Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 499/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 1 art. 49 ust. 1 lit. b
law: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)  nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej  polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 50 ust. 1 i 2
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
article: art. 12
journal: Dz.U. 2015 poz 807
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Teza: Brzmienie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.), w zakresie w jakim nakłada na młodego rolnika, sprawującego faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dodatkowy warunek w postaci uzyskania numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jest sprzeczny z brzmieniem art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr 639/2014, który takiego warunku nie przewiduje.

TEZY

Brzmienie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.), w zakresie w jakim nakłada na młodego rolnika, sprawującego faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dodatkowy warunek w postaci uzyskania numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jest sprzeczny z brzmieniem art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr 639/2014, który takiego warunku nie przewiduje.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. w M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [..] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. z dnia [...].04.2019 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej A. Sp. z o.o. w M. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. Spółka z o.o. (zwana dalej spółką) w dniu [...] maja 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2018 r., w którym ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie do działek rolnych o łącznej powierzchni 808,29 ha, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do działek rolnych o łącznej powierzchni 41,76 ha.

Po rozpatrzeniu wniosku i całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w H. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], przyznał spółce jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie i płatność związaną do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, płatność dodatkową do powierzchni wynikającej z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz odmówił przyznania płatności dla młodych rolników.

Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącej spółki, w zakresie decyzji organu I instancji w części odmawiającej przyznania płatności dla młodych rolników, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W odniesieniu do płatności dla młodych rolników, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.) do przyznawania płatności dla młodych rolników stosuje się art. 50 ust. 8 rozporządzenia nr 1307/2013, a płatność ta przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha.

Wskazując na brzmienie § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm. dalej powoływane jako rozporządzenie w sprawie wsparcia bezpośredniego) organ wskazał m.in., że młody rolnik sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad osobą prawną jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", oraz jest członkiem zarządu spółki kapitałowej lub spółdzielni - w przypadku jednoosobowego zarządu - sposób reprezentacji wymaga udziału młodego rolnika w składaniu oświadczeń woli w imieniu tej spółki lub spółdzielni. Z kolei z art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 539/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. U. UE. L z dnia 20 czerwca 2014 r.), wynika, że roczną płatność dla młodych rolników, o której mowa w art. 50 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, przyznaje się osobie prawnej, niezależnie od jej formy prawnej, po spełnieniu szczegółowych warunków. Jednym z nich jest to, aby młody rolnik w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 sprawował faktyczną i trwałą kontrolę nad daną osobą prawną w zakresie decyzji dotyczących zarządzania, korzyści i ryzyka finansowego w każdym roku, w odniesieniu do którego osoba prawna składa wniosek o płatność w ramach systemu dla młodych rolników.

Młody rolnik, który sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad daną osobą prawną w rozumieniu ust. 1 akapit pierwszy lit. b) niniejszego artykułu, do celów art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, musi mieć nie więcej niż 40 lat w roku pierwszego złożenia wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej przez osobę prawną, nad którą sprawuje kontrolę.

Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3b pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z dnia 13 marca 2015 r., poz. 352 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowych wymagań", we wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. c, w przypadku gdy wnioskodawcą jest osobą prawną, młody rolnik składa oświadczenie o sprawowaniu faktycznej i trwałej kontroli nad daną osobą prawną w zakresie decyzji, o których mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014. Stosownie do § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. c, przez osobę prawną lub grupę osób, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 639/2014, do wniosku o przyznanie tej płatności dołącza się: 1) dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie oraz oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości.

Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego stanu faktycznego, organ odwoławczy stwierdził, że osoba wskazana w oświadczeniu o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą spółką, która sprawuje jednoosobowy zarząd uprawniony do reprezentowania osoby prawnej, tj. pani J. W. nie posiada numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zatem zasadnym było odmówienie spółce przyznania płatności dla młodych rolników.

W ocenie organu odwoławczego okoliczności podnoszone przez spółkę w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, bowiem prawodawca w odniesieniu do osób prawnych jednoznacznie uwarunkował przyznanie płatności dla młodych rolników od posiadania przez młodego rolnika, który sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014 nad osobą prawną, numeru identyfikacyjnego. Brak posiadania tego numeru, pomimo spełnienia pozostałych przesłanek przyznania płatności dla młodych rolników, wyklucza możliwość przyznania spółce tej płatności.

W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje numer identyfikacyjny nadany małżonkowi pani J. W. - panu A. W., bowiem z wpisem pana A. W. do ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie wiąże się uprawnienie spółki do płatności dla młodych rolników.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, pełnomocnik skarżącej spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając ją w całości. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego, poprzez jego błędną wykładnie, prowadząca do wniosku, że wymogiem uzyskania dopłat dla młodych rolników przez osobę prawną kontrolowaną przez młodego rolnika jest posiadanie przez tego młodego rolnika numeru identyfikacyjnego, ewentualnie poprzez jego zastosowania, mimo, że jest on sprzeczny z ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, która dopuszcza nadanie numeru identyfikacyjnego jedynie producentom rolnym czyli rolnikom posiadającym i prowadzącym gospodarstwo rolne;

- art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego niezastosowanie, co spowodowało uznanie że J. W. jako kierująca gospodarstwem rolnym osoby prawnej będącej producentem, jest producentem rolnym, który może posiadać numer identyfikacyjny;

- art. 3a ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, poprzez błędne ustalenie, że skarżąca Spółka nie spełnia przesłanek do przyznania płatności dla młodych rolników, ponieważ osoba, która sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą spółką tj. J. W. nie posiada numeru identyfikacyjnego, w sytuacji, w której małżonek J. W. A. W. posiada nadany numer identyfikacyjny a tym samym, że numer identyfikacyjny przyznany A. W. służy również J. W.

Pełnomocnik skarżącej spółki wniósł również o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego na okoliczność odmowy wpisu p. J. W. do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Wskazując na powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie argumenty podniesione w skardze okazały się trafne.

Stan faktyczny w sprawie nie był sporny. Organy odmówiły skarżącej spółce przyznania płatności dla młodych rolników, gdyż osoba sprawująca faktyczną i trwałą kontrolę nad skarżącą spółką, tj. p. J. W. nie posiadała numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organy nie kwestionowały spełnienia przez skarżącą spółkę innych warunków, warunkujących przyznanie spornej płatności. Jednocześnie wskazać należy, że p. J. W. bezskutecznie ubiegała się o przyznanie jej numeru identyfikacyjnego, z uwagi iż taki numer uzyskał za jej zgodą, jej współmałżonek p. A. W. – współwłaściciel gospodarstwa rolnego – decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy wpisu p. J. W. do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego (k. 12-13 akt sąd.).

Mając na uwadze zarzuty skargi, przyjąć należało, że istota sporu w tym zakresie sprowadza się do sposobu wykładni przepisów prawa krajowego i prawa Unii Europejskiej w zakresie warunków przyznania płatności dla młodych rolników osobom prawnym.

Płatność dla młodych rolników jest płatnością bezpośrednią, o której mowa w tytule III rozdział 5 rozporządzenia nr 1307/2013 i do której mają zastosowanie przepisy ustawy o płatnościach. Przysługuje ona – zgodnie z art. 50 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1307/2013 - młodym rolnikom będących osobami fizycznymi, którzy są uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej:

a) którzy po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, oraz

b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat.

W myśl art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013 Państwa członkowskie mogą określić dalsze obiektywne i niedyskryminujące kryteria dla młodych rolników składających wnioski o płatności dla młodych rolników w zakresie posiadania odpowiednich umiejętności lub spełnienia wymogów w zakresie szkolenia. W tym miejscu wskazać należy, że Polska nie skorzystała z możliwości ustanowienia dodatkowych warunków dostępu dla wsparcia młodych rolników na podstawie ww. przepisu z uwagi konieczność udokumentowania posiadanego wykształcenia kierunkowego, odpowiedniego stażu pracy w rolnictwie czy odbytych szkoleń.

