Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 855/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Zdrowia do rozpoznania wniosku J. M. z dnia [...] września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 3 i 5 tego wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie opisanym w punkcie 1 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz skarżącego J. M. kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] września 2021 r., przesłanym drogą elektroniczną, J.M. zwrócił się do Ministra Zdrowia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie następujących informacji:

1) wykazu spotkań Zespołu powołanego zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw zakupu szczepionki na covid-19, zwany dalej "Zespołem",

2) listy dokumentów będących przedmiotem rozpatrywania przez Zespół,

3) listy osób uczestniczących w posiedzeniach Zespołu wraz z informacją o tym kogo reprezentują,

4) listy dokumentów przekazanych przez Zespół do Ministra Zdrowia,

5) listy członków Zespołu wraz z informacją kogo reprezentują.

Jednocześnie wnioskodawca wniósł o przesłanie informacji na wskazany we wniosku adres.

W związku z wpływem powyższego wniosku, pismem z dnia [...] września 2021 r. nr [...], powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) – zwanej dalej u.d.i.p., organ zawiadomił wnioskodawcę, że z uwagi na brak możliwości udostępnienia żądanej informacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, zostanie ona udostępniona do [...] listopada 2021 r. Organ wyjaśnił, że przesunięcie terminu udostępnienia informacji publicznej spowodowane jest szerokim zakresem wniosku, co wymaga przeanalizowania wielu szczegółowych kwestii. Ponadto duże natężenie dodatkowych zadań w Urzędzie związanych z trwającą pandemią COVID-19, w tym znaczna liczba wniosków o udostępnienie informacji publicznej, uniemożliwiają rozpatrzenie wniosku w ustawowym terminie.

Następnie, w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], organ odnosząc się do punktu pierwszego wniosku poinformował wnioskodawcę, że zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 (Dz. Urz. MZ z 2020 r. poz. 59) straciło moc 31 marca 2021 r. W tym okresie Zespół obradował na posiedzeniach, które odbyły się: [...] sierpnia 2020 r., [...] września 2020 r., [...] września 2020 r., [...] października 2020 r., [...] listopada 2020 r., [...] listopada 2020 r., [...] listopada 2020 r. i [...] stycznia 2021 r.

Ustosunkowując się do punktu drugiego wniosku, dotyczącego listy dokumentów będących przedmiotem rozpatrywania przez Zespół Minister wskazał, że w toku prac Zespół analizował rekomendację Zespołu ds. Szczepień Ochronnych. Pozostałe informacje były przekazywane ustnie.

Odnosząc się do punku czwartego wniosku organ wyjaśnił, że po każdym posiedzeniu Zespół przedstawiał Ministrowi Zdrowia bieżące rekomendacje, jak również przedłożył raport końcowy, stanowiący podsumowanie prac Zespołu.

Ustosunkowując się do punktu trzeciego i piątego wniosku w pierwszej kolejności Minister wyjaśnił, powołując orzeczenia sądów administracyjnych, że dysponent informacji jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy nie została ona wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej, niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. Następnie organ wyjaśnił, że listę członków Zespołu określał § 3 pkt 1 ww. zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2020 r., przytaczając treść tego przepisu oraz podkreślając, że osoby wymienione w tym przepisie były osobami uczestniczącymi w posiedzeniach Zespołu. Organ dodał też, że w niektórych spotkaniach Zespołu uczestniczyła również Pani Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia odpowiedzialna za kwestie związane działalnością badawczo-rozwojową.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Zdrowia w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej J.M., zarzucając organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., wniósł o:

1) ustalenie, że wniosek z dnia [...] września 2021 r. dotyczył informacji publicznej;

2) zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem - w terminie 7 dni od daty wydania prawomocnego wyroku;

3) stwierdzenie, że doszło do przewlekłości postępowania;

4) zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.;

5) zasądzenie kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych.

Skarżący wniósł też o przeprowadzenie przez Sąd postępowania dowodowego poprzez zobowiązanie Ministra do przekazania Sądowi informacji publicznej, o której mowa we wniosku o dostęp do informacji publicznej, w celu ustalenia przez Sąd, czy wniosek dotyczył informacji publicznej.

