Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2400/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 120, art. 122, art. 125, art. 180, art. 187, art. 191, art. 210 par. 1 pkt 6 w zw. z par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2017 r. do listopada 2018 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. z siedzibą w K. kwotę 6.900 zł (słownie: sześć tysięcy dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zwany dalej również "Ministrem") z dnia [...] września 2020 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezesa Zarządu P. (zwany dalej "Prezesem") z dnia [...] października 2019 r. nr [...] określającą wysokość zobowiązania [...] Organizacji Turystycznej (zwanej dalej również "Stroną" lub "Skarżącą") z tytułu wpłat na P. (dalej także "P. ").

Jak wynika z akt sprawy Prezes decyzją z dnia [...] października 2019 r. określił Stronie wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na P. za okres: 2017-12 w kwocie 3.373 zł; 2018-01 w kwocie 3.737 zł; 2018-02 w kwocie 3.685 zł; 2018-03 w kwocie 3.305 zł; 2018-04 w kwocie 3.269 zł; 2018-05 w kwocie 3.305 zł; 2018-06 w kwocie 8.349,00 zł; 2018-07 w kwocie 8.530 zł; 2018-08 w kwocie 8.620 zł; 2018-09 w kwocie 8.527 zł; 2018-10 w kwocie 8.610 zł; 2018-11 w kwocie 2.920 zł.

Od powyższej decyzji Strona złożyła pismem z dnia [...] października 2019 r. odwołanie, w którym zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.; dalej "urzszon") oraz przepisów postępowania, a mianowicie: naruszenie art. 120, 122 oraz 125 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej zwana "O.p.") poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich niezbędnych działań w celu wnikliwego, dokładnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pomimo istnienia szeregu wątpliwości w tym zakresie, które Organ następnie uznał jako okoliczności przemawiające na niekorzyść Skarżącego oraz naruszenie art. 180, 187 oraz 191 O.p. poprzez jedynie częściowe zgromadzenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego, z pominięciem jego znacznej części oraz jedynie fragmentaryczne - na potrzeby uzasadnienia stanowiska - rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, skutkiem czego organ dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz doszedł do wniosków wskazujących na niezgodny z rzeczywistością stan zatrudnienia Skarżącego. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Do odwołania Skarżąca dołączyła kopię: umowy o pracę z Z. M., umowy o pracę z P. M., umowy o pracę z A. T., umowy o pracę z J. P., umowy o pracę z J. H., umowy o pracę z A. F., umowy o pracę z J. K., umowy o pracę z J. O., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. M., umów zlecenia z A. D., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności M. F., wypisów z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS dot. M. F., legitymacji emeryty-rencisty M. F., orzeczenia lekarza orzecznika ZUS dot. A. B., orzeczenia lekarza orzecznika ZUS fot. A.T., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. H., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A. F., orzeczeń lekarza orzecznika ZUS dot. A. D..

Minister w cyt. na wstępie decyzji z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Prezesa.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zaskarżona decyzja Prezesa została wydana na podstawie art. 21 § 3 O.p., który stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Przepis ten - na podstawie art. 49 ust. 1 urzszon - ma zastosowanie do wpłat na P. .

Następnie Minister wskazał, że art. 21 ust. 1 i art. 49 ust. 2 urzszon zobowiązuje pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy do dokonywania miesięcznych wpłat na P. do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat.

Następnie Minister wskazał, że Prezes postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wszczął postępowanie w przedmiocie wpłat obowiązkowych, mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na P. za okres 2017/12 oraz od 2018/01 do 2018/11.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. wezwał Stronę do przedstawienia następujących, potwierdzonych za zgodność z oryginałem dowodów:

• złożonych do ZUS deklaracji ZUS DRA oraz załączników ZUS RCA/RNA za okres od 2017/12 do 2018/11,

• w przypadku wystąpienia różnic pomiędzy rzeczywistą wysokością zatrudnienia, a wysokością zatrudnienia wykazywaną do ZUS - pisemnych wyjaśnień ich przyczyn,

• innych dokumentów potwierdzających stan zatrudniania w okresie od 2017/12 do 2018/11 w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,

• posiadanych informacji o kwocie obniżenia wpłat na P. na podstawie art. 22 urzszon, wraz z potwierdzeniem daty ich otrzymania,

• innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Strona nie przesłała wymaganych dokumentów.

Prezes Zarządu P. postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. wyznaczył stronie termin 7 dni na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego w związku z toczącym się postępowaniem mającym na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na P. .

Organ odwoławczy po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowym postępowaniu oraz odwołaniem Strony postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji i nie podzielił zarzutów podniesionych przez Stronę w odwołaniu. Na podstawie danych z Centralnego Rejestru Płatników KSI ZUS organ I instancji ustalił, że Strona zatrudniała w przeliczeniu na pełne etaty:

• 2017-12 - 32,50 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-01 - 36,00 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-02 - 35,50 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-03 - 30,00 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-04 - 29,67 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-05 - 30,00 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-06 - 74,05 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-07 - 75,65 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-08 - 76,45 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-09 - 77,33 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-10 - 78,08 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00,

• 2018-11 - 26,48 pracowników w tym osób niepełnosprawnych 0,00.

Na podstawie powyższych danych o stanie zatrudnienia u Strony, organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość zobowiązań Strony z tytułu wpłat na P. za wyżej wskazany okres. Organ odwoławczy zauważył, że decyzje wydawane w trybie art. 21 § 3 O.p. nie tworzą nowych sytuacji, lecz stwierdzają ich powstanie z mocy samego prawa, od momentu w jakim dane zdarzenie zaistniało. Zobowiązanie nie powstało w tym przypadku z momentem wydania i doręczenia decyzji, lecz z momentem, kiedy Strona powinna najpóźniej dokonać samoobliczenia należności.

Minister wskazał, iż w okresie objętym przedmiotową decyzją Skarżąca, zgodnie z danymi z ZUS była pracodawcą, który przy spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w przepisie art. 21 urzszon, podlega obowiązkowi wpłat na P. . Podstawą obowiązku wpłat na Fundusz jest fakt zatrudnienia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

Minister wskazał, że organ I instancji oparł się na danych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a liczba zatrudnionych w przeliczeniu na pełen wymiar czasu pracy została ustalona na podstawie danych z Centralnego Rejestru Płatników KSI ZUS. Zauważył jednocześnie, że wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 O.p. nakładający na organ powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na organ odwoławczy.

Realizując zasadę prawdy obiektywnej, organ odwoławczy zwrócił się do Strony pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. o przesłanie potwierdzenia za zgodność z oryginałem następujących dokumentów:

1) oświadczenia pracodawcy o dacie otrzymania orzeczeń o niepełnosprawności zatrudnionych pracowników,

2) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności P. M., obejmującego okres, którego dotyczy decyzja,

3) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. P., obejmującego okres, którego dotyczy decyzja,

4) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. O., obejmującego okres, którego dotyczy decyzja,

5) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. K., obejmującego okres, którego dotyczy decyzja,

6) umowy o pracę I. M., M. F., A. B.,

7) orzeczenie o niepełnosprawności A. F. z dnia [...] lutego 2011 r. z widoczną pieczątką zespołu orzekającego,

8) innych dokumentów, które w ocenie Strony mają znaczenie w sprawie. Skarżąca nie przesłała dokumentów.

Ponadto, Minister wskazał, że zgodnie z art. 2a ust. 1 urzszon osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. W związku z powyższym, umowy o pracę zawarte z pracownikami, którzy w dniu jej podpisania nie posiadają stosownych orzeczeń o niepełnosprawności, nie mogą zostać wliczone do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, iż sama wiedza pracodawcy o tym, że osoby przez niego zatrudnione pobierają rentę z tytułu niepełnosprawności z ZUS nie stanowi dowodu, który mógłby podważyć stanowisko przedstawione w decyzji Prezesa Zarządu P. . Wskazał, że podatnik nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (wyrok NSA z dnia 22 maja 2000 r., I SA/Lu 249/99, Temida (CD), Sopot 2002). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nie daje się wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. W świetle dotychczasowych poglądów prezentowanych w orzecznictwie organy podatkowe nie mają obowiązku poszukiwania w nieskończoność dowodów, szczególnie, gdy nie oferuje ich podatnik, któremu wielokrotnie dawano możliwość do ich przedłożenia (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2007 r. sygn. akt II FSK 176/07 oraz wyrok NSA z 18 maja 2006 r. sygn. akt I FSK 831/05). Strona m.in. zgodnie z zawiadomieniem organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2019 r. mogła zapoznać się oraz wypowiedzieć co do zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i dowodów, czego jednak nie uczyniła na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji.

Z uwagi na powyższe Minister uznał, iż podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie i orzekł jak w sentencji.

Minister zauważył, że Strona nie przedstawiła kontrdowodów, które wskazywałyby, że ustalenia dokonane przez organ I instancji są błędne. Prezes Zarządu P. prowadząc postępowanie oparł się na dokumentach urzędowych z ZUS (korzystających z podwyższonej mocy dowodowej), które jednocześnie wskazują na liczbę zatrudnionych pracowników.

W skardze z dnia 12 listopada 2020 r. Strona zaskarżyła ww. decyzję Ministra w całości zarzucając jej naruszenie niżej wymienionych przepisów prawa:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 21 urzszon,

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

a) naruszenie art. 120, 122 oraz 125 O.p. poprzez niepodjęcie przez Organ wszystkich niezbędnych działań w celu wnikliwego, dokładnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pomimo istnienia szeregu wątpliwości w tym zakresie, które Organ następnie uznał jako okoliczności przemawiające na niekorzyść Skarżącego,

b) naruszenie art. 180, 187 oraz 191 O.p. poprzez jedynie częściowe zgromadzenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego, z pominięciem jego znacznej części, oraz jedynie fragmentaryczne - na potrzeby uzasadnienia własnego stanowiska - rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, skutkiem czego Organ dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz doszedł do wniosków wskazujących na niezgodny z rzeczywistością stan zatrudnienia Skarżącej

- co w konsekwencji powinno było skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., a czego organ II instancji wadliwie nie uczynił.

Mając powyższe na uwadze, Skarżąca wniosła:

1) na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") - przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

• oświadczenia pracodawcy o dacie otrzymania orzeczeń i niepełnosprawności pracowników zatrudnionych w okresie od 12.2017 do 11.2018,

• orzeczeń o stopniu niepełnosprawności:

– A. D. wydanego do dnia [...].08.2020 r.

– J. H. - wydanego na stałe,

– S. M. - wydanego do dnia [...].01.2019 r.

– J. P. - wydanego na stałe,

– P. M. - wydanego do dnia [...].02.2018 r.

– A. T. - wydanego na stałe,

– M. F. - wydanego na stałe,

– G. F. - wydanego na stałe,

– A. B. - wydanego na stałe,

– A. F. - wdanego na stałe,

– J. K. - wydanego na stale,

– I. M. - wydanego do dnia [...].05.2018 r.

– J. O. - wydanego do dnia [...].07.2019 r.

– P. M.,

• umów o pracę: A. D. (umowa zlecenia za okres [...].01.2017-[...].12.2017), J. H. (za okres [...].01.2017-[...].12.2017 - wymiar 1/1 etatu), A. F. (za okres [...].01.2017 - [...].12.2017 - wymiar 1/1 etatu), J. O. (za okres [...].06.2018 - [...].10.2018 - wymiar 4/5 etatu), J. K. (za okres [...].06.2018 - [...].10.2018 - wymiar 4/5 etatu), E. S. (za okres [...].06.2018 - [...].10.2018 - wymiar 4/5 etatu).

