Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 626/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej~Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M.-T. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 września 2023 r., Nr 0401-IEE.7113.99.2023.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2021 r., miesiące od stycznia do czerwca 2022r., od sierpnia do października 2022 roku, a także na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień i październik 2022 r.

Zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. od nr [...] do nr [...] organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w [...] Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych Spółka otrzymała [...] lutego 2023 r.

Pismem z [...] czerwca 2023 r. Spółka złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podała, że ZUS do chwili obecnej nie rozpoznał wniosków Spółki o rozłożenie na raty, a jednoczenie nie wydał decyzji odmownych w tym zakresie. Okoliczność ta stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.); dalej jako: "u.p.e.a." ze względu na niedopuszczalność egzekucji (nieistnienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej).

Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023 r. od nr[...] do nr [...]. Organ egzekucyjny wskazał, że obowiązki objęte tytułami wykonawczymi nie zostały wykonane, nie wygasły oraz nie zostały umorzone.

W złożonym zażaleniu Spółka zarzuciła prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo braku rozpoznania wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych. Opierając się na wyrokach Sądu Okręgowego w Toruniu z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt IV U 339/23, z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt IV U 300/23 i IV U 301/23, a także z 26 lipca 2023 r. sygn. akt IV U 303/23 Spółka podała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie rozpatrzył wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi i nie wydał w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. To powoduje, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przed nadejściem terminu ich wymagalności, jest przedwczesne. Wniosła również o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w zażaleniu dokumentów

Postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w przepisie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.); dalej jako: "u.p.e.a.", zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Jako przykłady takich zarzutów w orzecznictwie wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, a tym samym niedopuszczalność egzekucji świadczenia w drodze egzekucji administracyjnej, wystawienie tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna w wymienionych okoliczności.

Za bezzasadną organ uznał argumentację Spółki dotyczącą niedopuszczalności

egzekucji z uwagi na brak doręczenia decyzji ratalnej. Zgodnie bowiem z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dopiero pozytywna decyzja w tym zakresie skutkuje zawieszeniem

postępowania egzekucyjnego, nie stanowi jednak przesłanki do umorzenia

postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną obowiązku wynikającego z tytułów wykonawczych stanowią w niniejszej sprawie, złożone przez płatnika deklaracje.

Decyzja wierzyciela w sprawie rozłożenia istniejącego zadłużenia na raty nie powoduje

wygaśnięcia obowiązku, a co za tym idzie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Niewydanie takiej decyzji w okolicznościach niniejszej sprawy nie wpływa na

dopuszczalność prowadzonego postępowania. Także załączone do zażalenia kopie wyroków wydanych przez Sąd Okręgowy w Toruniu nie potwierdzają tezy o braku

wymagalności obowiązku, bowiem pozostają one bez wpływu na ocenę przesłanek umorzenia. Nie było zatem konieczności przeprowadzania dowodów ze wskazanych dokumentów.

W złożonej skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzucając:

1) brak podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego,

2) brak przeprowadzenia zawnioskowanych w sprawie dowodów z dokumentów,

3) brak merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów, przede wszystkim w zakresie braku rozpoznania wniosku o rozłożenie należności składkowych na raty, niewłaściwego przyporządkowania potwierdzeń zapłaty składek ZUS za kwiecień 2022r. i za sierpień 2022 r., braku podstaw do rozwiązania umów ratalnych, braku rozliczenia wpłaty kwoty [...]zł tytułem odsetek wyliczonych na [...].12.2021 r. z tytułu spłaty układu ratalnego za okres od [...] do [...] (sprawa znak: [...]).

Skarżąca wniosła również o:

- przeprowadzenie dowodów z racji ich pominięcia przez ZUS pomimo składanych wniosków, w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach spraw prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Toruniu pod sygn. akt IV U 300/23 (dot. składek za od [...] r. do [...] r.), IV U 301/23 (dot. składek za [...] r.), IV U 302/23 (dot. składek za [...] r.), IV U 303/23 (dot. składek za [...] r.), IV 304/23 (dot. składek za [...] r.), IV 305/23 (dot. składek za [...] r.), IV 339/23 r. (dot. składek za [...] r.), IV U 340/23 (dot. składek za [...] r.), IV U 482/23 (dot. składek za [...] r.), IV U 657/23 (dot. składek za [...] r.).

