Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3083/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 a  par. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza W. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] – [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.N. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] – [...], odmawiającą przyznania M.N. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, M.N.

Organ wskazał, że forma pomocy, której dotyczy decyzja, nie ma charakteru uznaniowego, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej w przepisach prawa. Podał, że zgodnie z art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jedną z przesłanek przyznania tego świadczenia jest rezygnacja osoby do niego uprawnionej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą z ustaloną niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza, że jest to osoba bezrobotna, która była zatrudniona lub wykonywała inną pracę zarobkową wymienioną wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy formach i zrezygnowała z niej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Owa rezygnacja oznacza faktyczną rezygnację z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu członkiem rodziny.

W tej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła M. N., sprawująca opiekę nad matką M. N., którą orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] nr [...] zaliczono do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności w okresie od [...] do [...]. Osoba wymaga stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z materiału dowodowego wynika natomiast, że M. N. nie pracuje zawodowo od [...] bowiem w tym dniu zrezygnowała z pracy (zawartej w dniu [...] na czas określony do [...]) z powodu koniczności sprawowania opieki nad chorą matką. Umowę rozwiązano za porozumieniem stron.

Organ dodał, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stwierdzono, że niepełnosprawność M.N. istnieje od [...], jednak znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od [...].

W ocenie organu wnioskodawczyni nie jest zatem osobą, która w związku z potrzebą zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce, zrezygnowała z dotychczas wykonywanego zatrudnienia. Znaczną niepełnosprawność matki ustalono orzeczeniem z dnia [...], natomiast rezygnacja z pracy nastąpiła z dniem [...].

W skardze na powyższą decyzję M.N. podniosła, że z pracy zrezygnowała po powrocie chorej matki ze szpitala, która wymagała całodobowej opieki innych osób. Podała, że M.N. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności z chwilą złożenia wniosku, tj. od dnia [...]. Podniosła, że w orzeczeniu jest jednak ustalone, że niepełnosprawność istnieje od [...], czyli od chwili zachorowania matki i zwolnienia skarżącej z pracy.

W ocenie skarżącej odmowa w takim przypadku przyznania świadczenia jest krzywdząca. Pozostaje ona obecnie bez pracy i musi opiekować się matką, która wymaga stałej opieki. Nie posiada żadnego dochodu, a opieka spoczywa tylko na skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217), dalej ppsa.

Poddaną kontroli Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. odmawiającą przyznania M.N. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, M.N.

Na wstępie należy wskazać, iż powyższe świadczenie wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem pielęgnacyjnym należy do grupy świadczeń opiekuńczych, o których stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wprowadzone zostało ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którą w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 16 a, określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2013 r.

Uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia m.in. przesłanek wymienionych w art. 16 a ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie z tą regulacją specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i poz. 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle powołanego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy może być zatem przyznany, jeżeli istnieje konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia istnieje obowiązek alimentacyjny oraz rezygnacja przez tą osobę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związana jest z koniecznością sprawowania opieki.

Przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa powołanym przepisie rozumie się sytuację, w której wnioskodawca z własnej woli zaprzestaje wykonywania czynności zarobkowych, wymienionych w art. 3 pkt 22 ww. ustawy, z zamiarem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą z ubiegającym się o świadczenie w stosunku alimentacyjnym. Ponadto, stan zdrowia osoby, nad którą opieka ma być sprawowana sprawia, iż osoba ta bezwzględnie wymaga opieki.

Zdaniem Sądu, z treści art. 16 a ust. 1 o świadczeniach rodzinnych nie wynika, że przesłanką warunkującą uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest pozostawanie wnioskodawcy w stosunku pracy w chwili ustalenia znacznej niepełnosprawności osoby, nad którą jest sprawowana opieka.

W świetle przedstawionej argumentacji, o tym, czy w określonym stanie faktycznym organ przyjmie spełnienie warunku rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, będą stanowiły okoliczności faktyczne danej sprawy, z których wynikać będzie, czy taki związek faktyczny pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną istnieje.

Z akt sprawy wynika, że M.N. zrezygnowała z pracy zarobkowej w dniu [...] w piśmie do pracodawcy wskazując jednoznacznie, że jej decyzja podyktowana jest koniecznością sprawowaną opieki nad chorą matką. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano w dniu [...], w którym podano, że niepełnosprawność M. N. istnieje od [...], a znaczny stopień niepełnosprawności od [...].

Skoro skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej w celu określonym w wykładanym przepisie, to jest opieki nad niepełnosprawna matką, a niepełnosprawność w stopniu znacznym orzeczono, ok. pięć miesięcy później, to nie można było przyjąć, iż nie istniał związek faktyczny pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności w niniejszej sprawie.

W konsekwencji, jako chybione należało ocenić stanowisko organów, że wnioskodawczyni nie jest osobą, która w związku z potrzebą zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce, zrezygnowała z dotychczas wykonywanego zatrudnienia, w związku z faktem, że znaczną niepełnosprawność matki wnioskodawczyni ustalono orzeczeniem z dnia [...], natomiast rezygnacja z pracy nastąpiła z dniem [...].

W tym stanie rzeczy kontrolowane decyzje wydano z naruszeniem art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organów będzie dokonanie wykładni art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnej ze stanowiskiem Sądu i przyjęcie, że wnioskodawczyni spełniła przesłanki wymienione w powyższym przepisie.

Ujawnione uchybienia, jako mające wpływ na wynik sprawy skutkowały uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Na mocy art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku.