Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 696/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2024-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r. nr 0401-IEE.7113.107.2023.2 w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] maja 2023 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w Brodnicy o numerach: [...], obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za miesiące od stycznia do marca 2023 r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W celu wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. w K.. Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie [...] czerwca 2023 r.

W odpowiedzi, spółka wniosła o uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A., z uwagi na nierozpoznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniosków o rozłożenie na raty obowiązku, złożenie zarzutów i skargi na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego [...] BANK Ś. S.A. wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. Organ stwierdził, że argumenty wskazane przez skarżącą we wniosku nie stanowią podstawy do uchylenia zajęcia.

Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ, wskazując na treść art. 58 § 1-2 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") podał, że uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego spełnienia czterech przesłanek. Przede wszystkim musi ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Ponadto musi być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Brak zaistnienia chociażby jednej z tych przesłanek wyklucza możliwość uchylenia zastosowanej czynności egzekucyjnej.

Organ stwierdził, że jako przesłankę wystąpienia w sprawie ważnego interesu zobowiązanego spółka wskazała brak rozpoznania złożonych wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych oraz rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną. Organ w tym zakresie zauważył, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne od dnia [...] czerwca 2023 r., w związku z wniesionymi zarzutami w sprawie egzekucji administracyjnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. nie uznał zarzutu nieistnienia obowiązku, zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z poszczególnymi deklaracjami DRA, a także zarzutu braku wymagalności obowiązku z powodu nierozpoznania wniosku o rozłożenie na raty tych należności. Ponadto postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. Natomiast postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ podkreślił, że przepis art. 58 § 2 u.p.e.a., mający w pierwszej kolejności zapewnić ochronę interesów zobowiązanego, nie może doprowadzić do sytuacji, w której uchylenie czynności egzekucyjnej udaremni w przyszłości skuteczną egzekucję z majątku zobowiązanego, co w efekcie będzie naruszać interes wierzyciela. W niniejszej sprawie, w interesie wierzyciela leży wyegzekwowanie kwot objętych tytułami wykonawczymi sprawnie i w miarę możliwości przy zastosowaniu najprostszych i skutecznych środków egzekucyjnych. Mając na uwadze, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank Ś. S.A. jest obecnie jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, z którego możliwe jest wyegzekwowanie dochodzonych należności, organ uznał, że w interesie wierzyciela nie jest zrezygnowanie z już podjętej czynności egzekucyjnej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy i złożonego oświadczenia o stanie majątkowym, spółka nie przedstawiła żadnego alternatywnego prawa majątkowego, z którego można przeprowadzić skuteczną egzekucję. Z akt sprawy wynika ponadto, że sytuacja finansowa spółki jest dobra i pozwala na regulowanie bieżących należności.

Odnosząc się do argumentacji, że z powodu braku rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności składkowych powinno nastąpić uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego organ wskazał, że samo złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie wyklucza możliwości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nie oznacza niedopuszczalności egzekucji. Dopiero wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o rozłożenie na raty sprawia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego byłoby niedopuszczalne, a gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku wywiera skutek w postaci jego zawieszenia, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zastosowania ulgi w zapłacie zobowiązania.

W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. oraz przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze dokumentów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

- brak podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia;

- brak przeprowadzenia zawnioskowanych w sprawie dowodów z dokumentów;

- brak merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów, przede wszystkim w zakresie braku rozpoznania wniosku o rozłożenie należności składkowych na raty, niewłaściwego przyporządkowania potwierdzeń zapłaty składek ZUS za kwiecień 2022 r. i za sierpień 2022 r., brak podstaw do rozwiązania umów ratalnych, brak rozliczenia wpłaty kwoty [...]zł tytułem odsetek wyliczonych na dzień [...] grudnia 2021 r. z tytułu spłaty układu ratalnego za okres od stycznia do sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było bezpodstawne. Należności składkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie są wymagalne, ponieważ organ rentowy do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji odmawiającej rozłożenia na raty należności składkowych. To z kolei spowodowało, że nie było prawnej możliwości wystawienia tytułów wykonawczych, a następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku spółki, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] maja 2023 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od stycznia do marca 2023 r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W celu wyegzekwowania zaległości, zawiadomieniami z [...] maja 2023 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. w K.. P. z dnia 12 i [...] czerwca 2023 r. skarżąca wniosła o uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A., z uwagi na nierozpoznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych, złożenie zarzutów i skargi na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego [...] BANK Ś. S.A. wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] września 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2023r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Natomiast art. 58 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.

