Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 134/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Dyrektor [...] postanowieniem z [...] r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia [...] r., wystawionego przez Prezydenta [...].

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

Naczelnik [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. K. (dalej "Zobowiązany", "Skarżący") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Prezydenta [...] w stosunku do Zobowiązanego i jego małżonki - B. K. - odpowiedzialną majątkiem wspólnym. Dochodzone należności obejmowały podatek od środków transportowych za lata [...]. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, Naczelnik [...] wezwaniem z dnia [...] r., nr [...], zajął nieruchomość położoną w S., dla której Sąd [...], [...] prowadził księgę wieczystą nr [...] Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zajęciem nieruchomości doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] r.

Zobowiązany i jego małżonka pismem z dnia [...] r. zgłosili zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w których wnieśli o uchylenie tytułu wykonawczego oraz umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną zarzutów wskazali: art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 6, pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm. - zwanej w skrócie "u.p.e.a.") i zarzucili:

- zaniechanie doręczenia upomnienia,

- prowadzenie egzekucji pomimo przedawnienia zobowiązań za lata [...],

- przedwczesne wszczęcie postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, że decyzje dotyczące zobowiązań za lata [...] są przedmiotem postępowania przed WSA w S., a za lata [...] są przedmiotem postępowania przed NSA i w związku z tym są niewymagalne,

- określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczeń organów podatkowych, które dotyczą wyłącznie właściciela pojazdów B. K., a nie dotyczą osoby B. K., w związku z tym wystawienie tytułu wykonawczego wobec B. K. stanowiło naruszenie art. 33 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a. Strona podniosła, że z uwagi na wyrok Sądu [...] (sygn. akt [...]) ustalający, że B. K. jest wyłącznym właścicielem środków transportu będących przedmiotem opodatkowania, egzekucja i zastosowanie środka egzekucyjnego wobec B. i B. K. jest niedopuszczalna i stanowi naruszenie art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], P. K. uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] – na skutek skierowanego do Kolegium zażalenia – postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] r. w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Następnie, Naczelnik [...], uznając ostateczne stanowisko wierzyciela za wiążące, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], rozstrzygnął o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez B. K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia [...] r. wystawionego przez P. K..

Odrębnym postanowieniem z tej samej daty, Naczelnik [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów małżonki Zobowiązanego - B. K..

Pismem z dnia [...] r. Zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika [...], podnosząc zarzuty naruszenia przepisów u.p.e.a., ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, błędną ocenę wniosków dowodowych w zakresie wniesionej skargi na postępowanie egzekucyjne, przedwczesność dokonania czynności zajęcia nieruchomości z dnia [...] r., niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym zajęcia nieruchomości dnia [...] r., zastosowanie zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. jako zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skierowanego wobec zobowiązanych, naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 z późn.zm. – dalej "O.p."), K.p.c. oraz Konstytucji.

Podnosząc ww. zarzuty, Zobowiązany wniósł o:

1. uchylenie w całości postanowienia Naczelnika [...]

2. uchylenie w całości wszystkich dotychczas dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym czynności zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

3. wycofanie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] wymienionego w zajęciu nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

4. uchylenie postanowienia Naczelnika [...]

5. umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

6. zawieszenie czynności egzekucyjnych w całości do czasu rozpoznania zażalenia,

7. stwierdzenie niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości oraz unieważnienie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

8. stwierdzenie uchylenia czynności zajęcia nieruchomości z dnia [...] w całości,

9. stwierdzenie umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

10. stwierdzenie wycofania tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., wymienionego w zajęciu nieruchomości z dnia [...] r. w całości.

