Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1466/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skarg I.K. oraz W.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 września 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargi oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 27 listopada 2015 r. znak [...], na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 - tekst jedn. ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 - tekst jedn.) orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 0,2802 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz: W. Z., M. K., W. S., I. K., I. K., K. M., A. S., D. M., T. K. oraz I. R.

Orzekając w ww. sposób organ I instancji wskazał, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek W. Z. zawarty w piśmie z dnia 8 listopada 1995 r., skierowany do byłego Urzędu Rejonowego w [...]. Roszczeniem o zwrot objęto części wywłaszczonych parcel katastralnych: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...]b. gm. kat. [...], położonych przy ul [...], które obecnie stanowią części działek: nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...].

Dalej organ przedstawił krąg osób uprawnionych do dochodzenia zwrotu przedmiotowej nieruchomości (poprzedniego współwłaściciela oraz spadkobierców poprzednich współwłaścicieli).

Dalej organ przytoczył, na podstawie dokumentacji geodezyjno - kartograficznej zgromadzonej w aktach sprawy, podziały i zmiany oznaczeń parcel i stwierdził, że z porównania mapy uzupełniającej planu podziału parcel katastralnych w b. gm. kat. [...] z aktualną mapą ewidencyjną wynika, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość, oznaczona jako część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], odpowiada parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...].

Wniosek o zwrot nieruchomości podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Organ przywołał brzmienie przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej "u.g.n.") i wskazał, że stosownie do postanowień cytowanych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są: wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części), tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje definicję legalną stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej wymienione przesłanki muszą zaistnieć łącznie.

Dokonane w sprawie ustalenia dowodzą, iż pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione.

Dla ustalenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n..

Z decyzji o wywłaszczeniu z dnia 23 października 1980 r. nr [...] , wydanej przez Urząd Dzielnicowy [...] wynika, iż parcela katastralna l. kat. [...] b. gm. kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy pawilonu typu "[...]", zgodnie z decyzją Biura Planowania Przestrzennego nr [...] z dnia 6 marca 1980 r., zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji.

Mając na uwadze powyższe, do akt sprawy z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta [...] pozyskano decyzję Biura Planowania Przestrzennego zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 6 marca 1980 r. nr [...] wraz z załącznikiem graficznym stanowiącym plan zagospodarowania budynku administracyjnego typu "[...]". Z ww. planu wynika, iż w granicach powoływanego planu miał zostać usytuowany pawilon administracyjny wraz z infrastrukturą towarzyszącą, tj.: parkingami i podjazdami, krzewami, trawnikami oraz zielenią wysoką. Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość jedynie w niewielkiej części jest objęta granicą lokalizacji pawilonu typu "[...]", co wynika z kompilacji położenia działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] (w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...]) z planem realizacyjnym powyższej inwestycji wykonanej w dniu 23 czerwca 2014 r. przez Przedsiębiorstwo Usług Inżynieryjno - Budowlanych [...]. Jak wynika z ww. porównania część znajdująca się w granicach lokalizacji miała stanowić teren zielony przy drodze dojazdowej do pawilonu. Z kolei pozostała część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, jako iż znajduje się poza planem realizacyjnym, była od początku zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 23 października 1980 r. nr [...], wydanej przez Urząd Dzielnicowy [...].

Niemniej jednak dla jednoznacznego wykazania, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 23 października 1980 r. nr [...], zgodnie z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny", jako dowód w niniejszym postępowaniu dopuszczono zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie. Powołane zdjęcia przedstawiają przedmiotowy teren w latach 1982 oraz 1993. Na fotografii z 1982 r. zawnioskowany do zwrotu teren jest niezagospodarowany, porośnięty trawą oraz drzewami. W roku 1993 zagospodarowanie przedmiotowej działki się nie zmieniło, a mianowicie nadal stanowiła ona teren zielony w całości porośnięty drzewami.

