Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 620/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 279
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 195 ust. 4a , 200a
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r. nr DSS.405.52.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 28 lutego 2023 r. nr 85dr/st.dok.proj/2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącej M. S. kwotę 697,00 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr 36 z 16.02.2023r. Rektor Uniwersytetu w Białymstoku odmówił przyznania M. S. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że M. S. rozpoczęła studia doktoranckie w roku akademickim 2018/2019. W roku akademickim 2019/2020 zaliczyła II rok studiów a w roku akademickim 2020/2021 III rok studiów. Będąc na IV roku studiów w roku akademickim 2021/2022 nie uzyskała zaliczenia seminarium doktoranckiego. Rok 2021/2022 był oznaczał koniec trwania studiów doktoranckich, stosownie do § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do programu studiów doktoranckich, warunkiem zaliczenia IV roku jest miedzy innymi zaliczenie przedmiotów objętych programem i planem studiów, przy czym warunkiem uzyskania zaliczenia seminarium doktoranckiego jest zaakceptowane przez promotora pisemne sprawozdanie z realizacji badań, przedstawione w formie prezentacji uzyskanych wyników, czynne uczestnictwo w przynajmniej jednej konferencji naukowej.

Organ podał, że M. S. wystąpiła do Kierownika studiów doktoranckich w dniu 6.07.2022r. z wnioskiem o przedłużenie okresu odbywania studiów z powodu przedłużających się badań. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z powodu prowadzenia badań naukowych, jest zaliczenie wszystkich przedmiotów w objętych programem studiów z wyjątkiem seminarium doktoranckiego. Powyższa przesłanka został spełniona w odniesieniu do doktorantki, w związku z czym dnia 26.07.2022r. została wydana pozytywna decyzja w przedmiocie przedłużenia studiów doktoranckich.

Organ nadmienił, że Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Biologii i Wydziału Chemii rekomendowała M. S. do przyznania stypendium doktoranckiego ale nie wzięła pod uwagę warunku, o jakim mowa w § 13 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9.08.2017r w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich tj. terminowej realizacji programu studiów doktoranckich a brak spełnienia tego warunku stanowi przesłankę negatywną do przyznania stypendium doktoranckiego.

Organ w warstwie materialnoprawnej swojej decyzji powołał się na treść przepisów Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku zatwierdzonego Uchwałą Senatu UwB nr 2061 z 26.04.2017r. oraz § 13 ust.2 pkt 1 i §15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9.08.2017r w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich a także art. 279 ustawy z 3.07.2018r. -Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce a w uzasadnieniu decyzji wskazał dodatkowo na treść art. 195 ust. 4a ustawy z 27.07.2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata podkreślając, że taki sam zapis został przeniesiony do Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku.

Natomiast decyzją nr 85 z 28.02.2023r. Rektor Uniwersytetu w Białymstoku odmówił przyznania M. S. stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na treść §1 ust.3 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku wprowadzonego Zarządzeniem Nr 7 Rektora UwB z 5.06.2012r., zgodnie z którym doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego przyznaje się środki finansowe w wysokości zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim.

Organ następnie ponownie wskazał, ze Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Biologii i Wydziału Chemii rekomendowała M. S. do przyznania M. S. zwiększenia stypendium doktoranckiego dotacji projakościowej wskazując, ze uzyskała 215,9 punktów w postepowaniu kwalifikacyjnym. Następnie organ wymienił za jakie działania na polu naukowym punkty były przyznawane. Tym niemniej organ podkreślił, że w oku akademickim 2021/2022 M. S. nie wykazała się terminową realizacją programu studiów doktoranckich albowiem będąc na IV roku studiów doktoranckich. nie uzyskała zaliczenia seminarium doktoranckiego, objętego planem i programem studiów. Organ podkreślił, że w odniesieniu do M. S. została wydana decyzja o wyrażeniu zgody na przedłużenie studiów doktoranckich. Tym samym doktorantka nie znalazła się w gronie 30% najlepszych doktorantów. Organ uznał, że M. S. nie spełniła warunków określonych w § 2 ust. 1, 3 i 4 oraz § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku wprowadzonego Zarządzeniem Nr 7 Rektora UwB z 5.06.2012r.

