Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1230/96
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1997-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 90
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
Teza: Upadły podmiot gospodarczy pozostaje podatnikiem, do którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów ustaw podatkowych.

Syndyk działa w imieniu i na rachunek upadłego, jednakże w zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszelkimi prawnymi tego stanu rzeczy konsekwencjami /art. 90 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./.

TEZY

Upadły podmiot gospodarczy pozostaje podatnikiem, do którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów ustaw podatkowych.

Syndyk działa w imieniu i na rachunek upadłego, jednakże w zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszelkimi prawnymi tego stanu rzeczy konsekwencjami /art. 90 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Syndyka Banku Komercyjnego "P." w P. - w upadłości na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 5 lipca 1996 r. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług - oddalił skargę.


UZASADNIENIE

Syndyk Banku Komercyjnego "P." S.A. w P. pismem z 16.01.1996 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w P. o zwrot nienależnie uiszczonego podatku od towarów i usług w kwocie 63 zł i 20 groszy z tytułu sprzedaży organów elektrycznych i pistoletu gazowego.

W piśmie tym syndyk podał, że podatek ten został naliczony zgodnie z fakturą VAT z 13.07.1995 r. /organy elektryczne/ i rachunkiem uproszczonym z 4.01.1995 r. /pistolet gazowy/, a następnie kwota naliczonego podatku wpłacona została do Urzędu Skarbowego.

W dniu 11.01.1995 r. ogłoszona została upadłość Banku Komercyjnego "P." i od tego dnia majątkiem zarządza syndyk. Zdaniem syndyka, na postawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie jest on podatnikiem tego podatku. Zgodnie bowiem z art. 38 Kc osoby prawne działają przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie. Syndyk nie jest organem banku i w związku z tym sprzedaż przez syndyka mienia banku w toku postępowania upadłościowego nie ma przymiotu podatnika VAT, sprzedaż bowiem nie jest dokonywana przez organy banku. Sprzedaż taka nie spełnia pozostałych warunków określonych w art. 5 ust. 1 pkt powołanej ustawy, żaden bowiem upadły podmiot nie sprzedaje samodzielnie mienia w upadłości zwłaszcza w sposób częstotliwy i nie czyni tego również syndyk.

Urząd Skarbowy w P., decyzją z 14.03.1996 r. na podstawie art. 10 ust. 2 w związku z art. 2 i 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ - odmówił określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i lipiec 1995 r. w innych wysokościach niż wynikające ze złożonych deklaracji VAT-7 za te miesiące, odmawiając zwrotu przedmiotowej kwoty podatku. W uzasadnieniu tej decyzji organ podatkowy I instancji podał, że nie podziela poglądu i stanowiska wyrażonego we wniosku syndyka, ponieważ z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy nie wynika, że podatnikiem jest tylko taka osoba, która wykonuje określone czynności /osoba prawna przez swoje organy/. Ponieważ prawnie dopuszczalne jest dokonywanie czynności przez przedstawiciela, podatnikiem jest również podmiot, który dokonuje czynności podlegające opodatkowaniu, w praktyce zaś życia gospodarczego podatnicy dokonują czynności przez przedstawicieli, którzy są umocowani do działania w jego imieniu.

Wobec powyższego Urząd Skarbowy nie podzielił interpretacji przepisu art. 5 przedstawionej we wniosku syndyka, a zakładającej, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstaje tylko wtedy, gdy podatnik działa osobiście. W niniejszej sprawie - zdaniem organu podatkowego - spełniony został również warunek wynikający z powołanego przepisu, tj. zaistniały okoliczności wskazujące na zamiar wykonania ich w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo, a także wówczas, gdy czynności te polegają na jednorazowej sprzedaży rzeczy w tym celu nabytej.

