Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 384/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 157, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Gminy K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie należności z tytułu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] L.W. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w B. Kolejną decyzją tego organu ustalono odpłatność za pobyt strony w placówce w wysokości 70% renty inwalidzkiej otrzymywanej przez stronę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a wysokość tej odpłatności zmieniona została począwszy od dnia 1 marca 2006 r. na kwotę 209,10 zł przy zachowaniu obowiązku Gminy K. do ponoszenia opłaty w wysokości różnicy pomiędzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wniesioną przez stronę (decyzja z dnia 6 kwietnia 2006 r.).

Na mocy zarządzenia Starosty [...] nr [...] r. z dnia [...] r. miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w B. ustalony został na kwotę 1.819,00 zł a następnie zarządzeniem z dnia [...] r. nr [...] kwota powyższa została zmieniona na 1.987,00 zł.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 61 i art. 104 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązano N.S. do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę K. na opłatę pobytu jej matki – L.W. w Domu Pomocy Społecznej w B. w okresie od czerwca 2007 r. do stycznia 2008 r. oraz od lutego do maja 2008 r.

Pismem z dnia 12 października 2010 r. N.S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdziło nieważność rozstrzygnięcia organu I instancji. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że w chwili umieszczenia L.W. w DPS obowiązkiem organu było wezwanie jej rodziny do zawarcia umowy, w ramach której określono by udział tych osób w opłacie. Uprawnienie gminy do dochodzenia zastępczo poniesionych ciężarów możliwe jest dopiero po zawarciu umowy. W przypadku odmowy jej zawarcia przez członków rodziny osoby umieszczonej w DPS właściwe byłoby dochodzenie należności wyłożonych zastępczo przez gminę w drodze powództwa wnoszonego do sądu powszechnego.

Gmina K. wystąpiła do Sądu Rejonowego w G. o zobowiązanie N.S. do zawarcia, na podstawie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c., umowy z powodem. Powództwo Gminy zostało prawomocnie oddalone (wyroki Sadu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] i Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...]).

Działający w imieniu Gminy K. pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. Nr [...], a postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło niedopuszczalność tego wniosku wobec braku przymiotu strony przez Prezydenta Miasta K. Zdaniem Kolegium Prezydent działał jako organ w sprawie zakończonej decyzją zobowiązującą N.S. do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę K., tym samym nie posiada przymiotu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt IV SA/GI 1090/13 stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia o niedopuszczalności wniosku pełnomocnika Gminy K. uznając, że Kolegium zastosowało rozstrzygnięcie, które nie jest przewidziane w procedurze administracyjnej. Sąd wskazał, że w przypadku, gdy wnioskodawca nie posiada przymiotu strony organ powinien wydać postanowienie na podstawie art. 61 a k.p.a.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 144 i art. 61 a k.p.a., odmówiono Prezydentowi Miasta K. wszczęcia na jego wniosek postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. zobowiązującej N.S. do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K.

Kolegium przytoczyło stanowisko zajęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2014 r. i odwołując się do treści art. 61 a k.p.a. wskazało, że wniosek o wszczęcie postępowania został złożony przez podmiot niebędący stroną, a zatem postępowanie to nie może zostać wszczęte. Zauważono, że organ musi mieć na względzie brzmienie art. 28 k.p.a., w którym zostało określone, ze stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem złożenie wniosku, a w tym przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności obliguje organ do ustalenia pod względem podmiotowym czy taki wniosek kwalifikuje się do rozpoznania. Jest to wstępny etap rozpatrzenia sprawy i jeżeli z oczywistych względów już na tym etapie postępowania wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, to organ powinien odmówić wszczęcia postępowania. Wskazano, że stroną postępowania była N.S., natomiast Prezydent Miasta K. występował jako organ w imieniu, którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ ten wydał decyzję zobowiązującą stronę do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę K. za opłatę z tytułu pobytu L.W. w domu pomocy społecznej. Z tych przyczyn Prezydent nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, którą Kolegium stwierdziło nieważność decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta K.

