Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 178/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.6, art.7, art.8, art.77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez F. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że 28 kwietnia 2011 r. F.K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok w ramach PROW 2007 - 2013 do upraw w wariantach 2.2 "uprawy rolnicze" na areale 3 ha i 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne".

Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej do zadeklarowanych upraw w kwocie [...] zł, która została przekazana na konto strony dnia 12 stycznia 2012 r.

Następnie, w dniu 11 maja 2012 r. producent wniósł do Biura Powiatowego ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do sadów

w wariancie 2.10 na obszarze [...] ha. W oparciu o złożoną deklarację Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał płatność rolnośrodowiskową do sadów na areale [...]ha w kwocie [...] zł.

W 2013 r. F.K. we wniosku kontynuacyjnym zgłosił sady

w wariancie 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha.

W dniu 23 lipca 2013 r. w gospodarstwie producenta została przeprowadzona kontrola, która ustaliła, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań (wysokość drzewek powinna wynosić co najmniej [...] cm, średnica pnia na wysokości [...] cm powyżej miejsca uszlachetnienia powinna wynosić minimum [...] mm), nie była utrzymana minimalna obsada drzew owocowych (dla jabłoni domowej wynosi [...] sztuk na [...] ha, czyli na działce rolnej D powinno być [...] sztuk na areale [...] ha

z uwzględnieniem 5% tolerancji, zaś kontrola stwierdziła [...] sztuk), produkcja rolna nie była prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przez co nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W oparciu o powyższe wyniki inspekcji, na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.), w którym m. in. określono wymagania dla materiału szkółkarskiego drzewek owocowych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, w decyzji nr [...] z dnia [...] r., przyznał F. K. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 rok, tylko do działki rolnej C w kwocie [...] zł. Od decyzji tej producent odwołał się.

Następnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, decyzją nr [...] z [...]r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał również, że z uwagi na fakt, że F. K. w 2013 r. nie dotrzymał warunków podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, gdyż nie dotrzymał wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych na zgłoszonej działce rolnej D, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych w Programie Rolnośrodowiskowym.

Dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

W decyzji tej Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR w S. obliczył F.K. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł.

Od przedmiotowej decyzji F. K. złożył odwołanie.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor [....] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., ze względu na brak analizy przesłanek wskazujących na przedawnienie należności, uchylił zaskarżoną decyzję w całości

i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W nowej decyzji o nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił F. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

Od decyzji tej F. K. wniósł odwołanie, zarzucając organowi naruszenie przepisów :

- art. 6, 8 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez nie przeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, nie uwzględnienie całego materiału dowodowego przez co błędnie został ustalony stan faktyczny oraz poprzez przyjęcie, że strona pobrała nienależnie płatności rolnośrodowiskowe za 2012 rok;

- § 9 ust. 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) poprzez przyjęcie, że sadzonki nie spełniają wymagań dotyczących elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, co miało wpływ na nie dotrzymanie minimalnej obsady drzew owocowych, z uwagi na fakt, że niespełnienie tych wymagań jest przejściowe i przemijające;

- art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż pominięto,

"iż redukcja płatności, przyznanych beneficjentowi za dany rok może mieć miejsce wtedy, gdy brak przestrzegania podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność";

- art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez jego niezastosowanie i "pominięcie kwestii rozmiaru, zasięgu oraz trwałości niezgodności powstałych w roku 2013 skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu kwot otrzymanych";

- art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. "poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ewentualne zgłoszenie po upływie 10 - cio dniowego terminu zakreślonego tym przepisem zaistnienia innych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego i będących wynikiem przyczyny niezależnej od rolnika jest jednoznaczne z brakiem takiego zgłoszenia w ogóle";

- art. 45 pkt. 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) poprzez jego niezastosowanie.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Następnie, po przytoczeniu stosownych przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), organ odwoławczy wskazał, że strona podjęła 5 - cio letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dniu 15 marca 2011 r. na mocy decyzji nr [...]

z dnia [...] r., które dotyczyło upraw rolniczych w wariancie 2.2 "uprawy rolnicze" na obszarze [...] ha oraz uprawy drzew owocowych (jabłoni domowej)

w wariancie 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha. Zobowiązanie to zostało przez producenta zmienione w 2012 roku zgodnie z jego deklaracją we wniosku i decyzją nr [...] z dnia [...] r. na uprawę sadu w wariancie 2.10 na areale [...] ha.

