Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1098/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit.c),
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1 i ust. 1a,
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez C. D. (nazywanego dalej "skarżącym"), utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywanego dalej "Dyrektorem [...]OW NFZ") z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...], wydanej w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od 1 czerwca 1999 r. do 30 czerwca 1999 r.,

- od 1 grudnia 1999r. do 31 grudnia 1999 r.,

- od 1 maja 2000 r. do 31 maja 2000 r.,

- od 1 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r.,

- od 1 kwietnia 2001 r. do 30 czerwca 2001 r.,

- od 1 stycznia 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r.,

- od 1 listopada 2002 r. do 30 listopada 2002 r.,

- od 1 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.,

- od 1 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2004 r.,

- od 1 lutego 2005 r. do 28 lutego 2005 r.,

- od 1 listopada 2005 r. do 30 listopada 2005 r.,

- od 1 września 2006 r. do 30 listopada 2006 r.,

- od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2007 r.,

- od 1 maja 2007 r. do 30 czerwca 2007 r.,

- od 1 listopada 2008 r. do 14 grudnia 2011 r.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z. zwrócił się do Dyrektora [...]OW NFZ z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do nadal.

W wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrektor [...]OW NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...], na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy o świadczeniach w związku z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. stwierdził, że skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w następujących okresach:

- od 1 czerwca 1999 r. do 30 czerwca 1999 r.,

- od 1 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r.,

- od 1 maja 2000 r. do 31 maja 2000 r.,

- od 1 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r.,

- od 1 kwietnia 2001 r. do 30 czerwca 2001 r.,

- od 1 stycznia 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r.,

- od 1 listopada 2002 r. do 30 listopada 2002 r.,

- od 1 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2003 r.,

- od 1 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2004 r.,

- od 1 lutego 2005 r. do 28 lutego 2005 r.,

- od 1 listopada 2005 r. do 30 listopada 2005 r.,

- od 1 września 2006 r. do 30 listopada 2006 r.,

- od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2007 r.,

- od 1 maja 2007 r. do 30 czerwca 2007 r.,

- od 1 listopada 2008 r. do 14 grudnia 2011 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora [...]OWNFZ, wyjasniając, że działalność prowadził tylko w niektórych miesiącach na przestrzeni omawianego okresu, czego potwierdzeniem był stan faktyczny działalności za lata 1999-2011 ustalony przez skarżącego na podstawie księgi ewidencji przychodów, nakazów płatniczych i wydatków amortyzacyjnych i konserwcyjnych.

Prezes NFZ, w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...], uchylił w całości decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora [...]OW NFZ.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym dowody przekazane przez skarżącego, organ I instancji ustalił, że strona wykazywała aktywność zawodową związaną z prowadzeniem działalności pozarolniczej w podanych powyżej okresach.

Okresy prowadzenia działalności gospodarczej organ ustalił na podstawie przekazanej przez skarżącego Księgi przychodów i rozchodów, w której w poszczególnych miesiącach zostały wykazane przychody z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Organ I instancji wziął pod uwagę "Oświadczenie" skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność ograniczała się do kilku dni w roku, przynosząc straty.

Organ uznał, że z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez ministra do spraw gospodarki wynikało, że skarżący od dnia 6 marca 1992 r. do nadal posiada uprawnienie do prowadzenia działalności pozarolniczej.

Organ I instancji, powolując się na przepis art. 14a oraz art. 14a ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzialalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) oraz informację zawartą w Centralnej Ewidencji i Informacji o Dziailalności Gospodarczej z dnia 15 grudnia 2012 r. o zawieszeniu wykonywanej działalności gospodarczej na okres do dnia 15 kwietnia 2012 r., uznał, że skutkuje ona zwolnieniem skarżącego z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 15 grudnia 2011 r.

Natomiast, mając na uwadze art. 8 pkt 1 lit. c) uchylonej ustawy o powszechnym ubezpieczniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) uchylonej ustawy o powszechnym ubezpieczniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w przyjętych na wstępie okresach.

Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] stycznia 2013 r., wskazując na jej krzywdzący charakter w związku z wejściem w życie w dniu 15 stycznia 2013 r. ustawy o abolicji, anulującej zobowiązania wobec ZUS za lata 1999-2009.

Skarżący zauważył, że w momencie rejestracji działalności w 1992 r. nie obowiązywał podatek na NFZ, ani możliwość zawieszenia działalności. Z uwagi na wiek ponad 87 lat skarżący nie był w stanie śledzić zmian w prawie. Obowiązkiem organu bylo informowanie strony na bieżącą o zmianach.

Skarżący prowadził działalność kilka dni w roku: w 2009 r. bylo to 16 dni, w 2010 r. – 7 dni, w 2011 r. – 8 dni.

Skarżący zwrócił się o anulowanie zaległych rat na ubezpieczenie.

Prezes NFZ, przystępując do rozpatrzenia odwołania, zauważył na wstępie, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw: art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym"), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ"), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ a także art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o systemie").

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego podlegały, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 7 ust.2 i art. 7d ust. 1 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2001r. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999r. Nr 101, poz. 1178 z późn zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Przedsiębiorca był obowiązany zgłosić organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu do ewidencji, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informacji o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o swobodzie") możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie przedsiębiorca nie zatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

W ustawie o systemie znalazł się wówczas przepis art. 36a ust. 2 obowiązujący od dnia 7 marca 2009 r., który stanowił, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

Prezes NFZ zauważył, że w stanie prawnym przed 20 września 2008 r., kiedy nie istniała formalna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III UK 133/06 stwierdził, że skoro ani Prawo działalności gospodarczej ani przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują instytucji zawieszenia bądź przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, przeto zgłoszenie takiej przerwy w organie ewidencyjnym, a w szczególności tylko w organie rentowym, nie korzysta z domniemania prawnego, z którego wynikałoby czasowe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. W rezultacie ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.

W świetle podanych przepisów osoba posiadająca wpis w ewidencji działalności gospodarczej podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 1999 r., chyba że uprawdopodobni, że działalność nie była prowadzona.

Prezes NFZ przy wydawaniu rozstrzygnięcia oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie w postaci Zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Burmistrza Miasta P. z dnia [...] października 2011 r., zgodnie z którym skarżący z dniem 6 marca 1992 r. rozpoczął prowadzenie działalności pozarolniczej zarejestrowanej pod numerem wpisu [...], na informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zgodnie z którą strona z dniem 15 grudnia 2011 r. dokonała zawieszenia wykonywanej działalności gospodarczej na przewidywany okres do 15 kwietnia 2012 r. (brak informacji o wznowieniu lub wykreśleniu działalności - stan na dzień 22 stycznia 2013 r.).

Prezes NFZ wziął pod uwagę również pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z. z dnia [...] listopada 2011r. informujące, że skarżący nie złożył dokumentów rozliczeniowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przekazaną przez skarżącego "Księgę Przychodów i Rozchodów", w której w poszczególnych miesiącach zostały wykazane przychody z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, “Oświadczenie" skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r. wyjaśniające, że działalność, która ograniczała się do kilku dni w roku, w rzeczywistości nie przynosiła dochodu tylko straty.

Powołał się także na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] informujące, że skarżący od dnia 15 marca 1992 r. figuruje w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą. Za lata 2000-2010 skarżący wykazał przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie składał pism informujących o przerwach w prowadzeniu działalności pozarolniczej.

Przedmiotem rozważań byly również wyjaśnienia skarżącego zawarte w korespondencji z dnia [...] grudnia 2011 r., z których wynikało, że działalność strony ograniczała się do kilku dni w latach: 2006, 2009, 2010 głównie w miesiącach IX, X, XI, zaś w latach 2003, 2001, 2004 w miesiącach IV, V, VI.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy podał, że Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest na podstawie obowiązujących przepisów jedynie do oceny, czy dana osoba podlega lub nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach do kompetencji dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sprawy te pozostają we właściwości organów ubezpieczeń społecznych, co znajduje potwierdzenie w art. 68 ust 1 lit. c) ustawy o systemie, gdzie określono, że do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Oznacza to, że osoba pobierająca emeryturę i prowadząca jednocześnie działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z obydwu tych tytułów.

W myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie Prezes NFZ zauważył, że zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Prezes NFZ podkreślił, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązane były na podstawie obowiązujących przepisów jedynie do oceny, czy dana osoba podlega lub nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, pozostawiając kwestię wymiaru i poboru składki z tego tytułu organom ZUS i KRUS.

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2013 r.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w momencie rejestracji działalności w roku 1992 r. nie obowiązywała składka zdrowotna na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia. O późniejszych zmianach w przepisach skarżący powinien być informowany niezwłocznie przez organ, nie zaś dopiero w listopadzie 2011 r.

Zdaniem skarżącego, organy zamiast naliczać karę za okres od 1999 r. do 2011 r., winny zastosować ustawę o abolicji, która weszła w życie z dniem 15 stycznia 2013 r. Za zasadnością takiego postępowania przemawiają okresy prowadzonej działalności jedynie w poszczególnych miesiącach, trwające w 2009 r. – 16 dni, w 2010 r. – 7 dni, w 2011 r. – 8 dni. Na podstawie ewidencji przychodów skarżący wskazał na całkowity brak przychodów w miesiącach: od stycznia do sierpnia i w grudniu 2009 r. oraz w 2010 r. oraz od stycznia do lipca i od października do grudnia 2011 r. Z poczynionych wyliczeń wynikało jednoznacznie, że dochód z działalności gospodarczej był ujemny i nie przekraczał 50% najniższej emerytury. Dlatego składka na Narodowy Fundusz Zdrowia nie powinna być pobierana.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżący w okresie: od 1 czerwca 1999 r. do 30 czerwca 1999 r., od 1 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r., od 1 maja 2000 r. do 31 maja 2000 r., od 1 grudnia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwietnia 2001 r. do 30 czerwca 2001 r., od 1 stycznia 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r., od 1 listopada 2002 r. do 30 listopada 2002 r., od 1 kwietnia 2003 r. do 30 czerwca 2003 r., od 1 kwietnia 2004 r. do 30 czerwca 2004 r., od 1 lutego 2005 r. do 28 lutego 2005 r., od 1 listopada 2005 r. do 30 listopada 2005 r., od 1 września 2006 r. do 30 listopada 2006 r., od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2007 r., od 1 maja 2007 r. do 30 czerwca 2007 r., od 1 listopada 2008 r. do 14 grudnia 2011 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c), ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c), ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, jak i art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek taki, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, z tym, że, z mocy art. 69 ust. 1a cytowanej ustawy (dodanego przez art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 141 poz. 888) i obowiązującego od dnia 20 września 2008 r.) do ubezpieczenia zdrowotnego osób, które na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej, stosuje się odpowiednio art. 68. Ustawa o świadczeniach weszła w życie dnia 1 października 2004 r. (art. 252 ustawy o świadczeniach).

Wcześniej kwestię obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego regulowała ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o ubezpieczeniu w NFZ. Ustawa ta obowiązywała od dnia 1 kwietnia 2003 r. (art. 224 tej ustawy) do dnia 30 września 2004 r. (art. 251 ustawy o świadczeniach). W art. 9 ust.1 pkt 1 lit. c) stanowiła, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wyżej wskazanych osób, zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Jednocześnie art. 24 ust. 1 tego aktu stanowił, że jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, z więcej niż jednego tytułu, składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłacać należało z każdego z tych tytułów odrębnie.

Z kolei zagadnienie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie ustawy o ubezpieczeniu w NFZ regulowała ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym (art. 172 ustawy, art. 222 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ). Akt ten w art. 8 ust. 1 pkt 1 lit. c) stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powyższych osób powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie.

Zauważyć należy, że wszystkie powołane uregulowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w zakresie powstawania i wygasania terminów tegoż obowiązku odwoływały się do terminów określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zagadnienie to reguluje art. 13 pkt 4 ustawy o systemie, który w brzmieniu obowiązującym od daty wejścia ustawy w życie czyli od dnia 1 stycznia 1999 r. (art. 127 ustawy o systemie) do dnia 20 września 2008 r. mówił, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, nr 205 poz. 1585). Skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 15 grudnia 2011 r. (v. wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej).

Oznacza to, że należało ustalić, czy działalność była faktycznie prowadzona w oparciu o art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), zgodnie z którym przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie. Podobne ustalenia odnośnie prowadzenia działalności gospodarczej należało prowadzić w okresie obowiązywania ustawy – Prawo działalności gospodarczej, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2001 r. (art. 100 tej ustawy), w świetle jej art. 7 mówiącego, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określały przepisy odrębnej ustawy. Z kolei w myśl art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymagało, z zastrzeżeniem art. 9 - 11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Przypadek skarżącego nie podpadał pod żadne z wyłączeń określonych w art. 9 -11 tej ostatniej ustawy.

Nadto, należy podkreślić, że przepisy regulujące prowadzenie działalności gospodarczej, jak również przepisy o ubezpieczeniach społecznych nie przewidywały sytuacji "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Pojęcie "zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej" zostało wprowadzone dopiero art. 12 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 888), który wprowadził zmiany w art. 66 ust. 1 pkt 1c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), stanowiąc, że osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Podobnie jak ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie. Art. 1 cyt. ustawy wprowadził do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Jak podano powyżej, z akt sprawy wynika, że skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej dopiero z dniem 15 grudnia 2011 r. Przewidywany okres zawieszenia to 14 kwietnia 2012 r.

Materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji z urzędu w postaci: pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] listopada 2011 r., zgodnie z którym skarżący figurował w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą od dnia 6 marca 1992 r. do dnia udzielania wyjaśnień, wykazując przychody z działalności za lata 2000-2010, zaświadczenie wydane przez Burmistrza Miasta P. z dnia [...] października 2011 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej – produkcja wyrobów tartacznych - potwierdzające rozpoczęcie działalności gospodarczej przez skarżącego z dniem 6 marca 1992 r., informacja zawarta w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wskazującej datę 6 marca 1992 r. jako dzień rozpoczęcia działalności i dzień 15 grudnia 2011 r. jako datę zawieszenia, potwierdziły okresy, w których skarżący prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której winien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sam skarżący również przejawiał inicjatywę dowodową, przesyłając wyjaśnienia pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., składając oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz przesyłając książkę ewidencji przychodów, której zapisy potwierdziły ustalenia organów.

Z przedstawionego stanu prawnego sprawy wynika, że w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, wpisana do ewidencji data rozpoczęcia działalności gospodarczej powodowała powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą strona podjęła i prowadziła działalność gospodarczą aż do czasu jej zawieszenia, zaś czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego skarżącego, w tym ubezpieczeniem zdrowotnym, był tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej.

Mając na uwadze zarzuty skargi, podnoszone również na etapie postępowania administracyjnego, że działalność była prowadzona faktycznie jedynie kilka dni w roku należy wyjaśnić czym, w świetle przepisów jest działalność gospodarcza.

W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

W świetle dotychczasowych rozważań należy stwierdzić, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.

Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem – na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.

Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.

Zatem zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu w postaci zawieszenia powoduje - stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu (zawieszeniu) prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność.

Z analizy stanu prawnego, przywołanego prawidłowo przez organy obu instancji, wynika, ze dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika data rozpoczęcia wykonywania działalności, jej zawieszenia, wznowienia oraz zaprzestania. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Nie ma też żadnej zależności między obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Należy podkreślić, że ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu, co w niniejszej sprawie nastąpiło z dniem 15 grudnia 2011 r.

Należy podkreślić, że organy ustalając okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez skarżącego wzięły pod uwagę tylko te okresy, co do których wynikało z przedstawionych dokumentów, m.in. przez skarżącego, że takową działalność faktycznie prowadził.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.