Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 351/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1 w zw. z art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie Stanisław Gronowski (spr.) NSA Henryk Wach Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 687/11 w sprawie ze skargi E. Ł. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na rzecz E. Ł. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 687/11, wydanym w sprawie ze skargi E. Ł. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, oddalono skargę.

Sąd pierwszej instancji przyjął następujący stan sprawy:

W dniach 9 – 11 czerwca 2010 r. E. Ł., zwana dalej "skarżącą", przystąpiła do egzaminu notarialnego przed Komisją ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Warszawie, zwaną dalej "komisją egzaminacyjną".

Uchwałą Nr 23/2/2010, wydaną na podstawie art. 74f § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), komisja egzaminacyjna stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu notarialnego. Z części pierwszej egzaminu notarialnego, stanowiącej zestaw pytań testowych, skarżąca otrzymała 80 punktów, co stanowi ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu notarialnego ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu notarialnego ocenę bardzo dobrą. W myśl art. 74f § 1 powołanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną. Otrzymanie przez skarżącą z drugiej części egzaminu, obejmującej sporządzenie dwóch aktów, oceny niedostatecznej skutkowało negatywnym wynikiem egzaminu.

Zadaniem pierwszego aktu notarialnego było sporządzenie umowy sprzedaży wolnego od obciążeń prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynku wybudowanego w 2009 r. na rzecz spółki komandytowej, przy czym część ceny pokrywana jest ze środków pochodzących z kredytu bankowego.

Według oceniającej ten akt J. S. opracowanie skarżącej jest dotknięte następującymi mankamentami:

• błędny tytuł aktu notarialnego,

• brak zrzeczenia się prawa do odebrania depozytu,

• sprzedający nie posiada świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, mimo jego wybudowania w 2009 r.,

• brak pouczenia z art. 5 ustawy - Prawo budowlane,

• błędny przedmiot sprzedaży,

• hipoteka nie jest ustanowiona pod warunkiem,

• błędnie określono wnioskodawców,

• błędna kolejność wniosków,

• wpis hipoteki nie może nastąpić przed wpisem wieczystego użytkowania gruntu własności budynku - wpis konstytutywny,

W ocenie drugiego oceniającego Z. C. opracowanie skarżącej posiadało następujące wady:

• brak oświadczeń o zrzeczeniu się odbioru z depozytu (art. 99 pkt 2 u.k.w.h.),

• brak danych dotyczących umowy kredytu (art. 95 Prawa bankowego),

• brak informacji, dlaczego ustanowiono hipotekę zwykłą, nie kaucyjną (art. 102 u.k.w.h.) oraz dlaczego ustanowiono hipotekę bez warunku (art. 27 u.g.n., art. 67 u.k.w.h. i art 245 § 2 k.c),

• wadliwie sformułowany wniosek dotyczący wpisu hipoteki; wniosek winien być zamieszczony po wniosku o wpis prawa użytkowania wieczystego,

• hipoteka powinna być ustanowiona na "prawie użytkowania wieczystego gruntu i prawie własności budynku" a nie na "nieruchomości",

• błędne oświadczenie, że budynek nie ma świadectwa energetycznego.

Zadaniem drugiego aktu notarialnego było dokonanie zniesienia pomiędzy Skarbem Państwa a osobą fizyczną współwłasności zabudowanej nieruchomości, a następnie sprzedaż przez Skarb Państwa na rzecz Gminy działki zabudowanej budynkiem, wpisanym do rejestru zabytków.

Według oceniający ten akt notarialny Z. C:

• decyzja zatwierdzająca podział winna być wydana przez wójta, a nie przez starostę (art. 92 - 99 u.g.n.),

• niezrozumiałe jest oświadczenie starosty, że nie ma świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku; budynek opisany w akcie winien posiadać taki dokument (art. 5 ust. 3-7 Prawa budowlanego),

• błędna jest treść oświadczenia wójta (str. 12 pkt 8 aktu), że nie jest wymagana dla sprzedaży żadna zgoda, w szczególności nie jest wymagana kontrasygnata skarbnika,

• gmina w sprawie kupuje nieruchomość, na co jest potrzebna uchwała rady gminy (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.g.n.) oraz kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego upoważnionej (art. 46 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym),

• niewłaściwie sformułowany wniosek o wpis dotyczący działki nr 44/2,

• brak jest odniesienia się do stanu prawnego działki nr 44/3,

• brak pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na sprzedaż nieruchomości (art. 13 ust. 4 u.g.n.),

• brak opisu budynku.

Zdaniem drugiego oceniającego J. S. opracowanie skarżącej dotknięte jest następującymi mankamentami:

• brak zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków,

• brak uchwały rady gminy i kontrasygnaty jej skarbnika,

• błędnie przywołana decyzja zatwierdzająca podział działki wydana przez starostę,

• nie wyjaśniono statusu majątku Johna T.,

• przyjęto, że John T. jest niedosłyszący.