J.M. wniósł również, na podstawie § 32 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, o rozpatrzenie przedmiotowej sprawy poza kolejnością – ze względu na szczególną sytuację związaną z pandemią oraz realizowany program szczepień.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że do dnia złożenia skargi Minister nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej, stąd też pozostaje w bezczynności. Zdaniem skarżącego uzasadniony jest również zarzut przewlekłości postępowania w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku, ponieważ do dnia złożenia skargi, tj. po upływie dwóch miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o dostęp do informacji publicznej, organ w dalszym ciągu nie udzielił wnioskowanych informacji. Skarżący podniósł też, że działaniom Ministra można postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się w rozsądnym terminie, w szczególności w terminie samodzielnie wyznaczonym przez organ.

W ocenie skarżącego zostały jednocześnie spełnione przesłanki, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., ponieważ organ nie udzielił informacji publicznej we wskazanym w u.d.i.p. terminie oraz formie. Skarga oraz wniosek o zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej w wysokości 5.000 zł są więc usprawiedliwione i zasadne, ponieważ gdyby organ prawidłowo wypełniał swoje ustawowe obowiązki, wówczas sprawa nie trafiłaby do rozpatrzenia przed Sąd. Skarżący wyjaśnił nadto, że Sąd powinien uwzględniać czynnik zniechęcający organy do uczestniczenia w sporach sądowych, a to może zostać zrealizowane również poprzez zasądzanie obywatelom kwot pieniężnych tytułem zadośćuczynienia za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W ocenie skarżącego należy mieć również na względzie fakt, że wpis sądowy w wysokości 100 zł nie pokryje kosztów finansowych poniesionych przez Skarb Państwa, a związanych z rozpatrzeniem przedmiotowej skargi przez Sąd, a okoliczność ta powinna również zostać wzięta pod uwagę przy rozpatrywaniu przez Sąd wniosku o przyznanie skarżącemu kwoty pieniężnej lub zasądzeniu grzywny w tej samej wysokości.

Ponadto skarżący podkreślił, że wniosek o dostęp do informacji publicznej dotyczy istotnych i aktualnych problemów w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu pandemii z powodu wystąpienia COVID-19, w szczególności wprowadzenia obecnie programu szczepień na COVID-19, które to szczepionki niosą ze sobą wiele niewiadomych ze względu na nowatorską metodę ich przygotowania, a przede wszystkim zakresu odpowiedzialności producentów, czy też Polski, za skutki uboczne stosowania tych szczepionek.

Wniosek o ustalenie przez sąd, że wniosek z dnia [...] września 2021 r. dotyczył informacji publicznej, skarżący motywował szybkością postępowania uznając, że gdyby Sąd określił, że przedmiotem postępowania są informacje publiczne, wówczas organ nie mógłby doprowadzić do ponownego wszczęcia sporu przed sądem administracyjnym (ze skargi na decyzję), ponieważ zobligowany byłby do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem.

W przypadku zaś, gdyby Sąd stwierdził, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, wówczas obywatel również znałby swoją sytuację prawną i niepotrzebnie nie ponosiłby dodatkowych kosztów związanych z postępowaniem sądowym w tej sprawie. Ponadto w ocenie skarżącego, brak ww. ustalenia może doprowadzić do tego, że uzyskane po kilku latach batalii sądowej informacje publiczne stracą walor swojej aktualności i przydatności, ale też nie będą zachowywane standardy określone w u.d.i.p., która ustanowiła szybką ścieżkę uzyskiwania informacji publicznej przez obywateli.

Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że nie pozostawał w bezczynności i udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek pismem z dnia [...] listopada 2021 r., doręczonym skarżącemu w dniu 3 grudnia 2021 r. Minister wyjaśnił, że ww. pismo nadane zostało w dniu 5 listopada 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego na wskazany we wniosku adres korespondencyjny, tj. zgodnie z żądaniem skarżącego. Dodał, że opóźnienie w doręczeniu pisma z dnia [...] listopada 2021 r. było wynikiem zaniechania Poczty Polskiej, ponieważ z informacji pochodzących ze strony internetowej dotyczącej śledzenia przesyłek Poczty Polskiej wynika, że przesyłka została nadana w UP [...] w dniu 5 listopada 2021 r., a następnie została przekazana do transportu. Jednakże dopiero 24 listopada 2021 r. UP w [...] podjął próbę doręczenia przesyłki skarżącemu. Z dostępnych danych wynika, że przesyłkę awizowano podwójnie w dniu 25 listopada 2021 r. oraz w dniu 3 grudnia 2021 r, a następnie wydano ją skarżącemu w placówce pocztowej w dniu 3 grudnia 2021 r.

Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postepowania organ podkreślił, że nie prowadził postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem nie mógł prowadzić takiego postępowania przewlekłe.

Minister zaznaczył też, że w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., poinformował J.M., że udostępnienie wnioskowanej informacji nie będzie możliwe w ustawowym terminie, podając przyczynę opóźnienia i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy na [...] listopada 2021 r. Tym samym żądanie zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jak również kosztów postępowania procesowego według norm przepisanych, organ uznał za bezpodstawne.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do przekazania Sądowi informacji publicznej, o której mowa we wniosku, w celu ustalenia przez Sąd, czy wniosek dotyczył informacji publicznej, Minister ocenił go jako przedwczesny, jak też bezprzedmiotowy, wskazując, że udzielił odpowiedzi na wniosek.

Kwestię rozpatrzenia sprawy poza kolejnością, ze względu na szczególną sytuację związaną z pandemią oraz realizowany program szczepień, Minister pozostawił do rozstrzygnięcia Sądu. Niemniej jednak w odniesieniu do argumentacji skarżącego w tym zakresie organ wskazał, że od dnia ogłoszenia projektu Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19, J.M. wniósł do organu drogą elektroniczną ponad 20 wniosków o udostępnienie informacji publicznej, w tym przez ostatnie 3 miesiące ponad 10 wniosków. W kontekście powyższego Minister podniósł, że można zaobserwować zjawisko związane z kierowaniem do podmiotów zobowiązanych znacznej liczby wniosków o udostępnienie informacji publicznej, niejednokrotnie przez tego samego wnioskodawcę, w krótkich odstępach czasu, złożonych treściowo. Konsekwencją tego jest m.in. brak możliwości bieżącej realizacji przez pracowników urzędu przypisanych im zadań, a ostatecznie paraliż pracy. Powyższe w ocenie organu, może wyczerpywać znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej.

Niezależnie od powyższego Minister podkreślił, że każdorazowo rozpatruje kierowane przez skarżącego wnioski i nie neguje istotności zagadnień związanych z realizacją Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Ministerstwo Zdrowia podjęło wiele działań mających na celu zwiększenie świadomości obywateli na temat działania i znaczenia szczepień w walce z epidemią, jak choćby cykliczne organizowanie konferencji prasowych, czy zamieszczanie bieżących informacji w mediach społecznościowych. W tym celu uruchomiono również portal https://www.qov.pl/web/szczepimysie, który zawiera aktualne informacje o działaniach rządu, programie szczepień oraz przydatne informacje na temat szczepionki, zestaw pytań i odpowiedzi oraz ważne dane kontaktowe. Ponadto wiele informacji o szczepionkach przeciw COVID-19 zamieszczanych jest w ogólnodostępnych internetowych serwisach informacyjnych: "szczepienia.info", redagowanym przy udziale specjalistów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny - https://szczepienia.pzh.qov.pl/ oraz Komisji Europejskiej https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/public-health_pl oraz https://ec.europa.eu/poland/news.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, podtrzymał wszystkie wnioski zawarte w skardze wskazując, że Minister w dalszym ciągu nie udzielił informacji zgodnie z wnioskiem z dnia [...] września 2021 r.

Odnośnie odpowiedzi na punkt 1 wniosku zarzucił, że Minister Zdrowia wskazał terminy, w których miały się odbyć posiedzenia Zespołu ds. zakupu szczepionek, jednak informacja ta jest niepełna i w związku z tym nie wiadomo, czy jest prawdziwa. Jak wynika bowiem z pisma Ministerstwa Finansów z dnia [...] września 2021 r. (w załączeniu), reprezentant Ministra Zdrowia uczestniczył w posiedzeniu Zespołu w dniu [...] sierpnia 2020 r. Tymczasem Minister Zdrowia nie wskazuje aby Zespół miał mieć posiedzenie we wskazanym przez Ministerstwo Finansów dniu.

Odnośnie punktów 2 i 4 wniosku zarzucił, że Minister Zdrowia zupełnie pominął te punkty, bowiem nie przekazał dokumentów, które Zespół opracował w trakcie swojej działalności. Wskazanie przez Ministra Zdrowia, że "w toku prac Zespół analizował rekomendację Zespołu ds. Szczepień Ochronnych. Pozostałe informacje były przekazywane ustnie" oraz, że "Zespół przedłożył raport końcowy stanowiący podsumowanie prac Zespołu" - nie może zostać uznane za realizację wniosku o dostęp do informacji publicznej, gdy Minister Zdrowia nie przekazał skarżącemu żadnych dokumentów związanych z Zespołem, w szczególności nie przekazał raportu, o którym organ wskazuje w swoim piśmie - co było objęte pkt 4 wniosku.

Odnośnie zaś punktu 3 wniosku zarzucił, że Minister Zdrowia nie rozpatrzył ani nie udostępnił informacji, albowiem przekazanie informacji, o których mowa w zarządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie powołania ww. Zespołu - nie stanowi realizacji wniosku w tym punkcie. Skarżący wnioskował bowiem o przekazanie informacji o osobach, które uczestniczyły w poszczególnych posiedzeniach Zespołu, a nie kto wchodził w skład Zespołu.

Uwzględniając powyższe, wbrew stanowisku Ministra Zdrowia, przedstawionym w odpowiedzi na skargę, organ nie udostępnił wnioskowanych informacji publicznych pozostając w dalszym ciągu w bezczynności.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2022 r., stanowiącym odpowiedź na replikę skarżącego, pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego i udostępnił wnioskowane informacje. Dodał też, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że organ nie pozostaje w bezczynności w sytuacji, gdy odpowiada na wniosek, nawet jeśli odpowiedź na wniosek nie satysfakcjonuje wnioskodawcy.

Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącego rozbieżności w zakresie terminów posiedzeń Zespołu pełnomocnik organu wyjaśnił, że odpowiedź udzielona była w oparciu o posiadane dokumenty, przy czym organ nie odpowiada za informacje udzielone przez inne podmioty. Można jedynie domniemywać, że w piśmie Ministerstwa Finansów doszło do omyłki pisarskiej w przywołanej w jego treści dacie.

Pełnomocnik organu podniósł też, że w pkt 2 i 4 wniosku skarżący wnioskował o listę dokumentów, a nie o ich udostępnienie. Wskazał jednocześnie, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zapadłym n podstawie u.d.i.p., przedmiotem udostępnienia jest treść dokumentów urzędowych bądź informacje z nich wynikające, nie zaś same dokumenty urzędowe.

Pełnomocnik organu wyjaśnił nadto, że w pkt 3 wniosku skarżący wniósł o udostępnienie listy osób uczestniczących w posiedzeniach Zespołu wraz z informacją kogo reprezentują, i w tym też zakresie odpowiedź uzyskał. Pełnomocnik organu podkreślił też, że analogiczna odpowiedź została udzielona na pkt 5 wniosku, której to odpowiedzi skarżący nie kwestionuje.

Pełnomocnik organu dodał z ostrożności procesowej, że w zbliżonym okresie, tj. [...] września 2021 r., skarżący wystąpił do organu z kolejnym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, w którym wyraźnie zażądał wskazania imienia i nazwiska osób reprezentujących Polskę w pracach tzw. Rady sterującej. Organ założył zatem, że przedstawiając swoje żądanie skarżący pozostaje konsekwentny i logiczny w konstruowaniu treści wniosków i w związku z tym udostępnił informacje zgodnie z literalnym brzmieniem wniosku z [...] września 2021 r. w tym zakresie.

Pełnomocnik organu podkreślił jednocześnie, że obowiązek precyzyjnego sformułowania wniosku ciąży każdorazowo na wnioskodawcy. Organ nie ma obowiązku "domyślać się", co jest przedmiotem żądania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że Minister Zdrowia jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, można więc przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

W świetle powyższego informacje dotyczące działalności Zespołu do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 powołanego zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 7 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tj. Dz.U. 2021 r. poz. 178) stanowią informację publiczną, co nie było kwestionowane przez organ.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, Minister Zdrowia w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], udzielił informacji żądanych w punktach 1, 2 i 4 jego wniosku z dnia [...] września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznych.

W odpowiedzi na punkt 1 wniosku organ przedstawił wykaz terminów, w których odbyły się posiedzenia Zespołu do spraw zakupu szczepionki na COVID-19.

