Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 837/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 1  i  ust.5 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 sierpnia 2019 r.[...]; 2. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 2 sierpnia 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia 8 marca 2019 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 8 marca 2019 r. (nr [...]) Wójt Gminy przyznał M. Ś. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, w związku z opieką nad A. Ś., w kwocie 1.477 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do dnia 28 lutego 2029 r. w kwocie 1.583 zł miesięcznie.

W dniu 2 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją (nr [...]) - działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej powoływanej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 222 ze zm. – dalej jako "u.ś.r.") oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – orzekło o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Wójta Gminy z dnia 8 marca 2019 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że postępowanie wszczęto z urzędu w związku z informacją Wójta Gminy, że M. Ś. (zwana dalej "stroną", "skarżącą"), na podstawie decyzji KRUS z dnia 22 listopada 2018 r. (nr [...]), pobiera zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka w okresie od dnia 4 października 2018 r. do dnia 2 października 2019 r.

Kolegium podkreśliło, że stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w przypadku wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przy czym jako rażące naruszenie prawa należy traktować sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W rozpatrywanej sprawie istotna jest treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa warunki nabywania świadczeń rodzinnych, w tym przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie wtedy, jeżeli osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia i lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z wymaganymi wskazaniami. Przesłanką niezbędną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest więc rezygnacja z aktywności zawodowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną osobą. Zwrot "w związku" jest tu kluczowy, ponieważ nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia uprawnia do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie taka, która bezpośrednio wiąże się z koniecznością sprawowania opieki.

Zdaniem Kolegium uzyskanie prawa do zasiłku macierzyńskiego wprost wyklucza przyjęcie podstawy do stwierdzenia, że ma miejsce sytuacja rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez stronę. Świadczenie pielęgnacyjne jest ekwiwalentem finansowym dla osób, które z własnej woli nie podejmują zatrudnienia lub z niego zrezygnują, aby sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Nie może być osobą uprawnioną do świadczenia ktoś, kto nie podejmuje zatrudnienia lub pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania.

Zasiłek macierzyński stanowi prawnie ekwiwalent tożsamy z zaprzestaniem zarobkowania w związku z opieką nad dzieckiem. Podobnie świadczenie pielęgnacyjne stanowi rodzaj rekompensaty dla osoby, która musiała zrezygnować z aktywności zawodowej na rzecz opieki nad osobą niepełnosprawną. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną.

W przypadku strony nie zachodzi zatem przesłanka niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem strona nie świadczy pracy bez względu na jej charakter i nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na uzyskane prawo do zasiłku macierzyńskiego, należne w związku z urodzeniem dziecka. Okoliczność ta, wobec skorzystania z prawa do zasiłku macierzyńskiego wykluczała prawną podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W tej sytuacji - skoro strona nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego - Kolegium zobligowane było do wzruszenia decyzji przyznającej świadczenia pielęgnacyjne i stwierdzenia, że zakwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., a w konsekwencji stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności tej decyzji.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że od dnia 20 lutego 2013 r. do chwili obecnej osobiście sprawuje opiekę nad małoletnim synem A., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z wymaganymi wskazaniami, wobec czego zrezygnowała z zatrudnienia i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Stan ten nie zmienił się także po urodzeniu kolejnego dziecka - J. Okoliczność, że jest małżonkiem rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, skutkowała przyznaniem jej prawa do zasiłku macierzyńskiego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 października 2019 r. (nr [...]) utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 2 sierpnia 2019 r.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że strona jest matką małoletnich dzieci – A. i J. Bezsprzeczne jest również to, że decyzją z dnia 8 marca 2019 r. przyznano jej na okres od 1 listopada 2019 r. do 28 lutego 2029 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Nadto syn A. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29 listopada 2018 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji oraz konieczności korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 22 listopada 2018 r. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznano natomiast stronie zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka – J. Ś. (ur. 4 października 2018 r.), który przysługuje od dnia 4 października 2018 r. do dnia 2 października 2019 r.

Kolegium wskazało, że mając na uwadze treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie znalazło podstaw do zmiany swojej decyzji z dnia 2 sierpnia 2019 r., podzielając w pełni argumentację zawartą w uzasadnieniu tej decyzji.

