Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 29/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr. [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. K. kwotę 17.536 (siedemnaście tysięcy pięćset trzydzieści sześć)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją Nr [...], z dnia [...] listopada 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu odwołań S. K. oraz [...] S. A. od decyzji Starosty C. nr [...] z [...] listopada 2014 r.

- uchylił zaskarżoną decyzję w części rozstrzygnięcia określającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania i orzekł, że zwaloryzowana kwota odszkodowania do zwrotu wynosi [...] zł (słownie: [...]) oraz postanowił zobowiązać S. K. syna B. i R. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł (słownie: [...]) na rzecz [...] S.A. w W.,

- w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję mocy.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Starosta C. decyzją z [...] listopada 2014 r., na podstawie art. 132 ust 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonał m. in. waloryzacji odszkodowania wypłaconego w kwocie [...] zł S. K. przez [...] S.A. na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. nr [...] za szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...] – [...] na części dz. Nr [...] położonej we wsi Z. gm. O., w wysokości [...] zł oraz stwierdził istnienie zobowiązania S. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł na rzecz Spółki Akcyjnej [...] w W.

Postępowanie Starosty zostało wszczęte wnioskiem [...] S.A w W. z dnia 23 kwietnia 2014 r. o dokonanie waloryzacji odszkodowania wypłaconego na podstawie prawomocnej decyzji Starosty C. Nr [...] z [...] marca 2000 r. oraz o zobowiązanie S. K. do zwrotu [...] zwaloryzowanego odszkodowania.

Starosta ustalił, że odszkodowanie w kwocie [...] zł zostało wypłacone S. K. (przekaz pocztowy z dn. 20 lipca 2000 r.) i do dnia wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] listopada 2014 r. nie zostało zwrócone. W sprawie ustalono ponadto, że sprawa ustalenia odszkodowania na rzecz S. K. zakończyła się ostatecznie w dniu [...] maja 2011 r. (data ostateczności decyzji Starosty) wydaniem w dniu [...] lutego 2011 r. przez Starostę C. decyzji nr [...] ustalającej odszkodowanie w kwocie [...] zł utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] nr [...] z [...] maja 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/11, oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011 r.

Odszkodowanie ustalone przez Starostę C. decyzją z [...] lutego 2011 r. w kwocie [...] zł zostało wypłacone S. K. w pełnej wysokości przez [...] S. A. (w trybie egzekucji komorniczej z wniosku S. K.). Podjęte działania [...] S.A. zmierzające do potrącenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania do zwrotu z kwoty obecnie ustalonej, w trakcie trwania egzekucji, nie powiodły się. W sprawie zapadły dwa wyroki tj. Sądu Okręgowego w E. Sygn. akt [...] z [...] czerwca 2013 r i Sądu Apelacyjnego w [...] Wydział [...] Sygn. akt [...] z [...] stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny stwierdził, że z uwagi na regulację w art. 840 §2 k.p.c., tj jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być wykonywane powołany jest organ od którego tytuł pochodzi oraz, że waloryzacja wypłaconego odszkodowania oraz ustalenie wysokości pozostałej części odszkodowania powinna nastąpić w trybie administracyjnym.

Wobec ustalenia, że odszkodowanie zostało wypłacone dwukrotnie z decyzji z 2000 r. i z decyzji z 2011 r. oraz brakiem zwrotu odszkodowania wypłaconego z decyzji z 2000 r., Starosta decyzją z [...] listopada 2014 r. dokonał waloryzacji niezwróconego odszkodowania i stwierdził istnienie zobowiązanie do jego zwrotu.

Na skutek odwołań S. K. oraz [...] S.A. od decyzji Starosty C. z [...] listopada 2014 r., Wojewoda [...] pierwotnie decyzją z [...] grudnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Na skutek skargi S. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 769/15, uchylił zaskarżoną decyzje Wojewody, wskazując, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, Wojewoda powinien był wydać decyzje co do meritum sprawy i we własnym zakresie skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące rozpoznawanej materii w zakresie ustalenie na podstawie KRS prawidłowej nazwy Spółki oraz ustalenie kwoty waloryzacji poprzez porównanie jej ze wskaźnikami opublikowanymi przez GUS.

Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołań wskazał, że w przedmiotowej sprawnie wobec braku zwrotu wypłaconego w 2000 r. odszkodowania w kwocie [...] i kolejnej jego wypłaty w kwocie [...] zł po wydaniu przez Starostę w dniu [...] lutego 2011 r. decyzji nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania, utrzymanej w części przez Wojewodę [...] decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2012 r. Sygn. akt I SA/Wa 1388/11, doszło niewątpliwie do dwukrotnej wypłaty odszkodowania za tą samą szkodę.

Wojewoda [...] ustalił, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania, po uchyleniu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2001 r. decyzji Starosty z [...] marca 2000 r, którą ustalono po raz pierwszy odszkodowanie w wypłaconej wtedy kwocie [...] zł. trwało nadal i zostało dopiero skutecznie zakończone w dniu [...] maja 2011 r. (data ostateczności decyzji Starosty C. wydanej w dniu [...] lutego 2011 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie w kwocie [...] zł). W trakcie postępowania Starosta C. jednoznacznie ustalił, że [...] S.A. nadał w dniu 20 lipca 2000 r. (korzystając z operatora Poczta Polska) przekaz na rzecz S. K. w kwocie [...] zł. Fakt odebrania tej kwoty nie był nigdy kwestionowany przez żadną ze stron postępowania a składane wnioski stron i pisma, w tym odwołania, jednoznacznie wskazują, że do takiej wypłaty i w takiej wysokości doszło, a wypłacona wtedy kwota odszkodowania do chwili obecnej nie została zwrócona. Ustalenia waloryzacji odszkodowania wypłaconego w 2000 r. w kwocie [...] zł. przez [...] S.A. S. K. dokonał Starosta w dniu [...] października 2014 r. przyjmując, że odbiór kwoty przez skarżącego nastąpił najpóźniej w dniu 3 sierpnia 2000 r. tj. 14 dni od daty nadania przekazu przez spółką [,,,].

Realizując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 29 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 769/15, Wojewoda w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, skorygował rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące ustalenia na podstawie KRS prawidłowej nazwy Spółki na [...] S.A. oraz ustali! waloryzację wypłaconej w 2000 r. kwoty odszkodowania na kwotę [...] zł poprzez porównanie jej ze wskaźnikami opublikowanymi przez GUS i odpowiednie wyliczenie. Przy ustalania waloryzacji przyjęto zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że odbiór odszkodowania w kwocie [...] zł nastąpił w sierpniu 2000 r., co nie było nigdy kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Dalej organ odwoławczy wskazał na art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Ponieważ do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, zastosowanie ma art. 227 cyt. ustawy.

Do wyliczenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania na podstawie art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjęto następujące wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowane przez Główny Urząd Statystyczny odpowiednio za okresy: wrzesień 2000 r. - 101,0: IV kwartał 2000 r. - 101,7: rok 2001-105,5; rok 2002 - 101,9; rok 2003 - 100,8; rok 2004 - 103,5; rok 2005 - 102,1; rok 2006 - 101,0; rok 2007 - 102,5; rok 2008 - 104.2; rok 2009 - 103.5; rok 2010 - 102,6; rok 2011 - 104,3; rok 2012 - 103,7; rok 2013 - 100,9; rok 2014 - 100.0; I półrocze 2015 r. - 99.6; III kwartał 2015 r. - 99.6. Zwaloryzowana kwota odszkodowania na dzień [...] września 2015 r. (koniec III kwartału 2015 r.) wynosi [...] zł.

Zgodnie z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba której wypłacono odszkodowania, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu.

