Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2816/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych T. F., Ministra Infrastruktury i Rozwoju, T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 166/15 w sprawie ze skargi D. M. i A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargi kasacyjne; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz D. M. i A. M. solidarnie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów od T. F. i T. W.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 166/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi D. M. i A. M., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] czerwca 2014 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] października 2013 r. nr [...].

Wyrok ten zapadł w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] listopada 1980 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy Kraków-Śródmieście orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. G. [...] w K. i odszkodowaniu z tytułu przejęcia w wysokości 457.000 zł (decyzja ta była poprzedzona decyzją tegoż Naczelnika z [...] października 1982 r. o ustaleniu kosztów zawrotu budynku, przewyższającego jego wartość). Decyzja o przejęciu z [...] listopada 1980 r. została zmieniona przez ww. Naczelnika Dzielnicy decyzją z [...] grudnia 1980 r. nr [...], za zgodą stron w ten sposób, że odszkodowanie zostało ustalone na kwotę 495.000 zł. Po rozpatrzeniu odwołania D. M. – właściciela nieruchomości – decyzja z [...] grudnia 1980 r. została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta m. Krakowa z [...] lutego 1981 r. nr [...]. Prezydent wskazał, że koszt zwrotu przekroczył 50% wartości technicznej budynku, zatem orzeczenie o jego przejęciu na Skarb Państwa jest zgodne z przepisami, a odszkodowanie ustalone zostało prawidłowo.

D. M., pismem z [...] września 1990 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] lutego 1981 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika z [...] listopada 1980 r. – jak zaznaczono we wniosku.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, decyzją z [...] listopada 1995 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tych decyzji.

Wyrokiem z dnia 27 października 1997 r. sygn. akt IV SA 8/96, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] listopada 1995 r. wskazując, iż organ nie odniósł się w niej do istotnych dowodów w sprawie, w tym m.in. do opinii szacunkowo-technicznej sporządzonej przez biegłych.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] września 1998 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 1981 r. nr [...] w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr [...] i [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność.

