Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3490/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1, art. 22, art. 49 ust. 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant referent Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi F. S.A. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od czerwca do września 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz F. S.A. kwotę 5 617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. F. S.A. Oddział w K. (dalej: "Skarżąca" lub "Oddział"), złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty we wpłatach na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "P." lub "Fundusz").

W uzasadnieniu powyższego wniosku Skarżąca wyjaśniła, że na podstawie Regulaminu Zarządu, załączonego do wniosku, uchwałą nr [...] z dnia 11 marca 2014 r. oraz zmieniającą ją uchwałą nr [...] z dnia 28 kwietnia 2014r. wyodrębniono w strukturze F. S.A. nie samobilansujący się oddział pod nazwą F. S.A. ODDZIAŁ W K.. F. S.A. korzystała i korzysta nadal z możliwości obniżenia wpłat na P. przewidzianej w art. 22 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji"), tj. zawarła umowę o usługę leasingu pojazdów, w tym takich, które obecnie są wykorzystywane tylko na potrzeby Oddziału. Obecnie Oddział przystąpił do ww. umowy poprzez zawarcie odpowiedniego aneksu, w którym określono m.in. liczbę i rodzaj samochodów wykorzystywanych przez Oddział. F. S.A. za okres przed wyodrębnieniem oddziałów, do których zostali przypisani pracownicy, posiadała nierozliczone kwoty obniżenia we wpłatach na P., o których mowa w art. 22 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 9 ustawy o rehabilitacji przysługująca, a niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniona we wpłatach na P. przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia. Jak wskazuje Skarżąca wpłaty na P. dokonywane przez oddziały nie uwzględniały ulgi, jaka przypada proporcjonalnie na pracowników Oddziału, który został wyodrębniony w F. S.A., a którzy to pracownicy korzystają z samochodów, w związku z zakupem których przysługuje prawo do obniżenia wpłat na P.. Jak wskazuje Skarżąca, nadpłata wynika właśnie z faktu nieobniżenia przez Oddział wpłat na P. o nierozliczone obniżenia przysługujące F. S.A. przed dniem wyodrębnienia oddziałów, a które to prawo zdaniem Skarżącej powinno przysługiwać Oddziałowi proporcjonalnie do ilości pracowników danego Oddziału.

Zdaniem Skarżącej ma to wynikać z orzecznictwa sądów. Jako przykład wskazała wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt: III AUa 466/12, który to wyrok ma przesądzać o możliwości skorzystania przez oddział spółki z nabytego przez spółkę prawa do obniżenia składki wypadkowej tj. prawa jakie przysługuje spółce, jednakże w drodze analogii przepisów w tym zakresie do przepisów ustawy o rehabilitacji można go odnieść do analizowanego stanu faktycznego. Z wyroku ma wynikać, iż oddziały przejęły w trybie art. 231 Kodeksu pracy pracowników dotychczasowych Spółek Akcyjnych i że Oddziały te zostały utworzone na majątku tychże poszczególnych spółek. Niezasadne byłoby więc twierdzenie, że oddziały te nie mogły nabyć uprawnień w zakresie wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe. Nie ma przekonujących argumentów dla twierdzenia, że skoro Spółka Akcyjna nabyła prawo do opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe w wysokości jakiej płaciły ją spółki przejęte, to uprawnienia tego nie mogły nabyć niemające osobowości prawnej Oddziały, tylko dlatego, że są one samodzielnymi płatnikami tych składek. Nie można tracić z pola widzenia tego, że Oddziały są w strukturze Spółki Akcyjnej tylko wyodrębnionymi pracodawcami, a w pozostałym zakresie są częścią Spółki Akcyjnej. Skoro niewątpliwe jest, że uprawnienia nabyła spółka i miałaby je, gdyby nie utworzyła oddziałów, to z racji utworzenia tychże oddziałów nie można pozbawić Spółki Akcyjnej praw, które należą jej się z mocy prawa. Z powyżej przywołanego wyroku Strona w drodze analogi odniosła się do sytuacji, gdy prawo obniżenia wpłat na P. przysługiwało spółce, wywodząc, że w przypadku wyodrębnienia oddziałów w spółce prawo to przysługuje również oddziałom, które nie są odrębnymi podmiotami prawnymi, a jedynie wyodrębnionymi w strukturze organizacyjnej jednostkami. Jak bowiem podkreślił Sąd Apelacyjny, skoro niewątpliwe jest, że uprawnienia nabyła spółka i miałaby je, gdyby nie utworzyła oddziałów, to z faktu utworzenia tychże oddziałów nie można pozbawiać Spółki praw, które należą jej się z mocy prawa.

