Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1719/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22 oddalającego sprzeciw T.W od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 157/22, oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu w dniu 31 stycznia 2022 r. odwołania T.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, działając w oparciu o art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.), art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, z późn. zm.), decyzją nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję T. W. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 lutego 2022 r. powyższy sprzeciw został zarejestrowany pod sygn. akt II SA/Lu 157/22.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 157/22, WSA w Lublinie oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego (sentencja wyroku).

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że "decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 41 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., daiej: u.p.s.), art. 15o ust. 1 i ust 1a ustawy z 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U, z 2020 r. poz. 374 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] odmawiającą przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia".

Przedstawiając stan sprawy, Sąd wskazał, że "w dniu 20 października 2020r. wpłynął wniosek T. W. o świadczenie w wysokości 300 zł miesięcznie na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych. W dniu [...] listopada 2020 r. została wydana decyzja o odmowie przyznania tego zasiłku. Po rozpatrzeniu odwołania T.W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który decyzją z [...] maja 2021r., znak: [...] ponownie odmówił przyznania T. W. wnioskowanego świadczenia. W trakcie wywiadu środowiskowego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji T. W. stwierdziła, że jej wydatki na leki i środki pomocnicze wynoszą około 200 zł miesięcznie, jednakże organ stwierdził, że nie znajduje to potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji, ponieważ w okresie od stycznia do grudnia 2020 r. dostarczone zostały faktury (faktury datowane w lutym, kwietniu, maju, sierpniu, październiku i grudniu) za zakupione lekarstwa oraz inhalator na łączną kwotę [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...] zł. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków sfinansować zakup lekarstw, tym bardziej, że nie wskazała innych niezbędnych wydatków, które skutkowałyby brakiem środków na zakup lekarstw".

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 marca 2022 r. złożyła T. W. (reprezentowana przez radcę prawnego), zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj:

a) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku nie znajdującego oparcia w aktach sprawy, a w konsekwencji wydanie wyroku pomimo nierozpoznania przez Sąd istoty sprawy;

b) naruszenie art. 138 P.p.s.a poprzez wydanie wyroku, którego sentencja nie koresponduje z uzasadnieniem tego wyroku, a tym samym, nie stanowi prawidłowego rozstrzygnięcia, w rozumieniu w art. 138 P.p.s.a.;

c) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niemającego oparcia w stanie faktycznym sprawy;

d) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd nie rozpoznał istoty sprawy.

Wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Strona wskazała, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż sprzeciw Skarżącej nie został przez Sąd I instancji de facto rozpoznany, gdyż ustalony przez ten Sąd stan faktyczny sprawy nie ma nic wspólnego z wnioskiem Skarżącej o przyznanie jej zasiłku na zakup opału, lecz dotyczy zupełnie innej sprawy administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że wniesienie sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju, którego zakres jest ograniczony do jednej kategorii decyzji ostatecznych organu odwoławczego. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. - ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e P.p.s.a.), ale czyni to przez pryzmat przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie, określających zakres postępowania wyjaśniającego i pozwalających ustalić konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy. Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie ma jednak możliwości dokonania oceny zaskarżonego wyroku w powyższym zakresie wobec charakteru zarzutów kasacyjnych, które NSA uznał za usprawiedliwione co do naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. podzielając argumentację przywołaną na ich poparcie.

Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...). W myśl zaś art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zdaniem Sądu kasacyjnego, bezspornym jest, że Wydział I Orzeczniczy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarejestrował w swoich urządzeniach ewidencyjnych pod sygn. akt II SA/Lu 157/22, sprawę ze sprzeciwu T, W, od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Wraz z aktami sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało do Sądu odpowiedź na sprzeciw, wnosząc w niej o oddalenie sprzeciwu T. W. od decyzji z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...].

Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22, WSA w Lublinie oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], na co wskazuje sentencja wyroku.

Natomiast, z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że WSA w Lublinie rozpoznał sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] odmawiającą przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego (w cytowanej decyzji była mowa o zasiłku okresowym, a nie celowym) na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Również w dalszej części ustaleń Sąd pierwszej instancji przytacza informacje znajdujące się w aktach sprawy zakończonej decyzją SKO w [...] nr [...], a nie tej objętej sentencją wyroku, [...].

Trafny jest więc zarzut dotyczący rozbieżności pomiędzy sentencją wyroku, a jego uzasadnieniem. W sentencji, Sąd I instancji określił, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w sprawie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, a w uzasadnieniu wyroku przedmiotem rozważań uczynił ustalenia i ocenę organu poczynionych w innej sprawie T. W., zakończonej decyzją odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych.

Autor skargi kasacyjnej trafnie zauważa, że Sąd pierwszej instancji w istocie nie orzekał na podstawie akt sprawy dotyczącej zasiłku celowego na zakup opału i nie skontrolował zaskarżonej decyzji. Co narusza przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. wymagający, by wydanie wyroku nastąpiło na podstawie akt sprawy. Zaś uzasadnienie wyroku, w myśl art. 141 § 4 P.p.s.a powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odnosi się do sprawy administracyjnej opisanej w sentencji wyroku, a więc tej zainicjowanej wnioskiem Skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału i zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji. WSA w uzasadnieniu wyroku przestawił stan innej sprawy niż ta rozstrzygnięta sentencją, co narusza art. 141 § 4 P.p.s.a.

Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 P.p.s.a, gdyż sentencja zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy tj.: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta (...), datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.

Nie jest też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 P.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie stosował tych przepisów, a swoje rozstrzygnięcie oparł na normie wynikowej z art. 151a § 1 P.p.s.a.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpoznając sprzeciw ustali stan sprawy adekwatny do przedmiotu rozstrzygnięcia, bazując na aktach sprawy dotyczącej zaskarżonej decyzji i przeprowadzi jej kontrolę.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu wskazać należy, że jego adresatem powinien być Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jako właściwy, stosownie do regulacji art. 254 p.p.s.a.