Brak zwrotu wypłaconego w 2000 r. odszkodowania w kwocie [...] zł oraz ustalenia przeprowadzone przez Starostę jak i w trakcie obecnego postępowania administracyjnego uzasadniają, w ocenie Wojewody [...], zobowiązanie S. K. do zwrotu zwaloryzowanego na koniec III kwartału 2015 r. odszkodowania w kwocie [...] zł, na rzecz [...] S.A. Takie ustalenie uzasadniało uchylenie w części pkt 1 i 2 rozstrzygnięcia Starosty i orzeczenie w tym zakresie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. wniósł S. K. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i niewłaściwą wykładnię, co skutkowało w istocie niezasadnym dokonaniem waloryzacji uprzednio wypłaconego odszkodowania, choć właściwa interpretacja, zgodna z aktualnym stanowiskiem doktryny i judykatury winna prowadzić do oddalenia wniosku [...] S.A. w W. o dokonanie waloryzacji i zobowiązanie do zwrotu odszkodowania, albowiem nie można dokonać waloryzacji uprzednio wypłaconego odszkodowania w przypadku dalszego istnienia podstawy do jego wypłaty, kiedy sporna pozostaje jedynie jego wysokość;

- art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z prawem - art. 132 ust 3 a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także wyjaśnienia podstaw faktycznych do uznania, iż S. K. odebrał odszkodowanie po 14 dniach od nadania przekazu pocztowego przez [...] S.A.;

- art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. poprzez uznanie, iż żądanie zwrotu odszkodowania ma charakter roszczenia administracyjnoprawnego i nie ulega w związku z tym przedawnieniu, co stoi w oczywistej sprzeczności z treścią wzmiankowanego przepisu z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawidłowa analiza roszczenia o zwrot uprzednio wypłaconego odszkodowania winna skutkować uznaniem, iż jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. żądanie zwrotu odszkodowania przedawniło się po 10 latach od dnia jego wymagalności tj. od momentu uchylenia pierwotnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. 14 lutego 2001 r.;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zupełnie dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego i tym samym dowolne ustalenie, iż S. K. otrzymał wypłacone przez [...] S.A. odszkodowanie w 2000 r. po 14 dniach od nadania przekazu pieniężnego, choć w ramach postępowania nie przeprowadzono żadnego dowodu, który mógłby wskazywać za przyjęciem takiej daty, co ustalenia w zakresie czasokresu służącego jako podstawa do waloryzacji odszkodowania czyni zupełnie dowolnymi.

W konsekwencji powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji Starosty C. z [...] listopada 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych bądź spisu kosztów, który zostanie przedłożony na rozprawie.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Na wstępie zaznaczyć należy, że rozpoznawana sprawa była już poddana kontroli sądu administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z 29 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 769/15 uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. nr [...] uznając, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postepowania administracyjnego, w tym przede wszystkim art. 138 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Powyższe wskazuje, że Sąd w ww. wyroku nie dokonywał merytoryczne oceny decyzji.

Z akt administracyjnych wynika, że Starosta C. decyzją z [...] marca 2000 r. ustalił odszkodowanie od Spółki Akcyjnej [...] w W. na rzecz S. K. za szkody powstałe na skutek założenia i przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...] [...]-[...] wraz ze światłowodem i niezbędnymi urządzeniami na części obejmującej powierzchnię [...] ha działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położonej we wsi Z., w wysokości [...] zł. Jednocześnie organ ustalił, że odszkodowanie jest płatne jednorazowo w terminie 14 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Przedmiotowa decyzja Starosty C. z [...] marca 2000 r. została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Wojewody [...] z [...] lipca 2000 r. Zapłata ustalonego odszkodowania na rzecz S. K. przez [...] S.A., nastąpiła w drodze przelewu pocztowego nadanego w dniu 20 lipca 2000 r., co potwierdza kserokopia przekazu pocztowego złożonego przez [...] S.A., jako dowód w sprawie. S. K. pomimo otrzymania odszkodowania od [...] S.A. w wysokości [...] zł, złożył skargę na decyzję organu II instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który po rozpoznaniu tej skargi uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty C. z [...] marca 2000 r., wskazując w uzasadnieniu wyroku, że w przeprowadzonym postępowaniu nie została należycie wyjaśniona kwestia wysokości odszkodowania, wskazując również uchybienia i konieczność ich wyeliminowania w dalszym postępowaniu.

