Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1709/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11
journal: Dz.U. 1958 nr 31 poz 138
law: Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach.
article: art. 129 ust. 3, ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 344
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
article: art. 153, art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. (S.), J. S. (S.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 6 października 2022 r. nr NWXIV.7581.2.31.2022 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżących solidarnie 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 12 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 7, art. 130, art. 134, art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344, dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), Starosta [...] (dalej: "organ I instancji"), w sprawie z wniosku Z. S. i J. S. (dalej: "Strony", "Skarżący") o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni: 0,1453 ha położonej w T., stanowiącej 33% ogólnej powierzchni gruntu, oznaczonej w dniu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako działki o nr: 1, 2 i 3 o łącznej powierzchni 0,4403, objętej KW nr [...], ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości: 144.287,50 zł, w tym na rzecz: J. S. (3/16 części udziału w spadku) w wysokości; 61.837.50 zł; J. S. i Z. S. we wspólności ustawowej małżeńskiej (1/4 część udziału w spadku) w wysokości: 82.450.00 zł, którego wysokość została ustalona na podstawie opinii biegłego J. O., sporządzonej w formie operatu szacunkowego w dniu 2 kwietnia 2022 r., określającego wartość rynkową prawa własności przedmiotowego gruntu.

W decyzji wskazano, iż do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Burmistrz Gminy T. z budżetu Gminy T. Wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi jednorazowo w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Za nieterminową zapłatę odszkodowania naliczone zostaną odsetki ustawowe za opóźnienie.

W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskiem z dnia 4 czerwca 2018 r., następnie uzupełnianym, Skarżący wnieśli o: 1) zwrot działki o numerze 4 położonej w T. przy ul. [...], Obręb [...], numer księgi wieczystej [...], numer mapy [...] o powierzchni 89m2, 2) odszkodowanie za działkę o numerze 5 położonej w T. przy ul, [...], Obręb [...], numer mapy [...] o powierzchni 414 m2, 3) odszkodowanie za wywłaszczone 950 m2 będące częścią działki o numerze 1 (numer działki przed podziałami) i w ramach odgórnego podziału przejęte na ulicę [...], obręb [...]. Na podstawie przedłożonego postanowienia sądowego ustalono, że wnioskodawcy należą do kręgu następców prawnych D. S. Pismem z dnia 18 listopada 2021 r. pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował żądanie swoich mocodawców w ten sposób, że wniósł o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za całą powierzchnię gruntów przejętych przez Skarb Państwa, wynoszącą łącznie 0,1453 ha z działek nr: 1, 2 i 3, tj. 33% wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości, za które zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie.

W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono:

1) nieruchomość zapisana w KW nr [...] składająca się z działek nr: 1 o powierzchni 0.1447 ha, 2 o powierzchni 0.1453 ha i 3 o powierzchni 0,1503 ha, tj. o łącznej powierzchni 0,4403 ha, została objęta postępowaniem rozgraniczeniowym i podziałem nieruchomości na terenie miasta T. obręb T. i obręb T1. (decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. wszczynająca postępowanie nr [...] z dnia 10.05.1968 r. wydana na podstawie § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczeniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych (Dz.U. z 1959 r., Nr 1, poz. 1) - wydanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1958 r., Nr 31, poz. 138 z późn. zm., dalej: "ustawa"),

2) w chwili wszczęcia i zakończenia postępowania rozgraniczeniowego i podziałowego, ujawnioną jako właścicielka przedmiotowej nieruchomości w KW nr [...] była D. S.,

3) postępowanie w sprawie rozgraniczenia i podziału zostało zakończone decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. nr [...] z dnia 11 lutego 1970 r.

Na rzecz Skarbu Państwa przejęto nieruchomość o powierzchni 0,1453 ha. W materiałach archiwalnych zachował się wykaz zmian gruntowych z 1969 r. obrazujący zaszłe zmiany. W powołaniu na art. 11 ustawy organ wyjaśnił, że przejęcie nieruchomości następowało nie na podstawie decyzji administracyjnej, ale z mocy prawa. Zatem brak było podstaw do orzekania o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa, jak również o przyznaniu lub odmowie przyznania odszkodowania.

