Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 638/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 3044 (trzy tysiące czterdzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R., przywołując w podstawie prawnej art. 93 ust. 1 , ust. 2, ust. 3 , art. 96 ust. 1 i ust. 4, art. 97 ust. 1 i ust. 1 a i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku Państwa J. i A. M., zatwierdził podział nieruchomości położonej w R. – [...] przy ulicy [...] stanowiącej własność wnioskujących w ustawowej wspólności, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obręb [...], k.m.2, jed. rej. [...] numerem "1" o powierzchni [...] m², na dziewięć nowych działek.

Pismem z dnia [...] r. zawiadomił wymienionych powyżej właścicieli tej działki, iż zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, a decyzją z dnia [...] r., po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania, przygotowaniu operatu szacunkowego dla określenia wzrostu wartości wymienionej nieruchomości, Prezydent Miasta R. ustalił z urzędu wysokość opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości tej nieruchomości wynikającego z jej podziału na kwotę w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że J. i A. M. uzyskali podział swojej nieruchomości, zatwierdzony decyzją z dnia [...] r. Z kolei w dniu [...] r. Rada Gminy R. przyjęła uchwałę w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału. Po przygotowaniu operatu szacunkowego dowiedziono wzrostu wartości podzielonej nieruchomości, co obligowało organ do naliczenia przedmiotowej opłaty. Odnosząc się do zarzutu zastosowania w sprawie uchwały, która weszła w życie po dacie ostateczności decyzji zatwierdzającej podział, wskazano, że według obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2007 r., Nr 68, poz. 449), wprawdzie akty normatywne w chodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia (art.4), ale w kolejnym artykule podkreślono, że nie wyklucza to możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej. W ocenie organu, mając powyższe na uwadze oraz uwzględniając fakt, iż uchwała weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., orzeczono jak na wstępie.

W odwołaniu od powyższej decyzji małżonkowie M. potwierdzając fakt podziału swej działki, zakwestionowali wyliczony w operacie szacunkowym wzrost wartości działek po przeprowadzonym podziale. Dodatkowo podnieśli zarzut zastosowania w sprawie uchwały z dnia [...] r. argumentując, że tym samym naruszona została zasada lex retro non agit.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu potwierdzając zasadność naliczenia przedmiotowej opłaty w przypadku wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, podkreśliło że jej wysokość ustala się na podstawie przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego, który odpowiadać powinien wymogom wskazanym w przepisach. Wskazując na niedokładności w niniejszej sprawie zobowiązało organ pierwszej instancji do ich usunięcia w ponownym postępowaniu. Kolegium dodało jednocześnie, że w przypadku gdy opłata dotyczy nieruchomości pozostającej we współwłasności, decyzja dotycząca jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu jej wartości musi być skierowana imiennie do każdego ze współwłaścicieli. Dodało także, że art. 147 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty. Odnosząc się do wydania decyzji sprzecznie z przepisami procedury stanowienia aktów prawa Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji wydał przedmiotową decyzję na podstawie obowiązującej uchwały Rady Miasta R., która nie została wyeliminowana z obrotu.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. ponownie ustalił z urzędu dla J. M. i A. M. opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynikającą z jej podziału na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu przywołał argumenty tożsame jak w poprzedniej decyzji.

Odwołanie od tej decyzji ponownie złożyli J. i A. M. Ponownie wskazali na nieprawidłowości w przygotowanym operacie szacunkowym podkreślając niedokładności rzeczoznawcy oraz na fakt późniejszego, niż wydana w sprawie decyzja, opublikowania uchwały wprowadzającej stawkę opłaty adiacenckiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania stwierdziło, iż nadal podtrzymuje swoje stanowisko w kwestii obowiązywania wskazanej uchwały Rady Miasta R., prawidłowo ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], natomiast podziela stanowisko odwołujących się w stosunku do przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego. Kolegium zgodziło się, że w operacie nie przygotowano i przedstawiono wystarczającej ilości działek do porównania, przez co przyjętych wyliczeń nie można uznać za miarodajne. Dodatkowo Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji nie wskazał, czy strony postępowania zobowiązane są do uiszczenia opłaty adiacenckiej w częściach ułamkowych czy też solidarnie, jak również nie poinformował stron o treści art. 147 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. o możliwości rozłożenia na raty opłaty adiacenckiej. Jednocześnie organ ten dodał, że właściciele nieruchomości ponoszą odpowiedzialność za wzrost wartości nieruchomości następujący w wyniku jej podziału. Przytaczając zasadę ignorantia iuris nocet wskazało, iż brak świadomości konsekwencji jakie związane są z dokonaniem podziału, nie zwalnia osoby z poniesienia tych konsekwencji.