W toku dalszego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania, organy wydały kilka decyzji, z których dopiero decyzją Starosty C. z [...] lutego 2011 r. zostało ustalone w punkcie 1) odszkodowanie na kwotę [...] zł, w punkcie 2) organ pomniejszył ustalone odszkodowanie o kwotę [...] zł wypłaconą S. K. przez [...] S.A. na podstawie decyzji z [...] marca 2000 r., w punkcie 3) organ zobowiązał Spółkę do wypłaty odszkodowania zgodnie z punktami 1) i 2) decyzji. Decyzja ta została uchylona w punkcie 2) i 3) decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1388/11 oddalił skargę S. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r.

Z akt administracyjnych wynika, że [...] S.A. w dniu 30 maja 2012 r. wypłacił S. K. tytułem odszkodowania kwotę [...] zł. Z kolei na wniosek wierzyciela S. K. w dniu 29 stycznia 2014 r. zostało wszczęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy decyzję Starosty C. z [...] lutego 2011 r. i decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. w celu zaspokojenia należności głównej w wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł = [...] zł). Kwota [...] zł została wyegzekwowana w drodze egzekucji sądowej od dłużnika [...] S.A. na rzecz S. K.

Należy zauważyć, że kwota odszkodowania w wysokości [...] zł wypłacona skarżącemu na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. oraz kwota odszkodowania w wysokości [...] zł ustalona w decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r., dotyczą tego samego roszczenia odszkodowawczego, którego przedmiotem jest ta sama szkoda, pomiędzy tymi samymi podmiotami: uprawnionym i zobowiązanym. W oparciu o przeprowadzone postępowanie administracyjne należne skarżącemu odszkodowanie zostało ustalone na kwotę [...] zł, która to kwota zawiera w sobie wcześniej wypłaconą kwotę [...] zł. Ostatecznie ustalone na rzecz skarżącego odszkodowanie nastąpiło w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Kolejne decyzje administracyjne ustalające wysokość należnego skarżącemu odszkodowania były uchylane przez organ odwoławczy na skutek odwołania, bądź przez sąd administracyjny w drodze skargi.

S. K. zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. z uwagi na treść art. 132 ust. 1 w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2000 r. (j.t. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543), dalej jako u.g.n. Zgodnie z tym przepisem zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Przy czym odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 cyt. ustawy.

Z kolei w dacie wydania decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., którą uchylono decyzję Starosty C. z [...] lutego 2011 r. w punkcie 2) i 3), a w pozostałym zakresie utrzymano w mocy, zgodnie z art. 132 ust. 1a w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. (j.t. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651) w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

W ocenie Sądu kwestia rozliczenia już wypłaconego odszkodowania i jego ostatecznego ustalenia nie jest prawnie uregulowana. Nie oznacza to, że luka ta nie może być wypełniona w zgodzie z zasadami ustalania i wypłaty odszkodowań uregulowanymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości na podstawie art. 124-126 oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120. Wysokość odszkodowania musi odpowiadać poniesionej szkodzie oraz uwzględniać ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości. Zasady ustalania odszkodowania związanego z wywłaszczeniem nieruchomości regulują m.in. przepisy art. 130, art. 134, art. 135 u.g.n.