M. Ś. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7a k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 2 sierpnia 2019 r., w sytuacji, gdy Wójt Gminy w uzasadnieniu swego wniosku z dnia 15 maja 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wskazał, iż w obowiązujących przepisach nie można znaleźć sformułowania jednoznacznie zabraniającego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym przebywaniu na zasiłku macierzyńskim. Jak wskazał organ, słuszność pobierania świadczenia jedynie budzi wątpliwości, co doprowadziło do tego, iż utrzymano w mocy decyzję, która odebrała skarżącej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy pozostawały wątpliwości co do treści normy prawnej, które powinny zostać rozstrzygnięte na jej korzyść;

- art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 2 sierpnia 2019 r. w sytuacji braku stabilności orzeczniczej Wójta Gminy, co niewątpliwie skutkuje brakiem zaufania wobec organów administracji, stwarza niepewność stanu prawnego, w którym obywatel traci przyznane mu uprawnienia pomimo braku zmiany stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że - wbrew stanowisku organów administracyjnych - od dnia 20 lutego 2013 r. do chwili obecnej skarżąca osobiście sprawuję opiekę nad małoletnim synem A., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z wymaganymi wskazaniami. W związku z tym zrezygnowała z zatrudnienia i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Okoliczność, że w dniu 4 października 2018 r. urodziła kolejne dziecko – J. Ś., nie wpłynęła w żaden sposób na dotychczasowy sposób opieki nad synem A. To okoliczność, że jest małżonkiem rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, skutkowała przyznaniem jej prawa do zasiłku macierzyńskiego.

W ocenie skarżącej nie ma w obowiązującym systemie prawnym jednoznacznej podstawy prawnej zakazującej wprost pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym przebywaniu na zasiłku macierzyńskim zwłaszcza w sytuacji, gdy świadczenia te przyznane zostały w dwóch różnych stanach faktycznych i dotyczą różnych dzieci. Na poparcie swojego stanowisko powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. podjętą w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. akt I OPS 15/13, zgodnie z którą dodatek do zasiłku rodzinnego na urlopie wychowawczym przysługuje na każde dziecko. Wobec powyższego zasada ta winna obowiązywać również w niniejszej sprawie, w której w czasie sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, matka nabywa prawo do zasiłku rodzinnego w związku z urodzeniem kolejnego dziecka oraz w związku ze spełnieniem przesłanek określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczność nabycia prawa do zasiłku rodzinnego nie prowadzi wszak do zaprzestania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i nie niweluje związanego z tym braku możliwości świadczenia jakiejkolwiek pracy.

Podkreśliła, że niepełnosprawność syna ma charakter stały i będzie się utrzymywać nawet po zakończeniu leczenia i pobierania przez matkę dziecka zasiłku macierzyńskiego przyznanego na inne dziecko. Zaznaczyła, że nie podejmuje lub też nie rezygnuje z zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej z uwagi na fakt uzyskania prawa do zasiłku macierzyńskiego, należnego w związku z urodzeniem syna J., lecz wyłącznie z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad synem A. w związku z jego znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W jej ocenie nie bez znaczenia jest też w tym wypadku brak stabilności orzeczniczej Wójta Gminy wprowadzający stan niepewności prawnej, w którym obywatel traci przyznane mu uprawnienia pomimo braku zmiany stanu faktycznego, co narusza art. 8 k.p.a., a także rozbieżność orzecznicza różnych gmin, co wiąże się z poczuciem nierównego traktowania obywateli przez organy administracji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (brak związania wnioskami skargi). Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił skargę.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia 8 marca 2019 r. (nr [...]) w sprawie ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kwestią sporną w sprawie było natomiast to, czy ww. decyzja Wójta Gminy orzekająca o przyznaniu M. Ś. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w związku z opieką nad synem A. Ś., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, została wydana - jak przyjął organ - z rażącym naruszeniem prawa, przy zaistnieniu przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera definicji "rażącego naruszenia prawa". Definicja ta została ukształtowana poglądami wyrażanymi w doktrynie oraz w orzeczeniach sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. akt II SA 1531/94, publ. ONSA 1996/1/37). Innymi słowy "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą i nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Oceniając, czy zachodzą w sprawie przesłanki wyszczególnione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ orzekający w tym zakresie obowiązany jest ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. W związku z tym należy ocenić, czy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania - a to poprzez proste zestawienie ich ze sobą, zaś charakter naruszenia prawa winien powodować, że decyzja ta nie może być zaakceptowana, jako akt prawny wydany przez organ praworządnego państwa i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Należy przy tym podkreślić, że sama oczywistość naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze takiego naruszenia. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w ogólnym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie - do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 536/19, LEX nr 2751646).

W ocenie Sądu przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności przez organ nadzoru kwestionowanej decyzji Wójta Gminy z dnia 8 marca 2019 r., nie zachodzą w niniejszej sprawie, bowiem – wbrew stanowisku Kolegium – stan faktyczny sprawy nie daje podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak wskazał organ. Powołany przepis – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji – stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżąca opiekuje się swoim dzieckiem, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 29 listopada 2018 r. (nr [...]) wynika, że syn skarżącej – A. Ś. (ur. 20.02.2013 r.) pozostaje osobą niepełnosprawną od urodzenia, zaś orzeczenie to zostało wydane na okres do dnia 19 lutego 2029 r. Z kolei z oświadczenia skarżącej z dnia 7 lutego 2019 r., złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej w toku postępowania w sprawie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, wynika natomiast, że niepełnosprawność jej syna A. wymaga od niej całkowitego zaangażowania w opiekę nad nim i że nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na synem.

