Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 959/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: Art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 20
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na akt Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia 10 kwietnia 2024r., nr RGK.7140.14.2023.PIZU w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przydział lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżony akt;


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy i Miasta D. aktem z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr RGK.7140.14.2023.PIZU oraz z dnia 7 grudnia 2023r. nr RKG.71.40.14.2023.PIZU po rozpatrzeniu wniosku P. P. (dalej: skarżący) odmówił skarżącemu wpisania na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D.

Powyższy akt został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 5 grudnia 2023r. oraz 8 kwietnia 2024r. skarżący zwrócił się z wnioskiem do Burmistrza Gminy i Miasta D. o wpisanie go na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Burmistrz Gminy i Miasta D. pismem z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr RGK.7140.14.2023.PIZU oraz z dnia 7 grudnia 2023r. nr RKG.71.40.14.2023.PIZU odmówił skarżącemu wpisania go na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D., z uwagi na fakt, że nie jest on członkiem wspólnoty samorządowej Gminy D.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu aktowi zarzucił naruszeni

- art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w sposób dowolny i nieznajdujący oparcia w materiale dowodowym, a w konsekwencji z naruszeniem art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725) oraz

- § 1 ust. 2 załącznika do uchwały nr XXXIX/322/2021 Rady Miejskiej w D. z dnia 30 listopada 2021 r. w sprawie ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy D. (Małop. z 2021 r. poz. 7620).

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu.

W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że przez całe swoje życie był mieszkańcem gminy D. To właśnie z zasobu mieszkaniowego gminy D. przyznano jego rodzinie lokal, który zajmowali wspólnie przez lata. Na skutek okoliczności obiektywnych lokal nie mógł być dłużej użytkowany. Wobec powyższego gmina D., realizując swoje ustawowe obowiązki, przeniosła mnie do innego lokalu, skoro mój lokal musiał zostać wyłączony z użytku. Dalej skarżący wskazał, że z uwagi na fakt, że gmina D. nie dysponowała odpowiednim lokalem położonym na terytorium gminy, zawarła umowę cywilnoprawną, na podstawie której w skład jej zasobu mieszkaniowego czasowo wszedł lokal mieszkalny zlokalizowany w budynku, który położony był już na terenie gminy M. Jako że skarżący musiał opuścić lokal dotychczasowy, a samo rozwiązanie przedstawiano mi jako tymczasowe (miał to być lokal "zamienny"), zgodziłem się przenieść do lokalu wskazanego przez władze gminy. Tak skarżący trafił na os. [...] w M.

Skarżący podniósł, że mijały lata, ale gmina D. nie umożliwiła mi powrotu do lokalu zajmowanego dotychczas ani nie zaproponowała innego lokalu, położonego na terenie gminy D. Jego umowa dawno już wygasła, a co gorsza - wygasła też umowa zawarta przez gminę D. z właścicielem/zarządcą budynku, w którym znajduje się obecny lokal skarżącego.

Chcąc uregulować swoją sytuację mieszkaniową skarżący zwrócił się zatem z wnioskiem o przyznanie mi lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy. Liczył, że zostanie umieszczony na liście osób uprawnionych zwłaszcza, że spełniał wszystkie przewidziane uchwałą Rady Miejskiej w D., warunki i kryteria. Jednakże, Burmistrz Gminy i Miasta D. poinformował go pismem, że nie zamieści skarżącego na liście osób uprawnionych, bo jego miejscem zamieszkania są teraz M. - nie jestem więc w jego ocenie członkiem wspólnoty samorządowej gminy D.

Skarżący nie zgodził się z taką oceną. To prawda, że przebywa aktualnie na terenie gminy M. i że to na terenie tej gminy położony jest zajmowany przeze niego lokal. Jednakże znalazł się na terenie sąsiedniej gminy na skutek decyzji podjętej przez właściciela jego poprzedniego lokalu, przez gminę D. Miało to być rozwiązanie tymczasowe, odstępstwo od reguły spowodowane brakiem wolnych lokali w zasobie gminy, które byłyby położone na jej terenie.

Akceptacja stanowiska Burmistrza Gminy i Miasta D. zdaniem skarżącego, prowadzi do aprobaty postępowania, które umożliwia gminom "pozbywanie się" mieszkańców. Gmina D. miała obowiązek przenieść go do innego lokalu w ramach swojego zasobu. Z przyczyn obiektywnych w skład tego zasobu włączyła lokal położony na terenie innej gminy, po czym odcięła się ode skarżącego, przestała go uznawać za "swojego" mieszkańca.