W przedmiotowej sprawie ostateczna wysokość odszkodowania należnego skarżącemu w związku z poniesioną przez niego szkodą została ustalona w punkcie 1) decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r. i utrzymana w mocy w tym zakresie decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Wysokość odszkodowania wyniosła [...] zł. Z tytułu tego odszkodowania wcześniej na podstawie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. została wypłacona skarżącemu kwota [...] zł. Uchylenie decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r. spowodowało, że sprawa odszkodowania i jego wysokości została ostatecznie rozstrzygnięta dopiero decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. W ocenie Sądu, ostateczne ustalenie wysokości odszkodowania powinno było uwzględniać kwotę wypłaconego już wcześniej odszkodowania. Należy mieć na względzie, że odszkodowanie ustalane jest w wysokości odpowiadającej rozmiarowi szkody poniesionej przez dany podmiot. W decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. nie wzięto pod uwagę okoliczności, że szkoda poniesiona przez skarżącego została już wcześniej częściowo naprawiona poprzez wypłatę kwoty [...] zł. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżącemu zostało wypłacone odszkodowanie w wysokości [...] zł., a następnie w wysokości [...] zł., czyli łącznie [...] zł, co przewyższa należne mu odszkodowanie i jest niezgodne z przepisami prawa. Do sytuacji takiej doszło w następstwie wyegzekwowania przez skarżącego w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego kwoty [...] zł bez potrącenia wypłaconej wcześniej kwoty [...] zł.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zaprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/11, zgodnie z którym słusznie Wojewoda [...] w decyzji z [...] maja 2011 r. uchylił punkt 2) i 3) decyzji Starosty C. z [...] lutego 2011 r., bowiem decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu, zgodnie z art. 132 ust. 3a u.g.n.

Należy przeanalizować jakich sytuacji prawnych dotyczy przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. Przepis ten wprowadza obowiązek zwrotu uzyskanego odszkodowania, jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie której wypłacone zostało wcześniej odszkodowanie, może nastąpić w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a także w każdym czasie za zgodą strony, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu ani zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 155 k.p.a.). Decyzja ostateczna może też być uchylona w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa (art. 161 k.p.a.). Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nastąpić może z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z przepisu art. 132 ust. 3a u.g.n. wynika obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jednakże wtedy gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia skutkuje tym, że odszkodowanie już nie przysługuje. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania w sytuacji gdy uprawnionemu podmiotowi przysługuje roszczenie, co do różnicy pomiędzy kwotą ustalonego ponownie odszkodowania a kwotą odszkodowania już wypłaconego. Przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie ma zastosowania do stanów, w których nie ma sporu o zasadę odszkodowania, a jedynie o kwestię jego wysokości. Wówczas uprawniony podmiot, który poniósł szkodę pozostaje cały czas wierzycielem, co wyklucza zastosowanie art. 132 ust. 3a u.g.n.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 830/11 (Lex nr 1216581), zaprezentował pogląd, że w sytuacji, gdy odszkodowanie jest należne i zostało wypłacone w toku postępowania (przed uostatecznieniem się decyzji odszkodowawczej) w kwocie niższej od ostatecznie ustalonej, to w takim przypadku nie może dojść do ponownej wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, lecz jedynie w takiej części, która - jako należna - przewyższa kwotę dotychczas wypłaconą. W takiej sytuacji ustalenie w sentencji decyzji obowiązku wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, skutkuje egzekucyjnością tej decyzji w kwocie wynikającej z rozstrzygnięcia, co oznacza wypłatę kwoty w części nienależnej. Przepis art. 132 ust. 3a u.g.n. nie znajduje zatem zastosowania, gdy wypłacona dotychczas kwota odszkodowania – w świetle kolejnej decyzji odszkodowawczej - jest należna. Powołany przepis należy natomiast odnieść do sytuacji, w której uchylenie decyzji odszkodowawczej skutkuje nienależnością wypłaconego na podstawie tej decyzji odszkodowania. Kwota dotychczas wypłaconego odszkodowania, jako należna osobie uprawnionej, nie może być przedmiotem żądania zwrotu na podstawie art. 132 ust. 3a u.g.n. Nie można bowiem od osoby uprawnionej oczekiwać zwrotu wypłaconej kwoty odszkodowania, jeżeli kwota ta stanowi ostatecznie część należności za odebrane prawo do nieruchomości.

Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1089/12. Z kolei NSA w wyroku z 3 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 322/12, wskazał, że celem art. 132 ust. 3a u.g.n. jest uregulowanie kwestii zwrotu wypłaconego odszkodowania w sytuacji, gdy jest ono prawnie nienależne w całości lub części. W przypadku uchylenia decyzji w postępowaniu odwoławczym, z uwagi na naruszenie przepisów prawa przy ustalaniu wysokości odszkodowania, nie można uznać, że odszkodowanie jest nienależne, spór bowiem odnosi się nie do kwestii, czy w ogóle należy się odszkodowanie, ale w jakiej przysługuje wysokości. W takiej sytuacji decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie o wysokości odszkodowania za pozbawienie prawa własności danej nieruchomości oraz podmiot zobligowany do jego wypłaty. Jednakże rozstrzygnięcie o wypłacie konkretnej kwoty odszkodowania musi uwzględniać fakt, że część należnego odszkodowania została już wypłacona. Nie może bowiem dojść do ponownej wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości. Modyfikacja wysokości odszkodowania nie może przy tym wynikać z uzasadnienia decyzji, gdyż uzasadnienie, jakkolwiek stanowi integralną część decyzji, służy wyjaśnieniu motywacji faktycznych i prawnych zapadłego rozstrzygnięcia. Kwestia wypłaty określonej kwoty odszkodowania powinna być zawarta w rozstrzygnięciu decyzji (orzeczenia dostępne na stronie cbois.nsa.gov.pl.).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zasadny jest zarzut skargi, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. oraz decyzja Starosty C. z [...] listopada 2014 r. zostały wydane z naruszeniem art. 132 ust. 3a u.g.n. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do waloryzacji wypłaconego odszkodowania w kwocie [...] zł na podstawie uchylonej decyzji Starosty C. z [...] marca 2000 r.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącego, że analiza roszczenia o zwrot uprzednio wypłaconego odszkodowania winna skutkować uznaniem, iż jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 118 k.c. żądanie zwrotu odszkodowania przedawniło się po 10 latach od dnia jego wymagalności tj. od momentu uchylenia pierwotnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. 14 lutego 2001 r.

Przede wszystkim należy zauważyć, że odszkodowanie w kwocie [...] zł jest tym samym odszkodowaniem co odszkodowanie w kwocie [...] zł., gdyż się w nim zawiera. To nie są dwa odrębne odszkodowania. Za szkodę jaką poniósł skarżący należne jest jedno odszkodowanie w wysokości [...] zł. Skoro skarżący w oparciu o tytuł wykonawczy, tj. decyzję Starosty C. z [...] lutego 2011 r. zmienioną decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego wyegzekwował tytułem odszkodowania kwotę [...] zł nie przedstawiając do potrącenia kwoty wcześniej otrzymanego odszkodowania w wysokości [...] zł, to należy uznać, że wyegzekwowana należność ponad kwotę [...] zł ([...] zł – [...] zł = [...] zł) jest kwotą nienależną. Nienależność ta powstała w dacie przeprowadzonej egzekucji komorniczej w 2014 r., a nie jak wskazuje skarżący w skardze w dniu wydania wyroku NSA z 14 lutego 2001 r., sygn. akt I SA 222/00.

Fakt zakwestionowania przez skarżącego w skardze otrzymania wypłaconego przez [...] S.A. odszkodowania w 2000 r. wykracza poza ramy przedmiotowej sprawy.

W okolicznościach sprawy decyzja Starosty C. z [...] lutego 2011 r. zmieniona decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. faktycznie pozwoliła skarżącemu na uzyskanie kwoty odszkodowania z już uprzednio wypłaconym odszkodowaniem w wysokości przewyższającej wartość poniesionej szkody. W sytuacji nadpłaconego odszkodowania, jeżeli nie dojdzie do jego zwrotu, skazuje strony na drogę postępowania cywilnego.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

W rozpoznawanej sprawie skarżący S. K. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem wniósł w skardze o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Do kosztów sądowych poniesionych przez skarżącego należał wpis stosunkowy od skargi w wysokości 6.736 zł (stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika. O wysokości wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 10.800 zł decydował § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).