Ponadto w przedmiotowej sprawie, w dniu [...] maja 2014 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, podczas której ustalono, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość, oznaczona jako część działki nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] ma kształt nieregularny, a jej granice przedstawiają się w następujący sposób: granica południowa częściowo biegnie równolegle do jezdni asfaltowej stanowiącej podjazd do budynku przy ul. [...], a częściowo po terenie zielonym. Z kolei granica wschodnia biegnie równolegle do ogrodzenia działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...]. Granica północna biegnie od ww. ogrodzenia w stronę ul. [...] po terenie zielonym, a granica zachodnia w części biegnie równolegle do ul. [...], aby następnie załamać się w kierunku podjazdu do budynku przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość w całości stanowi teren zielony, porośnięty niepielęgnowaną trawą oraz drzewami. Z kolei w kilku miejscach znajdują się składowiska ziemi oraz gałęzi.

W trakcie prowadzonego postępowania, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania i eksploatacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych, teletechnicznych i energetycznych zlokalizowanych na przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie przywołanych w decyzji dowodów przedstawiono wyniki ustaleń w tym zakresie.

Pozyskane do akt sprawy informacje, zawarte w pismach poszczególnych przedsiębiorców, dotyczące przebiegu eksploatowanej przez nich infrastruktury technicznej świadczą o tym, iż na nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] nie podjęto działań zmierzających do budowy pawilonu typu "[...]", polegających na uzbrojeniu w niezbędne media ww. nieruchomości.

Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody, przedstawione wyżej, wskazują, iż na przedmiotowym terenie, w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego jako budowa pawilonu typu "[...]". Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się jedynie w niewielkiej części w granicach lokalizacji, wskazanej na załączniku graficznym do decyzji Biura Planowania Przestrzennego nr [...] z dnia 6 marca 1980 r., zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji polegającej na budowie pawilonu typu "[...]". Wątpliwości nie ulega, iż w przeważającej części zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się poza ww. planem realizacyjnym, co przesądza o jej zbędności na cel wywłaszczenia od samego początku. Aktualne zagospodarowanie terenu, jak również archiwalne zdjęcia lotnicze potwierdzają przytoczoną powyżej tezę.

Przeprowadzone postępowanie w sposób jednoznaczny przesądza o zbędności nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...] na cel uzasadniający jej wywłaszczenie.

Niemniej jednak, zdaniem organu, przeszkodą do wydania orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela oraz spadkobierców poprzednich współwłaścicieli jest stan prawny tej nieruchomości.

Opisana wyżej nieruchomość stanowi własność Gminy [...] jednakże pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym "T." Spółka z o.o. z siedzibą w K.

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1998 r. nr Rep. [...] ustanowiono na rzecz spółki pod firmą "R." Spółka Akcyjna z siedzibą w W. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...].

Następnie w dniu [...] grudnia 2011 r., na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] prawo użytkowania wieczystego zostało przeniesione na rzecz spółki pod firmą "T." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

Z uwagi na wskazany stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem zaszła przeszkoda dla dalszego prowadzenia postępowania w sprawie o zwrot.

W związku z powyższym Starosta [...] postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. nr [...]: zawiesił z urzędu postępowanie o zwrot do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu przez sąd powszechny ważności ww. umów ustanowienia użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 1998 r. oraz umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 2011 r.; wezwał osoby uprawnione do ubiegania się o zwrot do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z pozwem o ustalenie ważności wyżej wymienionych umów użytkowania wieczystego - w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym wskazywane postanowienie stanie się ostateczne.

Ww. postanowienie Starosty [...] stało się ostateczne w dniu 19 grudnia 2014 r., co oznacza, iż dowód wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należało doręczyć do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w [...] w terminie do dnia 19 marca 2015 r.

Następnie w dalszej części uzasadnienia decyzji Starosta [...] podał motywy, dla których orzekł jak w sentencji przytoczonego wyżej postanowienia, wskazując na ówczesną linię orzeczniczą, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 czerwca 2006 r., sygn. akt. II SA/Kr 2306/02.

Organ podkreślił, iż w dniu 15 września 2015 r. została podjęta uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego, sygn. III CZP 107/14, w której Sąd Najwyższy stwierdził, iż umowa sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości oraz umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na takiej nieruchomości nie są nieważne z powodu ich zawarcia z naruszeniem art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.).

