Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1971/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżąca oświadczyła, iż jej kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł w tym 46.000 zł zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35.721,99 zł, ale nie są to aktywa płynne (gotówka). Skarżąca nie ma zaległości wobec urzędu skarbowego oraz zakładu ubezpieczeń społecznych, a wykazana strata wynika z amortyzacji środków trwałych. Na fundusz specjalny w kwocie 20.000 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione w aport. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty. Wskazano również, iż Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie Spółka nie posiada rachunku bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 września 2014 r. do uzupełnienia złożonych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji Skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe CIT-8 i CIT-8/O za 2013 r., deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za drugi kwartał 2014 r., kserokopie bilansu oraz rachunku zysku i strat za 2013 r. oraz oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Od powyższego postanowienia skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw powołując analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 t.j. ze zm.). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.).

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Stosownie do treści przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby uzyskać fundusze na pokrycie tych wydatków. Podkreślić przy tym należy, że przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego.

Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.).

W ocenie Sądu, skarżąca spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem ze sprzeciwu skarżącej, ani z jej wcześniejszego oświadczenia z dnia 25 września 2014 r. nie wynika na co została spożytkowana całość uzyskanego w drugim kwartale 2014 r. przychodu (450 zł netto). W ocenie Sądu część tego przychodu mogła być wykorzystana na pokrycie należnych od strony kosztów sądowych.

Ponadto wskazać należy, że ocena sytuacji materialnej strony postępowania musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie, ale też czy ma realną możliwość ich zgromadzenia (np. z najmu, sprzedaży środków trwałych, sprzedaży udziałów itp.).

W przypadku skarżącej źródeł na uzyskanie środków celem pokrycia kosztów sądowych należy upatrywać przede wszystkim w posiadanych środkach trwałych.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Sąd dysponuje jedynie szczątkowymi informacjami na temat sytuacji finansowej skarżącej spółki. Poza oświadczeniami skarżącej nie dysponuje w zasadzie żadnymi danymi źródłowymi obrazującymi jej przychody i ciążące na niej zobowiązania (deklaracjami ZUS i rachunkami wystawianymi usługobiorcom, itp.). Skarżąca nie przedstawiła również dowodów świadczących o niemożliwości uzyskania kredytu lub pożyczki (np. odmowna decyzja kredytowa banku).

Z powyższego powodu nie sposób ustalić skąd przy pustej kasie spółka opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego i rachunki za usługi telekomunikacyjne.

Istotne znaczenie ma fakt, że strona nie wykonała w pełni obowiązku nałożonego zarządzeniem z dnia 12 września 2014 r. Skarżąca nie przedstawiła zeznania podatkowego CIT-8 za 2012 r., nie przedłożyła również deklaracji VAT-7 za 2014 r. (złożyła deklarację za drugi kwartał 2014 r.) oraz wykazu środków trwałych posiadanych w okresie dwóch ostatnich lat.

Na aprobatę nie zasługuje również twierdzenie strony skarżącej, że obecnie nie ma konta bankowego. Trudno bowiem przyjąć, iż to oświadczenie jest wiarygodne skoro w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym (np. do otrzymania zwrotu podatku VAT) i zakładem ubezpieczeń społecznych jest wymagany obrót bezgotówkowy.

Należy zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania Spółka zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Wobec tego, w świetle twierdzenia strony, że "jej sytuacja nie jest negatywna", gdyż na bieżąco reguluje zobowiązania wobec ZUS oraz urzędu skarbowego, nie ma zaciągniętych zobowiązań kredytowych, kwota 100 zł nie stanowi kosztów, których prowadzący działalność gospodarczą nie mógłby ponieść.

Podkreślić należy, iż nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W ocenie Sądu należy założyć, celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Podsumowując wskazać należy, że Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy stronie wnioskującej przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nią zakresie. Niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie jest spowodowane brakiem jej należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się ona do grona podmiotów legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa.

W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.