Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 546/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2023-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2, art. 116a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 67 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 1634
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska Protokolant starszy referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2022r., nr 14/ROPS/2022 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu fundacji za zaległości fundacji z tytułu zwrotu środków na realizację projektu wraz z należnymi odsetkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga T.Z. (dalej: "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Zarządu Województwa Warmińsko – Mazurskiego (dalej: "IZ", "organ"), utrzymującej w mocy własną decyzję tego organu z 30 maja 2022 r. nr 4/ROPS/2022, w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za zaległości Fundacji A (dalej: "Fundacja") w łącznej kwocie 571.633 zł z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na projekt "[...]" wraz z należnymi odsetkami.

Z przekazanych Sądowi wraz z tą skargą akt sprawy wynika, że Fundacja została zobowiązana do zwrotu ww. środków na mocy decyzji IZ z 28 maja 2018 r. nr 1/2018 (dalej: "decyzja zwrotowa"). Fundacja nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec czego decyzja zwrotowa stała się ostateczna 16 czerwca 2018 r., a termin na dokonanie zwrotu środków upłynął z dniem 2 lipca 2018 r. Środki te nie zostały jednak zwrócone przez Fundację, zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Fundacji okazało się bezskuteczne i zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bartoszycach z 15 grudnia 2021 r. nr 2802-SEE.711.3815.2021.

W tych okolicznościach IZ wszczęła postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności strony jako prezesa zarządu Fundacji za te zaległości, po przeprowadzeniu którego organ wydał opisaną na wstępie decyzję z 30 maja 2022 r.

nr 4/ROPS/2022. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w momencie zaistnienia nieprawidłowości (które spowodowały rozwiązanie umowy o dofinansowanie w trybie natychmiastowym), a także wydania i doręczenia decyzji zwrotowej oraz upływu terminu płatności należności określonej tą decyzją - prezesem i jedynym członkiem zarządu Fundacji była strona, a to oznacza, że wobec bezskuteczności egzekucji w stosunku do majątku Fundacji, to strona jest odpowiedzialna za zobowiązania tego podmiotu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o orzeczenie braku jej odpowiedzialności za zaległości Fundacji. Podała przy tym okoliczności, które w jej ocenie dowodzą, że nie zawiniła rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu.

Utrzymując w mocy ww. decyzję organ wskazał, że w niniejszej sprawie, na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm., dalej: "u.f.p."), zastosowanie znajdują przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej: "Op"), które regulują kwestie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika. Wyjaśnił, że stosownie do art. 116a § 1 Op, za zobowiązania fundacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi podmiotami, zaś warunki ich odpowiedzialności zostały określone w art. 116 Op, przy czym w przepisie tym wymieniono zarówno przesłanki pozytywne, jak i przesłanki negatywne orzeczenia takiej odpowiedzialności.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie wystąpiły obie przesłanki pozytywne opisane w art. 116 Op, tj.: strona pełniła funkcję członka zarządu w czasie, gdy upływał termin płatności zobowiązania, z którego wynika zaległość objęta odpowiedzialnością, a egzekucja w stosunku do majątku Fundacji okazała się bezskuteczna w całości. W ocenie organu strona nie wykazała natomiast żadnej okoliczności, która mogłaby uwolnić ją od odpowiedzialności za zobowiązania Fundacji na podstawie art. 116 Op. Organ zauważył przy tym, że według danych dostępnych w Krajowym Rejestrze Sądowym, Fundacja nadal jest podmiotem aktywnym i brak jest wpisów o jej likwidacji lub prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Organ wykluczył przy tym, aby niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji nie nastąpiło z winy strony, wskazując, że strona pomimo udokumentowania problemów zdrowotnych nie była pozbawiona świadomości swoich działań i nie chorowała obłożnie. Dodał, że strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji pomimo znacznego upływu czasu od wydania decyzji zwrotowej. Ocenił, że strona nie była pozbawiona możliwości prowadzenia spraw Fundacji i nie dochowała należytej staranności w tym zakresie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Poniósł, że nie ponosi winy za rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu, co dodatkowo przekłada się na brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Fundacji. Wskazał, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego z 8 października 2018 r. sygn. akt [...], zasądzono na jego rzecz kwotę 3.000 zł od pozwanych z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy na dokumentację działań Fundacji. Skarżący wniósł przy tym o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach ww. sprawy na okoliczność braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji w trakcie realizacji projektu. Podkreślił, że wówczas dokładano wszelkich starań służących zrealizowaniu umowy, a tym samym i regularnego otrzymywania środków z podpisanego kontaktu na ten cel. Zdaniem skarżącego przesłanka dotycząca złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powinna być interpretowana na jego korzyść, ponieważ do końca realizacji projektu Fundacja szkoliła uczestników programu, prowadziła niezbędną działalność, a gdyby organ wywiązał się z płatności, to nie byłoby mowy o istotnych problemach finansowych Fundacji. Skarżący zwrócił także uwagę na niedogodności związane ze zmianą koordynatora projektu w trakcie trwania umowy, a także na konieczność – po wstrzymaniu płatności przez organ - zaciągnięcia kredytu w łącznej kwocie 101.313,89 zł w celu realizacji już rozpoczętych w ramach projektu szkoleń uczestników programu. Dodał, że kwestia jego ewentualnego zawinienia w reprezentowaniu interesów Fundacji nie może być interpretowana w oderwaniu od jego stanu zdrowia, który pogorszył się wskutek zdarzeń losowych i prowadzonych sporów sądowych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonej do skargi dokumentacji na okoliczność braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji. Do skargi nie załączono jednak żadnych dokumentów poza odpisem skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 8 lutego 2023 r. skarżący wniósł jednak o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, gdyż organ nie dopuścił się w tej sprawie naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Działu III Op dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, które znalazły odpowiednie zastosowanie w kontrolowanej sprawie z mocy art. 67 ust. 1 u.f.p. Wymaga przy tym zauważenia, że w tej sprawie mamy do czynienia aż z dwoma odesłaniami do odpowiedniego stosowania przepisów. Pierwszym z nich jest ww. odesłanie zewnętrzne przewidziane w art. 67 ust. 1 u.f.p. (do przepisów Działu III Op), drugim zaś odesłanie wewnętrzne zawarte w art. 116a § 1 Op przewidujące odpowiednie zastosowanie art. 116 Op do odpowiedzialności podatkowej członków zarządu innych osób prawnych, w tym fundacji. Należy przy tym wyjaśnić, że odpowiednie stosowanie przepisu może polegać na zastosowaniu tego przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania. Zakres zastosowania wymaga bowiem uwzględnienia specyfiki sytuacji, do której odpowiednio stosowane przepisy mają być aplikowane (por. uchwałę SN z 18 grudnia 2001 r., III ZP 25/01, OSNP 2002, nr 13, poz. 301 oraz wyrok NSA z 30 maja 2018 r. I GSK 2115/18, dostępny online w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 116 § 1 i 2 Op "za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu".

