Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 414/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1439
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy Wyry z dnia 28 maja 2020 r. nr XVII/160/2020 w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 maja 2021 r. Wojewoda Śląski wniósł do tutejszego Sądu o stwierdzenie nieważności uchwały Nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W., w całości - jako sprzecznej z art. 4 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

W ocenie skarżącego przedmiotowa uchwała nie wypełnia dyspozycji przepisu art. 4 ust. 2 ustawy, gdyż nie zawiera minimum postanowień, które zgodnie z zapisem ustawowym powinno się uwzględnić przy ustalaniu szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. I tak:

1) Rada Gminy nie wypełniła delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 2 pkt 2a ustawy, bowiem nie określiła prawidłowo i kompleksowo szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. W § 5 ust. 2 regulaminu określono, że właściciel nieruchomości jest zobowiązany do utrzymywania miejsc gromadzenia odpadów w takim stanie sanitarnym i porządkowym, aby nie dochodziło do zalegania odpadów na ziemi oraz do ich rozprzestrzeniania się. Brak jest, zdaniem skarżącego, określenia szczegółowych zasad dotyczących utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym miejsc gromadzenia odpadów, a zasady wskazane przez Radę dotyczą wyłącznie kwestii porządkowych.

2) Rada Gminy nie wypełniła delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy, bowiem nie określiła prawidłowo częstotliwości pozbywania się odpadów komunalnych. Stosownie do treści art. 4 ust, 2 pkt 3 ustawy regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie powinien określać szczegółowe zasady dotyczące częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych, z kolei uchwała podejmowana na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy ma określać częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości. Przedmiotem regulacji obu uchwał są zatem dwie zupełnie odrębne kwestie; jedna z nich jest normowana z punktu widzenia obowiązków ciążących na właścicielu nieruchomości, druga z kolei z punktu widzenia obowiązków gminy. Określenie zatem częstotliwości odbierania odpadów komunalnych w regulaminie jest nie tylko przekroczeniem delegacji ustawowej, ale uregulowaniem materii właściwej dla innego aktu prawnego. Z uwagi na to, należy stwierdzić, iż regulacja regulaminu zawarta w rozdziale 4 (pomimo prawidłowego tytułu rozdziału tj. Częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego.) odnosi się do de facto do odbierania odpadów, a więc materii właściwej dla uchwały podejmowanej na podstawie art. 6r ust. 3 ustawy.

3) Rada gminy w sposób nieprawidłowy określiła obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego (§ 2 ust. 1 i 2 uchwały). Wprowadzono tam przepis o treści (ust. 1) "obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego winien być realizowany przez odgarnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń oraz podjęcie działań zmierzających do usunięcia lub ograniczenia śliskości nawierzchni za pomocą środków chemicznych prawnie dopuszczonych do tego celu" Zgodnie zaś z ust. 2 "zanieczyszczenia usuwane z chodników i innych części nieruchomości służących do użytku publicznego należy gromadzić w miejscu nie powodującym zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów tak, by mogły je sprzątnąć służby utrzymujące drogi w czystości". W ocenie organu nadzoru powyższy przepis nie określił wymagań (zasad) uprzątania błota, śniegu lodu i zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, jedynie sposób w jaki należy wypełnić ten obowiązek.

4) Przepisy delegacji ustawowej, w ocenie skarżącego, narusza również § 2 ust. 3 regulaminu w brzmieniu:"Nie należy:

a) gromadzić w pojemnikach na odpady komunalne: śniegu, lodu, gorącego popiołu, gruzu, szlamów, substancji toksycznych, żrących, wybuchowych, przeterminowanych leków, zużytych olejów, resztek farb, rozpuszczalników, lakierów i innych odpadów niebezpiecznych oraz odpadów innych aniżeli komunalne pochodzących z działalności gospodarczej:

b) spalać w pojemnikach na odpady komunalne jakichkolwiek odpadów komunalnych".

Ustawodawca nie upoważnił rady gminy do nałożenia na właścicieli nieruchomości zakazów np. gromadzenia w pojemnikach komunalnych (...), spalania w pojemnikach na odpady komunalne jakichkolwiek odpadów komunalnych. W ocenie skarżącego przytoczone regulacje aktu prawa miejscowego nie stanowią materii regulaminu utrzymywania czystości i porządku w gminie, a ich wprowadzenie pozbawione jest podstaw prawnych.