Pismem z dnia 8 lipca 2011 r. T. F. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezesa z dnia [...] września 1998 r., podając, iż organ naczelny błędnie ocenił kwestię nieodwracalności skutków prawnych decyzji z dnia [...] lutego 1981 r., bowiem stwierdzenie jej nieważności w części spowodowało wygaśnięcie praw odrębnej własności lokali pomimo, iż podlegały one ochronie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, zatem należało stwierdzić tylko wydanie jej z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. D. M. i A. M. także wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r., w części, ww. do której stwierdzono, że decyzja Prezydenta z [...] lutego 1981 r. – została wydana z naruszeniem prawa, wskazując, iż wadliwie organ przyjął, iż decyzja Prezydenta w części wywoływała nieodwracalne skutki prawne.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2013, nr [...], stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r. nr [...], zaś Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymał ją w mocy, w uzasadnieniu wskazując: decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r. weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne, o czym świadczą znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji przez strony postępowania oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla K. w K, z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż na skutek jej wydania wygasły prawa odrębnej własności lokali nr [...]. Na podstawie tego wyroku wpisano w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem przy ul. G. [...] w K., jako współwłaścicieli tej nieruchomości A. M. oraz D. M. w udziale przysługującym każdemu z nich po 22/100 części. Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1981 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków - Śródmieście nr [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. o zmianie na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r., w części dot. wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, zatem zmiana dotyczyła tylko części odszkodowawczej decyzji nacjonalizacyjnej i tylko w tej części doszło do zmiany decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r., natomiast w pozostałej części, tj. przejęcia nieruchomości przy ul. G. [...], decyzja z dnia [...] listopada 1980 r. dalej funkcjonowała w obrocie prawnym w postaci niezmienionej. Z decyzji z dnia [...] września 1998 r. wynika, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonał oceny legalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1981 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r. o przejściu na własność Skarbu Państwa nieruchomości, która została zmieniona decyzją Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] grudnia 1980 r., zatem organ nadzoru dokonał oceny legalności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1981 r. jako decyzji orzekającej w drugiej instancji o przejęciu nieruchomości, a powinien dokonać oceny legalności jako decyzji orzekającej w drugiej instancji o zasadności dokonania zmiany, na podstawie art. 155 k.p.a., wysokości odszkodowania. Z powodu błędnego uznania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie również w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, organ ustalił zbyt szeroki zakres postępowania. W konsekwencji za przejaw rażącego naruszenia prawa należało uznać dokonanie oceny legalności przesłanek tylko przejęcia nieruchomości zawartych w decyzji z dnia [...] listopada 1980 r. natomiast brak dokonanej w niej oceny odszkodowania przez pryzmat art. 155 k.p.a. Decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1981 r. nie wywoływała skutków prawnych w sferze praw rzeczowych, ponieważ odnosiła się jedynie do części odszkodowawczej decyzji z dnia [...] listopada 1981 r. i w konsekwencji stwierdzenie jej nieważności nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, tym samym kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 r. również rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. W wyniku niniejszej decyzji pozostanie do rozpatrzenia wniosek D. M. z dnia [...] września 1990 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1981 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] grudnia 1980 r. o zmianie na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r., w części dot. wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. w części, w której zaskarżona decyzja stwierdziła, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1998 roku, sygn. [...] jest nieważna odnośnie części niedotyczącej lokali mieszkalnych nr [...] i [...], wnieśli D. M. i A. M.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: wniesiona skarga jest zasadna, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, art. 7, 77 § 1 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe ustalenie przedmiotu żądania D. M. we wniosku z dnia [...] września 1990 r., w wyniku czego wadliwie wskazane zostały przyczyny nieważności kontrolowanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1998 r. Zasadnicza kwestia w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy decyzja Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 1981 r. – kontrolowana w postępowaniu nadzorczym, utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r. także w części niedotyczącej odszkodowania, czy tylko w części zmienionej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 1980 r., wydanej na podstawie art. 155 k.p.a., ustalającą odszkodowanie, które przysługiwało D. M. za przejętą nieruchomość przy ul. Grodzkiej 18 na kwotę 495 000 zł. Odpowiedzi na to pytanie udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym Wojewódzki Sąd wyroku z dnia 27 października 1997 r., sygn. akt IV.SA.8/96, uchylającym poprzednią decyzję organu nadzorczego Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] listopada 1995 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartej w powyższym orzeczeniu, we wniosku z dnia 27 września 1990 r. D. M. domagał się stwierdzenia nieważności tych decyzji, a następnie żądali tego jego spadkobiercy, nadto dokonane wyliczenia zarówno wartości technicznej przedmiotowego budynku, jak i kosztów wykonanych robót były kwestionowane w złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej i decyzji organu odwoławczego – zakwestionowanie tych wartości w efekcie sprowadzało się do podważenia zasadności decyzji. Naczelny Sąd zobowiązał organ nadzoru do zbadania, czy wyliczenie wartości technicznej budynku było prawidłowe i czy wg tych samych zasad (przy zastosowaniu tych samych wskaźników) dokonano wyliczenia robót remontowych oraz czy zakres wykonanego remontu odpowiadał zakresowi robót objętych Uchwałą Nr III/15/69 z 25 września 1969 r. Miasta Krakowa – także uznał za konieczne wyjaśnienie, czy uwzględniono, że budynek był zabytkowy oraz przeanalizowanie opinii szacunkowo-technicznej, sporządzonej przez biegłych, zaznaczył także, iż kwestia przyznawanego odszkodowania ściśle wiązała się z istnieniem podstaw do przejęcia danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. W sprawie zatem, stosownie do tego aspektu zasadnicze znaczenie miały ustalenia jakie poczynił Naczelny Sąd Administracyjny stąd zastosowanie się do nich przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie mogło zostać przez Ministra potraktowane jako rażące naruszenie prawa. W tym stanie rzeczy, skoro przeprowadzona kontrola pod kątem nieważności przejęcia nie ograniczała się tylko do kwestii odszkodowawczej, niezasadne było stwierdzenie Ministra, że rozstrzygnięcie to, jako niedotyczące praw rzeczowych, nie mogło wywołać nieodwracalnych skutków prawnych. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 1981 r. mogło prowadzić do kontroli, przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., także tej części decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r., która rozstrzygnęła o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości i objęcie jej kontrolą także w tej części nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Żądanie D. M. z 27 września 1990 r. nie miało na celu kwestionowania wysokości przyznanego odszkodowania, odszkodowanie to zmienioną decyzją zostało podwyższone, ale dotyczyło zasadności przejęcia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, postanowieniem z dnia [...] stycznia 1999 r., wyjaśnił stronie postępowania treść swej decyzji z [...] września 1998 r. i jednocześnie wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie jako właściwe do rozpoznania odwołania od decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r. oraz zmieniającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] grudnia 1980 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. G. [...] w K. oraz przyznającej za nią odszkodowanie w kwocie 495.000 zł. W wyniku tego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] listopada 1980 r. oraz zmieniającą ją decyzję Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z dnia [...] grudnia 1980 r., za wyjątkiem lokali o nr [...] i [...] oraz umorzyło postępowanie w tej części. Od pozostawania w obrocie prawnym tej decyzji zależy zatem zakres postępowania nieważnościowego, co do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, które w dalszym ciągu może być prowadzone z wniosku D. M. z 27 września 1990 r.

