Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 28/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2,art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 72 ust 1 pkt 1 i 4, art. 73 ust 1 , art. 78, art. 71 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 156, art. 145-152, art. 184 § 1, art. 186, art. 149 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 17 § 1 pkt 5, art. 105 § 1, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej B.K. sprawy ze skargi S.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu I. stwierdza nieważność decyzji Starosty z dnia [...] roku nr [...] w części orzekającej o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego [...], tablic rejestracyjnych o nr [...], karty pojazdu nr [...], znaku legalizacyjnego [...] oraz nalepki kontrolnej seria nr [...], II. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w zakresie określonym w punkcie I wyroku, III. stwierdza, iż zaskarżona decyzja, w części określonej w punkcie II wyroku, nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S.Ś. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania S.Ś., utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. (znak: [...]) wydaną z upoważnienia Starosty w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, którą organ pierwszej instancji: uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w sprawie rejestracji na rzecz J.Z. pojazdu marki [...] o nr rej. [...], o numerze nadwozia [...], umorzył postępowanie w sprawie rejestracji wyżej wymienionego pojazdu ze względu na śmierć strony oraz unieważnił dowód rejestracyjny [...], tablice rejestracyjne nr [...], kartę pojazdu nr [...], znak legalizacyjny [...] oraz nalepkę kontrolną seria nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. [...] lutego 2009 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego wniósł sprzeciw wobec ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o nr rej. [...], na nazwisko J.Z., w którym podniósł, iż zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 149§1 i art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, bowiem wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu rejestracji, a nieznane organowi który wydał decyzję. W uzasadnieniu prokurator podał, iż Prokuratura Rejonowa prowadziła postępowanie karne 1 Ds. 291/08 w sprawie przeciwko J.Z. i innym, podejrzanemu o to, że w dniu [...] sierpnia 2005 r., poprzez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Wydziału Komunikacji co do prawa własności samochodu osobowego [...], posługując się przy tym spisaną do tego celu pozorną umową kupna sprzedaży, z której wynikało, że nabywcą jest J.Z., wyłudzili poświadczenie nieprawdy w decyzji o rejestracji tego samochodu polegające na wskazaniu w decyzji, jako właściciela pojazdu J.Z., podczas gdy faktycznym właścicielem pozostawał nieustalony mężczyzna. Postępowanie zakończyło się skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego, który postanowieniem z [...] grudnia 2008r. (sygn. akt VII K 351/08) umorzył postępowanie wobec J.Z. w związku ze śmiercią oskarżonego. Prokurator podniósł, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu tymczasem J.Z. nigdy nie był właścicielem w/w pojazdu, a dokonując rejestracji przedłożył dokumenty stwierdzające nieprawdę.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Starosta wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej wymienioną w sprzeciwie decyzją ostateczną a następnie decyzją z dnia [...] marca 2009 r., znak [...], na podstawie art. 105 §1 K.p.a. umorzył wznowione postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu marki [...] na rzecz J.Z. jako bezprzedmiotowe z uwagi na śmierć wnioskodawcy ([...].09.2008 r.). W ewidencji organu "POJAZD" figuruje wpis, że w dniu [...] października 2005 r. pojazd został zarejestrowany na rzecz S.Ś., którą organ uznał za stronę wznowionego postępowania. Na skutek odwołania prokuratora powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, zaistnienie przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu, a organ I instancji powinien we własnym zakresie ustalić okoliczności dotyczące wprowadzenia w błąd pracownika organu przez J.Z. co do prawa własności samochodu osobowego marki [...], istnienia pozornej umowy sprzedaży tego samochodu i wyłudzenia nieprawdy w decyzji Starosty o rejestracji tego samochodu ze wskazaniem jako właściciela pojazdu J.Z..

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentów z akt sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym (sygn. akt VII K 804/08) przeciwko oskarżonemu J.Z. tj. protokołów przesłuchania ww. w charakterze podejrzanego z dnia [...] lutego i [...] kwietnia 2008 r., postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz aktu oskarżenia. Wznowione postępowanie zostało zakończone decyzją Starosty z dnia [...] lipca 2009 r., w której organ I instancji orzekł o uchyleniu w całości decyzji Starosty z dnia [...] września 2005 r., nr [...], umorzeniu postępowania w sprawie rejestracji w/w pojazdu ze względu na śmierć strony oraz unieważnieniu dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych, karty pojazdu, znaku legalizacyjnego oraz nalepki kontrolnej wydanych w związku z rejestracją w/w pojazdu. W uzasadnieniu organ stwierdził m.in., że z treści protokołów przesłuchania J.Z. wynika, iż nie był on właścicielem samochodu [...], a przedstawiona w Starostwie umowa kupna tego pojazdu jest nieprawdziwa.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S.Ś. (kolejny nabywca pojazdu) zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez zastąpienie dowodów bezpośrednich dowodami pośrednimi. W ocenie odwołującej się, brak wyroku skazującego J.Z. za przestępstwo i brak możliwości przesłuchania go uzasadniają umorzenie wznowionego postępowania w sprawie rejestracji pojazdu [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym podkreśliło, iż rejestracja pojazdu następuje w drodze decyzji administracyjnej, która poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana. Dokumenty niezbędne do rejestracji pojazdu zostały określone w art. 72 ust. 1 oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy, jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację m.in. dowód własności pojazdu.