5) W § 4 ust. 5 regulaminu określając rodzaje i minimalne pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenach przeznaczonych do użytku publicznego i drogach publicznych Rada Gminy nałożyła niezgodnie z ustawą obowiązki na prowadzących działalność gospodarczą handlowo-usługową oraz przedsiębiorców użytkujących tereny komunikacji publicznej. Rada Gminy ponadto uzależniła rozmieszczenie koszy ulicznych od bliżej niesprecyzowanego, nieostrego czynnika, postanawiając w pkt 2, że "na chodnikach i ciągach pieszo-jezdnych kosze należy ustawiać miarę potrzeb".

6) Przekroczenie delegacji ustawowej nastąpiło również w zakresie § 6 ust. 11 regulaminu, zgodnie z którym "właściciele nieruchomości posiadający przydomową oczyszczalnię ścieków powinni usuwać osady ściekowe zgodnie z instrukcją tego urządzenia". Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy Rada Gminy winna określić częstotliwości i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Organ nadzoru zwrócił także uwagę, że komunalne osady ściekowe nie mogą być zaliczone do nieczystości ciekłych.

7) W ocenie Wojewody za wykraczający poza zakres delegacji ustawowej należy uznać nałożony w § 6 ust. 6 regulaminu obowiązek wystawiania odpadów wielkogabarytowych i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego przed swoją nieruchomością w terminach wynikających z ogłoszenia, w sposób nie utrudniający korzystania z nieruchomości oraz umożliwiający swobodny dostęp dla pracowników przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne,

8) Organ nadzoru zakwestionował regulację zawartą w § 6 ust. 7 regulaminu, zgodnie z którym w przypadku; frakcji odpadów budowlanych i rozbiórkowych chodzi o odpady nie wymagające pozwolenia na budowę ani zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót do właściwego organu administracji budowlano - architektonicznej. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 6 oraz w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy posługuje się bowiem dla określenia tej frakcji odpadów komunalnych jednolitym terminem odpadów budowlanych i rozbiórkowych.

9) Rada Gminy doprecyzowała (w § 6 ust. 2 pkt 7 regulaminu) frakcję bioodpadów wskazując, że są to liście. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 5 ustawy posługuje się zaś dla określenia tej frakcji odpadów komunalnych jednolitym terminem bioodpady.

10) Za sprzeczny z prawem organ uznał również § 4 ust. 12 regulaminu, w którym Rada postanowiła, iż odpady opakowaniowe (butelki z tworzyw sztucznych, opakowania wielomateriałowe oraz tekturowe, itp.) przed umieszczeniem w pojemniku lub worku winny być zgniecione lub złożone na płasko w celu optymalnego wykorzystania pojemnika.

11) Zapis § 7 ust. 1 regulaminu należy uznać za niedozwolone powtórzenie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy.

12) w ocenie Wojewody za naruszający prawo należy uznać § 7 ust. 2 regulaminu, gdzie nałożono na właścicieli nieruchomości zalecenia mające na celu zapobieganie powstawaniu odpadów: zakup produktów w opakowaniach zwrotnych; unikanie stosowania toreb z tworzywa sztucznego na zakupy; ograniczenie marnotrawienia żywności. Jakkolwiek działania takie powinny przyświecać wszystkim osobom świadomym zagrożeń, do jakich prowadzi polityka niezrównoważonego korzystania ze środowiska i jego zanieczyszczania przez człowieka, to mimo to rada gminy wykroczyła poza swoje kompetencje oraz poza delegację ustawową wynikającą z art. 4 ust. 2 ustawy.

13) W § 8 ust. 2 uchwały Rada Gminy nałożyła określone obowiązki na "właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe". Tym samym z zakresu regulacji wyłączone zostały osoby utrzymujące zwierzęta domowe, lecz niebędące ich właścicielami. Rada Gminy nie wypełniła więc w pełni delegacji ustawowej.

14) W § 8 ust. 2 regulaminu Rada Gminy postanowiła, że "właścicielom zwierząt domowych zabrania się:

1) wypuszczania ich bez dozoru poza teren nieruchomości, a w budownictwie wielolokalowym poza obręb własnego mieszkania;

2) wprowadzania zwierząt domowych na tereny przeznaczone na place gier i zabaw, parków oraz innych terenów objętych zakazem na podstawie odrębnych regulaminów, ustalonych przez zarządców nieruchomości; zakaz ten nie dotyczy osób niepełnosprawnych, korzystających z pomocy psów-przewodników lub psów-opiekunów;

3) wprowadzania zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów przeznaczonych dla zwierząt, takich jak lecznice, wystawy itp.; zakaz ten nie dotyczy osób niepełnosprawnych, korzystających z pomocy psów-przewodników lub psów-opiekunów".

