Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1050/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2021 r., nr: [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za lipiec-wrzesień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 10 listopada 2020 r. W. F. w W. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące od lipca do września 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U., poz. 1842 ze zm., dalej "ustawa o COVID"), oświadczając, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 82.30.Z.

Decyzją z 17 listopada 2020 r., ZUS, działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID, odmówił stronie skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za okres lipiec - wrzesień 2020 r. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID. Podał następnie, że zgodnie z danymi w rejestrze REGON przeważającym rodzajem działalności strony skarżącej jest działalność oznaczona numerem PKD 94.99.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona skarżąca podniosła, że prowadzi działalność odpłatną tylko z zakresu PKD 82.30.Z.

Zaskarżoną do WSA w Krakowie decyzją z 3 lutego 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 listopada 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że na dzień złożenia wniosku o zwolnienie, przeważającym rodzajem działalności strony skarżącej był kod PKD 94.99.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od lipca 2020 do września 2020 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca podała, że jest fundacją prowadzącą działalność gospodarczą i zgodnie z informacją odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym przedmiotem przeważającej działalności jest właśnie PKD 82.30.Z – działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów. Stan ten potwierdzają wszystkie odpłatne przychody osiągane przez fundację i ponoszone przez nią koszty. W związku z wprowadzeniem zakazów związanych z pandemią COVID-19 Fundacja została pozbawiona prowadzenia działalności w tym zakresie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 31zo ust. 8 ustawy o COVID, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek, był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

W rozpoznanej sprawie ZUS stanął na stanowisku, że podany we wniosku przez skarżącą Fundację kod PKD 82.30.Z. przeważającej działalności, nie jest zgodny z rejestrem REGON, w którym przeważająca działalność gospodarcza strony skarżącej określona jest kodem PKD 94.99.Z, który to nie uprawnia do uzyskania zwolnienia. Strona skarżąca natomiast w toku postępowania wskazywała, że prowadzi działalność z zakresu PKD 82.30.Z o czym świadczą wszystkie osiągane przychody od 2016 roku.

W rozpoznanej sprawie kluczowe jest więc wyjaśnienie pojęcia "przeważającej działalności" na gruncie przywołanego art. 31 zo ust. 8 ustawy o COVID-19.

Sąd zauważa, że podobnym problemem zajmował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawach: I SA/Kr 661/21; I SA/Kr 753/21; I SA/Kr 820/21; I SA/Kr 1038/21. Przedstawioną w uzasadnieniach wyroków wydanych w tych sprawach argumentację Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i dlatego posłuży się nią w dalszej części uzasadnienia. Należy w związku z tym zaznaczyć, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Wobec powyższego, podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.

Wskazać należy, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnione zostało w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. poz. 2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej – do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie, czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać należy orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. (...) Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową.

Stąd, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Nadto na uwadze należy mieć cel wprowadzenia przepisów ustawy o COVID, tj. m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w powyższym zakresie jest nieprawidłowa, bowiem przedwcześnie przyjęto, że strona skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów, mogących ubiegać się o przedmiotową ulgę. Takie rozumienie analizowanej regulacji jest wadliwe, niezasadnie pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy o COVID.

Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie zawiera ona niezbędnych elementów wymaganych przepisami art. 107 § 3 k.p.a. Organ poprzestał bowiem na powołaniu przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, skrótowym przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i stwierdzeniu, że podany przez Fundację kod PKD nie jest zgodny z rejestrem REGON. Organ w żaden jednak sposób nie odniósł się do argumentów strony skarżącej podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że jej przeważająca działalność jest oznaczona kodem PKD 82.30.Z.

Brak rozważań organu co do tego, czy o zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne decyduje kod PKD przeważającej działalności prowadzonej przez płatnika, ujawniony w określonej dacie w rejestrze REGON, czy też nadrzędne znaczenie w tym zakresie ma kod PKD określający działalność, jaką w rzeczywistości wykonywał wówczas ten podmiot stanowi w ocenie Sądu o istotnym naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji uzasadnia przyjęcie, że ZUS co najmniej przedwcześnie orzekł o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od lipca do września 2020 r. W przypadku bowiem gdy, tak jak w zaistniałym stanie faktycznym, występuje sprzeczność kodu PKD podanego przez stronę skarżącą w złożonym wniosku, a kodem PKD widniejącym w bazie REGON, ZUS winien przed wydaniem decyzji, zbadać okoliczności podnoszone przez Fundację i ustalić kod prowadzonej działalności na podstawie rzeczywistego stanu faktycznego.

Organ wydając decyzję w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy powinien mieć na względzie treść art. 140 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami art. 136-139 k.p.a., zawierającymi normy postępowania odwoławczego, odpowiednie zastosowanie do tego postępowania mają przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. W konsekwencji uznać należało, że rozpoznając sprawę w drugiej instancji w trybie ponownego jej rozpatrzenia ZUS miał obowiązek rozpoznać ją na nowo co do istoty.

Należy też zauważyć, że prawidłowo skonstruowane uzasadnienie wydanej decyzji powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, co ma istotne znaczenie zwłaszcza przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja w tym przedmiocie winna być więc poprzedzona wszechstronnym rozważeniem indywidualnych okoliczności sprawy istotnych z punktu widzenia przesłanek zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozpatrując ponownie sprawę, ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W ponownym postępowaniu obowiązkiem ZUS będzie dokonanie oceny spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek zwolnienia. Dopiero przeprowadzona ocena rzeczywiście prowadzonej przez Fundację działalności pozwoli na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy i stworzy podstawy do wydania słusznej decyzji merytorycznej. Nadto organ uzasadni decyzję zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ strona skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit.e p.p.s.a. nie miała obowiązku uiszczania kosztów sądowych.