Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 517/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 4, art. 93 ust. 5, art. 93 ust. 4
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
article: art. 2, art. 32 ust. 1, art. 70 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 543/23 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. C. na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] w [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 543/23 oddalił skargę K. C. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

K. C. (dalej: "skarżący") w dniu [...] marca 2023 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2022/2023 na Politechnice [...] w [...].

Komisja Stypendialna Politechniki [...] w [...] decyzją z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] postanowiła nie przyznać stypendium dla osób niepełnosprawnych. Powodem wydania decyzji odmownej było przekroczenie łącznego okresu 12 semestrów, na które przysługują świadczenia.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] (dalej: "OKS") decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 86 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, zwana dalej: "p.s.w.n."), art. 104 oraz 107 i art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów studiów doktoranckich Politechniki [...].

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę K. C. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy OKS zasadnie odmówiła skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia w formie stypendium dla osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w badanej sprawie rzeczą organu było ustalenie, czy student ubiegający się o przyznanie stypendium spełnia warunki, o których mowa w przepisach w zakresie rozpoczętych semestrów nauki. Takie ustalenia zostały przez organy poczynione, a podstawą odmowy przyznania skarżącemu stypendium była analiza danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Zgodnie z art. 342 ust. 1 p.s.w.n. Minister prowadzi Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwany dalej: "Systemem POL-on". System ten - według art. 342 ust. 2 p.s.w.n. - jest systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57). Jak wynika z art. 342 ust. 3 pkt. 2 p.s.w.n. system POL-on obejmuje bazę danych zawierającą wykaz studentów. Dane zawarte w systemie mogą zatem stanowić podstawę do ustalenia przebiegu studiów każdego studenta, w szczególności rozpoczętych przez niego semestrów, zwłaszcza, gdy studia były odbywane na różnych uczelniach. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 466/23).

W ocenie Sądu na podstawie wydruku z ww. bazy, zawartego w aktach administracyjnych organy słusznie ustaliły, że skarżący składając wniosek o stypendium dla osób niepełnosprawnych, studiował już przez okres 12 miesięcy tj.:

- w Szkole [...] w [...], Wydziale [...] (do [...] Wydział [...]), kierunek [...] w okresie [...] 2016 – [...] 2017 (1 semestr),

- na Uniwersytecie [...] w [...], Wydziale [...], kierunek [...] w okresie [...] 2017 – [...] 2018 (2 semestry),

- na Uniwersytecie [...] w [...], kierunek [...], w okresie [...] 2018 - do obecnie (9 semestrów),

- na Uniwersytecie [...] w [...], kierunek [...], w okresie [...] 2020 - do obecnie (5 semestrów),

- na Politechnice [...], kierunek [...], w okresie [...] 2020 – [...] 2021 (2 semestry),

- na Politechnice [...], kierunek [...], w okresie [...] 2021 – [...] 2022 (2 semestry),

- na Politechnice [...], kierunek [...], w okresie [...] 2022 - do obecnie (1 semestr).

Zdaniem Sądu z uwagi na fakt, że semestry na kierunkach [...] oraz [...] pokrywały się czasowo z semestrami na kierunku [...], organy prawidłowo - kierując się dyspozycją art. 93 ust. 6 p.s.w.n. - potraktowały je jako jeden semestr. Wobec tego w okres studiowania skarżącego wliczono semestry na kierunkach [...] (1 semestr), [...] (2 semestry ) oraz [...] (9 semestrów). Tym samym osiągnięty został przez skarżącego okres 12 semestrów, w którym możliwe jest pobieranie świadczeń stypendialnych o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 1-4 i art. 259 ust. 1 p.s.w.n.

Sąd I instancji podzielił stanowisko OKS co do braku podstaw do zastosowania art. 93 ust. 5 p.s.w.n., dającego możliwość dłuższego o 2 semestry pobierania stypendium - przez 14 semestrów, gdy student podjął jednolite studia magisterskie na kierunku trwającym 11 lub 12 semestrów. Skoro okres pobierania stypendium uzależniony jest od faktycznego studiowania, to nie ma racjonalnych powodów na wywodzenia prawa do przedłużenia okresu pobierania stypendium tylko w okoliczności rozpoczęcia studiów jednolitych magisterskich, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 lub 12 semestrów. W tym zakresie Sąd uznał argumentacje skarżącego za chybioną.

W ocenie Sądu skoro zatem skarżący - co nie było w sprawie kwestionowane - składając wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023 posiadał już zaliczony 12-semestrowy "staż studiów" (jak wskazywał organ opierając się na danych w Ogólnopolskim Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POLON), to brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma racji skarżący twierdząc, że stosowanie przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie narusza zakaz retroakcji prawa. Wskazanej regulacji prawnej należy przypisać bowiem wymiar retrospektywny tj. w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że - wbrew zarzutom podniesionym w skardze - organy uczelni obu instancji orzekając o odmowie przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych nie naruszyły prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 4 p.s.w.n.

Zdaniem Sądu organy prowadząc postępowanie w sprawie nie dopuściły się naruszeń reguł proceduralnych, w tym zarzuconego mu przez skarżącą naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 6 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Organ wydający zaskarżoną decyzję w niniejszej sprawie działał bowiem na podstawie prawa i w jego granicach. Należycie zebrał materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione ustalenia okazały się pełne i niewadliwe, ponieważ mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu, dokonanej przez organ ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie, poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne i szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, wyczerpująco wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Dlatego zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach obowiązany był skargę jako bezzasadną oddalić, o czym - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") - orzekł w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł K. C., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 94 ust. 4 p.s.w.n., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż samo posiadanie statusu studenta (rozpoczęcie studiów) w danym semestrze, warunkuje możliwość zaliczenia tegoż semestru do łącznego 12-semestralnego okresu przysługiwania świadczeń, podczas gdy do okresu tego zaliczyć można wyłącznie semestry, podczas których świadczenie, choćby potencjalnie, przysługuje studentowi, tj. posiada on możliwość skutecznego ubiegania się o jego przyznanie,

2. art. 94 ust. 5 p.s.w.n., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż samo podjęcie jednolitych studiów magisterskich trwających 11 semestrów, nie jest wystarczające do jego zastosowania, podczas gdy wypełnienie dyspozycji tego przepisu zależne jest wyłącznie od faktu podjęcia w przeszłości określonych studiów (m.in. ww. rodzaju), bez konieczności spełnienia innych (dodatkowych), niemających normatywnego umocowania, przesłanek;

3. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż do 12-semestralnego okresu ograniczającego przysługiwanie świadczeń, wprowadzonego nowelą ustawy z 2021 r., zaliczać można retrospektywnie semestry odbyte przez studenta w ramach kierunków, na których zakończył on studiowanie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia, podczas gdy przyjęcie takiego stanowiska stanowiłoby w rzeczy samej akceptację wyników wykładni sprzecznej z normami konstytucyjnymi, tj. (i) zakazującej retroaktywnego działania prawa, które pogarszałoby sytuację jego adresatów, albowiem wraz z zakończeniem studiowania przez, K. C. na kierunku [...] w roku 2017, a następnie [...] w roku 2018, owe zdarzenia (stosunki) prawne uległy zamknięciu, nie pozostając w toku w momencie wejścia w życie noweli ustawy z 2021 r., (ii) zakazującej odmiennego traktowania jednostek znajdujących się w takim samym kontekście sytuacyjnym, a także (iii) nakazującej władzy publicznej tworzyć system indywidualnej pomocy finansowej dla studentów, z którego będą mogli oni skorzystać.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (zrzekł się rozprawy).

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Politechniki [...] wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Na wstępie zaznaczyć należy, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnego w zarzucie 1 i 2 wskazał naruszenie art. 94 ust. 4 i art. 94 ust. 5 p.s.w.n. Tymczasem ustawa z 20 lipca 2028 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera takich jednostek redakcyjnych. Biorąc jednak pod uwagę, że w uzasadnieniu złożonej skargi kasacyjnej wskazane zostały odpowiednio art. 93 ust. 4 oraz art. 93 ust. 5 p.s.w.n., to przyjąć należy, że oznaczenie artykułów w tych zarzutach stanowiło oczywistą omyłkę pisarską.