Powołane powyżej przepisy Op przewidują przesłanki pozytywne i negatywne orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu za zaległości podatkowe spółek. Przesłanki pozytywne to takie, które muszą zaistnieć, aby organ mógł orzec o odpowiedzialności, zaś przesłanki negatywne to takie, które jeśli zaistniały uwalniają osobę trzecią od odpowiedzialności. Obowiązek wykazania przesłanek pozytywnych spoczywa na organie, natomiast ciężar wykazania przesłanek negatywnych spoczywa na członku zarządu (zob. wyroki NSA: z 4 sierpnia 2022 r., III FSK 789/21, LEX nr 3509145; z 14 września 2018 r. II FSK 2190/18, LEX nr 2570906 oraz z 3 sierpnia 2018 r. II FSK 2199/16, LEX nr 2558832).

Jak już podano zastosowanie art. 116 Op w kontrolowanej sprawie wymagało uwzględnienia specyfiki sytuacji, do której odpowiednio stosowane przepisy mają być aplikowane, a w tym przede wszystkim specyfiki funkcjonowania w obrocie prawnym fundacji, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Takim bowiem podmiotem jest Fundacja, której prezesem zarządu jest skarżący. Stosownie do art. 50 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1683) jeżeli fundacja podejmuje działalność gospodarczą, podlega obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców. Jak wynika natomiast ze znajdującego się w aktach odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, Fundacja nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców. Okoliczność ta jest zaś wystarczająca do stwierdzenia, że Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej.

W odniesieniu do tego rodzaju fundacji niewątpliwie zastosowanie mogą znaleźć (z niewielkimi modyfikacjami) przepisy regulujące przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe tej spółki, które po modyfikacji wynikającej ze specyfiki funkcjonowania fundacji i okoliczności niniejszej sprawy obejmują:

- istnienie zaległości po stronie fundacji wnikającej z decyzji właściwego organu,

- częściową lub całkowitą bezskuteczność egzekucji wobec fundacji,

- pełnienie przez osobę trzecią funkcji członka zarządu fundacji w okresie, w którym powstały zaległości fundacji.

Wystąpienie w niniejszej sprawie tych przesłanek nie jest kwestionowane przez strony i nie budzi także wątpliwości sądu w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Niesporne jest bowiem, że w tej sprawie istnieją zaległości po stronie Fundacji wnikające z decyzji zwrotowej, egzekucja tych zaległości z majątku fundacji okazała się bezskuteczna (vide: postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bartoszycach z 15 grudnia 2021 r. nr 2802-SEE.711.3815.2021 o umorzeniu postępowania egzekucyjnego), zaś skarżący pełnił funkcję członka zarządu fundacji (prezesa) w okresie, w którym powstały te zaległości.

Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostaje natomiast kwestia wystąpienia w tej sprawie przesłanki negatywnej do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za ww. zaległości opisanej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op - dotyczącej niezawinionego niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości fundacji. Zdaniem Sądu przepis ten w ogóle nie mógł znaleźć zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, gdyż Fundacja, której prezesem jest skarżący, z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej nie posiada zdolności upadłościowej (zob. art. 1 i 5 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1520; por.

R. Dowgier [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk, red. L. Etel, Warszawa 2022, art. 116a). W tych okolicznościach skarżący nie mógł skorzystać z przesłanki egzoneracyjnej opisanej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op. Z tych samych powodów w kontrolowanej sprawie nie mogłaby znaleźć zastosowania także przesłanka negatywna odpowiedzialności osoby trzeciej opisana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Op. Bez znaczenia dla wyniku tej sprawy pozostają zatem argumenty skarżącego dotyczące przyczyn niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Fundacji,

a także rozważania organu dotyczące niedochowania przez skarżącego należytej staranności w tym zakresie. Nie było więc konieczności realizacji w tej sprawie wniosku dowodowego skarżącego.

W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 116 Op, jedyną możliwością uniknięcia przez skarżącego odpowiedzialności za zaległości Fundacji wynikające z decyzji zwrotowej byłoby wskazanie mienia Fundacji,

z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie tych zaległości w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 Op). Skarżący nie wskazał jednak takiego mienia, skutkiem czego organ prawidłowo orzekł o odpowiedzialności skarżącego jako prezesa zarządu Fundacji za zaległości wynikające z decyzji zwrotowej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak

w sentencji.