W związku z tym organ wydał decyzję z dnia 13 listopada 2018 r. znak: [...] umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe, w której stwierdził, że brak jest podstaw materialnoprawnych do podejmowania przez organy administracji rozstrzygnięcia (wydania decyzji administracyjnej) w sprawie ustalenia (względnie odmowy ustalenia) odszkodowania za grunty przejęte przez Państwo w trybie art. 11 ustawy, gdyż zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sprawie jest wyłączone z tego powodu, że żaden przepis prawa zarówno obowiązujący ówcześnie, jak i obecnie, nie przewidywał i nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 11 ustawy.

Powyższe stanowisko zostało utrzymane w decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 6 lutego 2019 r. znak: NWXIV.7581.2.52.2018. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. II SA/GI 246/19 oddalił skargę Skarżących na ww. decyzję Wojewody.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19 uchylił: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. II SA/GI 246/19, decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 6 lutego 2019 r. znak: NWXIV.7581.2.52.2018 oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 13 listopada 2018 r. znak: [...] umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. W ww. wyroku podkreślił między innymi, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu.

Kolejna decyzja Starosty [...] znak: [...] z dnia 14 czerwca 2021 r. odmawiająca ustalenia odszkodowania ze względu na brak podstaw materialnoprawnych do podejmowania przez organy administracji rozstrzygnięcia, została uchylona decyzją Wojewody Śląskiego znak: NWXIV.7581.2.27.2021 z dnia 18 sierpnia 2021 r. z powołaniem na związanie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19, który ostatecznie przesądził, że przysługuje obecnie odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przejętą w trybie art. 11 ustawy, a jego ustalenie winno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Zgodnie z zaleceniami organ podjął czynności zmierzające do ustalenia odszkodowania. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. znak [...], na podstawie art. 123 w zw. z art. 84 k.p.a., powołał rzeczoznawcę majątkowego jako biegłego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Następnie wskazał, iż podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowił operat szacunkowy z dnia 2 kwietnia 2022 r., określający jej wartość rynkową. Cenę transakcyjną nieruchomości biegły ustalił na poziomie 227,01 zł/m2. Następnie pomnożył tę kwotę przez powierzchnię nieruchomości otrzymując po zaokrągleniu: kwotę 329.800,00 zł. Operat został przyjęty jako dowód w sprawie. W związku z powyższym ustalono odszkodowanie na rzecz wnioskodawców w wysokości odpowiadającej ich udziałom w prawie do spadku po D. S., tj. łącznie w kwocie 144.287,50 zł. Pismem z dnia 30 czerwca 2022 r. rzeczoznawca odpowiedział na wniesione uwagi wnioskodawców. Gmina T. pismem nr [...] z dnia 15 lipca 2022 r. wskazała między innymi, iż ustalona w operacie szacunkowym wysokość odszkodowania za nieruchomość jest zawyżona oraz, że w zgromadzonym materiale brakuje rozpatrzenia kwestii przedawnienia roszczeń. Ponadto zanegowała swój udział w sprawie jako strony zobowiązanej do wypłaty odszkodowania. Decyzja została doręczona Skarżącym oraz Gminie w dniu 17 sierpnia 2022 r.

Gmina T. wniosła odwołanie (w dniu 30 sierpnia 2022 r.) od wymienionej decyzji podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasady równego traktowania stron poprzez brak wyjaśnienia oraz wskazania obowiązujących przepisów będących podstawą wydania decyzji; 2) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżanej decyzji w sposób niezgodny z wzorcem uzasadnienia wskazanym w tym przepisie; 4) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że istnieje obowiązek wypłaty odszkodowania w niniejszej sprawie, jak i błędne przyjęcie, że do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Burmistrz Gminy T. z budżetu Gminy T. W uzasadnieniu odwołania przedstawiła argumentację dla podniesionych zarzutów.

