Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 55/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 101 ust. 1-3 i 6, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy [...] o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. G. w sprawie skierowania i dofinansowania pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 10 marca 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...], reprezentowany przez Dyrektora Miejsko–Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Miejsko–Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...], reprezentowanym przez Dyrektora G. R., a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w [...], reprezentowanym przez Dyrektora A. G., w sprawie rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. G. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej.

Jak wskazano we wniosku, dnia 13 stycznia 2014 r. do Miejsko–Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej MGOPS w [...]) wpłynęło pismo z informacją, że H. G. (dalej wnioskująca) została przyjęta dnia 9 grudnia 2013 r. do Domu Pomocy Społecznej [...] w [...] [gm. ...] i o skompletowanie dokumentów kierujących do niniejszego DPS. Dnia 20 stycznia 2014 r. poinformował DPS [...] w [...], że zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964, dalej rozporządzenie z 2012 r.), skierowanie do DPS następuje na podstawie pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania lub pobytu w dniu jej kierowania.

Dnia 10 lutego 2014 r. do MGOPS w [...] wpłynęła prośba H. G., zam. DPS [...], [...], o umieszczenie w niniejszym domu pomocy. Z zaświadczenia potwierdzającego meldunek H. G. wynika, że od 10 grudnia 2013 r. jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...], [...], gmina [...]. Poprzedni adres zameldowania na pobyt stały do dnia 10 grudnia 2013 r. to: [...], [...], gmina [...].

W związku z powyższym MGOPS w [...] poinformował OPS w [...], że nie jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie skierowania do niniejszego domu pomocy społecznej i przekazał zebraną dokumentacje.

Dnia 21 lutego 2014 r. MGOPS w [...] otrzymał zawiadomienie o przekazanie wniosku według właściwości z OPS w [...], który również uznał się niewłaściwy do rozpatrzenia niniejszego wniosku.

Wskazano, że wnioskująca od 6 marca 2014 r. ponownie została zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...], [...], gmina [...], jednak wniosek z 30 stycznia 2014 nie został wycofany.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Dyrektor OPS w [...] wskazał, że wnioskująca została przyjęta do DPS [...] w [...] 9 grudnia 2013 r. na podstawie § 9 rozporządzenia z 2012 r. [nagły wypadek, wynikający ze zdarzeń losowych] natomiast siostra wnioskującej ustaliła z pracownikiem DPS, że w najbliższym czasie sformalizuje jej pobyt, składając stosowne dokumenty w MGOPS w [...], gdzie wnioskująca mieszkała całe życie. Pracownik DPS bez porozumienia z rodziną 10 grudnia 2013 r. wymeldował wnioskującą z pobytu stałego w [...] i zameldował na pobyt stały w [...]. Dnia 6 marca 2014 adres ostrzeszowski został przywrócony.

Dnia 17 marca 2014 w obecności pracownika socjalnego OPS w [...] wnioskująca złożyła adresowaną do MGOPS w [...] prośbę o wycofanie wniosku o umieszczenie w DPS z 30 stycznia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zm. 1101 i 1529, dalej ppsa) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przedmiotowy negatywny spór o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy [...] a Burmistrzem [...] powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku H. G. o wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu odpłatności z tego tytułu.

Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1-3 i 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej ups). Stosownie do tej regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Art. 101 ust. 3 ups przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.

Z art. 59 ust. 1 ups wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (postanowienie NSA z 11.3.2014 r. I OW 334/13, Lex nr 1449931).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". W tej kwestii należy odnieść się do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego (j.t. Dz. U. 2014, poz. 121), zgodnie, z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (postanowienie NSA z 11.10.2007 r. I OW 69/07 - Lex nr 399101).

Z akt sprawy wynika, że H. G. przebywa w [...] od dnia 9 grudnia 2013 r., bowiem tego dnia została przyjęta do DPS [...] w [...] i przebywa w nim bez przerwy do dnia złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Adres: DPS [...] w [...], wnioskująca wskazała we wniosku z 30 stycznia 2014 r. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 3 lutego 2014 r. wynika, że H. G. choruje na chorobę Parkinsona i miażdżycę tętnic. Mając na uwadze wiek wnioskującej (88 lat), jej ciężkie schorzenia i to, że siostra wnioskującej, będąca jej najbliższą rodziną, mieszka w pobliży [...] pow. [...], nie ulega wątpliwości, że H. G. przebywa w [...] z zamiarem stałego pobytu i tu znajduje się jej centrum spraw życiowych (art. 25 kc). Właściwym dla wydania decyzji o skierowaniu wnioskującej do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę jest na zasadach ogólnych Burmistrz [...] (art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ups).

Fakt wymeldowania wnioskującej z pobytu stałego w [...] dnia 10 grudnia 2013 r., zameldowania tego dnia na pobyt stały w Namysłowie i ponownego zameldowania dnia 6 marca 2014 r. na pobyt stały w [...], nie ma znaczenia dla ustalenia właściwości organu. H. G. nie jest osobą bezdomną i nie stosuje się do niej art. 101 ust. 2 ups.

Dodać należy, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się w świadczenie w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo gminą jest gmina pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ups). H. G., mająca w dacie wystąpienia z wnioskiem 88 lat, wskazała Dom Pomocy Społecznej [...] w [...] z tego względu, że będzie miała możliwość kontaktu z siostrą, osobą stanowiącą jej najbliższą rodzinę, mieszkającą w pobliżu [...] powiat [...]. Na przyjęcie do DPS w nagłym wypadku, wynikającym ze zdarzeń losowych (§ 9 rozporządzenia; k. 12 akt sądowych) wskazał Kierownik OPS w [...]. Także przesłanki z art. 101 ust. 3 usp przemawiały zatem za właściwością Burmistrza [...] (postanowienie NSA z: 1.4.2014 r., I OW 336/13, cbosa; postanowienie I OW 334/13).

W związku z powyższy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.