Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1235/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-08-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 9 maja 2016 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

W jego uzasadnieniu podał, że działalność gospodarczą prowadzi od 1991 r. Na skutek prowadzonego przez organy podatkowe postępowania będącego przedmiotem skargi utracił płynność finansową. Obroty firmy spadły, nie ma więc z czego spłacać zaciągniętych kredytów. Ponieważ bank zablokował mu rachunek utracił większość klientów, a zatrudnienie zredukował z 10 do 4 osób. Firma w chwili obecnej nie przynosi dochodów. Nie ma więc z czego płacić podatków. Grozi mu upadłość i zajęcie całego majątku, na który przez całe życie pracował.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że pozostaje w związku małżeńskim. Razem z żoną pobierają świadczenia emerytalne w kwocie 2.678,04 zł i 2.056,80 zł. Dodatkowo prowadzą własne firmy, z których uzyskują następujące dochody: 6.767,00 zł i 4.437,56 zł. Ponadto z tytułu wynajmu lokalu uzyskują miesięcznie 1.400,00 zł. Tymczasem ponoszone wydatki oszacował w następujący sposób: raty kredytu zaciągniętego na działalność (ok. 3.000,00 zł plus odsetki), media związane z utrzymaniem domu (ok. 1.700,00 zł), koszty leczenia (ok. 700,00 zł), zadłużenie na karcie kredytowej (ok. 20.000,00 zł), spłata zadłużenia podatkowego za 2012 r. po obniżeniu (3.000,00 zł). Natomiast jako składniki obciążonego hipotecznie majątku wymienił: dom w zabudowie szeregowej o pow. [...] m2, mieszkanie własnościowe o pow. [...] m2, lokal firmowy (biuro i magazyn) o pow. [...] m2, [...] udziału w lokalu użytkowym w Z. o pow. całkowitej [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz działkę gruntu o pow. [...] m2 wraz ze starym budynkiem gospodarczym (vide: odpisy z ksiąg wieczystych). Ponadto posiada objęte zastawem skarbowym (vide: zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.) samochody: osobowy marki Audi A6 z 2003 r. oraz dostawczy marki Ford Transit rocznik 2003, a także wolny od zajęć samochód marki Renault Kangoo z roku 2004 i środki pieniężne w łącznej kwocie 1.090,93 zł. Dodatkowo przysługują mu wierzytelności rzędu 392.500,00 zł, z czego 198.890,00 zł na skutek nieskutecznej windykacji są już nie do odzyskania.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów:

- podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego działalności wraz z deklaracjami VAT-7 i ewidencją środków trwałych za ostatnie trzy miesiące;

- bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2015 r. Firmy Handlowej A L. J.;

- podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzonej w 2015 r. przez żonę działalności wraz z informacją z CEIDG;

- decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. rozkładające na raty zaległości w podatku VAT;

- zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r. wraz z rocznym obliczeniem podatku przez organ rentowy;

- wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące;

- faktury VAT dokumentujące niektóre wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem.

Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał bowiem, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący by znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 11 lipca 2016 r. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że skarżący wykazał niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Zarówno sam skarżący jak i jego żona są osobami w podeszłym wieku, co wiąże się z wyższymi wydatkami, przede wszystkim na lekarstwa. Na skarżącego nałożono szereg zobowiązań podatkowych, nie ma on w istocie bieżącego majątku, skoro wszelkie nieruchomości i ruchomości podlegają zastawowi skarbowemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed

15 sierpnia 2015 r. zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, który nie został odrzucony ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższe sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych czy też nie. Zgodnie z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak wynika bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że

w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie

w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 §1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W treści urzędowego formularza zadeklarował bowiem dochody, które wraz z dochodami żony wynosiły 17.339,40 zł netto, natomiast wydatki związane z utrzymaniem domu i leczeniem oszacował w następujący sposób: raty kredytu zaciągniętego na działalność (ok. 3.000,00 zł plus odsetki), media związane z utrzymaniem domu (ok. 1.700,00 zł), koszty leczenia (ok. 700,00 zł), zadłużenie na karcie kredytowej (ok. 20.000,00 zł), spłata zadłużenia podatkowego za 2012 r. po obniżeniu (3.000,00 zł). Należy jednak zauważyć, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienioną wśród wydatków ratę kredytu w kwocie ok. 3.000,00 zł plus odsetki, albowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Powyższe dotyczy również posiadanego zadłużenia na karcie kredytowej. Tym bardziej, że jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych skarżący i jego żona poza świadczeniami emerytalnymi w wysokości 2.678,04 zł i 2.056,80 zł, wynajmują też lokal, z którego uzyskują miesięcznie stały dochód w kwocie 1.400,00 zł. Dodatkowo prowadzą własne firmy. I tak Firma Handlowa A L. J. w 2015 r. wypracowała przychód rzędu 4.587.189,34 zł (vide: rachunek zysków i strat), natomiast za pierwszy kwartał bieżącego roku jej przychód wynosił 1.108.834,94 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów), a podstawa opodatkowania dla celów podatku VAT kształtowała się następująco: 372.436,00 zł (styczeń), 246.003,00 zł (luty), 493.285,00 zł (marzec). Z kolei prowadzone przez żonę skarżącego usługi [...] w 2015 r. przyniosły przychód w kwocie 58.404,00 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów). Wprawdzie od 1 stycznia 2016 r. żona skarżącego zawiesiła działalność gospodarczą (vide: informacja z CEIDG), niemniej jednak jej rachunki bankowe na dzień 1 stycznia 2016 r. wykazywały saldo początkowe rzędu 3.906,21 zł i 3.194,32 zł. Podobnie rachunek bankowy prowadzonej przez skarżącego firmy wykazywał saldo dodatnie: 25.922,88 zł (na dzień 27 stycznia 2016 r.), 36.446,18 zł (na dzień 24 lutego 2016 r.) oraz 49.643,94 zł (na dzień 30 marca 2016 r.). Natomiast rachunek osobisty skarżącego na dzień 27 marca 2016 r. wykazywał saldo dostępne w kwocie 28.792,33 zł. W tej sytuacji powoływanie się na wysokość należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Podkreślić należy, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzić należy, że w świetle powyższych danych skarżący jest w stanie wygospodarować środki na koszty w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu mimo obciążeń ruchomości i nieruchomości zabezpieczeniem na rachunek zobowiązań oraz wydatków na leki, skarżący jest w stanie w świetle powyższych danych ponieść koszty prowadzonych spraw ze znajdujących się na jego rachunku bankowym środków pieniężnych.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.