Następnie, po przywołaniu regulacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego

z 26 lutego 2009 r. (m. in. § 28 ust. 1, 2, 3, § 4 ust. 2 i 3, § 9 ust. 2 pkt. 3 lit. a i b) oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. organ odwoławczy wskazał, że kontrola w gospodarstwie F. K. przeprowadzona w dniu [...] r. wykazała, że producent nie dotrzymał wymogu podjętego zobowiązania polegającego na utrzymaniu minimalnej obsady upraw sadowniczych na działce rolnej D na powierzchni [...] ha, tj. [...] sztuk na [...] ha. Wyniki inspekcji terenowej były podstawą do wydania decyzji nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu F.K. płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok w pomniejszonej wysokości, a także do przeprowadzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym za rok 2012.

Dalej, Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przywołał

art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) i § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), wskazał, że płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem. Zaś zwrot tej płatności odbywa się w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W związku z powyższym, organ odwoławczy wskazał, że w przypadku stwierdzenia w roku 2013 niespełnienia któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 18 rozporządzenia nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskową przyznana w roku 2011 i 2012 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu.

W przypadku wariantu 2.10 w oparciu o art. 18 rozporządzenia Komisji (UE)

nr 65/2011 na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego

z dnia 26 lutego 2009 r. zwrotowi podlega płatność przyznana do działek rolnych, na których w roku następnym stwierdzono nieprawidłowości jak :

- nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady), tj. 100% przyznanej płatności za rok 2012.

Na podstawie wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] r., w oparciu o przywołane przepisy, w ocenie organu odwoławczego, F. K. zobowiązany jest zatem do zwrotu :

- za rok 2012 płatności uzyskanej do areału [...] ha działki rolnej D w wariancie 2.10

w wysokości [...]zł, ze względu na nie spełnienie w 2013 roku wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działce rolnej objętej zobowiązaniem, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za niezasadnie wskazując, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a także dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i załatwił sprawę mając na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli, a nadto działał zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że niniejsze postępowanie nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu. A zatem, ewentualne zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych

w sprawie przyznania płatności, podnoszone w ramach obecnego postępowania, nie mieszczą się w zakresie tego postępowania, a tym samym nie mają wpływu na wynik przedmiotowego postępowania.

Zarówno decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu producentowi płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za 2013 rok jak i decyzja organu drugiej instancji nr [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, wyjaśniły w oparciu o jakie dowody został ustalony stan faktyczny i w oparciu o jakie przepisy prawa zostały podjęte rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu strony, że w zaskarżonej decyzji organ błędnie przyjął, że sadzonki drzew nie spełniły na dzień kontroli wymagań dotyczących elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego zapisanych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z dnia 26 lutego 2009 r. w § 9, gdyż zjawisko ich zniszczenia było przejściowe i przemijające, a wnioskodawca wymienił uszkodzone drzewka, organ wyjaśnił, że w rozporządzeniu wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych

w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Tak więc, jedynie wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie podjętego zobowiązania, zgłoszonych w ustawowym terminie daje podstawy do zwolnienia producenta z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Co do zarzutu, że w zaskarżonej decyzji organ nie zastosował art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i pominął kwestię rozmiaru, zasięgu i trwałości niezgodności powstałych w roku 2013, organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia, który stanowi,

że w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych,

a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3. art. 40 ust- 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Jeśli zaś chodzi o art. 18 ust. 2 powyższego rozporządzenia, który stanowi,

że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności, organ wyjaśnił, że zasięg niezgodności zależy

w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To zatem, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Wykryte niezgodności zostały wyszczególnione w raporcie z kontroli z dnia [...] r. Ujawnione uchybienia miały wpływ na wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] r., na mocy której przyznano stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za rok 2013 wykluczając z pomocy działkę rolną D. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] r. Tak więc, podniesiony w odwołaniu zarzut, w ocenie Dyrektora ARiMR, jest bezzasadny.