Po przeprowadzeniu kolejnego postępowania, uzupełnieniu zgromadzonego materiału dowodowego, dołączeniu dokumentów, w tym aktów notarialnych potwierdzających sprzedaż części wydzielonych działek, stanowiska biegłego rzeczoznawcy do podnoszonych zastrzeżeń w stosunku do przygotowanego operatu szacunkowego, Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. ustalił dla J. M. i A. M. solidarnie opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W podstawie prawnej przywołano art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w związku z uchwałą Rady Miasta R. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej w tytułu wzrostu wartości nieruchomości, który nastąpił w wyniku podziału nieruchomości. W uzasadnieniu po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w tej sprawie, uzupełnieniu obecnego postępowania w sposób wskazany w ostatniej decyzji organu odwoławczego, m.in. poprzez uzupełnienie i aktualizację operatu szacunkowego, organ uznał, iż stanowi on podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Organ uznał, że operat został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami a wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości ustalono w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, co uzasadnia art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, według którego wyłącznie do rzeczoznawcy należy wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, stosując odpowiednie współczynniki korygujące, uwzględnił także niekorzystne czynniki, w tym także istnienie rury kanalizacyjnej przechodzącej przez jedną z nowopowstałych działek. Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy, wobec nie dysponowania specjalistycznymi wiadomościami w tym zakresie. Tym samym zostały spełnione przesłanki materialnoprawne umożliwiające ustalenie przedmiotowej opłaty adiacenckiej w drodze decyzji administracyjnej, a jej wysokość wyliczona została zgodnie ze stawką procentową przyjętą w uchwale Rady Miasta R. z dnia [...] r.

W kolejnym odwołaniu J. i A. M. podnieśli już zgłaszane zarzuty, a mianowicie zastosowania w sprawie uchwały Rady Miasta R. z dnia [...] r., podczas gdy weszła ona w życie dopiero 14 dni po ogłoszeniu jej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 9 z dnia 21 stycznia 2009 r., a decyzja o podziale wydana została dnia [...] r. Podkreślili, że wprowadzenie obowiązku finansowego z mocą wsteczną jest drastycznym pogwałceniem zasad demokratycznego państwa prawa. Dalej podnieśli, że uzasadnioną wątpliwość budzi zmiana daty ostateczności decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości, a mianowicie najpierw powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem [...] r., a w ostatnim postępowaniu datę tę zmieniono na dzień [...] r. Dodali, że posiadając ostateczną decyzję o podziale nieruchomości, już w dniach [...] i [...] zawarli przedwstępne umowy sprzedaży niektórych działek. Stąd niezrozumiała jest obecnie zmiana daty ostateczności tej decyzji. W dalszej części odwołania podtrzymali swoje zarzuty względem przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego. W ich ocenie podnoszone w poprzednich odwołaniach wątpliwości nie zostały dotąd wyjaśnione. Nie uwzględniono faktu, iż jedna z wydzielonych działek to droga do pozostałych działek, nie wzięto pod uwagę faktu, iż na jednej z działek przebiega rura kanalizacji deszczowej, co znacznie ogranicza jej wykorzystanie. Dodając, że nie każdy podział geodezyjny prowadzić musi do wzrostu wartości nieruchomości wskazali, na obowiązek przeprowadzenia przez organ rzetelnego i wyczerpującego postępowania prowadzącego do bezstronnego zbadania czy faktycznie wzrost wartości nastąpił. W zakończeniu odwołania ponownie odnieśli się do treści art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zestawieniu z uchwałą zastosowaną w niniejszej sprawie, wskazując, iż ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić jedynie w przypadku, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna obowiązywała uchwała rady gminy w przedmiocie stawki procentowej opłaty adiacenckiej.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że podstawę naliczenia przedmiotowej opłaty stanowił art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz obowiązująca w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości ([...] r.) uchwała Rady Miasta R. z dnia [...] r. o ustaleniu stawki procentowej opłat adiacenckich, która opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 9 z dnia 21 stycznia 2009 r. obowiązuje nadal, bowiem nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutu zmiany daty ostateczności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Kolegium stwierdziło, iż pozostaje to bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ decyzja była ostateczna w chwili obowiązywania przedmiotowej uchwały Rady Miasta.