Dalej organ wskazał, że wprawdzie wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, niemniej jednak nie zmienia to faktu, iż zgodnie z aktualną linią orzeczniczą brak jest podstaw do unieważnienia umów cywilnoprawnych, które zostały zawarte z naruszeniem przepisów dotyczących zwrotów wywłaszczonych nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. nr [...] Starosta [...] podjął postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. nr [...].

Organ na koniec wskazał, że obecny stan prawny nieruchomości powoduje zatem, iż należało odmówić zwrotu przedmiotowej nieruchomości, zbędnej na cel wywłaszczenia w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n., ale będącej we władaniu podmiotu innego, niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Warunkiem bowiem dokonania zwrotu nieruchomości jest władanie tą nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.

W dniu 26 listopada 2015 r. do organu prowadzącego postępowanie wpłynęło pismo W. Z. oraz K. K., w którym strony wniosły o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...], jako strony niniejszego postępowania, do wystąpienia do sądu powszechnego z odpowiednimi pozwami w sprawie ustalenia przez sąd powszechny ważności umów: ustanowienia użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 1998 r. nr Rep. [...] oraz umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr Rep. [...]. Mając na uwadze aktualną linię orzeczniczą organ uznał ten wniosek za bezzasadny.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 września 2016 r., znak [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – po rozpoznaniu odwołania Gminy [...] - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 27 listopada 2015 r. znak: [...] w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz W. Z., M. K., W. S., I. K., I. K., K. M., A. S.j, D. M., T. K. i .I R.

Rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa zwrotu ww. nieruchomości w trybie art. 136 i nast. u.g.n..

Organ przytoczył brzmienie przepisów art. 136 ust. 3 zd. 1 u.g.n. i art. 137 ust. 1 u.g.n. i zwrócił uwagę, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn.: P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał dalej, że skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jak wskazuje się w orzecznictwie -jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2); przywołano orzecznictwo sądowe.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione osoby, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy stosowne dokumenty.

Jak wynika z akt organu I instancji, decyzją z 23 października 1980 r. znak: [...] Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł w pkt l o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], w b. gm. kat. [...], oznaczonej jako parcele l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...] (której części odpowiada będąca przedmiotem niniejszego postępowania część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]), na cele budowy pawilonu typu "[...]" - zgodnie z decyzją Biura Panowania Przestrzennego z 6 marca 1980 r. znak: [...] zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji.

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], stanowi własność Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej – "T." Sp. z o.o. z siedzibą w K., która nabyła to prawo w wyniku umowy z [...] grudnia 2011 r. Rep[...] od spółki "R." S.A. z siedzibą w W., będącej dotychczasowym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy z [...] grudnia 1998 r. Rep. [...].

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania regulacja art. 229 u.g.n., zgodnie z którą roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co wynika z faktu, iż powołana ustawa weszła w życie 1stycznia 1998 r.

Organ odwoławczy dalej wskazał, że zgodnie z uchwałą z 13 kwietnia 2015 r. składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. I OPS 3/14): "jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n."

Organ odwoławczy stwierdził, że taki przypadek ma miejsce w odniesieniu do działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], przy czym zaznaczył, iż w sytuacji zbycia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot po wejściu w życie u.g.n., zbytecznym jest badanie jej zbędności na cel wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 października 2015 r., sygn. II SA/Kr 103/15, CBOSA).