Wskazać również należy, że stosownie do art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014 roczną płatność dla młodych rolników, o której mowa w art. 50 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013, przyznaje się osobie prawnej, niezależnie od jej formy prawnej, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a) osoba prawna jest uprawniona do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o których mowa w tytule III rozdział 1 rozporządzenia nr 1307/2013, i aktywowała ona uprawnienia do płatności lub zadeklarowała kwalifikujące się hektary, o czym mowa w art. 50 ust. 4 tego rozporządzenia;

b) młody rolnik w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad daną osobą prawną w zakresie decyzji dotyczących zarządzania, korzyści i ryzyka finansowego w każdym roku, w odniesieniu do którego osoba prawna składa wniosek o płatność w ramach systemu dla młodych rolników. W przypadku gdy kilka osób fizycznych, w tym osoba lub osoby, które nie są młodymi rolnikami, uczestniczy w kapitale osoby prawnej lub zarządzaniu nią, młody rolnik (lub rolnicy) musi (muszą) w każdym roku, w którym osoba prawna ubiega się o płatność w ramach systemu dla młodych rolników, być zdolny (zdolni) do sprawowania takiej faktycznej i trwałej kontroli samodzielnie albo wspólnie z innymi rolnikami, z zastrzeżeniem ust. 1a niniejszego artykułu;

c) co najmniej jeden z młodych rolników spełniających warunek określony w lit. b) spełnia kryteria kwalifikowalności ustanowione przez państwa członkowskie zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli takie istnieją, chyba że państwa członkowskie postanowiły, że kryteria te mają zastosowanie do wszystkich takich młodych rolników.

W przypadku gdy osoba prawna jest samodzielnie lub wspólnie kontrolowana przez inną osobę prawną, do każdej osoby fizycznej sprawującej kontrolę nad taką inną osobą prawną stosuje się warunki określone w akapicie pierwszym lit. b).

W świetle powyższych regulacji unijnych przyjąć należy, że płatność dla młodych rolników może być przyznana osobie prawnej, pod warunkiem że co najmniej jedna osoba fizyczna, spełniająca kryteria młodego rolnika, sprawuje efektywną i długoterminową kontrolę nad osobą prawną. Przepis art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 639/2014 jest jasny i precyzyjny, a zatem może być bezpośrednio stosowany. Podkreślić przy tym należy, że ww. przepisy wspólnotowe nie zawierają żadnych dodatkowych warunków obostrzających możliwość przyznania płatności takiej osobie prawnej, w szczególności przyjęcia, że młody rolnik musi być producentem rolnym, bądź też musi być wpisany do ewidencji producentów, czy też ewidencji gospodarstw rolnych.

Z kolei zasady przyznawania płatności bezpośrednich w Polsce zostały uregulowane w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2108 r., poz. 1312 ze zm.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 tejże ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi" są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Płatność dla młodych rolników – zgodnie z art. 13 ustawy o płatnościach - przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej nie większej niż 50 ha.

Szczegółowe zasady przyznawania m.in. płatności dla młodych rolników zostały określone w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm. dalej powoływane jako rozporządzenie w sprawie wsparcia bezpośredniego). Zgodnie z § 6 ust. 1 tegoż rozporządzenia, młody rolnik sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad osobą prawną jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", oraz:

1) jest członkiem zarządu spółki kapitałowej lub spółdzielni a) w przypadku jednoosobowego zarządu - sposób reprezentacji wymaga udziału młodego rolnika w składaniu oświadczeń woli w imieniu tej spółki lub spółdzielni, b) w przypadku wieloosobowego zarządu - sposób reprezentacji wymaga udziału młodego rolnika w składaniu oświadczeń woli w imieniu tej spółki lub spółdzielni lub większość członków zarządu stanowią młody rolnik oraz inni rolnicy, którym został nadany numer identyfikacyjny, lub

2) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie spółki kapitałowej, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub

3) jest uprawniony do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu spółki kapitałowej albo spółdzielni, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub

4) jest uprawniony do powoływania lub odwoływania większości członków rady nadzorczej spółki kapitałowej albo spółdzielni, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub

5) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu spółdzielni, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub

6) jest członkiem zarządu osoby prawnej innej niż spółka kapitałowa i spółdzielnia lub innego organu takiej osoby prawnej, uprawnionego do jej reprezentowania oraz: a) w przypadku jednoosobowego zarządu takiej osoby prawnej lub organu takiej osoby prawnej, uprawnionego do jej reprezentowania - sposób reprezentacji wymaga udziału młodego rolnika w składaniu oświadczeń woli w imieniu tej osoby prawnej, b) w przypadku wieloosobowego zarządu takiej osoby prawnej lub organu takiej osoby prawnej, uprawnionego do jej reprezentowania - sposób reprezentacji wymaga udziału młodego rolnika w składaniu oświadczeń woli w imieniu tej osoby prawnej lub większość członków zarządu tej osoby prawnej lub organu tej osoby prawnej, uprawnionej do jej reprezentowania, stanowią młody rolnik oraz inni rolnicy, którym został nadany numer identyfikacyjny.

Analizując przepisy prawa krajowego regulujące zasady przyznawania płatności dla młodych rolników wobec osób prawnych stwierdzić należy, że przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego nakłada na młodego rolnika, sprawującego faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dodatkowy warunek (nie wskazany w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014) w postaci uzyskania numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Nadanie takiego numeru identyfikującego młodemu rolnikowi, w świetle zapisów rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego, jest niezbędnym warunkiem ubiegania się przez osobę prawną o płatności dla młodych rolników. Tym samym podnoszone w skardze argumenty dotyczące niewłaściwej wykładni § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego nie mogły zostać uwzględnione, bowiem jego treść jest jasna i precyzyjna – wymóg posiadania numeru indentyfikacyjnego odnosi się do młodego rolnika – osoby sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, a nie rolnika (beneficjenta pomocy).

