Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 20/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 r. w sprawie ze skargi: K. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie rekultywacji gruntów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 kwietnia 2018 r., znak [...] Marszałek Województwa [...] cofnął bez odszkodowania koncesję na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "Ś. I" Pole x, gmina Ś., powiat l. , województwo w. , a Minister Środowiska w dniu 16 listopada 2018 r., znak [...] przyznaną dla K. W. spółka z o.o. spółka komandytowa.

Decyzją z dnia 15 lutego 2019 r., znak: [...] Starosta [...] określił rolny kierunek prowadzenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x w ciągu 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej, tj. do dnia 6 kwietnia 2023 r.

Dnia 28 listopada 2022 r. K. W. [...] Centrum Gospodarcze Sp. z o.o. spółka komandytowa wniosła o przesunięcie do dnia 31 grudnia 2027 r. terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], obręb Ś..

Postanowieniem z dnia 08 grudnia 2022 r., znak sprawy [...] Wójt Gminy Ś. negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, gmina Ś., powiat l., województwo w..

W uzasadnieniu organ wskazał, że pozyskanie kruszywa naturalnego szkodliwie oddziałuje na środowisko przyrodnicze, a dłuższe pozostawienie terenów po górniczych bez ich rekultywacji może prowadzić do różnych działań niepożądanych. Gruntom zdegradowanym na skutek wydobycia kruszywa należy możliwie szybko przywrócić zdolność produkcyjną przez odpowiednią rekultywację, a następnie powinny one zostać przekazane do zagospodarowania.

W dniu 12 grudnia 2022 r. C. F. wniósł sprzeciw co do przedłużenia terminu wykonania rekultywacji w/w terenu.

Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r., znak sprawy [...] Okręgowy Urząd Górniczy w P. negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, w granicach działek numer [...], [...], [...] i [...], obręb Ś., gmina Ś. "z dnia 06 kwietnia 2023 r." na dzień "31 grudnia 2027 r."

Decyzją z dnia 24 stycznia 2023 r., nr [...] Starosta [...] odmówił zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], obręb Ś. - wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r. o nr [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w sprawach ustalenia kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego w odniesieniu do działalności górniczej i wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Organ wskazał, że zasięgnięte opinie mają dla organu prowadzącego moc dowodową. Organ wskazał na brak przesłanek umożliwiających dokonanie zmiany terminu zakończenia rekultywacji.

Pełnomocnik K. W. [...] Centrum Gospodarcze sp. z o.o. spółka komandytowa wniósł odwołanie.

Decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Pismem z dnia 2 maja 2023 r. Wójt Gminy Ś. poinformował, że podtrzymuje swoją opinię z dnia 8 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x.

Postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Ś. z dnia 8 grudnia 2022 r., znak sprawy [...] w sprawie zaopiniowania negatywnie wniosku o zmianę terminu zakończenia rekultywacji w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., znak sprawy [...] Okręgowy Urząd Górniczy w P. ponownie negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, w granicach działek numer [...], [...], [...] i [...], obręb Ś., gmina Ś. "z dnia 06 kwietnia 2023 r." na dzień "31 grudnia 2027 r."

W uzasadnieniu organ wskazał, że rekultywacja powinna nastąpić w ciągu 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej. Organ podkreślił, że upływ wyznaczonego terminu rekultywacji gruntu nie oznacza braku obowiązku dalszego jej prowadzenia, gdyż spoczywa on na przedsiębiorcy od momentu jej rozpoczęcia aż do czasu jej zakończenia.

Postanowieniem z dnia 05 lipca 2023 r., znak sprawy [...] Wójt Gminy Ś. negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, gmina Ś., powiat l., województwo w..

W uzasadnieniu organ wskazał, że wydanie pozytywnej opinii doprowadziłoby do sytuacji, że rekultywacja zakończona byłaby w okresie dłuższym niż 5 lat od zaprzestania działalności, co stoi w sprzeczności z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który określa maksymalny 5 letni okres wykonania rekultywacji.

Decyzją z 8 września 2023 r., znak sprawy [...] Starosta [...] odmówił wnioskodawcy zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], obręb Ś. - wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r. o nr [...]

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i prawny. Organ podkreślił materialnoprawny charakter terminu rekultywacji wyznaczony w art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych rekultywację i podkreślił, że upływ wskazanego terminu nie oznacza, iż strona nie ma obowiązku dalszej rekultywacji gruntu. Organ prowadzący sprawę nie może samodzielnie oceniać wszystkich okoliczności, lecz musi to czynić przy pomocy organów współdziałających. W przedmiotowej sprawie wnioskowana zmiana terminu zakończenia rekultywacji przedmiotowego złoża została negatywnie zaopiniowana zarówno przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r. o znaku [...], jak i przez Wójta Gminy Ś. postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. o znaku [...] Obie opinie mają moc dowodową i nie są wiążące dla organu wydającego decyzje w przedmiocie przedłużenia terminu rekultywacji. Organ wskazał na brak przesłanek umożliwiających dokonanie zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], obręb Ś. - wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r. o nr [...]

K. W. [...] Centrum Gospodarcze sp. z o.o. spółka komandytowa wniosła odwołanie od ww. decyzji. Spółka zauważyła, że akt u.o.g.r.l. powstał w 1995 r., kiedy nie prowadzono działalności związanej z przetwarzaniem odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Dlatego w przypadku tego rodzaju robót, w praktyce często nie określa się terminu zakończenia rekultywacji lub przedłuża termin ich wykonania. Jednakże uzasadnienie takiej decyzji (podobnie jak wniosek osoby obowiązanej do rekultywacji gruntów) musi być odpowiednio umotywowany.

Spółka wskazała na wystąpienie nadrzędnego celu ustawy szczegółowej (u.o.g.r.l.) - ochronę gruntów, w tym przywrócenie gruntom zdewastowanym lub zdegradowanym utraconych wartości użytkowych działalnością przemysłową, a dopiero później ogólne przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23). Już od momentu rozpoczęcia wydobycia, intencją skarżącego było przeprowadzenie również rekultywacji ze wszystkimi jej konsekwencjami. Stąd niezwłocznie po otrzymaniu decyzji Starosty [...] o kierunku rekultywacji został złożony wniosek do Marszałka Województwa [...] o wydanie decyzji na przetwarzanie odpadów. Jedynie wyżej opisane nielegalne działania C. F. doprowadziły do sytuacji, iż aktualnie wyrobisko nie zostało zrekultywowane.

W przedmiotowej sprawie, cała wina za brak przeprowadzonej rekultywacji w terminie wynikającym z decyzji spoczywa na C. F., który nie dość, że nie wyrażał chęci współpracy z podmiotem uprawnionym do rekultywacji, próbował uzyskać decyzję rekultywacyjną na swoją osobę, to dodatkowo w sposób bezprawny umieszczał i aktualnie ponownie (już po kontroli Starosty w dniu 23 maj 2023 roku) umieszcza odpady w spornych wyrobiskach. Wskutek odmowy wydłużenia okresu trwania rekultywacji, ciężar jej przeprowadzenia w dalszym ciągu spoczywa na moim mocodawcy. Różnica polegać będzie na dużo większych opłatach i wydatkach, które mocodawca będzie zobowiązany ponieść, aby wypełnić obowiązki. .Zdaniem odwołującego się, brak jest jakichkolwiek przesłanek do ponoszenia dodatkowych kosztów rekultywacji w sytuacji gdy jej nieprzeprowadzenie wynika wyłącznie z prowadzenia nielegalnej rekultywacji przez inny podmiot, co zostało przez odpowiednie organu ujawnione.

Decyzją z dnia 14 listopada 2023 r., nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 8 września 2023 r. w sprawie odmowy zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o nr [...], [...], [...] i [...], obręb Ś. - wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r. o nr [...]

