Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1982/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2019 poz 1373
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2021 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

"(...)"Sp. z o. o. z siedzibą w K.(dalej jako: "płatnik składek", "skarżąca", "strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") z "(...)"lipca 2020 roku, nr "(...)". Zaskarżoną decyzją utrzymał on w mocy decyzję dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z "(...)"czerwca 2017 roku nr "(...)"ustalającą, że M. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm.), zwanej dalej k.c., zawarte z płatnikiem składek w okresach:

od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 marca 2012r.;

od dnia 2 kwietnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2012r.;

od dnia 2 lipca 2012r. do dnia 30 w rześnia 2012r.;

od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 grudnia 2012r.;

od dnia 30 stycznia 2013r. do dnia 30 marca 2013r.;

od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia 29 czerw ca 2013r,;

od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 października 2013r.;

od dnia 3 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.

Jako podstawę prawną wskazał na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 z późn. zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej "k.p.a."

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zainteresowanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek. Ustalono, że z treści zawartych umów wynika, że:

1. przedmiotem umowy z dnia 1 grudnia 2011 r. było w okresie od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 marca 2012r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 31890 szt.; kompletowanie tulejka + filtr w ilości 20000 szt.; składanie nakrętki wood w ilości 6051 szt.; składanie wood mini blisterek w ilości 593 szt.;

2. przedmiotem umowy z dnia 2 kwietnia 2012r. było w okresie od dnia 2 kwietnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2012r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 28032 szt.; składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 1000 szt.;

3. przedmiotem umowy z dnia 2 lipca 2012r. było w okresie od dnia 2 lipca 2012r. do dnia 30 września 2012r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 24370 szt.; składanie nakrętki wood w ilości 2028 szt.;

4. przedmiotem umowy z dnia 1 października 2012r. było w okresie od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 grudnia 2012r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 14831 szt.; składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 2000 szt.;

5. przedmiotem umowy z dnia 1 stycznia 2013r. było w okresie od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 30 marca 2013r. składanie kompletu supreme w ilości 22341 szt.;

6. przedmiotem umowy z dnia 2 kwietnia 2013r. było w okresie od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia 29 czerwca 2013r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 28067 szt.; składanie kompletu intenso + woreczek w ilości 28067 szt.;

7. przedmiotem umowy z dnia 1 lipca 2013r. było w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 października 2013r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 22341 szt. składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 8900 szt.;

8. przedmiotem umowy z dnia 3 listopada 2013r. było w okresie od dnia 3 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r. wykonywanie następujących prac: składanie kompletu supreme w ilości 22435 szt.; składanie nakrętki wood w ilości 10035 szt.; składanie mini wood tekturka w ilości 1000 szt.; składanie wood mini karteczka i instrukcja w ilości 8935 szt.

Organ ustalił, ze do protokołu kontroli ZUS, T. R. (Prezes Zarządu) zeznał pod groźbą odpowiedzialności karnej, że:

- głównym przedmiotem działalności płatnika jest projektowanie, tworzenie oraz sprzedaż odświeżaczy powietrza w kabinach samochodów osobowych oraz pojazdów użytkowych. Spółka w szczególności opracowuje niestandardowe produkty odświeżające, znacząco odróżniające się od produktów konkurencyjnych;

- praca dotycząca czyszczenia i mycia wood mini polegała na zmyciu naklejki z buteleczki wood mini. Wzorcem była buteleczka wyglądająca jak nowa:

- praca dotycząca składania wood mini karteczka i instrukcja polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką, instrukcją i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal:

- praca dotycząca składania nakrętki bio fresh polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca przypinania celuzozy polegała na przypięciu celulozy za pomocą zszywki i zszywacza do blisterka w odpowiedniej pozycji. Wzorcem była prawidłowo przypięta celuloza;

- praca dotycząca składania nakrętki wood polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

praca dotycząca oklejania insertów polegała na naklejeniu w odpowiedniej pozycji nainsert naklejki z innym tłumaczeniem niż to, które jest na blisterku. Wzorcem był prawidłowo oklejony insert;

- praca dotycząca kompletowania tulejki + filtr polegała na złożeniu detalu składającego się z dwóch części: filtra i tulejki. Filtr musiał być włożony do tulejki w odpowiedniej pozycji. Wzorcem był złożony detal;

- praca dotycząca składania kompletu supreme polegała na złożeniu pięciu elementów korpusu supremę w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony komplet; praca dotycząca składania wood mini karteczka polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal;

- praca dotycząca składania CD polegała na składaniu korpusu CD z czterech elementów w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal:

- praca dotycząca przycinania pompek polegała na skróceniu pompek do odpowiedniej długości. Wzorcem była pompka o odpowiedniej długości.

