Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 377/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 818/09 w sprawie ze skargi T. L. i K. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 818/09, po rozpoznaniu skargi T.L. i K.B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, a także zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że decyzją z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Starosta Krakowski orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0387 ha, położonej w obrębie 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków, w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm, kat. B, na rzecz W.S. w 1/3 części, L. H. w 1/3 części, Z. K. w 1/3 części, zobowiązał wymienione osoby do zwrotu na rzecz Gminy Kraków kwoty 22.510,20 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, powiększonej o kwotę stanowiącą różnicę wartości nieruchomości wywłaszczonej, według stanu z dnia wywłaszczenia oraz stanu z dnia zwrotu, tj. każdego do zwrotu kwoty 7.503,40 zł, określił termin i sposób zapłaty powyższej kwoty, a także umorzył na wniosek J. K., działającego w imieniu: W.S., L. H. i Z. K. postępowanie w sprawie zwrotu działek: nr [...] i nr [...], obr. 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków, w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 22 stycznia 2007 r., którym na podstawie art. 26 § 2 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. wyznaczono Starostę Krakowskiego do załatwienia przedmiotowej sprawy. Wyłączenie Prezydenta Miasta Krakowa i konieczność wyznaczenia innego organu administracji do rozpoznania niniejszej sprawy wynikła z faktu, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem stanowi własność Gminy Kraków.

Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek W. S., L. H. i Z. K. z dnia [...] listopada 2006 r. o zwrot m. in. parcel l. kat. [...]i l. kat. [...], b. gm. kat. B., położonych w granicach działek ewidencyjnych: nr [...] i nr [...], obr. 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków.

Następnie pismem z dnia [...] maja 2008 r. pełnomocnik wnioskodawczyń J.K. ograniczył powyższy wniosek, rezygnując z roszczenia o zwrot części działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) i działki nr [...](powstałej z podziału działki nr [...]), obr. 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków, w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. B. Fakt złożenia przez pełnomocnika wnioskodawców oświadczenia o rezygnacji z ubiegania się o zwrot wymienionych nieruchomości powoduje, że prowadzone postępowanie w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.

W pozostałym zakresie zgłoszonego roszczenia organ I instancji ustalił, iż zawnioskowana do zwrotu parcela l. kat. 194/10, b. gm, kat. B., stanowiąca poprzednio własność S.S., została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży nr [...] sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] października 1977 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z treści zawartej umowy sprzedaży wynika, że przedmiotowa parcela była niezbędna Skarbowi Państwa pod zieleń parkową.

W oparciu o doręczone do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy z dnia 12 maja 2003 r. sygn. akt I Ns 656/03/K ustalono, iż spadek po S. S. na podstawie ustawy nabyły: żona W.S. oraz córki Z. K. i L. H., po 1/3 części. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wnioskodawczynie W. S., Z. K. oraz L. H. są osobami uprawnionymi do domagania się zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej ustalono, iż parcela l. kat. [...] o pow. 0,0482 ha, b. gm. kat. B. wraz z innymi utworzyła działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,8108 ha, obr. 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków, co potwierdza wykaz zmian gruntowych (równoważników) nr ks. rob. [...] z dnia 18 listopada 1999 r. Działka nr [...] nie stanowi przedmiotu ksiąg wieczystych, natomiast księgą wieczystą nr [...] objęta jest opisana wyżej parcela [...]o pow. 0,0482 ha, b. gm. kat. B., której właścicielem jest Gmina Kraków.

Część działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,8624 ha pozostaje w dzierżawie Przedsiębiorstwa [...] s. c. T. L., K. B., przy czym obszar gruntu o pow. 0,3600 ha przeznaczono na cele składowe, natomiast obszar o pow. 0,5024 ha pod zieleń parkową.

W dniu [...] lipca 2007 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami wnioskowanej do zwrotu części działki nr [...], w trakcie której stwierdzono, że przedmiotowy teren stanowił fragment płatnego parkingu samochodowego, prowadzonego przez spółkę [...], który w całości utwardzony był kamieniem żwirowym. Granicę północną opisywanej nieruchomości wyznaczało ogrodzenie ww. parkingu, natomiast pozostałe granice były w terenie niewidoczne. Ponadto na tej nieruchomości znajdowały się: przenośna wiata dla parkujących samochodów, kontener na śmieci, parkujące samochody i przyczepa (TIR). Obecni na rozprawie wspólnicy spółki [...] oświadczyli, iż opisywany teren jest integralną częścią placu targowego. Teren ten został podniesiony w celu zrównania go z terenem sąsiednim.

Na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość nie jest obciążona żadną infrastrukturą techniczną. Również z zeznań świadków wynika, że od chwili przejęcia tego terenu przez Skarb Państwa nie podejmowano na nim żadnych działań mających na celu zrealizowanie celu wywłaszczenia tj. urządzenia zieleni parkowej.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Starosta Krakowski uznał wnioskowaną do zwrotu nieruchomość za zbędną na cel określony w umowie sprzedaży w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Takie stwierdzenie daje postawę do orzeczenia o jej zwrocie.

Dla określenia przedmiotu zwrotu dokonano kolejnych podziałów nieruchomości, szczegółowo opisanych w decyzji. Powstała w wyniku tych podziałów działka nr [...] o pow. 0,0387 ha, obr. 1 jedn. ewid. [...] m. Kraków, położona w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. B., stanowi przedmiot zwrotu objęty niniejszą decyzją.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 140 u.g.n. orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu wypłaconego odszkodowania, zwaloryzowanego na dzień zwrotu nieruchomości.

W oparciu o treść umowy sprzedaży nr Rep. A. [...] z dnia [...] października 1977 r. ustalono, że z tytułu nabycia na rzecz Skarbu Państwa parceli l. kat. [...]o pow. 482 m2 właścicielowi S. S. przyznano odszkodowanie w kwocie łącznej 10.722 zł, w tym za grunt ustalono kwotę 8.676 zł, przyjmując wartość 1 m2 po 18 zł, a za składniki rolne kwotę 2.046 zł.

Przedmiotem zwrotu jest działka nr [...] o pow. 387 m2 (w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...]), wobec tego do waloryzacji przyjęto kwotę 6.966 zł, która stanowi odszkodowanie za grunt ustalone z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w wysokości odpowiadającej zwracanej powierzchni tj. 387 m2. Powyższa kwota została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP, za okres od października 1977 r. do października 2008 r. i wynosi 2.463,20 zł.

Z uwagi na fakt, że na terenie objętym roszczeniem o zwrot poczyniono nakłady, które mogły zmienić wartość zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy B. L. sporządził operat szacunkowy określający wartość zwracanych nieruchomości według stanu z daty wywłaszczenia i z daty zwrotu. Zgodnie z art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość zwracanych nieruchomości na datę wywłaszczenia i na datę zwrotu.

Z operatu wynika, że wartość działki nr [...] o powierzchni 387 m2, obr. 1 jedn. ewid. [...], według stanu na datę wywłaszczenia (nabycia) i poziomu cen z daty wyceny, wynosi 274.460 zł. Wartość tej działki według stanu na datę zwrotu oraz poziomu cen z daty wyceny wynosi 294.507 zł. Różnica podanych wyżej wartości wynosi 20.047 zł i o tę właśnie kwotę zostało powiększone wskazane wyżej zwaloryzowane odszkodowanie. Łącznie dało to kwotę 22.510,20 zł, do której zwrotu zostali zobowiązani spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Przedsiębiorstwo [...] T. L. i K. B. zarzucając, że nie został dotrzymany art. 10 k.p.a. dotyczący zapoznania się z uzupełniającym materiałem dowodowym i terminem składania wniosków. W odwołaniu podniesiono również, że w decyzji nie zostały uwzględnione interesy spółki tzn. brak automatycznej rekompensaty za poniesione nakłady na infrastrukturę terenu, uzbrojenie oraz zabudowę wobec Gminy Kraków, a ponadto decyzja ta zaburza funkcjonowanie miejskiego placu targowego.

Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] od opisanej wyżej decyzji Starosty Krakowskiego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda opisał dotychczasowy przebieg postępowania oceniając, że decyzja Starosty Krakowskiego jest prawidłowa, a zarzuty podniesione w odwołaniu są nieuzasadnione. Organ odwoławczy podzielił ustalenia Starosty zarówno co do celu wywłaszczenia, jak i co do zbędności przedmiotowej nieruchomości na ten cel. Postępowanie dowodowe wykazało, że od chwili przejęcia przedmiotowej parceli przez Skarb Państwa nie były na niej prowadzone żadne prace zmierzające do utworzenia na tym obszarze zieleni parkowej. W niniejszej sprawie spełniono także pozostałe warunki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem wniosek o zwrot złożyli wszyscy następcy prawni byłego właściciela. Sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że są one bezpodstawne. Pismem z dnia 18 listopada 2008 r. organ I instancji poinformował m.in. firmę [...] o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zaś wystosowanie kolejnego pisma tego typu w dniu 4 grudnia 2008 r. stanowiło niejako uzupełnienie wcześniejszego i było w zasadzie związane z pkt 4 zaskarżonej decyzji, a więc z umorzeniem wniosku o zwrot działek nr [...] i nr [...].

Odnośnie do nakładów poczynionych na zwracaną nieruchomość wskazano, że przyrost wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, przez kogo - podmiot, na rzecz którego zostało dokonane wywłaszczenie, czy też przez inny podmiot (np. dzierżawcę lub najemcę) - zostały poczynione nakłady na nieruchomości. Nie jest jednak dopuszczalne dokonywanie w decyzji o zwrocie nieruchomości ustaleń, kto dokonał takich nakładów. Dokonywanie w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości rozliczeń z udziałem osób trzecich, a w szczególności rozstrzyganie o roszczeniach osób trzecich w tytułu nakładów na nieruchomość, stanowiłoby naruszenie art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n.

Również zawarty w odwołaniu argument, iż decyzja zaburza funkcjonowanie miejskiego placu targowego nie może być czynnikiem wpływającym na ocenę prawidłowości orzeczenia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprawnionych podmiotów.

Dodatkowo Wojewoda Małopolski wskazał, że ma świadomość tego, że wykorzystany dla potrzeb przedmiotowego postępowania operat szacunkowy sporządzony w dniu 16 września 2008 r. przez rzeczoznawcę majątkowego B. L. nie jest opinią biegłego w rozumieniu przepisu art. 84 k.p.a., gdyż został on wykonany nie na zlecenie organu prowadzącego postępowanie, lecz na zlecenie strony ubiegającej się o zwrot nieruchomości. Mimo to, kierując się regulacją art. 75 k.p.a. uznano, iż brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości omawianego dowodu w postaci omawianego operatu szacunkowego.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T.L. i K.B. . Zarzucili jej naruszenie art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 4 w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 75 § 1 i art. 84 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o te zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Krakowskiego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, że podział działki z której została wyodrębniona działka [...] został zatwierdzony przez Prezydenta Miasta Krakowa. Działka ta nie mogła również być przedmiotem oględzin w dniu 9 lipca 2007 r., gdyż powstała w wyniku projektu podziału dokonanego później tj. w dniu 5 sierpnia 2008 r. Przedmiotem zwrotu jest zatem działka nie wprowadzona do ewidencji gruntów i nie oznaczona w terenie, co utrudnia skarżącym - jako jej dzierżawcom - wykonanie decyzji. Ponadto skarżący zarzucili, że ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło w oparciu o operat szacunkowy sporządzony na zlecenie pełnomocnika wnioskodawców, co stanowi naruszenie art. 140 ust. 4 w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 84 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie Przedsiębiorstwa [...] T. L. i K. B., co narusza przepis art. 28 k.p.a. i 29 k.p.a. Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W myśl art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Spółka prawa cywilnego nie mieści się w żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 29 k.p.a. Nie ma ona osobowości prawnej, ani też innego rodzaju podmiotowości na gruncie przepisów postępowania administracyjnego, jest to bowiem jedynie stosunek cywilnoprawny o charakterze obligacyjnym. Stronami takiego postępowania mogą być jedynie wspólnicy spółki cywilnej, jeżeli w jej rozstrzygnięciu mają interes prawny. Wspólnicy spółki cywilnej [...] są dzierżawcami nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, a w myśl art.138 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z zm.) najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Z przepisu tego wynika legitymacja skarżących do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, bowiem w zależności od wyników niniejszego postępowania przysługujące im prawo dzierżawy może wygasnąć przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy. O ile więc T.L. i K.B. mieli prawo do składania odwołania, o tyle błędem było rozpatrzenie przez organ II instancji odwołania Przedsiębiorstwa [...], bowiem przedsiębiorstwo to, działające w formie spółki cywilnej, nie miało podmiotowości administracyjnoprawnej.

Sąd podkreślił, że nie wiadomo ponadto kto złożył odwołanie w niniejszej sprawie, bowiem nad pieczęcią "Przedsiębiorstwo [...] " T L. i K B." złożony został jeden nieczytelny podpis. Przypomnieć w związku z tym należy ze do obowiązków organu administracji należy m.in. dokładne określenie osoby, która składa środek odwoławczy. Organ powinien był więc wezwać składającego odwołanie do usunięcia braków tego pisma procesowego i dokładne wskazanie kto składa odwołanie w niniejszej sprawie (art. 64 § 2 k.p.a.).

Jak zasadnie podniesiono w skardze, projekt podziału działki nr [...] (w wyniku którego wydzielono zwracaną działkę nr [...]) został dokonany w dniu 5 sierpnia 2008 r. (k. 234 akt administracyjnych). Tymczasem ustaleń dotyczących stanu jej zagospodarowania dokonano na podstawie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości przeprowadzonej w dniu 9 lipca 2007 r. (k. 79 - 81 akt administracyjnych). W protokole tym zapisano, że położenie części działki nr [...] obr.1 [...] w granicach parceli l. kat. [...]zlokalizowano "na podstawie zgromadzonych materiałów geodezyjnych tj. mapy ewidencyjnej i sytuacyjno-wysokościowej". Protokół nie zawiera jednak żadnego załącznika graficznego, nie opisano w nim szczegółowo mapy, która posłużyła do zidentyfikowania tej działki i nie odniesiono się do mapy katastralnej, obejmującej wywłaszczoną nieruchomość. Ponadto dokument (bez podpisu) na k. 12 sugeruje, że wywłaszczona działka [...] weszła w skład działki nr [...], a nie [...]. Dlatego też wątpliwe jest, czy rzeczywiście wywłaszczona parcela l. kat. [...]została zidentyfikowana w terenie.

Sąd podkreślił również, że wniosek z [...] listopada 2006 r. (k. 25 akt) obejmował żądanie zwrotu wywłaszczonych parceli l. kat. [...],[...],[...], [...]i[...] - leżących jak twierdzili wnioskodawcy obecnie w działkach [...], [...],[...]. W decyzji orzeczono jedynie w przedmiocie zwrotu parceli l. kat. [...]i [...]. Nie sposób ustalić dlaczego nie orzeczono o całości wniosku, a zwłaszcza, czy rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu parceli l. kat. [...],[...] i [...] nastąpi w odrębnym postępowaniu.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie organy całkowicie bezpodstawnie przyjęły, że celem wywłaszczenia była zieleń miejska w [...] i prowadziły na tą okoliczność postępowanie. Tymczasem z aktu notarialnego dotyczącego parceli [...]wynika, że celem wywłaszczenia była budowa kolektora głównego w [...] oddział dolny, przedsięwzięcie I - zadanie 1 (k. 31). Nie zbadano przebiegu trasy kolektora, ani nie ustalono, czy w ogóle był zrealizowany, więc trudno stwierdzić, że zwrot jest w tym przypadku w ogóle możliwy. Z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z [...] marca 2008 r. wynika, że MPWiK nie posiada informacji na temat realizacji kolektora głównego w [...], a nie, że taki kolektor w przeszłości na działkach nie powstał.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie jest natomiast zasadny zarzut skargi, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Krakowskiego jest wadliwa z tego powodu, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, że podział działki z której zostały wyodrębnione działki podlegające zwrotowi został zatwierdzony przez Prezydenta Miasta Krakowa odrębną decyzją. Zgodnie bowiem z przepisem art. 96 ust.1 b) ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 października 2007 r. w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział.

Na uwagę zasługuje również fakt, że wywłaszczona parcela l. kat. [...]miała powierzchnię 482 m2. podczas gdy zwracana nieruchomość ma powierzchnię 387 m2, a więc jest o 95 m2 mniejsza od nieruchomości wywłaszczonej. Zmniejszenie powierzchni zwracanej nieruchomości niemal o 1/5 w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, iż wywłaszczona nieruchomość w całości stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a więc nie zachodzi przypadek opisany w art. 137 ust. u.g.n. Przy tak dużej różnicy powierzchni nieruchomości wywłaszczonej i zwracanej nie można przyjąć, że działka nr [...] odpowiada wywłaszczonej parceli l. kat [...]. W rzeczywistości zwrócono więc jedynie część wywłaszczonej nieruchomości, nie orzekając o całości żądania wnioskodawców. Jeżeli istnieją przeszkody do zwrotu pozostałej części nieruchomości, należało orzec o tym w treści decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie pozwala na ustalenie dlaczego zwrócono jedynie 4/5 wywłaszczonej nieruchomości, co narusza obowiązek dokładnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Nadto zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Krakowskiego są wadliwe w zakresie ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Omawiając przeprowadzoną na podstawie art. 227 u.g.n. waloryzację wypłaconego odszkodowania Starosta powołał się na "wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP". Na karcie 245 akt administracyjnych podano wprawdzie zestawienie wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, ale bez podania miejsca ich publikacji i bez określenia, że są to wskaźniki ogłaszane przez Prezesa GUS, co uniemożliwia dokonanie kontroli decyzji w tym zakresie. Brak podania dokładnego źródła publikacji zastosowanych wskaźników uniemożliwia dokonanie kontroli decyzji w zakresie waloryzacji. Przesądza to o wadliwości uzasadnienia decyzji.

W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że przy określaniu wartości nieruchomości nie ustalono czy na skutek utwardzenia działki kamieniem żwirowym zmniejszyła się, czy też zwiększyła wartość nieruchomości, czy jest to ewentualnie fakt pomijalny przy ustaleniu wartości rynkowej nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono również, że organy I i II instancji bezkrytycznie przyjęły przedłożony przez stronę operat szacunkowy, który zawiera liczne uchybienia. W operacie rzeczoznawca podaje wprawdzie, że celem wyceny jest określenie wartości rynkowej nieruchomości wg stanu na dzień wywłaszczenia i datę zwrotu dla ustalenia, czy wartość zwracanych działek wskutek działań na niej podjętych po dacie wywłaszczenia uległa zmniejszeniu albo zwiększeniu, a we wniosku końcowym przyjmuje, że nastąpiło zwiększenie wartości działki nr [...] o kwotę 20.047 zł, ale wniosek ten nie jest logicznym następstwem dokonanych w operacie wyliczeń.

Wbrew temu co podał organ l instancji w uzasadnieniu decyzji, treść operatu szacunkowego nie odpowiada na pytanie, czy wskutek działań podjętych na wycenianej nieruchomości po dacie wywłaszczenia wartość tej nieruchomości uległa zmniejszeniu albo zwiększeniu. Wyliczona kwota opiera się na przyjętym przez rzeczoznawcę - bez żadnego uzasadnienia - założeniu, że zagospodarowanie nieruchomości wycenianej (utwardzenie żużlem) powoduje wzrost jej wartości. Z naruszeniem przepisu art. 81 k.p.a. organy w ogóle nie oceniły przedłożonego operatu szacunkowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda Małopolski zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo postępowaniu przed sadami administracyjnymi , poprzez błędne przyjęcie, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na ustaleniu, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w ogóle nie dokonały oceny materiału dowodowego w sprawie tj. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy dokonał oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, czemu dał wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazując wzięcie w tym zakresie pod uwagę art. 75 k.p.a. przy analizie operatu, jako materiału przedstawionego przez stronę, podkreślając jednak, iż sporządzający rzeczoznawca majątkowy przedstawił przesłanki na jakich oparł swoje ustalenia i określił wzrost wartości nieruchomości, co pozwoliło na dokonanie analizy logiczności i poprawności wysnutych wniosków.