Skarżąca wskazała, że wobec przebywania w izolacji osoby z jej ramienia (zdiagnozowany przypadek COVID), zajmującej się sprawami kadrowymi, która ma dostęp do pozostałych umów o pracę - brakujące dokumenty zostaną dosłane w terminie do 14 dni.

- na okoliczność ich treści, a w szczególności na fakt zatrudniania osób niepełnosprawnych w okresie jak w zaskarżonej decyzji, posiadania przez Skarżącą orzeczeń o niepełnosprawności zatrudnionych pracowników w chwili zawierania stosunku pracy, a co za tym idzie braku przesłanek do wydania przez Prezesa decyzji z dnia [...].10.2019 r. znak: [...].

• pism:

– decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].11.2016 r. znak: [...] - na okoliczność oparcia rozstrzygnięcia decyzji o m.in. orzeczenie o niepełnosprawności J. P. oraz A. F.,

– decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].05.2019 r. znak: [...] - na okoliczność oparcia rozstrzygnięcia decyzji o m.in. orzeczenie o niepełnosprawności J. P., A. F., J. K., gdzie organ wyraźnie wskazuje m.in. okres, na który wydane są przywołane dla ww. osób orzeczenia o niepełnosprawności,

– decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...].05.2019 r. znak: [...] - na okoliczność oparć rozstrzygnięcia o orzeczenie o niepełnosprawności J. K.,

• pism:

– decyzji Prezesa Zarządu P. z dnia [...].11.2019 r. znak [...] - na okoliczność oparcia rozstrzygnięci m.in. o dowód w postaci orzeczenia o niepełnosprawności J. O. czy J. P. czy A. F.,

– stanowiska Prezesa Zarządu P. z dnia [...].11.2019 r. znak: [...] na złożone odwołanie od decyzji [...] - na okoliczność dysponowania przez Organ dowodami w postaci orzeczeń o niepełnosprawności J. O., J. P. czy A. F.,

• pism:

– pełnomocnika Skarżącej z dnia 10.09.2019 r. do sprawy: [....] - na okoliczność przekazania do organu orzeczeń o niepełnosprawności P. M. oraz J. P. oraz złożenia oświadczenia o dacie ich otrzymania przez Pracodawcę.

2) w efekcie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra z dnia [...].09.2020 r. r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezesa z dnia [...].10.2019 r. znak: [...] oraz przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania;

3) o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Tytułem wstępu należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Istota sprawy dotyczy prawidłowości określenia wysokości zobowiązania Skarżącej z tytułu wpłat na P. za okres od 2017-12 do 2018-11. Strona podnosi w skardze zarzuty naruszenia art. 120, 122 oraz 125 O.p. poprzez niepodjęcie przez Organ wszystkich niezbędnych działań w celu wnikliwego, dokładnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pomimo istnienia szeregu wątpliwości w tym zakresie, które Organ następnie uznał jako okoliczności przemawiające na niekorzyść Skarżącej oraz naruszenia art. 180, 187 oraz 191 O.p. poprzez jedynie częściowe zgromadzenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego, z pominięciem jego znacznej części, oraz jedynie fragmentaryczne - na potrzeby uzasadnienia własnego stanowiska - rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji naruszenia art. 21 urzszon.

Zważywszy na to, że Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, w pierwszej kolejności odnieść należy się do przedmiotowego wniosku dowodowego Strony. Otóż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Jak wskazuje się w orzecznictwie na tle art. 106 § 3 p.p.s.a.:

– przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. jako stanowiący odstępstwo od zasady wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, nie może być stosowany w sprzeczności z celem, do którego powołano sądy administracyjne, a więc kontroli działalności administracji. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1201/16);

– uprawnienie sądu administracyjnego do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może prowadzić do wyjaśniania istotnych okoliczności sprawy w zastępstwie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym (wyrok Naczelnego Sąd Administracyjny z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1254/20);

– (...) uzupełniające postępowanie dowodowe w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątku, a jego przeprowadzenie pozostawiono uznaniu sądu. Podkreślenia wymaga też to, że celem wprowadzenia tej regulacji nie było umożliwienie ponownego czy też uzupełniającego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, lecz pozwolenie na dokonanie przez sąd oceny pod względem zgodności z prawem. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1326/18);

– dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 978/14, z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2100/16 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1288/18).

Odnosząc powyższe tezy z orzecznictwa dotyczące uzupełniającego charakteru, instytucji przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., która stanowi odstępstwo od zasady, że to organ przeprowadza postępowanie dowodowe (której przepisy nie mogą być interpretowane rozszerzająco) i nie może prowadzić wyjaśniania istotnych okoliczności sprawy w zastępstwie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy pozostawionej w związku z tym pewnemu uznaniu sądu (użycie w przepisie określenia "Sąd może") do przedmiotowego wniosku dowodowego stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

W tym względzie Sąd zauważa, że z całą pewnością nie jest to uzupełniający dowód z dokumentów – o ile same akta postępowania podatkowego obejmują 102 karty (w tym stosowne postanowienia, wezwania, decyzje, koperty itd.), o tyle wniesione przez Skarżącą jako uzupełniający dowód obejmują 86 kart (k. 6-91 akt sądowych) oraz 43 karty (k. 130-172 akt sądowych), co daje łącznie 129 kart (przy czym niektóre dokumenty powtarzają się) obejmujących wielu pracowników Skarżącej, zawartych z nimi umów, orzeczeń, jak również wydanych wcześniej decyzji. Wskazany dowód nie stanowi zatem dowodu uzupełniającego z dokumentów mającego na celu umożliwienie sądowi skonfrontowania z dokumentami ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawy przez organy podatkowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 1190/17) ile zgromadzenie w aktach zasadniczego materiału dowodowego. Temu nie służy przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. – Sąd nie jest powołany do zastępowania organów w gromadzeniu materiału dowodowego.

Odnosząc się do treści zarzutu naruszenia wskazanych przepisów postępowania, skutkujących naruszeniem art. 21 ust. 1 urzszon, wskazać należy, że są one zasadne.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 urzszon pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6%, a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Jak wynika ze wskazanego przepisu na wysokość miesięcznych wpłat na Fundusz ma wpływ (m.in.) rzeczywiste zatrudnienie osób niepełnosprawnych. W konsekwencji kluczowe znaczenie z punktu widzenia określenia wysokości miesięcznych wpłat na Fundusz ma kwestia liczby zatrudnionych osób niepełnosprawnych w poszczególnych miesiącach.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu., doszło do naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z § 4 O.p. oraz art. 191 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister ograniczył się zasadniczo do sprawozdawczego przywołania przebiegu postępowania i oparcia swojego rozstrzygnięcia zasadniczo na braku przesłania przez Stronę żądanych informacji.

Wprawdzie Sąd dostrzega to, że w niniejszej sprawie Skarżąca na etapie obu instancji zasadniczo nie współdziałała z Organami (nie reagowała na stosowne wezwania), ograniczyła się do przedstawienia określonych dowodów w postępowaniu odwoławczym, jednocześnie jednak nie reagowała na wezwania. Brak współdziałania z organami polegający w szczególności na braku przedkładania przez stronę dokumentów świadczących o możliwości zastosowania przez nią ulg, zwolnień, preferencji itd., stanowi działanie, które jako takie nie leży w interesie strony. To bowiem w interesie samej strony leży przedłożenie wszystkich dowodów celem wykazania swoich racji, w przeciwnym razie organ – opierając się na zgromadzonym i dostępnym materiale - może wydać rozstrzygnięcie mniej korzystne dla strony niż wydałby w przypadku, gdyby strona należycie z nim współdziałała.