Dyrektor, utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika [...] z dnia [...] r., nakreślił ramy prawne sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że procedurę postępowania przy rozpatrzeniu zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela. Powołując treść przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny uprawniony był do rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów przez B. K. dopiero po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wyrażonego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. i jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie oceny zarzutów dotyczących przedawnienia zobowiązań za lata [...], braku wymagalności obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, błędu co osoby zobowiązanego oraz braku upomnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a., wskazało, że nie doszło do rozbieżności co do osoby podatnika, a osoby Zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym. Wskazał, że podatnikiem zobowiązanym do uiszczenia podatku od środków transportu za lata [...] w rozpatrywanej sprawie jest wyłącznie B. K.. Nie oznacza to jednak, że jego żona - B. K., nie ponosi żadnej odpowiedzialności za te zobowiązania. Mogą one być egzekwowane z majątku odrębnego B. K. oraz z majątku wspólnego jego i jego małżonki, co wynika z art. 29 § 1 O.p. Małżonek zobowiązanego ponosi odpowiedzialność z majątku wspólnego i w tym zakresie musi poddać się egzekucji. Odpowiednio w myśl art. 27c u.p.e.a., jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Dlatego w rozpatrywanej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony na Zobowiązanego i jego małżonkę oraz stanowił podstawę do przeprowadzenia egzekucji z majątku osobistego podatnika oraz majątku wspólnego podatnika i jego małżonki. Wobec powyższego, nie naruszono zarzucanych art. 1a pkt 20, art. 27 i art. 27c u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu braku upomnienia, organ odwoławczy wskazał, że przed wystawieniem tytułu wykonawczego i skierowaniem go do organu egzekucyjnego, co miało miejsce w dniu [...] r., wierzyciel doręczył Zobowiązanemu i jego małżonce upomnienia dotyczące zobowiązań B. K. w podatku od środków transportowych za lata [...] r. Upomnienia odebrał Zobowiązany w dniach: [...] r. (dotyczyło zobowiązań za lata [...]); [...] r. ([...] [...] r. (za lata [...]), o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że powyższy zarzut nie mógłby odnieść skutku z uwagi na fakt, że egzekucja zaległości z tytułu środków transportowych za lata [...], została poprzedzona wydaniem decyzji określających ich wysokość - co zostało odnotowane w tytule wykonawczym - w związku z tym nie było obowiązku doręczania upomnień przed wszczęciem egzekucji, o czym stanowi § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U z 2017 r., poz. 131).

W kwestii przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] wierzyciel wskazał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań za lata [...] z uwagi na zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. W odniesieniu do zobowiązań za lata [...] nie upłynął jeszcze termin 5 lat ( zgodnie z art. 70 § 1 O.p.). Także zobowiązanie za [...] nie uległo przedawnieniu. W tytule wykonawczym wskazano, że podstawę jego dochodzenia stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Co do zasady zobowiązanie za [...] przedawniłoby się z końcem [...] Jednak przed upływem tego terminu, w dniu [...] r. Zobowiązany złożył skargę do WSA w S. na ww. decyzję wymiarową. WSA w S., wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Sz [...], oddalił skargę Zobowiązanego. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, Zobowiązany wniósł od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną do NSA, który wyrokiem z dnia [...] r. ją oddalił. Zatem, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p., bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania do dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.). Oznacza to, że termin przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem [...] r. i rozpocznie dalszy bieg od dnia przekazania odpisu wyroku organowi podatkowemu.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na fakt, że decyzje dotyczące zobowiązań za lata [...] zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, organ wskazał, iż zasady wykonalności decyzji zostały określone w art. 239 a O.p. Wynika z tej regulacji, że decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W rozpatrywanej sprawie, w wyniku złożenia odwołań od decyzji organu I instancji w sprawach zobowiązań za poszczególne lata orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które jako organ odwoławczy wydało ostateczne decyzje. Ich wykonanie nie zostało wstrzymane ani z urzędu, ani na wniosek podatnika. Zatem, zarzut braku wymagalności decyzji nie znalazł uzasadnienia.

W kwestii zarzutu, że te same zobowiązania są egzekwowane na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych w postępowaniach komornika sądowego pod sygnaturą Km [...], co doprowadziło do podwójnego zajęcia nieruchomości i ruchomości i stanowi o niedopuszczalności egzekucji, SKO w K. stwierdziło, że także ten zarzut nie ma uzasadnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie skargi na zajęcie nieruchomości zbadało tę kwestię i podtrzymało stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] r., nr [...] [...] Nadto, Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty (postanowienia [...] [...]) potwierdzające umorzenie poprzednio prowadzonych przez [...] [...] postępowań egzekucyjnych, których przedmiotem były zobowiązania Strony z tytułu podatku od środków transportu za lata [...] Obecnie postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązań B. K. w podatku od środków transportu za lata [...] prowadzone jest jedynie przez Naczelnika [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r., wystawionego przez P. K., a postępowania prowadzone przez [...] [...] obejmują zobowiązania za inne lata, stąd wpis wzmianki w księdze wieczystej znajduje swoje uzasadnienie w tej częścią w której egzekucja przez komornika sądowego jest nadal prowadzona. Na podstawie tego tytułu, organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości w dniu [...] r., o czym także świadczy wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości ([...] [...]), dokonany w Dziale III wpisem nr [...].