Oba zarzuty ocenić należy jako niezasadne.

Treść zarzutów czyni koniecznym wskazanie na stan prawny obowiązujący przed nowelizacją z 17 listopada 2021 r., jak i istotę dokonanej nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Podstawy i tryb przyznawania stypendiów studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przed nowelizacją stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) nastąpiła zmiana treści przepisu. Aktualnie obowiązuje art. 93 ust. 2 p.s.w.n., zgodnie z którym "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Z kolei w wyniku nowelizacji art. 93 ust. 4 otrzymał brzmienie, zgodnie z którym "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.".

W odniesieniu do studentów kierunku studiów jednolitych znajduje zastosowanie art. 93 ust. 5 p.s.w.n. po nowelizacji, który stanowi, że łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

Należy więc podzielić stanowisko Sądu I instancji, że ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,

2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Warstwa językowa tego przepisu prowadzi do wyniku jednoznacznego, zaś treść skargi kasacyjnej opiera się nie tyle na podjęciu próby analizy semantycznej spornego przepisu, co na przywołaniu nieaktualnej już argumentacji sądów administracyjnych w odniesieniu do przepisów o treści już nieobowiązującej. Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że powyższy zarzut skargi kasacyjnej jest nieuzasadniony.

Jak wynika z treści art. 93 ust. 5 p.s.w.n. łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Ów wydłużony okres pobierania stypendium o 2 dodatkowe semestry dotyczy jedynie sytuacji, gdy student ubiegający się o stypendium studiuje na kierunku trwającym 11 lub 12 semestrów. Przyjęcie wykładni tego przepisu w sposób proponowany przez skarżącego kasacyjnie, iż wystarczy samo podjęcie w przeszłości jednolitych studiów magisterskich trwających 11 lub 12 semestrów, aby student korzystał z wydłużonego okresu pobierania stypendium, prowadziłoby do nieakceptowalnej sytuacji, w której każdy student mógłby rozpoczynać prewencyjnie takie kierunki studiów np. na semestr tylko po to, by uzyskać potrzebny status i pobierać później stypendium na każdym innym kierunku przez okres 14 semestrów.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż do 12-semestralnego okresu ograniczającego przysługiwanie świadczeń, wprowadzonego nowelą ustawy z 2021 r., zaliczać można retrospektywnie semestry odbyte przez studenta w ramach kierunków, na których zakończył on studiowanie przed wprowadzeniem do porządku prawnego takiego ograniczenia. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej - tj. przepisu przejściowego - do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 ustawodawca nakazał stosować przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, wobec brzmienia tego przepisu oraz braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Skoro Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] wydała decyzję w przedmiocie wniosku o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w dniu [...] kwietnia 2023 r., to powinna uwzględnić stan faktyczny i prawny z tej daty (a więc już po nowelizacji). Niewątpliwie orzekające w sprawie organy stypendialne stosowały stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu, a nie ukształtowany przed dniem wejście w życie nowelizacji p.s.w.n. Ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy m.in. początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli początek mocy obowiązującej jej przepisów (por. wyrok TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80), a więc nie tylko wówczas, gdy ustawie nadaje się moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tej ustawy w życie (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. K 24/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 13). Taka sytuacja nie ma miejsca na tle przedmiotowej regulacji. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek stypendialny (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Nadto przyjęcie, że maksymalny okres 12 semestrów pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy, jest niewłaściwy. Taka wykładnia pozwalałby bowiem tym studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający wspomniane 12 semestrów (tzn. maksymalnie 12 semestrów na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie p.s.w.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania p.s.w.n. w obecnym brzmieniu wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej nowelizacji i którzy już na jej podstawie uzyskali świadczenia finansowe.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.