Pełnomocnik L. H. w piśmie procesowym z [...] listopada 2010 r. wnosił o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w sprawie podnosząc brak interesu prawnego T.L. i K. B. Pełnomocnik wskazał, że [...] grudnia 2010 r. wygasła zawarta pomiędzy Gminą Miasta Krakowa a T. L. i K. B. umowa dzierżawy. W konsekwencji przestali być stronami postępowania w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Rozpoznając sprawę Sąd nie naruszył art. 145 § 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd w pełni prawidłowo wywiódł obowiązek organu rozpoznającego sprawę poddania ocenie merytorycznej sporządzonego operatu. Operat szacunkowy nie ma mocy decyzji wydanej przez właściwy organ administracji publicznej. Operat szacunkowy jest opinią biegłego, która podlega nie tylko ocenie pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym – uwzględnienia wartości przyjętych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) i przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy.

Zarówno organy administracji jak i sądy rozpoznające sprawę mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego. Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien więc spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości. Żadne argumenty nie przemawiają za tym, aby organy rozpoznające sprawę na podstawie tego dokumentu nie mogły samodzielnie ocenić jego wartości dowodowej i ewentualnie żądać od rzeczoznawcy uzupełnienia tego dokumentu albo wyjaśnień co do jego treści (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 459/05, LEX Nr 206473, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 103/07, LEX Nr 479032)).

Przeprowadzona szczegółowa kontrola materiału dowodowego sprawy w zaskarżonym wyroku nie została podważona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Takiego podważenia, w świetle obowiązującej regulacji w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie można opierać na ogólnikowym zarzucie ograniczenia dopuszczalności kontroli operatu szacunkowego wyłącznie pod względem formalnym.

Podkreślenia wymaga również fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji wskazał szereg uchybień organów administracji publicznej rozpatrujących niniejszą sprawę. Sąd ten, wskazał, że organy te dopuściły się uchybień proceduralnych nie tylko w zakresie określania wartości nieruchomości, sposobu waloryzacji kwoty odszkodowania, oraz wpływu utwardzenia działki na jej wartość, ale także nie uzasadniły jaki jest powód zmniejszenia powierzchni zwracanej nieruchomości niemal o 1/5 w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej, a przede wszystkim nie stwierdzono, czy cel wywłaszczenia jakim wbrew treści decyzji nie była zieleń miejska tylko budowa kolektora głównego w Nowej Hucie oddział dolny, przedsięwzięcie I – zadanie 1, został zrealizowany, a zatem czy dopuszczalny w ogóle jest zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Skoro natomiast zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się jedynie do kwestii uchybień w zakresie oceny materiału dowodowego tj. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to nawet uwzględnienie takich zarzutów, co jak wykazano powyżej nie zachodzi w niniejszej sprawie, nie mogłoby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż nie podważono wadliwości decyzji w pozostałym zakresie wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jeżeli powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie naruszenia prawa materialnego i procesowego w kilku spornych kwestiach, to stwierdzenie zasadności skargi kasacyjnej dotyczącej tylko jednego ze spornych zagadnień nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 86/06, LEX Nr 286675).

Ustosunkowując się do wniosku pełnomocnika L. H. należy wskazać, że Sąd kontrolował zaskarżoną decyzję w stanie faktycznym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Okoliczności podnoszone w piśmie procesowym nie mają znaczenia dla zasadności skargi kasacyjnej. Stanowią okoliczność mającą znaczenie w rozpoznaniu sprawy przez organy administracji, po uchyleniu decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.