Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 166/01
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Zgodzić się należy ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że w sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu /nie potwierdzoną przez ZBoWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień/ to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazywanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu.

TEZY

Zgodzić się należy ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że w sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu /nie potwierdzoną przez ZBoWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień/ to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazywanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Bolesława J. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich po rozpoznaniu na rozprawie na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 28 marca 2001 r., SA/Sz 21/00 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Szczecinie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 marca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oddalił skargę Bolesława J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 października 1999 r., którą skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w K. dnia 1 lipca 1980 r., z tytułu utrwalania władzy ludowej od 20 listopada 1945 r. do dnia 31 grudnia 1945 r. Jednocześnie NSA uznał, że nie jest możliwe rozpatrywanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej, ponieważ zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ wnioski o przyznanie takich uprawnień mogły być zgłaszane do dnia 31 grudnia 1998 r., któremu to terminowi skarżący uchybił.

Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wywodził, że pogląd organu a następnie Sądu Administracyjnego, iż skarżący nie składał wniosku o przyznanie uprawnień z tytułu przynależności do Armii Krajowej jest wadliwy, ponieważ skarżący już w 1973 r. a więc przed 31 grudnia 1998 r. ubiegając się o uprawnienia kombatanckie podniósł na pierwszym miejscu, że od wiosny 1943 aż do wyzwolenia należał do BCh - AK, wskazał placówkę, obwód i swoich przełożonych. Dopiero w drugiej kolejności wskazał, że brał udział w walce z bandą w charakterze milicjanta /komendanta Posterunku MO w powiecie Ż./.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zarzutom rewizji nadzwyczajnej nie można odmówić słuszności. Skarżący w 1974 r. ubiegając się o członkostwo w ZBoWiD jako okres uprawniający go do wstąpienia do tej organizacji wskazał przede wszystkim, że od wiosny 1943 do wyzwolenia należał do BCh - AK jako szeregowy pod dowództwem komendanta placówki "Kuby" i komendanta Obwodu "Mira, natomiast w grudniu 1945 r. brał udział w likwidacji bandy rabunkowej w powiecie Ż. jako komendant posterunku MO. W zaświadczeniu Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w K. z dnia 1 lipca 1980 r. (...) jako działalność kombatancką skarżącego wskazano walkę zbrojną o utrwalenie władzy ludowej od 20 listopada do 31 grudnia 1945 r. Jednocześnie w aktach administracyjnych znajdują się oświadczenia świadków z 1990 i 1993 r. potwierdzające przynależność skarżącego do AK.

Zgodzić się, zatem należy ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej, że w sytuacji gdy kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatanckiej a jednocześnie materiał dowodowy pozwala ustalić działalność kombatancką z innego tytułu /nie potwierdzoną przez ZBoWiD w postaci wyszczególnienia w zaświadczeniu o posiadaniu uprawnień/ to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym taką osobę uprawnień kombatanckich z dotychczasowego tytułu należałoby się wypowiedzieć, czy uprawnienia te nie mogą być zachowane z innego wskazywanego przed dniem 31 grudnia 1998 r. tytułu. Nie można bowiem nie uwzględnić historycznego faktu, że w różnych okresach lat 1944-1989 a w szczególności przed rokiem 1956 przynależność do Armii Krajowej bywała zatajana celem uniknięcia represji okresu stalinowskiego; istniejąca zaś do 1989 r. ewidentna ciągłość władzy formacji politycznej, która była dominująca, sprzyjała preferowaniu w prawnych rozwiązaniach dotyczących uprawnień kombatanckich i rentowo-emerytalnych okresów walk o utrwalenie władzy ludowej bądź działalności w takich organizacjach jak Gwardia Ludowa i Armia Ludowa. Takimi preferencjami można tłumaczyć wskazanie w zaświadczeniu ZBoWiD z 1980 r. jako okresu rzutującego na uprawnienia kombatanckie nie kilkuletniej przynależności do AK-BCH, lecz miesięcznego okresu walki o utrwalenie władzy ludowej.

Także w motywach uchwały 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1993 r. II UZP 25/93 /OSNC 1994 nr 11 poz. 200/ Sąd Najwyższy przyjął możliwość rozpatrywania uprawnień kombatanckich z tytułu innego niż dotychczas uznawany okres utrwalania władzy ludowej, jeżeli kombatant powołuje się na posiadanie uprawnień z tytułów wymienionych w przepisach art. 1 ust. 2. art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za uzasadnioną i w oparciu art. 393[13] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku/.