Z kolei odnosząc się do zarzutów skierowanych w stosunku do operatu szacunkowego, Kolegium stwierdziło iż nie zostały one w odniesieniu do całości stanu faktycznego dokładnie sprecyzowane. Brak jest podstawy do zmiany rzeczoznawcy, organ także nie był zobowiązany do jego zmiany, wobec faktu, iż strony nie kwestionowały przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego, nie wskazywały na merytoryczne błędy i nie przedstawiły własnej wyceny wzrostu wartości spornych gruntów. Organ zatem mógł przyjąć, że wzrost wartości nieruchomości został udowodniony, a tym samym przeprowadzenie kolejnych dowodów jest zbędne. W zakresie zarzutu nieuwzględnienia przebiegu rury kanalizacyjnej przez jedną z działek, Kolegium wskazało, że w operacie zastosowano współczynniki korygujące z uwagi na możliwości inwestycyjne średnio korzystne.

Kolegium wyjaśniło, że wzrost wartości nieruchomości w wyniku jej podziału w sposób nie budzący wątpliwości został udowodniony przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, zatem jego podważanie jest niezrozumiałe. Rzeczą powszechnie znaną jest, że podział nieruchomości następuje w celu łatwiejszego zbycia mniejszych działek. Uwaga odwołania dotycząca indywidulanego rozpatrywania każdej sprawy ustalenia opłaty adiacenckiej jest uzasadniona, ale w rozpatrywanej sprawie organ podszedł do sprawy indywidulanie, przy uwzględnieniu istotnych okoliczności.

Odnosząc się do stwierdzenia, że użyte w przepisie sformułowanie "może" ustalić, oznacza w ocenie Kolegium tylko tyle, że ustawodawca pozostawił organom gminy swobodę co do możliwości pobierania takiej opłaty poprzez możliwość podjęcia stosownej uchwały o ustaleniu stawki procentowej opłaty adiacenckiej przez radę (art. 146 ust. 2 powoływanej ustawy). Natomiast w przypadku podjęcia takiej uchwały organ jest już zobowiązany do ustalenia opłaty, gdy zachodzą przesłanki do jej ustalenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyli, reprezentowani przez pełnomocnika, J. i A. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podnieśli, iż pomimo trzykrotnego rozpoznawania niniejszej sprawy podnoszone sprawie argumenty nie zostały rozpatrzone, a sprawy nie wyjaśniono i nie załatwiono zgodnie z oczekiwaniem skarżących. Za podstawową uznano kwestię czy organ gminy miał podstawę prawną do wydania decyzji w przedmiocie opłaty adiacenckiej w związku z podziałem geodezyjnym działek należących do skarżących. Przed rokiem [...] r. Gmina R. nie miała uchwały, na podstawie której mogłaby ustalać opłaty adiacenckie. Uchwała taka została podjęta dopiero w dniu [...] r., a z jej treści wynika, że wchodzi ona w życie 14 dni od daty ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2009 r. Publikacja uchwały nastąpiła w Dzienniku nr 9 z dnia 21 stycznia 2009 r. W związku z powyższym skarżący podnieśli zarzut, iż zastosowanie tej uchwały w ich sprawie nie ma podstaw, gdyż decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna w dniu [...] r., a w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2007 r., Nr 68, poz. 449). Wprowadzenie obowiązku finansowego z mocą wsteczną jest bowiem drastycznym pogwałceniem zasad demokratycznego państwa prawa i w takiej sytuacji art. 5 tej ustawy nie może być przytaczany. Skarżący podkreślili, że nie kwestionują przedmiotowej uchwały, ale nie widzą podstaw zastosowania tej uchwały w przypadku ich sprawy. Na tę okoliczność odwołali się wymienionych orzeczeń sądów administracyjnych.

Jako kolejną wątpliwość podnieśli datę ostateczności decyzji o zatwierdzeniu podziału. Do [...] r. organ uważał bowiem, że przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] r., a od tego momentu przyjęto, że decyzja stała się ostateczna z dniem [...] r. Dodali, iż legitymując się ostateczną decyzją w dniach [...] i [...] r. podpisali przedwstępne umowy sprzedaży niektórych działek, powstałych w wyniku przeprowadzonego podziału geodezyjnego. Nadto decyzja z klauzulą ostateczności z dnia [...] r. stała się podstawą wpisu do ksiąg wieczystych. Stąd niezrozumiałe jest obecne stanowisko gminy, że decyzja ta ostateczna stała się w dniu [...] r., chociaż także ta data nie wyczerpuje 14 dniowego okresu od ogłoszenia do wejścia w życie przedmiotowej uchwały. Skarżący zarzucili także naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a to w stosunku do przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności do przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego. Podkreślili, że m.in. z tych powodów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przynajmniej dwukrotnie uchylało decyzję organu pierwszej instancji do ponownego wyjaśnienia, by po raz trzeci, przy dalszym niewyjaśnieniu podnoszonych wątpliwości, uznać ją za prawidłową. W ocenie skarżących zgromadzenie materiału dowodowego potwierdzającego w sposób jednoznaczny wzrost wartości podzielonego gruntu należy do organu i przerzucanie obowiązku udowodnienia braku wzrostu nieruchomości po podziale na stronę nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Pomimo zaś wielokrotnego poddawania w wątpliwość wzrostu wartości tych konkretnych gruntów w wyniku ich podziału, organy posługują się tylko lakonicznymi i utartymi stwierdzeniami, bowiem rzeczoznawca w operacie w żaden sposób tego faktu nie wykazał, pomimo licznych pism i wniosków skarżących.

W zakończeniu skargi skarżący powtórzyli argument wypływający z treści art. 98a ustawy, zwracając uwagę na sformułowania "może ustalić" nie zgadzając się z interpretacją przedstawioną przez Kolegium.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podnosząc argumenty i motywy zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje :

Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem.

Kontrolowane w niniejszym postępowaniu decyzje wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i dotyczyły naliczenia opłaty adiadenckiej w związku z podziałem nieruchomości dokonanym na wniosek właściciela. Zgodnie z art. 98a wymienionej ustawy jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, (...), wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie stało się prawomocne. Z treści ust. 1a tego artykułu wynika nadto, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca stawki procentowe tej opłaty. Do jej ustalenia przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna (...).

W przedmiotowej sprawie, występujący o podział, należącej do nich nieruchomości położonej w R. – [...] przy ulicy [...] nr "1" J. i A. M., uzyskali decyzją z dnia [...] r. zatwierdzenie projektu podziału tej nieruchomości na dziewięć nowych działek. Z kolei w dniu [...] r. Rada Miasta R. podjęła uchwałę Nr [...] r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, który nastąpił w wyniku podziału nieruchomości, ustalając stawkę tej opłaty w wysokości 20% różnicy między wartością jaką nieruchomość miała przed podziałem geodezyjnym, a wartością jaką ta nieruchomość uzyskała po przeprowadzeniu tego podziału. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 9 z dnia 21 stycznia 2009 r. Jak ustalono w trakcie postępowania wcześniej w gminie nie obowiązywała inna uchwała w tym zakresie. Dodatkowo wskazać trzeba, że w § 3 tej uchwały zaznaczono, iż wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2009 r.

