Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 822/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 par.1 i par.2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Magdalena Chewińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 401/21 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A Sp. z o.o. w upadłości w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów rolnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rzecz Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości w B. 18750 (osiemnaście tysięcy siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 grudnia 2021r., sygn. akt VIII SA/Wa 401/21,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325, z późn. zm., obecnie: t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę Syndyka masy upadłości A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w B. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka", "A.", "Syndyk") i uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z 18 stycznia 2021r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przez wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw, orzekając o kosztach postępowania.

W skardze kasacyjnej Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

A) na podstawie określonej w art.174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), tj. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia:

1) art.145 § 1 pkt 1 ) lit. c) p.p.s.a. w związku z art.134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., przez błędne stwierdzenie obowiązku ustalenia przez organ w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do możliwości zastosowania art. 71 ust. 1 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w wyniku wyjścia poza granice niniejszej sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku jest niekompletne z uwagi na:

a) brak przedstawienia rozumowania, które doprowadziło Sąd do konstatacji, iż "zasadnie skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 92 ust. 1 p.u. i n. w myśl którego z masy upadłości mogą być zaspakajane odsetki od wierzytelności, należne od upadłego, za okres do dnia ogłoszenia upadłości, zatem tylko do tej daty, a nie jak postanowiono w decyzji do 14.11.2019r.";

b) brak przedstawienia przez Sąd, w kontekście naruszenia art. 92 § 1 Prawa upadłościowego, wytycznej odnośnie dalszego postępowania w zakresie oznaczenia terminu końcowego naliczania odsetek w nowej decyzji wydanej wskutek realizacji zaskarżonego wyroku;

c) brak wyjaśnienia podstawy prawnej, a w szczególności pełnej interpretacji § 1 ust. 4 pkt 1) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2020r., poz.1701), która obejmowałaby kontekst w postaci przepisów prawa UE regulujących pomoc dla wstępnie uznanych grup producentów;

3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 75 k.p.a. przez:

a) błędne zastosowanie ww. przepisu, gdyż organ rozpoznał tożsamą przedmiotowo i podmiotowo sprawę administracyjną, a Sąd błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego,

b) błędne stwierdzenie, iż naruszenie zasady dwuinstancyjności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

B) na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności naruszenia :

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 71 ust. 1 i ust.4, a także art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 przez błędną wykładnię tych przepisów, a w szczególności przyjęcie, że znajdują one zastosowanie do stanu faktycznego polegającego na pobraniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw finansowanej z EFRG;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 92 § 1 Prawa upadłościowego przez błędną wykładnię, według której ww. przepis modyfikuje termin końcowy naliczania odsetek, podczas, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię według której termin końcowy naliczania odsetek od nienależnie pobranej pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw z EFRG został uregulowany w art. 67 ust 1 akapit 2 lit a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891;

3) art. 145 § 1 pkt I lit. a) p.p.s.a. w związku z § 1 ust 4 pkt 1) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r.w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2020r., poz 1701), jak również § 1 ust.4 pkt 1) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. poz.822), przez błędną wykładnię ww. przepisów, zgodnie z którą przez pojęcie ,,zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń" należy rozumieć wyłącznie przeniesienie własności, podczas, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię, według której przez pojęcie ,,zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń należy rozumieć, także długotrwałe przeniesienie posiadania;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z § 7 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2020r., poz.1701) przez niewłaściwe jego zastosowanie, gdyż ww. przepis znajduje zastosowanie tylko w przypadku naruszenia zobowiązania do wykorzystania inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z:

a) art. 325 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE),

b) art. 4 ust. 3 Traktatu o UE (TUE)

c) art. 58 ust. 1 lit. e)rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 w związku z art. 288 akapit drugi TFUE,

d) art. 103 a ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w związku z art. 288 akapit drugi TFUE,

e) art. 152 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 w związku z art. 288 akapit drugi TFUE,

przez błędną wykładnię w.w przepisów, zgodnie z którą pojęcie zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń " zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. 2020r., poz.1701) należy interpretować wyłącznie w kontekście przepisów polskiego Kodeksu cywilnego, podczas, gdy zgodnie z prawidłową wykładnią ww. pojęcie powinno być interpretowane w kontekście ww. przepisów prawa UE.

Argumenty na poparcie podniesionych zarzutów przedstawione zostały w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Syndyk w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez WSA w Warszawie. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy zostały naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna w sprawie niniejszej oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z postawionych w niej zarzutów wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw stwierdził, że decyzja ta jest niezgodna z prawem.

Biorąc pod uwagę istotę sporu odnoszącego się zasadniczo do zagadnienia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności merytorycznej ocenie poddać należy zarzuty oparte na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie organ w skardze kasacyjnej podniósł szerokie spektrum zarzutów procesowych, których zakres i sposób sformułowania uzasadnia łączne ich rozpoznanie.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt A. petitum skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., przez błędne stwierdzenie obowiązku ustalenia przez organ w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do możliwości zastosowania art. 71 ust. 1 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w wyniku wyjścia poza granice niniejszej sprawy oraz art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art.145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że najdalej idącymi zarzutami jest zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz zarzut błędnego stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a.

Odnosząc się do pierwszego z podnoszonych zarzutów wskazać należy, że uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Jedynie w sytuacji, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, naruszałoby prawo. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Podobnie brak podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji orzekł "w granicach danej sprawy", dokonał bowiem oceny zgodności z prawem objętej skargą decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż w zaistniałych okolicznościach sprawy, doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Wskazać należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dwukrotnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznacza rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2008r., sygn. akt II GSK 458/07, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że w podstawie prawnej decyzji organu I instancji wskazano m.in. § 1 ust. 1 pkt 3) ppkt a) i b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, natomiast w zaskarżonej decyzji z 18 stycznia 2021r. Prezes ARiMR wskazał, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U., nr 98 poz. 822).

Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes ARiMR oparł swoje rozstrzygnięcie na innej podstawie materialnoprawnej niż organ I instancji. Zastosowany przez organ odwoławczy przepis przewidywał inną sankcję niż przepis będący podstawą decyzji organu I instancji. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść § 6 i 7 rozporządzenia z 2013r. wskazując że ocena zrealizowania warunków przyznania płatności powinna nastąpić na podstawie rozporządzenia z 2009r.

Podnieść należy, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 12 lipca 2013r. wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli:

1) inwestycja lub jej etap:

a) zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy, b) zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym, c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw: - zakupionych przez grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw, - sprzedanych przez grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych z przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania, d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu;

2) grunt, na którym została zrealizowana inwestycja, lub budynek albo budowla, w których została zrealizowana inwestycja, stanowią własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy, z zastrzeżeniem ust. 2;

3) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres: a) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego, b) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli, c) 10 lat od dnia nabycia gruntu;

4) grupa dołączyła do pierwszego wniosku o przyznanie pomocy finansowej weksel niezupełny (in blanco) wraz z deklaracją wekslową sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które zostały podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania grupy w obecności upoważnionego pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W § 1 ust 4 rozporządzenia z 12 lipca 2013r. wskazano natomiast, że jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3:

1) nastąpi zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości 100% tej pomocy zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1, z późn. zm.), lub

2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości: a) 100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem, b) 100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym, piątym, szóstym, siódmym, ósmym, dziewiątym i dziesiątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem - zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.

W przypadku tego przepisu sankcja nakładana na wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw w postaci obowiązku zwrotu 100% pomocy ma miejsce w każdym przypadku zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych. Jeżeli zaś dochodzi jedynie do udostępnienia inwestycji sankcja ta wynosi 100%, 80%, 60%, 40% i 20% w przypadku określonym w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a) bądź 100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% w przypadku określonym w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. b) rozporządzenia.

Trafnie wskazał WSA, iż w związku z tym, że sankcja ta nie jest jednolita celem postępowania dowodowego w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w oparciu o ten przepis winno być ustalenie, czy doszło do zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, czy też do udostępnienia inwestycji, a konieczne w tym przypadku jest rozróżnienie, czy przedmioty składające się na inwestycję zostały zbyte czy też udostępnione. Jeżeli zaś doszło do udostępnienia konieczne jest ustalenie kiedy do niego doszło. Dodatkowo w przypadku zbycia konieczne jest także ustalenie czy miało to miejsce przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, zaś w przypadku udostepnienia, czy zachodzi przypadek udostępnienia inny niż określony w ust. 3.

Wskazać należy, że zgodnie z § 1 ust. 1. rozporządzenia z 17 czerwca 2009r. wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem lub przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli:

1) inwestycja lub jej etap: a) zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy, b) zostały zrealizowane, c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedawanych przez grupę i wyprodukowanych przez jej członków, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania, d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu;

2) grunt, na którym została zrealizowana inwestycja, lub budynek albo budowla, w których została zrealizowana inwestycja, stanowią własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy, z zastrzeżeniem ust. 2;

3) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania i nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem: a) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego, b) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli.

Powołany zaś jako podstawa prawna decyzji organu II instancji przepis § 1 ust. 4 rozporządzenia z 17 czerwca 2009r. stanowi, że jeżeli:

1) zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych nastąpi przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, lub

2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 - grupa zwraca kwotę w wysokości 100 % pomocy finansowej przyznanej na inwestycję, zwiększoną o odsetki ustawowe liczone od dnia zbycia tej inwestycji lub udostępnienia jej innemu podmiotowi do dnia zwrotu przyznanej pomocy finansowej.