Powyżej przywołane regulacje budzą wątpliwości organu nadzoru. Przede wszystkim prawodawcy miejscowemu nie wolno wkraczać w zakres materii ustawowej. Do tej materii należy zaś kwestia sprawowania kontroli (w kwestionowanym wyżej zapisie mowa o dozorze) nad wyprowadzanym (wypuszczanym) psem. Kwestię tę reguluje ustawa o ochronie zwierząt, która w art. 10a ust. 3 stanowi: Zabrania się puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna. Zgodnie z postanowieniami ustawy obowiązkiem właściciela jest zatem takie puszczanie psa. aby zachowywać nad nim kontrolę. Sposób w jaki ta kontrola będzie sprawowana jest już jednak prawnie irrelewantny (o ile nie godzi w zasadę humanitarnego traktowania zwierzęcia) i organ stanowiący gminy nie ma kompetencji do tego, aby modyfikować wskazany w ustawie obowiązek poprzez określenie sposobu jego wykonywania. Jeżeli zatem właściciel psa potrafi sprawować nad nim kontrolę w inny sposób niż przez trzymanie go na smyczy lub w założonym kagańcu, na przykład poprzez wykorzystywanie umiejętności zwierzęcia wynikających z odpowiedniej tresury, to wymóg ustawowy jest zrealizowany.

1

Dlatego też, zdaniem skarżącego niedopuszczalny jest taki sposób kształtowania regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który prowadziłby do penalizowania zachowania, które jest prawidłową realizacją obowiązku ustawowego.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy W. wniósł o jej oddalenie. Nie odniósł się do zarzutów skargi wskazując jedynie, że "stanowisko Wojewody stanowi odmienne spojrzenie oraz zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej w sprawie. Prawidłowo określono w zaskarżonej uchwale wszystkie elementy i wymagania wynikające z ustawy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a.", poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy, że podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy wyznaczają przepisy ustawy o samorządzie gminnym. W myśl art. 91 ust. 1 tego aktu uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zatem konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. Takie naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.

Rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy musi bowiem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, a prawo miejscowe może być stanowione w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP).

Zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w ustawie z dnia 13 października 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 – dalej jako "u.c.p.g."). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego aktu rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego. Zakres regulacji regulaminu wynika z art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.c.p.g. regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie:

a) selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,

b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży,

c) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

d) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków;

2a) utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

W myśl zaś art. 4 ust. 2a u.c.p.g. rada gminy może w regulaminie: wprowadzić obowiązek selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych innych niż wymienione w ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz określić wymagania w zakresie selektywnego zbierania tych odpadów (pkt 1); postanowić o zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie od innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne (pkt 2); określić dodatkowe warunki dotyczące ułatwienia prowadzenia selektywnego zbierania odpadów przez osoby niepełnosprawne, w szczególności niedowidzące (pkt 3); określić wymagania dotyczące kompostowania bioodpadów stanowiących odpady komunalne w kompostownikach przydomowych na terenie nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi oraz zwolnić właścicieli takich nieruchomości, w całości lub w części, z obowiązku posiadania pojemnika lub worka na te odpady (pkt 4); określić warunki uznania, że odpady, o których mowa w pkt 1 oraz w ust. 2 pkt 1 lit. a i b, są zbierane w sposób selektywny (pkt 5).

Wyliczenie w art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g. elementów regulaminu ma charakter wyczerpujący. Upoważnienie to nie daje radzie gminy podstaw do stanowienia regulaminu zawierającego postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 ust. 2 i ust. 2a u.c.p.g. oraz pomijania kwestii, które winny być w nim obligatoryjnie uregulowane.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi Sąd stwierdził co następuje.