W doktrynie podkreśla się, że wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej sądy krajowe stały się jednocześnie sądami unijnymi i jako takie zobligowane zostały do uwzględniania europejskiego porządku prawnego na każdym etapie rozpatrywania podlegającej ich kognicji sprawy. Dochodzenie uprawnień mających swoje źródło w ustawodawstwie unijnym następuje bowiem przed sądami krajowymi, które z racji zagwarantowanej im niezawisłości dysponują efektywnymi i uwzględniającymi okoliczności konkretnego przypadku instrumentami zapewnienia maksymalnej skuteczności prawu unijnemu (zob. Z. Kmieciak, Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich UE i jej konsekwencje dla procesu orzekania przez sądy administracyjne i organy administracji publicznej, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2009, nr 2.) Powyższe wiąże się z ciążącym na sądach wymogiem usuwania kolizji w sytuacji stwierdzenia sprzeczności pomiędzy prawem krajowym i prawem unijnym, której nie da się rozwiązać przede wszystkim w drodze wykładni. Niezgodność taka powinna zostać rozstrzygnięta z uwzględnieniem zasady pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym z wyjątkiem norm rangi konstytucyjnej. Stwierdzona sprzeczność jest rozwiązywana przede wszystkim przez zastosowanie prawa unijnego i w razie potrzeby odmowę zastosowania regulacji wewnętrznych. Podkreślić należy, że uznanie niezgodności z prawem unijnym nie skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego normy krajowej. Przepis taki nadal obowiązuje w systemie prawnym, gdyż sąd nie orzeka o uchyleniu normy prawa krajowego, a tylko odmawia jej zastosowania w takim zakresie, w jakim obliguje go do tego zasada pierwszeństwa (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 grudnia 2006 r., sygn. P 37/05, opubl. OTK-A 177/11/2006). W powyższym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że sąd – jeśli nie ma wątpliwości co do treści normy prawa wspólnotowego – powinien odmówić zastosowania sprzecznego z prawem wspólnotowym przepisu ustawy i zastosować bezpośrednio przepis prawa wspólnotowego, ewentualnie – jeśli nie jest możliwe bezpośrednie zastosowanie normy prawa wspólnotowego – szukać możliwości wykładni prawa krajowego w zgodzie z prawem wspólnotowym.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przez prounijną wykładnię norm krajowych, która ma zastosowanie tam, gdzie określone zagadnienie regulowane jest prawem Unii Europejskiej, należy rozumieć nadanie przepisom krajowym takiego sensu, przy którym wystąpi zgodność z normami prawa unijnego. Zgodność z prawem europejskim pojmowana jest zarówno jako koherencja z normami wynikającymi z ustalonego wzorca tego prawa rozumianego w sensie dosłownym jako prawo stanowione (pierwotne i pochodne), jak też zbieżność z wyraźnie zdefiniowanymi przez prawodawcę unijnego celami, które legły u podstaw procedury legislacyjnej (zob. wyrok NSA z 4 listopada 2011 r., I FSK 873/10, dostępny w CBOSA). Jednocześnie przyjmuje się, że zastosowanie zasady pierwszeństwa poprzedza stwierdzenie sprzeczności między normą krajową a europejską, a zatem zaistnienie stanu, w którym nie jest możliwe jednoczesne spełnienie tych dwóch norm mających wspólny zakres zastosowania. Stwierdzając sprzeczność między prawem wewnętrznym a prawem europejskim, nie rozstrzyga się w kwestii ważności przepisu prawa krajowego, a jedynie odmawia zastosowania normy wynikającej z tego przepisu. Nie ma więc obowiązku występowania do sądu konstytucyjnego, aby ten potwierdził niezgodność prawa krajowego z prawem unijnym, gdyż artykuł 91 ust. 3 Konstytucji RP przyznaje wyraźne kompetencje sądom do zajęcia stanowiska w przedmiocie zgodności prawa krajowego z prawem unijnym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2010 r., I FSK 61/09, dostępny w CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że brzmienie § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego, w zakresie w jakim nakłada na młodego rolnika, sprawującego faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dodatkowy warunek w postaci uzyskania numeru identyfikacyjnego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jest sprzeczny z brzmieniem art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr 639/2014, który takiego warunku nie przewiduje. Przepis rangi podustawowej wprowadził nieznany, zarówno rozporządzeniu (UE) nr 639/2014 jak i ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, warunek uzależniający przyznanie płatności dla młodych rolników osobie prawnej od konieczności uzyskania przez osobę sprawującą faktyczną i trwałą kontrolę (młodemu rolnikowi) numeru identyfikacyjnego. Wskazać przy tym należy, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wymaga odpowiedniego numeru indentyfikacyjnego jedynie od beneficjenta płatności (rolnika - w przedmiotowej sprawie skarżącej spółki), nie wskazuje natomiast w żadnym miejscu konieczności uzyskania takiego numeru przez osobę, sprawującą faktyczną i trwałą kontrolę nad takim beneficjentem.

Zaznaczyć przy tym należy, że także ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2017 r., poz. 1853 ze zm.) nie przewiduje możliwości nadania numeru identyfikacyjnego młodemu rolnikowi nie będącego producentem rolnym lub właścicielem gospodarstwa rolnego. Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego miejscowo, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Takiemu producentowi nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 1 i 2 ustawy). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się:

1) jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;

2) odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca:

a) jest producentem rolnym i prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą lub

b) zamierza uczestniczyć w mechanizmach innych niż wymienione w ust. 4b, lub

c) jest posiadaczem zwierzęcia lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.

W przedmiotowej sprawie, p. J. W. bezskutecznie ubiegała się o nadanie numeru indentyfikacyjnego, bowiem nie spełniała żadnego z warunków wskazanych w art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy, zaś jej małżonkowi został już nadany numer indentyfikacyjny na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy. W orzecznictwie podkreśla się, że nadanie jednego numeru indentyfikacyjnego nie oznacza, iż małżonek który wyraził pisemną zgodę na nadanie numeru indentyfikacyjnego drugiemu z małżonków, może posługiwać się numerem indentyfikacyjnym drugiego małżonka. Nadanie jednego numeru oznacza, iż w przypadku, gdy małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego nie mogą uzyskać odrębnych numerów identyfikacyjnych, które mogą być nadawane jedynie w przypadku samodzielnych odrębnych gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą (wyrok WSA w Warszawie z 14 czerwca 2017 r., sygn. VIII SA/Wa 863/16). Oznacza to, że z jednej strony p. J. W. została pozbawiona możliwości uzyskania własnego numeru identyfikacyjnego, z drugiej zaś, nie mogła posługiwać się numerem nadanym jej współmałżonkowi. Takie ukształtowanie przepisów skutkowało tym, że skarżąca spółka utraciła możliwość ubiegania się o przyznanie płatności dla młodych rolników z przyczyny od niej niezależnej.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, zasadne jest stwierdzenie, że obowiązujące w Polsce regulacje prawne w zakresie przyznawania płatności dla młodych rolników osobom prawnym i pozbawienie, w takiej sytuacji jak w niniejszej sprawie, osobie sprawującej faktyczną i trwałą kontrolę na taką osobą prawną możliwości uzyskania numeru indentyfikacyjnego, stanową ograniczenie przysługujących osobie prawnej praw, wynikających z przepisów wspólnotowych, w szczególności z art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014. Skoro tak, to w pełni uprawnione jest skorzystanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie z kompetencji do odmowy zastosowania sprzecznego z prawem unijnym aktu krajowego, w postaci § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia bezpośredniego, celem zagwarantowania przysługujących skarżącej spółce praw, w szczególności możliwości uzyskania płatności dla młodych rolników.

Końcowo podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom organów, z brzmienia rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z dnia 13 marca 2015 r., poz. 352 ze zm.), nie wynika, aby osoba sprawująca faktyczną i trwałą kontrole nad osobą prawną musiała posiadać numer indentyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. c, przez osobę prawną lub grupę osób, o której mowa w art. 50 rozporządzenia nr 639/2014, do wniosku o przyznanie tej płatności dołącza się:

1) dokumenty potwierdzające sprawowanie przez młodego rolnika lub inne osoby faktycznej i trwałej kontroli, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, nad tą osobą prawną lub nad tą grupą osób oraz potwierdzające datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli - w przypadku osób prawnych oraz grupy osób innej niż małżonkowie;

2) oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 639/2014, o dacie rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, przez młodych rolników sprawujących tę kontrolę oraz o dacie rozpoczęcia przez tych młodych rolników sprawowania tej kontroli, zawierające imiona i nazwiska tych osób, numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nadane, numery PESEL, a w przypadku gdy osoby te nie posiadają obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w odniesieniu do osób sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, o której mowa w art. 49 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 639/2014 (§ 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wniosku).

Rozporządzenie to wskazuje jedynie jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku, celem wykazania, że dana osoba sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną, nie wskazuje zaś, że osoba taka ma wykazać posiadanie nadanego numeru identyfikacyjnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Konsekwencją powyższego stanowiska jest przyjęcie, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją wydanie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w H. musiały zostać uchylone, jako naruszające prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z powyższego powodu Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach opiera się o treść art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów, w zakresie przesłanek przyznawania płatności dla młodych rolników osobom prawnym, z pominięciem wynikającego z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, warunku posiadania przez osobę sprawującego faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną numeru indentyfikacyjnego.