Według organu przewidziany w art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych termin 5 lat na przeprowadzenie rekultywacji jest terminem materialnoprawnym, który nie ulega przedłużeniu. Zatem brak było przesłanek umożliwiających dokonanie zmiany wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r. o nr [...] terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach O numerach ewidencyjnych 15 lutego 2019 r. o nr [...], obręb Ś.. Ustawodawca nakazał planować, projektować i realizować rekultywację na każdym etapie działalności, prowadzać ją w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Z tych względów zarzuty podniesione w odwołaniu nie mogły odnieść spodziewanych rezultatów.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących nielegalnego składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że w chwili obecnej nie jest prowadzone postępowanie w przedmiocie nielegalnego przetwarzania odpadów w wyrobisku złoża kruszywa naturalnego "Ś. I".

Pismem z 28 grudnia 2023 roku K. W. [...] Centrum Gospodarcze sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą we W. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] w L. z dnia 08 września 2023 r. dotyczącą odmowy zmiany terminu zakończenia rekultywacji w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x. Przedmiotową decyzję strona zaskarżyła w całości zarzucając jej:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 20 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie niniejszej sprawie, a przez to wydanie decyzji odmawiającej przedłużenia terminu do wykonania rekultywacji dla wnioskodawców.

b. art. 39 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez jego niezastosowanie a przez to stworzenie, w żaden sposób nieusuwalnej luki faktycznej i doprowadzenie do powstania sytuacji, w której wystąpił brak podmiotu zobowiązanego do przeprowadzenia rekultywacji spornego wykopaliska.

2. Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, art. 7 i 77 KPA mające znaczący wpływ na treść wydanej decyzji, polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego i:

a. nieuwzględnieniu przez organ II Instancji przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o wpływu pandemii, podczas gdy okoliczności te w znaczący sposób utrudniały a w efekcie w połączniu z działaniem właścicieli nieruchomości uniemożliwiły rozpoczęcie, a następnie przeprowadzenie rekultywacji.

b. przyjęciu, że wnioskodawczyni nie dążyła do przeprowadzenia rekultywacji, podczas gdy po uzyskaniu decyzji Rekultywacyjnej niezwłocznie złożyła do Marszałka Województwa [...] wniosek o wydanie decyzji na przetwarzanie odpadów, a jedynie wskutek działania G. R. i nie wyrażenia przez Niego zgody na przyjęcie na siebie współodpowiedzialności solidarnej niezbędnej przy prowadzeniu rekultywacji odpadami, procedura ta nie mogła zostać dokończona.

c. nieuwzględnieniu przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia faktu, iż czynności bezprawnej rekultywacji prowadzone przez właścicieli nieruchomości, na których znajduje się wyrobisko uniemożliwiły skarżącej Spółce prowadzenie rekultywacji zgodnie z treścią decyzji Starosty [...]; moi mocodawcy nie posiadają wiedzy przede wszystkim co do rodzaju odpadów zdeponowanych na spornym wyrobisku,

d. uznaniu, iż czynności rekultywacyjne na przedmiotowym wyrobisku nie zostały rozpoczęte, podczas gdy z dokumentów, w których posiadaniu znajdują się organy obu instancji, otrzymane wraz z zawiadomieniem o nielegalnej rekultywacji prowadzonej na przedmiotowych terenach, jednoznacznie wynika, iż znacząca część terenu została już zrekultywowana - w sposób nielegalny za zgodą i wiedzą właściciela terenu - G. R., co czyni nieuprawnionym twierdzenie o nie rozpoczęciu procesu rekultywacji na wyrobisku,

e. uznaniu, iż przez okres obowiązywania decyzji o kierunku rekultywacji wnioskodawca nie podjął żadnych działań zmierzających do zakończenia rekultywacji, podczas gdy wszystkie próby podjęcia działań były torpedowane przez właściciela nieruchomości, który postanowił rekultywować sporny teren w sposób sprzeczny z treścią obowiązującej decyzji Starosty [...] o kierunku rekultywacji.

f. nieuwzględnieniu długiego okresu procedowania wniosku o wydanie decyzji o kierunku rekultywacji przez Starostę [...], podczas gdy same czynności związane z procedowaniem wniosku pochłonęły niemalże rok czasu, co w znaczący sposób ograniczyło możliwości przeprowadzenie rekultywacji przez skarżącą spółkę.

g. całkowitym pominięciu okoliczności przeprowadzonej na części nieruchomości przez jej właściciela bezprawnej rekultywacji, co w świetle możliwej odpowiedzialności karnej za deponowanie szkodliwych odpadów, stanowi ekstremalną przyczynę uniemożliwiającą działanie skarżącej spółki w kierunku rekultywowania wyrobiska na Polu [...], gdyż nie może on przejąć na siebie odpowiedzialności za zdeponowane odpady, nie znając ich pochodzenia oraz wpływu na środowisko.

W efekcie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca wyjaśniła, że prowadzenie nielegalnej rekultywacji przez właścicieli nieruchomości całkowicie wykluczyło możliwość podjęcia rekultywacji przez wnioskodawczynię. Uznanie stanu nieruchomości zastanego obecnie wiązałoby się bowiem z przyjęciem odpowiedzialności za ilość i rodzaj odpadów składowanych w wyrobisku. Podmiot deponujący nie posiadał żadnej decyzji na przetwarzanie odpadów, ani jakiejkolwiek wiedzy co do rodzaju składowanych odpadów i ich wpływu na środowisko. Tymczasem powiadomione o nieprawidłowościach organy nie wykazały jakiejkolwiek aktywności w dążeniu do sprawdzenia posiadanych informacji, nie mówiąc już o nakazaniu C. F. zaprzestania działań, które mogły zmierzać do degradacji środowiska. Formułując wniosek o przedłużenie prawa do rekultywacji spółka opisała dlaczego do tej pory nie podjęła działań rekultywacyjnych. Powolne działanie organów, wystąpienie pandemii i spowolnienie gospodarki związane z tym zjawiskiem, czy przede wszystkim nielegalne czynności podejmowane przez właściciela gruntów całkowicie uzasadniają możliwość, a wręcz konieczność wydłużenia terminu do zakończenia rekultywacji.

Jednocześnie skarżąca spółka zauważyła, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych powstała w 1995 r., kiedy "nie prowadzono działalności związanej z przetwarzaniem odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Dlatego właśnie w przypadku tego rodzaju robót, w praktyce często nie określa się terminu zakończenia rekultywacji lub przedłuża termin ich wykonania. Jednakże pamiętać należy, że uzasadnienie takiej decyzji (podobnie jak wniosek osoby obowiązanej do rekultywacji gruntów) musi być odpowiednio uzasadniony. W tym względzie skarżąca wskazała na wystąpienie nadrzędnego celu ustawy szczegółowej (u.o.g.r.l.) - ochronę gruntów, w tym przywrócenie gruntom zdewastowanym lub zdegradowanym utraconych wartości użytkowych działalnością przemysłową, a dopiero później ogólne przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23). Już od momentu rozpoczęcia wydobycia, intencją skarżącej spółki było przeprowadzenie również rekultywacji ze wszystkimi jej konsekwencjami. Stąd niezwłocznie po otrzymaniu decyzji Starosty [...] o kierunku rekultywacji został złożony wniosek do Marszałka Województwa [...] o wydanie decyzji na przetwarzanie odpadów. Jedynie nielegalne działania C. F. doprowadziły do sytuacji, iż do dnia dzisiejszego wyrobisko nie zostało zrekultywowane. W efekcie cała wina za brak przeprowadzonej rekultywacji w terminie wynikającym z decyzji spoczywa na C. F., który nie wyrażał chęci współpracy z podmiotem uprawnionym do rekultywacji, próbował uzyskać decyzję rekultywacyjną na swoją osobę i w sposób bezprawny umieszczał odpady w spornych wyrobiskach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 14 listopada 2023 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 8 września 2023 r., nr [...] w sprawie odmowy zmiany terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o nr [...], [...], [...] i [...], obręb Ś. - wskazanego w decyzji Starosty [...] z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...] Z akt sprawy oraz uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia wynika, że decyzją z dnia 15 lutego 2019 r., znak sprawy [...] Starosta [...] ustalił dla złoża kruszywa naturalnego "Ś. - I" - Pole x, zlokalizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...], obręb Ś., rolny kierunek rekultywacji, a zobowiązanym do wykonania rekultywacji na własny koszt tegoż gruntu w obrębie przedmiotowego złoża została spółka 'K. W. " sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we W..

Zaskarżona decyzja w przywołanych wyższej warunkach została wydana na podstawie art. 20 i 22 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1985 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2409). Przepis art. 20 ww. ustawy stanowi, że:

Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt.

Rekultywacji na cele rolnicze gruntów położonych, w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na obszarach rolniczej przestrzeni produkcyjnej, zdewastowanych lub zdegradowanych przez nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów masowych ziemi, dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków budżetu województwa, o których mowa w art. 22b ust. 1, a rekultywacji gruntów leśnych i gruntów przeznaczonych do zalesienia - przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu państwa, na zasadach określonych w przepisach o lasach.

2a. Rekultywacji na cele inne niż wymienione w ust. 2 pozostałych gruntów zdewastowanych lub zdegradowanych przez nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów masowych ziemi, dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu państwa lub środków osób zainteresowanych prowadzeniem działalności na zrekultywowanych gruntach.

Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej.

Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.

Jeżeli działalność przemysłowa powodująca obowiązek rekultywacji gruntów prowadzona jest przez kilka osób, obowiązek ten ciąży na każdej z nich, odpowiednio do zakresu działalności powodującej potrzebę rekultywacji.

W przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego organu wymienionego w art. 5, następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 22 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych "decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania" określają:

stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;

osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;

kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;

uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną (art. 22 ust. 1).

W sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii:

dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej;

dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego - w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji;

wójta (burmistrza, prezydenta miasta), (art. 22 ust. 2).

W ocenie Sądu wskazany art. 20 ust. 4 ustawy 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych termin 5 lat nie może ulec przedłużeniu, w tym sensie, że nie jest dopuszczalne wydłużenie terminu prowadzonej rekultywacji na okres dłuższy niż ten jaki został w nim maksymalnie przewidziany. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 marca 2020 r., II SA/Wr 808/19, Sąd wskazał, że "Przepis z art. 20 ust. 4 UOGRIL stanowi jednoznacznie, że rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. Nie wymaga żadnych głębszych zabiegów interpretacyjnych stwierdzenie, że powołana norma wyznacza maksymalny ustawowy okres, w jakim zakończona ma być rekultywacja. Wolą ustawodawcy jest, by zakończyła się ona nie później niż z upływem 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej. Decyzja w przedmiocie rekultywacji nie może więc wyznaczać terminu dłuższego. Decyzja wydłużająca termin, w jakim zakończona ma zostać rekultywacja, narusza w sposób rażący art. 20 ust. 4 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych." Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 27 listopada 2018 r., II SA/Gd 478/18, Sąd ten stwierdził, że: "skoro w przepisie prawa materialnego wskazany został termin 5 lat po zakończeniu działalności rekultywacyjnej to nie jest możliwe wydłużanie tego terminu w drodze decyzji administracyjnej. Przepis ten wynika z mocy prawa i jest związany z datą statuowaną w decyzji o wygaszeniu koncesji na wydobycie kruszywa".

W ocenie Sądu powyższy przepis został prawidłowo zastosowany w rozpoznawanej sprawie. Nie można jednocześnie mówić, że w kontrolowanej sprawie nieprawidłowo zastosowano art. 20 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, czy te z art. 20 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądów prezentowanych w przywołanych wyrokach, sprowadzających się do przyjęcia, że skoro w przepisie prawa materialnego wskazany został termin 5 lat to nie jest możliwe wydłużanie tego terminu. Przepis ten jest związany z datą wynikającą z decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 6 kwietnia 2018 r., znak [...], zgodnie z którą koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "Ś. I" cofnięta została bez odszkodowania, a Minister Środowiska w dniu 16 listopada 2018 r., znak [...] utrzymał ją w mocy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że działalność wydobywcza przez skarżącą spółkę została zakończona w 2019 r., a więc 5 letni okres o którym mowa w art. 224 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych upłynął w 2023 r.

W rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę, że w sprawach ustalenia kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego w odniesieniu do działalności górniczej i wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w myśl art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Natomiast w art. 106 § 1 k.p.a. zapisano wprost, iż rozstrzygnięcie (decyzja) może być wydana jedynie po zajęciu stanowiska przez organ współdziałający. Wydając określone decyzje w sprawach rekultywacji, organ przede wszystkim powinien chronić interes publiczny stawiający wykonanie rekultywacji gruntów (jako sposób ochrony gruntów) jako dobro publiczne. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ pierwszej instancji zasadnie wystąpił do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. i do Wójta Gminy Ś. o wydanie stosownych opinii. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r., znak sprawy [...] Okręgowy Urząd Górniczy w P. negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, w granicach działek numer [...], [...], [...] i [...], obręb Ś., gmina Ś. "z dnia 06 kwietnia 2023 r." na dzień "31 grudnia 2027 r." Podobnie postanowieniem z dnia 05 lipca 2023 r., znak sprawy [...] Wójt Gminy Ś. negatywnie zaopiniował zmianę terminu zakończenia rekultywacji gruntów położonych w obrębie złoża kruszywa naturalnego "Ś. I" - Pole x, gmina Ś., powiat l., województwo w.. W tym względzie zarówno organ I jak i II instancji uwzględniły treść powyższych opinii uzyskanie których warunkowało prawidłowe załatwienie sprawy.

Niezasadny okazał się w świetle powyższych rozważań zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. oparty na twierdzeniu, że na terenie wyrobiska jest ciągle prowadzona nieuprawniona rekultywacja oraz składowane są bez pozwolenia odpady. Skarżąca natomiast nie prowadzi działalności w zakresie gospodarki odpadami, a zatem musiała zwrócić się o stosowne pozwolenie do Marszałka Województwa. W istocie zainicjowane przez skarżącą postępowanie w przedmiocie uzyskania pozwolenia na gospodarowanie odpadami nie zostało zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych złożonego wniosku przez stronę skarżącą. Takie okoliczności nie mogły jednak być podstawą do zmiany terminu zakończenia rekultywacji terenu wyrobiska.

Skład orzekający nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów uznać należy, że organ zasadnie odmówił zmiany decyzji poprzez ustalenie nowego terminu rekultywacji. Wprowadzenie zmiany zgodnie z żądaniem strony doprowadziłoby do sytuacji, że rekultywację zakończono by w okresie dłuższym niż 5 lat od dnia zaprzestania działalności, co stałoby w rażącej sprzeczności z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określający maksymalny 5 letni okres rekultywacji. Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącej spółki wskazać należy, iż zaprezentowana przez nią wykładnia prowadziłaby do sytuacji, w której niewykonanie rekultywacji gruntu w terenie nie pociągałoby za sobą żadnych konsekwencji. Wprowadzenie w art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych sankcji za niezakończenie rekultywacji w terminie o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych miało natomiast na celu skłonienie podmiotów zobowiązanych do terminowego wykonania obowiązku rekultywacji.

Ponadto odnosząc się do stanowiska skarżącej wskazać należy, że upływ terminu o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie oznacza, że strona nie ma obowiązku rekultywacji. Obowiązek rekultywacji terenu spoczywa na stronie aż do czasu jej zakończenia. Natomiast niezakończenie rekultywacji w terminie określonym w art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oznacza obowiązek prowadzenia dalszej rekultywacji z tym, że od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna zostać zakończona do dnia zakończenia rekultywacji strona obowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.