Niezależnie od powyższego, odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż jakkolwiek analiza pozyskanych przez organ I instancji załącznika graficznego do ww. decyzji Biura Panowania Przestrzennego z 6 marca 1980 r. znak: [...], zatwierdzającej plan realizacyjny przedmiotowej inwestycji, jak również wykonanej przez uprawnionego geodetę "Kompilacji położenia działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] z planem realizacyjnym, wynika, iż niewielka część nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem znalazła się w obszarze oznaczonym na ww. planie realizacyjnym jako "granica decyzji", to jednak obszar ten — co jednoznacznie wynika z ww. dokumentów - był immanentnie związany z obiektem planowanym w północnej części tego opracowania (poza "granicami decyzji"), który to obiekt, co wynika z pozyskanych przez organ I instancji zdjęć lotniczych oraz zdjęć satelitarnych przedmiotowego terenu dostępnych w internetowym systemie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie "Geoportal 2" (www.geoportal.gov.pl), nie powstał do czasu złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości (8 listopada 1995 r.), jak również przed 22 września 2004 r. Nie do zaakceptowania jest przy tym pogląd, jakoby roślinność powstała samoczynnie - bez ingerencji człowieka (a taki jej charakter wynika wprost z pozyskanej dokumentacji fotograficznej) - stanowić miałaby "zagospodarowanie literalnie odpowiadające treści planu", przewidującego wykonanie zieleni urządzonej, związanej w sposób oczywisty z obiektem projektowanym na obszarze zlokalizowanym w pewnej odległości (na północ) od terenu objętego planem realizacyjnym.

Zdaniem organu odwoławczego dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości nie ma również znaczenia okoliczność, iż przez teren przedmiotowej części działki nr [...] przebiegają elementy infrastruktury sieciowej, która nie powstała w związku z realizacją celu wywłaszczenia.

Za niezrozumiały organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania, iż organ I instancji odniósł cel wywłaszczenia tylko i wyłącznie do części dawnej parceli I. kat [...], odpowiadającej części działki nr [...], podczas gdy inwestycję określoną jako budowa pawilonu typu "[...]" (który powstał w odległości kilkunastu metrów od omawianej części dawnej parceli l. kat. [...] należy traktować całościowo i tym samym zieleń znajdującą na przedmiotowej nieruchomości należy przyjąć za "przedłużenie planu realizacyjnego". Przyjęcie takiego stanowiska ignoruje bowiem jednoznaczną treść przepisu art. 137 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym: "jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część".

Organ odwoławczy stwierdził, że niezależnie od prawidłowości ustaleń organu I instancji w omówionym zakresie, koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 27 listopada 2015 r. znak: [...], bowiem w postępowaniu przed organem I instancji pominięto ustanowionego w sprawie pełnomocnika M. K. (któremu z kolei doręczono zaskarżoną decyzję), co było jednoznaczne w skutkach z pominięciem strony, stanowiąc o wadliwości zaskarżonej decyzji, niezależnie od trafności podjętego w niej rozstrzygnięcia.

Niemniej, jak ustalono w toku postępowania odwoławczego, ww. profesjonalny pełnomocnik nie reprezentuje już wnioskodawcy (któremu jak wyżej wskazano doręczono ww. decyzję Starosty [...]), bowiem jak wyjaśnił w skierowanym do organu odwoławczego piśmie z 10 lutego 2016 r.: "pozostawał pełnomocnikiem M. K. tylko w postępowaniu pierwszoinstancyjnym", w związku z czym korzystanie w takim przypadku przez organ odwoławczy z kompetencji kasatoryjnych (art. 138 § 2 K.p.a.), byłoby niecelowe i pozbawione podstaw w świetle powołanej regulacji.

Na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia 29 września 2016 r. wniesiono dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżąca I. K. zrzuciła tej decyzji naruszenie przepisów prawa administracyjnego materialnego i procesowego:

- naruszenie art. 7, art. 8, art.9, art. 10, art.77, art.81 oraz art. 107 § 3, art. 138 K.p.a. w szczególności przez samowolne i bez uwzględnienia całości materiału wybiórcze ustalenia, brak wyjaśnienia, niepełne wyjaśnienie oraz sprzeczność ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia ze zgromadzonym materiałem w sprawie, a nadto pominięcie obowiązku udziału stron w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez Wojewodę;

- naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu II instancji i wskazała, że orzecznictwo sądów administracyjnych (WSA i NSA) jednoznacznie wskazuje na rolę i znaczenie planów realizacyjnych, względnie innych porównywalnych planów, dla ustalenia, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Ustalenia organu I instancji, w oparciu o posiadany plan realizacyjny dla budynku administracyjnego typu [...] są jednoznaczne: sporny teren znajdował się poza ustaleniami planu realizacyjnego. Na marginesie skarżąca zaznaczyła, że w roku 2010 została prawomocnie stwierdzona nieważność decyzji wywłaszczeniowej z roku 1980 w części objętej wspomnianym planem realizacyjnym.