Uchwałą z dnia 21 stycznia 2011 r. Nr DNAP-II-6321-40/10 Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, zwana dalej "komisją odwoławczą", na podstawie przepisów art. 74h § 1, § 9 i § 12 Prawa o notariacie w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Podzielono zastrzeżenia osób oceniających opracowanie skarżącej, będące podstawą stanowiska organu pierwszej instancji.

Rozpoznając skargę wniesioną przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny, o czym była mowa na wstępie, skargę tę oddalił, podzielając stanowisko organu.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zakwestionowanej przez skarżącą uchwały w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego.

Skarga kasacyjna, oparta na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji przy rozpoznawaniu sprawy powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności:

a) § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 oraz ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 114, poz. 955);

b) art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.), § 46 ust. 1 i § 45 ust. 2 w związku z § 35 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), § 20 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno- kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie (Dz. U. z 1995 r. Nr 25, poz. 133);

c) art. 5 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.);

d) art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.), w związku z art. 556 § 1 k.c.;

e) art. 67 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) oraz art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.);

f) art. 6262 § 5 zdanie pierwsze k.p.c.;

g) art. 20, art. 30 i art. 31 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz § 44 i n. rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454);

Skarga kasacyjna zarzuca również brak zweryfikowania przez Sąd pierwszej instancji zarzutów skarżącej z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze sporządzonymi przez nią projektami aktów notarialnych, i na skutek tego błędne przyjęcie, że:

• komisja odwoławcza jest uprawniona do sformułowania nowych zarzutów, dotyczących pracy będącej przedmiotem odwołania;

• komisja odwoławcza rozpoznała odwołanie skarżącej w granicach uznania administracyjnego i zasadnie przyjęła, że skarżąca mimo sporządzenia ważnych aktów notarialnych nie powinna otrzymać oceny dostatecznej, jako średniej arytmetycznej ocen za sporządzone prace egzaminacyjne;

• zbędne było zamieszczenie w akcie notarialnym oświadczenia starosty, iż opisany w projekcie II aktu notarialnego budynek niemieszkalny wpisany do rejestru zabytków nie posiada świadectwa charakterystyki energetycznej;

• w projekcie II aktu notarialnego konieczne było zawarcie oświadczenia starosty i Johna T. lub tylko Johna T. odnośnie świadectwa charakterystyki energetycznej dotyczącego budynku mieszkalnego, wybudowanego po 1 stycznia 2009 r., który nabył w wyniku zniesienia współwłasności mimo, że John T. sam ten budynek wybudował i zgodnie z przepisami o rękojmi za wady fizyczne John T. nie mógł sam od siebie dochodzić roszczeń z tytułu nieprawdziwych informacji o wielkości energii zawartych w świadectwie charakterystyki energetycznej budynku mieszkalnego;

• skarżąca, używając słowa "niedosłyszący", zamiast "głuchoniemy", zmieniła casus i nieprawidłowo skonstruowała projekt aktu na podstawie przyjętego przez nią, a nie na podstawie opisanego casusu;

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta jest na jest na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna, jak już wskazano, oparta jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl orzecznictwa, skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga wykazania istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. W rezultacie użyte w treści tego przepisu pojęcie "mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać tylko z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania, co oznacza, że skarżący powinien uzasadnić, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2012 r. , I FSK 1913/11; LEX nr 1233622).

Autor skargi kasacyjnej wywiązał się z powyższej powinności. Skarga kasacyjna trafnie zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zakwestionowanej przez skarżącą uchwały w przedmiocie wyniku egzaminu notarialnego.

Sąd pierwszej instancji w swej istocie nie rozpoznał skargi. W szczególności nie odniósł się do stanowiska zawartego w obszernej skardze co do naruszenia przez zaskarżoną uchwałę wskazanych przepisów prawa. Mimo obszernych zarzutów skargi, rozpoznaniu ich Sąd pierwszej instancji poświęcił niespełna stronę uzasadnienia. Ograniczono się jedynie do zaakceptowania stanowiska organu, i to tylko w odniesieniu do niektórych zarzutów jakie postawiono skarżącej. W rezultacie uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwia dokonanie kontroli trafności tego wyroku, a tym samym również prawidłowości rozstrzygnięcia komisji odwoławczej.

Wyrok Sądu pierwszej instancji, który nie pozwala na skontrolowanie trafności wyroku, a to z uwagi m.in. na brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze w zakresie naruszenia przez organ prawa, uzasadnia zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zakwestionowanego aktu, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w świetle przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 185 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a