Co do zarzutu niezastosowania w zaskarżonej decyzji nie zastosował art. 47

ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz art. 45 pkt. 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, gdyż w omawianej sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, tj. uszkodzenie drzewek przez zwierzynę leśną, organ wyjaśnił, że strona nie dochowała 10 dniowego terminu na ich zgłoszenie. Zgodnie natomiast z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 15, ze zm.) oraz z § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik jest zwolniony z obowiązku zwrotu pobranych płatności w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które uniemożliwiły jemu wywiązanie się z podjętego zobowiązania, o czym poinformuje odpowiednie władze

w ciągu 10 – ciu dni od dnia ustania danego zdarzenia i dostarczy dokumenty potwierdzające zaistnienie danych okoliczności.

Podsumowując organ odwoławczy wskazał także, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w zaskarżonej decyzji zbadał, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie oraz zbadał również czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, a następnie prawidłowo przyjął, po dokonaniu analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów, że przesłanki takie nie zaistniały.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem F. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc naruszenie następujących przepisów :

1. art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz

art. 21 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez nie przeprowadzenie w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, nie uwzględnienie całego materiału dowodowego przez co błędnie został ustalony stan faktyczny oraz poprzez przyjęcie, że strona pobrała nienależnie płatności rolnośrodowiskowe za 2012 rok;

2. § 9 ust. 3 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) poprzez przyjęcie,

że sadzonki nie spełniają wymagań dotyczących elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, co miało wpływ na nie dotrzymanie minimalnej obsady drzew owocowych, z uwagi na fakt, że niespełnienie tych wymagań było przejściowe

i przemijające;

3. art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez jego niezastosowanie i "pominięcie kwestii rozmiaru, zasięgu oraz trwałości niezgodności powstałych w roku 2013 skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu kwot otrzymanych z tytułu płatności rolnośrodowiskowych za rok 2012";

4. art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. "poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż ewentualne zgłoszenie po upływie 10-dniowego terminu zakreślonego tym przepisem zaistnienia innych okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego i będących wynikiem przyczyny niezależnej od rolnika jest jednoznaczne z brakiem takiego zgłoszenia w ogóle";

5. art. 45 pkt 9 rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) poprzez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe naruszenia skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR w S. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, względem której stwierdzone zostanie co najmniej jedno z naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zarzuty skarżącego koncentrują się wokół dwóch problemów: procesowego oraz materialnego. W istocie jednak w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje strony w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie zostały naruszone zasady określone w art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej

w skrócie - K.p.a.

Kwestia ustalenia nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych przez rolnika jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w K.p.a, z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 K.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać,

że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak stanowi art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawa nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, postępowania dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak to bowiem wynika z ustaleń ARiMR na gruntach objętych wnioskiem skarżącego nie była - przejściowo - dotrzymana minimalna obsada drzew na hektar. Niezależnie od tego z ustaleń kontrolerów ARiMR wynika, że w dacie kontroli część nasadzeń nie spełniało wymogu wysokości określonej w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Powyższe ustalenia zweryfikowane zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z 2 października 2014 r. (sygn. akt

I SA/Sz 551/14) zaaprobował decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na

2013 r. w pomniejszonej wysokości.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ nie dopuści się naruszenia przepisów wskazanych w pkt 1 skargi.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji przypomnieć należy ramy prawne sprawy zawisłej przed sądem.

Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana była w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia

20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1).

Ogólne zasady określone w rozporządzeniu Rady zostały uszczegółowione

w rozporządzeniach wykonawczych. Z punktu widzenia problemów występujących

w badanej sprawie należy zwrócić uwagę na obowiązujące do 1 stycznia 2011 r. rozporządzenie Komisji nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE, seria L, nr 368, s. 74, ze zm.). Z kolei, od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2014 r. obowiązywało rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE, seria L, nr 25, s. 8, ze zm.).

Na gruncie regulacji krajowych warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa wskazana wyżej ustawa z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, dalej w skrócie "u.w.r.o.w." .

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 u.w.r.o.w., realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie

z art. 10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 29 u.w.r.o.w. W odniesieniu do płatności za rok 2011 i 2012 obowiązywało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), zaś od 15 marca 2013 r. obowiązuje rozporządzenie z 13 marca 2013 r. (Dz. U. poz. 361 ze zm.). Zgodnie z § 50 ww. rozporządzenia, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., w zakresie m. in wariantu dziesiątego pakietu Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonym dla tego wariantu w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.

Z obydwu rozporządzeń wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzeń z 2009 i 2013 r.)

W analizowanej sprawie, F. K. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok w ramach PROW 2007 - 2013 do upraw w wariantach 2.2 "uprawy rolnicze" na areale [...] ha i 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne".

Powyższe było podstawą do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej

do zadeklarowanych upraw w kwocie [...] zł. Z uwagi na to, że 11 maja 2012 r. producent wniósł do Biura Powiatowego ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do sadów w wariancie 2.10 na obszarze [...]ha.

W oparciu o złożoną deklarację Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z [...]r., przyznał płatność rolnośrodowiskową do sadów na areale [...] ha w kwocie [...] zł. W 2013 r. we wniosku kontynuacyjnym producent zgłosił sady w wariancie 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha.

Kontrola przeprowadzona [...] r. w gospodarstwie producenta wykazała jednak, że materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań, nie była utrzymana minimalna obsada drzew owocowych, produkcja rolna nie była prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przez co nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Powyższe skutkowało przyznaniem płatności na 2013 r., tylko do działki rolnej C w kwocie [...]zł, powyższe rozstrzygnięcie zostało zaaprobowane, jak już wskazano powyżej, wyrokiem Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego z 2 października 2014 r.

Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że niewątpliwie istniały podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych F.K. w Programie Rolnośrodowiskowym, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Zaś w myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa

w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W wyniku przeprowadzonego postępowania zostało ustalone bezspornie,

że strona podjęła 5 - cio letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dniu [...] r. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r., które dotyczyło upraw rolniczych w wariancie 2.2 "uprawy rolnicze" na obszarze [...] ha oraz uprawy drzew owocowych (jabłoni domowej) w wariancie 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha. Zobowiązanie to zostało przez producenta zmienione w 2012 r. zgodnie z jego deklaracją we wniosku i decyzją nr [...] z dnia 2 stycznia 2013 r. na uprawę sadu w wariancie 2.10 na areale [...] ha

Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk agrotechnicznych w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniana w okresie całego 5 - cio letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków, zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego, w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r., II GSK 714/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2014 r., III SA/Wr 417/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2014 r., I SA/Rz 211/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14 – wszystkie przywołane w niniejszym rozstrzygnięciu wyroki dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zasadnie więc organy przyjęły, że nieprawidłowości stwierdzone w kolejnych latach realizacji programu mają wpływ na wysokość pomocy przyznanej w latach (roku), w którym nieprawidłowości nie stwierdzono. Ocena trafności takiego stwierdzenia wymaga odniesienia do powołanych przepisów, w tym również rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, mając na względzie, że postępowanie w sprawie zwrotu należności zostało wszczęte po wejściu w życie tego rozporządzenia (por. § 46, § 58, § 59 rozporządzenia).

Zgodnie z § 39 ust. 1 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do całej działki rolnej objętej zmniejszeniem (§ 39 ust. 2 pkt 2 ). Gdy rolnik nie złożył informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 (informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię) zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana na realizację tego wariantu (§ 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). W przypadku ustalenia, iż rolnik nie zachował wymaganej średniej obsady drzew na jeden hektar, tak jak w niniejszej sprawie, należy przyjąć, że nie realizuje on wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce, na której stwierdzono powyższą nieprawidłowość.

