Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 336/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 maja 2020 r. do 31 maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. R. (dalej: "skarżąca", "strona") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład" "ZUS", "organ") z 28 października 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z 31 lipca 2020 r. nr [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 176,68 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 3 kwietnia 2020 r. M. R. ( zwana Dalej Stroną bądź Skarżącą ) zwróciła się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 568 ze zm.), dalej: "ustawa COVID". Każdy z wymienionych okresów został poddany odrębnemu procedowaniu i rozstrzygnięcie zostało zawarte w odrębnych aktach.

W związku ze złożeniem dokumentów rozliczeniowych za maj organ pismem z 23 czerwca 2020 r. zwolnił skarżącą z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r. w wysokości odpowiadającej kwocie wskazanej w dokumentach rozliczeniowych, tj. w wysokości 2.153,58 zł.

Skarżąca pismem z 14 lipca 2020 r. zwróciła się z wnioskiem do ZUS o ponowne rozpatrzenie jej sprawy za maj 2020 r. w związku ze złożeniem korekty deklaracji rozliczeniowej, która spowodowała różnicę pomiędzy kwotą zwolnienia, a kwotą faktycznej wartości składki w wysokości 176,68 zł.

Decyzją z 31 lipca 2020 r. ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 176,68 zł.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4, art. 31zq ust. 3 i ust. 4 ustawy COVID i wyjaśnił, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegała należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku i w takiej wysokości organ zwolnił skarżącą.

Organ zauważył, że we wniosku z 14 lipca 2020 r. strona wniosła o weryfikację zwolnionej kwoty składek w wyniku złożonej korekty za m-c: 5.2020 w dniu 25 czerwca 2020 r. i wskazał, że na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, tj. 20 czerwca 2020 r. na koncie skarżącej była zaewidencjonowana deklaracja rozliczeniowa DRA za 5.2020 na ubezpieczenia społeczne w kwocie 1.712,12 zł, ubezpieczenie zdrowotne 362,34 zł, Fundusz Pracy i FGŚP 79,12 zł i ta kwota podlega zwolnieniu z obowiązku opłacania.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego wniosku przez Skarżącą decyzją z 28 października 2020 r., nr [...] ZUS utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku. Wskazany w art. 31zo ustawy COVID wniosek powinien być zgodny z art. 31zp ust. 2 i 3 i 4 tej ustawy. W ocenie Zakładu ZUS może przyznać zwolnienie tylko na podstawie wniosku który posiada wszystkie elementy to znaczy jest prawidłowy, a zawarte we wniosku elementy odpowiadają innym obostrzeniom ustawowym które przyznają prawo do zwolnienia.

Organ zauważył, że m.in. warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przesłanie przez płatnika składek deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. ZUS ustalił, że skarżące nie była podmiotem zwolnionym z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych. Zakład ponownie podkreślił, że zgodnie z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Podkreślił, że w przypadku strony dniem rozpatrywania wniosku był dzień 20 czerwca 2020 r. zgodnie z tym dniem składki podlegające umorzeniu za maj 2020 r. ustalone na podstawie deklaracji nie obejmowały kwoty 176,68 zł. Kwota ta nie była uwzględniona w deklaracji złożonej przez stronę i co za tym idzie nie mogła być przedmiotem zwolnienia. Zakład stwierdził, że fakt złożenia przez stronę korekty deklaracji nie może być rozpatrzony pozytywnie, gdyż strona otrzymała zwolnienie na podstawie prawidłowego złożonego wniosku, który obejmował miesiąc maj 2020 r. i zawarte w deklaracji kwoty. W ocenie organu ze względu na treść art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: kpa) nie może dopuścić do sytuacji, w której strona po objęciu zwolnieniem i dniu rozpatrywania na podstawie ustawy COVID składa korektę deklaracji oraz żąda wyższego zwolnienia. ZUS powołał się na art. 31zo ustawy COVID wskazujący, że na podstawie jednego wniosku uzyskuje się zwolnienie na cały okres wskazany w ustawie i wykazany w deklaracjach. Dodatkowo, w jego ocenie, dopuszczanie zwolnienia po rozpatrzeniu wniosku było by wbrew celom uchwalenia ustawy COVlD.

Pismem z 16 listopada 2020 r. Strona złożyła skargę wnosząc o unieważnienie decyzji ZUS i wydanie decyzji o prawie do zwolnienia ze składek ubezpieczeniowych za miesiąc maj 2020 w 100%.