Wojewoda Śląski decyzją nr NWXIV.7581.2.31.2022 z dnia 6 października 2022 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 9a i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., po rozpatrzeniu odwołania Gminy T.: uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz Skarżących z tytułu przejęcia przez Skarb Państwa gruntu o powierzchni 0,1453 ha, stanowiącej 33% ogólnej powierzchni nieruchomości (0,4403 ha) położonej w T., oznaczonej w dniu przejęcia jako działki nr 1, 2 i 3, objętej księgą wieczystą nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przywołał podstawę prawnomaterialną rozstrzygnięcia, a następnie odniósł się do zapadłego w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. I OSK 3326/19. Zauważył, że główną kwestią, jaką rozważał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku była potencjalna możliwość zastosowania w analizowanym stanie faktycznym przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który upoważnia starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu w sytuacjach, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Kwestia ta została przez Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądzona - art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. winien znaleźć w sprawie zastosowanie. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest jednak przepisem o charakterze procesowym, a nie materialnoprawnym i nie stanowi samoistnej podstawy do ustalenia odszkodowania. Innymi słowy, materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych. W wyroku z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3326/19 Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął jednak kwestii, który przepis prawa materialnego mógłby stanowić podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. W związku z tym faktem, wnioskiem płynącym z wydanego rozstrzygnięcia jest zobowiązanie organów administracji publicznej orzekających w sprawie do zbadania przesłanek wskazanych w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i ustalenia, czy taki przepis prawa materialnego istnieje. Dalej wskazał, iż w świetle art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. możliwość ustalenia odszkodowania zależy od spełnienia łącznie, dwóch wynikających wprost z tego przepisu przesłanek: pozbawienia prawa do nieruchomości musiało dojść bez ustalenia odszkodowania, obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Spełnienie pierwszej nie budzi wątpliwości, tj. pozbawienie praw nastąpiło bez odszkodowania. W kontekście zaś drugiej przesłanki określonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie sposób pominąć, że ww. przepis art. 11 ustawy z 1958 r. przewidywał dwa rodzaje celów, na które dokonywało się przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa 33% ogólnej powierzchni nieruchomości dzielonej. Nieruchomości te mogły być przeznaczane albo na "cele użyteczności publicznej" albo "jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami". W związku z tym, organy rozpoznające wniosek zobowiązane były do ustalenia, czy w obecnym systemie prawnym znajduje się odpowiednik regulacji, na podstawie której doszło do pozbawienia prawa własności nieruchomości. Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że: 1) w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonują dwie odmienne linie orzecznicze. Pierwsza koncepcja opowiada się za brakiem możliwości ustalania i przyznawania odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Państwa w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. z uwagi na brak przepisu materialnoprawnego dającego podstawę do jego ustalenia, bez względu na wskazane wyżej cele przejęcia gruntu (Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1516/21, z 24 lutego 2022 r., I OSK 820/21, z 24 marca 2021 r, I OSK 4107/18, z 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20); 2) druga linia uzależnia z kolei możliwość ustalenia odszkodowania od celu, na który dokonano przejęcia na rzecz Państwa 33% powierzchni działki dzielonej. Wątpliwości nie budzi kwestia braku w obowiązującym ustawodawstwie odpowiednika instytucji wywłaszczenia nieruchomości pod działki budowlane, a więc realizację budownictwa mieszkaniowego, zatem w razie ustalenia przez organ, że grunt został w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. przejęty przez Skarb Państwa pod działki budowlane, nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania za tego rodzaju pozbawienie praw do nieruchomości (np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 czerwca 2018 r., II SA/Gl 231/18). Natomiast kwestia przejęcia nieruchomości na "cele użyteczności publicznej", dokonywana jest poprzez pryzmat regulacji art. 6 u.g.n., zawierający zamknięty katalog celów określanych obecnie jako "publiczne". Za odpowiednik takiej regulacji na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami należałoby uznać art. 98 tej ustawy (Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 23 czerwca 2020 r., I OSK 2031/19, z 25 maja 2017 r., I OSK 2263/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrokach z 13 kwietnia 2021 r., II SA/Gd 517/20, z 13 czerwca 2018 r., II SA/Gd 2231/18). Zauważył, że wiele sądów administracyjnych wyraźnie kwestionuje jednak możliwość ustalenia odszkodowania w oparciu o treść art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 98 ust. 3 u.g.n.

