Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 597/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, art. 17 ust. 10
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
article: § 3, § 5
journal: Dz.U. 2022 poz 2172
law: Rozporządzenie Ministar Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych - t.j.
article: art. 27, art. 33 § 1, § 2
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia B. C. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") z [...] lipca 2023 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wystawił w dniu 19 maja 2023 r. w stosunku do B. C. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki L. C. (ur. [...] 2019 r.) brakującym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, haemophilus influenzae typu B, poliomyeltis, streptococcus pneumoniae.

W piśmie z 23 czerwca 2023 r., skarżący wniósł zarzuty do powyższego tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. organ I instancji uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z [...] września 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284), dalej jako "ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń".

Organ II instancji za nietrafny uznał zarzut braku wymagalności obowiązku szczepienia z powodu braku wykonania procedury kwalifikacji do szczepienia. Wskazał, że szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy art. 17 - 21 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.). Informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych zawiera Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Komunikat jest wiążący dla obywateli. Organ odwoławczy podniósł, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przez osoby wskazane w rozporządzeniu aktualizuje się w terminie wskazany przez lekarza w powiadomieniu o miejscu i czasie badania kwalifikacyjnego do szczepienia i samego szczepienia. Organ podkreślił, że jedynie dysponujący wiedzą medyczną jest w stanie ustalić wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki.

Odnosząc się do sprawy organ II instancji wskazał, że wierzyciel otrzymał informację o braku przeprowadzonych szczepień u L. C. od lekarza z Centrum Medycznego [...] w L., który w "formularzu zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych sczepień ochronnych" stwierdził upływ terminu do wykonania szczepień ochronnych przy jednoczesnym braku informacji o występowaniu przeciwwskazań. W piśmie z 18 kwietnia 2023 r. lekarz z podmiotu medycznego, do którego było zapisane dziecko poinformował, że małoletnia L. C. nie została poddana zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym i wskazał na brak informacji o przeciwskazaniach zdrowotnych do ich wykonania.

Organ odwoławczy stwierdził, że fakt skierowania do poradni specjalistycznej nie jest jednoznaczny z odroczeniem obowiązku. "Informacja dla lekarza kierującego/ POZ" z 17 lipca 2023 r., wystawiona przez Centrum Alergologii Specjalistyczna Przychodnia Alergologiczna w L. w żaden sposób nie stwierdza przeciwskazań do wykonania szczepień u małoletniej.

Organ II instancji odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, podnosząc, że TK nie zakwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym, wskazując na konieczność dostosowania prawa do tego wyroku m.in. poprzez określenie w drodze rozporządzenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień i liczby dawek poszczególnych szczepień.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. C. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego.

Skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 7, art. 77, art. 136 i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 27 u.p.e.a., poprzez uznanie, że tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy, podczas gdy tytuł zawiera istotne uchybienia, nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz dokonanie błędnej interpretacji zarzutów stawianych w zażaleniu;

- błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na skierowanie małoletniej do konsultacji specjalistycznej, ponadto dla małoletniej nie został ustalony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepienia, co potwierdza również dokumentacja medyczna wewnętrzna małoletniej z 28 marca 2023 r.;

- naruszenie art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;

- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny i uznanie, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącego od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej w skrócie: "u.p.e.a.", egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.

Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, na podstawie tytułu wykonawczego z 19 maja 2023 r. (k. 27 akt adm.), stwierdzającego obowiązek poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych.

Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przed wystawieniem tytułu wierzyciel wystosował do skarżącego upomnienie z 26 stycznia 2023 r. (k. 6 akt adm.). Zwrócił się również do Centrum Medycznego [...] w L., podmiotu leczniczego, który przesłał "formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych sczepień ochronnych", o udzielenie informacji czy opiekunowie prawni dziecka rozpoczęli uzupełnianie brakujących szczepień ochronnych oraz czy u dziecka występują przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia ochronnego i czy dziecko posiada odroczenie od obowiązkowych szczepień ochronnych. W piśmie z 18 kwietnia 2023 r. (k. 21 akt adm.) podmiot leczniczy poinformował, że rodzice dziecka w dniu 1 marca 2023 r. zgłosili się w celu szczepienia dziecka, jednak ze względu na przebytą ospę wietrzną szczepienie zostało odroczone. W czasie kolejnej wizyty w celu szczepienia, w dniu 28 marca 2023 r., po zapoznaniu się z ulotką informacyjną dotyczącą szczepionki, rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie z powodu braku możliwości wykluczenia nadwrażliwości córki na składniki szczepionki. W informacji wskazano, że z dokumentacji medycznej nie wynika, aby u dziecka występowały przeciwwskazania do wykonywania szczepień ochronnych, rodzice również nie dostarczyli żadnego zaświadczenia z poradni specjalistycznej odraczającego szczepienia.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego.

Prawidłowo organ uznał, mając na względzie przedmiot rozpoznawanej sprawy oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 (opublikowany w Dz. U. z 2023 r., poz. 909), że obowiązek wykonania szczepienia ochronnego córki skarżącego był wymagalny.

Z akt sprawy wynika, że dziecko po urodzeniu (2019 r.) do czasu wydania zaskarżonego postanowienia (2023 r.) nie zostało poddane żadnym obowiązkowym szczepieniom, a skarżący uchylał się od obowiązku poddania córki szczepieniom, pomimo wezwań z przychodni (według formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych rodziców powiadamiano w dniach: 24 września 2019 r., 5 listopada 2019 r., 20 maja 2020 r., 10 czerwca 2020 r., 15 lipca 2020 r., 26 stycznia 2021 r., 6 kwietnia 2021 r. – k. 1 akt adm.) i ze strony inspekcji sanitarnej (pismo z 26 sierpnia 2021 r. – k. 3 akt adm.), jak też nadal po otrzymaniu upomnienia w tej sprawie (k. 6 akt adm.). W chwili wydania zaskarżonego postanowienia z przepisów prawa wynikał obowiązek poddania córki skarżącego szczepieniom ochronnym przeciw gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis i przeciw inwazyjnym zakażeniom streptococcus pneumoniae, a skarżącego obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Przepis ten stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".