Nadto, dla wyjaśnienia organ wskazał, że:

1. pismem z dnia [...]. nr [...] [...]) skierowanym do Naczelnika [...], wierzyciel wycofał tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia [...] r. dot. zaległości za [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy. Ponadto, [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy.

2. Tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia [...] r. dot. zaległości za [...] rok został wycofany pismem z dnia [...] r., nr [...] ([...]), skierowanym do Naczelnika [...]. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy. Ponadto, [...] [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy.

3. Pismem z dnia [...] r., nr [...] ([...]), skierowanym do Naczelnika [...], tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia [...] r. dot. zaległości za [...] r., został wycofany. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego. Postanowienie zostało przesłane również do Zobowiązanego. Ponadto, [...] [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy.

Zatem, wskazane przez Zobowiązanego tytuły wykonawcze nie funkcjonują w obiegu prawnym. Zaległości za lata [...] zostały objęte nowym tytułem wykonawczym z dnia [...] r. o nr [...] i wyłącznie ten tytuł funkcjonuje obecnie w obiegu prawnym. Ponadto, organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez [...] [...] pod sygn. akt [...] obejmuje zaległości za lata [...] i prowadzone jest w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] r. o numerach: [...] - zaległości za [...] r., [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...] rok.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ wskazał, że organ egzekucyjny dokonując wyboru środka egzekucyjnego kierował się celem egzekucji, przy czym nie był znany organowi egzekucyjnemu inny majątek, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu egzekucyjnym strona nie może skutecznie formułować zarzutów odnoszących się do wymiaru podatku, jak też przepisów Ordynacji podatkowej regulujących procedurę postępowania, bowiem nie mają one zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym.

Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzuciła organowi naruszenie:

1. przepisów art. 26 , art. 27, art. 29 § 1 O.p.,

2. przepisów art. 1a pkt. 20, art. 27, art. 27c u.p.e.a.,

3. przepisów art. 9.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,

4. błędną ocenę wniosków dowodowych w zakresie wniesionej skargi na postępowanie egzekucyjne złożone przez skarżącego w całości,

5. przedwczesność dokonania czynności egzekucyjnych z dnia [...] r. w całości,

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

7. zastosowanie zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. jako zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skierowanego wobec zobowiązanych,

8. przepisów art. 59 § 1 pkt. 2, 3, 4, 7 u.p.e.a.,

9. przepisów art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 6, pkt 7 u.p.e.a.,

10. przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art.123 § 1, art. 124, art. 125 O.p.,

11. przepisów art. 7b ustawy - Kodeks postępowania cywilnego,

12. przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Podnosząc wyżej wskazane zarzuty Skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości postanowienia Dyrektora z dnia [...] r., nr [...]; [...],

2. uchylenie czynności zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

3. wycofanie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., wymienionego w zajęciu nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

4. uchylenie postanowienie Naczelnika [...] z dnia [...] r., nr [...], w całości,

5. umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

6. zawieszenie czynności egzekucyjnych w całości do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia,

7. stwierdzenie niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości oraz unieważnienie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

8. stwierdzenie uchylenie czynności zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. w całości,

9. stwierdzenie umorzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie w całości,

10. stwierdzenie wycofania tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wymienionego w zajęciu nieruchomości z dnia [...] r. w całości.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia [...] r. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i zawnioskował o:

1. oddalenie w całości wszystkich wniosków dowodowych wniesionych przez Dyrektora,

2. przeprowadzenie dowodu z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. o sygnaturze akt [...] z dnia [...] r.,

3. przeprowadzenie dowodu z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. o sygnaturze akt [...] z dnia [...] r.,

4. przeprowadzenie dowodu z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. o sygnaturze akt [...] z dnia [...] r.,

5. przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Okręgowego w K. [...] [...] dnia [...] r., sygnatura akt [...],

6. przeprowadzenie jawnej rozprawy sądowej z udziałem stron, a w szczególności strony B. K. na okoliczność ustalenia zobowiązanego w zapłacie podatków od środków transportowych za okres od [...]

Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie "P.p.s.a."), oddalił wnioski dowodowe zawarte w ww. piśmie.

W wyniku rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2018 r., poz. 2107).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nadto, w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej było postanowienie w sprawie uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.

Na wstępie należy wskazać, że zarzuty są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą prawną zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Obowiązuje przy tym siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania. Oznacza to, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania.

Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty, w terminie otwartym na ich wniesienie. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Zaznaczyć również należy, że stosowanie do art. 34 § 1 u.p.e.a, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów, z tym że w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. Z istoty przyjętego w ustawie rozwiązania wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów ma dla organu egzekucyjnego charakter wiążący i organ ten nie ma uprawnień do jego podważenia. Jakkolwiek bowiem organ egzekucyjny z urzędu bada dopuszczalność egzekucji, w tym prawidłowość tytułu wykonawczego, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności dochodzonego przez wierzyciela obowiązku (art. 29 u.p.e.a.). Stąd też przewidziany w art. 34 § 1 tej ustawy obowiązek uzyskania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Wypowiedź wierzyciela co do zarzutów ma sformalizowaną formę zaskarżalnego i poddanego kontroli sądowej postanowienia.

Zdaniem Sądu, przewidziane w art. 34 § 1 u.p.e.a. związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela - zwykle właściwego organu podatkowego, w kwestii istnienia dochodzonego obowiązku oraz wykluczenie możliwości badania zasadności tego obowiązku przez organ egzekucyjny, zapobiega przeniesieniu sporu co do powstania i wysokości należnego podatku na grunt postępowania egzekucyjnego. Wiążąca moc wypowiedzi (stanowiska) wierzyciela co do zarzutów sprowadza się do tego, że organ egzekucyjny nie może za uzasadniony uznać zarzutu ocenionego przez wierzyciela jako niezasadny lub niedopuszczalny.

Skarżący w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym zgłosił zarzuty: brak doręczenia upomnienia, przedawnienie zobowiązań za lata [...], określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczeń Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] oraz decyzji Prezydenta [...], błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zastosowanego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W rozpoznanej sprawie Prezydent [...], działając jako wierzyciel - na podstawie art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a. - postanowieniem uznał zarzuty za niezasadne, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrujące sprawę w uwagi na zażalenie złożone na to postanowienie, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Następnie Naczelnik [...], uznając ostateczne stanowisko wierzyciela za wiążące, postanowieniem z dnia [...] r. rozstrzygnął o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora z dnia [...] r.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Nie budzą wątpliwości ustalenia, zarówno wierzyciela, jak i powtórzone przez organ egzekucyjny okoliczności związane z kwestią doręczenia upomnień. Jak wynika z akt sprawy, przed wystawieniem tytułu wykonawczego i skierowaniem go do organu egzekucyjnego (co miało miejsce w dniu [...] r.) wierzyciel doręczył Skarżącemu i jego małżonce, upomnienia dotyczące zobowiązań Skarżącego w podatku od środków transportowych za lata [...] r. Upomnienia zostały osobiście odebrane przez Skarżącego w dniach: [...] r. (dotyczy zobowiązań za lata [...] [...] r. (za [...] [...] r. (za lata [...]), o czym świadczą dowody zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdujące się w aktach sprawy. Tym samym zasadnie wierzyciel wskazał, że upomnienia zostały sporządzone i doręczone według obowiązujących przepisów prawa i uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony. Niezależnie od powyższego, słusznie organ zwrócił uwagę, że zarzut braku upomnienia nie mógłby odnieść skutku także z uwagi na fakt, że egzekucja zaległości z tytułu środków transportowych za lata [...], została poprzedzona wydaniem decyzji określających ich wysokość, co zostało odnotowane w tytule wykonawczym - w związku z tym nie było obowiązku doręczania upomnień przed wszczęciem egzekucji, o czym stanowi § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U z 2017 r., poz. 131).