W ocenie Wojewody, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3326/19 nie tylko nie odniósł się do kwestii ww. dualizmu orzeczniczego, ale również nie zawarł żadnych wskazówek co do kierunku poszukiwań materialnoprawnej podstawy ustalenia odszkodowania za grunt przejęty przez Państwo z mocy prawa w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. Organy administracji publicznej nie mają uprawnień do dokonywania oceny prawidłowości czy kompletności wyroków sądowych, w tym braku odniesienia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do poszczególnych kwestii czy zagadnień. W ocenie Wojewody Śląskiego, sformułowanie zawarte w ww. wyroku, tj. że "art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania", biorąc pod uwagę charakter rozstrzygnięć poprzedzających jego wydanie, sprowadza się do obowiązku przeprowadzenia przez organy szczegółowej analizy treści tego przepisu i wynikających z niego przesłanek, a następnie do merytorycznego orzeczenia w przedmiocie wniosku o odszkodowanie, tj. wydania decyzji o ustaleniu bądź odmowie ustalenia odszkodowania. Sąd nie przesądził z całą stanowczością, w sposób wiążący dla organów administracji publicznej, o istnieniu materialnoprawnej podstawy ustalenia odszkodowania, a jedynie o istnieniu podstawy proceduralnej w postaci art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zobowiązującej organy do podjęcia czynności w sprawie. Realizując więc zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po dokonaniu analizy stanu faktycznego i stanu prawnego niniejszej sprawy, a także po zbadaniu i rozważeniu stanowisk sądów administracyjnych, Wojewoda podzielił pogląd o ewentualnej celowości ustalenia odszkodowania za grunt przejęty z mocy prawa na rzecz Państwa w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. na cele użyteczności publicznej, który został zajęty przez drogi publiczne, aczkolwiek w aktualnie obowiązującym ustawodawstwie organ odwoławczy nie widzi odpowiednika tej instytucji, co wyklucza ustalenie odszkodowania. Wojewoda podzielił przy tym pogląd, że ani organy administracji publicznej ani sądy administracyjne nie mogą zastępować prawodawcy i niejako "uzupełniać" obowiązującej regulacji prawnej przez dokonanie wykładni prawotwórczej (wyrok NSA z 19 lipca 2019 r., sygn. I OSK 2472/17). Decyzja została doręczona w dniu 11 października 2022 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 9 listopada 2022 r.), podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Wojewodę Śląskiego, podczas gdy organ ten był zobowiązany do zastosowania i związany oceną prawną w zapadłym w sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r., który to wyrok nie dawał podstawy do poszukiwania przez Wojewodę podstawy materialnoprawnej dochodzonego odszkodowania przez Skarżących i przesądził zasadność zgłoszonego w tym zakresie roszczenia o ustalenie odszkodowania, uniemożliwiając organowi prowadzenie postępowania zmierzającego do odmowy ustalenia odszkodowania za przejęte w trybie przepisu art. 11 ustawy z 1958 r.,

2. art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 98 u.g.n. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy do ustalenia odszkodowania za przejęcie w trybie przepisu art. 11 ustawy z 1958 r., podczas gdy w świetle wskazanych przepisów możliwe jest również w obecnym porządku prawnym orzekanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości, czego organ w ogóle nie badał w niniejszej sprawie.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podkreślono związanie organu zapadłym w sprawie orzeczeniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, zwracając w tym zakresie uwagę na treść art. 190 i art. 153 p.p.s.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący podali, iż wbrew stanowisku Wojewody zapadły wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zawierał w jego uzasadnieniu zobowiązania (zalecenia) do poszukiwania w niniejszej sprawie podstawy materialnoprawnej ustalenia odszkodowania na rzecz uprawnionych. Stanowisko to uznać należy za wyraz nieuprawnionej interpretacji orzeczenia sądowego przez organ administracji publicznej, co w świetle związania organu orzeczeniem sądowym uznać należy za niedozwolone.

Zdaniem Skarżących w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie opowiedział się za i jednocześnie przesądził kwestię związaną z obowiązkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania na ich rzecz.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), natomiast stwierdzenie nieważności decyzji następuje jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd dopatrzył się podstaw do zastosowania kompetencji kasatoryjnych.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 6 października 2023 r. mocą której Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 12 sierpnia 2022 r. oraz odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz Skarżących.

W ramach podstawy prawnej należy w niniejszej sprawie uwzględnić przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 129 tej ustawy. Stosownie do ust. 3 tej regulacji odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;

2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;

3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie;

a także przepis art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, w myśl którego z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalił na rzecz Skarżących odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości opisanej na wstępie. W uzasadnieniu powołał stanowisko Wojewody wyrażone w decyzji z dnia 18 sierpnia 2021 r. uchylającej uprzednie rozstrzygnięcie organu, zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19 ostatecznie przesądził, że przysługuje obecnie odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przejętą w trybie art. 11 ustawy, a jego ustalenie winno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Rozstrzygnięcie organu ustalające odszkodowanie zostało uchylone decyzją Wojewody z dnia 6 października 2022 r. Organ odwoławczy wprawdzie podzielił pogląd o ewentualnej celowości ustalenia odszkodowania za grunt przejęty z mocy prawa na rzecz Państwa w trybie art. 11 ustawy z 1958 r. na cele użyteczności publicznej, który został zajęty przez drogi publiczne, jednak w aktualnie obowiązującym ustawodawstwie nie znalazł odpowiednika tej instytucji, co wyklucza ustalenie odszkodowania.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymagają dwie kwestie. Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2022 r. sygn. III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. III FSK 1540/21).

Powyższe nabiera szczególnego znaczenia, uwzględniając, iż sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazanym wyrokiem z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. II SA/Gl 246/19 w sprawie ze skargi Skarżących na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 6 lutego 2019 r. znak: NWXIV.7581.2.52.2018 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19 na wstępie zauważył, że w myśl art. 21 Konstytucji RP własność podlega ochronie, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Art. 21 ust. 2 Konstytucji uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania, co m.in. odróżnia wywłaszczenie od innych ograniczeń praw majątkowych, które nie zawsze wymagają kompensacji. Należyte odszkodowanie stanowi więc element kształtujący stan właściwej równowagi pomiędzy potrzebami wynikającymi z ogólnego interesu społeczeństwa a wymaganiami związanymi z ochroną podstawowych praw jednostki.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kategoryczne stwierdzenie, zamykające stronie możliwość domagania się w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowania z tytułu wywłaszczenia dokonanego w oparciu o art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Ponadto, budzi wątpliwości z punktu widzenia art. 2 Konstytucji, wyrażającego między innymi zasadę poprawnej legislacji i zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w kontekście przedstawionej powyżej zasady gwarantującej prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia.

Następnie podał, iż pojęcie przejęcia praw należy oceniać przez pryzmat jego charakteru jako władczego działania, w którym element woli osoby pozbawionej praw był wyłączony. Element woli dotyczy oczywiście istotnych warunków przejęcia prawa, w tym uzyskania wynagrodzenia w określonej wysokości za pozbawienie praw. Jeżeli bowiem podmiot odebranego prawa został pozbawiony wpływu na to odebranie, jak również nie miał wpływu na sposób i wysokość wynagrodzenia należnego za odebrane prawo, to taką sytuację należy uznać za mieszczącą się w ustawowym pojęciu przejęcia prawa, określonym w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż współczesne ustalenie odszkodowania może natomiast nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym więc przypadku należy ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości (mieści się w niej).

W odniesieniu do kwestii retrospektywnego stosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przychylił się do poglądu zawartego w wyroku z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 713/13, w którym Sąd ten przyjął, że jeżeli art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do stanów sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, to konsekwentnie należy przyjąć, że ustawodawca zobowiązał się do regulowania roszczeń także w przypadkach, gdy przed 1998 r. nastąpiło wywłaszczenie, a obecne przepisy przewidują ustalenie (i co za tym idzie wypłacenie) odszkodowania. Oznacza to, że prawo do odszkodowania, a także jego wysokość ustalane są na podstawie aktualnych przepisów.

Zwrócił również uwagę na uchwałę z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że już analiza literalnej treści przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. prowadzi do wniosku, że stanowi on podstawę do przyznania odszkodowania przez organ publiczny za wywłaszczenie lub przejęcie z mocy prawa już dokonane.

Takie zapatrywanie pozwala na dochowanie konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 64 Konstytucji), a przede wszystkim zasady wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującej prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Nadto, brak przyznania odszkodowania za pozbawienie własności pozostawałby w sprzeczności z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175), który podkreśla konieczność utrzymywania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dysfunkcyjnych regulacji z systemu prawnego i naprawiania pozaprawnych praktyk.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył także, że poza wymienionymi w art. 129 ust. 5 u.g.n. przesłankami, w aktualnym stanie prawnym co do zasady nie jest możliwe wydanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości bez jednoczesnego ustalenia odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na treść uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która wprowadzała do ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwość uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bez ustalenia odszkodowania (Sejm RP IV kadencji, druk 1421). W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy wskazano, że "nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości" (zmiana 76 do art. 129).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny z uzasadnienia projektu wynika zatem, że dokonana powyżej wykładnia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest zgodna także z podstawami aksjologicznymi wprowadzonych uregulowań prawnych, a Państwo w nowych realiach systemowych postanowiło wziąć na siebie ciężar związany z realizacją konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Dotyczy to również stosunków prawnych zaistniałych pod rządami ustawy z dnia 22 maja z 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, trwających po dziś dzień.