Mimo jednak nieprzedłożenia przez Stronę szeregu żądanych od Niej dowodów, Minister dysponował informacją z ZUS oraz przekazanymi w odwołaniu dokumentami, do którego to materiału dowodowego Minister powinien był się odnieść wskazując, oddzielnie za każdy miesiąc, dlaczego uznaje, że w danym miesiącu Skarżąca w ogóle nie zatrudniała osób niepełnosprawnych (w decyzji pierwszoinstancyjnej przy każdym miesiącu mowa o tym, że Skarżąca zatrudniała "osób niepełnosprawnych 0,00").

W tym zakresie Organ w ogóle nie odniósł się do danych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (które to dane zawierały informacje nt. zatrudnienia przez Skarżącą osób niepełnosprawnych – patrz niżej), nie odniósł się również w sposób zindywidualizowany do dokumentów przekazanych przez Skarżącą w odwołaniu.

W tym zakresie należy wskazać, że w odwołaniu Skarżąca załączyła m.in. kopię umowy o pracę z A. T. (na okres od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia [...] października 2018 r.) – k. 67 akt administracyjnych oraz kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2017 r. dot. A. T.– k. 31 akt administracyjnych, umowy o pracę z J. H. (na okres od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r.) – k. 59 akt administracyjnych oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J. H. z dn. [...] kwietnia 2014 r. – k. 29 akt administracyjnych, umowy o pracę z A. F. (na okres od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r.) – k. 55 akt administracyjnych oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A. F. z dn. [...] lutego 2011 r. (wydane na stałe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności istniejącym od września 2010 r.) – k. 27 akt administracyjnych jak również kopie dokumentów potwierdzających zatrudnienie albo orzeczenia o niepełnosprawności także innych osób.

W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na to, że wprawdzie Organ pierwszej instancji powołał się na pobraną przez siebie informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i na tej podstawie określił liczbę osób zatrudnionych u Skarżącej, nie wyjaśnił w tejże decyzji, dlaczego uznał, że Skarżąca w ogóle nie zatrudniała osób niepełnosprawnych, mimo że z tej informacji, na której oparł się Organ, wynikało, że jednak je zatrudniała. Tytułem przykładu, jak wynika z informacji o zatrudnieniu na podstawie danych z ZUS w lipcu 2018 r. (k. 1-2 akt administracyjnych) stan zatrudnienia u Skarżącej wynosił 75,65, przy czym stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym oraz lekkim wynosił odpowiednio 3 oraz 6. Jednocześnie w decyzji Organu pierwszej instancji (Organ drugiej instancji utrzymując tę decyzję w mocy uznał jej prawidłowość) uznano – w oparciu o wskazaną informację, że Skarżąca zatrudniała 75,65 pracowników, nie zatrudniała natomiast pracowników niepełnosprawnych w ogóle nie wyjaśniając wskazanej rozbieżności. W tym zakresie również Minister działając jako organ odwoławczy nie uzasadnił swojego stanowiska w zakresie przyjęcia odmiennej oceny co do liczby zatrudnianych pracowników (niż zawarta w informacji pochodzącej z ZUS), gdyż w ogóle się do niej nie odniósł.

Wreszcie również, wprawdzie Organ wezwał Skarżącą w dniu 21 stycznia 2020 r. do złożenia oświadczenia pracodawcy o dacie otrzymania orzeczeń o niepełnosprawności pracowników, jednakże mimo braku otrzymania odpowiedzi, Organ nie wyjaśnił dlaczego w odniesieniu do każdej z zatrudnionych osób (w każdym z miesięcy) przyjął założenie, że przedstawienie Skarżącej stosownego orzeczenia nastąpiło po okresie istotnym dla sprawy (lub nie wystąpiło wcale). W istocie bowiem Organ nie tyle odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego i na jego podstawie wyjaśnił, dlaczego uznaje za udowodnioną lub nieudowodnioną określoną okoliczność (w odniesieniu do wskazanych w odwołaniu osób, czy też wynikających z informacji z ZUS statystyk dot. zatrudnienia), ile niejako w oderwaniu (niezależnie) od tego materiału dowodowego, wobec braku przedłożenia żądanych dokumentów, uznał, że Skarżąca nie zatrudniała osób niepełnosprawnych.

