Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 90/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 64e par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 roku sprawy ze skargi M. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z [...] w sprawie odmowy umorzenia M. Ś. kosztów egzekucyjnych w kwocie 3.104,73 zł.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego wobec M. Ś. postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 26 czerwca 2015 r. [...] obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. organ egzekucyjny skierował do [...] Bank Polski S.A. oraz [...] Bank S.A. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. [...] Bank Polski S.A poinformował o przyjęciu zajęcia do realizacji oraz o braku środków na rachunku firmowym oraz braku środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku oszczędnościowym zobowiązanego. Natomiast [...] Bank S.A. poinformował, iż nie prowadzi dla M. Ś. rachunku bankowego.

Ponadto w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego skierowano do A Ltd Spółka komandytowa zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego. Biuro Rachunkowe B Sp. z o.o., działając w imieniu spółki poinformowało, że M. Ś. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony w wymiarze 1/8 etatu z kwotą wynagrodzenia miesięcznego w wysokości wolnej od potrąceń.

Organ egzekucyjny 10 września 2018 r. skierował do XX Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. wniosek o dokonanie wpisu o zajęciu 100 % należących do zobowiązanego udziałów w Spółce z o.o. C.

Poza powyższymi czynnościami 11 września 2018 r. organ egzekucyjny wystosował zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz zawiadomienia o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych do: C Sp. z o.o., D Sp. z o.o. i "E J.M.". W odpowiedzi pełnomocnik "E J. M." poinformował, iż M. Ś. zatrudniony jest w niepełnym wymiarze czasu pracy z kwotą wynagrodzenia miesięcznego 1.100zł brutto.

W wyniku wyżej wskazanych czynności powstały należne organowi egzekucyjnemu koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 3.104,73 zł.

Pismem z 18 maja 2018 r. M. Ś. wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że w 2009 r. ze względu na światowy kryzys ekonomiczny zamknął działalność gospodarczą w zakresie produkcji towarów ekskluzywnych przeznaczonych na rynki krajowe i zagraniczne. Po zamknięciu firmy - ze względu na brak zawodowego wykształcenia - nie znalazł żadnej pracy. Podejmował się jedynie prac dorywczych, z których uzyskiwał dochód w minimalnym rozmiarze, z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Obecnie jest zatrudniony przez dwóch pracodawców - na 1/2 etatu w firmie "E J. M." oraz na 1/8 etatu w firmie A Ltd Spółka komandytowa. Z tytułu pracy uzyskuje dochód brutto w łącznej wysokości 702,50 zł. Całość wynagrodzenia przeznacza na własne utrzymanie, a także w niewielkiej części na utrzymanie dwójki dzieci, dlatego uregulowanie należnych kosztów egzekucyjnych przekracza jego możliwości zarobkowe i majątkowe.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił stronie umorzenia powstałych kosztów egzekucyjnych. W motywach rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wskazał, że w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych (zajęcia rachunku w Banku [...] BP S.A. oraz wynagrodzenia za pracę w A Ltd Spółka komandytowa) powstały koszty egzekucyjne, których umorzenia domaga się strona (podał ich wysokość i podstawę prawną ich naliczenia). Następnie organ stwierdził, że w sprawie nie ziściła się żadna, z wymienionych w art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) - w skrócie: "u.p.e.a.", przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że 22 czerwca 2018 r. mając pełną świadomość posiadanych zaległości oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego zobowiązany zbył posiadane udziały w C Sp. z o.o. za łączną kwotę 50.000 zł. 9 marca 2018 roku zakupił na kredyt samochód osobowy marki INFINITI EX37, rok prod. 2010, którego wartość rynkowa znacznie przekracza wysokość zobowiązań strony. Fakt uzyskania kredytu wskazuje na konieczność posiadania zdolności kredytowej, której nie potwierdza dochód uzyskiwany z ujawnionych przez stronę stosunków pracy. Nadto zobowiązany pełni funkcje prokurenta w spółce D, a jego numer kontaktowy widnieje także w jej dziale handlowym. Powyższe w ocenie organu podważa wiarygodność oświadczenia wnioskodawcy w zakresie jego rzeczywistej kondycji finansowej. Organ nie dopatrzył się także wystąpienia w sprawie ważnego interesu publicznego wskazując, że jak długo istnieje możliwość wyegzekwowania zaległości tak długo jej umorzenie nie leży w interesie publicznym. Ściągniecie kosztów nie spowoduje także powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, ponieważ te na dzień wydania postanowienia wynoszą 48 zł i nie są wysokie w stosunku do dochodzonej należności. Organ zauważył też, że wnioskodawca jest osobą młodą, z bogatym doświadczeniem zawodowym, a więc mającą potencjalnie duże szanse poprawę swojej sytuacji materialnej, która pozwoli na całkowite pokrycie należności. Nadto decyzją z 10 września 2018 roku organ podatkowy odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.

