Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 263/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Inne
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 100c ust. 4, art. 100d ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 103
law: Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
article: art. 223, art. 210
journal: Dz.U. 2023 poz 519
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
article: art. 35 § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi V. P. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego V. P. z dnia 9 września 2022 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego V. P. kwotę 100 (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 15 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku wpłynęła skarga V. P. (zwanego dalej "skarżącym", "wnioskodawcą" lub "stroną skarżącą") na bezczynność Wojewody Pomorskiego

w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności oraz zobowiązanie organu

do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wyjaśnił, że w dniu 9 września 2022 r. wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo wielokrotnych prób kontaktu z pracownikami Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego skarżący nie otrzymał żadnej informacji o przewidywanym terminie wydania decyzji, ani o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Również wniesienie ponaglenia nie przyniosło oczekiwanych rezultatów. Organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł alternatywnie o:

1) odrzucenie skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.:

Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") w zw. z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj.: Dz. U. z 2023 r., poz. 103), zwanej dalej: "ustawą pomocową", zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki lub

2) oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 4 oraz

art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia

na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2024 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Organ wyjaśnił, że złożony w dniu 9 września 2022 r. wniosek skarżącego obarczony był brakiem fiskalnym oraz nie zawierał załączników wymaganych na gruncie art. 219 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 519), zwanej w skrócie: "u.c.". Z uwagi na wynikający z art. 233 w zw. z art. 202 ust. 1 u.c. obowiązek osobistego złożenia wniosku, w dniu 26 października 2022 r. do wnioskodawcy zostało wysłane wezwanie do osobistego stawiennictwa celem dopełnienia obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w dniu 13 grudnia 2022 r. złożył odciski linii papilarnych. Wniósł też o zaliczenie na poczet opłaty skarbowej opłatę dokonaną w innej sprawie oraz złożył wymagane przepisem art. 219 u.c. dokumenty, potwierdzające dane zawarte we wniosku.

W dniu 13 grudnia 2022 r. organ dokonał sprawdzenia danych cudzoziemca

w systemie POBYT w celu wykluczenia okoliczności, że w stosunku do cudzoziemca nie toczy się inne postępowanie w tej samej sprawie przed innym organem.

W czasie wizyty cudzoziemiec otrzymał dane do logowania na stronie internetowej

w celu monitorowania etapów swojej sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 223 w zw. z art. 206 u.c., w paszporcie wnioskodawcy zamieszczono stempel potwierdzający złożenie wniosku.

Następnie, w związku z wymogiem art. 214 i art. 214a u.c. , dane cudzoziemca sprawdzono w wykazie osób, których pobyt jest niepożądany

w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w Systemie Informacyjnym Schengen. Zgodnie

z obowiązkiem wynikającym z art. 213 ust. 1 u.c. , pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku z prośbą o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa publicznego. Komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku oraz Naczelnik Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Gdańsku wniosek Wojewody załatwiły milcząco, natomiast Komendant Wojewódzki Policji

w Gdańsku udzielił w dniu 4 kwietnia 2023 r. odpowiedzi w zakresie danych cudzoziemca, figurujących w Krajowym systemie Informacji Policji, z której wynika, że wnioskodawca został uznany za sprawcę czynu z art. 158 §1 k.k., w związku z czym postępowanie wobec niego umorzono na okres próby dwóch lat oraz dopuścił się 2 wykroczeń drogowych w 2021 r.

Organ zwrócił się także do Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku z wnioskiem o udzielenie informacji w zakresie przekraczania granicy Rzeczpospolitej Polskiej przez cudzoziemca w okresie ostatnich 5 lat poprzedzających złożenie wniosku.

W dniu 21 września 2023 r. wpłynęło ponaglenie, w którym strona wskazała na bezczynność Wojewody Pomorskiego.

W dniu 13 listopada 2023 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność.

Odnosząc się do zarzucanej bezczynności organ wskazał, że w sprawie zastosowanie ma obowiązujący od 29 stycznia 2022 r. przepis art. 223 w zw. z art. 210 u.c.. Mając na uwadze, że wnioskodawca uzupełnił braki formalne i dokumenty niezbędne do rozpatrzenia wniosku w dniu 14 grudnia 2022 r., termin 6 miesięcy, o którym mowa w zacytowanym przepisie, zaczął biec z dniem

15 grudnia 2022 r.

