Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 579/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art. 92c ust. 1, l.p. 6.1.1. załącznika nr 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 348/19 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1 350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 348/19, oddalił skargę M.W. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) z dnia 17 kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) – wywiódł skarżący zaskarżając wyrok w całości, a na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwy proces kwalifikacji stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 6.1.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 58, ze zm.; dalej: u.t.d.);

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechania dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji, w szczególności przez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie precyzyjnego ustalenia momentu dopuszczenia kontrolowanego pojazdu do ruchu po raz pierwszy w państwie członkowskim UE, uchylanie się od ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych decydujących o charakterze kontrolowanego przewozu;

- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechania dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji, w szczególności: informacji skarżącego przekazanej skarżonemu w odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że w dniu 12.10.2018 r. (a więc niespełna miesiąc wcześniej!) również w miejscowości [...] na tej samej drodze wojewódzkiej, skarżący poddany był kontroli drogowej przez funkcjonariuszy inspekcji transportu drogowego m.in. w zakresie posiadanego urządzenia rejestrującego w tym samym pojeździe, którego dotyczyła kontrola z dnia 7.11.2018 r. (ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]) i wówczas kontrolujący nie stwierdzili jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie!!!; (w załączeniu kopia protokołu z dnia 12.10.2018 r. wraz z kopią "tarczki" tachografu z tego dnia);

- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów publicznych, przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzuconych naruszeń, bez wyczerpującej oceny podnoszonych w odwołaniu wyjaśnień strony i co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie sankcji z Ip. 6.1.1. załącznika do u.t.d., a co z tym związane, poprzez niepodjęcie przez organy inspekcji transportu drogowego wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tak jak wymagałby tego interes skarżącego oraz słuszny interes strony, organy kontrolujące przebieg zdarzenia z dnia 07.11.2018 r. nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego, zgromadzony materiał dowodowy został oceniony przez organy w sposób wybiórczy i dowolny, albowiem Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził w uzasadnieniu skarżonej decyzji (str. 7), iż nie może się odnieść do kontroli drogowej z dnia 12.10.2018 r. gdyż nie posiada żadnej wiedzy dotyczącej jej przebiegu!!! (tym stwierdzeniem GITD sam sobie "wystawia świadectwo" nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego oraz zlekceważenia argumentów podniesionych przez skarżącego), co - zdaniem skarżącego - jeszcze bardziej podważa zaufanie do organów kontrolnych i prowadzi do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem zasady obiektywizmu!!!;

- naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a ograniczenie się przez organ drugiej instancji do weryfikacji decyzji organu I instancji (uzasadnienie jak pkt wyżej);

- naruszenia art. 92c ustawy o transporcie drogowym przez odmowę zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie obu decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku z uwzględnieniem kosztów postępowania za instancję kasacyjną. Wniósł też o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień.

Skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się nietrafne.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W tej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego.

Niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie precyzyjnego ustalenia momentu dopuszczenia kontrolowanego pojazdu do ruchu po raz pierwszy w państwie członkowskim UE.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.) – wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2401/19.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy powyższe nie zostały naruszone. Zgodnie z ustaleniami organów zaakceptowanymi przez kontrolujący ich rozstrzygnięcia Sąd I instancji, skarżący dokonywał w dniu 7 listopada 2019 r. krajowy przewóz drogowy rzeczy zestawem pojazdów, który nie został wyposażony w tachograf cyfrowy. Obowiązek instalowania w pojazdach dopuszczonych po raz pierwszy do ruchu w państwach członkowskich UE po 1 maja 2006 r. tachografów cyfrowych wynikał z rozporządzenia Rady (WE) nr 2135/98 z dnia 24 września 2006 r. zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz dyrektywę 88/599/EWG dotyczącą stosowania rozporządzeń (EWG) nr 3820/85 i (EWG) nr 3821/85 (Dz.Urz.UE.l.274.9). Organy jednoznacznie ustaliły, że przedmiotowy pojazd został wyprodukowany w 2007 r. i zarejestrowany w tym roku po raz pierwszy w Rosji. Z przedłożonych dokumentów przez skarżącego wynika zaś, że pojazd ten został sprowadzony do Polski, czyli na teren państwa członkowskiego UE, w 2015 r. Okoliczność ta oznacza, że pojazd ten niezależnie kiedy został po 2007 r. a przed 2015 r. sprowadzony i zarejestrowany po raz pierwszy na terenie Unii Europejskiej, musiał mieć zainstalowany tachograf cyfrowy a nie analogowy. Skoro pojazd został wyprodukowany w 2007 r., to sprowadzenie i zarejestrowanie go na terenie państw członkowskich UE musiało się odbyć niewątpliwie po dacie 1 maja 2006 r., a zatem w okresie, gdy wymóg co do tachografu cyfrowego obowiązywał. Skarżący nabywając ten pojazd w 2018 r. w celu wykonywania przewozów drogowych objęty był także obowiązkiem wyposażenia go w tachograf cyfrowy. Zatem w okolicznościach sprawy kwestia dokładnego ustalenia daty pierwszej rejestracji pojazdu na terenie jednego z państw UE pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest też zarzut dotyczący naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., polegający na tym, że nie dokonano wszechstronnej oceny zebranych dowodów, w szczególności w zakresie takim, że miesiąc wcześniej (w dniu 12 października 2018 r.) na tej samej drodze dokonano kontroli drogowej przez funkcjonariuszy ITD tego samego pojazdu i wtedy nie stwierdzono naruszeń w zakresie braku tachografu cyfrowego. Niezasadny jest też powiązany z nim zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., polegający na tym, że organ odwoławczy nie chciał się odnieść do kontroli z dnia 12 października 2018 r. z uwagi na brak wiedzy dotyczący jej przebiegu. Ocena tych zarzutów wymaga uwagi, że z argumentacji skargi kasacyjnej wynika, że oba te zarzuty pozostają w związku funkcjonalnym, co uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

Na początku trzeba wskazać, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do tego zarzutu skarżący nie wyjaśnia, w jakim celu i na jaką okoliczność organy miałyby dopuszczać dowód z opinii biegłego lub biegłych (art. 84 § 1 k.p.a.). Zarzut w tym zakresie należy więc uznać za nieskuteczny.

Także kwestia prawidłowości kontroli przedmiotowego zestawu pojazdów w dniu 12 października 2018 r. pozostaje bez wpływu na ocenę kontroli z dnia 7 listopada 2018 r. Trafnie w tej mierze organ odwoławczy stwierdził, że przeoczenie przez kontrolujących w dniu 12 października 2018 r., że pojazd nie jest wyposażony w wymagany przepisami prawa tachograf cyfrowy nie może zwolnić skarżącego od odpowiedzialności za oczywiste naruszenie obowiązków przewozu drogowego stwierdzone w czasie kolejnych kontroli.

To samo dotyczy kwestii braku ustosunkowania się w niniejszym postępowaniu organu odwoławczego do kontroli z dnia 12 października 2018 r. w zakresie takim, czy była ona prawidłowa czy też nie. Pozostawała ona bowiem poza wpływem na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Przez "wpływ" należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu I instancji byłby (mógłby być) inny (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 476/20).

Jako niezasadny należy uznać również zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. Jako uzasadnienie tego zarzutu skarżący wskazał "uzasadnienie jak pkt wyżej". Innego uzasadnienia do tego zarzutu skarżący nie przytoczył. Oznacza to więc, że skarżący zarzuca organowi odwoławczemu naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia do kontroli z dnia 12 października 2018 r.