Dalej skarżąca wskazała, że przejęty na mocy decyzji z roku 1980 teren był terenem zielonym z krzewami i porośnięty drzewami (zieleń wysoka). Zgromadzony materiał dowodowy jest jednoznaczny.

Skarżąca podniosła, że wniosek o zwrot spornego terenu był złożony w roku 1995. W trakcie postępowania w roku 1998 zostało ustanowione na tej części nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz "R." S.A., która to spółka teren ten następnie zbyła.

Skarżąca wskazała, że ma świadomość, że ze względu na uwarunkowania prawne (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych) nie posiada już możliwości fizycznego uzyskania zwrotu terenu. Zdaniem skarżącej Wojewoda chce za wszelką cenę, z rażącym naruszeniem praw strony, zapobiec możliwości starania się przez skarżącą o odszkodowania za niemożność zwrotu nieruchomości.

Skarżąca W. Z. w swej skardze na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia 29 września 2016 r. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości złożyła w dniu 8 listopada 1995 r. Mimo złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości Urząd Rejonowy (dokładnie ten sam, do którego skarżąca złożyła wniosek o zwrot) w dniu [...] grudnia 1998 r. aktem notarialnym Rep. [...], bez pytania byłych właścicieli lub ich spadkobierców o wolę, oddał część wywłaszczonej nieruchomości w wieczyste użytkowanie "R." S.A., czym oczywiście naruszył art. 47 ust. 4 oraz art. 69 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Ta oddana w wieczyste użytkowanie część wywłaszczonych parcel to obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], oddanej w 1998 r. spółce "R." SA w wieczyste użytkowanie, gdzie następnie "R." S.A. sprzedał uzyskane od Urzędu Rejonowego wieczyste użytkowanie całej działki [...] na rzecz spółki "T." Sp. z o.o.. Skarżąca podniosła, że w dniu 8 października 2007 r. wystąpiła do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych i odnośnie wywłaszczenia terenów pod budynek [...] . Decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowych skarżąca uzyskała w dniu 12 marca 2010 r. - nr [...]; [...].

Skarżąca wskazała, że Wojewoda [...] w decyzji z dnia 12 marca 2010 r. nr [...] orzekł, że odnośnie części działki [...] odpowiadającej południowej części parceli [...] nie stwierdza się nieważności decyzji wywłaszczeniowych, lecz stwierdza w tym zakresie wydanie decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa tylko z tej przyczyny, że nastąpiło oddanie w wieczyste użytkowanie części parceli [...].

Zatem wszczęte w 1995 r. postępowanie o zwrot nieruchomości toczy się nadal do dnia dzisiejszego.

Skarżąca wskazała, że odmawiając zwrotu działki [...] organ I instancji powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia września 2015 r. III CZP 107/14. Skarżąca zwróciła uwagę, że powołane orzeczenie dotyczy stanu rzeczy, który miał miejsce pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a umowa o ustanowieniu wieczystego użytkowania działce [...], zawierającej w sobie część południową parceli [...], miała miejsce już po wprowadzeniu nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem powołana wyżej uchwała SN z 15 września 2015 r. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie i już tylko z tej przyczyny wniosek w sprawie zobowiązania Prezydenta Miasta [...], jako właściciela terenu, do wystąpienia do sądu z odpowiednimi pozwami był właściwy, a nie, jak przyjął organ pierwszej instancji, że wniosek ten, złożony w trybie art. 100 K.p.a. jest bezzasadny, bowiem nie jest zgodny z "aktualną linią orzeczniczą".

Zdaniem skarżącej z analizy uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że wnioskodawca oraz osoby, które przystąpiły do wniosku o zwrot, spełniają wszystkie wymagania określone w art. 136 i 137 u.g.n., lecz mimo to odmawia się zwrotu nieruchomości.

Zdaniem skarżącej ustalenia organu I instancji jednoznacznie wskazują, że wnioskowana do zwrotu część dawnej parceli [...] jest zbędna na cel wywłaszczenia.

W ocenie skarżącej istnieje zasadnicza różnica pomiędzy odmową zwrotu nieruchomości, a stwierdzeniem, że zwrot nieruchomości jest niemożliwy.

W świetle ustaleń Starosty zwrot nieruchomości przysługuje, lecz nie może być zrealizowany z powodu oddania jej w użytkowanie wieczyste osobom trzecim.

W ocenie skarżącej odmowa zwrotu nieruchomości wskazuje na niespełnienie wymogów określonych przepisami art. 136 i 137 u.g.n., co winno skutkować odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podobnie orzekł Wojewoda [...]. Odmowa zwrotu nieruchomości może w konsekwencji stanowić odmowę realizacji słusznych roszczeń odszkodowawczych lub co najmniej może zmuszać sądy powszechne do oceniania, czy określona decyzja wywołuje po stronie wytaczających powództwo uprawnienie do żądania odszkodowania.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych z 19 grudnia 2016 r. uczestnik "T." Spółka z o.o. z siedzibą w K. wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że skargi nie są zasadne i podlegają oddaleniu, a przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia 29 września 2016 r., znak [...], orzekająca o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 27 listopada 2015 r. w całości i orzekająca o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. [...]

Na wstępie należy stwierdzić, że - w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia - stan faktyczny przedstawia się tak, jak to wskazały organy obu instancji.

W szczególności, będąca przedmiotem wniosku (zmiany w powierzchniach i oznaczeniach parcel zostały szczegółowo przedstawione przez organ w decyzji I instancji) nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...] o pow. 0,2802 ha, poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...] stanowi aktualnie własność Gminy [...] i pozostaje w użytkowaniu wieczystym "T." Spółka z o.o. z siedzibą w K.

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika bowiem, iż aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1998 r. nr Rep. [...] ustanowiono na rzecz spółki pod firmą "R." Spółka Akcyjna z siedzibą w W. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...].

Następnie w dniu [...] grudnia 2011 r., na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego nr Rep. [...] prawo użytkowania wieczystego zostało przeniesione na rzecz spółki pod firmą "T." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

Postanowienia zawartej umowy użytkowania wieczystego zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...], z której wynika, że działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], stanowi własność Gminy [...], w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej – "T." Sp. z o.o. z siedzibą w K. , która nabyła to prawo w wyniku umowy z [...] grudnia 2011 r., Rep. [...] od spółki "R." S.A. z siedzibą w W., będącej dotychczasowym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej na podstawie umowy z [...] grudnia 1998 r. Rep. [...].

Uprzednio, decyzją o wywłaszczeniu z dnia 23 października 1980 r. nr [...], Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], w b. gm. kat. [...] oznaczonej jako parcele l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...](której części odpowiada będąca przedmiotem niniejszego postępowania część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]), na cele budowy pawilonu typu "[...]" - zgodnie z decyzją Biura Panowania Przestrzennego z 6 marca 1980 r. znak[...] zatwierdzającą plan realizacyjny tej inwestycji.

Wobec tak ustalonego stanu faktycznego organ odwoławczy trafnie orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania regulacja art. 229 u.g.n..

Należy w tym miejscu przywołać uchwałę z 13 kwietnia 2015 r. składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OPS 3/14), w której NSA stwierdził, że: "jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n., podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n."

W uzasadnieniu tej uchwały (a rozważania te są adekwatne do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie) NSA wskazał, że konstytucyjna ochrona własności nie ma charakteru bezwzględnego, jednakże odjęcie własności w drodze wywłaszczenia obwarowane zostało przez ustrojodawcę istotnymi warunkami związanymi z koniecznością wskazania publicznego celu jego przeprowadzenia oraz obowiązku zagwarantowania słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 2 Konstytucji). W wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cel publiczny tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia rzeczy". Realizacja tej konstytucyjnej zasady znalazła wyraz w art. 136 ust. 3 u.g.n. Na podstawie tego przepisu możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością. Dalej NSA wskazał, że "roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna (...). Roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w przypadku jej wcześniejszego zbycia przez wywłaszczyciela, nie może być zrealizowane w naturze, ale nie oznacza to pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego. Jednakże, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I CSK 573/2010 LexPolonica nr 3873652) "Jeżeli na skutek utraty przez Gminę tytułu do wywłaszczonej nieruchomości orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe, to do ustalania istnienia podstaw tego zwrotu w momencie dokonywanej przez Gminę zamiany nieruchomości, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd (powszechny)". W takiej sytuacji sądy powszechne oceniają zadysponowanie wywłaszczoną nieruchomością w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą.

W dalszej części rozważań NSA stwierdził, że w takiej sytuacji prawo własności "nowego" właściciela pozostaje w kolizji z prawem do zwrotu nieruchomości wywłaszczonego właściciela. Rozwiązanie tej kolizji należy do sądu powszechnego, z uwzględnieniem zasady państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz zasady stabilności stosunków prawnych. Jeżeli nowy właściciel nabył swoje prawo w dobrej wierze, korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Ze wskazanych powyżej względów możliwość podważenia czynności prawnej, na mocy której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciły władztwo nad nieruchomością, nie ma bezpośredniego znaczenia w sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w aktualnym stanie prawnym nieruchomość nie jest własnością Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego) i z tego powodu nie może być zwrócona. To, czy poprzedni właściciel (jego spadkobierca) podejmie działania w celu podważenia czynności prawnych, które spowodowały przeniesienie własności nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, z tego powodu, że zostały naruszone jego prawa, zależy od jego woli.

Co istotne, prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym postępowanie o zwrot nieruchomości, w przywołanej sytuacji powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zaś organy powinny "podejmować wszelkie dostępne środki mające na celu cofnięcie skutków zadysponowania wywłaszczoną nieruchomością na rzecz osób trzecich", Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zbyt daleko idący i ostatecznie przychylił się do stanowiska, że sama okoliczność braku władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego wyklucza możliwość pozytywnego załatwienia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że objęta żądaniem zwrotu nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. [...], nie pozostaje we władaniu ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Wprawdzie właścicielem ww. nieruchomości pozostaje Gmina [...], to jednak znajduje się ona w użytkowaniu wieczystym: najpierw od [...] grudnia 1998 r. – firmy "R". Spółka Akcyjna z siedzibą w W. , a następnie od [...] grudnia 2011 r. – firmy "T." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

Taki stan prawny, jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości, bez względu na przesłankę jej zbędności na cel wywłaszczenia, o której mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n.. Czyni to zatem niecelowym sens badania, jaki był cel wywłaszczenia i czy został on zrealizowany, bowiem do zwrotu i tak nie może dojść. Analiza wydanych w sprawie decyzji wskazuje, że pogląd taki zaprezentował w sprawie organ II instancji, który odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości z powodu przyjęcia, że nie pozostaje ona we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wykluczała potrzebę i celowość badania przesłanek zwrotowych. O ile bowiem nawet nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia, a nastąpiło zbycie nieruchomości bez powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobierców, czyli z naruszeniem art. 136 ust. 2 u.g.n., to otwarta pozostaje droga sądowa, ale przed sądem powszechnym.

Należy też wyjaśnić, że analogicznie musi być rozwiązany problem odnoszący się do nieruchomości stanowiącej wprawdzie własność Skarbu Państwa, czy jednostki samorządu terytorialnego, ale będącej – jak w niniejszej spawie - w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu. Prawo to bowiem, w odniesieniu do osób trzecich, korzysta z takiej samej ochrony, jak prawo własności (por. art. 233 Kodeksu cywilnego).

Sytuacja ustanowienia na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu prawa użytkowania wieczystego po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem sytuacja niepodpadająca pod art. 229 u.g.n., także była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że skutkuje ona koniecznością umorzenia postępowania zwrotowego bez potrzeby badania przesłanek zawartych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 336/10 powołany również w treści uzasadnienia wyżej cytowanej uchwały z dnia 13 kwietnia 2015).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ żaden z ich zarzutów nie okazał się uzasadniony. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a..