Skarżący, zakwestionował kompletność i prawdziwość informacji przekazanych w tym zakresie powołując się na pismo Ministerstwa Finansów z dnia [...] września 2021 r. (załączone przez niego do jego repliki na odpowiedź na skargę) oraz wskazując, że reprezentant Ministra Finansów uczestniczył w posiedzeniu Zespołu w dniu [...] sierpnia 2020 r., tymczasem Minister Zdrowia nie wskazuje aby Zespół miał mieć posiedzenie w tym dniu.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zwrócić uwagę, że z załączonego przez skarżącego pisma Ministerstwa Finansów z dnia [...] września 2021 r. wynika jedynie, że wyznaczony przez Ministra Finansów przedstawiciel "miał uczestniczyć" w posiedzeniu Zespołu w dniu [...] sierpnia 2020 r. Z treści tego pisma nie można zatem wywodzić, jak czyni to skarżący, że posiedzenie Zespołu faktycznie odbyło się w tym dniu oraz, że przedstawiciel Ministra Finansów uczestniczył we wskazanym dniu w posiedzeniu Zespołu.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że sąd administracyjny nie jest władny weryfikować prawdziwość informacji przekazanych przez organ w trybie dostępu do informacji publicznej. W razie przekazania nieprawdziwych informacji istnieją właściwe środki, w tym karne (np. przepis art. 23 u.d.i.p.), pozwalające na weryfikację stanowiska organu, jednak pozostają one poza kognicją sądu administracyjnego rozpoznającego skargę w zakresie dostępu do informacji publicznej.

W odpowiedzi na punkt 2 wniosku, organ w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. poinformował skarżącego, że w toku prac Zespół do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 analizował rekomendację Zespołu ds. Szczepień Ochronnych. Pozostałe informacje były przekazywane ustnie. W odpowiedzi natomiast punkt 4 wniosku wyjaśnił, że po każdym posiedzeniu Zespół do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 przedstawiał Ministrowi Zdrowia bieżące rekomendacje, jak również przedłożył raport końcowy, stanowiący podsumowanie prac tego Zespołu.

Skarżący odnośnie informacji przekazanych w odpowiedzi na punkty 2 i 4 wniosku zarzucił, że Minister Zdrowia nie przekazał mu dokumentów, które Zespół do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 opracował w trakcie swojej działalności, w szczególności nie przekazał mu raportu, o którym organ wskazuje w swoim piśmie.

Odnosząc się do tych zarzutów należy zwrócić uwagę, że skarżący w punktach 2 i 4 wniosku domagał się udostępnienia jedynie listy dokumentów będących przedmiotem rozpatrywania przez Zespół do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 oraz listy dokumentów przekazanych przez ten Zespół do Ministra Zdrowia. Z treści wniosku nie wynika natomiast, aby wnosił o udostępnienie samych dokumentów, a tym samym organ nie był zobowiązany do ich udostępnienia w ramach realizacji tych punktów wniosku informacyjnego skarżącego.

Wbrew zatem zarzutom skargi, organ udzielił informacji objętej punktami 1, 2 i 4 wniosku skarżącego z [...] września 2021 r. i dlatego w tym zakresie Sąd skargę – na zasadzie art. 151 P.p.s.a. – oddalił, uznając, że organ wobec udzielonej odpowiedzi nie pozostaje w bezczynności.

Sąd za zasadny uznał natomiast zarzut skarżącego, że Minister Zdrowia nie udzielił informacji żądanych w punktach 3 i 5 jego wniosku z [...] września 2021 r., tj. listy osób uczestniczących w posiedzeniach Zespołu wraz z informacją o tym kogo reprezentują oraz listy członków Zespołu wraz z informacją kogo reprezentują.

Z treści wniosku wynika, że skarżący w ramach realizacji tych punktów wniosku ubiegał się o udzielenie informacji o konkretnych osobach, które jako przedstawiciele poszczególnych organów i instytucji weszli w skład Zespołu do spraw zakupu szczepionki na COVID-19 oraz uczestniczyli w jego posiedzeniach, a nie powszechnie dostępnej informacji, wynikającej z § 3 pkt 1 zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2020 r., o tym jak został skonstruowany skład tego Zespołu tj. przedstawiciele jakich organów i instytucji weszli w jego skład.

Skoro zatem organ nie udostępnił skarżącemu informacji żądanych w punktach 3 i 5 jego wniosku, a jednocześnie nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, to należało uznać, że popadł w bezczynność w rozpoznaniu wniosku w tym zakresie.

Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała bezczynność organu w zakresie rozpoznania punktów 3 i 5 wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Tymczasem regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, zatem wymagają dokonywania ich wykładni, a nie wyłącznie ich mechanicznego stosowania. Tak więc nawet niewłaściwa ich interpretacja czy zastosowanie, nie mogą stanowić o tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie bezczynność organu nie polegała na jego milczeniu wobec wniosku skarżącego lecz na udzieleniu informacji niepełnej nie odpowiadającej w pełni zakresowi żądania wniosku. Nie można zatem uznać, że stwierdzona bezczynność w sposób rażący uchybia przepisom tej ustawy.

Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie 4 sentencji wyroku.