Z powyższej regulacji wynika zatem, że w przypadku dokonania podziału geodezyjnego nieruchomości, na właścicielach tej nieruchomości ciąży obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej w przypadku wzrostu wartości tej nieruchomości w wyniku tego podziału. Nie podlega jednak także dyskusji fakt, że obciążenie tą opłatą może nastąpić tylko wtedy, gdy na terenie gminy ( w dacie, kiedy decyzja stała się ostateczna) obowiązywała stosowna uchwała rady gminy.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości należącej do małżonków M. wydana została przez Prezydenta Miasta R. w dniu [...] r. Nie do końca jednoznaczna pozostaje data ostateczności tej decyzji. W pierwszej fazie postępowania organ opatrzył bowiem tę decyzję pieczęcią stwierdzającą jej ostateczność z dniem [...] r., by w ostatniej fazie postępowania zmienić swoje stanowisko i stwierdzić ostateczność tej decyzji z dniem [...] r. Uwzględniając obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ta ostatnia data zdaje się być prawidłową, chociaż w rezultacie pozostaje to bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Jak wskazano bowiem powyżej nałożenie przez wójta, burmistrza czy prezydenta miasta wymienionej powyżej opłaty może nastąpić tylko wtedy, gdy w dniu kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna obowiązywała uchwała rady gminy w przedmiocie określenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej.

W tej konkretnej sytuacji, wprawdzie w dniu [...] r. Rada Miasta R. przyjęła stosowną uchwałę, to jednak weszła ona w życie znacznie później. Zgodnie z regulacją zawartą w tej uchwale nastąpiło to 14 dni po jej ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], co nastąpiło w dniu [...] r., a zatem sama uchwała stała się obowiązującym prawem miejscowym dopiero z dniem [...] r. Nie obowiązywała ona więc jeszcze w dniu, kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna (w obu wariantach).

Zastosowanie zatem tej uchwały w stosunku do skarżących spowodowało by zastosowanie w stosunku do nich prawa z mocą wsteczną, co jest niedopuszczalne. Wprawdzie organy, odwołując się do art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 68, po.z 449 ze zm.) podnoszą, że przepisy art. 4 tej ustawy, który stanowi, że akty normatywne (...)wchodzą w życie 14 dni od dni ich ogłoszenia (...),nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawa nie stoją temu na przeszkodzie, to jednak w ocenie składu orzekającego z taką sytuacją nie mamy w przedmiotowej sprawie.

Zastosowanie tej uchwały do skarżących oraz obciążenie ich obowiązkiem uiszczenia naliczonej opłaty adiacenckiej narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej, a przede wszystkim art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organy administracyjne stoją na straży praworządności (...) oraz art. 8 Kodeksu, zgodnie z którym obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Wprowadzenie niepewności legislacyjnej oraz obciążenie jej skutkami obywateli nie da się pogodzić ze wskazaną powyżej rolą organów administracji publicznej.

Nadto analiza przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt SK 19/06, że opłata adiacencka stanowi daninę publiczną uiszczaną przez właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika w razie zajścia określonych zdarzeń powodujących wzrost wartości nieruchomości bez udziału wymienionych osób. Opłata ta należy do dopłat, to jest danin publicznych, czego konsekwencją jest odniesienie do niej zasady nie działania prawa wstecz i pewności prawa. W ocenie Trybunału uchwała rady gminy nie ma charakteru retroaktywnego, przy przyjęciu, że warunkiem koniecznym dla ustalenia tej opłaty jest wejście w życie rady gminy (ustalającej stawki opłaty) przed dokonaniem podziału nieruchomości, a ponadto wysokość opłaty musi być ustalona zgodnie ze stawką obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny nadto wyraźnie stwierdził, że warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie, a w związku z tym uchwały rady gminy ustalające stawki opłaty adiacenckiej mogą być stosowane dopiero po ich ogłoszeniu.

W przedmiotowej sprawie, jak wykazano powyżej uchwała Rady Gminy R. Nr [...] r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, choć uchwalona w dniu [...] r., weszła w życie dopiero w dniu [...] r., a zatem w dniu kiedy decyzja z dnia [...] r. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości należącej do skarżących stała się ostateczna jeszcze nie obowiązywała. Stąd też wobec wyraźnej treści art. 98a ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można uznać działania organów za zgodne z prawem.

Z tych wszystkich względów Wojewódki Sąd Administracyjny uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 cyt. ustawy). O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy uwzględniając przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (..) (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań, a organ rozpatrzy możliwość umorzenia postępowania sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału.