Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 131/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2  ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1692
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 131/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Jakub Makuch, Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r., sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 listopada 2022 r. nr SKO.PS/4110/484/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2022 r. sygn. akt SKO.PS/4110/484/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 10 października 2022 r. znak [...] o odmowie przyznania Z. S. (dalej jako "skarżąca") dodatku węglowego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2022 r. skarżąca wystąpiła do organu o przyznanie dodatku węglowego oświadczając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem P. [...] Gmina B. w budynku jednorodzinnym. Skarżąca oświadczyła we wniosku, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, opalany węglem drewnem i peletem drzewnym. W formularzu wniosku zaznaczono, że informacje we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wcześniej, w dniu 2 czerwca 2022 r. w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw skarżąca wpisała, jako główne źródło ogrzewania domu wpisała kocioł na paliwo stałe opalany peletem i drewnem kawałkowym.

Decyzją z dnia 10 października 2022 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego wskazując, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej jest kocioł opalany drewnem i peletem drzewnym, czyli paliwem nie zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego..

W odwołaniu skarżąca wskazała, że w deklaracji błędnie zaznaczyła wyłącznie drewno kawałkowe, mimo, że w rzeczywistości posiada piec na paliwo stałe, którym ogrzewa dom i w którym pali nie tylko drewnem ale także węglem. Każdego roku kupuje 2-3 tony węgla i dlatego nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją i złożyła korektę deklaracji w dniu 26 sierpnia 2022 r..

Decyzją z dnia 23 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 2 ust. 15 i 16 ustawy o dodatku węglowym oraz wskazał, że podstawę wypłaty dodatku węglowego stanowi deklaracja złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a na ten dzień jako źródło ciepła zadeklarowany został kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym i peletem drzewnym, które nie mieści się w definicji "paliwa stałego" w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym. Powyższe zdaniem organu odwoławczego wykluczało przyznanie skarżącej dodatku węglowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy i Konstytucji RP, domagając się uchylenia jej w całości i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poprzez przyznanie jej dodatku węglowego lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że funkcjonujący w jej domu kocioł jest typowym kotłem węglowym. Przyznała, że faktycznie w jakiejś części spalane w nim było drzewo, z uwagi na wysokie ceny węgla. Wyjaśniła, że zgłoszenia paliwa do centralnej ewidencji emisyjności budynku dokonała przez Internet, przy pomocy drugiej osoby, bo sama na Internecie się nie zna. W czasie zgłoszenia były utrudnienia. Podniosła również, że po śmierci męża w 2019 r. Urząd Gminy przyznał jej tonę węgla.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Przedmiotem skargi była decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 listopada 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 10 października 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Ustalenie zatem w toku sprawy, że w budynku zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe opalany drewnem kawałkowym istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego. Jednak wskazana okoliczność nie została jednoznacznie ustalona w toku przedmiotowego postępowania. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.

Kolegium wskazało, że skarżąca w załączonej w poczet materiału dowodowego sprawy deklaracji z dnia 1 czerwca 2022 r. dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla swojej nieruchomości zgłosiła jedno zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła: kocioł na paliwo stałe pełniący funkcję centralnego ogrzewania (co.). Jako rodzaj stosowanego w tym kotle paliwa wskazała wyłącznie "drewno kawałkowe". Następnego dnia deklarację tą uzupełniła wskazując, że do przygotowania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) używa kotła gazowego. W dniu 26 sierpnia 2022 r. skorygowała powyższą deklarację, w rubryce "Rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych" podając obok "drewna kawałkowego", również "węgiel i paliwa węglopochodne". Na tej podstawie Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 roku, do której to wprost odsyła przetoczony wyżej art. 2 ust. 1 u.d.w. Wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego pod tym względem jest bowiem stan na dzień 11 sierpnia 2022 r.

Kolegium wskazało, że skoro z widniejącego na dzień 11 sierpnia 2022r. wpisu w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że głównym źródłem ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest kocioł na paliwo stałe, a rodzajem stosowanego w tym kotle paliwa jest - drewno kawałkowe, to dokonanie przez skarżącą korekty po 11 sierpnia 2022r. nie powoduje, że zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie dodatku węglowego. Zdaniem Kolegium art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym dla potrzeb tej ustawy wprowadza definicję pojęcia "paliwa stałego" i przepis ten musi być interpretowany ściśle. Skoro ze złożonej przed dniem 11 sierpnia 2022 r. deklaracji, nie wynikało, że podstawowym źródłem ciepła w przypadku skarżącej jest "węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego", to brak jest podstaw do przyznania dodatku węglowego. Osobom, które w centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. zgłosiły, że głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest m.in. kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym, przysługuje nie dodatek węglowy, a dodatek o którym mowa w ustawie z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022r. poz. 1967). Jak zatem wynika z powyższego organy ustaliły w przedmiotowej sprawie istotne są jedynie okoliczności, które zostały ujawnione w centralnej ewidencji emisyjności budynków we wskazanej w art. 2 ust. 1 u.d.w. dacie, to jest 11 sierpnia 2022 r.

Ponieważ późniejszym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazała, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącej. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków na podstawie deklaracji złożonej w dniu 1 czerwca 2022 r. zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej. Na te rozbieżności powinien zwrócić uwagę organ odwoławczy, ponieważ w odwołaniu skarżąca wyjaśniła powody złożenia dwóch deklaracji o różnej treści. Wątpliwości powyższe powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte ponieważ mają istotny charakter w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w.

Zdaniem Sądu dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznanie dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data - 11 sierpnia 2022 r., stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego, poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 2 ust. 15 u.d.w. w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie, jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r.

W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, poprzez dodanie do art. 2 ust. 15a-15e. ustawa ta, zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła w życie z dniem 20 września 2022 r. Skarżąca zaś złożyła wniosek w dniu 28 września 2022 r. Organy rozpoznając ten wniosek miały obowiązek respektować treść art. 2 ust. 15a – 15e ustawy u.d.w.

Zgodnie z art. 2 ust. 15a ustawy u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022 r. poz. 1191).

Już z treści wskazanego przepisu wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącej jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a jak i następnych przepisów ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.;). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowym postępowaniu organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. może różnić się od stanu rzeczywistego.

Wprowadzone nowelizacją przepisy art. 2 ust. 15b-15e ustawy u.d.w. w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu opierające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Z powyższych względów, z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, a zatem zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej i rodzaju stosowanego paliwa, na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów, po wskazaniu stronie potrzeby ich przeprowadzenia