Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SAB/Gd 10/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-11-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
659
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu urzędowym PPF w dniu 20 września 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący G. S. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Małżonkowie są właścicielami nieruchomości o powierzchni 1260 m2 i wartości około 300.000 zł, na której posadowiony jest dom o powierzchni 132 m2, posiadają dwa samochody osobowe marki Citroën Xsara Picasso z 2007 r. o wartości około 10 tys. zł oraz Renault Koleos z napędem 4x4 z 2010 r. o wartości około 40 tys. zł, który musieli zakupić ze względu na brak środków transportu publicznego w miejscu zamieszkania i zły stan drogi dojazdowej. Środki pieniężne zgormadzone na rachunku bankowym wynoszą 4.580,91 zł, małżonkowie utrzymują się z emerytur wypłacanych w łącznej wysokości 3.280,41 zł miesięcznie. Średnią miesięczną wysokość stałych wydatków, jakie małżonkowie ponoszą na swoje konieczne potrzeby, skarżący określił na poziomie około 2.270-2.470 zł – zaliczył do nich: koszty ogrzewania, opłaty za energię elektryczną, telefony, internet, telewizję satelitarną, wywóz śmieci i nieczystości, zakup środków czystości i leków, zakup paliwa, składki na ubezpieczenia oraz podatek od nieruchomości – łącznie 1.822,70 zł, oraz inne w wysokości 450-650 zł miesięcznie

Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym podmiotom, aniżeli te, znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt

I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 100 zł oraz wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość stawek, określonych w odnośnych rozporządzeniach wydawanych przez Ministra Sprawiedliwości dotyczących wysokości opłat za czynności zawodowych pełnomocników.

Przechodząc do oceny zasadności wniosku referendarz sądowy stwierdził, że okoliczności ustalone na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez skarżącego, nie pozwalają uznać skarżącego za osobę, która nie może ponieść kosztów niniejszego postepowania w całości, czy też w części. Zdaniem orzekającego skarżący ma realne możliwości ich poniesienia w całości.

Przeciwko przyjęciu, że skarżący nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów powstałych w niniejszej sprawie świadczy fakt, że małżonkowie posiadają środki na rachunku bankowym w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty niniejszego postępowania, tj. w wysokości 4.580,91 zł , których w całości nie przeznaczają na swoje konieczne utrzymanie, skoro z dochodów wspólnych w kwocie 3.280,41 zł pokrywają całość miesięcznych wydatków oszacowanych na kwotę od 2.270 zł do 2.470 zł. W sytuacji zaś, gdy małżonkowie posiadają środki pieniężne, których nie przeznaczają na zaspokojenie swoich niezbędnych potrzeb życiowych, to należało przyjąć, że stanowią one zgromadzone przez nich oszczędności.

Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – należało uznać, że skarżący ma realne możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazane we wniosku okoliczności nie potwierdzają, że jego aktualna sytuacja uniemożliwia mu ich poniesienie. Skarżący nie wykazał zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.