Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 467/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2,3,4,39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 22 maja 2014 r. I. K. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności oraz na zakup obuwia dla dwójki dzieci i środków czystości.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze z. zwana dalej także "ustawą") oraz uchwały Rady Ministrów Nr 221 z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (zwanej dalej "Uchwałą Nr 221"), przyznano I. K. pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności dla dzieci K. i M. w wysokości 170 zł oraz nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzję tą wydano mając na względzie spełnienie kryterium dochodowego, możliwości finansowe Ośrodka i okoliczności sprawy. Natomiast odrębną decyzją z dnia [...] przyznano świadczenie na pozostałe zgłoszone we wniosku potrzeby w wysokości 150 zł. i sprawa ta jest przedmiotem odrębnego postępowania.

Na skutek odwołania, w którym strona kwestionowała wysokość przyznanego rodzinie świadczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] uchyliło w całości wymienioną wyżej decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem Kolegium sprawa nie została wszechstronnie wyjaśniona, czym naruszono art. 7 i 77 k.p.a. Kolegium wskazało na konieczność jednoznacznego ustalenia występowania zgłoszonej potrzeby, możliwości jej zaspokojenia przez rodzinę z własnych środków oraz ewentualnego udzielenia pomocy w określonej formie, co powinno być poprzedzone rzetelną analizą budżetu domowego rodziny strony.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji decyzja z dnia[...] Nr [...] przyznał pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup żywności dla K. i M. w wysokości 170 zł.

Organ wskazał, że z dokumentów zebranych i zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika, że strona mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, a łączny dochód rodziny wynosi 1 333,00 zł, przy kryterium ustawowym 1368,00. Strona przedstawiła miesięczne zestawienie wydatków, na które składają się m.in. opłaty związane z utrzymaniem domu oraz kwoty przeznaczone na przejazdy, leczenie, rehabilitację syna, na łączną kwotę 2 485,00 zł. Organ stwierdził, że kwota wydatków znacznie przewyższa środki finansowe jakie rodzina posiada miesięcznie, natomiast z oświadczenia strony wynika, że brakujące środki pożycza co miesiąc od rodziny. W ocenie organu strona nie jest w stanie co miesiąc z dochodu zwracać pożyczonej kwoty ok. 1 000 zł i ponosić kolejne comiesięczne koszty utrzymania. W związku z tym uznał, że trudno ocenić faktyczną sytuację dochodową rodziny. Natomiast z uwagi na dobro dzieci pomoc na żywność została przyznana.

Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięciem z dnia [...] i tą decyzję uchyliło i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Kolegium powołując się na dokonane w sprawie ustalenia wskazało, że strona jest osobą rozwiedzioną, mieszka i wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci w domu jednorodzinnym, w którym zajmuje pierwsze piętro z oddzielnym wejściem. Na parterze mieszkają rodzice strony. Od 5 września 2012 r. strona jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na dochód rodziny w wysokości 1 333 zł składają się alimenty w łącznej kwocie 1150 zł na dwójkę dzieci, dwa zasiłki rodzinne w łącznej kwocie 183 zł. W oświadczeniu z 13 sierpnia 2014 r. strona jako swoje wydatki podała: - internet 60 zł, przejazdy 100 zł, leczenie ok. 75 zł miesięcznie, opłata szkolna 50 zł zakup odzieży 100 zł miesięcznie, opłaty dla rodziców (mieszkaniowe) 800 zł, basen rehabilitacja synów ok. 200 zł miesięcznie, chemia gospodarcza ok. 100 zł. Ponadto oświadczyła, że pożycza pieniądze od rodziny aby móc opłacić rachunki i wydatki. Zdaniem Kolegium wobec oświadczenia strony, że stałe miesięczne wydatki mieszkaniowe (czynsz, energia itp.) płaci do rąk rodziców w kwocie przez nich wyznaczonej organ winien ustalić z udziałem rodziców strony w jakich częściach partycypują w opłatach za energię elektryczną wodę, śmieci oraz czy żądają od córki opłat za korzystanie z części domu, a jeżeli tak to na czym ma polegać pobieranie opłat za mieszkanie. Ponadto ustalenia wymaga faktyczna sytuacja życiowa strony, w tym możliwość zaspokojenia potrzeb we własnym zakresie, zakres pomocy udzielanej przez osoby trzecie, od których odebrać należy stosowne oświadczenia. Wskazano, że na podstawie tak uzupełnionego materiału dowodowego należy dokonać oceny sytuacji strony i poinformować że odmowa współpracy z organem w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej może skutkować ewentualną odmową przyznania świadczeń. Ponadto wyjaśnienia wymaga kwestia rzeczywistych potrzeb żywnościowych strony oraz określenia w jakiej wysokości są one przyznawane zgodnie z polityką świadczeń.