Prezes Zarządu P. w dniu 27 lutego 2015 r. wszczął wobec Strony postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań za okres od czerwca do września 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Prezes Zarządu P. decyzją z dnia [...] maja 2015 r. określił wysokość zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "P.") za okres od czerwca do września 2014 r. w łącznej wysokości 144 666 zł.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła w dniu 12 czerwca 2015 r. odwołanie zarzucając naruszenie:

1) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię;

2) art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez błędną wykładnię;

3) art. 121 §1, art. 122, art. 180 §1, art. 187 §1 i art. 210 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.; dalej: "O.p."), poprzez sprzeczność ustaleń organu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie kluczowe znaczenie ma zagadnienie uprawnienia do dokonania obniżenia wpłat na P. na podstawie art. 22 ustawy o rehabilitacji oraz kwestia sukcesji uniwersalnej w ramach prawa podatkowego.

Wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy o rehabilitacji pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Z zastrzeżenia wynikającego z art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca dokonujący wpłat na P. z tytułu nieosiągania odpowiedniego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych może dokonać obniżenia wysokości tych wpłat. Warunkiem niezbędnym jest nawiązanie współpracy w zakresie zakupu usług lub produkcji z pracodawcą, który jest uprawniony do udzielania ulg we wpłatach na P.. Aby dokonanie obniżenia było możliwe, koniecznym jest, stosownie do treści art. 22 ust. 2, aby wpłaty były regulowane terminowo, a uprawniony otrzymał informację o kwocie obniżenia. Zgodnie z art. 22 ust. 9 przysługująca, a niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniana we wpłatach na Fundusz przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia. Po raz pierwszy z ulgi tej można skorzystać w pierwszej deklaracji składanej P. po uzyskaniu informacji od kontrahenta. Ulga powyższa ma jednak charakter indywidualny i niezbywalny. Nie jest zatem możliwe, aby nabywca zbył swe prawa, a na jego miejsce wszedł podmiot inny, niż wynikałoby to z zasad sukcesji uniwersalnej przewidzianej przez przepisy O.p.

Minister wskazał, że unormowania zawarte w art. 93 oraz art. 93a O.p. nie dotyczą jednak sytuacji, w której utworzony zostaje oddział spółki. Zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015, poz. 584 ze zm.), oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Oddział spółki, nawet jeśli przewidziane zostało, że staje się odrębnym od spółki pracodawcą - pozostaje częścią spółki, nie uzyskuje osobowości prawnej i nie staje się podmiotem uprawnionym do wstąpienia w prawa spółki, która go utworzyła, na podstawie przywołanych przepisów Ordynacji podatkowej. Czym innym jest nowa osoba prawna wstępująca w prawa i obowiązki osób prawnych łączonych, dzielonych lub przekształcanych, a więc podmiotów tracących swój byt prawny, czym innym natomiast jednostka organizacyjna, choćby wyodrębniona i samodzielna, ale pozostająca w strukturze osoby prawnej istniejącej.