Skarżący wskazał więc, że rozstrzygnięcie Burmistrza Gminy i Miasta D. jest błędne. Dokonano go z naruszeniem przepisów, jakie obligują gminę do prowadzenia postępowań o wynajem lokali z zasobu gminnego członkom wspólnoty samorządowej - bo skarżący jest członkiem wspólnoty samorządowej gminy D. To naruszenie jest wynikiem przyjęcia, że stałem się mieszkańcem gminy M. tylko na skutek tego, że jego gmina przeniosła go do lokalu na terenie M. Jednocześnie ustalenie takie nie znajduje oparcia w materiale sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że od zawsze skarżący związany był z gminą D. Gdyby nie konieczność opuszczenia lokalu i fakt, że gmina D. wskazała dla niego wówczas lokal położony na terenie M., skarżący nie przebywałbym w gminie M., bo to z D. był całe swoje życie związany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej z przekroczeniem ustawowego terminu, a w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku o oddalenie skargi w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ podał, że ponieważ skarżący zamieszkuje w M., nie zostaje on wpisany na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D. Zgodnie z § 1 ust. 2 uchwały nr XXXIX/322/2021 Rady Miejskiej w D. z dnia 30 listopada 2021 r. lokale służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, wchodzące w skład mieszkaniowego zasobu Gminy D., mogą być oddane w najem członkom wspólnoty samorządowej Gminy D.

Organ wskazała, że w związku z eksmisją z lokalu należącego do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w M., położonego w D., Gmina D. zawarła umowę najmu lokalu socjalnego z panem P. P. w dniu 2 maja 2007 r., przy czym lokal ten został wskazany przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w M., a Gmina D. zawarła z ww. Spółdzielnią umowę najmu tego lokalu. Umowa najmu lokalu socjalnego została ze Skarżącym zawarta na czas określony - do dnia 31 grudnia 2007 rok. W dniu 31 grudnia 2007 roku zawarto z P. P. kolejną umowę najmu lokalu socjalnego na czas określony - do dnia 31 grudnia 2008 r. Umowa najmu lokalu na os. [...] w M., zawarta pomiędzy Gminą D. a Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową "[...]" w M. wygasła z dniem 30 września 2021 r. Pomimo wezwań do opuszczenia i opróżnienia lokalu z osób i rzeczy, Skarżący wraz z bratem nadal zamieszkują w M. przy os. [...].

Dalej organ podkreślił, że skarga została wniesiona bez zachowania terminu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p. p. s. a., bowiem Skarżący złożył ją po upływie 30 dni od dowiedzenia się o odmowie wpisania go na listę osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy, tj. po upływie 30 dni od 20 grudnia 2023 r., kiedy to Skarżący odebrał pismo z dnia 7 grudnia 2023 r. Tym samym zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p. p. s. a. skarga podlega odrzuceniu. Organ podkreślił, że skarżący korespondował z organem, a następnie złożył nowy wniosek. Nawet gdyby uznać, że Skarżący chciał wyartykułować własne argumenty, by organ ponownie rozważył dokonanie wpisu na listę oczekujących na lokal z gminnego zasobu, uczynił to pismami z 11 stycznia 2024 r. i 9 lutego 2024 r., organ wyjaśnił swoje stanowisko w pismach z dnia 15 stycznia 2024 r. oraz 15 lutego 2024 r. Skarżący nie złożył skargi nawet w 30 - dniowym terminie liczonym od otrzymania ostatnich wyjaśnień z Gminy D., a złożył nowy, tożsamy do poprzedniego, wniosek o wpisanie go na listę osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu. We wniosku powołał się na identyczne jak poprzednio okoliczności, znając już przecież stanowisko organu. Burmistrz Gminy i Miasta D. podtrzymał swoje stanowisko z dnia 7 grudnia 2023 r. Tym samym należy uznać, że wniosek z dnia 8 kwietnia 2024 r. został złożony jedynie dla pozoru zachowania terminu do wniesienia skargi, bowiem rozstrzygniecie w przedmiotowej sprawie zostało już wydane wcześniej, a skarga została złożona po upływie terminu do jej wniesienia.

Dalej organ powołał się na regulacje prawne oraz orzecznictwo sądowe. Wskazał, że skarżący od 2007 r. zamieszkuje na terenie gminy M. W dniu złożenia wniosku o przyznanie lokalu komunalnego z gminy D., Skarżący zamieszkiwał w lokalu na os. [...] w M. Obydwie wyżej wskazane okoliczności Skarżący podał we wniosku. Skarżący zamieszkuje wraz z bratem w ww. lokalu bez tytułu prawnego - Skarżącego nie łączy już z gminą D. umowa najmu lokalu socjalnego, gminy D. nie łączy też żaden stosunek prawny z właścicielem ww. lokalu (wygasła umowa najmu zawarta między gminą D. a Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową "[...]" w M.). Skarżący oraz jego brat otrzymują świadczenia z Centrum Usług Społecznych w M. - tj. w ww. ośrodku przyjęto, iż miejscem zamieszkania Skarżącego i jego brata są M. (ustalono na podstawie protokołu ze spotkania, które odbyło się w dniu 13 listopada 2023 r. w biurze Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej "[...]" w M., którego kopie przedkłada się w załączeniu). Interesy osobiste i majątkowe koncentrują się na terenie gminy M. Od wygaśnięcia umowy najmu, zawartej z gminą D., taka koncentracja następuje świadomie i zgodnie z własnym wyborem Skarżącego. Nadmienić trzeba, że przez cały okres bezumownego zamieszkiwania w lokalu znajdującym się w M. na os. [...] Skarżący nie zwrócił się do tut. Urzędu o zamianę/przyznanie lokalu znajdującego się w Gminie D. Po wygaśnięciu umowy najmu z gminą D., Skarżący nie powrócił do zamieszkiwania w gminie D.

Z uwagi na powyższe organ podniósł, że w wypadku Skarżącego nie występuje niezbędny element fizycznego przebywania na terenie gminy D., sam ewentualny zamiar nie jest wystarczający, by móc stwierdzić, że Skarżący jest członkiem wspólnoty samorządowej gminy D. Bezsporne wydaje się, że w przypadku Skarżącego każdy przeciętny obserwator wskazałby M. jako to miejsce, w którym koncentrują się interesy życiowe Skarżącego. Nie można natomiast mieć dwóch miejsc zamieszkania. Skarżący nie posiada lokalu na terenie gminy D.

Mając na uwadze powyższe, Burmistrz Gminy i Miasta D. stanął na stanowisku, iż brak jest podstaw do ubiegania się przez Skarżącego o najem lokalu z zasobów gminy D., a zarzuty skargi pozostają bezzasadne.

Organ ponadto wskazał, że skarżący może ubiegać się o przyznanie lokalu z mieszkaniowego zasobu Gminy M. - zgodnie z Uchwałą nr 299/XXXIV/2021 Rady Miejskiej w M. z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali i pomieszczeń wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy M. (Dz. Urz. Woj. Małop. z 13.04.2021 r. poz. 2325) osoby wnioskujące o pomoc mieszkaniową z gminy M. (będące członkami wspólnoty samorządowej gminy M.) powinny udokumentować fakt posiadania centrum życiowego w gminie przez okres co najmniej 5 lat przed złożeniem wniosku (§7 ust. 1 pkt 5 uchwały). Przez centrum życiowe należy natomiast rozumieć miejsce, ośrodek interesów życiowych, w którym skoncentrowane są sprawy rodzinne, osobiste i gospodarcze wnioskodawcy, w szczególności, gdy wnioskodawca zamieszkuje na terenie Gminy M. przez okres co najmniej 5 lat przed złożeniem wniosku, pracuje, korzysta z usług placówek wychowawczo-oświatowych na terenie Gminy M. (§2 pkt. 6 uchwały). Skarżący niewątpliwie pracuje, korzysta z placówek na terenie gminy M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest pismo organu z dnia 10 kwietnia 2024r. w którym organ odmówił skarżącemu wpisu na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D. Z uwagi na obowiązek rozstrzygania przez sąd w granicach sprawy (art. 134 p.p.s.a.) kontrolą objęte zostało również pismo (akt) organu z dnia 7 grudnia 2023r.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że oba pisma stanowią akty z zakresu wykonywania zadania publicznego.