Ad) 1. Rada gminy na mocy art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy została zobowiązana do określenia "zasad utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym". Nastąpiło to poprzez wskazanie, że właściciel nieruchomości jest zobowiązany do utrzymywania miejsc gromadzenia odpadów w takim stanie sanitarnym i porządkowym, aby nie dochodziło do zalegania odpadów na ziemi oraz do ich rozprzestrzeniania się. Wprowadzona regulacja nie odnosi się do pojemników na odpady, tylko do ich otoczenia. W konsekwencji należy uznać, że w tym zakresie doszło do istotnego naruszenia prawa poprzez brak realizacji upoważnienia ustawowego.

Ad 2) Rada Gminy została zobowiązania do określenia częstotliwości pozbywania się odpadów komunalnych (art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g.). Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 kwestionowanej uchwały ma to następować "zgodnie z harmonogramem dostarczonym przez przedsiębiorcę [...]". W dalszej części prawodawca miejscowy, wskazując określone terminy wprost posługuje się określeniem "odbierane". Należy uznać, że w tym zakresie doszło do istotnego naruszenia prawa poprzez brak realizacji upoważnienia ustawowego.

Ad 3) Rada Gminy została zobowiązana do określenia "zasad" dotyczących obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Nastąpiło to w § 2 ust. 1 i 2 uchwały. Wprowadzono tam przepis o treści (ust. 1) "obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego winien być realizowany przez odgarnięcie biota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń oraz podjęcie działań zmierzających do usunięcia lub ograniczenia śliskości nawierzchni za pomocą środków chemicznych prawnie dopuszczonych do tego celu" Zgodnie zaś z ust. 2 "zanieczyszczenia usuwane z chodników i innych części nieruchomości służących do użytku publicznego należy gromadzić w miejscu nie powodującym zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów tak, by mogły je sprzątnąć służby utrzymujące drogi w czystości". W ocenie organu nadzoru powyższy przepis nie określił wymagań (zasad) uprzątania błota, śniegu lodu i zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, jedynie sposób w jaki należy wypełnić ten obowiązek. Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić. Użyte w delegacji ustawowej sformułowanie "zasady" może być tu traktowane jako "sposób wykonywania określonej czynności". Nastąpiło to we wskazanych przepisach regulaminu i nie można stwierdzić, że doszło tu do istotnego naruszenia prawa.

Ad 4) w ocenie składu orzekającego doszło przy uchwalaniu regulaminu do przekroczenia delegacji ustawowej w zakresie obowiązków wskazanych w jego § 2 ust. 3. Przepis powyższy zakazuje:

- gromadzenia w pojemnikach na odpady komunalne: śniegu, lodu, gorącego popiołu, gruzu, szlamów, substancji toksycznych, żrących, wybuchowych, przeterminowanych leków, zużytych olejów, resztek farb, rozpuszczalników, lakierów i innych odpadów niebezpiecznych oraz odpadów innych aniżeli komunalne pochodzących z działalności gospodarczej oraz spalania w pojemnikach na odpady komunalne jakichkolwiek odpadów komunalnych. Część powyższych zakazów wynika wprost z innych ustaw (np. spalanie odpadów poza instalacjami, czy też umieszczanie w pojemnikach substancji niebezpiecznych). W odniesieniu do pozostałych zakazów (np. umieszczania szlamu) jest nieprecyzyjna. Zatem i w tym przypadku doszło do istotnego naruszenia prawa.

Ad 5) Przy uchwalaniu regulaminu doszło do naruszenia delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.c.p.g. Uprawnia on do określenia rodzajów i minimalnych pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenach przeznaczonych do użytku publicznego i drogach publicznych. Brak jednak podstaw by różnicować te wymagania w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą handlowo-usługową oraz przedsiębiorców użytkujących tereny komunikacji publicznej.

Ad 6) W § 6 ust. 11 regulaminu określono obowiązek właścicieli nieruchomości wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków. Mają oni usuwać osady ściekowe zgodnie z instrukcją tego urządzenia. Zawartość przydomowych oczyszczalni ścieków nie stanowi jednak nieczystości ciekłych. Są nimi bowiem ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., który upoważnia radę gminy jedynie do określania częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego.

Ad 7) W ocenie Wojewody za wykraczający poza zakres delegacji ustawowej należy uznać nałożony w § 6 ust. 6 regulaminu obowiązek wystawiania odpadów wielkogabarytowych i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego przed swoją nieruchomością w terminach wynikających z ogłoszenia, w sposób nie utrudniający korzystania z nieruchomości oraz umożliwiający swobodny dostęp dla pracowników przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne. Zarzut powyższy należy uznać za zbliżony do tego określonego w pkt 1. Dodatkowo można stwierdzić, iż obowiązek powyższy nie musi być realizowany poprzez wystawianie powyższych odpadów – ale poprzez skorzystanie z Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych.

Ad 8) Za wprowadzone zupełnie bez podstawy prawnej należy uznać rozróżnienie odpadów frakcji odpadów budowlanych i rozbiórkowych (§ 6 ust. 7 regulaminu) w zależności od tego, czy roboty budowlane były realizowane w oparciu o pozwolenie na budowę, czy też zgłoszenie.

Ad 9) Rada Gminy w § 6 ust. 2 pkt 7 regulaminu wprowadził przepis utożsamiający bioodpady z liśćmi. W ocenie składu orzekającego nastąpiło to nie tylko bez podstawy prawnej, ale wbrew celowi regulacji, którym jest uregulowanie postępowania ze wszystkimi bioodpadami.

Ad 10) Należy zgodzić się z organem nadzoru, iż wprowadzony w § 4 ust. 12 regulaminu obowiązek zgniatania lub składania na płasko wymienionych tam rodzajów odpadów opakowaniowych nie ma podstawy w delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 u.p.c.g.

Ad 11) § 7 ust. 1 regulaminu stanowi, że "obejmuje się wszystkich właścicieli nieruchomości zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych oraz systemem selektywnego zbierania odpadów". Przepis powyższy stanowi, w ocenie Sądu niedopuszczalne powtórzenie treści art. art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Ad 12) Należy zgodzić się z Wojewodą, że bez podstawy prawnej nałożono w § 7 ust. 2 regulaminu, zalecenia mające na celu zapobieganie powstawaniu odpadów: zakup produktów w opakowaniach zwrotnych; unikanie stosowania toreb z tworzywa sztucznego na zakupy; ograniczenie marnotrawienia żywności.

Ad 13) Równie zasadny jest zarzut dotyczący § 8 ust. 2 regulaminu. Rada Gminy nałożyła w nim określone obowiązki na "właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe". Zatem z zakresu regulacji wyłączone zostały osoby utrzymujące zwierzęta domowe, lecz niebędące ich właścicielami. Rada Gminy nie wypełniła więc w pełni delegacji ustawowej.

14) Ostatni wreszcie zarzut dotyczy § 8 ust. 2 regulaminu. Rada Gminy postanowiła w nim, że "właścicielom zwierząt domowych zabrania się:

1) wypuszczania ich bez dozoru poza teren nieruchomości, a w budownictwie wielolokalowym poza obręb własnego mieszkania;

2) wprowadzania zwierząt domowych na tereny przeznaczone na place gier i zabaw, parków oraz innych terenów' objętych zakazem na podstawie odrębnych regulaminów, ustalonych przez zarządców nieruchomości; zakaz ten nie dotyczy osób niepełnosprawnych, korzystających z pomocy psów-przewodników lub psów-opiekunów;

3) wprowadzania zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów przeznaczonych dla zwierząt, takich jak lecznice, wystawy itp.; zakaz ten nie dotyczy osób niepełnosprawnych, korzystających z pomocy psów-przewodników lub psów-opiekunów".

Należy zgodzić się z organem nadzoru, że powyższe nakazy i zakazy wkraczają w materię regulowaną przepisami rangi ustawowej, zwłaszcza ustawy o ochronie zwierząt. Trafnie Wojewoda podniósł, że zapis powyższy wprowadza bardziej restrykcyjne zasady postępowania ze zwierzętami, niż przewiduje ostatnia z wymienionych ustaw.

Reasumując powyższe skład orzekający stwierdza, że wszystkie zarzuty skargi są zasadne, za wyjątkiem tego określonego w pkt 3. Zaskarżone przepisy naruszają delegację zawartą w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. w sposób istotny. Sąd nie może jednak poprzestać na usunięciu zakwestionowanych przepisów regulaminu z obrotu prawnego. Wynika to z faktu, że na skutek takiego zabiegu regulacja prawa miejscowego stałaby się niekompletna. Inaczej mówiąc, zaskarżony regulamin nie określałby wszystkich obowiązków, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy. Dlatego konieczne jest stwierdzenie zaskarżonej uchwały w całości.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

-----------------------

Id: 60C15522-702E-472E-90FC-E7F00172FA50. Podpisany Strona 12