M. S. nie zgadzając się z decyzjami wystąpiła do Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z wnioskami o ponowne rozpatrzenie spraw. Decyzją z 15.05.2023r. (Nr DSS.405.16.2023) Rektor Uniwersytetu w Białymstoku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji nr 36 z 16.02.2023.w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2022/2023, natomiast decyzją z 19.05.2023r. Nr DSS.405.52.2023r. Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję z Nr 85 z 28.02.2023r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiająca przyznania zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej, organ wskazał na zasadnicze zarzuty objęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że M. S. zarzuciła organowi zastosowanie pozanormatywnych kryteriów przy ocenie, czy doktorantka znajduje się wśród 30 % najlepszych doktorantów tj. z pominięciem zasad oceny określonych w Uchwale nr 1/2020 Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku z 30.01.2020r. w sprawie dokumentu zasady oceny dokonań doktorantów na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku od roku akademickiego 2019/2020 w związku z § 2 ust. 4 zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z 5.06.2012r. w sprawie regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

Rektor w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z §4 ust.1 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, zwiększenie nie zostanie przyznane doktorantowi, który nie wypełnia obowiązków wnikających z Regulaminu studiów doktoranckich. Organ podkreślił, ze studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Wynika to z treści aart.195 ust.4a ustawy z 27.07.2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, którego treść została przeniesiona do § 9 ust.1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku. Ponadto – co organ podkreślił – zgodnie z Programem studiów doktoranckich, wprowadzonym Uchwałą nr 46/2017 Rady Wydziału Biologiczno - Chemicznego z 8.06.2017r. w sprawie zatwierdzenia programu studiów doktoranckich w zakresie biologii od roku akademickiego 2017/2018, czas trwania studiów doktoranckich został określony na 4 lata. Doktorantka będąc na IV roku studiów w roku akademickim 2021/2022, nie uzyskała zaliczenia seminarium doktoranckiego. Rok 2021/2022 był ostatnim IV- tym rokiem studiów doktorantki. Zgodne z załącznikiem nr 3 do programu studiów doktoranckich, wprowadzonego uchwałą nr 46/2017 Rady Wydziału Biologiczno – Chemicznego z 8.06.2017 w sprawie zatwierdzenia programu studiów doktoranckich w zakresie biologii od roku akademickiego 2017/2018, warunkiem zaliczenia IV roku jest między innymi zaliczenie przedmiotów objętych planem i programem studiów, przy czym warunkiem zaliczenia seminarium doktoranckiego jest zaakceptowane przez Promotora pisemne sprawozdanie z realizacji badan, przedstawienie w formie prezentacji uzyskanych wyników, czynne uczestnictwo przynajmniej w jednej konferencji naukowej. W dniu 6.07.2022r.doktorantaka wystąpiła do Kierownika studiów doktoranckich z wnioskiem o przedłużenie odbywania studiów doktoranckich z powodu przedłużających się badań i uzyskała zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich. W związku z powyższym, należy uznać, ze w roku akademickim 2021/2022 doktorantka nie wykazała się terminową realizacją programu studiów doktoranckich. Organ podkreślił, że zgoda na przedłużenie studiów doktoranckich nie oznacza równocześnie, ze doktorantka realizuje terminowo program studiów doktoranckich. Organ zaakcentował, ze doktorantka nie ukończyła studiów doktoranckich terminowo co skutkuje niemożnością uzyskania stypendium niezależnie od wypełnienia bądź niewypełnienia pozostałych kryterium oceny wyników pracy doktoranta.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. S. podniosła następujące zarzuty: w ramach naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy zarzuciła:

- naruszenie art. 4 lit. c uchwały Nr 1/2020 Rady Wydziału Chemii Uniwersytetu w Białymstoku z 30.01.2020r. w sprawie dokumentu zasad ceny dokonań doktorantów na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku od roku akademickiego 2019/2020 w związku z § 2 ust. 4 Zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z 5.06.2012r. w sprawie regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku poprzez jego niezastosowanie polegające na ustaleniu, czy skarżąca znajduje się wśród 30% najlepszych doktorantów z pominięciem zasad tej oceny określonych w powołanej uchwale;

- naruszenie § 1 ust. 3 Zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z 5.06.2012r. w sprawie regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku poprzez jego niezastosowanie polegające na nieprzyznaniu skarżącej – znajdującej się wśród 30% najlepszych doktorantów zwiększenia stypendium doktoranckiego;

-naruszenie art. 200 ust.1 – 3 ustawy z 27.07.2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art.285 ust.1 oraz 279 ustawy z 3.07.2018r – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo otrzymywania stypendium doktoranckiego, podczas gdy z całokształtu okoliczności sprawy wynika rozstrzygniecie odmienne;

- naruszenie § 15 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9.08.2017r w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich w związku z art. 285 ust. 1 oraz art. 279 ustawy z 3.07.2018r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, podczas gdy prawidłowo zastosowany powołany przepis upoważnia do przyznania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- naruszenie § 13 ust.2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9.08.2017r w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich

w związku z art. 285 ust. 1 oraz art. 279 ustawy z 3.07.2018r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, podczas, gdy prawidłowo nie ma on zastosowania do doktorantów, którzy skorzystali z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

Natomiast w ramach naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw takim samym stanie faktycznym i prawnym a to przyznawania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- naruszenie art. 80 w zawiązku z art. 77 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz niepodjęcie decyzji w spawie w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz naruszenie zasady prawdy materialnej, podczas gdy organ wydający decyzję powinien oprzeć się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonać na tej podstawie swobodnej a nie dowolnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że skarżącej nie należało się przyznanie przedmiotowego stypendium.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów: zaświadczenia lekarskiego o niezdolności skarżącej do pracy, tabeli z wynikami postępowania kwalifikacyjnego o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2022/2023 oraz zobowiązanie organu do przedstawienia informacji na temat liczby udzielanych stypendiów doktoranckich w latach ubiegłych doktorantom korzystającym z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich po raz pierwszy.

Rektor Uniwersytetu w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku kilkakrotnie już prowadzone były postępowania sądowe ze skarg innych doktorantów Uniwersytetu w Białymstoku, którym Rektor Uniwersytetu odmówił przyznania stypendium doktoranckiego oraz stypendium z dotacji projakościowej z uwagi na fakt przedłużenia studiów doktoranckich i uznania w związku z tym, że doktorant korzystający z przedłużenia studiów nie realizuje terminowo programu studiów. Sąd konsekwentnie uwzględniał skargi doktorantów stwierdzając, że powoływana przez Rektora przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego zwykłego oraz z dotacji projakościowej względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może też stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich. Sąd uznawał, że organ dopuszczał się naruszenia art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 3 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Niniejsza sprawa jest kolejną z serii spraw tożsamych, w której rozstrzygnięcie stanowi kontynuację utrwalonej w WSA w Białymstoku praktyki. Argumentacja wyroku jest zatem tożsama z argumentacją przywołaną w uzasadnieniach wcześniejszych wyroków, przede wszystkim w uzasadnianiu wyroku o sygn. II SA/Bk 612/23.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie niniejszej jest decyzja Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 19 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 28 lutego 2023 r., w której odmówiono skarżącej przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023

Skarżąca rozpoczęła studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie do art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.), zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do ust. 1 § 2 regulaminu, zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej. Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności:

1) publikacje,

2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta,

3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta,

4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego,

5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN.

Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust. 2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami, o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

Rektor odmawiając przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 regulaminu, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przewidzianego stosownymi przepisami, programu studiów doktoranckich przez skarżącą..

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem, bowiem nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich, wbrew stanowisku organu, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej. Nie wynika to bowiem z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Wskazać przede wszystkim należy, że w § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich", a zatem nie może być ona postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia, przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku rzeczywiście wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej nić 4 lata. Powyższa regulacje nie oznaczają jednak, że studia doktoranckie, nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazuje bowiem § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Oznacza to, że samo skorzystanie przez skarżącą, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich w zakresie biologii oraz w zakresie chemii z dnia 26 lipca 2022 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych, przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku, bowiem tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów – zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Uzasadnieniem odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie może być także treść § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Stosownie do tegoż paragrafu regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich lub został ukarany karą dyscyplinarną. Powyższy przepis dotyczy więc ewentualnego cofnięcia przyznanego stypendium z dotacji projakościowej a nie jego przyznania, a ponadto jego zastosowanie jest uzależnione od wniosku właściwego kierownika studiów doktoranckich, a nie wyłącznej decyzji Rektora. Nie można zarzucać doktorantowi, że nie wypełniania obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, jeżeli na podstawie tego samego regulaminu, została wydana decyzja zezwalająca mu na przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Interpretacja zaprezentowana przez Rektora nie tylko nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu ww. przepisu, ale skutkowałaby przyjęciem, że wszyscy doktoranci, przedłużający studia na podstawie stosownych decyzji właściwych kierowników studiów doktoranckich, naruszają swoje obowiązki zapisane w ww. regulaminie, a w konsekwencji mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej. Zatem z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, nie mieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej".

Za zasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Stosownie do tegoż przepisu, organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych - zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, CBOSA.

Sądowi z urzędu jest wiadome, że we wcześniejszych latach akademickich, Rektor Uniwersytetu w Białymstoku w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie, przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez tutejszy sąd administracyjny we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. WSA w Białymstoku wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22, dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu. Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście, powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić wskazaną wyżej ocenę prawną, mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącej o przyznanie stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB, mając na uwadze opinię właściwej komisji doktoranckiej.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 210 § 1 i 205 § 2 p.p.s.a.