M. Ś. złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów egzekucyjnych. Skarżący podniósł, iż w jego sprawie zostały spełnione konieczne do umorzenia zaległości przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Jego zdaniem spełniona jest przesłanka nieściągalności, jak i przesłanka braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Ponadto za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, ponieważ ustalenia organu podatkowego, będące podstawą wydania decyzji określającej z 7 maja 2015 r. zostały dokonane z naruszeniem przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie dowodów i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Zdaniem M. Ś. organ egzekucyjny dokonał błędnej oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nabycie samochodu osobowego marki INFINITI EX37 miało miejsce na początku 2018 r. i ze względów finansowych nastąpiło w kredycie za kwotę 50.000 zł, a kredyt został zagwarantowany przez rodziców, którzy pomagają w jego spłacie, zaś samochód jest niezbędny do wykonywania opieki nad dziećmi i świadczenia pracy. O jego ewentualnej dobrej sytuacji finansowej mógłby świadczyć fakt nabycia samochodu za gotówkę, a nie w kredycie na okres 9 lat. Natomiast udziały w Spółce z o.o. C zmuszony był sprzedać w związku z groźbą żony o wytoczenie sprawy o zasądzenie alimentów oraz spraw cywilnej i karnej i przekazać jej wszystkie pieniądze ze sprzedaży udziałów. Strona wyjaśniła ponadto, że pełni funkcję prokurenta w spółce D Sp. z o. o., jednak nie pobiera wynagrodzenia z tego tytułu z pobudek grzecznościowych.

Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia M. Ś., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 64 c i e u.p.e.a. i podkreślił, że ustawodawca w tych przepisach sformułował zamknięty katalog przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Umorzenie ma charakter fakultatywny. Poza tym organ nadzoru zaakcentował, że umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność uregulowania należnych kosztów egzekucyjnych.

Organ II instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. W okolicznościach sprawy nie stwierdzono nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku. Strona nie wykazała także, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Organ II instancji zaznaczył, że wprawdzie z oświadczenia zawartego we wniosku z 18 maja 2018 r. wynika, iż M. Ś. osiąga dochód z pracy świadczonej w niepełnym wymiarze czasu pracy u dwóch pracodawców, tj. w firmie "E J. M." (zatrudnienie na 1/2 etatu) w kwocie brutto 440,00 zł oraz A Ltd Spółce komandytowej (zatrudnienie na 1/8 etatu) w kwocie brutto 262,50 zł, niemniej jednak strona nie przedstawiła, ani nie udokumentowała wydatków jakie ponosi na utrzymanie, nie wyjaśniła również w jaki sposób jest prowadzone jej gospodarstwo domowe, co miałoby istotny wpływ na ustalenie sytuacji finansowej strony. W kwestii osiąganego przez wnioskodawcę dochodu istnieją rozbieżności, ponieważ w odpowiedzi na zajęcie wynagrodzenia za pracę w firmie "E J. M." wskazano, iż dochód M. Ś. wynosi 1.100 zł brutto.

Dalej organ zauważył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że 22 czerwca 2018 r. mając pełną świadomość posiadanych zaległości oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego M. Ś. zbył posiadane udziały w C Sp. z o.o. za łączną kwotę 50.000,00 zł. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. słusznie Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. uznał, że bez znaczenia dla zaskarżonego rozstrzygnięcia są przedstawione przez zobowiązanego powody zbycia tego składnika majątku.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się umowa kredytu z 9 marca 2018 r. przeznaczonego na zakup samochodu marki INFINITI za kwotę 55.000 zł. Z powyższej umowy wynika, że część kapitałowa udzielonego kredytu wynosi 63.326,30 zł, a odsetkowa 25.105,19 zł, co daje łącznie kwotę 88.431,49 zł. Raty miesięczne ustalono na kwotę 1.174,42 zł (pierwsza), natomiast kolejne na 1.051,29 zł. Z przedstawionej przez skarżącego kopii dokumentu wynika, iż [...] Bank S.A. pozytywnie ocenił zdolność finansową kredytobiorcy, tj. M. Ś.. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, iż kredyt został zagwarantowany przez rodziców, którzy również pomagają go spłacać, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zwrócił uwagę, że z treści umowy nie wynika, aby poręczali oni swoim majątkiem zawarte zobowiązanie umowne. W ocenie organu II instancji niemożliwym jest udzielenie przez bank kredytu podmiotowi niewykazującemu zdolności finansowej na poziomie gwarantującym spłatę zaciągniętego zobowiązania, co jest okolicznością pozwalającą na przypuszczenie, że strona nie znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która nie pozwalałaby na uregulowanie kosztów egzekucyjnych w wysokości 3.104,73 zł.

W dalszej kolejności II instancji zauważył, że z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż w spółce D Sp. z o. skarżący zajmuje stanowisko prokurenta. Natomiast na stronie internetowej spółki w zakładce kontakt wskazany jest w Dziale Handlowym numer telefonu do M. Ś. tożsamy z numerem kontaktowym, który zobowiązany zawarł we wniosku o umorzenie zaległości. W ocenie organu powyższe ustalenia potwierdzają, iż skarżący jest nie tylko prokurentem spółki D Sp. z o. o., ale również zajmuje w niej stanowisko handlowca, z czym mogą wiązać się określone źródła dochodu.

Podsumowując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził na podstawie powyżej wskazanych okoliczności, iż rzeczywista kondycja finansowa M. Ś. jest inna od przedstawionej we wniosku. W jego ocenie uregulowanie zatem kosztów egzekucyjnych w wysokości 3.104,73 zł nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego, a jeśli nawet obecnie jest to niemożliwe, z uwagi na brak udokumentowanych dochodów, to - być może - będzie to możliwe w dającej się przewidzieć przyszłości. Nieracjonalne byłoby więc rezygnowanie z naliczonych kosztów egzekucyjnych poprzez ich umorzenie już na obecnym etapie postępowania. Organ II instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że umorzenie kosztów egzekucyjnych nie leży w ważnym interesie publicznym. Umorzenie kosztów egzekucyjnych oznaczałoby bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a więc nie byłoby zgodne z interesem Skarbu Państwa, który reprezentują organy podatkowe. Ulga ta powodowałaby w istocie przerzucenie na budżet państwa dodatkowego ciężaru. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. nieuzasadnione jest zatem umarzanie kosztów egzekucyjnych, tym bardziej, że egzystencja strony nie jest zagrożona z uwagi na konieczność ich uregulowania.

W ocenie organu II instancji ściągnięcie kosztów egzekucyjnych nie spowoduje także niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, co stanowiłoby podstawę do umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64 § 2 pkt 3 u.p.e.a. w administracji. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje bowiem, aby w analizowanym przypadku występowała obawa zastosowania takich czynności egzekucyjnych, które spowodować by mogły powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych.

Odnosząc się z kolei do podnoszonych w zażaleniu kwestii będących podstawą wydania decyzji z 7 maja 2015 r., określającej stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok, organ stwierdził, że nie mogą być one przedmiotem szczegółowej analizy w niniejszym postępowaniu dotyczącym umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł M. Ś., wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący podniósł zarzuty:

I. naruszenie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.2096 ze zm.) – dalej "k.p.a." , w tym:

1. art. 6 k.p.a, bowiem organy działały w niniejszej sprawie niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa;

art. 7 k.p.a., bowiem nie miało miejsca dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a jedynie dokonanie ustaleń, które zostały podporządkowane nieprawidłowo rozumianemu interesowi społecznemu, a nie słusznemu interesowi obywatela;

art. 8 k.p.a., ponieważ postępowanie prowadzone było przy z góry przyjętym przez organy założeniu, że istnieją w nieprawidłowo ustalonym, zdaniem skarżącego, stanie faktycznym, okoliczności uzasadniające wydanie zaskarżonego postanowienia, co podważa zasadę zaufania do organów państwa;

II. naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji:

1. art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych, mimo że faktycznie stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, a także, w sytuacji, w której wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucji bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2. art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., bowiem ściągnięcie kosztów egzekucyjnych powoduje niewspółmierne wydatki egzekucyjne, polegające na poświęceniu czasu i pracy wielu urzędników podatkowych, bez żadnego efektu;

art. 64e § 3 u.p.e.a., ponieważ obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia tych kosztów jest gospodarczo nieuzasadnione, wobec okoliczności wydania decyzji wymiarowej, z którą, oprócz okoliczności dotychczas podnoszonych, wiąże się także prawdopodobieństwo sfałszowania dokumentu związanego z prowadzonym postępowaniem dotyczącym wymiaru podatku, o czym została powiadomiona Prokuratura.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.); dalej "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kontrolę we wskazanym wyżej zakresie sądy sprawują stosując jedynie kryterium legalności, polegające na badaniu, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, na wstępie wskazać wypada, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych może być stosowana jedynie w wyjątkowych wypadkach, po zaistnieniu przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W art. 64e § 2 ustawodawca stwierdził, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, gdy:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Przepisy art. 64e § 3, 4, 4a u.p.e.a. nie mają znaczenia dla sprawy.