Zamiar częstotliwego dokonywania określonych czynności dotyczy wszelkich czynności podlegających opodatkowaniu, a nie tylko czynności określonego rodzaju. Oznacza to, że jeśli przedmiotem działalności banku jest wykonywanie w sposób częstotliwy usług związanych z czynnościami bankowymi, opodatkowaniu podlegać będą także czynności wykraczające poza zwykły zakres działalności banku, jak na przykład sprzedaż środków trwałych czy też przedmiotów zajętych przez bank w drodze licytacji. Urząd Skarbowy zatem uważa, że sprzedaż przedmiotów określonych we wniosku jest czynnością, o której mowa w art. 2 cyt. ustawy, i została dokonana przez podmiot spełniający warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Syndyk Banku Komercyjnego "P." odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc, że stanowisko Urzędu Skarbowego nie jest słuszne, ponieważ organ ten powinien wydać decyzję o zwrocie podatku lub o odmowie zwrotu, a ponadto wykładnia przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług dokonana przez Urząd Skarbowy jest błędna. Syndyk nie jest organem upadłego, ale organem państwowym. W związku z tym, w razie sprzedaży przez syndyka mienia upadłego w toku postępowania upadłościowego upadły bank nie ma przymiotu podatnika VAT, sprzedaż bowiem nie jest dokonywana przez organy banku. Sprzedaż ta nie spełniała warunków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Upadły podmiot nie sprzedaje samodzielnie mienia w upadłości zwłaszcza w sposób częstotliwy. Zdaniem odwołującego się, wiązanie obowiązku podatkowego z objęciem przez syndyka zarządu i przez to działaniem za upadłego pozostaje w sprzeczności z art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy przepis ten bowiem wiąże obowiązek podatkowy z działaniem we własnym imieniu i na własny rachunek.

Izba Skarbowa w P. decyzją z 5.07.1996 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu podatkowego I instancji podkreślając, że w wyniku postawienia przedsiębiorstwa w stan upadłości nie traci ono osobowości prawnej i prawa własności swojego majątku, lecz jedynie prawo do zarządu oraz możliwość rozporządzania swoim majątkiem, który stanowi masę upadłości, którą z dniem jej ogłoszenia obejmuje syndyk. Syndyk rozporządza masą upadłości i przeprowadza jej likwidację m. in. przez sprzedaż ruchomości i nieruchomości wchodzących w skład tej masy.

Syndyk dokonuje zatem czynności, o których mowa w art. 2 cyt. ustawy, działając za upadłego. Podatnikiem pozostaje nadal upadły. Izba Skarbowa zauważyła również niekonsekwencję w działaniu syndyka, który wystąpił tylko o zwrot podatku na podstawie dwóch faktur.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik syndyka Banku Komercyjnego "P." wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Problem sporny pomiędzy stronami w niniejszej sprawie sprowadza się zasadniczo do kwestii, czy zakres podmiotowy określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - obejmuje również podatników postawionych w stan upadłości, których majątkiem zarządza syndyk masy upadłości. Stosownie do treści powołanego przepisu, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne (...), jeżeli wykonują we własnym imieniu i na własny rachunek czynności, o których mowa w art. 2, w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy, nawet jeżeli zostały wykonane jednorazowo (...) Z mocy art. 90 prawa upadłościowego /rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Dz.U. nr 93 poz. 834 ze zm./ - syndyk obejmuje z samego prawa majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. Likwidacja następuje przez sprzedaż nieruchomości i ruchomości, przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego i zrealizowanie innych jego praw majątkowych, wchodzących w skład masy upadłości /art. 112/.

Zdaniem Sądu, należy podzielić pogląd organów podatkowych w niniejszej sprawie, że upadły podmiot gospodarczy pozostaje podatnikiem, do którego stosują się prawa i obowiązki wynikające z przepisów ustaw podatkowych. Syndyk działa w imieniu i na rachunek upadłego, jednakże w zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszelkimi prawnymi tego stanu rzeczy konsekwencjami.

Zgodzić się również należy z organami podatkowymi, że spełniona została również druga przesłanka z art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, tj. wykonywanie czynności wskazujących na zamiar wykonywania ich w sposób częstotliwy, co dotyczy wszelkich czynności mogących podlegać opodatkowaniu, a czynności takie syndyk niewątpliwie podjął - w rozumieniu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy. W myśl powołanego przepisu ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podatek ten ma charakter podatku powszechnego. Sprzedaż towarów, z wyjątkiem sytuacji wymienionych w art. 14 przewidującym zwolnienie od podatku, podlega opodatkowaniu.

Nie budzi zaś wątpliwości fakt, że sprzedaż towarów dokonywana w toku likwidacji przez syndyka majątku upadłego nie jest zwolniona z przedmiotowego podatku. Z tego też względu niezasadny jest zarzut skargi, że syndyk /lub upadły Bank/ nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Mając powyższe na uwadze i uznając skargę za niezasadną na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/, należało orzec jak w sentencji wyroku.