Strona wyjaśniła, że w dniu 7 czerwca 2020 złożyła komplet dokumentów rozliczeniowych (RCA,DRA) za miesiąc maj i w dniu 23 czerwca 2020 r. otrzymała pismo o zwolnieniu ze składek za miesiąc maj z pominięciem miesiąca kwietnia. Skarżąca zauważyła, że pomimo tego, iż system komputerowy ZUS pozytywnie wyliczył i pozytywnie zweryfikował dokumenty oraz zatwierdził do wysłania przez PUE, to w dokumentach były błędy. W imiennym raporcie miesięcznym RCA wartość składki zdrowotnej przy podstawie wymiaru składki 1.963,09 zł wyniosła 0,00 zł. Wielkość składek na ZUS od lat jest stała i w przypadku składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy. W jej ocenie system winien zatem naliczyć prawidłową 9% składkę do wykazanej w raporcie podstawy w kwocie 176,68 zł. Nikt w ZUS nie potrafił wyjaśnić dlaczego tak się stało. Dlaczego pomimo ewidentnego błędu program komputerowy pozytywnie zweryfikował i zatwierdził do wysyłki dokumenty z błędami. Ten sam błąd został powielony w deklaracji rozliczeniowej DRA. Dokumenty za dany miesiąc są edytowane przez program na podstawie dokumentów za poprzedni miesiąc. Jeśli są zmiany w podstawie wymiaru składek to należy ręcznie wprowadzić zmiany, gdyż w podstawach wymiaru składek nic się nie zmieniło, to wielkość składek winna być taka jak za poprzedni miesiąc. Komplet rozliczeniowy za kwiecień był w systemie już 1 maja, a za marzec przyznano od tej samej podstawy wymiaru składek zwolnienie już 7 maja 2020 r. Zdaniem strony, to wszystko jest widoczne w systemie. Skarżona wskazała, że na zauważone błędy natychmiast zareagowała składając w dniu 24 czerwca 2020 korektę kompletu dokumentów za maj i składając również drogą elektroniczną pisemne wyjaśnienie, że przyczyną nieprawidłowo wyliczonych dokumentów, a poprawnie zweryfikowanych pomimo ewidentnych błędów jest sam system elektroniczny. Strona zauważyła, że nie została naliczona składka na ubezpieczenie zdrowotne i stwierdziła, że w systemie ZUS w rubryce dotyczącej spornej kwoty nigdy nie występuje kwota 0,00 zł. W jej ocenie na platformie usług elektronicznych ZUS nie powinien taki błąd się przydarzyć lub co najmniej taki błąd powinien być wykryty w trakcie rozpatrywania dokumentów stanowiących o udzieleniu pomocy publicznej de minimis.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r. sygn.. akt V A/Wa 2208/20 uchylił zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu wyroku podniósł, że w niniejszej sprawie w zasadzie nie jest sporna kwestia, iż na dzień rozpatrzenia wniosku znane dla ZUS należności wynosiły zgodnie z dokumentami rozliczeniowymi: 1.712,12 zł (ubezpieczenia społeczne), 362,34 zł (ubezpieczenie zdrowotne), 79,12 zł (Fundusz Pracy i FGŚP 79,12 zł) i te kwoty podlegał zwolnieniu z obowiązku opłacania. Kwota na ubezpieczenie zdrowotne, która podlegała zwolnieniu natomiast nie obejmowała kwoty 176,68 zł, gdyż wg skarżącej system płatnik w sposób nieprawidłowy zewidencjował na koncie skarżącej jej składkę na te ubezpieczenie zdrowotne.

Zdaniem sądu organ w żaden sposób nie odniósł się do zasadniczej dla skarżącej kwestii związanej z nieprawidłowym funkcjonowaniem Platforma Usług Elektronicznych. Organ w decyzji "odwoławczej" zupełnie powyższą kwestię pominą skupiając się jedynie na fakcie zwolnienia z obowiązku opłacenia składek należności znanych ZUS na datę podjęcia rozstrzygnięcia, co nie jest kwestionowane przez stronę.

Podkreślono, że obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Do postępowań, w których wydawana jest decyzja o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID, zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Zdaniem sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

W ocenie sądu organ na podnoszony przez skarżącą "błąd systemowy" nie odpowiedział zarówno w decyzji odwoławczej, jaki i odpowiedzi na skargę. Tym samym decyzja w tym zakresie jest decyzją niekontrolowalną.