Płatnika nie interesował sposób, w jaki wykonawcy wykonają dzieło. Decydowało o tym zróżnicowanie zleconych dzieł, różne predyspozycje i wyobraźnia wykonawców. Dzieło można było wykonać w różny sposób. Materiał do zrealizowania prac nazwanych "dziełem" wykonawcy pobierali z magazynu. Ilość pobieranego materiału kwitowana była na dowodach wydania z magazynu. Wykonywanie dzieł nie było nadzorowane. Działania płatnika ograniczały się jedynie do interwencji u danego wykonawcy w przypadku niedotrzymania terminu wykonania dzieła; odbioru ilościowego i jakościowego dokonywał magazynier i pracownik z kontroli jakości. Magazynier wystawiał dowód przyjęcia; odpowiedzialność wykonawcy wynikała z postanowień umowy oraz przepisów Kodeksu cywilnego. W przypadku wadliwie wykonanej umowy wykonawca zobowiązany był do usunięcia wad. Płatnik dokonywał płatności tylko za dzieło wykonane zgodnie z wzorcem. Prace wykonywane w ramach umowy o dzieło nie były produktami finalnymi, a były częścią składową do dalszego wykorzystania w działalności firmy.

Z kolei zainteresowany, w odpowiedzi na pismo ZUS-u pismem z dnia 27.03.2017 r. potwierdził wyjaśnienia T. R. dotyczące wykonywanej pracy. Wskazał, że w okresie czasu od 1 grudnia 2011 r. do 31 grudnia 2013 r. wykonywał prace wskazane w piśmie. W trakcie ich wykonywania nie posiadał statusu ucznia bądź studenta.

Dyrektor "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr "(...)"z dnia "(...)"czerwca 2017 r", po przeanalizowaniu spornych umów, ustalił, że uczestnik postępowania – wbrew treści zawartych umów, nazwanych umowami o dzieło zawartych w okresach:

od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 marca 2012r.;

od dnia 2 kwietnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2012r.;

od dnia 2 lipca 2012r. do dnia 30 w rześnia 2012r.;

od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 grudnia 2012r.;

od dnia 30 stycznia 2013r. do dnia 30 marca 2013r.;

od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia 29 czerw ca 2013r,;

od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 października 2013r.;

od dnia 3 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.

– w rzeczywistości wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Wobec tego, podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.

W wyniku wniesionego przez płatnika składek odwołania, Prezes NFZ, obecnie zaskarżoną decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że z treści umów oraz zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zainteresowany miał w efekcie stworzyć trwałe i posiadające cechy oryginalności dzieło oraz aby efekt związany z jego działaniami miał być niepowtarzalny. Wykonywane czynności nie mogą być potraktowane jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Rezultat twórczego działania winien być stworzony samodzielnie, niepowtarzalny, swoisty, posiadać cechę oryginalności, nowości, odróżniać się od innych rezultatów takiego samego działania. W wykonywanych przez zainteresowaną czynnościach wykluczona jest również kreatywność wykonawcy dzieła. Organ podkreślił, iż czynności, które objęte były umowami wiązały się z podejmowaniem szeregu jednorodzajowych, powtarzających się działań, wymagających starannego działania z wykorzystaniem własnych umiejętności, wiedzy i doświadczenia. Ich efekt nie mógł być uznany za dzieło stanowiące konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat. Zdaniem organu, wykonywane przez tych czynności stanowiły fragment procesu produkcyjnego, powtarzalnego, nie można zatem wskazać indywidualnego charakteru takiego rzekomego dzieła. Ponadto, to płatnik składek ponosił odpowiedzialność za ewentualne błędy (wady) a nie uczestnik.

Na decyzję Prezesa NFZ płatnik składek złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ustawy o świadczeniach, poprzez ich zastosowanie na skutek bezpodstawnego uznania, że zawarto umowę o świadczenie usług w rozumieniu art 750 k.c., a nie umowę o dzieło w rozumieniu art 627 k.c. i w konsekwencji uznanie, iż zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie płatnika doszło również do naruszenia przepisów proceduralnych, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez m.in. zaniechanie obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym wnikliwej analizy umów oraz rodzaju wszelkich czynności podejmowanych przez zainteresowanego

w celu wykonania umowy, a procedowaniu w oparciu o sporządzony przez ZUS protokół pokontrolny, jak również niewyjaśniania wszystkich motywów podjętego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a., obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu.

W ocenie Sądu, nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wyczerpująca.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny ośmiu zawartych przez zainteresowanego ze skarżącą - jako płatnikiem składek – umów w wymienionych w decyzji 8 okresach:

od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 marca 2012r.;

od dnia 2 kwietnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2012r.;

od dnia 2 lipca 2012r. do dnia 30 w rześnia 2012r.;

od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 grudnia 2012r.;

od dnia 30 stycznia 2013r. do dnia 30 marca 2013r.;

od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia 29 czerw ca 2013r,;

od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 października 2013r.;

od dnia 3 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.

to umowy, które zdaniem skarżącej, stanowią umowy o dzieło, a zdaniem organu - umowy o świadczenie usług.

Podstawę prawną rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Uznanie, że sporne umowy nie stanowią umowy o dzieło, uregulowanej w art. 627 i nast. k.c., lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że skarżąca, jako płatnik składek, była zobowiązana do obliczania i pobierania składek z dochodu uczestnika oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat ten musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu, choć zabieg ten nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (por. L. Ogiegło [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 573 i nast.). Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 2006, s. 387). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok SN z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12, LEX nr 1350308, wyrok SN z 3 listopada 1999 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny [w:] E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 1039, A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332, J. Szczerski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie SN z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II UK 60/12, LEX nr 1647032).

Istotnym jest, że kryterium odróżnienia umowy o dzieło od umowy

o świadczenie usług stanowi także możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok SN z dnia 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 63 i z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt II UK 115/13, LEX nr 1396411). Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.

Z ustaleń organu, które Sąd uznaje za własne, a w szczególności z treści spornych umów wynika, że każdorazowo określono jej przedmiot w § 1 w następujący sposób: "Zamawiający powierza wykonawcy a ten przyjmuje do wykonania następujące prace, zwane dalej dziełem:..." po czym w punktach wymienione są (w różnych konfiguracjach): składanie różnego typu nakrętek, przypinanie celulozy, składnie kompletu supreme, wood mini karteczka czy też wood mini karteczka i instrukcja. Przy każdej opisanej powyżej czynności jest też przywołana liczba sztuk od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy.

W ocenie Sądu, tak opisane świadczenia prawidłowo zostały uznane przez organy za nieposiadające charakteru dzieła, którego warunkiem - zgodnie z art. 627 k.c. - jest osiągnięcie indywidualnie oznaczonego rezultatu, a nie tylko wskazanie czynności do wykonania, bez sprecyzowanego ich konkretnego efektu. Ewidentnie bowiem przedmiot każdej z trzech, następujących po sobie umów, obejmował wyłącznie obowiązek wykonywania określonych czynności, bez sprecyzowania jej finalnej postaci, do której ta czynność miała zmierzać, ani też określenia parametrów powstałego w wyniku jej wykonania rezultatu. Jak podkreślił Sąd Najwyższy

w wyroku z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt III UK 147/16, LEX nr 2296861 "ułomna konstrukcja przedmiotu umowy nie rodzi domniemania (faktycznego ani prawnego), że chodzi o uzyskanie konkretnego rezultatu".

Tym samym, już na poziomie analizy tekstowej spornych umów,

w żaden sposób nie można było wywieść z ich treści skonkretyzowanego dzieła, do wykonania którego zobowiązał się uczestnik. Nie jest zatem zasadny sformułowany w skardze zarzut braku dokonania przez organy analizy treści umów, przy czym, wbrew zarzutom skargi, organy wzięły pod uwagę także wyjaśnienia spółki, składane zarówno w toku kontroli przeprowadzonej przez ZUS, jak i już na etapie postępowania administracyjnego. Dopiero bowiem na podstawie tych wyjaśnień możliwe było ustalenie efektu podejmowanych przez uczestnika czynności w postaci złożenia z kilku elementów określonego detalu, według udostępnionego uczestnikowi wzorca. Prawidłowa jest przy tym konkluzja organów, że od uczestnika wymagano wykonania powtarzalnych czynności wymagających jedynie starannego działania, stanowiących jedynie fragment szerszego procesu produkcyjnego, nie można za dzieło uznać bowiem czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła.

Uwzględniając poczynione w toku postępowania ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy przesądza, że czynności uczestnika nie prowadziły do powstania indywidualnego, niepowtarzalnego dzieła. Znaczenie ma też faktyczna realizacja zobowiązania, które nie było jednorazowe, lecz powtarzalne, ponieważ zawierane były kolejne umowy, na następujące po sobie okresy, których przedmiot był de facto taki sam. Spółka zawarła z uczestnikiem 8 umów umowy zatytułowanych "umowa o dzieło" w okresach:

od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 marca 2012r.;

od dnia 2 kwietnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2012r.;

od dnia 2 lipca 2012r. do dnia 30 w rześnia 2012r.;

od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 grudnia 2012r.;

od dnia 30 stycznia 2013r. do dnia 30 marca 2013r.;

od dnia 2 kwietnia 2013r. do dnia 29 czerw ca 2013r,;

od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 października 2013r.;

od dnia 3 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.

Każdorazowo przedmiot umowy określano np. jako "przypinanie celulozy", "składanie kompletu", "składanie nakrętki". Potwierdzają to w istocie wyjaśnienia prezesa zarządu i zainteresowanego wskazujące na czym polegały wykonywane prace: czyszczenie i mycie wood mini polegało na zmyciu naklejki z buteleczki wood mini. Wzorcem była buteleczka wyglądająca jak nowa. Praca dotycząca składania wood mini karteczka i instrukcja polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką, instrukcją i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal. Praca dotycząca składania nakrętki bio fresh polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal. Praca dotycząca przypinania celuzozy polegała na przypięciu celulozy za pomocą zszywki i zszywacza do blisterka w odpowiedniej pozycji. Wzorcem była prawidłowo przypięta celuloza. Praca dotycząca składania nakrętki wood polegała na złożeniu uchwytu bukowego ze sznurowadłem i kulką w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal. Praca dotycząca oklejania insertów polegała na naklejeniu w odpowiedniej pozycji nainsert naklejki z innym tłumaczeniem niż to, które jest na blisterku. Wzorcem był prawidłowo oklejony insert. Praca dotycząca kompletowania tulejki + filtr polegała na złożeniu detalu składającego się z dwóch części: filtra i tulejki. Filtr musiał być włożony do tulejki w odpowiedniej pozycji. Wzorcem był złożony detal. Praca dotycząca składania kompletu supreme polegała na złożeniu pięciu elementów korpusu supremę w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony komplet. Praca dotycząca składania wood mini karteczka polegała na złożeniu w jedną całość uchwytu bukowego ze sznurowadłem, karteczką i kulką. Wzorcem był prawidłowo złożony detal. Praca dotycząca składania CD polegała na składaniu korpusu CD z czterech elementów w jedną całość. Wzorcem był prawidłowo złożony detal. Praca dotycząca przycinania pompek polegała na skróceniu pompek do odpowiedniej długości. Wzorcem była pompka o odpowiedniej długości.

Sąd zgadza się z oceną organu, że w sprawie nie wykazano, aby umowy dotyczące ww. prac zmierzały do osiągnięcia indywidualnego rezultatu. Już samo określenie przedmiotu tych umów eksponuje wyraźnie, że znaczenie miało samo staranne wykonanie określonych elementów, według udostępnionego uczestnikowi wzorca. Zauważyć należy, że w stosunku do każdej z wyodrębnionych w umowach czynności, ich ilość sięgała od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy.