Organ stwierdził, iż powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, że rejestracja pojazdu może nastąpić jedynie na rzecz jego właściciela. Zarejestrowanie pojazdu na rzecz osoby nie będącej jego właścicielem powoduje zatem, że decyzja w przedmiocie rejestracji dotknięta jest wadą. W przypadku, gdy okoliczność ta ujawni się już po wydaniu decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, istnieją podstawy do wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Organ odwoławczy wskazał, iż z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a w szczególności z treści zeznań złożonych przez J.Z. w toku postępowania karnego wynika bowiem, że rejestracja pojazdu [...] dokonana została na rzecz osoby nie będącej właścicielem tego pojazdu i była efektem przestępstwa polegającego na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy (art. 272 kk). W ocenie Kolegium zeznania te, w których J.Z. przyznaje się do winy i opisuje szczegółowo przebieg zdarzeń są jednoznaczne, spójne i pozwoliły organom ścigania na przedstawienie ww. zarzutów i wniesienie aktu oskarżenia do sądu.

Organ podniósł, iż wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, śmierć J.Z. nie zamyka organom administracji możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się od wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Organ pierwszej instancji wykorzystał te możliwości, wydając rozstrzygniecie w oparciu o dokumenty uzyskane w toku postępowania karnego i stanowisko to organ odwoławczy uznał za prawidłowe.

S.Ś. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez organ, iż przedstawiona przez J.Z. podczas rejestracji pojazdu umowa była umowa nieprawdziwą (pozorną), w związku z czym nigdy nie był on właścicielem pojazdu i tym samym wprowadził w błąd pracownika organu co do prawa własności pojazdu. Nie został natomiast wydany wyrok skazujący J.Z. za wyłudzenie poświadczenia nieprawdy, bowiem prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne zostało umorzone i nie jest możliwe jednocześnie przeprowadzenie dowodu bezpośredniego z zeznań strony. Z tych powodów skarżąca wniosła o uchylenia zaskarżonej w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, a nadto o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczony jest poprzez art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 -3 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną, gdy stwierdzi, że jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, jak również, gdy zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, dokonały jego analizy

i stwierdziły zaistnienie przesłanek uzasadniających po pierwsze wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Starosty z [...] września 2005 r., a następnie jej uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie rejestracji spornego pojazdu na rzecz J.Z.. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem wykazała, że pomimo legalności działań organu rozpoznającego sprawę, decyzja utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją w części została podjęta bez podstawy prawnej, co skutkuje stwierdzeniem nieważności w tej części decyzji organów obydwu instancji.

Na wstępie podkreślić należy, że kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła w postępowaniu wznowieniowym, które ma charakter nadzwyczajny. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana w art. 145 – 152 K.p.a. stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania (wady procesowej). Przepisy dotyczące tej instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji.

Postępowanie w sprawie niniejszej zostało zainicjowane sprzeciwem Prokuratora wniesionym w trybie przepisów działu IV ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 182 prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Jednym z uprawnień prokuratorskich jest prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę (art. 184 § 1 K.p.a.). W rozpoznawanej sprawie Prokurator wnosząc do Starosty ([...] marca 2009 r.) sprzeciw od ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w sprawie rejestracji na rzecz J.Z. pojazdu marki [...] nr nadwozia [...], o nr. rej. [...], za podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją wskazał art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzja ostateczna wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Konsekwencją sprzeciwu prokuratorskiego było wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] września 2005 r. – postanowieniem Starosty z [...] marca 2009 r. (art. 186 w zw. z art. 149 § 1 i 2 K.p.a.).

Przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzygniętej wskazaną wyżej ostateczną decyzją stanowiła rejestracja pojazdu samochodowego marki [...].

Przesłanki i zasady rejestracji pojazdu oraz zasady dopuszczenia pojazdów do ruchu zostały określone w przepisach rozdziału 2 w dziale III ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm.), dalej jako P.r.d.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d. i art. 73 ust. 1 P.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu. Osoba, na rzecz której rejestruje się pojazd, powinna udokumentować swoje prawa własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r., sygn. akt II SA 2371/99, OSS 2000, nr 4, s. 96). Organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować, ani korygować tych stosunków. Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.). W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1093/98, LEX nr 41322). Jednocześnie w orzecznictwie NSA akcentuje się, że dokument potwierdzający własność pojazdu musi być prawdziwy nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, lecz także zgodny ze stanem faktycznym. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 2506/99, LEX nr 55319). Za prawdziwy dokument uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy brane łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną tj. tę którą nadał mu wystawca (por. wyrok NSA

z dnia 20 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2283/00).

W związku z powyższym jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

Z akta administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja Starosty z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w sprawie rejestracji na rzecz J.Z. pojazdu marki [...] nr nadwozia [...], o nr. rej. [...] została wydana w wyniku rozpatrzenia jego wniosku o zarejestrowanie pojazdu będącego jego własnością oraz przedłożonych dokumentów, w tym umowy kupna z dnia [...] sierpnia 2005 r.

W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi również wątpliwości, iż już po dokonaniu rejestracji na rzecz J.Z. pojazdu marki [...] i uzyskaniu przez decyzję w tej sprawie przymiotu ostateczności, okazało się, że J.Z. nie był nigdy właścicielem przedmiotowego pojazdu. Wyszła zatem na jaw, nader istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania decyzji, która nie była znana organowi rejestracyjnemu.

Okoliczność ta znajduje potwierdzenie, jak zasadnie stwierdziły to organy orzekające w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, to jest dokumentach sporządzonych przez właściwe organy w trybie postępowania karnego prowadzonego przeciwko J.Z.:

- protokoły (sygn. [...]) z dnia [...] lutego 2008 r. z przesłuchania w charakterze świadka (k. 59-62 akt adm.) i z dnia [...] kwietnia 2008 r. z przesłuchania w charakterze podejrzanego sporządzone przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji (k. 55-58 akt adm.), postanowienie z dnia [...] marca 2008 r. o przedstawieniu zarzutów w sprawie o wyłudzenie poświadczenia nieprawdy przy rejestracji samochodów poprzez wprowadzenia w błąd pracownika urzędu, co do faktu, że jest prawnym właścicielem pojazdu tj. o czyn z art. 272 kk ( pkt III dotyczy spornego pojazdu -k. 65) oraz akt oskarżenia z dnia [...] maja 2008 r. przeciwko J.Z. i M.A. oskarżonym o czyn z art. 272 kk w zw. z art. 12 kk (sygn. akt 1 Ds. 291/08), między innymi o to, że w dniu [...] sierpnia 2005 r. w [...] poprzez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego co do prawa własności przedmiotowego samochodu osobowego marki [...] posługując się przy tym spisana do tego celu pozorna umowa kupna-sprzedaży, z której wynikało, że nabywcą pojazdu jest J.Z., wyłudzili poświadczenie nieprawdy w decyzji Starosty Powiatowego orzekającej o rejestracji tego samochodu polegającego na wskazaniu w ww. decyzji jako właściciela pojazdu J.Z., podczas gdy faktycznym właścicielem pozostawał nieustalony mężczyzna (pkt 12). W uzasadnieniu aktu oskarżenia Prokurator wskazał, iż w toku postępowania związanego z rejestracja samochodów marki [...] ustalono, że M.A. został poproszony przez poznanego przygodnie mężczyznę o znalezienie tzw. słupa – osoby na którą będą rejestrowane zakupione w [...] samochody. M.A. zaproponował tę rolę znajomemu J.Z.. Następnie wspólnie wraz z nieustalonym inicjatorem przedsięwzięcia w okresie od [...] sierpnia do [...] września 2005 r. wszyscy trzej dokonywali wyłudzeń poświadczenia nieprawdy w decyzjach właściwych organów dotyczących rejestracji wskazanych pojazdów. Przesłuchani w charakterze podejrzanych oskarżeni przyznali się do popełnienia zarzucanego czynu, złożyli wyjaśnienia.

Należy podkreślić, iż zeznając w postępowaniu karnym zarówno w charakterze świadka, jak również podejrzanego J.Z. jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości oświadczył, iż nie był nigdy właścicielem spornego samochodu marki [...], nigdy go nawet nie widział, umowę kupna samochodu z dnia [...].08.2005 r. już wypisaną podpisał osobiście, ale było to w Polsce. J.Z. zeznał również, "odnośnie samochodów [...] zarejestrowanych na moje nazwisko w dniu [...].09.2005 r. to za te dwa pojazdy mam już prawomocny wyrok". Zbieżne zeznania złożył również po przedstawieniu zarzutów podejrzany A. (k. 54 akt adm.). Obaj podejrzani przyznali się do popełnienia 15 zarzucanych czynów.