Wobec tak sformułowanego zarzutu wyjaśnić należy, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. W razie potrzeby organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 § 1 k.p.a.) – por. wyrok NSA z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt I GSK 355/21.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo skontrolował rozstrzygnięcie organu odwoławczego, któremu nie można skutecznie zarzucić naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji w sprawie nie został naruszony art. 15 k.p.a., gdyż organ II instancji nie ograniczył się do weryfikacji decyzji organu I instancji, lecz ponownie rozpoznał sprawę administracyjną, ustalając stan faktyczny sprawy na podstawie rozważonych wszechstronnie i ocenionych dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyższe stanowisko Sądu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy oraz wskazał i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Odniósł się też do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Przyjmując zatem, że kontrola sądowoadministracyjna nie doprowadziła do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania skutkujących ewentualnym wzruszeniem zaskarżonej decyzji, a kontrola kasacyjna nie wykazała, aby stanowisko Sądu I instancji był wadliwe, należy uznać, że ustalony w sprawie stan faktyczny jest miarodajny dla zastosowania w sprawie odpowiednich przepisów.

Jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu z lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. Skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Z przepis lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu wymierzana jest kara w wysokości 10 000 zł. Podkreślić należy, że zarzucając Sądowi I instancji, w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu z lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. kasator powinien był wskazać na czym polega podnoszona wadliwość, co jednak nie może polegać na kwestionowaniu ustaleń faktycznych. Tymczasem skarżący kasacyjnie nie wywodzi, dlaczego Sąd I instancji, konstruując materialnoprawny wzorzec kontroli rozstrzygnięcia organu administracji, nieprawidłowo - w jego opinii - odczytał normę zawartą w powołanym przepisie prawa materialnego. Skoro naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, to w uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem, jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna.

Konstrukcja omawianej podstawy kasacyjnej nie spełnia tych wymogów. Sposób jej sformułowania wskazuje zaś, że skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje ocenę ustaleń faktycznych. Jednak, jak już zaznaczono wyżej, w skardze kasacyjnej nie postawiono skutecznie żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego, które podważałyby ustalenie przez Sąd I instancji określonego stanu faktycznego sprawy. Kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego podważać można bowiem za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 811/20).

Jako niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92c u.t.d. poprzez odmowę jego zastosowania. Skarżący naruszenia tego przepisu upatruje w tym, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć (z opisu zarzutu wynika, że chodzi o art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.).

Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20 oraz z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 696/22), uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy czym ową miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności, w szczególności wyznaczonym zarządzającym transportem. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest więc łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 364/20). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II GSK 761/19).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo skontrolował zaskarżoną decyzję w zakresie, że skarżący przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wykazał. W uzasadnieniu tego zarzutu kasacyjnego skarżący nie wskazał wprost przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania względem niego przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1-3 u.t.d. Wyjaśnił tylko, że "organ II instancji ... nie odniósł się do konkretnych argumentów powołanych przez stronę". Również z analizy uzasadnienia skargi w zakresie naruszenia przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, że przesłanki te nie zostały przez skarżącego wskazane. Za przesłanki te, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogą być przywoływane w uzasadnieniu zarówno skargi jak i skargi kasacyjnej, okoliczności, że zanim skarżący zakupił przedmiotowy pojazd w 2018 r., to wcześniej był on już sprowadzony na teren jednego z państw członkowskich UE, ani to, że w 2007 r. w Rosji nie było obowiązku montowania w tym pojeździe tachografu cyfrowego. Do okoliczności tych nie można również zaliczyć tego, że skarżący zarejestrował pojazd w czerwcu 2018 r. i nie sprawdzono jaki zamontowano w nim tachograf. Bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że miesiąc przed przedmiotową kontrolą przeprowadzono inną kontrolę tego pojazdu i wówczas nie zauważono nieprawidłowości w zakresie zamontowanego tachografu. Wszystkie te podnoszone okoliczności nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący jako przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz że nie mógł go przewidzieć. Będąc bowiem doświadczonym i profesjonalnym podmiotem wykonującym przewóz drogowy, przy zachowaniu przeciętnej staranności i przezorności, winien był je przewidzieć.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).