Podkreślenia wymaga, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy przyjąć, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu. Świadczy to o zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji.

Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. był przedmiotem licznych interpretacji formułowanych przez sądy administracyjne. W ich wyniku zarysowały się dwie linie orzecznicze. Jedna z nich opowiada się za traktowaniem ww. przepisu jako podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu należnym za przejęcie gruntów na podstawie art. 11 ustawy, co wyprowadzane jest z przepisów Konstytucji RP traktujących o ochronie prawa własności i odszkodowaniu za wywłaszczenie, a także w nawiązaniu do regulacji Karty Praw Podstawowych oraz art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 lipca 2019 r. sygn. I OSK 3326/19, z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2011/20). Druga z linii orzeczniczych prezentuje stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter wyłącznie procesowy i nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. I OSK 820/21, z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. I OSK 2011/20, z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 2031/19). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, wobec poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3326/19, związany jest pierwszym z ww. stanowisk.

W tej sytuacji stanowisko zajęte przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji nie może zostać podzielone. Pozostaje bowiem w sprzeczności z poglądem wyrażonym w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w niniejszej sprawie, a którym to poglądem pozostaje związany zarówno Sąd jak i organy orzekające w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, iż przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do przyznania odszkodowania przez organ publiczny za wywłaszczenie lub przejęcie z mocy prawa już dokonane, co pozwala na realizację konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 64 Konstytucji) oraz zasady wyrażonej w art. 21 ust. 2 Konstytucji, gwarantującej prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Brak przyznania odszkodowania za pozbawienie własności pozostawałby także w sprzeczności z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zauważył jednocześnie, iż w aktualnym stanie prawnym co do zasady nie jest możliwe wydanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości bez jednoczesnego ustalenia odszkodowania. Przepis art. 11 ustawy, stanowiący podstawę przejęcia nieruchomości na własność Państwa, nie przewidywał przyznania odszkodowania. Na gruncie niniejszej sprawy bez wątpienia natomiast mamy do czynienia z sytuacją wywłaszczenia w rozumieniu Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów.

Zdaniem Sądu istnieje możliwość zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów prawnych zaistniałych przed 1 stycznia 1998 r., ponieważ inna interpretacja stałaby w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Nie budzi także wątpliwości, iż przejście nieruchomości na własność Państwa w trybie art. 11 ustawy, w tym także dla realizacji celu użyteczności publicznej, następowało bez odszkodowania. Z kolei przymusowy charakter pozbawienia prawa do nieruchomości na podstawie tegoż przepisu, wpisuje się w instytucję wywłaszczenia określoną w art. 112 ust. 2 u.g.n. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r. sygn. 2665/20).

Powyższe stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę pozostaje bowiem związany wykładnią prawa określoną w wyroku kasacyjnym Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ odwoławczy pominął bowiem związanie wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego. Jednocześnie, odmawiając ustalenia odszkodowania, nie odniósł się w konsekwencji do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. Stąd też zasadne pozostawało na tym etapie postępowania uchylenie tylko zaskarżonej decyzji.

Kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP, art. 17 Karty Prawa Podstawowych Unii Europejskiej. W tym zakresie zasadne pozostają zarzuty skargi, a także naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z nieuwzględnieniem wiążącej w sprawie wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do wskazanych rozważań, oraz przyjmując, że nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości, zajmie się wyjaśnieniem czy ustalono i wypłacono odszkodowanie, a przy negatywnym stwierdzeniu zajmie się merytorycznym ustaleniem odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 714,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 200,00 zł, oplata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 34,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony będącego adwokatem ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżących w terminie czternastu dni od przesłania odpisu odpowiedzi na skargę wraz z wnioskiem w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.