Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 623/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M N na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017r. znak [...] Burmistrz, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016r. poz. 722 z późn.zm.), orzekł o wymeldowaniu M. N. z pobytu stałego w lokalu położonego pod adresem L. nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż na wniosek Spółdzielni "M." oraz oświadczenia A. K. właściciela lokalu położonego pod adresem L. [...] wszczęte zostało postępowanie w sprawie o wymeldowanie M. N. z pobytu stałego w tym lokalu. Ustalono, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w związku z utratą przez głównego najemcę tytułu prawnego do przebywania w nim oraz przeprowadzoną tego dnia eksmisją. Potwierdzenie tych okoliczności stanowią dołączone do wniosku postanowienie z dnia [...] maja 2016r. o zakończeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w L. pod adresem [...]. Fakt przeprowadzenia tego dnia eksmisji potwierdzają świadkowie oraz strona. M. N. przedstawiła również wyrok sądu z dnia [...] maja 2014r., którym została zobowiązana do opróżnienia lokalu w chwili otrzymania od Gminy oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Strona mieszka w lokalu będącym własnością Gminy.

Organ wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż strona opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pojęcie "zamieszkanie" i "pobyt" zakładają fizyczną obecność osoby w danym miejscu. W tej sytuacji miejscem stałego pobytu strony nie jest lokal mieszkalny w L. [...], a decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem rejestracja pobytu danej osoby pod określonym adresem lub ustania tego pobytu w danym miejscu.

Zdaniem organu została spełniona podstawowa przesłanka do wymeldowania M. N. tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu. W ocenie organu postanowienie komornika sądowego kończące postępowanie w zakresie opróżnienia lokalu mieszkalnego dołączone do wniosku o wymeldowanie w wystarczający sposób dokumentuje prawomocność wyroku sądu z dnia [...] maja 2014r. w zakresie przeprowadzenia eksmisji. Organ nie jest właściwy do rozstrzygania sporów pomiędzy stroną, jej wierzycielem oraz komornikiem.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. N. zarzuciła, że została eksmitowana wbrew wyrokowi sądowemu z [...].05.2015r. Do odwołania strona dołączyła kopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2014r. sygn. [...] w sprawie o eksmisję, ze stwierdzeniem prawomocności oraz postanowienia SR z dnia [...] kwietnia 2015r. w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności co do pkt IV ww. wyroku i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie.

Decyzją z dnia [...] marca 2017r. znak [...] Wojewoda, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania orzeczenia nakazującego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu przywołanego art. 35 ustawy o ewidencji ludności i w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu. Istotę postępowania w sprawie stanowi ustalenie czy opuszczenie przez adresatkę decyzji lokalu nr [...] w miejscowości L. [...] nastąpiło rzeczywiście i bez wykonania obowiązku meldunkowego.

Organ podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wynika bezspornie, że w dniu [...].04.2016r. dokonano czynności opróżnienia przedmiotowego lokalu i wydania go wierzycielowi. Fakt opuszczenia lokalu potwierdziła sama zainteresowana w toku przesłuchania w charakterze strony, wskazując że obecnie mieszka pod adresem S. [...] tj. w miejscowości położonej na terenie gminy K. Organ przywołał także pismo komornika sądowego z [...].03.2016r. nr [...], stanowiące wezwanie M. N. jako dłużnika do samodzielnego opróżnienia przedmiotowego lokalu i przeprowadzenia się w wyznaczonym terminie do pomieszczenia tymczasowego wskazanego przez Gminę – lokalu nr [...] w S. [...] wraz z pouczeniem, że niewykonanie polecenia komornika spowoduje przeprowadzenie stosownej egzekucji.

Zdaniem organu odwoławczego w świetle tych okoliczności, wbrew treści odwołania, nie można przyjąć, że strona opuściła lokal na skutek bezprawnego usunięcia przez komornika sądowego. Co prawda w działaniach komornika był element przymusu, jednak przymusu dozwolonego prawem i stosowanego wyłącznie w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje samodzielnie nałożonego nań tytułem wykonawczym obowiązku. Podnoszony przez skarżącą argument, że na skutek działania komornika została zmuszona do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie ma jednak znaczenia w sytuacji, gdy przymus ten jest usankcjonowany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Wojewoda wskazał, że z treści pisma komornika wynika, ze dłużnik M. N., jako strona postępowania wezwana została zarówno do dobrowolnego opróżnienia lokalu w L., jak również do przeprowadzenia się do pomieszczenia tymczasowego – w S. wskazanego przez gminę K. Organ wskazał, że ta okoliczność, która w wyroku eksmisyjnym stanowiła podstawę wstrzymania eksmisji ( wyroku przyznano stronie prawo do lokalu socjalnego) została już spełniona bowiem gmina K. zaproponowała stronie zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Z akt sprawy wynika, że strona złożoną jej ofertę przyjęła, skoro mieszka w lokalu socjalnym pod adresem S. [...] i faktu tego w postępowaniu nie kwestionowała. Tak więc na podstawie wydanego w sprawie egzekucyjnej tytułu wykonawczego wykonana została skutecznie eksmisja przez komornika, jako organ do tego uprawniony.

Organ wskazał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności nie przyznają organom meldunkowym kompetencji zarówno do wkraczania w obszar prawa cywilnego, który zastrzeżony jest dla sądów powszechnych , jak również merytorycznej działalności sądów, komorników sądowych i innych organów administracji lub instytucji. Nie mogą zatem dokonać oceny prawidłowości wykonanych przez komornika sądowego czynności egzekucyjnych. Nadto art. 35 ustawy o ewidencji ludności , ani pozostałe przepisy tej ustawy nie uzależniają wymeldowania od okoliczności innych niż tylko rzeczywiste opuszczenie ostatniego miejsca pobytu. Powoływanie się zatem przez odwołująca się na bezprawne działanie komornika nie stanowi przeszkody w podjęciu decyzji o wymeldowaniu. W sprawie nie ma wątpliwości, że adresatka decyzji nie mieszka już w miejscu stałego zameldowania i nie ma prawnej możliwości powrotu do tego miejscu z uwagi na wykonanie wyroku eksmisyjnego. W przedmiotowym lokalu mieszka nowy właściciel. Przedmiotowy lokal nie stanowi zatem dla strony centrum życiowego, zatem ewentualna odmowa wymeldowania utrzymywałaby jedynie fikcję prawną, co pozostawałoby w sprzeczności z istotą przepisów o ewidencji ludności.

Wojewoda stwierdził, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające, jak również analiza zgromadzonego materiału dowodowego zostały dokonane stosownie do wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania z ostatniego miejsca pobytu stałego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszcz M. N. zarzuciła, iż została eksmitowana wbrew wyrokowi sądu, który otrzymała od komornika sądowego z tytułem wykonawczym co do jego punktu IV dotyczącym zapłaty kosztów sądowych z dnia [...].05.2015r. gdy sprawa była zakończona. Komornik przysłał jej pismo, że ma opuścić lokal i dręczył skarżącą. Sprawa finansowa i sprawa dotycząca opróżnienia nieruchomości zdaniem skarżącej to odrębne sprawy. Pozbawiono stronę lokalu bez tytułu wykonawczego, bez nakazu sądowego, bez żadnego uzasadnienia, a właściciel powinien przedstawić stosowne dokumenty (wyrok sądu, postanowienie o wykonaniu eksmisji). Skarżąca jest przekonana, ze tego nie posiada Spółdzielnia, ani komornik sądowy, ponieważ sprawa byłą zamknięta gdy było zajęcie komornicze z dnia [...].05.2015r.. Gdy strona otrzymała wyrok i tytuł wykonawczy co do punktu IV, otrzymała wyrok [...].05.2015r. a nie po upływie prawie roku. Na ten sam wyrok komornik przysłał nakaz opróżnienia lokalu wskazując sprawę [...] czyli sprawę z punktu IV, co jest niezgodne z prawem. Skarżąca opiera się na posiadanym wyroku sadu z uzasadnieniem, a nie wyroku bez uzasadnienia jak w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 657, dalej: ustawa). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09, LEX nr 597910).