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 działalność gminy w odniesieniu do mienia komunalnego nie opiera się wyłącznie na przepisach prawa cywilnego, ale ma także wymiar publicznoprawny, a w konsekwencji akt odmawiający zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminnego jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy etap postępowania obowiązującego przy udzieleniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Takie działanie nie stanowi oferty zawarcia umowy ani też negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, ale administracyjnoprawny. Dopiero po skierowaniu do zawarcia umowy następuje drugi etap, który ze względu na kończącą go umowę najmu ma charakter cywilnoprawny. Ponadto w uzasadnieniu uchwały wydanej w składzie 7 sędziów z dnia 26 czerwca 2014 r., I OPS 14/13 Naczelny Sąd Administracyjny porównywał zakresy obowiązywania art. 3 § 2 ust. 4 i art. 3 § 2 ust. 6 p.p.s.a., uznając że akty te, prócz formy podjęcia, odróżnia to, czy dany akt wykazuje cechy aktu indywidualnego, czy generalnego, a także czy dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wreszcie czy ma charakter wykonawczy, czy też kreuje nową sytuację prawną adresatów. Jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, stanowisko organu administracji publicznej, dotyczy odmowy realizacji zadania publicznego i rozstrzyga o uprawnieniu wynikającym z przepisów powszechnie obowiązujących, odnosząc się do konkretnej sytuacji określonego podmiotu, należy je zaliczyć do kategorii aktów opisanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1710/16, czy wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. I OSK 1873/15).

W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddany został właśnie akt odmawiający umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu gminnego. Pismo takie stanowi w swej materialnej treści samodzielny, jednostronny i władczy akt organu (por. postanowienie NSA z 12.05.2016 r., I OSK 3425/15, LEX nr 2082622, postanowienie WSA w Krakowie z 8.05.2023 r., III SA/Kr 106/23, LEX nr 3555034).

Na wstępie należy wskazać, że Sąd w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi. Natomiast kontrolą zostały objęte dwa akty organu z dnia 10 kwietnia 2024r. oraz z dnia 7 grudnia 2023r.

Zarówno w akcie organu z 7 grudnia 2023r., jak i 10 kwietnia 2024r. oraz we wszystkich pismach skierowanych do skarżącego brak jest pouczenia o przysługującej mu środkach odwoławczych. Brak jest wskazania, że może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz w jakim terminie. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się powszechnie, że brak właściwego pouczenia a tym samym późniejsze wniesienie sprawy do sądu administracyjnego nie może skutkować odrzuceniem skargi. W sytuacji, w której mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że skarżący bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi na przedmiotowy akt z 7 grudnia 2023r. Skarżący - jak wynika to z akt administracyjnych - nie został bowiem pouczony o prawie wniesienia skargi do Sądu na ten akt, a zatem brak pouczenia nie może spowodować dla strony negatywnych konsekwencji w postaci pozbawienia go prawa do zaskarżenia tego aktu. Należy również wskazać, że postępowanie w sprawie wpisania na listę oczekujących na lokal mieszkalny, z mieszkaniowego zasobu gminy, jest postępowaniem wnioskowym, a z wnioskiem można wystąpić w każdym czasie, bez względu na fakt, czy doszło do zmiany okoliczności faktycznych. Należy przy tym podkreślić, że skarżący oraz jego brat mają umiarkowany i lekki stopień niepełnosprawności oraz problemy neurologiczne. Są więc osobami wobec których organ powinien prowadzić postepowanie w sposób szczególnie transparentny zwłaszcza w zakresie odpowiedniego pouczania o przysługujących środkach zaskarżenia, tak aby nie pozbawić skarżącego możliwości obrony swoich praw i poddania sprawy merytorycznemu rozstrzygnięciu. Niestety w niniejszej sprawie organ nie sprostał wymaganiom wynikającym z art. 9 k.p.a., na podstawie którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy mają czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy uchwały nr XXXIX/322/2021 Rady Miejskiej w D. z dnia 30 listopada 2021 roku w sprawie ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy D.

Zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika do powołanej uchwały określa ona zasady wynajmowania lokali służących do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy D. Z kolei ust. 2 jej § 1 stanowi, że lokale, o których mowa w ust. 1 mogą być oddane w najem członkom wspólnoty samorządowej Gminy.

Należy w tym miejscu przywołać jeszcze treść art. 20 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725). Zgodnie z jego ust. 1 w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 (a więc zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej) gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy. W celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 4, gmina może także wynajmować lokale od innych właścicieli w celu ich podnajmowania (art. 20 ust. 2a ustawy). Od podnajemców, o których mowa w ust. 2a, gmina pobiera czynsz ustalany według stawek czynszu obowiązujących w mieszkaniowym zasobie gminy. Natomiast zgodnie z ust. 2c art. 20 ustawy do lokali, o których mowa w ust. 2a, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.