Organ nadzoru zakwestionował natomiast spełnienie przez skarżącą przesłanki "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności", stojąc na stanowisku, że fakt uzyskania przez skarżącą prawa do zasiłku macierzyńskiego wyklucza spełnienie tej przesłanki, gdyż "strona nie świadczy pracy bez względu na jej charakter i nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na uzyskane prawo do zasiłku macierzyńskiego, należne w związku z urodzeniem dziecka" i "okoliczność ta, wobec skorzystania z prawa do zasiłku macierzyńskiego wyklucza prawną podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego".

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, a tym bardziej w kontekście wypełnienia przesłanki wydania decyzji z "rażącym naruszeniem prawa" czyli stwierdzenia – jak zostało to wyżej wyjaśnione - oczywistej (wyraźnej, jednoznacznej) sprzeczności tej decyzji, a mówiąc ściślej podjętego w niej przez organ rozstrzygnięcia, z jasnym i jednoznacznym brzmieniem zastosowanego przy jego podejmowaniu przepisu.

Przede wszystkim z treści powołanego przez organ art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, że nabycie prawa do zasiłku macierzyńskiego wyklucza, jak przyjął organ, prawną podstawę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, taki wniosek nie wypływa także z pozostałych jednostek redakcyjnych powołanego artykułu, a w szczególności z ust. 5, określającego negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czyli wskazującego właśnie na takie okoliczności, które w zamyśle ustawodawcy wykluczają przyznanie tego świadczenia. I tak, w odniesieniu do osoby sprawującej opiekę, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli ta osoba: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym; b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r.). Przyjąć zatem należy, że gdyby racjonalny ustawodawca zamierzał zastosować wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu tegoż właśnie prawa z prawem do zasiłku macierzyńskiego, to - obok wyraźnie wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. rodzajów świadczeń - wymieniłby także zasiłek macierzyński, przesądzając tym samym o tym, że ustalenie wobec osoby sprawującej opiekę prawa do zasiłku macierzyńskiego wyłącza możliwość jednoczesnego otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku: z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 443/17, LEX nr 2354789 oraz z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 275/18, LEX nr 2506302). Wobec braku takiej regulacji nie sposób jest zatem przyjąć, że fakt legitymowania się przez sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną prawem do zasiłku macierzyńskiego w sposób oczywisty i jednoznaczny w świetle powołanego przepisu, wyłącza prawo tego opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym okoliczność ta, rozumiana jako "rażące naruszenie prawa", może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, na podstawie której temu opiekunowi zostało przyznane już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie należy wskazać, że z okoliczności sprawy nie wynika także, by w przypadku skarżącej można byłoby uznać, iż nie została spełniona przesłanka "nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności". Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, pozostaje beneficjentką świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A. Ś. nieprzerwanie od 1 września 2013 r. (zob. wydane przed kwestionowaną decyzją - decyzje Wójta Gminy z dnia: 5 listopada 2013 r., 14 maja 2014 r., 18 stycznia 2017 r., 18 stycznia 2018 r.). Oznaczać to tym samym musi, że skarżąca w całym tym okresie pozostawała nieczynna zawodowo z powodu opieki nad ww. dzieckiem – tylko taka bowiem okoliczność uzasadniała otrzymywanie przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Fakt otrzymania przez nią zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia kolejnego dziecka w żaden sposób nie zmienia tej sytuacji. Nie można bowiem uznać, że uzyskanie przez skarżącą prawa do zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia kolejnego dziecka – J., automatycznie oznacza, że przestała ona sprawować faktyczną opiekę nad synem A., i tym samym odpadła konieczna przesłanka "niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" nad ww. dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jednocześnie też z akt sprawy nie wynika, by móc zakwestionować fakt, że powodem "rezygnacji skarżącej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" przestała być konieczność sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem A. Za takowy nie może zostać uznany sam fakt urodzenia przez skarżącą kolejnego dziecka.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wobec braku przepisu, który w sposób jednoznaczny wykluczałby prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania ustalonego prawa do zasiłku macierzyńskiego, brak było podstaw do uznania wydania kwestionowanej decyzji Wójta Gminy z dnia 8 marca 2019 r. z "rażącym" naruszeniem ww. przepisów prawa i stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, stwierdzając naruszenie powołanych przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, o czym orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku, natomiast stwierdziwszy w opisanym stanie faktycznym i prawnym brak istnienia podstawy prawnej do prowadzenia przez organy niniejszego postępowania, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku.