Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 38/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33p ust. 1, art. 43 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 150
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 pkt 32
journal: Dz.U. 2007 nr 48 poz 320
law: Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla wychowanka placówki wychowawczej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia [...]r. na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej / Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno –wychowawcze / Dz. U. z 2001r. Nr 120 poz. 1293 / Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C. odmówił A. K. przyznania pomocy na kontynuowanie nauki.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ zwrócił uwagę, iż wnioskodawca jest wychowankiem Specjalnego Ośrodka Wychowawczego w Z., a po myśli art. 33p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej / Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ objęte pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki zostały osoby, które osiągnęły pełnoletniość w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletnie opuszczające niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej oraz schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze. Jako opuszczającemu Specjalny Ośrodek Wychowawczy, zdaniem organu, pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki nie mogła zostać wnioskodawcy przyznana.

A. K. odwołał się od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. i wskazał, iż nie jest już wychowankiem Ośrodka Wychowawczego , gdyż obecnie, zgodnie z zawartą pomiędzy nim a Ośrodkiem umową cywilno-prawną, jest osobą usamodzielnioną.

Podniósł, iż nadal uczy się w [...] i stosowne zaświadczenia złożył organowi wydającemu zaskarżona decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r Nr [...] działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania wyjaśniającego organ dokonał sprawdzenia statusu i charakteru Specjalistycznego Ośrodka Wychowawczego w Z., w który umieszczony był odwołujący i w tym celu dopuścił dowód z treści statutu tego ośrodka, a także z treści pisma dyrektora Delegatury w G. Kuratorium Oświaty w K. informującego, iż placówka ta jest wpisana do ewidencji placówek oświatowych.

W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, powołując się na treść art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej / Dz. U. Nr 64 poz. 593/, która weszła w życie 1 maja 2004r. organ II instancji uznał za konieczne zastosowanie na etapie postępowania odwoławczego przepisy nowej ustawy, mimo, iż przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia oparto się o przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r.

W konsekwencji, wskazując na art. 88 ustawy z dnia 12 marca 2004r. jako odpowiednik art. 33p ustawy z dnia 29 listopada 1990r.organ stwierdził, iż Specjalistyczny Ośrodek Wychowawczy, który opuszczał odwołujący, nie został wymieniony w tym przepisie, przeto odwołujący nie był uprawniony do uzyskania żądanego oświadczenia.

Zdaniem organu II instancji Specjalistyczny Ośrodek Wychowawczy nie został również wymieniony jako placówka, po opuszczeniu której można ubiegać się było o pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w rozporządzenia wykonawczym Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnianie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkoleniowo-wychowawcze, wydanym na mocy delegacji zawartej w art. 33p ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r.

A. K. nie godząc się ze stanowiskiem organów administracji wystąpił na drogę sądowoadministracyjną kierując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

W skardze tej, nazwanej pozwem, domagając się weryfikacji zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, iż w Specjalistycznym Ośrodku Wychowawczym w Z. został umieszczony przez Pogotowie Opiekuńcze w K. oraz Kuratorium Oświaty w K. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r./ sygn akt [...]. W placówce tej przebywał aż do ukończenia z wynikiem bardzo dobrym [...]. Obecnie pragnie kontynuować naukę i rozpocząć studia na [...], jednakże nie posiadając żadnych dochodów zmuszony był zwrócić się o pomoc pieniężną do Ośrodka Pomocy Społecznej.

Skarżący podkreślił, iż nie powinien ponosić konsekwencji związanych z luką w prawie, która w jego opinii występuje w treści art. 88 ustawy o pomocy społecznej. Nie widzi on bowiem różnicy pomiędzy swoją sytuacją, a sytuacją wychowanków umieszczanych w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych uprawniających do uzyskania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Zdaniem skarżącego obie wskazane placówki objęte są systemem oświaty, a art. 88 ustawy o pomocy społecznej konstruowany jest między innymi na podstawie przepisu art. 2 ustawy o systemie oświaty a zatem decyzja odmowna jaka zapadła w jego sprawie jest dla niego krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddaleni Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymując argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego, dodatkowo, powołując się na zapis § 2 ust. 1 statutu Specjalistycznego Ośrodka Wychowawczego w Z. wskazało, iż nauka w tym ośrodku prowadzona jest przez odrębne placówki, a zatem nie jest on tożsamy z specjalistycznym ośrodkiem szkolno- wychowawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił się poza rozprawą do Sądu Rejonowego w C. o nadesłanie akt sprawy opiekuńczej o sygnaturze [...], a także do Ośrodka Wychowawczego w Z. o informację czy placówka ta w okresie pobytu w niej skarżącego zmieniała swoją nazwę.

W toku rozpoznawania sprawy ze skargi A. K. wyłoniła się poważna wątpliwość co do zgodności z Konstytucja RP przepisu art. 88 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej / Dz. U. Nr 64 poz. 593/, w związku z którą postanowieniem dnia 21 września 2006r. sygn akt IV SA/Gl 563/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne o zgodność art. 88 ust. pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./ w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 1 pkt. 32 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48 poz. 320), z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 4 w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pominięto w nim osoby, które osiągnęły pełnoletność w specjalnych ośrodkach wychowawczych, pozbawiając je w ten sposób pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

W związku ze skierowaniem pytania prawnego postępowanie w sprawie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 28 czerwca 2006r. sygn akt IV SA/Gl 563/04.

W dniu 13 listopada 2007r. zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok w sprawie sygn P 42/06, w którym uznano zaskarżony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepis za niezgodny z wzorcami konstytucyjnymi wymienionymi w przepisach art. 70 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 1 Konstytucji RP.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008r. sygn akt IV SA/GL 563/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie i po rozpoznaniu sprawy na rozprawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 145a § 1 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.

Zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50)

Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a.

W wyroku z dnia 13 listopada 2007r. , sygn. akt P 42/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./ jest niezgodny z art. 70 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z tego względu - jak wynika z motywów wyroku - że narusza prawo wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych do równego traktowania w zakresie dostępu do pomocy państwa w uzyskaniu wykształcenia, a także stanowi naruszenie ogólnej zasady równości i ogólnego prawa do nauki.

Z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r Nr [...] wynika, że poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm. / w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 1 pkt. 32 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48 poz. 320) stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku A. K.

Niewątpliwie więc sprawa został ostatecznie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją RP i powinna, jak zauważa się wyżej, zostać rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

W dalszym postępowaniu organ winien zatem skupić się na ustaleniu, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki wymagane do przyznania A. K. prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki w aspekcie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ w brzmieniu po jego nowelizacji poszerzającej krąg podmiotów uprawnionych do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki także o wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych do jakich należał skarżący.

Ustalenia te winny być dokonane z uwzględnieniem wymogów postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 77 i 80 kpa.

Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.