Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 256/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 3b, art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 03 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 27 października 2014 roku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...], mocą której odmówił B. S. umorzenia należności z tytułu składek na:

1) ubezpieczenia społeczne za okres [...], [...], [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:

- składek – [...] zł,

- odsetek liczonych na dzień [...] – [...] zł;

2) ubezpieczenie zdrowotne – za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:

- składek – [...] zł,

- odsetek liczonych na dzień [...] – [...] zł;

3) Fundusz Pracy – za okres [...], [...] w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu:

- składek – [...] zł,

- odsetek liczonych na dzień [...] – [...] zł.

Podstawę wydanych decyzji stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich ocena prawna.

Według danych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS ustalono, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą od [...] do [...] z przerwami od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Według oświadczenia wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie jest nigdzie zatrudniona. Stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego zostały oszacowane na kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, że oprócz zaległości z tytułu nieopłaconych składek posiada zobowiązania pieniężne wobec osób fizycznych, natomiast nie wskazała w jakiej kwocie. Według oświadczenia zobowiązania powyższe nie są spłacane. Wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] położonego w P. przy ulicy T.

Zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. W przypadku wnioskodawczyni Zakład nie stwierdził żadnej z przesłanek określonych tym przepisie, wskazując że wnioskodawczyni nie zgłaszała wniosku o ogłoszenie upadłości, w stosunku do jej firmy nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia, żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził całkowitej nieściągalności i jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych.

Ponadto Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie.

Dokonując analizy sytuacji rodzinnej i materialno – bytowej wnioskodawczyni w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym oświadczenie wnioskodawczyni o stanie rodzinnym i majątkowym oraz przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty, Zakład również nie stwierdził przesłanek umorzenia należności na podstawie tego przepisu. Wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie jest nigdzie zatrudniona, nie jest również zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Nie przedłożyła także orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które wskazywałoby na niemożność podjęcia zatrudnienia. Stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego zostały oszacowane na kwotę [...] zł - nie wskazano źródeł finansowania ponoszonych wydatków (oszczędności, pomoc rodziny, osób trzecich). Wnioskodawczyni wskazała, iż posiada zobowiązania pieniężne wobec osób fizycznych, nie wskazała natomiast w jakiej kwocie i z jakiego tytułu. Zobowiązania powyższe według złożonego oświadczenia nie są spłacane. W stosunku do rachunku bankowego wnioskodawczyni nastąpił zbieg egzekucji, w związku z czym można wnioskować, iż należności wobec osób fizycznych są dochodzone przez Komornika Sądowego lub wnioskodawczyni posiada jeszcze inne nieopłacone należności. Wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] położonego w P. przy ulicy T.

Biorąc pod uwagę brak wyjaśnień w zakresie źródeł finansowania wydatków, jak również posiadany majątek w postaci nieruchomości, Zakład nie stwierdził przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Ponadto Zakład wskazał, że z zebranej dokumentacji nie wynika by wnioskodawczyni poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które spowodowałoby, iż opłacenie składek mogłoby uniemożliwić dalsze prowadzenie działalności, w związku z czym nie zachodzi przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Zdaniem Zakładu, brak jest również informacji, by było konieczne sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby wnioskodawczynię możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład zaznaczył nadto, że wziął pod uwagę dokumentację medyczną i problemy zdrowotne wnioskodawczyni powstałe w wyniku wypadku komunikacyjnego. Jednakże poza zwolnieniem lekarskim - wskazującym na czasową niemożność świadczenia pracy - i dokumentami opisującymi przebieg leczenia po wypadku, brak jest dokumentów wskazujących na niemożność podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w warunkach specjalnych. W związku z powyższym Zakład uznał, że nie może jednoznacznie stwierdzić zaistnienia przesłanki przewlekłej choroby pozbawiającej wnioskodawczynię możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W skardze na powyższą decyzję B. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], zarzucając naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, iż skarżąca ma możliwość zaspokojenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zaległych składek;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że sytuacja materialna skarżącej uzasadnia przyjęcie, że jest ona w stanie uiścić ciążące na niej zobowiązanie składkowe wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że w toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem skarżącej istnieje możliwość wyegzekwowania kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że przewlekła choroba zobowiązanej nie pozbawia jej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;

- art. 28 ust. 1 i ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez uznanie, że istnieje możliwość uzyskania w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne;

- art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez uznanie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez uznanie, że przewlekła choroba zobowiązanej nie pozbawia jej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 K.p.a.), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 K.p.a.). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 K.p.a.).

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ nie uczynił zadość powyższym wymogom.

W ramach przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., Zakład nie stwierdził ich zaistnienia w niniejszej sprawie, wskazując, że wnioskodawczyni nie zgłaszała wniosku o ogłoszenie upadłości, w stosunku do jej firmy nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, wysokość zadłużenia znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia, żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził całkowitej nieściągalności i jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych. W tym zakresie Sąd podziela zarzut skarżącej, że organ nie wykazał w powołaniu na konkretne okoliczności dotyczące indywidualnej sytuacji materialnej skarżącej, że w postępowaniu egzekucyjnym istnieje możliwość uzyskania kwoty wyższej od wysokości wydatków egzekucyjnych. Należy zwrócić uwagę, że organ nie dokonał żadnej analizy w tym względzie i w żaden sposób nie uzasadnił postawionej tezy, która jednakowoż nie jest oczywista w świetle zgromadzonego materiału sprawy. Tym samym organ nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że w odniesieniu do skarżącej nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Z kolei w ramach przesłanek z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia również co najmniej przedwczesne było stwierdzenie organu, że w przypadku skarżącej nie zaistniały przesłanki z pkt 1 i pkt 3 tego przepisu. W ramach przesłanki z pkt 1 ww. przepisu organ nie ustalił w sposób dostateczny sytuacji materialnej skarżącej w zakresie osiąganych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków koniecznych dla bieżącego utrzymania, a w konsekwencji możliwości płatniczych skarżącej w aspekcie posiadanych przez nią zobowiązań finansowych. Należy zwrócić uwagę, że wprawdzie sama skarżąca w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie podała żadnych dochodów, a w zakresie wydatków wskazała jedynie kwotę [...] zł z tytułu miesięcznych opłat obejmujących czynsz, energię, gaz itp., jednak wziąwszy pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, nie powinno budzić wątpliwości, że nie mogą to być jedyne wydatki skarżącej. Oczywiste jest, że każdy ponosi bieżące wydatki związane z utrzymaniem (wyżywienie, środki czystości itp.), co organ winien wyjaśnić poprzez stosowne wezwanie skarżącej do uzupełnienia złożonego oświadczenia w tym zakresie. Ponadto organ powinien wyjaśnić podniesioną przez skarżącą kwestię zadłużenia u osób prywatnych, a także wziąć pod uwagę okoliczność zbiegu egzekucji, świadczącego o istnieniu dodatkowych zobowiązań skarżącej, których nie reguluje. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że skarżąca podała w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że jest po wypadku komunikacyjnym i obecnie, tj. od [...] do [...] przebywa na zwolnieniu lekarskim. Należało więc ustalić, czy skarżąca otrzymywała świadczenie z tego tytułu, co organ powinien również wyjaśnić poprzez stosowne wezwanie w tym przedmiocie, względnie również poczynić ustalenia z urzędu. Niedopuszczalne natomiast z punktu widzenia obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału sprawy jest odwołanie się przez organ jedynie do okoliczności braku wyjaśnień w zakresie źródeł finansowania wydatków oraz posiadanego majątku w postaci nieruchomości. Dopiero bowiem po dokładnym ustaleniu szczegółowej sytuacji materialnej skarżącej i zestawieniu osiąganych dochodów oraz uzasadnionych wydatków możliwa jest ocena możliwości płatniczych skarżącej z uwzględnieniem konieczności zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Z kolei w odniesieniu do posiadanego majątku w postaci nieruchomości organ winien mieć na względzie, że w przypadku skarżącej chodzi o mieszkanie o powierzchni 48 m2, które niewątpliwie służy do zaspokajania jej potrzeb mieszkaniowych.

Natomiast w ramach przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia organ wskazał, że wziął pod uwagę dokumentację medyczną i problemy zdrowotne wnioskodawczyni powstałe w wyniku wypadku komunikacyjnego. Jednakże z uwagi na brak dokumentów wskazujących na niemożność podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w warunkach specjalnych, Zakład uznał, że nie może jednoznacznie stwierdzić zaistnienia przesłanki przewlekłej choroby pozbawiającej wnioskodawczynię możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Takie stwierdzenie organu jest, zdaniem Sądu, również co najmniej przedwczesne. Biorąc bowiem pod uwagę przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji zdrowotnej (stan po wypadku komunikacyjnym, długotrwała niezdolność do pracy i niemożność poruszania się o własnych siłach) poparte stosowną dokumentacją medyczną, organ winien dążyć do ustalenia aktualnych możliwości skarżącej w zakresie wykonywania pracy umożliwiającej osiąganie dochodu pozwalającego na spłatę zaległych należności. W tym celu, skoro skarżąca utrzymywała, że stan niezdolności do pracy i niemożność poruszania się nadal trwa, a twierdzenia te zostały poparte dokumentacją medyczną, organ powinien zwrócić się do skarżącej o złożenie stosownych wyjaśnień co do tego, czy skarżąca posiada, względnie czy ubiega się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, ewentualnie rentę z tytułu niezdolności do pracy, tym bardziej że organ dysponował przedłożoną przez skarżącą kopią zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wydanego dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] (k. 83 akt adm.), w którym stwierdzono u skarżącej trwałe upośledzenie funkcji narządu ruchu na skutek obrażeń doznanych w wypadku komunikacyjnym, konieczność sprawowania opieki drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji oraz trwałą niezdolność do odbycia podróży. W tym kontekście, bez dokładnych wyjaśnień w powyższym zakresie niedopuszczalne było poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, że skarżąca nie przedłożyła dokumentu stwierdzającego niemożność podjęcia zatrudnienia. Uwzględniając zasady doświadczenia życiowego trudno bowiem przyjąć możliwość podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, przez osobę, która na skutek urazów doznanych w wypadku komunikacyjnym, nie jest w stanie samodzielnie się poruszać, jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i w związku z tym wymaga opieki drugiej osoby. Dodatkowo należy także zauważyć, że okresowa niezdolność skarżącej do pracy została następnie potwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] (k. 35 akt sąd.), w którym stwierdzono całkowitą niezdolność skarżącej do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji do [...]. Jakkolwiek kopia tego orzeczenia została przedłożona przez skarżącą dopiero wraz ze skargą, jednak świadczy o zaistnieniu okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a więc możliwe były do ustalenia przez organ, gdyby uczynił zadość obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Reasumując, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zostały wyczerpująco ustalone i przeanalizowane istotne okoliczności sprawy z punktu widzenia przesłanek umorzenia, na które powołała się skarżąca. Powyższe stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i oznacza, że odmowa umorzenia wnioskowanych należności była co najmniej przedwczesna.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania Sądu wynikające z powyższych rozważań. Należy przy tym raz jeszcze podkreślić, że decyzja w przedmiocie umorzenia jest decyzją uznaniową, co oznacza, że także w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia organ może, lecz nie musi umorzyć zaległości. W takiej jednak sytuacji – jak już zasygnalizowano w powyższej części rozważań, odmowa umorzenia należności musi być należycie uzasadniona. Nie wystarczy zatem powołanie się na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i ogólnie pojęty interes społeczny wszystkich ubezpieczonych oraz obowiązek egzekwowania przez ZUS należności publicznoprawnych jako korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami cywilnoprawnymi. W tej sytuacji konieczne jest zestawienie indywidualnego interesu ubezpieczonego domagającego się umorzenia należności oraz interesu publicznego i wykazania w konkretnej sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie prymatu tego drugiego interesu w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania ulgi wobec osoby spełniającej przesłanki umorzenia, a więc znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Zarówno poczynione przez organ ustalenia faktyczne, jak i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak również motywy rozstrzygnięcia co do zastosowania bądź odmowy zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności winny przy tym znaleźć pełny wyraz z uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).