Skargi kasacyjne od tego wyroku wnieśli T. F., Minister Infrastruktury i Rozwoju i T. W.

T. F., reprezentowany przez adwokata, zaskarżył i wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na decyzję, podczas gdy Organ prowadząc postępowanie nie dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a.;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy w sposób nieodpowiadający stanowi rzeczywistemu;

3. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż odwołanie D. M. dotyczyło decyzji nacjonalizacyjnej z 17 listopada 1980 r. w części nieodnoszącej się do wysokości odszkodowania, co spowodowało wyjście poza granice sprawy administracyjnej;

4. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że Organ był związany z oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 1997 r., podczas gdy Sąd ten we wskazanym wyroku nie wyraził żadnej oceny prawnej w rozumieniu powołanego przepisu ustawy.

Minister Infrastruktury i Rozwoju, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie i oddalenie skargi, względnie po uchyleniu o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 155 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię, co przejawia się w przyjęciu błędnej tezy, że decyzją z dnia [...] grudnia 1980 r. nr [...] Naczelnik Dzielnicy Kraków-Śródmieście (art. 155 k.p.a.) orzekł o przejęciu nieruchomości, podczas gdy w rzeczywistości doszło jedynie do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 1980 r. w części dotyczącej odszkodowania z jednoczesnym orzeczeniem co do istoty w tej części; nie doszło zaś do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 1980 r. w części dotyczącej samego przejęcia nieruchomości, tym samym decyzja ta pozostała w obrocie prawnym w tej części;

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na nietrafnym przyjęciu, że organ naczelny błędnie zidentyfikował okoliczności świadczące o wydaniu z rażącym naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] września 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 155 k.p.a.;

3. art. 7 ust. 3, art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz.U. z 1968 r. Nr 36, poz. 249 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na sformułowaniu nietrafnej tezy, że istniał obowiązek ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie przepisów tej ustawy w decyzji orzekającej o przejęciu nieruchomości, podczas gdy przepisy ww. ustawy przewidywały jedynie, że przejęcie następowało za odszkodowaniem oraz wskazywały organ właściwy do wydania decyzji w ww. kwestiach; tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że ustalenie odszkodowania nie mogło nastąpić w odrębnej decyzji;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na niedostrzeżeniu możliwości odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (przed reformą) w przypadku wykrycia nowych faktów lub dowodów mających istotne znaczenie dla oceny okoliczności objętych ww. oceną prawną, czego konsekwencją jest przyjęcie w zaskarżonym wyroku błędnie ustalonego stanu faktycznego, tj. takiego, który nie uwzględnia odnalezionej w toku postępowania nadzorczego decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...];

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 155 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji na skutek błędnego przyjęcia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na skutek wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji sformułowania błędnej oceny zastosowania przez organ naczelny przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

3. art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niestaranną i mało wnikliwą analizę akt sprawy oraz formułowanie na ich podstawie wniosków wbrew zasadom doświadczenia życiowego i prawidłowego rozumowania, czego skutkiem jest błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie przedmiotu kontroli legalności (w trybie art. 156 § 1 k.p.a.) dokonanej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września, nr. [...], m.in. przez nadinterpretację wniosku D. M. z dnia 27 września 1990 r. oraz niedostrzeżenie faktu przedstawienia przez niego w ww. wniosku nieprawdziwego stanu faktycznego.

T. W., reprezentowana przez adwokata, wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a., przejawiające się w błędnym uznaniu, że organ niewłaściwie ustalił przedmiot żądania D. M. we wniosku z 27 września 1990 r., gdy tymczasem ustalenie dokonane przez organ było prawidłowe, co winno skutkować oddaleniem skargi w całości;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że dla trafności orzekania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ma znaczenia, czy D. M. wniósł odwołanie od decyzji "nacjonalistycznej" z [...] listopada 1980 r., gdy tymczasem stwierdzenie takie jest istotne z punktu widzenia ostateczności decyzji z [...] listopada 1980 r. w zakresie przejęcia nieruchomości, co winno skutkować oddaleniem skargi w całości;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej interpretacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 1997 r., poprzez uznanie, że zdaniem NSA odwołanie wniesione przez D. M. dotyczyło decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z [...] listopada 1980 r., gdy tymczasem podobna interpretacja nie wynika ze wskazanego orzeczenia NSA, co winno skutkować oddaleniem skargi w całości;

4. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie błędnej interpretacji przez Sąd i instancji zakresu związania oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 1997 r. (sygn. akt IV SA 8-96).

D.i A. M. wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasadnie w sprawie został powołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 1997 r. IV SA 8/96. Wyrok ten oceniał decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] listopada 1995 r. nr [...], która odmówiła stwierdzenia nieważności trzech decyzji wydanych w sprawie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości D. M. przy ul. G. [...] w K. i odszkodowania za to przejęcie, tj. dwóch decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z [...] listopada 1980 r. o przejęciu i odszkodowaniu, z [...] grudnia 1980 r. o zmianie wysokości odszkodowania i jednej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 1981 r. Podczas badania w trybie nadzoru sprawy, zakreślonej przez Naczelny Sąd w wyroku z 27 października 1997 r., to właśnie spełnienie przesłanek przejęcia nieruchomości – koszt zwrotu a wartość nieruchomości – w świetle opinii biegłych rzeczoznawców, a taki zakres oceny wynikał także z wniosku D. M. z 27 września 1990 r., który jakkolwiek wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] lutego 1981 r., utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika z [...] listopada 1980 r., to jednak z wniosku wyraźnie wynikało, iż chodzi o zasadność przejęcia nieruchomości. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja Prezydenta z [...] lutego 1981 r., choć wydana została w postępowaniu odwoławczym od decyzji z [...] grudnia 1980 r. o zmianie wysokości odszkodowania, w uzasadnieniu dotyczyła także właśnie spełnienia przesłanek przejęcia.

Rozpoznając sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 października 1997r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, kierując się oceną Sądu co do zakresu sprawy – przejęcia nieruchomości – opisał decyzje, jakie zostały wydane w sprawie i uznał, że jest właściwy orzekać co do decyzji Prezydenta z [...] lutego 1981 r., zaś co do decyzji Naczelnika z [...] listopada 1982 r. i zmieniającej ją z [...] grudnia 1980 r. właściwe jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie. W wydanej przez siebie decyzji z [...] września 1998 r. odniósł się do przesłanek przejęcia, będąc związanym oceną Naczelnego Sądu co do zakresu sprawy i zgodzić należy się w tej mierze ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawartym w zaskarżonym wyroku, iż zastosowanie się do wiążącej oceny, wyrażonej w sprawie przez Sąd, nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa.

W postępowaniu nadzorczym, rozpoznawania sprawy w świetle przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. istotne jest czy decyzja oceniana w tym postępowaniu rażąco naruszała prawo oraz czy wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Ocena zatem decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1998 r. w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności powinna była taki właśnie aspekt mieć na względzie, a przede wszystkim wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych.

W sprawie nie można też nie zauważyć, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] stycznia 2000 r., uchylających decyzje Naczelnika Dzielnicy Kraków-Śródmieście z [...] listopada 1980 r. i [...] grudnia 1980 r. i skutków jakie decyzja ta wywołała. Pozostawanie w obrocie prawnym tych decyzji ma wpływ na zakres postępowania nieważnościowego dot. decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] września 1998 r., w tym zwłaszcza pod kątem czy ta decyzja, a nie decyzja Prezydenta z [...] lutego 1981 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a.