Zgodnie z przepisem art. 75 §1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny. Dokumenty sporządzone w postępowaniu karnym, we właściwej formie, przez upoważnione do tego organy z pewnością nie są sprzeczne z prawem

i odpowiadają powyższemu określeniu dowodów dopuszczalnych w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu.

W odniesieniu do zarzutów skargi i odwołania podkreślenia wymaga, iż nie można ich uznać za zasadne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, bowiem skarżąca błędnie utożsamia przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 1 oraz pkt 5 Kpa. Przyczyny wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie nie stanowiło bowiem ustalenie, iż dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 Kpa. Organy na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oparły się na ustaleniu, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, nieznane organowi wydającemu decyzję, których istnienie skutkować winno odmiennym rozstrzygnięciem sprawy. Podstawę wznowienia postępowania stanowiło zatem wyjście na jaw okoliczności faktycznej, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do dysponowania przez J.Z. prawem własności pojazdu, w szczególności czy przedstawione do rejestracji dokumenty odpowiadały stanowi rzeczywistemu, co zgodnie z powyższymi rozważaniami czyniło niemożliwym zarejestrowanie tego pojazdu na jego rzecz. Dla dokonania tych ustaleń faktycznych organ, w sytuacji gdy było to możliwe na podstawie innych dowodów nie był ani zobligowany, ani nawet uprawniony do oceny "ważności" umowy kupna, czy też jej pozorności w rozumieniu właściwych przepisów Kodeksu cywilnego, do tego bowiem upoważniony jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej.

Organ administracji publicznej może natomiast we własnym zakresie ustalić fakt fałszerstwa intelektualnego dokumentu jako dowodu (niezgodności jego treści z obiektywnie istniejącą rzeczywistością) w trybie postępowania dowodowego, na zasadach przewidzianych w K.p.a.

Nadto podkreślenia wymaga, iż wbrew stanowisku skarżącej, śmierć J.Z. w toku wskazanego wyżej postępowania karnego, nie niweczy skutków złożonych przez niego zeznań, a jedynie stanowiła formalną przeszkodę dla możliwości dalszego prowadzenia przez sąd postępowania w sprawie popełnienia zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów, bowiem zgodnie z art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy oskarżony zmarł (postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt VII K 804/08). Jednakowoż, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, śmierć J.Z. nie może być uznana za okoliczność uniemożliwiającą dokonanie na podstawie wskazanych przez niego okoliczności faktycznych weryfikacji prawidłowości ostatecznej decyzji w sprawie rejestracji na jego rzecz jako właściciela pojazdu, który jeszcze przed jego śmiercią został zbyty, a następnie zarejestrowany na rzecz innej osoby (skarżącej S.Ś.).

Zważyć przyjdzie, iż ustawodawca także w przypadku gdy podstawę wznowienia postępowania stanowi fakt, iż dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, lub decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.) dopuszcza wyjątki od zasady, iż sfałszowanie dowodu i fakt przestępstwa winny być stwierdzone wyrokiem sądu lub orzeczeniem właściwego organu (art. 145 § 2 i § 3). W szczególności w myśl art. 145 § 3 K.p.a. z powyższych przyczyn można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.

W przedmiotowej sprawie przyczynę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania karnego wobec oskarżonego J.Z. stanowiła jego śmierć.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać, w ocenie Sądu należy, że zaistniały w sprawie okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] września 2009 r. o zarejestrowaniu na rzecz J.Z. pojazdu marki [...] nr nadwozia [...], o nr. rej. [...] oraz do uchylenia tej decyzji w związku z wyjściem na jaw nowych istotnych okoliczności skutkujących stwierdzeniem, że wnioskujący o rejestrację pojazdu J.Z., nie dysponował do niego nigdy tytułem własności, co uniemożliwiało w myśl obowiązujących przepisów zarejestrowanie pojazdu na jego rzecz. W świetle cytowanych wyżej zeznań J.Z. za dowód własności, potwierdzający niesporny stan w sferze stosunków własnościowych, tj. dokument przenoszący prawo własności, nie może być zostać uznana znajdująca się w aktach sprawy umowa z dnia [...] sierpnia 2005 r.

W związku ze śmiercią wnioskującego postępowanie zainicjowane jego wnioskiem stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., co skutkowało koniecznością jego umorzenia przez organ prowadzący wznowieniowe postępowanie.

Zaakceptować należy również uznanie jako strony przedmiotowego postępowania administracyjnego skarżącej S.Ś., która nabyła sporny pojazd przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o jego pierwszej rejestracji w Polsce na rzecz J.Z. i figuruje obecnie w ewidencji jako właściciel pojazdu, zarejestrowanego na jej rzecz. Skarżąca ma bowiem interes prawny w tej sprawie w rozumieniu art. 28 K.p.a. w związku z art. 72 ust. 1 pkt 4 i art. 78 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchy drogowym. Stanowisko takie zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 10 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 802/04.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd z urzędu stwierdził, iż

w części w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o "unieważnieniu" dowodu rejestracyjnego, tablic rejestracyjnych, karty pojazdu, znaku legalizacyjnego oraz nalepki kontrolnej, decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu administracji wydane bez podstawy prawnej.

W orzecznictwie administracyjnym powszechnie przyjęty jest pogląd, iż rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji. Postępowanie to kończy się wydaniem decyzji administracyjnej a wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic jest jedynie czynnością materialno - techniczną następczą (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 września 2001 r., OPS 6/01, Jur 2001, nr 12, s. 34; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 25/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 55). W art. 73 ust. 1 jest bowiem mowa o dwóch czynnościach organu rejestracyjnego: o dokonaniu rejestracji oraz o wydaniu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Jak wielokrotnie podkreślano w orzeczeniach NSA wydanie dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, tablic rejestracyjnych, znaku legalizacyjnego, nalepki kontrolnej jest tylko czynnością materialno-techniczną. Sama ta czynność bowiem nie wyznacza sytuacji prawnej jednostki, gdyż zawsze musi być ona poprzedzona rozstrzygnięciem przez dany organ, czy w konkretnej sytuacji osoba ubiegająca się o rejestrację danego pojazdu spełnia wszystkie określone wymagania ustawowe. Takie działania organu autorytatywnie konkretyzują sytuację prawną podmiotu i noszą wszelkie znamiona procesu wydawania decyzji. Wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic może nastąpić tylko w razie pozytywnego załatwienia wniosku strony o zarejestrowanie pojazdu, co następuje o tyle jednocześnie, aby decyzja o zarejestrowaniu poprzedziła materialno-techniczną czynność wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Pogląd taki znajduje także potwierdzenie w art. 71 ust. 1 i 2 P.r.d. Z przepisów tych bowiem wynika, że co do zasady tylko pojazdy zarejestrowane są dopuszczane do ruchu, a dokumentem stwierdzającym dopuszczenie takich pojazdów do ruchu jest właśnie dowód rejestracyjny. Dowód rejestracyjny jest zatem zewnętrznym przejawem oświadczenia woli organu administracyjnego rozstrzygającego sprawę rejestracji pojazdu; potwierdzającym wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, a jednocześnie jest dokumentem potwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu" (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 września 2001 r., OPS 6/01, Jur. 2001, nr 12, s. 34). Nie jest on jednak decyzją administracyjną.

Weryfikacja w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego (art. 145, 156 k.p.a) może dotyczyć tylko decyzji administracyjnej wydanej w oparciu

o przepisy Kodeksu oraz prawa materialnego (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Poddanie zatem takiej procedurze weryfikacyjnej dokumentu urzędowego, jaki stanowi dowód rejestracyjny, karta pojazdu, tablice rejestracyjne i inne oznaczenia legalizacyjne sprawie, sprawi, że decyzje wydane w postępowaniu prowadzonym w wyniku wznowienia, "o unieważnieniu" tych dokumentów, są dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 608/05, wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 626/06). W ocenie Sądu nie istnieje bowiem podstawa prawna dla orzeczenia przy uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu o nieważności, wydanych jednocześnie dokumentów potwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu.

W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który skutkowałby jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego, zatem zarzuty skargi okazały się niezasadne. W ocenie Sądu, organy zgromadziły w sprawie cały istotny materiał dowodowy i dokonały jego analizy, wyjaśniając przesłanki swojego działania, a przytoczona na ten temat argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, orzekł jak w pkt I i II sentencji. Nadto na mocy art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja w części, w której stwierdzono jej nieważność nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 206 P.p.s.a. Skarga został uwzględniona jedynie częściowo z przyczyn niezależnych od zasadności jej zarzutów, albowiem decyzja w zasadniczej części odpowiada prawu. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniały zatem miarkowanie wysokości zasądzonych od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w związku z czym Sąd zasądził zwrot na rzecz skarżącej ½ wysokości poniesionych kosztów postępowania, tj. kwotę 100 zł.