy postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 149 § 1 i 3 k.p.a.). Przy czym, gdy badanie wniosku pod względem formalnym zakończy się negatywnie, organ administracji publicznej odmawia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wznowienia postępowania.

Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wydanie orzeczenia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. może wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych (np. brak przymiotu strony, brak zdolności procesowej), jak i z przyczyn przedmiotowych (np. brak ostatecznej decyzji administracyjnej, niewskazanie żadnej z podstaw wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.). Kluczowe znaczenie ma jednak oczywistość tych okoliczności. Odmowa wznowienia postępowania na mocy art. 149 § 3 k.p.a. dotyczy bowiem tylko tych przypadków, gdy wspomniane przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskania dodatkowych wyjaśnień (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1512/20).

Wznowienie postępowania w sprawie skutkuje przejściem do drugiego, rozpoznawczego etapu postępowania wznowieniowego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem rozpoznawczego etapu postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., jest: 1) ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania (tj. wad wyliczonych enumeratywnie w przepisach prawa procesowego opisanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.) oraz - 2) w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ponownego rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Ten etap postępowania kończy się wydaniem jednej z decyzji na podstawie art. 151 k.p.a. Jeśli organ ustali brak podstaw nowacyjnych to zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmawia on uchylenia decyzji pierwotnej. W takim przypadku granice rozpoznania sprawy wznowieniowej ograniczone są tylko do oceny braku podstawy wznowienia postępowania. Organ nie rozstrzyga o istocie sprawy załatwionej decyzją pierwotną. Nie może przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w celu ponownego rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy Sąd dostrzegł, że Prezydent Miasta Opola w postanowieniu własnym z dnia 11 kwietnia 2024 r. podał dwa powody odmowy wszczęcia postępowania: uchybienie terminowi z art. 148 § 1 k.p.a. oraz oczywisty brak wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z kolei SKO utrzymując w mocy stanowisko Prezydenta Miasta Opola zanegowało tylko pierwszy. Zarzuciło bowiem organowi I instancji brak zbadania terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jednocześnie uznało, że nie miało to istotnego znaczenia albowiem w sprawie zaistniał drugi powód odmowy wszczęcia postępowania - oczywisty brak wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z tym stanowiskiem nie zgadza się T. Główną kwestią sporną w sprawie jest zatem interpretacja możliwego zakresu orzekania przewidzianego w tzw. wstępnej fazie procedury wznowieniowej.

Wniosek o wznowienie postępowania został przez T. oparty na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z treści wniosku wynika, że przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wypełniają - w ocenie T. – wskazane w nim nieprawidłowości w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, w zakresie: obliczeń emisji tlenków azotu, benzo(a)pieranu i styrenu, braku obliczeń dla dwusiarczku dimetylu, merkaptany, octan etylu, octan metylu i aldehyd octowy oraz błędnych obliczeń tła dla metali ciężkich, co w jego ocenie, potwierdza przedłożona opinia L. P. z 15 listopada 2023 r.

SKO, w ślad za organem I instancji, odmawiając wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, uzasadniając swoje stanowisko stwierdziło, że wskazane okoliczności stanowią w istocie polemikę z ustaleniami organu I instancji, utrwalonymi w dowodzie jakim raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonym przez dr inż. K. H. Kolegium przeoczyło, że owa "polemika" wypełnia przedmiotową, formalną przesłankę wniosku o wznowienie. Wskazuje bowiem na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i na określone nowe fakty istniejące - w ocenie T. - na dzień wydania decyzji środowiskowej i nieznane organowi, który wydał decyzję. Już z tego powodu nie można było stwierdzić istnienia przedmiotowej przeszkody w dalszym prowadzeniu postępowaniu, tj. rzekomego oczywistego braku wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Kolegium utrzymało w mocy postanowienie z dnia 11 kwietnia 2024 r., nie kwestionując wyrażonego w nim stanowiska Prezydenta Miasta Opola. Stwierdził on m.in., że wszystkie okoliczności związane z oddziaływaniem przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, które zostały wskazane w ekspertyzie przedłożonej przez T., nie tylko były znane w dniu wydania decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 19 lipca 2023 r. ale również stanowiły przedmiot oceny w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, w tym podlegały ocenie przez organy współdziałające. Kontynuując podał, że zagadnienia dotyczące oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na powietrze atmosferyczne, dotyczące emisji substancji do powietrza zostały uwzględniona w raporcie przedłożonym przez Inwestora – Z. Sp. z o.o. w O. i omówione w załączniku 7 (ocena oddziaływania na powietrze atmosferyczne) i załączniku 7a (dane do obliczeń stężeń w sieci receptorów, wyniki i ocena wyników) do raportu. Okoliczności związane z emisją przedsięwzięcia zostały w sposób szczegółowy rozważone w toku postępowania i nie mogą zostać uznane za "istotne dla sprawy nowe okoliczności".

Uwzględniając powyższe, nie można zatem zgodzić się z Kolegium, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z oczywistym na pierwszy rzut oka brakiem wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Oczywisty brak przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wynika z samych twierdzeń przedstawionych we wniosku T. Ich weryfikacja wymaga zapoznania się z okolicznościami podniesionymi we wniosku, a następnie ich zestawienia z okolicznościami utrwalonymi w aktach administracyjnych sprawy, w zgromadzonych w nich dowodach w tym w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ich zestawienie z sobą i ocena (w szczególności co do tego czy są to "istotne dla sprawy nowe okoliczności") jest właśnie istotą postępowania prowadzonego po wznowieniu co do przyczyn wznowienia. Oceny tego czy wystąpiła wskazana we wniosku podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolegium może dokonać ale dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu.

W odniesieniu do kwestii braku zbadania zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w ocenie Sądu Kolegium prawidłowo i obszernie rozważyło, w uzasadnieniu postanowienia własnego, wadliwość działania organu I instancji. Sąd zawartą w niej argumentację uznaje za własną. Ma rację Kolegium, że Prezydent Miasta Opola nie był zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia okoliczności zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania i zaniechał przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego przedwcześnie orzekając o odmowie wznowienia z powodu niezachowania terminu do złożenia wniosku. Słusznie zauważyło, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Nie zwalnia to jednak organu administracji publicznej od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organ I instancji był zatem obowiązany do podjęcia czynności dowodowych w celu ustalenia spornej kwestii. Mógł przesłuchać (pod rygorem odpowiedzialności karnej): prezesa T. – P. R. lub autora przedłożonej przez T. opinii prywatnej – L. P. Mógł wezwać L. P. do przedłożenia dowodu pocztowego na okoliczność daty nadania i doręczenia przedmiotowej opinii T. Mógł wezwać T. do przedłożenia koperty, w której autor opinii przesłał ją T. Powinien wykazać się inicjatywą dowodową i poszukiwać wszelkich środków dowodowych, aby ustalić sporną kwestię. Dysponując możliwościami dowodowymi organ administracji publicznej nie może z nich rezygnować, arbitralnie uznając, że wyłącznie strona powinna się wykazać aktywnością w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Takiego poglądu nie można zaakceptować. Stoi temu na przeszkodzie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pomimo, że ciężar dowodowy w zakresie wykazania terminowości złożenia wniosku spoczywał głównie na T., to Prezydent Miasta Opola nie został zwolniony z obowiązków, które ciążą na nim z mocy ww. przepisów procedury administracyjnej. Rozkład ciężaru dowodowego w niniejszej sprawie wynika z tej przyczyny, że to strona - czy też podmiot na prawach strony - a nie organ, może dysponować dowodami na okoliczność terminowości złożenia wniosku o wznowienie, przez co naturalnym jest, że to na stronie ciąży obowiązek dostarczenia materiału dowodowego w przedmiocie terminowości złożenia wniosku. Niemniej organ I instancji był zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i weryfikacji twierdzeń T. co do zachowania terminu do wniesienia wniosku i okoliczności w jakich dowiedziało się o faktach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Jednak nie wezwał T. do przedłożenia dowodu lub wskazania tych okoliczności, nie przesłuchał osób mogących mieć o tym wiedzę pod stosownym rygorem i nie dokonał własnych ustaleń w tym zakresie.

Sąd nie podzielił stanowiska Kolegium, że opisana powyżej bierność Prezydenta Miasta Opola w zakresie zbadania terminowości złożenia wniosku nie miała wpływu na wynik sprawy. Miała wpływ, bo Kolegium utrzymało w mocy wadliwe postanowienie nie wykazując, że w sprawie zaistniała inna formalna przyczyna odmowy wznowienia postępowania, tj. oczywisty brak wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W rezultacie Sąd uznał, że Kolegium nie rozpatrzyło prawidłowo sprawy pod kątem przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania z art. 148 § 2 k.p.a.: zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie oraz oczywistego braku wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skutkowało to naruszeniem przez zaskarżone postanowienie prawa procesowego w stopniu mający wpływ na wynik sprawy gdyż jej wydanie nie zostało poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym i prawidłową oceną odnośnie tego, czy skarżące T. zachowało termin do wniesienia podania o wznowienie. Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane przedwcześnie i narusza: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 k.p.a.

Kolegium nie dostrzegło identycznych wadliwości tkwiących w utrzymanym w mocy postanowieniu organu I instancji. W konsekwencji oba te postanowienia podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a.") oraz art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu skargi tj. naruszenia art. 27 § 1a k.p.a. Sąd stwierdza, że jest on nieusprawiedliwiony. Przepis art. 27 § 1a k.p.a. stanowi, że członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Jak trafnie wskazało Kolegium w odpowiedzi na skargę przepis ten miałby zatem zastosowanie gdyby członek Kolegium brał udział w wydaniu postanowienia Prezydenta Miasta Opola z 19 lipca 2023 r., a następnie kontrolowałby w drugiej instancji jego legalność. Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Przepis ten (ani żaden inny przepis) nie zawiera regulacji, która zakazywałaby orzekania przez członków organu kolegialnego (czy też skład orzekający) w różnych (kolejnych) sprawach danej strony. W związku z tym zarzut ten jest niezasadny.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.