W ocenie Sądu, nie jest wadliwe w sprawie stanowisko organu w kwestii oceny podniesionego przez Skarżącego zarzutu, że określenie egzekwowanego obowiązku jest niezgodne z treścią obowiązku wynikającego z orzeczeń organów podatkowych, które dotyczą wyłącznie właściciela pojazdów, czyli Skarżącego, nie zaś B. K.. Organ zasadnie wyjaśnił, że podstawą prawną dochodzenia należności były decyzje wymiarowe określające wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za wskazane lata, wystawione na Skarżącego. Zatem, podatnikiem podatku od środków transportowych był Skarżący. Organ zasadnie wskazał, że egzekucja administracyjna w stosunku do zobowiązanego prowadzona jest z odrębnego majątku zobowiązanego oraz z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka (art. 29 O.p.), nawet gdy małżonek zobowiązanego nie był podatnikiem danego podatku, który dochodzony jest przez wierzyciela. Wobec faktu pozostawania zobowiązanego (Skarżącego) w związku małżeńskim, wierzyciel zobligowany był do wskazania w przedmiotowym tytule danych małżonki zobowiązanego. Z przepisu art. 27c u.p.e.a. wynika, że jeżeli egzekucja ma być prowadzona z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, to tytuł wykonawczy powinien być wystawiony na oboje małżonków.

Za bezpodstawne uznać zatem należy zarzuty naruszenia art. 1a pkt 20, art. 27 i art. 27c u.p.e.a. oraz art. 26, art. 27 i art. 29 O.p.

Nie może także zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przez zastosowanie środka egzekucyjnego w stosunku do obowiązku, który uległ przedawnieniu.

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.

Stosownie zaś do treści art. 70 § 7 pkt 2 O.p., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, że zasadnie organ wskazał, iż w odniesieniu do zobowiązań za lata [...] nie upłynął jeszcze ww. termin 5 lat, co czyni zarzut przedawnienia nieuzasadnionym. Także zobowiązanie za [...] nie uległo przedawnieniu. Jak wskazano w tytule wykonawczym, podstawę jego dochodzenia stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. Jednak przed upływem wskazanego w art. 70 § 1 O.p., pięcioletniego terminu, w dniu [...] r., zobowiązany (Skarżący) wniósł do WSA w S. skargę na ww. decyzję wymiarową, którą Sąd wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], oddalił. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, Skarżący wniósł skargę kasacyjną do NSA, który wyrokiem z dnia [...] r., sygn. II FSK [...], ją oddalił. Oznacza to, że termin przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem [...] r. i - stosownie do art. 70 § 7 pkt 2 O.p. – i dalej biegnie od dnia przekazania odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności organowi podatkowemu, tj. od dnia [...] r.

W sposób uprawniony organ także stwierdził, że zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na fakt, że decyzje dotyczące zobowiązań za lata [...] zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady wykonalności decyzji zostały określone w art. 239a O.p., zgodnie z którym decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z podatkową decyzją nieostateczną mamy do czynienia, wtedy gdy po jej wydaniu nie upłynął jeszcze 14 - dniowy termin do wniesienia od niej odwołania, albo gdy strona wniosła w 14 - dniowym terminie odwołanie od niej. Decyzje organu odwoławczego, jako decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne (art. 128 O.p.). Na podstawie art. 239e O.p., decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie.

W rozpatrywanej sprawie, w wyniku złożenia odwołań od decyzji organu I instancji w sprawach zobowiązań za poszczególne lata, orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], które jako organ odwoławczy wydało ostateczne decyzje. Ich wykonanie nie zostało wstrzymane ani z urzędu, ani na wniosek Skarżącego. Fakt wniesienia skargi do sądu administracyjnego pozostaje bez wpływu na możliwość przymusowego dochodzenia należności.

Sąd nie podzielił również zarzutu, że te same zobowiązania są egzekwowane na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych w postępowaniach prowadzonych przez komornika sądowego pod sygnaturą [...], co doprowadziło do podwójnego zajęcia nieruchomości i ruchomości oraz stanowiło o niedopuszczalności egzekucji. Jak wynika z akt sprawy, kwestia ta była już badana przez Dyrektora w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie skargi na zajęcie nieruchomości, w którym organ ten podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] r., nr [...] [...], w którym stwierdzono, że czynność zajęcia była prawidłowa i prawnie skuteczna. Nadto, w aktach sprawy znajdują się dokumenty (postanowienia [...]) potwierdzające umorzenie poprzednio prowadzonych przez [...] postępowań egzekucyjnych, których przedmiotem były zobowiązania Skarżącego z tytułu podatku od środków transportu za lata [...]. Obecnie postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązań Skarżącego w podatku od środków transportu za lata [...] prowadzone jest jedynie przez Naczelnika [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Prezydenta [...], a postępowania prowadzone przez [...] obejmują zobowiązania za inne lata, stąd wpis wzmianki w księdze wieczystej znajduje swoje uzasadnienie w tej części, w której egzekucja przez komornika sądowego jest nadal prowadzona. Na podstawie tego tytułu organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości w dniu [...] r., o czym także świadczy wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości, dokonany w Dziale III wpisem nr [...]. Nieuregulowane dobrowolnie zobowiązania za lata [...] wynikają z decyzji opisanych w tytule wykonawczym z dnia [...] r. o nr [...] (załączonych do akt administracyjnych sprawy), i tylko ten tytuł funkcjonuje obecnie w obiegu prawnym. Organ wyjaśnił przy tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez [...] pod sygn. akt [...], obejmuje zaległości za lata [...] i prowadzone jest w oparciu o inne tytuły wykonawcze z dnia [...] r. o numerach: [...] - zaległości za [...] rok, [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...], [...] - zaległości za [...] rok.

Skoro zatem wierzyciel prawidłowo uznał za niezasadne zarzuty co do braku doręczenia upomnienia, przedawnienia zobowiązań za lata [...], określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczeń organu, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego, to w świetle przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, będąc związanym stanowiskiem wierzyciela, nie mógł kwestionować takiego rozstrzygnięcia. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów, zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstaw do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21.05.2013 r., sygn. akt II FSK 359/12, sygn. akt II FSK 1262/12 oraz z dnia 17.06.2009 r., sygn. akt II FSK 333/08).

Sąd nie podziela także poglądów Skarżącego co do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny wskazał, że dokonując wyboru środka egzekucyjnego, kierował się celem egzekucji, przy czym nie był znany organowi egzekucyjnemu inny majątek, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję. Zauważyć przy tym należy, że Skarżący podnosząc ten zarzut, twierdząc o jego zbytniej uciążliwości, jednocześnie nie wykazał, że zastosowanie innego środka egzekucyjnego byłoby mniej uciążliwe i mogłoby zostać zastosowane w sprawie. Zastosowanie zaś któregokolwiek środka egzekucyjnego zawsze wiąże się z dolegliwością dla zobowiązanego. Nie można jednakże wywodzić stąd, że zastosowany środek egzekucyjny jest nadmiernie uciążliwy.

Sąd nie stwierdził także by w badanej sprawie doszło również do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa procesowego.

Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie Sąd podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania i dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, podjęto wszelkie działania zmierzające do jego ustalenia. Ponadto, uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art.11 K.p.a.), a także wyjaśnia proces myślowy organu prowadzący do zastosowania właściwego przepisu prawnego w sprawie.

Pozostałe zarzuty skargi co do prowadzenia egzekucji, uchylenia czynności egzekucyjnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie podlegają rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu, były one bowiem objęte przedmiotem odrębnych postępowań, zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora, które następnie Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S..

Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie Skarżącego z dnia [...] r., gdyż nie miały one znaczenia dla meritum rozpoznania niniejszej sprawy. Sądowi znane są z urzędu wyroki NSA przywołane przez Skarżącego i dotyczą one określenia zobowiązań podatkowych z tytułu środków transportowych za dane lata. O wyroku Sądu Okręgowego wiadomo Sądowi z postępowań toczących się przed nim w sprawach dotyczących określenia ww. zobowiązań podatkowych.

W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Podstawę rozpoznania niniejszej sprawy w trybie uproszczonym stanowił art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępnie są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl