Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 79/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135 ust. 1 pkt 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 453/16 w sprawie ze skargi R. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 453/16 oddalił skargę R. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Postanowieniem z [...] października 2011 r. wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne przeciwko R. G. (skarżącemu), któremu zarzucono popełnienie następujących przewinień dyscyplinarnych:

I. naruszenie dyscypliny służbowej poprzez wykonanie w sposób nieprawidłowy i w konsekwencji zaniechanie wykonania czynności służbowej w ten sposób, że na ustne polecenie wydane w okresie 22-28 czerwca 2011 r. przez przełożonego [...] K. S. dotyczące sporządzenia postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej M. Z. do sprawy [...] sporządził postanowienie w sposób nieprawidłowy wpisując treść niezwiązaną z przedmiotem i zakresem ekspertyzy oraz nie wskazując terminu wykonania opinii, w związku z czym postanowienie nie zostało zatwierdzone przez Komendanta Miejskiego Policji w O., a następnie zaniechał sporządzenia prawidłowego postanowienia, tj. czyn z art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 41 ust. 3 Zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców i w zw. z § 13 pkt 1 Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji;

II. naruszenie dyscypliny służbowej poprzez odmowę wykonania polecenia służbowego w ten sposób, że nie wykonał ustnego polecenia przełożonego [...] A. R. wydanego w dniach 22-23 sierpnia 2011 r. dotyczącego pisemnego wyjaśnienia przyczyny zaniechania sporządzenia postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej M. Z. w postępowaniu [...], tj. czyn z art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 13 pkt 1 Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1993 r. ;

III. naruszenie dyscypliny służbowej poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych określonych w przepisach w ten sposób, że w okresie od 28 czerwca 2011 r. nie załączył do akt kontrolnych sprawy [...] przeglądu akt głównych sprawy, tj. czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 208 ust. 2 Zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo - śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców.

Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w P. zawiesił postępowanie dyscyplinarne do czasu powrotu obwinionego ze zwolnienia lekarskiego. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem Komendanta Powiatowego Policji w P. z [...] lutego 2012 r.

Orzeczeniem z [...] kwietnia 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w P. uznał skarżącego winnym popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I. i odstąpił od ukarania oraz uniewinnił od popełnienia czynów zarzucanych w punktach II. i III. Od orzeczenia tego skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R., który orzeczeniem z [...] maja 2012 r. uchylił zaskarżone orzeczenie całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Komendant Powiatowy Policji w P. postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. zmienił stawiane skarżącemu zarzuty w ten sposób, że skarżącemu zarzucono iż:

I. naruszył dyscyplinę służbową poprzez wykonanie w sposób nieprawidłowy i w konsekwencji zaniechanie wykonania czynności służbowej w ten sposób, że na ustne polecenie wydane w okresie 22-28 czerwca 2011 r. przez przełożonego [...] K. S., dotyczące sporządzenia postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej M. Z. do sprawy [...] sporządził postanowienie w sposób nieprawidłowy wpisując treść nie związaną z przedmiotem i zakresem ekspertyzy oraz nie wskazując terminu wykonania opinii, w związku z czym postanowienie nie zostało zatwierdzone przez Komendanta Miejskiego Policji w O., a następnie do dnia 9 lipca 2011 r. nie sporządził poprawnego postanowienia o dopuszczeniu opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej, udając się na urlop wypoczynkowy, po powrocie z którego w dniu 22 sierpnia 2011 r., w dalszym ciągu konsekwentnie zaniechał wykonania tej czynności, tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 41 ust. 3 Zarządzenia nr 1426 Komendanta Głównego Policji z 23 grudnia 2004 r. i w zw. z § 13 pkt 1 Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1993 r.

II. naruszył dyscyplinę służbową poprzez odmowę wykonania polecenia służbowego w ten sposób, że nie wykonał ustnego polecenia przełożonego [...] A. R. wydanego w dniach 22-23 sierpnia 2011 r. dotyczącego pisemnego wyjaśnienia przyczyny zaniechania sporządzenia postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej M. Z. w postępowaniu [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 13 pkt Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1993 r.

Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w P. ponownie zawiesił postępowanie dyscyplinarne do czasu rozpatrzenia przez Komendanta Głównego Policji wniosku obwinionego o wyłączenie od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym wyższego przełożonego dyscyplinarnego, przełożonego dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego. Postępowanie zostało podjęte na podstawie postanowienia z [...] września 2012 r.

Następnie Komendant Powiatowy Policji w P. orzeczeniem z [...] października 2012 r., działając na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 ze zm.), uznał skarżącego winnym popełnienia zarzuconych przewinień i wymierzył karę nagany.

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, orzeczeniem z [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy orzeczenie z 8 października 2012 r.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 158/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. G. NSA wyrokiem z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1907/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż w sprawie nie zostały wyjaśnione okoliczności, czy A. R., będąc zastępcą [...] Komendy Miejskiej Policji w O., był uprawniony do wydawania skarżącemu poleceń służbowych. Nadto nie zostało wyjaśnione zagadnienie dotyczące legalności polecenia wydanego przez A. R. skarżącemu. NSA wskazał również, iż nie został dostatecznie rozważony zarzut związany z nieuwzględnieniem wniosków dowodowych skarżącego. W związku z powyższym NSA stwierdził, że konieczne jest uzupełnienie przez organ dyscyplinarny materiału dowodowego.

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 784/15, uchylił zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w P. z [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że w toku postępowania skarżący wielokrotnie podkreślał, że A. R. nie był uprawniony do wydawania mu poleceń oraz że polecenie wydane przez ww. wiązałoby się z naruszeniem prawa. Tym samym koniecznym było ustalenie czy osoba ta, będąc zastępcą [...] Komendy Miejskiej Policji w O., była uprawniona do wydawania skarżącemu poleceń służbowych. Sąd stwierdził, że organy zupełnie pominęły okoliczności podnoszone przez skarżącego, że z pkt 14 karty opisu stanowiska pracy wynika, iż jest on zobowiązany do realizacji zadań zleconych w kartach nadzoru postępowań przygotowawczych, a ponadto, że wykonanie polecenia skutkowałoby naruszeniem prawa. Z zeznań A. R. na k. 75 akt administracyjnych wynika, że skarżący oświadczył, iż wykona polecenie, jeżeli otrzyma je w formie pisemnej, tj. wpisane do karty nadzoru. Skarżący stwierdził też, że postępowanie jest zakończone i wydanie postanowienia wymaga jego antydatowania. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, nie zostały w ogóle wyjaśnione, chociaż mają istotne znaczenie dla przypisania skarżącemu zarzutu opisanego w pkt II zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Jako konieczne Sąd uznał wyjaśnienie zagadnienia dotyczącego legalności polecenia wydanego przez A. R. skarżącemu oraz uzupełnienie przez organ dyscyplinarny materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z: kart nadzoru postępowania przygotowawczego w sprawie [...] oraz kart opisu pracy dla stanowiska obwinionego; zeznań świadka M. K., ewentualnie innych osób które były obecne przy rozmowie A. R. z obwinionym na okoliczność, czy wykonanie polecenia wydanego przez A. R. wiązało się z antydatowaniem postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego; postanowienia Prokuratury W. z [...] stycznia 2012 r. Tak uzupełniony materiał dowodowy, zdaniem Sądu, należy ocenić pod kątem, czy skarżący nie wykonując polecenia A. R. popełnił przewinienie dyscyplinarne.

Orzeczeniem z [...] października 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w P., działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, umorzył postępowanie dyscyplinarne nr PD-1/2011 prowadzone przeciwko skarżącemu. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte postanowieniem z [...] października 2011 r. i dotyczy czynów popełnionych w dniach 22-28 czerwca 2011 r.; 22 sierpnia 2011 r. oraz 28 sierpnia 2011 r. Organ uznał, że biorąc pod uwagę okresy zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie karalności. Komendant Powiatowy stwierdził, że w tej sytuacji nie za chodzi konieczność uzupełniania materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodów zleconych przez Sąd wyrokiem z 30 lipca 2015 r., jako niemających wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w zakresie przedawnienia karalności.

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą we R. orzeczeniem z [...] grudnia 2015 r. uchylił powyższe orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w P. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podniósł, że w aktach przedmiotowego postępowania brak jest postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. 26 października 2015 r. rzecznik dyscyplinarny wystąpił do przełożonego dyscyplinarnego o wyrażenie zgody na skorzystanie z pomocy innego rzecznika dyscyplinarnego, celem analizy materiałów oraz sporządzenia sprawozdawania, a przełożony dyscyplinarny wyraził na to zgodę. Organ zarzucił również, że sprawozdanie z 27 października 2015 r. nie zawiera oznaczenia, czy sporządził je rzecznik dyscyplinarny prowadzący przedmiotowe postępowanie, czy też rzecznik przybrany do pomocy. Ponadto organ wskazał, że skarżący został obwiniony o popełnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych, zaś w zaskarżonym orzeczeniu zawarto trzy zarzuty, co jest niezgodne ze stanem faktycznym. Zdaniem organu, w związku z powyższym orzeczenie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego nie może pozostać w obrocie prawnym, albowiem należy rozważyć możliwość konwalidowania powstałych nieprawidłowości, a następnie zbadać, czy zaistniały przesłanki do wykonania czynności kończących postępowanie dyscyplinarne.

Rozpatrując sprawę ponownie Komendant Powiatowy Policji w P., orzeczeniem z [...] grudnia 2015 r., działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu. Organ wyjaśnił, że rzecznik dyscyplinarny wyznaczony do pomocy konwalidował powstałe uchybienia proceduralne, tj. wydał postanowienie z [...] grudnia 2015 r. o zakończeniu czynności dowodowych oraz sporządził sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, w którym oznaczono rzecznika dyscyplinarnego. Organ wskazał także, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy i stwierdzeniu, że zaistniały przesłanki do wykonania czynności kończących, orzekł o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia karalności przewinień dyscyplinarnych.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący wyraził przekonanie, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie i wydał orzeczenie o jego uniewinnieniu, albowiem wskazane przez organ przepisy stanowią zakaz karania, a nie zakaz uniewinniania.

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą we R. orzeczeniem z [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie z [...] grudnia 2015 r., podtrzymując argumentację organu I instancji, co do tego, że w świetle art. 135 ust. 4 ustawy o Policji w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie karalności. W ocenie organu II instancji, wydanie orzeczenia o uniewinnieniu skarżącego byłoby możliwe na obecnym etapie postępowania dyscyplinarnego tylko wtedy, gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, że obwiniony nie popełnił zarzucanych mu czynów. Zebrany w postępowaniu materiał dowodowy nie pozwala jednak na wydanie takiego rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższe orzeczenie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podniósł, że przedawnienie karalności zarzucanych mu czynów nie jest przeszkodą do wydania orzeczenia uniewinniającego. Zarzucił, że organ I instancji umarzając postępowanie uchylił się od wykonania czynności procesowych wskazanych w prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych. Wskazał, że gdyby należało w jego sprawie umorzyć postępowanie, to zrobiłby to Sąd, bo już wówczas były ku temu podstawy prawne. Podał również, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że roczny termin przedawnienia karalności czynu wskazany w art. 135 ust. 4 ustawy o Policji nie oznacza, iż w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, że obwiniony nie popełnił czynu, nie można wydać orzeczenia o uniewinnieniu. Stwierdził również, że Sąd nie wydawałby zaleceń o przeprowadzeniu postępowania dowodowego, gdyby postępowanie to należało umorzyć. Skarżący zarzucił również organowi błędy proceduralne takie jak: nieprzesłanie wydanych orzeczeń ustanowionemu obrońcy (art. 135 f ust. 6 ustawy), odstąpienie od zapoznania go z aktami postępowania przed podjęciem końcowej decyzji (art. 135 f ust. 10 oraz art. 135 ust. 1 i ust. 2 ustawy).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 153 P.p.s.a., wskazał, że orzeczenia uznające skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu naruszeń dyscyplinarnych i wymierzające karę nagany, były przedmiotem sądowej kontroli. Organ orzekając ponownie w sprawie, w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 lipca 2015 r. orzeczenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji i Komendanta Powiatowego Policji w P., obowiązany był mieć na uwadze powyższą regulację. Sąd nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego w określonym w wyroku zakresie i jego ocenę pod kątem, czy skarżący nie wykonując polecenia A. R. popełnił przewinienie dyscyplinarne. Wskazania Sądu odnosiły się zatem do przewinienia ujętego w pkt II zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Co do zarzutu opisanego w pkt I, to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2015 r. uznał, że stan faktyczny w tym zakresie jest bezsporny. W sytuacji, gdy sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, obowiązany był on w pierwszej kolejności zbadać, czy w sprawie obowiązuje ten sam stan prawny przy niezmienionym stanie faktycznym. Rozstrzygając ponownie w sprawie organy uznały, uwzględniając regulacje zawarte w art. 135 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy o Policji, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka dalszego prowadzenia postępowania jaką jest przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego, co skutkuje obligatoryjnością umorzenia postępowania dyscyplinarnego. Sąd I instancji uznał, że rozstrzygnięcie takie jest prawidłowe. W sprawie istotne jest bowiem na jaką datę dokonywana była wcześniejsza sądowa kontrola legalności wydanych w sprawie orzeczeń. Zestawienie dat popełnienia zarzucanych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych, tj. czynu opisanego w zarzucie I, który miał miejsce 22-28 czerwca 2011 r. i trwał co najmniej do 22 sierpnia 2011 r., a polegał na nieprawidłowym wykonaniu czynności służbowej oraz czynu opisanego w zarzucie II polegającego na niewykonaniu polecenia służbowego wydanego przez przełożonego mającego miejsce 22-23 sierpnia 2011 r., i daty wydania orzeczenia przez organ odwoławczy, tj. [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] listopada 2012 r., przy uwzględnieniu okresu zawieszenia postępowania od 13 stycznia 2012 r. do 9 lutego 2012 r. i od 18 czerwca 2012 r. do 6 września 2012 r., wskazuje, że w dacie orzekania przewidziany w przepisie art. 135 ust. 4 ustawy o Policji termin nie upłynął. Organ nie rozważał zatem kwestii umorzenia postępowania, gdyż okoliczności faktyczne nie uprawniały do tego. W konsekwencji również Sąd, który nie jest uprawniony do zastępowania organu w zakresie orzekania co do istoty sprawy, a jedynie do oceny legalności wydanego aktu, dokonał kontroli prawidłowości wydanych w sprawie orzeczeń uwzględniając stan faktyczny istniejący w dacie ich wydania. W dacie tej przedawnienie karalności jeszcze nie nastąpiło i nie mogło być ono uwzględnione przez Sąd. Dodatkowo Sąd I instancji zauważył, że skarżący w skardze na orzeczenie z [...] listopada 2012 r. wnioskował o ewentualne umorzenie postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia karalności zarzucanych mu czynów. Sąd Wojewódzki wniosku tego nie uwzględnił, skargę oddalił, a skarżący w skardze kasacyjnej nie podnosił kwestii przedawnienia karalności zarzucanych mu przewinień. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w ramach zarzutów kasacyjnych w kwestii przedawnienia nie wypowiadał się, przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia jedynie w ramach zarzutów kasacyjnych. Sąd Wojewódzki orzekając ponownie w sprawie, działając w ramach związania wynikającego z art. 190 P.p.s.a., kwestii tej również nie rozważał. Nie można zatem zasadnie twierdzić, jak czyni to skarżący w skardze, że gdyby w tej sprawie należało umorzyć postępowanie z powodu upływu rocznego terminu, to zrobiłby to orzekający Sąd.

Po wyroku Sądu Wojewódzkiego z 30 lipca 2015 r. sytuacja faktyczna w przedmiotowej sprawie uległa zasadniczej zmianie. Ta zmiana okoliczności faktycznych to upływ czasu od popełnienia przypisywanych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych. Poza wszelką wątpliwością od ich popełnienia upłynął rok. Okoliczność tę organ obowiązany był uwzględnić, zważywszy szczególnie na kategoryczną regulację zawartą w 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, która nakazuje organowi umorzyć postępowanie dyscyplinarne po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego (w sprawie niniejszej nie występuje sytuacja przewidziana w ust. 5 art 135 ww. ustawy). Przepis ten określa termin zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Sąd I instancji wskazał, że przepisy ustawy o Policji nie przewidują odstępstw od powyższego terminu, pozwalających na dalsze prowadzenie czynności dowodowych w postępowaniu dyscyplinarnym. W orzecznictwie przyjmuje się wprawdzie, że wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia karalności czynu nie wyklucza umorzenia z przyczyn materialnych bądź wydania orzeczenia uniewinniającego, o ile zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie czy czyn popełniono oraz umożliwia jego merytoryczną ocenę, pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Podkreśla się jednak, że materiał dowodowy musi być zebrany w ciągu roku, po upływie którego możliwe jest wydanie jedynie orzeczenia uniewinniającego, jeżeli w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie istnieją przesłanki do uniewinnienia. Wobec zmiany okoliczności faktycznych sprawy nie zachodziła możliwość realizacji zawartych w wyroku z 30 lipca 2015 r.

Zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy nie upoważniał do uznania, że skarżący jest niewinny. W zakresie zarzutu opisanego w pkt I stan faktyczny nie został przez Sąd zakwestionowany i poczynione ustalenia faktyczne pozwalały na postawienie skarżącemu tak sformułowanego zarzutu. Co do zarzutu opisanego w pkt II, to braki w materiale dowodowym nie uprawniają do kategorycznego stwierdzenia, czy skarżący popełnił zarzucane mu w tym punkcie przewinienie dyscyplinarne. Jak podkreślił Sąd w wyroku z 30 lipca 2015 r. pozwoli na to dopiero uzupełniony materiał dowodowy. W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych, uwzględniając ich zmianę w stosunku do stanu, który oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 lipca 2015 r. oraz iż od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynął rok, organ obowiązany był umorzyć postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 135 f ust. 10 oraz art. 135 ust. 1 i ust. 2 i art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji, Sąd I instancji wskazał, że rzecznik dyscyplinarny nie przeprowadzał żadnych dodatkowych czynności dowodowych z powodu zaistnienia ujemnej przesłanki procesowej do dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawierał żadnych dodatkowych dowodów, które nie były znane skarżącemu i z którymi należałoby go zapoznać. WSA stwierdził też, że pełnomocnictwo z 14 grudnia 2012 r. zostało złożone do akt sprawy II SA/Wa 158/13 wraz ze skargą i ustanowiony pełnomocnik reprezentował skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pełnomocnictwo takie nie wpłynęło natomiast do akt postępowania dyscyplinarnego, wobec czego organy prowadzące to postępowanie nie były obowiązane do przesyłania wydanych w sprawie orzeczeń obrońcy skarżącego, skoro nie został on ustanowiony w tym postępowaniu. Wydawane w sprawie orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma zawierające stosowne pouczenia doręczane były skarżącemu, który w sposób prawidłowy i terminowy korzystał w przysługujących mu uprawnień procesowych.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R. G. wnosząc o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] grudnia 2015 r., ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku - o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez zaniechanie w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na jej wynik,

2) art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności niewyjaśnienie faktu przedawnienia czynu wyszczególnionego w pkt I zaskarżonego orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego, który już w chwili wydania orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. był przedawniony, a spowodowane to było błędami postępowania oraz tym, iż błędnie założono, iż ten czyn trwał co najmniej od 9 lipca 2011 r. do 22 sierpnia 2011 r.,

3) art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez uznanie stanu faktycznego w zarzucie opisanym w pkt I za bezsporny, nie zauważając, że NSA w wyroku z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1907/13 wypowiadając się na ten temat nie był nawet związany w tym zakresie zarzutami skargi,

4) art. 106 § 3 P.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie z urzędu okoliczności przemawiających za świadomym dążeniem przez organy prowadzące postępowanie - do przedawnienia czynu w pkt II orzeczenia nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poprzez wydłużające się czynności związane z podpisaniem uzasadnienia do wydanego wyroku sygn. akt II SA/WA 784/15 z dnia 30 lipca 2015 r., co w konsekwencji doprowadziło do przedawnienia czynu;

5) art. 151 P.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, przemawiających na korzyść obwinionego wyrażonych w zasadzie domniemania niewinności IN DUBIO PRO REO,

2) art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez jego niezastosowanie przez organy administracji, w sytuacji gdy czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego, czego zdaje się nie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, określoną w art. 183 § 2 wymienionej ustawy. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał skargę kasacyjną w jej granicach.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. bowiem uregulowania tej ustawy nie mają zastosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów. W rozdziale 10 ustawy o Policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", zawarto pełną regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak i procesową postępowania dyscyplinarnego. Jedynie przepis art. 135p ust. 1 powołanej ustawy zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego. Stanowi on, że "W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego". W powołanej ustawie o Policji brak jest natomiast przepisu zawierającego odesłanie do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zawiera również przepis art. 1 pkt 1 i pkt 2 tego kodeksu. Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest bowiem sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i zawartą w ustawie o Policji regulację szczególną, do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się więc przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2007 r., I OSK 1518/06).

Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wątpliwości, o jakich mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd I instancji nie stwierdził, a zatem konsekwentnie nie przeprowadzał z urzędu żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu. Skarżący w postępowaniu sądowym także nie wnosił o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów. Również w skardze nie wskazał żadnych dowodów z dokumentów, których dopuszczenie było konieczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Autor skargi kasacyjnej nie skonkretyzował, jakie to dowody Sąd I instancji winien przeprowadzić z urzędu lub jakich dowodów nie dopuścił na wniosek zgłoszony przez strony. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a.

Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Sytuacja ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest pozbawione elementów przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera ono podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyczerpujące, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez WSA w Warszawie, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku tegoż sądu oraz nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania zaskarżonego orzeczenia w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionego środka zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 135g ust. 2 ustawy o Policji oraz art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organów o braku podstaw do dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Kluczowe znaczenie ma tutaj kwestia oceny prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji przedawnienia dyscyplinarnego, unormowanej w art. 135 ustawy o Policji. Zgodnie z ust. 4 wskazanego przepisu "kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Art. 135 ust. 1 pkt 2 stanowi natomiast, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza po upływie terminów określonych w ust. 4 i 5. Innymi słowy, upływ terminu przedawnienia stanowi fakt, z którym procesowe prawo dyscyplinarne łączy określone skutki w postaci bądź odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, bądź też jego umorzenia. W analizowanym przypadku zarzucane skarżącemu czyny, co do których prowadzono postępowanie dyscyplinarne a następnie je umorzono, miały miejsce: czyn opisany w zarzucie I - od 22 do 28 czerwca 2011 r. i trwał co najmniej do 22 sierpnia 2011, czyn opisany w zarzucie II - od 22 do 23 sierpnia 2011 r. W momencie ponownego orzekania przez Komendanta Powiatowego w P., tj. w dniu [...] grudnia 2015 r. (po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 784/15 wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych organów obu instancji), niewątpliwie upłynął rok od popełnienia czynów, co do których toczyło się postępowanie dyscyplinarne. Tym samym nastąpiło przedawnienie karalności i zaistniała podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia. Jednocześnie do daty upływu terminu przedawnienia nie zostały zgromadzone dowody, które w sposób niebudzący wątpliwości pozwalałyby na stwierdzenie, że skarżący nie popełnił zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 lipca 2015 r. jednoznacznie przy tym wskazują, że kwestia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w punkcie II, wymagała dalszego dowodzenia. Wątpliwości w tym zakresie nie mogły więc zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącego w oparciu o art. 135 g ust. 2 ustawy o Policji i prowadzić do jego uniewinnienia bądź umorzenia postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Wyrażonej w art. 135 g ust. 2 tej ustawy zasady (in dubio pro reo) nie można rozumieć jako swoistego uproszczonego traktowania wątpliwości. Nie ma ona zastosowania w sytuacji, gdy wątpliwości są rezultatem niedokładnego i nieprecyzyjnego postępowania dowodowego, kiedy to organ powinien uzupełnić to postępowanie, aby ustalić fakty zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem i wyjaśnić nasuwające się w tym zakresie wątpliwości, a nie sięgać po regułę in dubio pro reo. Reguła ta znajduje zastosowanie dopiero wówczas, gdy zostały wyczerpane wszystkie możliwości poznawcze w postępowaniu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt V KK 162/2005, OSNSK 2005 poz. 2326). W analizowanym przypadku okoliczności mające istotne znaczenie dla przypisania skarżącemu zarzutu opisanego w punkcie II nie zostały w ogóle wyjaśnione i w tym względzie konieczne było uzupełnienie materiału dowodowego. Wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia karalności czynu wykluczało jednak możliwość kontynuowania postępowania dyscyplinarnego, a tym samym przeprowadzenia w jego ramach uzupełniającego postępowania dowodowego zaleconego przez Sąd Wojewódzki. Skoro więc przed upływem terminu przedawnienia nie zebrano wystarczających dowodów aby wydać orzeczenie o uniewinnieniu skarżącego od popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, za prawidłowe należało uznać wydanie orzeczenia umarzającego postępowanie dyscyplinarne na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 2 o Policji.

W konsekwencji nie można również Sądowi I instancji skutecznie zarzucić naruszenia art. 151 P.p.s.a. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przepis ten ma charakter ogólny (blankietowy), wynikowy, stanowiący jedynie prawną podstawę orzeczenia oddalającego skargę. O trafności zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a. można byłoby mówić tylko wtedy, gdyby zostało ustalone naruszenie innych przepisów prawa wskazanych we wniesionym środku zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie wszystkie pozostałe zarzuty okazały się nieskuteczne, dlatego zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a., jest również nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Adminstracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

13