W złożonym przez pełnomocnika Gminy K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrócono uwagę na fakt, że o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpiła Gmina K. działająca przez swój organ jakim jest Prezydent Miasta K. Prezydent Miasta K. nie był natomiast samodzielnym wnioskodawcą, co mylnie zostało przyjęte przez Kolegium w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania. Zauważono nadto, że Gmina K. zgodnie z treścią art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jest zobowiązana do ponoszenia wydatków za pobyt osoby w domu pomocy społecznej. Gmina ma zatem interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej, skoro w jej wyniku ponosi konsekwencje finansowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. odmawiające Prezydentowi Miasta K. wszczęcia na jego wniosek postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] r. Nr [...].

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu o czym stanowi art. 157 k.p.a. Stroną natomiast zgodnie z art. 28 k.p.a. jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ odwoławczy zauważył, że tak jak postępowanie prowadzone w trybie zwykłym, tak też postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym wymaga od organu ustalenia czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpił podmiot posiadający określony interes prawny. Jeśli z oczywistych powodów wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony organ odmawia wszczęcia postępowania. Zwrócono uwagę, że stroną postępowania jest N.S. natomiast przymiotu takiego nie posiada Prezydent Miasta K. będący organem administracji z upoważnienia którego dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. zobowiązująca stronę do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę K. Tym samym Prezydent Miasta K. reprezentujący Gminę K. nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że z oczywistych względów Gmina K., w imieniu której występuje Prezydent nie jest stroną postępowania. Kolegium odwołało się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w wyroku sygn. akt OSK 1017/04 stwierdzając, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za prawidłowe postanowienie własne o odmowie wszczęcia postępowania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gmina K. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie art. 28 i art. 156 § 1 k.p.a., art. 2 ust. 2, art. 31 i art. 43 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktyczny spowodowany błędnym określeniem strony postępowania administracyjnego, a także poprzez przyjęcie, że gminie jako osobie prawnej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi zauważono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uzasadniając zaskarżone postanowienie powieliło argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. odwołując się do tego samego orzecznictwa. Dostrzegło, że Prezydent Miasta K. nie działa samodzielnie lecz reprezentuje Gminę K., nie mniej jednak ustalenie to nie wpłynęło na zajęcie odmiennego stanowiska. Zdaniem strony skarżącej Kolegium nie zajęło się zagadnieniem interesu prawnego jaki ewentualnie posiada Gmina K., by być traktowana jako strona postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Organ ograniczył się do stwierdzenia, że stroną jest N. S., a takiego przymiotu nie posiada Prezydent Miasta K., które to stwierdzenie jest błędne. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej złożyła bowiem Gmina K., która posiada osobowość prawną zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, może występować w obrocie prawnym i nabywać prawa i obowiązki. Na zewnątrz reprezentowana jest przez wójta. Natomiast przepis art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku postępowanie dotyczy. Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do wywodzenia interesu prawnego, który może uzasadniać udział w postępowaniu, jako strona. Skarżąca wywiodła swój interes prawny z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano, że przepis ten nakłada na gminę, jako osobę prawną obowiązek ponoszenia kosztów pobytu osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Koszty te ponosi gmina zastępczo. Zastępcze poniesienie kosztów charakteryzuje się tym, że w przypadku braku wypełnienia obowiązku przez podmiot zobowiązany gmina posiada roszczenie do takiej osoby o zwrot wydatków. Decyzja administracyjna, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca wydana została z rażącym naruszeniem prawa co doprowadziło do tego, że Gmina K., która poniosła zastępczo wydatki z tytułu pobytu osoby w DPS nie może od osoby zobowiązanej dochodzić należnych jej roszczeń pomimo, że takie uprawnienie wynika z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W opinii skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło istoty zagadnienia. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem samoistnym, odrębnym i niezależnym od wcześniejszego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją administracyjną. Gmina K. chce być stroną postępowania wszczynanego na gruncie art. 156 k.p.a. posiadając interes prawny w wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa w innym postępowaniu administracyjnym, w którym Prezydent Miasta K. wydał decyzję dotyczącą ustalenia odpłatności za pobyt osoby uprawnionej w DPS. W tym postępowaniu Gmina K. nie domaga się udziału w charakterze strony. Z tych przyczyn skarżąca uznała za nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy powołane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych wydane w sytuacji, gdy gmina chciała zaskarżyć decyzję administracyjną wydaną przez swój organ wykonawczy w ramach tego samego postępowania administracyjnego. Odnosząc się do stanowiska zajętego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r. (sygn. akt II SA/Po 1346/13) skarżąca podniosła, że w sprawie tej nie zakwestionowano przymiotu gminy jako strony postępowania i nie padł zarzut braku legitymacji po stronie gminy. Sąd stwierdził, że gmina ma szczególną pozycję ustrojowoprawną. Jest z jednej strony nosicielem imperium z drugiej zaś podmiotem dominium. Fakt, że te dwie role są rozdzielone nie oznacza, że nie mogą być wykonywane przez gminę jednocześnie. Skarżąca odwołała się także do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2405/11), w którym wskazano, że fakt wykonywania funkcji starosty przez organ, który jest jednocześnie organem gminy nie może wyłączać prawa tej gminy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję zapadłą w takiej sprawie. Wbrew zatem stanowisku Kolegium Gmina K. uznała, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zgodny z zobowiązującymi przepisami jak też poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowo prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po myśli z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza że badają wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz zgodność postępowania z przepisami procedury. Oceniając zaskarżone postanowienie z uwzględnieniem wskazanych kompetencji Sąd uznał skargę za niezasadną, gdyż zaprezentowane przez organ stanowisko znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie. Kluczową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie jest, czy jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, może mieć interes prawny w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia tej sprawy w trybie nadzorczym. Skarżąca Gmina domagała się bowiem przyznania statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającej nieważność decyzji wydanej w trybie zwykłym przez Prezydenta Miasta. Problematyka związana z legitymacją gminy do występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym, czy sądowoadministracyjnym poruszana była bardzo obszernie w judykaturze i literaturze przedmiotów. Naczelny Sąd Administracyjny, poza licznymi wyrokami uznał za stosowne wypowiedzieć swój pogląd także w dwóch uchwałach - składu 5 sędziów z dnia 9 października 2000 r. sygn. akt OPK 14/2000, ONSA 2001, nr 1, poz. 17 i składu 7 sędziów z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, CBOSA, a zagadnienie związane z uprawnieniem gminy do występowania jako strona poruszane było również w sprawach prowadzonych przed Trybunałem Konstytucyjnym (por. wyrok TK z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt K 32/08 publ. OTK-A 2009/9/139). W przedstawionych uchwałach i w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także w dominującej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, że gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa, choćby miała w tym interes prawny, jeżeli do wydania decyzji w pierwszej instancji w określonej sprawie upoważniony jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. Nie jest bowiem dopuszczalne, co do zasady, by ten sam podmiot zajmował pozycję raz organu, innym razem strony postępowania, w zależności od etapu załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej. Skarżąca błędnie różnicuje uprawnienia gminy w zależności od trybu postępowania wywodząc, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności, będąc odrębnym od postępowania zwykłego (w którym decyzję wydał Prezydent Miasta K.), w dodatku prowadzonym przez inny organ, umożliwia udział gminy w tym postępowaniu. Postępowania administracyjne, czy to zwyczajne czy nadzorcze, ukierunkowane jest na realizację zasady praworządności. Organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje wobec obywatela, mają stać na straży prawa w procesie kontroli instancyjnej czy też w trybie nadzwyczajnym tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w pierwszej instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji unieważniającej jej pierwotną decyzję. Przyjęcie takiego założenia mogłyby podważać zaufanie do organów władzy publicznej, że będą one działać zgodnie z prawem dla realizacji dobra wspólnego. W ustawowej roli organu orzekającego nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek także wówczas, gdy w rzeczywistości decyzja jednak dotyka bezpośrednio lub pośrednio jego praw lub obowiązków. Taka pozycja organu wyłącza możliwość równoczesnego występowania w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1990 r. sygn. akt SA/Wr 990/90, CBOSA). Jak zauważono w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt K 32/08 rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. i wtedy będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. W świetle tych ustaleń Trybunał stwierdził, że art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji nie wymaga zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego statusu strony w sytuacji, w której jednostka ta nie występuje jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej, ale sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów. Istotne znaczenie ma tu m.in. fakt, że jednostki te nie mają własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi. Dotyczy to również tych sytuacji, kiedy decyzja administracyjna wydawana przez organ jednostki samorządu terytorialnego dotyka stosunków cywilnoprawnych, których jednostka ta jest stroną. Konstytucja przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego rozmaite uprawnienia wykonywane przez ich organy. Uprawnienia te nie mogą jednak być wykorzystywane w sposób dowolny, ale stanowią jeden ze środków mających zapewnić efektywną i prawidłową realizację zadań publicznych przez te jednostki. Wszelkie przepisy konstytucyjne dotyczące uprawnień jednostek samorządu terytorialnego muszą być interpretowane przy uwzględnieniu tych zasadniczych celów, dla których realizacji uprawnienia te zostały przyznane. Wyjaśniając pozycję jednostek samorządu terytorialnego, Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę na istotne różnice między konstytucyjnymi uprawnieniami jednostek samorządu terytorialnego a wolnościami i prawami człowieka i obywatela. Trybunał podkreślał w tym kontekście, że "po pierwsze, status prawny organów władzy publicznej jest wyraźnie uregulowany w odrębnych rozdziałach Konstytucji, poza przepisami o wolnościach i prawach człowieka i obywatela, po drugie, organy władzy publicznej z istoty rzeczy wykonują zadania wynikające z ich kompetencji, a nie korzystają z praw i wolności, po trzecie wreszcie, sfera wolności i praw obywatelskich nie przenika się ze sferą kompetencji organów władzy publicznej (por. J. Trzciński, Podmiotowy zakres skargi konstytucyjnej, Konstytucja. Wybory. Parlament. Studia ofiarowane Zdzisławowi Jaroszowi, pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2000, s. 213, czy postanowienie z 22 maja 2007 r., sygn. SK 70/05, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 60, s. 871). Odnosząc się zatem do stanowiska prezentowanego przez skarżąca trzeba wskazać, że również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia wydanego przez Prezydenta Miasta Knurowa Gmina K. nie utraciła roli organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Nadal bowiem nie występowała jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej lecz jako podmiot, który realizując władztwo administracyjne /imperium/ działa jako organ administracji publicznej.