Odnosząc się do treści aneksu nr 1 z dnia 29 września 2014 r. do umowy leasingu nr [...] z dnia 4 września 2012 r. oraz następnych aneksów Minister zauważył, że postanowienie § 1 ust. 4, na mocy którego Skarżąca, tj. oddział Spółki F. S.A., przystąpiła do umowy obok F. S.A. jako Korzystający zauważył, że Skarżąca oraz F. S.A. to jedna osoba prawna. W związku z powyższym Minister stwierdził, że Strona nie ma racji twierdząc, że istnieje po jej stronie nadpłata z tytułu wpłat na P., która wynikać miałaby z faktu nieobniżenia przez nią wpłat na P. o nierozliczone przez F. S.A. ulgi jej przysługujące, a powstałe przed utworzeniem Oddziałów. Zdaniem organu, Strona nie miała podstaw sądzić, iż istniała po jej stronie nadpłata we wpłatach na P., gdyż nie jest następcą prawnym F. S.A. co do okresów, w których jako Oddział nie istniała. Uprawnienia w tym zakresie przysługują F. S.A. Warunkiem niezbędnym, aby otrzymać ulgę we wpłatach na P., jest po pierwsze - posiadanie statusu pracodawcy, po drugie terminowe opłacenie należności po trzecie zaś - otrzymanie informacji o przysługującej uldze od podmiotu uprawnionego. W niniejszej sprawie zdaniem Ministra żaden z warunków w okresie od czerwca do września 2014 r. nie został przez Skarżącą spełniony. W związku z powyższym złożona przez Oddział pierwsza deklaracja wpłat na P. i dokonane z tego tytułu wpłaty należy uznać za prawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie:

1) art. 21 ust. ust. 1 oraz art. 22 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię (rozszerzającą i łamiącą zasadę in dubio pro tributario) polegającą na uznaniu, że Skarżąca nie spełnia przesłanek uprawniających do skorzystania z obniżenia obowiązkowych wpłat na P..

2) art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 1 O.p. poprzez sprzeczność ustaleń organu pierwszej oraz drugiej instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

3) art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji - przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 233 § 2 pkt 2 lit a lub pkt 2 w zw. z art. 120 O.p. - poprzez niezastosowanie, podczas gdy prawnym obowiązkiem organu drugiej instancji było uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że sam fakt utworzenia Oddziału nie może pozbawiać danego podmiotu (F. S.A.) prawa do skorzystania z ulgi we wpłatach na P.. Zdaniem Strony fakt, że w przypadku utworzenia Oddziałów nie ma sukcesji podatkowej, nie zmienia okoliczności, iż z ulgi mogą one korzystać jako pracodawcy, brak sukcesji podatkowej na Oddział praw i obowiązków wynika bowiem z faktu, że Spółka F. S.A. wraz z Oddziałami jest jednym podatnikiem, więc taka sukcesja byłaby niezasadna. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu, iż skoro Spółka F. S.A. nabyła prawo do skorzystania z ulgi, to uprawnienia tego nie mogły nabyć nie mające osobowości prawnej Oddziały, tylko dlatego, że są one samodzielnymi płatnikami. Nie można tracić z pola widzenia tego, że Oddziały są w strukturze Spółki Akcyjnej tylko wyodrębnionymi pracodawcami, a w pozostałym zakresie są częścią Spółki Akcyjnej.

Skarżąca stwierdziła, że jako Oddziałowi F. S.A. – pracodawcy, nie tylko przysługiwały jej określone obowiązki, wynikające z art. 21 ustawy o rehabilitacji, ale także określone prawa, w tym prawo do ulgi, o której mowa art. 22 ustawy o rehabilitacji. W ten sposób został spełniony pierwszy warunek wymieniony przez organ drugiej instancji, który uprawniał do skorzystania z ulgi polegającej na obniżeniu wpłat na P. - posiadanie statusu pracodawcy. Drugi warunek przytoczony przez organ II instancji dotyczył terminowego opłacenia należności. Organ drugiej instancji w swojej decyzji stwierdził, że Skarżąca robiła to w sposób nieprawidłowy. Minister Pracy i Polityki Społecznej jednak nie wskazał, na czym miałyby polegać powyższe nieprawidłowości. W obu decyzjach nie został natomiast podważony fakt, że Skarżąca składała stosowne deklaracje dla celów wpłat na P.. Zostały również zachowane stosowane terminy do składania deklaracji.