Ponownie rozpoznając sprawę ZUS wydał w dniu 27 stycznia 2022 r. decyzję nr [...] która ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia 31 lipca 220 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że platforma PUE w dniu złożenia przez Stronę DRA za miesiąc maj 2020r. działała prawidłowo. Komplet DRA i RCA w dniu 01.05.2020r. został wysłany przez PUE i nie ma błędów do weryfikacji, ponieważ na dokumencie ZUS RCA dla ubezpieczonej nie została wyliczona składka zdrowotna. Program e-Płatnik odzwierciedla to co zostało wysłane. System w tym przypadku nie zgłaszał błędu, ponieważ zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w przypadku nieobliczania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od przychodów stanowiących podstawę wymiaru składki innych niż określone w ust.2 składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości zero. W wyniku ponownej weryfikacji ustalono, że dokumenty za maj 2020r. zostały przygotowane i wysłane do ZUS bez wyliczonej składki na ubezpieczenie zdrowotne dla ubezpieczonej. Nie ma również możliwości samoczynnego zerowania składki zdrowotnej podczas wysyłania dokumentów. Płatnik składek ma obowiązek zweryfikować prawidłowość dokumentów przed przekazaniem ich do ZUS. Zdaniem organu winę za błędne przekazanie dokumentów ponosi płatnik składek.

W związku z powyższym nie przysługuje Stronie prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 maja do 31 maja 2020r.

Na to rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której ponownie Skarżąca wyjaśniła mechanizm przyjmowania dokumentów w systemie E -Płatnik wykazując , że z winy systemu nie mogła złożyć prawidłowej deklaracji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. S. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., zwana dalej ustawą o COVID-19). Zgodnie z przywołanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W niniejszej sprawie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie, wyznaczono posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Przeprowadzenie rozprawy w obecnej sytuacji epidemiologicznej stanowiłoby bowiem nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie brak było możliwości przeprowadzenia jej na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

W dalszej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu wskazać należy, że zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie jednak do art. 13 § 3 p.p.s.a., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.

W myśl przywołanego przepisu, na mocy § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przedmiotowa zaś sprawa dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek wymienionych w art. 31zo ustawy o COVID-19, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371).

Z uwagi na powyższe oraz fakt, iż Skarżąca ma swoją siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uzasadniona jest zatem właściwość tut. Sądu w niniejszej sprawie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona zarówno przepisy postępowania, jak i prawa materialnego w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie okazała się zasadna aczkolwiek z innych względów niż te podniesione w jej treści .

Przechodząc do oceny naruszeń o charakterze proceduralnym w pierwszej kolejności wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.) znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają.

Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu.

Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia.

Uzasadnienie decyzji wydanej w niniejszej sprawie niewątpliwie nie spełnia powyżej omówionych standardów. Skarżony organ w swoich rozważaniach ograniczył się bowiem do wykonania zaleceń Sądu w zakresie wyjaśnienia ustaleń faktyczny h, natomiast całkowicie pominął rozważania prawne mające uzasadnić dlaczego Stronie nie przysługuje prawo do złożenia korekty deklaracji. Powołano się jedynie na treść art. 31o ust 2 i ust 4 , art. 31zq ust 3 i ust 4 ustawy COVID wyjaśniając , że zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek podlegają należności znane na dzień rozpatrzenia wniosku.

Powyżej przedstawiony lakoniczny sposób uzasadnienia decyzji należy ocenić w konsekwencji jako istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się przez organ do kluczowej okoliczności sprawy, tj. złożenia przez Skarżącą korekty dokumentów rozliczeniowych dotyczących składek za grudzień 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący w oparciu o jakie przepisy doszedł do wniosku, że Skarżącej nie przysługuje prawo do złożenia korekty złożonych pierwotnie deklaracji rozliczeniowych. Nie przedstawienie przez organ w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania stojącego za wydaniem orzeczenia administracyjnego, stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ale stanowi również jawne zaprzeczenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a.

Przedstawienie przez organ toku rozumowania jest o tyle istotne, że zdaniem Sądu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji lakoniczne stanowisko jest błędne. Kwestia zwolnienia strony z obowiązku uiszczenia składek na podstawie złożonej korekty deklaracji rozliczeniowych była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 363/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 690/21, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowiska przedstawione w tych wyrokach Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 31zo ust 2 i ust 4 ustawy o COVID-19 zgodnie z którym na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jest przekazanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie.

Zgodnie z art. 31 zq ustawy za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Zdaniem Sądu z treści powołanych w decyzji przepisów w żaden sposób nie wynika stanowisko organu by kwota składek do zwolnienia była ustalana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości, a w konsekwencji nie wynika z nich z jakich przyczyn prawnych organ nie mógł orzekać o zwolnieniu w wysokości składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej

W ocenie Sądu nie sprzeciwia się temu też treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej . Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID, terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2020r. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona do 30 czerwca 2020r. – nawet błędna – to późniejsza korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa do korekty błędnie wypełnionej pierwotnej deklaracji, co wydaje się - pomijając wykładnie wskazanego przepisu - dzianiem nielogicznym i nieracjonalnym.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną ocenę prawną Sądu, a w szczególności wykładnię art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku skarżącej Spółki w oparciu o korektę deklaracji i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.