Co do zasady więc opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże nie zawsze jest to konieczne. Przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania, nie są w każdej sprawie przesądzające. Kwestia ta była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, zarówno na gruncie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jak i poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), sądy zwracały uwagę, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012r., sygn. II OSK 2398/10, LEX nr 1123128). Wola osoby zameldowanej nie ma bowiem znaczenia w razie gdy nastąpiło orzeczenie eksmisji. Wykonanie wyroku eksmisyjnego jest przyjmowane za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej (v. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2016r., sygn. akt 2111/15; z dnia 19 czerwca 2012r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II OSK 1515/10, z dnia 5 stycznia 2010r., sygn. akt II OSK 24/09; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności. Należy podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie przez określoną osobę miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów w takich sytuacjach najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal.

Skutkiem wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest również uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem orzeczenia o eksmisji jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu. Taki wyrok ma przy tym spowodować zmianę stałą, a nie jedynie tymczasową.

Wobec powyższego uznać zatem należy, że skarżąca opuściła zajmowany lokal w sposób trwały, a ze względu na orzeczenie i wykonanie eksmisji wymóg dobrowolności zmiany miejsca pobytu nie podlegał badaniu. Jednocześnie nie dopełniła ona obowiązku meldunkowego z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy - spełnione zostały tym samym wszystkie wymogi, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu.

Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że wyrokiem z dnia [...] maja 2014r. Sąd Rejonowy (sygn. akt [...]) nakazał pozwanej M. N., aby opróżniła, opuściła i wydała powódce Spółdzielni Mieszkaniowej w L. lokal mieszkalny nr [...] położony w L. w budynku nr [...] (pkt I), przyznał pozwanej prawo do lokalu socjalnego (II), wstrzymał wykonanie punktu I wyroku do czasu złożenia pozwanej przez Gminę ofert zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (pkt III) oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty postępowania (pkt IV). Wyrok tej jest prawomocny.

Z akt sprawy wynika także, iż w dniu [...] kwietnia 2016r. komornik sądowy dokonał czynności opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego i wydania go wierzycielowi, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. [...]. Z postanowienia Komornika Sądowego z dnia [...] maja 2016r. o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej wynika, iż egzekucja prowadzona była na podstawie nie tylko wskazanego przez nią tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzule wykonalności z dnia [...].04.2015r., lecz także powyższego wyroku SR zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia [...] czerwca 2015r. Tym samym skarżąca utraciła prawo pobytu w lokalu i trwale opuściła nieruchomość. Fakt opuszczenia nieruchomości wskutek eksmisji komorniczej potwierdził sama skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2016r., odwołaniu od decyzji I instancji i skardze do sądu (zaznaczając przy tym, że komornik przeprowadził eksmisję z naruszeniem prawa). Podkreślenia wymaga i z ewentualne zarzuty wobec czynności komornika skarżąca mogła zgłaszać w innym trybie do właściwego sadu powszechnego.

Nadto z analizy akt sprawy wynika także i to, że uprzedni właściciel, po wydaniu mu lokalu w trybie egzekucyjnym w dniu [...] grudnia 2016r. na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży, zbył ów lokal osobie trzeciej – A. K., który wstąpił do postępowania administracyjnego o wymeldowanie skarżącej w charakterze strony jako następca prawny właściciela.

Podkreślić jeszcze raz należy, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (analog. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.). Bez znaczenia zatem dla wyniku analizowanej sprawy pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż jej zdaniem doszło do niezgodnego z prawem wykonania wobec niej czynności egzekucyjnych przez komornika sądowego. Ewidencja ludności posiada charakter wyłącznie porządkowy i nie zajmuje się ustalaniem prawa do lokalu i pobytu w nim.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia skargi, co skutkowało jej oddaleniem - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - jako niezasadnej.