Skarżąca wskazała, że ostatni warunek pozwalający na skorzystanie z ulg we wpłatach na P., który został przytoczony przez organ II instancji polegał na otrzymaniu stosownej informacji o przysługującej uldze od podmiotu uprawnionego. Ww. warunek wynika z art. 22 ust. 9 ustawy o rehabilitacji. Według Ministra Pracy i Polityki Społecznej Skarżąca nie wypełniła ww. obowiązku. Wyjaśniła, że jako jeden podmiot - F. S.A. oraz Oddział nie mogła otrzymać takiej informacji od innego, "uprawnionego podmiotu". Skarżąca dysponowała taką informacją w ramach własnej, całościowej struktury organizacyjnej, co spowodowało, że złożyła w dniu 27 stycznia 2015 r. wniosek o zwrot nadpłaty we wpłatach na P.. W takiej sytuacji art. 22 ust. 9 ustawy o rehabilitacji w części odnoszącej się do przekazania stosownej informacji nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Skarżąca powołała się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. II AUa 466/12, w którym Sąd stwierdził, że "nie można tracić z pola widzenia tego, że Oddziały są w strukturze Spółki Akcyjnej tylko wyodrębnionymi pracodawcami, a w pozostałym zakresie są częścią Spółki Akcyjnej. Skoro niewątpliwe jest, że uprawnienia nabyła spółka i miałaby je, gdyby nie utworzyła Oddziałów, to z faktu utworzenia tychże Oddziałów nie można pozbawiać Spółki Akcyjnej praw, które należą jej się z mocy prawa (...)". W kontekście niniejszej sprawy przytoczone stanowisko sądu apelacyjnego ma fundamentalne znaczenie, które zostało całkowicie pominięte przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Fakt ten dodatkowo świadczy o podważeniu regulacji art. 187 O.p.

Ponadto Skarżąca podniosła, że żaden przepis ustawy o rehabilitacji ani inny akt prawny nie neguje możliwości, że oddział osoby prawnej utworzony na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, może korzystać z ulg w obowiązkowych wpłatach na P., które przysługiwały podmiotowi macierzystemu. Potwierdza to również orzecznictwo, w tym przytoczony wcześniej wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. II AUa 466/12.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego, nie dopuściły się naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia było określenie wysokości zobowiązań Skarżącej z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy miesięczne od czerwca do września 2014 roku. Powodem prowadzenia postępowania w tym zakresie był wniosek Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w dokonanych przez nią wpłatach na Fundusz. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji ustosunkowując się do wniosku Skarżącej stwierdziły, że kwoty pierwotnie przez nią zadeklarowane i wpłacone były prawidłowe. Swemu stanowisku organy dały wyraz właśnie w decyzjach: określającej wysokość zobowiązań (I instancja) oraz w utrzymującej w mocy tę decyzję zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji.

Spór dotyczy tego, czy Skarżącej – będącej oddziałem spółki akcyjnej – przysługuje prawo do obniżenia wpłat na P. z tytułu wydatków na nabycie usług, które co do zasady (nie jest to przez organy kwestionowane) rodzą takie prawo – jednak w realiach sprawy organy prawo do odliczenia kwestionują, ponieważ wydatków dokonała Spółka F. S.A., której Skarżąca jest oddziałem, a odliczenia pragnie dokonać Skarżąca tj. oddział spółki F. S.A., będący samodzielnym pracodawcą zobowiązanym do dokonywania wpłat na Fundusz.