W art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia, w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) i osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 z późn. zm.), które obowiązywało w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Rozporządzeni to uchylone zostało z dniem 1 października 2023 r. Przepis § 5 tego rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Z powyższego zatem wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa, tj. wskazane wyżej przepisy art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Okoliczność, że zobowiązanie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym zostało skonkretyzowane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie ma wpływu na istnienie ustawowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że sam obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych. Maksymalna granica wieku dziecka, które powinno zostać zaszczepione konkretną szczepionką, została określona w § 3 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wyznaczenie maksymalnego terminu wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza jednak, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. W § 5 rozporządzenia wskazano wprost, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, ustawa i rozporządzenie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego. W Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Przyjęcie określonego kalendarza szczepień w formie komunikatu wynika z konieczności uwzględnienia uwarunkowań medycznych, w tym czasu oraz rodzaju podawanych dzieciom szczepionek. Określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego czas, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Powyższa ocena pozostaje aktualna również po wydaniu w dniu 9 maja 2023 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym Trybunał orzekł w pkt I, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie Trybunał wskazał, że komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy oraz zaznaczył, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy treść obowiązku jest współkształtowana komunikatem GIS, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego, to zauważył jednak, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia.

Jednocześnie Trybunał zdecydował się na określenie w wyroku innego terminu (6 miesięcy) utraty mocy obowiązującej przepisów we wskazanym zakresie, w celu zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Zawarcie klauzuli odraczającej utratę mocy obowiązującej przepisu, w świetle art. 190 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter wyjątkowy, ponieważ zasadą pozostaje wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem jego ogłoszenia. Oznacza to, że realizacja przez sądy gwarancji konstytucyjnych – na gruncie istniejącego stanu normatywnego zakładającego przez określony czas obowiązywanie niekonstytucyjnego przepisu – stawia zarazem wyzwania i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją (zob. wyrok TK z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004 Nr 9, poz. 96). Z tych też przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 87/18 i powołane w nim orzeczenia).

Stosownie do art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Bezspornym jest, że obowiązek poddania się szczepieniu stanowi ograniczenie praw i wolności obywatelskich. W ocenie sądu jest to jednak ograniczenie prawnie uzasadnione. Podkreślenia wymaga, że celem, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczepienia ochronne polegają na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a ty samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób w społeczeństwie. Nie ulega zatem wątpliwości, że regulacja wprowadzająca szczepienia ochronne jest niezbędna dla ochrony wartości, jaką jest zdrowie i życie ludzi. Obowiązek podjęcia działań mających na celu zapobieganie epidemiom chorób zakaźnych wynika już z treści art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Nie można zatem uznać, że ograniczenie praw i wolności obywatelskich w tym konkretnym przypadku jest nieuzasadnione.

Wskazać również należy, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że córka skarżącego nie została poddana szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. W toku postępowania skarżący nie przedstawił także zaświadczenia lekarskiego, ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień. Tymczasem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Z akt sprawy nie wynika, aby tego rodzaju okoliczności wystąpiły w przypadku córki skarżącego. Istnienia przeciwwskazań do szczepień ochronnych nie potwierdzają złożone przez skarżącego dokumenty: informacja dla lekarza kierującego/POZ z 17 lipca 2023 r. (dołączona do zażalenia na postanowienie organu I instancji – k. 62 akt adm.), karta wizyty z 28 marca 2023 r. (k. 44 akt adm.), skierowania z 28 marca 2023 r. do Poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka oraz do Poradni alergologicznej dla dzieci (k. - 42 i 43 akt adm.). W karcie wizyty z 28 marca 2023 r. lekarz specjalista pediatrii wskazał, że "rodzice nie zgadzają się na szczepienia, obawiają się nadwrażliwości na składniki szczepionki". W skierowaniach wskazano, że celem skierowania do poradni było wykluczenie nadwrażliwości na składniki szczepionki. Również z informacji dla lekarza kierującego/POZ z 17 lipca 2023 r., wystawionej przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, alergologa w Centrum Alergologii Specjalistyczna Przychodnia Alergologiczna w L., nie wynika, aby istniały przeciwskazania do wykonania szczepień ochronnych u córki skarżącego. W dokumencie tym wskazano, że wykonane badanie obejmowało testy na alergie pokarmowe i brak był możliwości diagnostyki na składniki szczepionki w warunkach ambulatoryjnych.

Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uzasadnione było wystąpienie do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Jak już wyżej wskazano, obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok WSA w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13).

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącego nie była zaszczepiona mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Obowiązek skarżącego poddania małoletniej szczepieniom ochronnym istnieje i wbrew zarzutom skargi jest wymagalny i nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika wprost z treści skargi i akt sprawy. Powołane powyżej regulacje przewidują obowiązek szczepienia z mocy prawa, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia obowiązku, jak i braku wymagalności obowiązku. Tym samym zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.

Jednocześnie sam tytuł wykonawczy z 19 maja 2023 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 176 z późn. zm.). Wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem.

Wbrew zarzutom skarżącego, nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7a, art. 77, art. 80 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny, jak i prawny nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

W konsekwencji, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest trafne. Nie ma podstaw do kwestionowania możliwości prowadzenia egzekucji. W sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.