Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 192/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. II SA/Bk 705/22 w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr SKO.441/403/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od I. W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 705/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 31 sierpnia 2022 r. nr SKO.441/403/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego orzekł o: uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Burmistrza N. z 3 sierpnia 2022 r. nr 5223.122.69.2022 (pkt 1 sentencji wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz skarżącej I. W. kwotę 480,00 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 30 czerwca 2022 r. I. W. (dalej: Skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką Z. J. (dalej: matka).

Decyzją z 3 sierpnia 2022 r., nr 5223.122.69.2022 Burmistrz N. (dalej: Burmistrz) odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu wskazał, że niepełnosprawność matki Skarżącej istnieje od 70 roku życia, a ponadto Skarżąca posiada prawo do renty, w związku z czym uznał, że Skarżąca nie spełnia warunków ustawowych z art. 17 ust. 1 b i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży (dalej: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, decyzją z 31 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że bezspornie Skarżąca do 30 kwietnia 2022 r. miała przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i od 1 maja 2022 r. ponownie uzyskała prawo do renty. Kolegium wskazało również, że matka Skarżącej zmarła 27 lipca 2022 r.

W ocenie Kolegium, Skarżącej nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ma ona przyznane prawo do renty, przez co zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Podkreśliło, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że możliwe jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zawieszenia prawa do renty lub emerytury, jednakże w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na śmierć osoby wymagającej opieki, jak również fakt, że zawieszenie prawa do renty nie może nastąpić z datą wsteczną, okoliczności te pozostają obojętne dla rozstrzygnięcia. Kolegium uznało natomiast, że przy rozpatrywaniu sprawy nie powinno się uwzględniać regulacji wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji) wniosła Skarżąca.

Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 705/22 – Sąd I instancji orzekł jak na wstępie.

Zdaniem Sądu I instancji, w obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przepisach (mowa o ich literalnym brzmieniu) brak jest regulacji, która odnosi się do osób spełniających przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, uzależniającej przyznanie im tego świadczenia od skutecznej rezygnacji z renty. Nie ma również regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest obecnie pogląd, zgodnie z którym zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak jak słusznie wskazała Skarżąca, powyższe stanowisko nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy. Skarżąca ma bowiem ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a nie prawo do emerytury. Dalej Sąd I instancji wskazał, ze bezsporny, ustalony w sprawie stan faktyczny wpisuje się w kontekst prawny objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (OTK ZU A/2019, poz. 36, Dz.U. z 2019 r. poz. 1257). Trybunał Konstytucyjny orzekł, w pkt I że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zaś w punkcie II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok o sygn. akt SK 2/17 opublikowany został 8 lipca 2019 r. w związku z czym od 9 stycznia 2020 r. norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zestawienie treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i sentencji wyroku o sygn. akt SK 2/17 nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości.

Zdaniem Sądu I instancji przyjąć zatem należy, że z uwagi na brak jakiegokolwiek innego przepisu szczególnego regulującego sytuację prawną osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w zakresie przysługiwania im uprawnienia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jak też przepisów uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od sytuacji majątkowej osoby uprawnionej, względnie braku osiągania przez nią dochodów ze źródeł innych niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa bądź źródła wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., uznać należy, iż osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach ogólnych, to jest po spełnieniu wymogów wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2052/21, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu I instancji zgodzić się należało ze Skarżącą, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zrównując sytuację prawną Skarżącej - mającej przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z sytuacją prawną osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne mających przyznane prawo do emerytury. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że przy ponownym rozstrzyganiu sprawy, organy - stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") - uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Organy wezmą zatem pod uwagę prawidłową wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i ocenią, czy Skarżąca spełnia wymogi do przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Końcowo Sąd I instancji wskazał, że poczynione w sprawie ustalenie – śmierć wymagającej opieki matki Skarżącej 27 lipca 2022 r., w żadnym zakresie nie świadczy o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Jak wskazuje art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kolegium, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez błędną ocenę, że Kolegium nie było uprawnione do utrzymania w mocy decyzji Burmistrza z uwagi na pobieranie przez Skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, podczas gdy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy bezcelowym było zrezygnowanie przez nią z pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na śmierć osoby wymagającej opieki, co wskazywało na konieczność oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 możliwe jest jednoczesne pobieranie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jak i świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy prawidłowa pro konstytucyjna wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pozwalająca na realizację m.in. zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2) wskazuje, iż koniecznym jest dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń.