Organy odmawiając Skarżącej prawa do obniżenia wpłat na Fundusz opierają się na tym, że Skarżąca, tj. oddział spółki akcyjnej utworzony w 2013 r., nie jest następcą prawnym spółki akcyjnej, która jeszcze przed utworzeniem oddziału dokonała wydatków dających prawo do obniżenia wpłat na Fundusz. Skoro Oddział nie jest następcą prawnym, to zdaniem organów nie ma tytułu prawnego do odliczenia z tytułu wydatków dokonanych przez Spółkę F. S.A. Takie stanowisko zaprezentowano w zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2015 r. jako powód odmowy uznania prawa Skarżącej do dokonania odliczeń (s. 5 decyzji Ministra: "strona nie miała podstaw sądzić, iż istniała po jej stronie nadpłata we wpłatach na P., gdyż nie jest następcą prawnym F. S.A. co do okresów, w których jako Oddział nie istniała").

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest błędne. Opiera się bowiem na założeniu, że oddział jest odrębnym od spółki podmiotem prawa. Organy uznają, że Oddział mógłby mieć prawo do obniżenia wpłat na Fundusz z tytułu wydatków dokonanych przez spółkę tylko na zasadzie sukcesji, podczas gdy w rzeczywistości mimo utworzenia oddziału (oddziałów) cały czas mamy do czynienia z jednym podmiotem prawa, tj. spółką akcyjną, tyle że jest to spółka z wyodrębnionymi oddziałami. Prawo do skorzystania z ulgi we wpłatach na Fundusz przysługuje oddziałom tak jak samej spółce, ponieważ oddziały są jej częściami. To, że spółka dokonała określonych wydatków jeszcze przed utworzeniem oddziału, nie ma tu znaczenia. Z odliczenia może korzystać zarówno sama spółka, jak i jej oddział będący samodzielnym pracodawcą.

Oddział spółki będący samodzielnym pracodawcą w rozumieniu kodeksu pracy jest w świetle ustawy o rehabilitacji zobowiązany do dokonywania wpłat na P.. Bycie odrębnym pracodawcą (a w konsekwencji – zobowiązanie do dokonywania wpłat na P.) nie oznacza jednak, że oddział spółki akcyjnej uzyskuje odrębną od spółki podmiotowość prawną.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że warunkiem niezbędnym, aby otrzymać ulgę we wpłatach na P. jest po pierwsze - posiadanie statusu pracodawcy, po drugie terminowe opłacenie należności po trzecie zaś - otrzymanie informacji o przysługującej uldze od podmiotu uprawnionego. Zdaniem Organu w niniejszej sprawie żaden z warunków w okresie od czerwca do września 2014 r. nie został przez Skarżącą spełniony. Z zaskarżonej decyzji wynika, że to Oddział samodzielnie (a nie spółka) powinien być nabywcą usług, terminowo uregulować należności oraz jako nabywca otrzymać stosowne zaświadczenie od przedsiębiorcy, który świadczył usługi dające nabywcy prawo do obniżenia wpłat. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek taki jest błędny, ponieważ opiera się na założeniu o prawnej odrębności Oddziału i spółki akcyjnej skutkującej tym, że spełnienie trzech wyżej wymienionych warunków przez spółkę akcyjną (co zdaniem Organu miało miejsce) nie miałoby wcale oznaczać, że warunki te są spełnione w odniesieniu do oddziału spółki. W ocenie Sądu warunki te ma spełnić spółka, gdyż to ona jest nabywcą usług. Nie ma znaczenia to, czy odpowiednie umowy dotyczące nabycia usług (leasing) zostaną "przypisane" do sfery działalności określonego oddziału, lub też to, że nie były "przypisane", ponieważ oddział jeszcze nie był organizacyjnie wyodrębniony. Z prawa do obniżenia wpłat na Fundusz można skorzystać nie później niż w określonym ustawą terminie (Art. 22 ust. 9: "Przysługująca, a niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniana we wpłatach na Fundusz przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia") i Oddział w tym terminie z obniżenia może skorzystać. Wystarczające jest, że informację o wysokości przysługującej ulgi otrzyma od usługodawcy ("uprawnionego podmiotu" w rozumieniu ustawy o rehabilitacji) Spółka, będąca nabywcą usług. Spełnienie warunku otrzymania informacji przez Spółkę jest wystarczające dla uznania, że każdy oddział spółki spełnia trzeci i ostatni z wymienionych wyżej warunków.