W tym zakresie zatem Organ, w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, winien zgodnie z art. 191 O.p. ocenić, czy wskazana okoliczność (okoliczność braku zatrudnienia osób niepełnosprawnych) została udowodniona i w uzasadnieniu powinien wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 210 §1 pkt 6 w zw. z §4 O.p.) – wymaga to zatem odniesienia się do konkretnych dowodów zgromadzonych w postępowaniu (w tym przede wszystkim złożonych w odwołaniu), czego Organ odwoławczy nie uczynił. Nie wystarczy w tym zakresie stwierdzenie, że organ odwoławczy zwrócił się do strony z pismem dotyczącym żądania określonych informacji i uznania następnie, że "(...)strona nie przedstawiła kontrdowodów, które wskazywałyby, że ustalenia dokonane przez organ I instancji są błędne." oraz powołanie się w sposób ogólny na "dokumenty urzędowe z ZUS". Niezbędne było powołanie się na zgromadzony materiał dowodowy (konkretne dokumenty, w tym przedłożone przez Skarżącą) i w odniesieniu do tychże dokumentów wykazanie, że okoliczność zatrudnienia osób niepełnosprawnych (za kolejne miesiące) nie została udowodniona. Wskazane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (gdyż okoliczność zatrudnienia lub braku zatrudnienia przez Skarżącą osób niepełnosprawnych ma kluczowe znaczenie w sprawie, gdyż rzutuje na wysokość zobowiązania – więc rozpatrzenie ogółu zgromadzonego materiału dowodowego na tę okoliczność celem ustalenia, czy została ona udowodniona i związane z tym odzwierciedlenie tego w uzasadnieniu ma kluczowe znaczenie dla sprawy).

Ponownie rozpoznając sprawę Organ, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, odniesie się do każdego z miesięcy rozpatrywanego okresu oddzielnie w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności informacji z ZUS dotyczących zatrudnienia przez Skarżącą w danym miesiącu osób niepełnosprawnych oraz dokumentów przedłożonych przez Skarżącą w odwołaniu i w konsekwencji prawidłowo uzasadni, dlaczego uznał, że w danym miesiącu badanego okresu przyjął, że Skarżąca zatrudniała określoną liczbę osób niepełnosprawnych (albo nie zatrudniała ich wcale). Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że w ponownie rozpoznawanej sprawie, Skarżąca będzie miała możliwość przedstawienia (dalszych) dowodów na poparcie tezy, że w rozpatrywanym okresie zatrudniała osoby niepełnosprawne, w szczególności będzie miała możliwość przedłożenia Organowi dokumentów, które zostały załączone do niniejszej skargi. W zależności od tego, jakie dokumenty przekaże Skarżąca, może okazać się konieczne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji. Gdyby w ramach dalszego postępowania Skarżąca w dalszym ciągu nie współdziałała z Organem (w szczególności nie przedstawiając określonych dokumentów), Organ będzie uprawniony do oceny określonych okoliczności istotnych dla sprawy za udowodnione bądź nieudowodnione w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a co za tym idzie (o ile taki wniosek będzie wynikać z tego materiału dowodowego) może to oznaczać uznanie przez organ ich udowodnienia lub nieudowodnienia wbrew stanowisku Skarżącej. Każdorazowo jednak Organ oceniając, zgodnie z art. 191 O.p., że określone okoliczności są lub nie są udowodnione winien opierać się na całości zgromadzonego materiału dowodowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wskazującym fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 210 §1 pkt 6 w zw. z §4 O.p.)

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 6.900 zł składał się uiszczony wpis od skargi w kwocie 1.500 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 5.400 zł.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.