Z przywołanych regulacji wynika, że sam fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia czynności egzekucyjnych. Natomiast organ egzekucyjny może uchylić czynności egzekucyjne dokonane jeszcze przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest swego rodzaju postępowaniem wpadkowym, prowadzonym w ramach postępowania egzekucyjnego, o relatywnie wąskim zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy możliwe jest uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Przepis art. 58 § 2 u.p.e.a. może przy tym znaleźć zastosowanie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, bowiem należy go odczytywać łącznie z § 1 tego artykułu. Trafnie także organ zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 § 2, tj. jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie oraz osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II FSK 1127/19).

Nie budzi wątpliwości, że prowadzone wobec spółki postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Jednakże nie można uznać, aby w przedmiotowej sprawie wystąpił ważny interes zobowiązanego. W judykaturze podkreśla się, że ważny interes zobowiązanego powinien być postrzegany jako istnienie nadzwyczajnej okoliczności, a nie normalne następstwo prowadzenia działalności gospodarczej przez podmiot gospodarczy zgodnie z zakresem tej działalności. O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, a oceny tej przesłanki należy dokonywać według kryteriów zobiektywizowanych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1184/22).

Zdaniem Sądu, nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności fakt wniesienia przez stronę zarzutów i skargi na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego [...] BANK Ś. S.A. S. środków zaskarżenia nie można rozpatrywać w kategoriach ważnego interesu zobowiązanego. Na marginesie można zauważyć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. nie uznał zarzutu nieistnienia obowiązku, oraz zarzutu braku wymagalności obowiązku z powodu nierozpoznania wniosku o rozłożenie na raty tych należności. Ponadto, postanowieniem z dnia [...] lipca 2023 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Banku Ś. S.A.

W skardze strona akcentuje też, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec niej bezpodstawnie, z uwagi na nierozpoznanie jej wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych. Należy powtórzyć, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym, prowadzonym w ramach postępowania egzekucyjnego, o relatywnie wąskim zakresie. Postępowanie to nie może więc służyć badaniu prawidłowości i zgodności z prawem całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 223/22). W postępowaniu tym badaniu podlega jedynie to, czy zaistniały przesłanki do uchylenia czynności egzekucyjnych.

W odniesieniu do złożonego przez spółkę wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych, tut. Sąd w wyroku z dnia 1 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 559/23 dotyczącym umorzenia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, wyraził już pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że dopiero pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie należności na raty wywiera skutki w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Także w wyroku z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 568/23 również dotyczącym skarżącej tut. Sąd stwierdził, że nie stanowi podstawy do niewystawienia tytułu wykonawczego sam fakt złożenia wniosku o rozłożenie na raty. Pogląd ten jest prezentowany także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 66/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 783/19). Co więcej podkreśla się też, że nawet samo rozłożenie na raty zaległości podatkowych nie zobowiązuje organu egzekucyjnego do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1184/22).

W rezultacie stwierdzić należy, że złożenie przez stronę wniosku o rozłożenie na raty należności składkowych nie może stanowić o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego.

Trzeba również zauważyć, że w postanowieniu organu pierwszej instancji wskazano, że spółka w 2022 r. osiągnęła przychody w kwocie [...]zł, a zysk netto wyniósł [...] zł. Z kolei od stycznia do maja 2023 r. przychody wyniosły [...] zł, a zysk netto [...] zł. Podano też, iż spółka nie ma trudności w terminowym regulowaniu swoich bieżących zobowiązań. Informacje te nie są kwestionowane przez stronę. Za uchyleniem czynności egzekucyjnych nie przemawia zatem trudna sytuacja finansowa spółki i okoliczność ta nie jest podnoszona w skardze.

Rację ma też organ, że uchyleniu czynności egzekucyjnych stoi na przeszkodzie interes wierzyciela. W interesie wierzyciela leży bowiem wyegzekwowanie kwot objętych tytułami wykonawczymi, sprawnie i w miarę możliwości przy zastosowaniu najprostszych i skutecznych środków egzekucyjnych. W zaskarżonym postanowieniu wskazano, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank Ś. S.A. jest obecnie jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym. Spółka nie przedstawiła innego majątku, z którego można byłoby skutecznie przeprowadzić egzekucję. Trudno w takiej sytuacji wymagać od wierzyciela, aby zrezygnował z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i zmniejszył swoje szanse na wyegzekwowanie dochodzonych należności.

W konsekwencji należy stwierdzić, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie naruszył prawa. W skardze strona nie zarzuciła naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego i procesowego. Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej trafnie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym czynności egzekucyjnych, zaś podniesione przez stronę argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Inne zarzuty wskazane w skardze (np. niewłaściwego przyporządkowania potwierdzeń zapłaty składek za kwiecień i sierpień 2022 r., braku rozliczenia kwoty [...]zł) pozostają poza granicami niniejszej sprawy.

Jednocześnie Sąd oddalił wniosek strony o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.