W świetle argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji można byłoby poddać w wątpliwość to, czy Oddziałowi spółki w ogóle w jakichkolwiek warunkach mogłoby przysługiwać prawo do obniżenia wpłat na P. o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Mowa jest tam o obniżeniu wpłat "z tytułu zakupu usługi, z wyłączeniem handlu, lub produkcji pracodawcy zatrudniającego co najmniej (...)". Zauważyć zaś należy, że oddział spółki akcyjnej, nie mając odrębności w sferze prawa cywilnego, nie może we własnym imieniu zaciągać zobowiązań w rozumieniu prawa cywilnego. Nie może nic "zakupić" jak tego chce art. 22 ust. 1; zakupić może tylko spółka. Oddział jest wyodrębniony organizacyjnie, a nie prawnie. Innymi słowy, oddział jako taki nie może być stroną umowy, a co za tym idzie – nie może zakupić produkcji czy usług w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a tylko "zakup" w świetle powołanego przepisu daje prawo do obniżenia wpłat. Stroną umów, tj. nabywcą usług, zawsze pozostaje spółka. To, że w umowie leasingu czy też – tak jak w niniejszej sprawie – w podpisanych po utworzeniu Oddziału aneksach strony precyzują, że dana czynność dotyczy Oddziału – nie oznacza, że Oddział staje się jej stroną. Stroną umowy dokonującą "zakupu usługi", tj. nabywcą usług pozostaje spółka.

Idąc tokiem rozumowania, który zaprezentowano w rozstrzygnięciach organów obu instancji w niniejszej sprawie, należałoby dojść do paradoksalnego wniosku, że skoro oddział nie może być nabywcą produkcji lub usług, to w ogóle nie może skorzystać z prawa do obniżenia wpłat przewidzianego w art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji "z tytułu zakupu usługi, z wyłączeniem handlu, lub produkcji pracodawcy zatrudniającego co najmniej (...)". Skoro oddział nie ma podmiotowości w sferze prawa cywilnego, to nigdy nie mógłby spełnić przesłanki "zakupu usługi" przewidzianego w art. 22 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, gdzie mowa jest o uldze "z tytułu zakupu usługi (...) lub produkcji".

Jednak nie sposób przecież przyjąć, że z tego powodu, że zakład jest wyodrębniony organizacyjnie, jest on skazany na dokonywanie wpłat na Fundusz zawsze w pełnej wysokości, gdyż sam nie może dokonać zakupu usługi uprawniającego do ulgi we wpłatach.

Widać zatem, że z istoty rzeczy (tj. właśnie ze względu na brak podmiotowości w sferze prawa cywilnego) oddział może skorzystać z ulgi we wpłatach na P. tylko w takiej sytuacji, gdy to spółka "zakupiła usługi" tzn. jest "nabywcą" w rozumieniu art. 22 ust. 7 ustawy o rehabilitacji ("Informację o kwocie obniżenia sprzedający przekazuje nabywcy niezwłocznie po (...)"). To, że – tak jak w niniejszej sprawie – nabycie nastąpiło przed utworzeniem oddziału, nie ma znaczenia. Zaskarżona decyzja zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego opiera się na błędnym przekonaniu, że organ musiałby nabyć prawo do odliczenia od Spółki F. S.A., aby z tego prawa skorzystać. Tymczasem Oddział nie musi niczego od Spółki F. S.A. nabywać, bo jest częścią tej spółki. Co więcej, transfer uprawnień między spółką a oddziałem z oczywistych względów jest prawnie niemożliwy.