Wobec powyższego Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Nadto wniosło o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekło się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżące kasacyjnie Kolegium zrzekło się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.

Za uzasadniony należy uznać zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że na przeszkodzie do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie stał fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, także w kontekście wyroku TK w sprawie SK 2/17.

Sąd I instancji wskazał, że od dnia 9 stycznia 2020 r. norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Uznał, iż organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zrównując sytuację prawną Skarżącej – mającej przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z sytuacją prawną osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne mających przyznane prawo do emerytury.

Stanowisko Sądu I instancji pozostaje w tym zakresie w sprzeczności z argumentacją skargi kasacyjnej i wykładnią tego przepisu ugruntowaną w orzecznictwie, zgodnie z którym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1983/20; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 764/20; z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19, źródło CBOSA). Zasada ta nie znajduje wyłączenia również w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Wyrok TK o sygn. SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (zob. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Studia Iuridica Lublinensia" 2016, nr 3, s. 990).

Wyrok SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy, a mianowicie osób sprawujących opiekę, które mają ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje prawo do renty. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów.

Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy (tak T. Woś, Wyroki interpretacyjne..., op. cit., s. 992). Taka sytuacja ma także miejsce w analizowanym przypadku.

Wyrok TK o sygn. SK 2/17 usuwa z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, stanowiących formę redystrybucji dochodu narodowego za pośrednictwem budżetu państwa. Trybunał Konstytucyjny, jako "prawodawca negatywny" takich rozwiązań wyrokiem wprowadzić nie mógł, co nie niweczy tego, że orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia".

Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego, funkcjonalnego.

Jak wyżej wskazano, wyrok SK 2/17 nie oznacza, że w pozostałym zakresie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy uznawać za zgodny z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę na potrzebę uwzględniania kontekstu konstytucyjnego przy wykładni tego przepisu, w szczególności w odniesieniu do osób uprawnionych do emerytury, co skutkowało przyjęciem, że osoby takie (prawnie nie ograniczone w możliwości podjęcia zatrudnienia), nie są pozbawione możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jest to stanowisko zbieżne ze stanowiskiem przedstawionym w wyroku SK 2/17, w którym wskazano, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może więc – a zatem jest w stanie – faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia w określonych sytuacjach. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy emerytalno-rentowej. Zdaniem Trybunału, "wskazane w przywołanym przepisie prawo do szczególnej pomocy musi być bowiem tak ukształtowane, aby znajdujące się w trudnej sytuacji rodziny, a do takich należy zaliczyć rodziny, których członkami są niepełnosprawne dzieci, miały możliwość otrzymywania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, kiedy to osoba sprawująca opiekę w celu jej wykonywania rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zwłaszcza, jeśli minimalne świadczenie rentowe jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne".

Osoby, które pobierają świadczenia z systemu ubezpieczenia społecznego, mogą podjąć zatrudnienie, ale rezygnują z tego ze względu na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, znajdują się w analogicznej sytuacji względem siebie, a nie tylko względem opiekunów nie posiadających uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że – tak jak to przyjął Sąd I instancji, wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają" (teza 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w wyrokach: z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 247/22, z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1665/22, z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1623/21, z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1923/22, z dnia 6 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1920/23, z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/23, z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1623/21, z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 271/22 (źródło CBOSA).

Skoro skarżąca, mimo pouczenia, nie zawiesiła pobierania renty, to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprawowania przez nią opieki nad osoba niepełnosprawną nie narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zatem, wbrew stanowisku Sądu I instancji, decyzja organów była prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze, za zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię. W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Kolegium było uprawnione do utrzymania w mocy decyzji Burmistrza z uwagi na pobieranie przez Skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zwrot art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy (techniczny) oznacza zatem, iż organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji. Artykuł 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie określa wprawdzie przesłanek do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, niemniej jednak należy zauważyć, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie narusza ona przepisów materialnych i procesowych, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego