Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1876/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 § 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (zwany dalej: "organem egzekucyjnym") prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku S.Z. (zwanego dalej: "Skarżącym") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł (PIT-39) za 2013 r. w kwocie 18.132 zł oraz tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] , obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych (PIT- 38) za 2013 r. w kwocie 22.424 zł. W toku postępowania egzekucyjnego należności wskazane w ww. tytułach wykonawczych uległy zmniejszeniu i wynoszą: nr [...] - kwota zaległości wynosi 2.834 zł, nr [...] - kwota zaległości wynosi 22.423 zł.

Organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania powyższych należności dokonał zawiadomieniami z dnia 17 czerwca 2014 r. oraz z dnia 9 lipca 2014 r. zajęć wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w [...] S.A. Wskazane zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniach 24 czerwca 2014 r. i 17 lipca 2014 r., natomiast Skarżącemu doręczono powyższe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych - odpowiednio - w dniu 10 i 16 lipca 2014 r. W odpowiedzi na zajęcia [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, że na rachunkach bankowych Skarżącego brak jest środków pieniężnych, a ponadto wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. .

Skarżący pismem z dnia 16 lipca 2014 r. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że złożył odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. odmawiającej umorzenia zaległości w podatku dochodowym za 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela. Następnie, po uzyskaniu informacji o zakończeniu postępowania odwoławczego zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.

Następnie Skarżący złożył pismem z dnia 20 listopada 2014 r. wniosek o wstrzymanie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego zakończenia sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na jego wniosek z dnia 16 lipca 2014 r. w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Obecnie Skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. odmawiającą umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. (zwany dalej: "organem nadzoru"), po rozpoznaniu powyższego wniosku Skarżącego, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] .

Skarżący pismem z dnia 31 grudnia 2014 r. złożył zażalenie do Ministra Finansów na powyższe postanowienie organu nadzoru, wnosząc o utrzymanie w mocy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów egzekucyjnych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez WSA w Bydgoszczy sprawy z jego skargi na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem organu nadzoru, gdyż przedstawione w sprawie dowody są wystarczające do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez WSA w Bydgoszczy sprawy z jego skargi na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Zdaniem Skarżącego, odmowa wstrzymania postępowania egzekucyjnego ma na celu zablokowanie mu dostępu do jedynego, minimalnego źródła utrzymania, jakim jest kwota 580 zł otrzymywana od jego brata, w ramach spłaty orzeczonej przez Sąd Rejonowy w B. . Skarżący wskazał też, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, pozostaje bez pracy a nie każdą pracę może wykonywać z uwagi na swój stan zdrowia. Nie posiada żadnych oszczędności na koncie bankowym, gdyż spłacił ciążące na nim zadłużenie z tytułu m.in. podatku od spadku otrzymanego po jego matce. Skarżący zauważył też, że WSA w Bydgoszczy dał mu wiarę w kwestii oceny jego obecnej sytuacji materialnej, gdyż został zwolniony od kosztów sądowych w sprawie toczącej się przed tym Sądem.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Skarżącego, Minister Finansów (zwany dalej: "Ministrem") postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2014 r. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał na wstępie, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia organu nadzoru jest przepis art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.p.e.a." Minister zauważył, że zgodnie z treścią tego przepisu organy sprawujące nadzór nad prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym mogą w szczególnie uzasadnionych wypadkach wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez podległy organ egzekucyjny. Jednakże powołany przepis nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, wobec czego organ nadzoru, na podstawie zebranego materiału dowodowego, uwzględniając wszystkie okoliczności konkretnej sprawy dokonuje ich oceny w celu zbadania, czy okoliczności te stanowią szczególnie uzasadnione przypadki wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Minister wskazał również na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi wstrzymać postępowanie egzekucyjne, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Powyższe oznacza zdaniem Ministra, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków, za które uznaje się zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności, które są niezależne od sposobu postępowania zobowiązanego (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.), bądź gdy organ nadzoru stwierdzi nieprawidłowości w działaniach organu egzekucyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził następnie, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do wstrzymania postępowania egzekucyjnego związana z nieprawidłowością postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny z majątku Skarżącego. Minister uznał, że tytuły wykonawcze stanowiące podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały doręczone prawidłowo. Nie stwierdzono również nieprawidłowości przy zastosowaniu środków egzekucyjnych. Ponadto Skarżący w swoim wniosku nie podniósł okoliczności, które świadczyłyby o nieprawidłowościach w działaniu organu egzekucyjnego. Minister odnotował również w tym miejscu, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną i nie można jej traktować, jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerywania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych. Wobec powyższego, podnoszona przez Skarżącego we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego okoliczność związana z jego trudną sytuacją materialną, jak również fakt złożenia skargi do sądu administracyjnego na odmowną decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, nie mogły w ocenie Ministra stanowić wystarczającej podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, bowiem tego rodzaju okolicznościom nie można przypisać charakteru szczególnie uzasadnionego przypadku.

Końcowo odnosząc się do sformułowanego w zażaleniu Skarżącego wniosku o utrzymanie w mocy zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez WSA w Bydgoszczy skargi ma decyzję organu odwoławczego o odmowie umorzenia zaległości podatkowych, Minister wyjaśnił, że niniejsza sprawa dotyczy wniosku Skarżącego z dnia 20 listopada 2014 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, który jest uregulowany w art. 23 § 6 u.p.e.a., nie zaś postępowania w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które jest uregulowane w art. 56 u.p.e.a., co oznacza, że nie jest możliwe w niniejszym postępowaniu orzekanie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący zaskarżył następnie powyższe postanowienie Ministra Finansów, wnosząc skargę w piśmie z dnia 3 czerwca 2015 r., w której wniósł o wstrzymanie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że nieprawdą jest, iż w niniejszej sprawie nie występują żadne szczególne okoliczności uzasadniające wstrzymanie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącego, za takie okoliczności należy uznać utratę przez niego zatrudnienia w wieku [...] lat oraz niemożność podjęcia nowej pracy ze względu na bezrobocie panujące na rynku. Skarżący wskazał też, że dokonał sprzedaży nieruchomości (z której dochód podlegał opodatkowaniu) 7 miesięcy przed upływem 5 lat od jej nabycia, ponieważ nie miał środków finansowych na zaspokojenie swoich codziennych potrzeb oraz spłatę zadłużenia. Skarżący zakwestionował też poprawność ustaleń faktycznych zawartych w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący zwrócił uwagę, że organ odwoławczy zignorował jego wniosek o przeprowadzenie wizji lokalnej w jego miejscu zamieszkania oraz błędnie wskazał w wydanej decyzji, iż Skarżący posiada nieruchomość, której zbycie pozwoli mu na spłatę zadłużenia. Skarżący stwierdził również, że dokonane przez organ egzekucyjny zablokowanie jego rachunków bankowych oraz pozbawienie jedynego źródła dochodu w postaci środków wypłacanych przez brata, jest niemoralne względem osoby, która nic nie posiada.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z [...] maja 2015 r., ani też poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek do ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.".

Postanowienia organów podatkowych zostały wydane w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem unormowania przewidzianego w przepisie art. 23 § 6 u.p.e.a. jest możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiących odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania, co jest uzasadnione chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. W trybie zmierzającym do wstrzymania czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2005 r., III SA/Wa 2118/05, CBOSA).

Jak wynika z samego brzmienia przepisu, okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. Ponadto z treści przepisu wynika także, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, należy do swobodnego uznania organu egzekucyjnego, który także w takiej sytuacji może wydać negatywne rozstrzygnięcie.

Za "szczególnie uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., mogą być uznane sytuacje spowodowane działaniem czynników, na wystąpienie których zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, mających charakter losowy, zaistniałych w toku postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., VII SA/Wa 455/07 CBOSA ). Są to sytuacje, które zostały spowodowane przyczynami niezależnymi od zobowiązanego. Przede wszystkim za takie przypadki należałoby uznać wypadki losowe, a także stwierdzone przez organ nadzoru nieprawidłowości podjętych czynności egzekucyjnych lub naruszenia prawa w toku postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., II FSK 1304/13, CBOSA). Podkreślić zwłaszcza należy wymóg wystąpienia tych szczególnych okoliczności dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Trudna sytuacja materialna Skarżącego istniała natomiast już przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Fakt przeznaczenia przez Skarżącego środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości w 2013 r. ( kwoty 130.000 złotych ), na inne wydatki niż pokrycie zobowiązań podatkowych, nie może być uznany za sytuację losową niezależną od Skarżącego.

W odniesieniu do Skarżącego, brak jest także zdaniem Sądu przesłanek do wstrzymania postępowania egzekucyjnego związanych z nieprawidłowością postępowania prowadzonego wobec jego majątku przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. . W skardze nie wskazano tego rodzaju nieprawidłowości.

Skarżący powołuje się na swoją ciężką sytuację materialną i osobistą, co także nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Nie jest to bowiem w ocenie Sądu okoliczność w sposób oczywisty odbiegająca od występujących powszechnie. Trudna sytuacja materialna, której Sąd nie kwestionuje, nie jest bowiem zwłaszcza przy wielości zobowiązań finansowych niczym wyjątkowym. Podkreślenia wymaga, że instytucji wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania nie można traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 86/10, CBOSA). W wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r. ( sygn. akt II FSK 1304/13 CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, że "Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków", które zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowi przesłankę wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną jest zwrotem prawnie niedookreślonym. Z tego względu dokonując interpretacji tego określenia na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej (zapewnienie wykonywania obowiązków wypływających z aktów administracyjnych), jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Nie można jej zatem traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji w trudnych dla niego sytuacjach życiowych."

Co istotne, we wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] listopada 2014 r. Skarżący w ogóle nie powoływał się na swoją sytuację materialną. Także w niniejszej sprawie, organy uznały, że ani sytuacja ekonomiczna Skarżącego, ani też przyczyny jej powstania, nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku dającego podstawę do wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Nie stanowi przesłanki uzasadniającej wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, fakt złożenia skargi do WSA w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. , odmawiającą Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych oraz wcześniejszego zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Te okoliczności nie stanowią bowiem, żadnych szczególnie uzasadnionych przypadków powodujących konieczność wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Skarżący powołał się w skardze na nieprawidłowości związane z oceną wartości zajmowanej przez niego nieruchomości i możliwością sprzedaży jej części celem spłaty zobowiązań podatkowych oraz na nieprzeprowadzenie przez organy na tę okoliczność "wizji lokalnej". Tego rodzaju okoliczności Skarżący powinien podnieść w postępowaniu dotyczącym umorzenia jego zaległości podatkowych i w niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził Minister, nie mają one wpływu na poprawność postanowień w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego, nie powoduje umorzenia zaległości podatkowych ( co w przypadku Skarżącego, jest już przedmiotem innego postępowania zainicjowanego skargą na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych), lecz jedynie przesunięcie w czasie obowiązku zapłaty należnego zobowiązania, co zwiększa kwotę zadłużenia przez wzrost odsetek za zwłokę i wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 712/11, CBOSA ). Wnioskowane przez Skarżącego rozstrzygnięcie, nie przyniosłoby oczekiwanych przez niego rezultatów w postaci uwolnienia się od ciążących na nim zobowiązań. Ponownie bowiem należy podkreślić, że tego rodzaju rozstrzygnięcia są przedmiotem postępowania związanego z umorzeniem zaległości podatkowych.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.