Wniosek skarżącego został złożony po wejściu w życie art. 100c ustawy pomocowej (15 kwietnia 2022 r.). Z ust. 1 ww. przepisu w brzmieniu na dzień złożenia przez skarżącego przedmiotowego wniosku, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia

na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 211 u.c.), w okresie do 31 grudnia 2022 r. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

W okresie, o którym mowa w ust. 1, co wynika z art. 100c ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się.

Art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej określa, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zgodnie z art. 100c ust. 4 ww. ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie

z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Ponadto, w dniu 28 stycznia 2023 r. - na mocy art. 1 pkt 32 ustawy z dnia

13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku

z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2023 r. poz. 185) - został wprowadzony analogiczny do ww. art. 100c przepis, tj. art. 100d ustawy pomocowej, który wyznacza nowy okres spoczywania terminów

do dnia 24 sierpnia 2023 r. Przepis ten wszedł w życie z dniem 28 stycznia 2023 r. z mocą od dnia 1 stycznia 2023 r.

Na mocy art. 12 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego

do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej,

ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088), w art. 100d ustawy pomocowej ustawodawca dokonał zmiany,

w związku z którą termin wydłużony został do dnia 4 marca 2024 r. Regulacja ta weszła w życie 27 czerwca 2023 r. Wprowadzenie przez ustawodawcę wskazanych rozwiązań prawnych jest dowodem dostrzeżenia wzrostu istotnych trudności w funkcjonowaniu organów administracji w związku z konsekwencjami zwiększonej migracji wywołanej konfliktem zbrojnym w Ukrainie, co każe inaczej oceniać opóźnienia w procedowaniu wniosków wszystkich cudzoziemców o udzielenie im zezwoleń pobytowych, tj. łagodniej, niż gdyby konflikt ten nie zaistniał. Przytoczona regulacja prawna, choć została umieszczona w ustawie specjalnej, to z uwagi na jej umiejscowienie w systematyce ustawy, ograniczone w czasie obowiązywanie oraz użytą terminologię ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, ale do wszystkich wymienionych

postępowań dotyczących cudzoziemców. Ustawodawca najpierw zamieścił w ustawie specjalnej przepisy nowelizujące inne ustawy, w tym ustawę

o cudzoziemcach (art. 88), następnie przepisy przejściowe i regulacje szczególne. Zamiarem ustawodawcy nie była zmiana ustawy o cudzoziemcach, a tylko wprowadzenie regulacji obowiązującej przez określony czas.

Ustawodawca użył też w powołanym przepisie pojęcia "cudzoziemiec",

wcześniej w tej ustawie niezdefiniowanego. Z kolei sama ustawa odnosi się do obywateli Ukrainy lub obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy przybyli

do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na obszarze Ukrainy i tymi pojęciami ustawodawca konsekwentnie posługuje się w tej ustawie.

Definicji pojęcia "cudzoziemiec" należy zatem poszukiwać w ustawie o cudzoziemcach. Zgodnie zaś z jej art. 3 pkt 2, cudzoziemiec to każdy, kto nie posiada obywatelstwa polskiego. Zatem pojęcie "cudzoziemca" ma szerszy zakres niż pojęcie "obywatel Ukrainy". Dotyczy on także skarżącego - obywatela Ukrainy, nieposiadającego obywatelstwa polskiego, lecz nie przybyłego do Polski po wybuchu konfliktu

na terytorium Ukrainy. W konsekwencji regulacja art. 100c oraz art. 100d ustawy specjalnej ma zastosowanie do wszystkich wymienionych w niej postępowań dotyczących cudzoziemców w okresie od wejścia w życie powołanego przepisu

do końca okresu wyznaczonego tymi przepisami, w tym i do skarżącego. W konsekwencji w ocenie organu bieg terminu na załatwienie wniosku skarżącego nie rozpoczął się. W art. 100c ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 100d ust. 1

pkt 1 i 3 ustawy pomocowej mowa jest o wstrzymaniu i zawieszeniu biegu terminów

w postępowaniach m.in. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i w postępowaniach prowadzonych w celu cofnięcia zezwoleń. Zgodnie z art. 211 ust. 1 u.c. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE udziela się na czas nieoznaczony, jeżeli przebywa on na terytorium RP legalnie

i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku,

co potwierdza, że przepis ten nie może być adresowany do obywateli Ukrainy przybyłych do RP po 23 lutym 2022 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego kraju. Ponadto art. 100b ustawy pomocowej posługuje się pojęciem "cudzoziemiec, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lub 2 ustawy", a nie jak w art. 100c samym terminem "cudzoziemiec". W tej sytuacji skarga powinna podlegać odrzuceniu, a przy przyjęciu innego stanowiska - oddaleniu.

Organ wskazał, że złożony przez skarżącego wniosek był 777- tym wnioskiem o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który został złożony do organu w 2022 r. Na dzień udzielania odpowiedzi organ rozpatruje 4.1310 wniosków cudzoziemców, dysponując 22 pracownikami merytorycznymi, co wpływa na szybkość procedowania. Na jednego pracownika przypada średnio 1877 spraw. Zgodnie z art. 223 u.c. w zw. z art. 206 ust. 2 u.c., jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE został zachowany i nie zawiera on braków formalnych, pobyt cudzoziemca na terytorium RP uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stanie się ostateczna. Stosownie do 206 ust. 1 pkt 1 u.c., Wojewoda umieszcza w dokumencie podróży cudzoziemca odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku. Udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na czas nieoznaczony wiąże się z koniecznością wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego; automatyzacja rozpoznawania sprawy z uwagi na jej doniosłość dla RP oraz UE jest niedopuszczalna. Znaczny okres oczekiwania na rozpoznanie wniosków cudzoziemców wynika z przyczyn niezależnych od organu, będąc konsekwencją trudności związanych z napływem dużej ilości cudzoziemców do RP, pandemią wywołaną przez COVID-19 i napływem obywateli Ukrainy wskutek działań wojennych na terytorium tego kraju po 23 lutym 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.),

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., tj. mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność

lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ

do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2,

może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku,

jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu, sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6

lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność w sprawie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu

art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie, dla swej skuteczności musi zostać wniesione w toku postępowania, którego dotyczy zarzucana organowi opieszałość, natomiast to, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jaki sposób ponaglenie zostało rozpatrzone przez właściwy organ, nie ma znaczenia dla dopuszczalności skargi, ani dla jej skuteczności (zob. wyroki NSA: z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1659/18;

z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3092/19 oraz z dnia 13 października

2020 r., sygn. akt II OSK 71/20).

W realiach rozpatrywanej sprawy okoliczność, że skarżący wymóg ten spełnił jest niesporna, gdyż poprzedził on skargę ponagleniem złożonym do właściwego organu (ponaglenie z dnia 21 września 2023 r. wniesione w tym samym dniu).

Tym samym przesłanka warunkująca dopuszczalność wniesienia skargi została

w niniejszej sprawie spełniona.

Z uwagi na stanowisko organu, który wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy na przeszkodzie rozpoznaniu skargi nie stoją przepisy wskazanej ustawy.

W tym zakresie Sąd uwzględnił, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. ( art. 116 ustawy).

Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 830, powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca") wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewiduje norma art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy został zmieniony przez art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U .z 2023r. poz.1088) w ten sposób, że określono dalszy okres obowiązywania wyżej omówionego rozwiązania do dnia 4 marca 2024r.

W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że skarżący nie przybył do Polski w związku z zaistniałym na Ukrainie konfliktem zbrojnym.

Co do zasady, wyłączenie możliwości wywiedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) powinno skutkować odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Jednak analiza stanu prawnego, wykładnia systemowa i celowościowa oraz zasada racjonalnego ustawodawcy prowadzą, zdaniem Sądu, do wniosku, że norma art. 100c i 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie powinna znajdować zastosowania do spraw innych cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy, niż obywatele Ukrainy, którzy przybyli na teren Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.

Przede wszystkim wskazać należy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczy określonego w niej kręgu osób. Przedmiotem regulacji tej ustawy są kwestie wyszczególnione w art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa ta określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w myśl art. 1 ust. 2 tej ustawy,

ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim,

ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Ustawa ta, zgodnie z art. 1 ust. 3 określa również:

1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy;

3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy;

4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny;

5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy;

7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie;

8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1;

9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych.

Ustawa ta ma zatem ściśle określony krąg podmiotowy i przedmiotowy. Także wprowadzona do tej ustawy zmiana nie powinna być traktowana jako zmiana przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie, ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.).

Podkreślić przy tym należy, że w ustawie zmieniającej w art. od 1 do 21 wprowadzono zmiany do szeregu różnych ustaw, w tym w art. 17 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził zmiany do ustawy o cudzoziemcach. Gdyby wolą ustawodawcy była zmiana ustawy o cudzoziemcach w sposób przewidziany w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadziłby taką zmianę nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, lecz do zmienianej tym samym aktem prawnym ustawy o cudzoziemcach. Skoro zmiana ustawy o cudzoziemcach nie została ustawą zmieniającą dokonana w sposób przewidziany w art. 1 pkt 44 ustawy zmieniającej, który zmienił ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy przez dodanie art. 100c, brak jest podstaw do rozciągania mocy obowiązującej tego przepisu na inne postępowania w sprawach cudzoziemców, których stronami nie są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy, ustawodawca zamierzając objąć tą zmianą wszystkie postępowania w sprawach cudzoziemców wprowadziłby zmianę do ustawy o cudzoziemcach, którą zmieniał przecież tym samym aktem prawnym, a nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Analogiczne stanowisko w tym zakresie zostało już wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 14 września 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 401/22, z dnia 20 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 887/22, z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 3139/21, z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 218/22). Analogicznie uwagi należy poczynić w tym zakresie do wprowadzonego następnie art. 100 d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wprowadzająca ten przepis ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 185) również dotyczyła zmian w wielu różnych ustawach - w tym zarówno w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, jak i odrębnie w ustawie o cudzoziemcach.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że regulacji art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zgodnie z którymi w okresie zawieszenia biegu terminów "organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa" oraz "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 86/22). Ograniczenie prawa do sądu, nawet o charakterze czasowym, stoi w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującym każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Mimo że korzystanie z konstytucyjnych wolności i praw nie ma charakteru absolutnego (art. 31 ust. 3 Konstytucji), trudno jest znaleźć uzasadnienie tak daleko idących ograniczeń. Wprowadzenie takich norm oznaczałoby, że wnioskodawca zostałby pozbawiony narzędzi prawnych pozwalających na uzyskanie zezwolenia pobytowego w terminach określonych w przepisach ustawy o cudzoziemcach, gdyż zgodnie z wprowadzoną regulacją terminy te nie rozpoczynają biegu, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu. Jak wskazano w doktrynie, trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie omawianej regulacji. Rozwiązanie takie uznać należy za wątpliwe z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP (Klaus Witold Antoni (red.), Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa WPK 2022, System Informacji Prawnej LEX).

W tej sytuacji Sąd, nie podzielając stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę uznał, że skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Wyjaśnić należy, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas,

gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu,

albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem,

że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać

w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 916/15),

w którym podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i powinny być realizowane w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Wskazać należy,

że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Przepisy ustawy o cudzoziemcach zawierają właśnie takie szczególne uregulowania, m.in. w sprawach czasu trwania postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Stosownie bowiem do art. 223 w zw. z art. 210 u.c., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego

UE wydaje się w terminie 6 miesięcy (ust. 1), przy czym termin, o którym mowa

w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa,

lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione,

lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a (ust. 2).

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku

o udzielenie zgody na pobyt rezydenta długoterminowego UE, wydłużając ten termin

do 6 miesięcy od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 210 ust. 2 u.c. Uwzględniając zaprezentowane reguły Sąd uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie.

Analizując realia rozpatrywanej sprawy podkreślenia wymaga w szczególności, że postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zostało zainicjowane złożonym przez skarżącego wnioskiem w dniu 9 września 2022 r., przy czym wniosek ten był obarczony brakiem fiskalnym oraz nie zawierał załączników wymaganych na gruncie art. 219 ust. 2 u.c.

W dniu 26 października 2022 r. do wnioskodawcy zostało wysłane wezwanie

do osobistego stawiennictwa celem dopełnienia obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych.

W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w dniu 13 grudnia 2022 r. złożył odciski linii papilarnych. Wniósł też o zaliczenie na poczet opłaty skarbowej opłaty dokonanej w innej sprawie oraz złożył wymagane przepisem art. 219 u.c. dokumenty, potwierdzające dane zawarte we wniosku.

W dniu 13 grudnia 2022 r. organ dokonał sprawdzenia danych cudzoziemca

w systemie POBYT , a także przekazał skarżącemu dane do logowania oraz zamieścił stempel w paszporcie wnioskodawcy.

Organ sprawdził także dane cudzoziemca w wykazie osób, których pobyt jest niepożądany w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w Systemie Informacyjnym Schengen.

W dniu 26 stycznia 2023 r Wojewoda Pomorski zwrócił się w trybie art. 223 w zw. z 207 ust.1 i 2 u.c. do właściwych organów o udzielenie stosownych informacji.

Organ zwrócił się także do Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku z wnioskiem o udzielenie informacji w zakresie przekraczania granicy RP przez skarżącego w okresie ostatnich 5 lat poprzedzających złożenie wniosku.

Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 207 ust. 4-7 u.c., wskazane organy przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, a jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, przy czym w takim przypadku organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę

o przedłużeniu terminu, natomiast jeżeli wskazane organy nie przekażą informacji w ww. terminach uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

W przedmiotowej sprawie jedynie Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku udzielił w dniu 4 kwietnia 2023 r. odpowiedzi w zakresie danych skarżącego, figurujących w Krajowym systemie Informacji Policji. Pozostałe organy nie przekazały Wojewodzie Pomorskiemu wnioskowanych informacji, ani też nie wnosiły o przedłużenie

30-dniowego terminu na ich przekazanie.

Pomimo uzyskania w powyższej dacie odpowiedzi od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku oraz milczącego załatwienia sprawy przez pozostałe organy, kompletny od dnia uzupełnienia pod względem formalnym wniosek, czyli od dnia 13 grudnia 2022 r., nie został rozpoznany, a sprawa nie została zakończona.

Zważywszy na treść art. 223 w zw. z art. 210 u.c. i zawarty w tym przepisie 6-miesięczny termin na załatwienie sprawy (wydanie decyzji) w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE przyjąć należy, że termin ten upływał w realiach sprawy z dniem 13 czerwca 2023 r. Z akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę przekazanych tutejszemu Sądowi nie wynika natomiast, by postępowanie administracyjne toczące się w sprawie udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia zostało zakończone do momentu złożenia skargi. Organ nie przedstawił też informacji o wydaniu decyzji do dnia wyrokowania przez Sąd ( 29 lutego 2024 r.).

W konsekwencji, uwzględniając skargę Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13).

W ocenie Sądu opisany sposób procedowania sprawy przez Wojewodę Pomorskiego, w tym zwłaszcza nieusprawiedliwiony okres zaistniałej przerwy w podejmowaniu jakichkolwiek czynności trwający de facto od dnia 26 stycznia 2023 r., pozwala na postawienie organowi zarzutu rażącej bezczynności. Wojewoda Pomorski mógł zwrócić się do innych organów, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 223 u.c., niezwłocznie po uzupełnieniu braków wniosku, co nastąpiło w dniu 13 grudnia 2023 r. Pozwoliłoby to niewątpliwie na skrócenie czasu koniecznego dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu bezczynność organu jest rażąca zwłaszcza wobec aktywności, jaką wykazywał się w toku postępowania skarżący, który zwracał się do organu z wnioskiem o ustalenie terminu spotkania z inspektorem prowadzącym jego sprawę, z wnioskiem o wyjaśnienie okoliczności sprawy , jak też wnosił o umożliwienie dostępu do akt.

W ocenie Sądu trudno dopatrzyć się okoliczności, które uzasadniałyby brak zakończenia postępowania z wniosku skarżącego. Wniosek pod względem formalnym został uzupełniony w dniu 13 grudnia 2022 r. Od tej daty zaczął biec 6- miesięczny termin na wydanie decyzji. Wymagane prawem wiążące stanowiska organów wymienionych w art. 207 ust. 2 u.c. organ uzyskał w dniu 4 kwietnia 2023 r. Mimo upływu określonego art. 210 ust. 1 u.c. 6- miesięcznego terminu na wydanie decyzji sprawa pozostaje nadal niezakończona.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd uznał, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku

na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego

na rzecz skarżącego zwrot kwoty uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).