- zobowiązanie Sądu Okręgowego w Toruniu do przekazania akt tych spraw Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy celem rozpoznania skargi,

- 5 wyroków Sądu Okręgowego w Toruniu: z dnia 20.06.2023 r. sygn. akt IV U 339/23 wraz z uzasadnieniem, z dnia 27.06.2023 r. sygn. akt IV U 300/23 wraz z uzasadnieniem, z dnia 27.06.2023 r. sygn. akt IV U 301/23 wraz z uzasadnieniem, z dnia 26.07.2023 r. IV U 303/23 wraz z uzasadnieniem, a także z dnia 15.09.2023 r. sygn. akt IV U 305/23 i 1 postanowienia tutejszego Sądu z dnia 22.08.2023 r. sygn. akt IV U 340/23 - załączone do skargi,

- wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych za okresy objęte ww. tytułami wykonawczymi - w aktach ZUS,

- odpowiedzi ZUS na wnioski o rozłożenie należności składkowych na raty za okresy objęte ww. tytułami wykonawczymi bez uzasadnienia i bez zachowania właściwej formy prawnej - w aktach ZUS,

- układów ratalnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - w aktach ZUS,

- wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przez spółkę poza okresami wskazanymi w treści ww. tytułów wykonawczych począwszy od 2020r. - w aktach ZUS,

- odpowiedzi ZUS na wnioski o rozłożenie na raty należności składkowych bez uzasadnienia i bez zachowania właściwej formy prawnej poza okresami wskazanymi w treści ww. tytułów wykonawczych począwszy od 2020 r. - w aktach ZUS,

- deklaracji ZUS dotyczących składek za okresy wskazane w treści ww. tytułów wykonawczych - w aktach ZUS, w tym deklaracji za kwiecień i sierpień 2022 r.,

- pisma spółki z [...].12.2021 r. - w aktach ZUS,

- pisma ZUS z dnia [...].05.2022 r. - w aktach ZUS,

- pisma spółki z dnia [...].06.2022 r. - w aktach ZUS,

- pisma ZUS z dnia [...].06.2022 r. - w aktach ZUS,

- ponaglenia spółki z dnia [...].07.2022 r. - w aktach ZUS,

- pisma ZUS z [...].07.2022 r. - w aktach ZUS,

- pisma ZUS z dnia [...].08.2022 r. (x2) - w aktach ZUS,

- pisma spółki z dnia [...].08.2022 r. - w aktach ZUS,

- pisma ZUS z dnia [...].09.2022 r. - w aktach ZUS,

- pism spółki: odpowiedzi na pisma ZUS o negatywnym “rozpoznaniu" wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych i pism ZUS odpowiadające na te pisma spółki - w aktach ZUS,

- potwierdzeń wpłat należności składkowych przez spółkę począwszy od 2020 r. do chwili obecnej, w tym za kwiecień (dnia [...].07.2022 r.) i sierpień 2022 r. (dnia [...].10.2022 r.), które załączono do zażalenia z dnia [...].04.2023 r. w analogicznej sprawie - w aktach ZUS,

- upomnień dotyczących ww. tytułów wykonawczych - w aktach ZUS,

- pisma spółki z dnia [...].01.2023 r. - w aktach ZUS,

- potwierdzenia wysłania elektronicznie korespondencji przez spółkę do ZUS, decyzji ZUS z dnia [...].11.2020 r., pisma ZUS z dnia [...].12.2021 r., pisma ZUS z dnia [...].12.2021 r., wniosku o odstąpienie od zabezpieczenia z dnia [...].12.2021 r. - dokumenty dotyczące kwestii odsetek na kwotę [...]zł - w aktach ZUS,

- ponaglenia spółki z dnia [...].07.2022 r., które nie zostało przekazane do Prezesa ZUS - w aktach ZUS.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego lub procesowego, w sposób odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] września 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] lutego 2023r. o numerach od [...] do [...] obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2021 r., a także miesiące od stycznia do czerwca 2022 r. i od sierpnia do października 2022 r., a ponadto na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień i październik 2022r.

Kluczowa w sprawie jest kwestia, czy złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości składkowych i nie wydanie w tej sprawie decyzji przez organ, skutkuje niedopuszczalnością egzekucji. W ocenie Skarżącej, brak rozpoznania wniosków o rozłożenie na raty tych należności powoduje, że ZUS nie miał prawa wszcząć i prowadzić postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie tego postępowania byłoby możliwe, gdyby ZUS wydał prawomocną decyzję odmawiającą rozłożenia na raty należności składkowych i dopiero gdyby spółka nie zapłaciła dobrowolnie należności składkowych. Zdaniem skarżącej, wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych złożonych przed nadejściem terminu ich wymagalności jest przedwczesne. Natomiast zdaniem organu, w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem dopiero pozytywna decyzja o rozłożeniu na raty należności składkowych skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, nie stanowiąc przy tym podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.

Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy u.p.e.a., które wyznaczały granice rozpoznania sprawy.

Skarżąca w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. zawarła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i opierając się na załączonym wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt IV U 339/23 podnosiła, że "... ZUS do chwili obecnej nie rozpoznał wniosków spółki o rozłożenie na raty, co do których nie zawarł ze spółką umów ratalnych ponieważ nie wydał decyzji administracyjnej w sytuacji gdyby dokonał negatywnej oceny wniosków spółki. Tym samym nie było i nie ma nadal podstaw do wydania tytułów wykonawczych przeciwko spółce za jakikolwiek okres oraz do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce za jakikolwiek okres".

Skarżąca swój wniosek oparła na treści art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Podkreślić więc trzeba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Okoliczności wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne ( "...Postępowanie egzekucyjne umarza się..."). Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak i na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego ( art. 59 § 4 u.p.e.a.) (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymieniona w podanym przepisie.

Odnosząc się do przyczyn niedopuszczalności egzekucji, o jakich mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na które wskazuje Skarżąca, podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie wskazuje się, iż mają one charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10, LEX nr 1068717). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 130/20, LEX nr 3056747). Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 512/16, LEX nr 2454893; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15, LEX nr 2440687; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177).

Brak decyzji wierzyciela w sprawie rozłożenia istniejącego zadłużenia na raty nie przesądza o niedopuszczalności egzekucji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 440/21 "Jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku zobowiązanego o udzielenie ulgi w spłacie należności może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne a nie sam fakt złożenia wniosku w tym przedmiocie. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że zobowiązany mimo uchylania się od wykonania obowiązku mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych składając różne wnioski o udzielenie ulg w spłacie należności. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań zainicjowanych przez zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że byłoby to dla zobowiązanego skutecznym sposobem uchylania się od podjęcia przeciwko niemu środków egzekucyjnych. Dlatego w orzecznictwie przyjmuje się, że samo złożenie przez zobowiązanego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji (zob. wyroki NSA: z 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, z 14 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1637/14, z 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt 2180/16, z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3197/14)". Z akt administracyjnych wynika, że nie wydano decyzji w sprawie rozstrzygnięcia wniosku spółki o udzielenie ulgi w spłacie należności.

Oczywiście, w sytuacji złożenia wniosku o umorzenie należności można założyć, że racjonalnym działaniem wierzyciela i w konsekwencji organu egzekucyjnego, byłoby powstrzymanie się do czasu ich rozpoznania, od podejmowania działań o charakterze bezpośrednio wykonawczym. Nie mniej, nie można wykluczyć również sytuacji, w których składanie wniosków o udzielenie ulgi w spłacie należności, może mieć na celu jedynie uchylanie się bądź przewlekanie wykonania obowiązku. Możliwe są również sytuacje, że mimo rozłożenia należności na raty, nie są one spłacane w wyznaczonych terminach.

Zatem samo złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności i niewydanie pozytywnej decyzji w tym zakresie, nie powoduje niemożności wystawienia tytułów wykonawczych i skierowania ich do organu egzekucyjnego, nie skutkuje również obowiązkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W rezultacie, w tej sprawie wierzyciel zasadnie skierował na adres siedziby spółki upomnienia dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2021 r., miesiące od stycznia do czerwca 2022r. oraz od sierpnia do października 2022 r., a także na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wrzesień i październik 2022r. Ich doręczenie nastąpiło [...] grudnia 2022 r. Z powodu braku wpłat, które pokryłyby należności, Zakład wystawił [...] lutego 2023r. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i skierował je do egzekucji administracyjnej. Wymienione tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone spółce dnia [...] lutego 2023 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał je w dniu [...] lutego 2023r. Obowiązek określony w tych tytułach na dzień ich wystawienia istniał i był wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Podzielając zaprezentowany przez NSA w cytowanym wyroku z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 440/21 pogląd należy ponownie podkreślić, że złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności nie jest przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji Skarżąca błędnie wywodzi, że nie było prawnej możliwości wystawienia tytułów wykonawczych, a brak rozpoznania wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych powodował, że ZUS nie miał prawa wszcząć postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela więc ocenę wyrażoną przez organy, że nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. Jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie należności na raty wywiera skutki w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, dając podstawy do zawieszenia, a nie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego, wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (por.: wyroki NSA z dnia 30 marca 2022 r., III FSK 440/21 oraz z 17 czerwca 2020 r., II FSK 629/20, WSA w Lublinie z 5 października 2022 r., I SA/Lu 286/22; opubl. CBOSA). Obowiązek zapłaty dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Odnośnie składek na ubezpieczenia społeczne trzeba wskazać art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm.; dalej: "u.s.u.s."), który stanowi, że płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Z kolei art. 46 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozliczeniowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie. Natomiast obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne ma swoje umocowanie w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 z późn. zm.). Z jego treści wynika, że powinnością Skarżącej było, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Odnośnie zaś składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych to art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690 z późn. zm.) stanowi, że składkę tą opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Obowiązek zapłaty składki na Fundusz Solidarnościowy wynika z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz.U. z 2020r. poz. 1787). Zgodnie z jego brzmieniem do obowiązkowych składek na Fundusz Solidarnościowy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy. Obowiązek zapłaty składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika natomiast z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2020 r. poz. 7 z późn. zm.; dalej: "u.o.r.p.w.n.p."). Poboru składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przekazuje na rachunek bankowy Funduszu niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni roboczych od ich rozliczenia. Z kolei art. 30 ust. 2 u.o.r.p.w.n.p. stanowi, że w zakresie poboru składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, egzekucji tych składek, wymierzania odsetek za zwłokę oraz dodatkowej opłaty i grzywny z tytułu nieopłacenia składek w terminie stosuje się przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Należne wierzycielowi od Skarżącej składki wynikają ze składanych przez nią deklaracji, zaś obowiązek ich sporządzenia i zapłaty należności objętych

tytułami wykonawczymi, bez konieczności stwierdzenia ich wysokości w drodze decyzji administracyjnej, wynika z przytoczonych powyżej przepisów prawa powszechnie obowiązującego, regulujących zasady dotyczące poszczególnych składek i Funduszy.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Skarżącej dotyczące niewłaściwego przyporządkowania potwierdzeń zapłaty składek ZUS za kwiecień i sierpień 2022 r. Podkreślenia wymaga, iż Skarżąca identyczny w swej treści zarzut sformułowała w skardze na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...].[...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. WSA w Bydgoszczy wyrokiem z 10 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 453/23 uchylił zaskarżone orzeczenie. Wskazano w nim, że nadesłane wraz z odpowiedzią na skargę akta administracyjne nie zawierały dokumentów, z których wynikałby sposób rozliczenia wpłat zobowiązanej spółki. Skutkiem tego, brak kompletnych akt sprawy uniemożliwił przeprowadzenie sądowej kontroli postanowienia objętego skargą. Wobec tego, dopiero ewentualne potwierdzenie zasadności twierdzeń Skarżącej w postępowaniu w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z treścią art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a., może skutkować koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego (w całości albo w części). Przedwczesnym jednak jest rozstrzyganie tego zagadnienia w niniejszej sprawie. W literaturze przedmiotu podnosi się bowiem, że "Zobowiązany nie może jednak żądać umorzenia postępowania, powołując się na okoliczności, które podniósł w zarzucie z art. 33, ale zarzut ten nie został uwzględniony" (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 59.).

Podobnie w kwestii kolejnych zarzutów (braku podstaw do rozwiązania umów ratalnych, braku rozliczenia wpłaty kwoty [...]zł tytułem odsetek wyliczonych na [...].12.2021 r. z tytułu spłaty układu ratalnego za okres od [...] do [...]) trzeba zauważyć, że Skarżąca również podniosła je w sprawie skargi na przywołane wyżej postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...].[...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Ponadto, zarzuty te zostały sformułowane dopiero w postępowaniu sądowym, a nie we wniosku o umorzenie postępowania. Biorąc pod uwagę, że również one stanowią przedmiot rozpoznania w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, przedwczesnym jest rozstrzyganie tej kwestii w niniejszej sprawie. Dla porządku jednak trzeba też wskazać, że Skarżąca nie wykazała związku pomiędzy nierozliczeniem wpłaty [...] zł tytułem odsetek za styczeń i sierpień 2020 r. z przedmiotem kontrolowanej sprawy, którym jest odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego poszczególnych należności składkowych za wrzesień 2021 r., a także miesiące od stycznia do czerwca 2022 r. i od sierpnia do października 2022 r., a ponadto za wrzesień i październik 2022r.

Podsumowując, w sprawie nie zaistniały okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia egzekucji (niedopuszczalność egzekucji). Wobec niespełnienia stosownych przesłanek, nie wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. W tych okolicznościach nie doszło więc do naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jak i innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego.

Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie. Tymczasem należy podkreślić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. W judykaturze wskazuje się, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Zatem postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy administracyjnej, w tym ustalania jej stanu faktycznego (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2016 r., II OSK 2747/14, LEX nr 2119358).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.