W odpowiedzi na skargę (s. 2) Minister argumentuje: "nie jest zatem możliwe, aby nabywca (tj. nabywca kwoty obniżenia, nabywca usługi) zbył swe prawa, a na jego miejsce wszedł podmiot inny, niż wynikałoby to z zasad sukcesji uniwersalnej przewidzianej przez przepisy Ordynacji podatkowej". Co do zasady z Ministrem należy się zgodzić, że Spółka nie może "zbyć" swego prawa do odliczenia, tyle że w niniejszej sprawie wcale nie chodziło o "zbycie". Wbrew twierdzeniu Ministra Skarżąca domagając się uznania prawa do odliczenia wcale nie próbuje wejść w prawa innego podmiotu, tylko będąc oddziałem spółki pragnie skorzystać z uprawnienia przysługującego spółce. Oddział nie musi wywodzić swego prawa do odliczenia poszukując podstaw do niego w zasadach następstwa prawnego podmiotów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddział nie musi być następcą prawnym spółki, aby skorzystać z takiego prawa, jakie spółce przysługiwało i przysługuje. O następstwie nie może tu w ogóle być mowy, skoro spółka nie uległa ani przekształceniu, ani podziałowi – a zatem nie zaszło żadne ze zdarzeń, które w świetle przepisów Ordynacji podatkowej (czy też jakichkolwiek innych) rodzą sukcesję. Spółka mimo wyodrębnienia oddziałów ma niezmieniony potencjał i majątek. Sukcesja to zmiana w sferze podmiotowej, tutaj natomiast nie ma podstaw ani powodów, aby się takiej zmiany doszukiwać.

Należy zwrócić uwagę, że transfer uprawnień czy też sukcesja mogą mieć miejsce tylko między dwoma różnymi podmiotami. Spółka wraz z wyodrębnionymi oddziałami natomiast – to wciąż jeden i ten sam podmiot prawa. To oczywiste, że Skarżąca nie jest następcą prawnym Spółki F. S.A. – skoro jest jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią.

Oddział spółki ma odrębność od spółki tylko w obszarze prawa pracy, jeśli jest odrębnym pracodawcą. Konsekwencją bycia odrębnym pracodawcą jest obowiązek dokonywania wpłat na P. – na tym jednak kończy się prawna odrębność oddziału od spółki.

O tym, że Oddział nie jest podmiotem prawa odrębnym od Spółki F. S.A., Minister prawidłowo pisze w zaskarżonej decyzji (s. 4): "Oddział spółki nawet, jeśli przewidziane zostało, że staje się on odrębnym od niej pracodawcą - pozostaje częścią spółki (...)". Dalej Minister słusznie stwierdza (s.4): "Czym innym jest nowa osoba prawna wstępująca w prawa i obowiązki osób prawnych łączonych, dzielonych lub przekształcanych, a więc podmiotów tracących swój byt prawny, czym innym natomiast jednostka organizacyjna, choćby wyodrębniona i samodzielna, ale pozostająca w strukturze osoby prawnej istniejącej". Niekonsekwencja w stanowisku organu zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji polega na tym, że z zacytowanego prawidłowego stwierdzenia organ wyprowadza błędny wniosek, że oddziałowi spółki nie przysługuje prawo, które ma spółka.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego błąd organu polega na tym, że ponieważ nie dopatrzył się w analizowanym stanie faktycznym podstaw do sukcesji – to stwierdził, że oddział spółki nie może korzystać z prawa, które spółka nabyła przed wyodrębnieniem oddziału. Tymczasem zagadnienie sukcesji w ogóle w niniejszej sprawie nie powinno być przedmiotem rozważań. To, że Oddział nie jest następcą prawnym Spółki, z której został organizacyjnie wyodrębniony, w żaden sposób nie rzutuje na jego prawo do odliczenia z tytułu wydatków dokonanych przez Spółkę przed wyodrębnieniem Oddziału.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz.U. z 2011 r. 127 poz. 721 ze zm.) okazał się słuszny, gdyż Organ bezzasadnie uznał, że Skarżąca nie ma prawa do skorzystania z obniżenia obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ powinien uwzględnić zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisów w co do uprawnienia Skarżącej do skorzystania z obniżenia wpłat na P.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem Skarżącej polegało na sprzeczności ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie potwierdził się, ponieważ stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a tylko wywiedzione z niego konsekwencje prawne uznać należało za błędne.

W tym stanie rzeczy w oparciu o 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.