W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności. Przepis ten znajduje umocowanie w art. 18 ust. 1 in fine rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) N 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm.), zgodnie

z którym w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie maja zastosowania do kwot wypłaconych już z tytułu zobowiązania

w latach wcześniejszych. Rozporządzenie to, jako akt ustawowy i bezpośrednio skuteczny prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie

z zasadami pierwszeństwa prawa unijnego i skutku bezpośredniego.

W związku z powyższym w przypadku stwierdzenia w roku 2013 niespełnienia któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów,

na podstawie art. 18 rozporządzenia nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskową przyznana w roku 2011 i 2012 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu.

W przypadku wariantu 2.10 w oparciu o art. 18 rozporządzenia Komisji (UE)

nr 65/2011 na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego

z dnia 26 lutego 2009 r. zwrotowi podlega płatność przyznana do działek rolnych,

na których w roku następnym stwierdzono nieprawidłowości jak :

- nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu

do 5% wymaganej obsady), tj. 100% przyznanej płatności za rok 2012.

Mając na uwadze powyższe oraz wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] r., zaaprobować należy stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że F. K. zobowiązany jest do zwrotu za rok 2012 płatności uzyskanej do areału [...] ha działki rolnej D w wysokości [...]zł ze względu na nie spełnienie w 2013 roku wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działce rolnej objętej zobowiązaniem.

Jeżeli chodzi o zarzuty skargi podniesione w pkt 2 a, b, c, d, e wskazać należy, że przytoczone tam przepisy prawa nie stanowiły podstawy orzekania w niniejszej sprawie, a co do zasadności ich zastosowania przez organ w sprawie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na 2013 r. w pomniejszonej wysokości wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 551/14 zakończonej wyrokiem z 2 października 2014 r. oddalającym skargę skarżącego na decyzję w przedmiocie przyznania płatności na 2013 r. w pomniejszonej wysokości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zaprezentowane tam stanowisko bowiem zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009, ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa, tj. płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy

z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Jak wynika z protokołu kontroli, skarżący ww. warunków niewątpliwie nie spełnił.

W dalszym ciągu odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy,

że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, który stanowi, że w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3. art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Jeśli zaś chodzi o art. 18 ust. 2 powyższego rozporządzenia, który stanowi,

że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności, wskazać należy, że to, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Wykryte niezgodności zostały wyszczególnione w raporcie z kontroli z dnia [..] r., do którego skarżący nie wniósł żadnych uwag ani zastrzeżeń. Ujawnione uchybienia miały wpływ na wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] r., na mocy której przyznano stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za rok 2013 wykluczając z pomocy działkę rolną D. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...]

z dnia [...] r., która została pozytywnie zweryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Z treści art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia

15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wynika, że państwa członkowskie mogą uznać w wymienione w tej regulacji kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Z kolei, ust. 2 tego artykułu wskazuje, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów,

w ciągu 10 – ciu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Niewątpliwie, skarżący nie poinformował organu o okolicznościach wystąpienia na gruntach niekorzystnych warunków powodujących utratę częściową prowadzonej uprawy jabłoni domowej.

Sąd nie może odnieść się do zarzutu wskazanego w pkt 2 e skargi bowiem przywołany tam art. 45 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" nie posiada nie posiada pkt 9.

Odnosząc się w tym miejscu należy do zarzutu skarżącego, jakoby został on przymuszony do realizacji/kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wskazać

w należy, że skarżący miał świadomość, że działki rolne będące w jego posiadaniu,

a które zgłosił do przyznania płatności dobrowolnie za realizację Programu rolnośrodowiskowego, mogą zostać skontrolowane. Składając wniosek o przyznanie płatności skarżący oświadczył, że znane są mu zasady i tryb realizacji Programu, jak również, że świadomy jest skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz warunków uczestnictwa

w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw".

W konkluzji należy stwierdzić, że kwota płatności rolnośrodowiskowej

w wysokości [...]zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki.

Jednocześnie, stwierdzić należy, że nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 65/2011. Zatem, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji ustalające skarżącemu kwotę nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł.

Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a