Użycie w powołanym przepisie zwrotu "może umorzyć" świadczy o tym, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest instytucją uznaniową. Oznacza to, że organ nawet w sytuacji, gdy wystąpią przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych może odmówić ich umorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877). Należy podkreślić, że uznanie nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu (zob. R. Dowgier w: System prawa finansowego, pod red. L. Etela, tom III, Prawo daninowe, 2010 r., s. 569 i przywołany tam wyrok NSA). Uznanie to nie może mieć cech dowolności. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy celowości. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Przyjęta w art. 64e ustawy regulacja prawna wskazuje, że samo ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a. nie jest oparte na uznaniu organu administracji, lecz musi być dokonane w oparciu o istniejący materiał dowodowy, a więc z uwzględnieniem przepisów art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w celu ustalenia czy w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zdaniem sądu w rozpoznaj sprawie organy obowiązek ten wypełniły prawidłowo. Przeprowadzone postępowanie pozwoliło na stwierdzenie, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Powyższe zaś oznacza, że przy podejmowaniu skarżonego rozstrzygnięcia organ nie działał w ramach uznania administracyjnego. Brak przesłanek oznacza bowiem konieczność odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Przechodząc do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 64e § 2 u.p.e.a. wskazać należy, że przesłanka zawarta w art. 64 § 2 pkt 1 u.p.e.a. została sformułowana alternatywnie. Występuje ona zatem zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nieściągalność obowiązku zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Przesłanka ta nie wystąpiła w rozstrzyganej sprawie. Organ podatkowy odmówił stronie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. W toku postępowania egzekucyjnego skarżący co prawda pozbył się majątku w postaci udziałów w spółce jednak środki uzyskane z tego tytułu przekazał żonie. Nadto strona jest osobą młodą z bogatym doświadczeniem zawodowym umożliwiającym jej znalezienie dobrej pracy, i pokrycie ciążących na niej zobowiązań. Nie można w związku z tym uznać, że brak majątku po stronie skarżącego ma charakter rzeczywisty i trwały.

Z kolei wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej również podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym, przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3740/13; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2293/11; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Sąd podziela stanowisko organów, ze uszczerbek dla sytuacji finansowej wnioskodawcy musi być "znaczny", a więc powodować ponadprzeciętną dolegliwość. Każde uszczuplenie majątkowe powoduje bowiem pewien uszczerbek w majątku strony . Znaczny uszczerbek to taki, którego skutki przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem w majątku wnioskodawcy. Przy czym jak słusznie podkreślają organy wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie. Wiąże się to z przesunięciem ciężaru jej udowodnienia na stronę domagającą się udzielenia ulgi, która winna przedstawić stosowne dowody uzasadniające zaistnienie - w perspektywie - wynikającego z przytoczonej wykładni znacznego, szczególnie dotkliwego i pozostającego w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych uszczerbku w sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ ocenił wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Dokonał pełnej, w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty i oświadczenia, analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego. W oparciu o tak poczynione ustalenia, co do których brak jest podstaw do ich kwestionowania, organ stwierdził, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego dotyczących jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Strona twierdzi, że utrzymuje się z dochód z pracy świadczonej w niepełnym wymiarze czasu pracy u dwóch pracodawców, tj. w firmie "E J. M." (zatrudnienie na 1/2 etatu) w kwocie brutto 440,00 zł oraz A Ltd Spółce komandytowej (zatrudnienie na 1/8 etatu) w kwocie brutto 262,50 zł. Przy czym w odpowiedzi na zajęcie wynagrodzenia za pracę w firmie "E J. M." wskazano, iż dochód M. Ś. wynosi 1.100 zł brutto. Skarżący nie udzielił żadnych informacji o sytuacji materialnej swojej żony, nie przedstawił wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, więc niemożliwym było ustalenie czy takie w ogóle ponosi. W tej sytuacji trudno jest ocenić istotność wpływu konieczności poniesienia kosztów egzekucyjnych na sytuację finansową strony. Nadto 22 czerwca 2018 r. mając pełną świadomość posiadanych zaległości oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego M. Ś. zbył udziały w C Sp. z o.o. za łączną kwotę 50.000 zł, a uzyskane ze sprzedaży środki przekazał żonie. Powyższe także poddaje w wątpliwości jego twierdzenia o niemożliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych z uwagi na znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej. Słusznie jednocześnie podkreślił organ, że okoliczność uzyskania kredytu na samochód wskazuje na posiadanie przez stronę zdolności kredytowej, bowiem gołosłowne z uwagi na treść umowy kredytowej przedstawionej przez skarżącego, pozostają jego twierdzenia, że to rodzice poręczyli kredyt samochodowy i to oni go spłacają. Fakt spłaty przez stronę miesięcznych rat kredytowych na poziomie 1.051 zł (a więc 1/3 należnych organowi kosztów egzekucyjnych) także nie wskazuje na możliwość wywołania znacznego uszczerbku w finansach skarżącego przez konieczność pokrycia kosztów egzekucyjnych. Należności publicznoprawne mają pierwszeństwo zaspokojenia przed należnościami cywilnoprawnymi. Nadto skoro zobowiązany jest w stanie spłacać kredyt bankowy z ratą w wysokości około ok. 1000 zł miesięcznie, (czyli przekraczającą jego wykazane na potrzeby kontrolowanego postępowania dochody) to zapłata kosztów egzekucyjnych w kwocie 3.104 zł nie powinna być znacznym uszczerbkiem dla jego sytuacji finansowej.

W tych okolicznościach w ocenie sądu organy zasadnie uznały, że w stosunku do skarżącego nie zachodziła przesłanka umorzenia kosztów określona w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd podziela także stanowisko organów, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawiał także ważny interes publiczny. Powszechnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest pogląd, iż przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa. W interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej. Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu strony zobowiązanej. Zwłaszcza, że jak oceniły organy, zapłata kosztów egzekucyjnych nie doprowadzi do zachwiania podstaw egzystencji strony. Zdaniem sądu umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes publiczny może wystąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego. W ocenie sądu, w przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, wzgląd na przesłankę ważnego interesu publicznego sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku strony. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący mimo toczącego się już wobec niego postępowania egzekucyjnego wyzbył się posiadanego majątku aby uniemożliwić skuteczne dochodzenie obciążających go zaległości podatkowych. Strona w sposób bezkrytyczny ocenia własne postępowanie, przedstawiając w sposób lakoniczny i wybiórczy okoliczności, które w jej ocenie wskazują na potrzebę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zdaniem sądu nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego, który świadomie nie podejmując będącej w zasięgu jego możliwości, z uwagi na posiadane doświadczenie zawodowe, aktywności zarobkowej w celu uniknięcia konieczności pokrycia swoich zobowiązań publicznoprawnych domaga się ich umorzenia.

O istnieniu ważnego interesu publicznego nie może świadczyć także przywołana w skardze argumentacja mająca służyć wykazaniu wadliwości decyzji nakładającej na stronę zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. Zauważyć bowiem należy, że w postępowaniu mającym za przedmiot umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest dopuszczalne kwestionowanie faktu istnienia (bytu) egzekwowanego obowiązku. W tym postępowaniu relewantnymi prawnie okolicznościami są wyłącznie takie okoliczności jak nieściągalność zobowiązania, niemożność poniesienia kosztów egzekucyjnych bez uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, czy ważny interes publiczny oraz niewspółmierność wydatków egzekucyjnych do wysokości dochodzonych kosztów egzekucyjnych. Zatem, stosownie do treści art. 64e § 2 u.p.e.a., jedynie takie okoliczności mogły być wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, a nie podnoszone obecnie w skardze okoliczności faktyczne dotyczące wadliwości decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok.

Końcowo należy zgodzić się z organami, że w kontekście wysokości kosztów egzekucyjnych nie można mówić o spowodowaniu niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych.

Stwierdzenie przez organy, że nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, spowodowało, że organy nie dysponowały wyborem rozstrzygnięcia, a postanowienie w istocie miało charakter związany. Brak przesłanek oznacza bowiem konieczność wydania aktu administracyjnego o odmowie zastosowania ulgi (wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/16; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 lipca 2016 , sygn. akt I SA/Gl 135/16- dostępne w CBOSA).

W ocenie sądu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało przeprowadzone rzetelne postępowanie dowodowe, na podstawie którego następnie wyciągnięto wnioski odpowiadające logice i zasadom doświadczenia życiowego. Sama zaś okoliczność, że ustalenia zapadłe w wyniku tego postępowania nie odpowiadają oczekiwaniom skarżącego nie przesądza o tym, aby organy dopuściły się zarzucanego im naruszenia przepisów art.6, art.7, art.8, k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

EC