W ocenie Sądu, strony umówiły się zatem na wykonanie szeregu powtarzających się czynności na podstawie przepisów prawa. Takie czynności nie posiadały cech oryginalności. Uczestnik wykonywał szereg jednorodzajowych czynności, powtarzających się, co nie może być rozumiane jako jednostkowy rezultat charakterystyczny dla wykonania dzieła.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi, w których skarżący stara się wykazać, że na podstawie zapisów umów uczestnik był odpowiedzialny za wady wykonanego przez siebie dzieła. Nie sposób z treści umów zawieranych

z uczestnikiem wywieść ciążącej na nim odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady działa. Otóż w § 4 umów wskazano, że wykonawca nie odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, jeżeli jest to spowodowane siłą wyższą. Powyższe postanowienie umowne w żaden sposób nie odpowiada uregulowaniu dotyczącemu odpowiedzialności uczestnika z tytułu rękojmi, na podstawie art. 638

w zw. z art. 5561 k.c. Nie jest wiadomym, jakie parametry winny charakteryzować efekt pracy uczestnika, tak aby zarówno zamawiający, jak i wykonawca, mógł określić właściwość, którą dzieło tego rodzaju powinno mieć. Na odpowiedzialność

z tytułu rękojmi nie wskazuje także postanowienie ujęte w § 3 pkt 4 umowy, zgodnie z którym podstawą wystawienia rachunku jest dokonanie odbioru ilościowo – jakościowego przez zamawiającego. Kontrola jakości pracy jest bowiem właściwa wszystkim formom świadczenia pracy i jako taka nie przesądza o charakterze stosunku prawnego łączącego wykonawcę ze zlecającym pracę. Nie ma zatem znaczenia prawnego okoliczność, że wykonane elementy, podlegały sprawdzeniu przez magazyniera i pracownika kontroli jakości, pod kątem "ilościowo- jakościowym" (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III AUa 55/19, LEX nr 2706931).

Podkreślić należy, że szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są natomiast charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania - starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. Wskazywał na to np. Sad Apelacyjny w szczecinie w wyroku - wyrok z dnia "(...)" czerwca 2019 r. : Zamiar stron zawarcia umowy o dzieło, która co do zasady nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, a także świadome nazwanie tak umowy, nie rozstrzygają o charakterze podstawy prawnej zatrudnienia, jeśli okoliczności związane z realizacją tej umowy wykazują w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego. O tym, jaki stosunek prawny w rzeczywistości łączy strony rozstrzygają warunki, w jakich praca jest wykonywana, a nie sama nazwa umowy czy nawet wola stron, która podlega ograniczeniom wskazanym w art. 3531 k.c. (LEX nr 2706931).

W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały zatem prawidłowej kwalifikacji prawnej spornych umów, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem nie tylko treści umów, ale i wyjaśnień skarżącej. Wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcia zostały w sposób należyty uzasadnione.

Sąd nie podzielił sformułowanych w skardze zastrzeżeń strony dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz jego wyników. Postępowanie dowodowe nie jest bowiem celem samym w sobie. Przedmiotem dowodzenia i ustalania mogą być jedynie okoliczności istotne dla sprawy, a nie wszystkie okoliczności, które w sposób pośredni lub bezpośredni się z nią w jakikolwiek sposób wiążą. Organy zaś ustaliły okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji. Fakt zaś, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został odmiennie od woli skarżącej i inaczej oceniony przez organy, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania zawartych w k.p.a.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa cywilnego odnoszących się do umowy o dzieło, zlecenia ani też przepisów regulujących umowę o świadczeniu usług czy przepisów o oświadczeniach woli i zobowiązaniach i przepisów ustawy o świadczeniach. Skoro umowy stanowiły umowę o świadczenie usług, organy obu instancji, słusznie uznały, że uczestnik podlegał, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd nie dopatrzył się także żadnych innych, istotnych dla wyniku postępowania naruszeń w obrębie prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekając w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.).