Skarżąca nie wykazała zatem, by w postępowaniu, w którym odmówiono jej statusu strony występowała jako osoba prawna władna do wykonywania przysługujących jej praw i obowiązków właścicielskich. Analizując argumenty skarżącej mające na celu wykazanie, że posiadała ona interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., niezbędny zgodnie z brzmieniem art. 157 § 2 k.p.a. do skutecznego złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca przesłanki tej nie spełniała.

Na mocy przepisów ustawy o pomocy społecznej obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej w zakresie ustalonym ustawą (art. 16 ust. 1). Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu (art. 17 ust. 1 pkt 16). Zadania te są zadaniami podmiotu wykonującego obowiązki publicznoprawne, nałożone mocą ustawy. Nie jest możliwe utożsamianie tych zadań z interesem prawnym niezbędnym do wykazania legitymacji uprawniającej do złożenia wniosku.

Gmina K. nie była zatem legitymowana do żądania weryfikacji w trybie art. 157 i następnych k.p.a. decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. zobowiązującej stronę do zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Zasadnie zatem wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania stanowiące przedmiot skargi.

Na marginesie sprawy zauważyć można, że w świetle obowiązujących przepisów gmina nie jest pozbawiona instrumentów w celu ewentualnego usunięcia z obrotu prawnego decyzji, która jej zdaniem uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie. Prawo do wniesienia sprzeciwu przysługuje bowiem prokuratorowi. W przypadku, gdy ostateczna decyzja wydawana w danej sprawie jest niezgodna z prawem, Gmina mogłaby zatem wystąpić do prokuratury o wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 184 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a więc w sytuacjach, gdy przepisy tego kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę.

Wskazane wyżej aspekty zostały identycznie ocenione w wyroku tut. Sądu z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 168/15, na którego stanowisku podzielonym przez Sąd w składzie orzekającym, oparto motywy obecnego wyroku.

W tym stanie rzeczy orzeczono na mocy art. 151 p.p.s.a jak w sentencji.

-----------------------

3