W doktrynie wskazuje się, że "wprowadzenie przez ustawodawcę możliwości wynajmowania lokali od innych właścicieli stanowi jedynie ustawową podstawę dla podejmowania przez gminy działań (legalnych i dopuszczalnych, także bez komentowanego przepisu) zmierzających do realizacji zadań określonych w art. 4 u.o.l., czyli zapewnienia lokali socjalnych, zamiennych czy też zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Gmina, tak jak dotychczas, może, lecz nie musi posiadać zasobu mieszkaniowego. O tym, które z lokali wchodzą w skład zasobu mieszkaniowego gminy, rozstrzyga aktualnie art. 2 ust. 1 pkt 10 u.o.l. (...) Powstaje wobec tego pytanie, czy takie lokale wchodzą w skład mieszkaniowego zasobu gminy. W definicji zasobu mieszkaniowego gminy nie znajdziemy bowiem tej kategorii. Ustawodawca bowiem chciał, by w zasobie mieszkaniowym znajdowały się tylko takie lokale, w stosunku do których gminie przysługuje prawo własności (współwłasności) bądź też by władały one lokalami (nieruchomościami) jak właściciele, co stwarza też możliwości nabycia własności. Trudno uznać jednak, dlaczego gorzej traktowane miałyby być te lokale, w stosunku do których gminie przysługuje prawo inne niż własność, np. najem, przy czym w skład zasobu mieszkaniowego mogą natomiast wchodzić lokale, w stosunku do których nie przysługuje jej żadne prawo. W każdym z tych przypadków przecież gmina, udostępniając lokal będący w jej posiadaniu osobom o niskich dochodach, realizuje nakreślone przez ustawę zadania własne" (M. Olczyk [w:] Ochrona praw lokatorów, mieszkaniowy zasób gminy i zmiana Kodeksu cywilnego. Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych ustaw, LEX/el. 2005, art. 20).

Z powołanych przepisów wynika, że gmina może podnajmować lokal mieszkalny celem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty mieszkaniowej także w innych gminach, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w której Gmina D. podnajęła lokal od Spółdzielni "[...]". Takie podnajmowanie i jednocześnie zajmowanie lokalu przez członka wspólnoty mieszkaniowej na terenie innej gminy nie skutkuje, że przestaje on być członkiem wspólnoty, która podnajęła mu lokal w innej gminie. Gdyby przyjąć odmienną interpretację skutkowało by to przerzucaniem problemu związanego z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej poza granice rodzimej dla podnajemcy gminy. Należy przy tym podkreślić, że samo podnajęcie lokalu, tak jak w tym przypadku, na obszarze innej wspólnoty samorządowej, odnosić się mogło jedynie do aktualnego członka tej wspólnoty, która wynajęła lokal w innej gminie. Stąd, gdyby skarżący nie był członkiem wspólnoty gminy D., z pewnością gmina D. nie podnajęła by mu lokalu wynajętego w Gminie M. od Spółdzielni "[...]". Fakt mieszkania w tak podnajętym przez Gminę D. lokalu, nawet od 2007r., z uwagi na tryb umieszczenia w nim skarżącego, nie skutkuje tym, że skarżący przestał być członkiem wspólnoty samorządowej gminy D.

Nie ma przy tym znaczenia w niniejszej sprawie, czy obecnie skarżący zajmuje lokal pierwotnie podnajęty przez organ od Spółdzielni "[...]" z tytułem, czy też bez tytułu prawnego. Istotne jest bowiem jedynie w jakim trybie skarżący znalazł się w przedmiotowym lokalu. Skoro więc umieszczenie go tam nastąpiła w trybie art. 20 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, to należy go nadal traktować jako członka wspólnoty samorządowej Gminy D.

W przedmiotowej sprawie doszło również do naruszenia art. 7 i 7a k.p.a., gdyż przy rozstrzyganiu sprawy organ ma obowiązek uwzględnić słuszny interes obywatela, jak również wątpliwości prawne rozstrzygać na jego korzyść. Z akt sprawy wynika, że zarówno skarżący, jak i jego brat są osobami niepełnosprawnymi, nie potrafią się utrzymać zatrudnienia, mimo ciągle powtarzanych prób z uwagi na swoje schorzenia (m.in. padaczka). Skarżącemu i jego bratu udzielana jest ciągle pomoc społeczna. Niewątpliwie w słusznym ich interesie jest posiadanie lokalu, w którym bezpiecznie mogą funkcjonować.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a. zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego o wpisanie na listę oczekujących na lokal mieszkalny z mieszkaniowego zasobu Gminy D. i traktowanie go jak członka wspólnoty samorządowej Gminy D.

Wobec naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz §1 ust. 2 załącznika do uchwały nr XXXIX/322/2021 Rady Miejskiej w D. z dnia 30 listopada 2021 roku w sprawie ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy D., Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.