Przepis ten przewiduje zatem jednolitą sankcję w postaci obowiązku zwrotu 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycję zarówno w przypadku zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych następującym przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, jak i udostępnienia inwestycji w przypadkach innych niż określone w ust. 3.

Skoro zatem zastosowany przez organ odwoławczy przepis przewidywał inną sankcję niż przepis będący podstawą prawną decyzji organu I instancji, doszło w tym przypadku do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Zmiana podstawy prawnej orzekania nie dała stronie możliwości odwołania się od zarzutów w decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym.

Wskazać też należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że zarówno § 6 i 7 rozporządzenia z 2013r. reguluje kwestie stosowania przepisów dotychczasowych, ale wyłącznie do przyznania pomocy finansowej, a nie jej zwrotu. Z kolei § 7 ust. 2 stanowi wprost o obowiązku zwrotu pomocy w sytuacji wykorzystania inwestycji niezgodnie z jej przeznaczeniem, w wysokości określonej w § 1 ust. 4 pkt 2, chyba że wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło przed dniem wejścia w życie znowelizowanego rozporządzenia.

W tym zakresie zasadnie Sąd I instancji zauważył, że w rozpatrywanej sprawie wydzierżawienie nieruchomości a w konsekwencji zakwestionowanie wykorzystania inwestycji zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej nastąpiło w 2019r., a zatem po wejściu w życie zmienionych rozporządzeniem z 2013r. przepisów, które odnosiły się do wysokości zwrotu zawartych w § 1 ust. 4 pkt 2. Należy też wskazać, że znowelizowane przepisy rozporządzenia uwzględniają procentowy spadek kwot naliczanych do zwrotu w zależności od roku wykorzystania inwestycji i w związku z tym nie są tak restrykcyjne, jak uprzednio obowiązujące regulacje rozporządzenia z 2009r.

Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie WSA uznał, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kasacyjnej błędnej wykładni art. 71 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. (pkt B) ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej podkreślić należy, że WSA nie dokonywał wykładni tego przepisu. Wskazał jedynie, że twierdzenie organu odwoławczego, iż cyt. wyżej rozporządzenie nie ma w sprawie zastosowania bowiem wypłacone Spółce środki finansowe pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz z środków krajowych tj. funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o ARiMR jest nieweryfikowalne, bowiem w aktach brak jest stosownych decyzji potwierdzających stanowisko Prezesa ARiMR.

Nieuprawniony jest zatem zarzut wskazany w pkt B) ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 71 ust. 1 i ust.4 rozporządzenia, a także art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 130312013 w szczególności przez przyjęcie, że znajdują one zastosowanie do stanu faktycznego polegającego na pobraniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw finansowanej z EFRG.

W konsekwencji powyższego nie jest zasadny zarzut wskazany w pkt. B) ppkt 2) petitum skargi kasacyjnej.

Trafnie wskazał WSA, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.u. i n. z masy upadłości mogą być zaspakajane odsetki od wierzytelności należne od upadłego, za okres do dnia ogłoszenia upadłości, a nie jako postanowiono w decyzji do 14 listopada 2019r.

Nie jest zasadny również zarzut wskazany w pkt. B) ppkt 3) petitum skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji wskazując na zapisy str. 8 i str.12 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, prawidłowo podniósł, że Prezes ARiMR wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie dokonał rozróżnienia, czy inwestycja została zbyta czy też udostępniona zasadnie podkreślając, że wcześniej mowa jest o zawartych przez wydzierżawiającą Spółkę umowach najmu nieruchomości z 22 maja i 1 października 2019r.

Nie zasługują ponadto na uwzględnienie zarzuty podniesione w pkt B) ppkt 5) petitum skargi kasacyjnej, bowiem autor skargi kasacyjnej pomimo wskazania na błędną wykładnię przepisów stwierdza ogólnie, że nie mogą one być pominięte w trakcie kontroli zgodności z prawem działania organu w zakresie obowiązku zwrotu pomocy.

Dodatkowo podkreślić należy, że kwestie podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej winny być przedmiotem rozważań organów administracji publicznej przy wydawaniu stosownych decyzji przede wszystkim z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, a nie Sądu administracyjnego, gdyż Sąd ten jest władny oceniać legalność wydanych przez te organy decyzji, a nie zastępować ich w tym względzie.

Tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Skoro Sąd I instancji uznał rozstrzygnięcie organu administracji za wadliwe to prawidłowo orzekł o jego uchyleniu.

Tym samym wobec uznania za zasadne stanowiska Sądu I instancji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 9) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265).