Kolejną decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta J. ponownie przyznał świadczenie w postaci zasiłku celowego na zakup żywności dla dzieci K. i M. w wysokości 170 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołał dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Następnie wyjaśnił, iż w ramach ponownego rozpoznania sprawy nie udało się ustalić rzeczywistej sytuacji życiowej strony, w tym możliwości zaspokojenia potrzeb we własnym zakresie oraz pomocy udzielanej przez osoby trzecie. Strona poinformowała pracowników, że jej dochody, wydatki i inne materiały dowodowe w sprawie już złożyła na okoliczność udowodnienia jej sytuacji, jednocześnie nie wskazała osób, od których od kilku miesięcy pożycza pieniądze. Dalej organ podał, że w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z matką strony ustalono, iż opłaty za wywóz śmieci, energię elektryczną, podatek od nieruchomości, opłaty za wodę są dzielone na 5 osób, nadto rodzina potrzebuje 6 ton węgla na ogrzanie domu. Stwierdzono, że nie można było dokonać dalszych ustaleń, gdyż strona, obecna podczas wywiadu, uznała za bezpodstawne pytania dotyczące stanu zdrowia rodziców oraz ich sytuacji dochodowej. W związku z tym organ przyznał świadczenie w dotychczasowym wymierzę.

Od tej decyzji odwołała się I. K. W odwołaniu wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o pomoc dla dzieci i zwiększenie sumy przyznanego przez MOPS świadczenia. Wniosła także o umożliwienie odbycia rozmowy z osobami rozpatrującymi jej odwołanie w celu zaprezentowania niejasności, przekłamań, manipulacji jakie były i są dokonywane przez pracowników MOPS w toku rozpoznawania jej spraw, w tym nagrań rozmów z pracownikami MOPS. Wskazała, że w tej sprawie złożyła u vice Prezydenta Miasta J. skargę na pracowników MOPS, której kopię dołączyła do odwołania.

Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości, a pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Wspiera jedynie osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny być uwzględnione o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z wolą ustawodawcy ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rodzaju świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 39-40 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł (zwanej kryterium dochodowym), przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ww. ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Ponadto wskazano, że zgodnie z uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. ze środków przekazanych w ramach Programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy określone w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc w tym zakresie udzielana jest w szczególności dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej oraz osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym i niepełnosprawnym – w formie posiłku świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Następnie organ wskazał na dokonane ustalenia sytuacji strony oraz podał, że w dniu 8 stycznia 2015 r. w siedzibie organu odwoławczego odbyła się rozprawa administracyjna w trakcie której m.in. ustalono, że z pożyczonych pieniędzy strona zaspokoiła wszystkie potrzeby bytowe ale poprosiła o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w większym rozmiarze, gdyż musi spłacić pożyczki, z których m.in. wnioskowane potrzeby zaspokoiła. Jednocześnie strona podtrzymała oświadczenie z dnia 15 sierpnia 2014 r., iż pieniądze otrzymane na zakup środków czystości przeznaczyła na zakup żywności. Natomiast przedstawiciele organu oświadczyli, że zakres przyznanej pomocy wynikał z ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka i był zgodny z zasadami przyznawania świadczeń.

Organ odwoławczy stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jeżeli zgłoszona potrzeba została przez osobę zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień i nie stanowi potrzeby niezbędnej, to pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych kosztów na które uzyskano pożyczkę. Spłata pożyczki nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Zdaniem organu skoro strona zaspokoiła wszystkie swoje potrzeby bytowe przy wsparciu środkami finansowymi pomocy społecznej oraz uzupełniła rozmiar tych potrzeb w swojej ocenie do wystarczającego i ją satysfakcjonującego w ramach własnych możliwości (z pożyczek) to potrzeby te nie stanowią już niezbędnej potrzeby bytowej. Zatem żądanie zawarte w odwołaniu o przyznanie świadczenia w większym rozmiarze nie może zostać uwzględnione, albowiem skutkowałoby to przeznaczeniem środków finansowych z pomocy społecznej na refundację źródła w formie pożyczek, a więc zobowiązań które strona winna spłacić i to w bliżej nie ustalonym okresie i nieustalonym osobom.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że sprawy nie można oceniać jedynie według stanu na dzień złożenia wniosku, gdyż prowadziłoby to do przyznawania świadczeń ze środków publicznych mimo, że dana potrzeba już nie występuje, gdyż została przez rodzinę zrealizowana, albo gdy na skutek zmiany okoliczności potrzebę tą osoba lub rodzina może zaspokoić wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że zakres wsparcia w ramach pomocy społecznej został ustalony w ramach uznania administracyjnego i był uwarunkowany możliwościami finansowymi Gminy J., a Kolegium nie stwierdziło przekroczenia granic uznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I. K. wniosła o podwyższenie przyznanego świadczenia na żywność do kwoty 300 zł. Wskazała, że o jej podwyższenie zwróciła się ze względu na bardzo trudną sytuację finansową w jakiej znajduje się jej rodzina. Podniosła, że pomimo złożenia dwóch kolejnych wniosków o pomoc MOPS w J. odmówił jej świadczeń, gdyż w oświadczeniu majątkowym nie ujawniła, iż jest właścicielką samochodu osobowego, choć jest to samochód powypadkowy z 1994 r. a koszty jego utrzymania ponoszą rodzice, którym głównie pojazd ten służy. Zdaniem skarżącej fakt podważenia przez nią decyzji spowodował brak pomocy Ośrodka. Następnie skarżąca opisała sposób traktowania jej przez pracowników MOPS wskazując, że w związku z tym wniosła skargę, na którą nie uzyskała odpowiedzi. Uważa, że Kolegium, któremu przedstawiła nagrania z rozmów z pracownikami MOPS wraz z pismem prezentującym nieprawidłowości materiały te zbagatelizował. Dalej skarżąca podniosła, iż od momentu rozwodu jej sytuacja jest trudna, wychowuje sama dwoje dzieci, nikt jej nie pomaga, od lat choruje na zwyrodnienie kręgosłupa, starszy syn jest alergikiem i wymaga stałego leczenia i specjalnej diety, zaś młodszy syn od lat jest rehabilitowany, ma również wadę wzroku. Nie jest w stanie "wyżyć" z dwojgiem dzieci więc musi pożyczać, ale jest to pożyczka do zwrotu. Nie zgadza się z twierdzeniem, że skoro zaspokoiła potrzebę z pożyczonych pieniędzy to jej odwołanie nie ma sensu, jak również ze stanowiskiem, że pożyczka stanowi dochód rodziny. Ponadto podczas ostatniego wywiadu dowiedziała się, że jej rodzinie przysługuje pomoc z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 100 zł na osobę, jednakże takiej pomocy nigdy nie otrzymała.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odniósł się do prezentowanych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą stronie pomoc w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 170 zł z przeznaczeniem na zakup żywności dla synów.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że wieloletni program dożywiania obecnie realizowany jest w trybie ustawy o pomocy społecznej, stosownie do postanowień przywołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r., która przewiduje pomoc w zakresie dożywiania dla osób spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Na zasadzie pkt V.1. załącznika do uchwały Nr 221, ze środków przekazywanych w ramach wskazanego w niej Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki do otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy. Wsparcie przyjmuje formę posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Od 1 października 2012 r. kwota kryterium dochodowego dla osób w rodzinie, wynosi 456 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb uchwały Nr 221 kryterium dochodowe, odpowiadające 150% tej kwoty, wynosi 684 zł. Kryterium w analogicznej wysokości określa również powołana przez organ I instancji uchwała Rady Miejskiej w J. z dnia [...] Nr [...] będąca aktem prawa miejscowego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią zatem również przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej w dalszym ciągu w skrócie: "ustawa".

Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Na zasadzie art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców (...), trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Z powołanych przepisów, określających ogólne zasady pomocy wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także od zakresu środków publicznych przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z okolicznością mieszczącą się w katalogu określonym w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Zaakcentowania ponadto wymaga, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, że omawiana pomoc przewidziana jest w ustawie o pomocy społecznej jako wsparcie o charakterze subsydiarnym (pomocniczym), co wynika jednoznacznie z treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, w którym sformułowana została podstawowa zasada, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Dopiero gdy środki te są niewystarczające, zachodzi przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych. Oparcie pomocy społecznej na zasadzie pomocniczości powoduje, że nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że organ może odmówić przyznania jej żądanego świadczenia, albo że zostanie ono przyznane w wielkości różniącej się od tej, jaką wnioskodawca określił we wniosku i którą uważa za odpowiednią.

Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, znajdujących też oparcie w zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżąca wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu 2014 r. ustalono na kwotę 1333 zł, na którą składają się świadczenia alimentacyjne oraz zasiłki rodzinne na dzieci. Dochód ten zatem nie przekroczył kwoty 684 zł na osobę w rodzinie (odpowiadającej 150% kwoty kryterium dochodowego osoby w rodzinie), co uzasadniało przyznanie żądanego świadczenia. Ponadto organ I instancji uwzględnił żądanie wniosku udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności dla dzieci, a nie w formie posiłku. Z wywiadu środowiskowego z dnia 28 maja 2014 r. wynika, że skarżąca nie zgodziła się na zaproponowane żywienie w szkole dla syna K., uzasadniając to koniecznością stosowania diety ze względu na nadwagę, natomiast młodszy syn ze względu na wiek przebywa w domu.

Badając natomiast legalność kwestionowanej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącej zasiłku celowego Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór pomocy, którą uzna za najwłaściwszą w świetle celów określonych ustawą o pomocy społecznej, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych Ośrodka. Działanie organu w sferze uznania administracyjnego powoduje również, że dokonywana przez Sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, natomiast nie obejmuje tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej

Dokonując kontroli pod tym kątem Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest dowolne. W procesie dochodzenia do decyzji właściwie organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W sprawie w oparciu o wywiady środowiskowe, budżet rodziny oraz inne dokumenty, w tym oświadczenia strony, dokonano ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadzono jego trafną ocenę, która uzasadniała przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 170 zł oraz przyjęcia braku podstaw do zwiększenia tej kwoty. Powołano się przy tym na oświadczenie strony złożone w toku postępowania odwoławczego, że zaspokoiła ona wnioskowaną potrzebę bytową, a zwiększenie świadczenia uzasadniła koniecznością spłaty pożyczki, z których potrzeba ta została także zaspokojona. Słusznie organ wskazał, że spłata pożyczki zasadniczo nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Niemniej jednak nie bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, że skarżąca w toku postępowania odmówiła podania kto, na jakich warunkach i w jakiej wysokości pożyczek jej udzielił i jakie są warunki ich spłaty. W związku z tym w istocie nie wiadomo czy uzyskuje ona pożyczki czy też nieodpłatną pomoc. Tym samym za trafne należało uznać stanowisko organu odwoławczego, że skoro strona zaspokoiła zgłoszoną potrzebę bytową przy wsparciu środkami finansowymi pomocy społecznej oraz uzupełniła rozmiar tych potrzeb w swojej ocenie do wystarczającego w ramach własnych możliwości, to potrzeby te nie stanowią już niezbędnej potrzeby bytowej. Jak już bowiem wyżej wskazano, zgodnie z wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy zasadą pomocniczości, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji w sposób prawidłowy dokonały ustalenia stanu faktycznego oraz rozważyły możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia oraz jego wysokości. Motywy rozstrzygnięcia znalazły wyraz w uzasadnieniach poddanych kontroli decyzji organów, które poprzedzone zostały zebraniem i oceną materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Zdaniem Sądu organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącą i jej matkę dokonały właściwych ustaleń celem ustalenia okoliczności istotnych w sprawie, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącą pomoc nie mogła zostać jej przyznana w wyższej kwocie. Słusznie przy tym organ pierwszej instancji uznał, że nie można było ustalić rzeczywistej sytuacji życiowej strony z racji odmowy podania przez nią informacji dotyczącej źródeł finansowania wydatków nie znajdujących pokrycia w dochodach przez nią wykazanych. Ponadto, jak wynika z akt skarżąca z jednej strony twierdzi, że musi zaciągać pożyczki na zaspokojenie podstawowych potrzeb jak żywność, z drugiej zaś podaje kwoty jakie przekazuje rodzicom za zajmowany w ich domu lokal mieszkalny (kwiecień i czerwiec 800 zł, maj i lipiec 600 zł), które, jak ustalił organ, przewyższają miesięczne opłaty za media przypadające na jej rodzinę (ok. 350 zł) oraz miesięcznej opłaty za zakup opału (167 zł z kwoty 2000 zł rocznie podanej przez stronę). Skarżąca twierdziła także, że jej rodzice nie są w stanie w żaden sposób jej pomóc. Tymczasem organ nie był w stanie zweryfikować tych twierdzeń z racji ingerencji skarżącej w zakres informacji udzielanych przez jej matkę podczas wywiadu środowiskowego. Powyższe wskazuje, że organy podjęły wszelkie kroki zmierzające do ustalenia faktycznej sytuacji skarżącej. Jednocześnie wydając decyzję organy miały na uwadze także możliwości finansowe Ośrodka. Podkreślić bowiem należy, że pomoc oraz jej wysokość jest nie tylko warunkowana potrzebą strony, ale również posiadanymi do dyspozycji przez MOPS środkami finansowymi. Oczywistym jest to, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, skutkującymi koniecznością ich limitowania. Natomiast organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych.

Reasumując Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdził również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. Kolegium dokonało oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśnia bowiem w sposób dostateczny podstawę faktyczną i prawną wydanej decyzji.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że w sprawie nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające możliwości pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i prawidłowego zastosowania prawa materialnego, zatem nie zachodzą podstawy do podważenia zawartego w niej rozstrzygnięcia.

Natomiast podnoszone w skardze zarzuty skierowane przeciwko pracownikom Ośrodka a dotyczące realizacji wniosków skarżącej mogą być przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 227 i nast. k.p.a., w związku z tym pozostają poza zakresem kontroli Sądu. Ponadto odnosząc się do zarzutów w kwestii wliczania pożyczki do dochodu rodziny w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że pożyczka jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki i dlatego kwoty uzyskane z tytułu pożyczek, jako kreujące dochód, winny być traktowane, jako dochód, przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy są bowiem przychody bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 739/14, z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1541/13 i podane tam orzecznictwo – publik w CBOSA).

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.