Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 87/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: NSA Izabela Dobosz WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2003 r. nr Kol. Odw. [...] w przedmiocie zmiany stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania WSA/wyr. l - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją Wójta Gminy z dnia [...].2002 r. nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku W. S. - umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych na działkach nr 113/1, nr 113/3 i nr 113/3 we wsi [...], wobec uzyskania przez ich właściciela pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...].2000 r. na przykrycie rowu odwadniającego na działce nr 113/2, które rozstrzyga w sprawie odprowadzenia wód z działek sąsiednich.

Na skutek odwołania W. S. i H. L. powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2002 r. Nr [...] na podstawie art.29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229) oraz art. 105 i art. 138 § 2 k.p.a., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Orzekając o powyższym, uwzględniając zarzuty odwołania wskazano, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest błędne, zaś sprawa wymaga nadal merytorycznego załatwienia. Wydane A. W. pozwolenie wodnoprawne rozstrzyga o zupełnie innej sprawie - możliwości zabudowania rowu rurociągiem na działce nr 113/2 w [...], nie odnosi się ono do istotnych w niniejszej sprawie spornych kwestii, zaś prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji winien ustalić, czy na działkach nr 113/1, 113/2, 113/3 nastąpiły takie działania, która wpływają na stan wody na gruncie, zmianę odpływu itp. - zgodnie z przesłankami art. 29 prawa wodnego. Za bezpodstawne uznano natomiast żądania odwołujących się dotyczące uwzględnienia przez organ administracji publicznej w swoich działaniach ugody zatwierdzonej decyzją z dnia [...].1997 r., nr [...] z uwagi na fakt stwierdzenia wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy z dnia [...].1997 r. znak [...] zatwierdzającej ugodę z [...].1997 r. miedzy stronami sporu. Nastąpiło to decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].2000 r., nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2000 r., sygn. [...]. W konsekwencji w obrocie prawnym decyzja zatwierdzająca ugodę z dnia [...].1997 r. wygasła i jako taka nie obowiązuje, nie ma jej zatem w obrocie prawnym. Wyjaśniono ponadto, że zarzuty dotyczące niezawiadomienia skarżących o wszczęciu postępowania i wydaniu pozwolenia wodnoprawnego na rzecz A. W. winny być przez wydającego decyzję z dnia [...].2000 r., nr [...] Starostę, do który należy złożyć odpowiedni wniosek w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzją Wójta Gminy z dnia [...].2003 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku W. S. i H. L. w sprawie zmiany stosunków wodnych na działkach nr 113/1, nr 113/3 i nr 113/3 we wsi [...], na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18.07. 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. - zobowiązano właścicieli działek nr 139/1, 139/2 i 140 położonych we wsi [...] do usunięcia przeszkód w odpływie wody, powodujących w obecnym stanie zakłócenie stosunków wodnych, a mianowicie: 1) odwodnienie terenu stanowiącego działki nr 139/1, i część działki nr 139/2 poprzez oczyszczenie rowu melioracyjnego znajdującego się na tych działkach i stanowiącego element melioracji szczegółowych, których utrzymanie należy do zainteresowanych właścicieli gruntów (art. 77 ust. 1 Prawa wodnego); 2) odmulenie przepustu w drodze wspólnej - działka nr 140.

W rozpoznaniu odwołania W. S. i H. L. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].2003 roku nr [...], decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2003r. Nr [...], na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18.07. 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a. została ona uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania, wydane po ponownym rozpatrzeniu ustalenia i rozstrzygnięcie, zaś uznając iż zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa podano, zakres postępowania w niniejszej sprawie został ustalony granicami wniosku stron – W. S., H. L., którzy domagali się rozstrzygnięcia sprawy zmiany stosunków wodnych na działkach nr 113/1, 113/2 i 113/3, będąc współwłaścicielami działek nr 139/1, 139/2 i 140 (dane z wypisu z rejestru gruntów). Z tego też względu, rozpoznający sprawę w trybie art. 29 prawa wodnego, organ pierwszej instancji miał jedynie możliwość dwojakiego rodzaju rozstrzygnięcia: albo uwzględnienia wniosku i zobowiązania właścicieli działek nr 113/1, 113/2 i 113/3 usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody, albo -odmowy wnioskowi, w sytuacji gdy stwierdzi, że przewidziane w art. 29 Prawa wodnego przesłanki, na które powołują się wnioskodawcy nie zachodzą. Brak natomiast podstaw do nałożenia na wnioskodawców inicjujących postępowanie obowiązku odwodnienia terenu będącego ich własnością poprzez oczyszczenie rowu melioracyjnego, stanowiącego urządzenie melioracji szczegółowych oraz odmulenia przepustu w drodze. Rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie oraz drenowania stanowią bowiem urządzenia melioracji wodnych szczegółowych - zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt. 1 Prawa wodnego. Co prawda art. 77 ust. 1 tej ustawy, na który powołuje się organ pierwszej instancji stanowi, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te objęte są działalnością spółki wodnej - do tej spółki, jednakże w myśl art. 77 ust. 2 organ

właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może ustalać w drodze decyzji szczegółowe zakresy i terminy wykonywania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, stosownie do pozwolenia wodnoprawnego lub instrukcji utrzymania systemu urządzeń melioracji wodnych. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (art. 140 ust. 1 Prawa wodnego), zaś organem odwoławczym - wojewoda. Brak zatem podstaw do nakładania na stronę obowiązku z zakresu utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych przez organ jednostki samorządu terytorialnego czyli przez wójta, burmistrza, czy prezydenta miasta. Odnosząc się dalej do kwestii opinii sporządzonej przez biegłego, a w szczególności wykonania jej przez osobę prowadzącą w tym zakresie działalność na własny rachunek, przytaczając regulacje art. 75 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. wyjaśniono, że żaden z powołanych przepisów nie przewiduje zakazu sporządzania opinii przez osobę fizyczną, posiadającą określony zasób wiedzy z danej dziedziny i organ pierwszej instancji z tej możliwości skorzystał zlecając sporządzenie opinii mgr inż. A. C. Inną natomiast sprawą jest to, że opinia taka jak każdy dowód w sprawie, podlega ocenie organu podejmującego rozstrzygnięcie. Tymczasem w zaskarżonej decyzji w dużej części przepisano stanowisko biegłego, natomiast nie wskazano, czy i dlaczego uznano opinię za prawidłową oraz wiarygodną, a także jak wobec ustaleń dokonanych przez biegłego mają się twierdzenia wnioskodawców dotyczące naruszenia stosunków wodnych na działkach nr 113/1, 113/2 i 113/3 ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich. W tym zakresie wskazano na wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, podkreślając konieczność w orzeczeniach podejmowane w trybie art. 29 Prawa wodnego, w ramach uznania administracyjnego, szczegółowej i wyczerpująca ocena zgromadzonego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania.

Decyzją Wójta Gminy z dnia [...].2003 r. znak [...], na podstawie art. 29 ust. 1,3 ust. z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (DZ. U. Nr 115 poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku W. S. i H. L. dotyczącego zmiany stosunków wodnych na działkach nr 113/1, 113/2, 113/3 we wsi [...] - orzeczono o jego nieuwzględnieniu, stwierdzając niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano po przeanalizowaniu materiałów, stanowiska Kolegium Odwoławczego i pisma wnioskodawcy W. S. z dnia [...].2003 r. oraz ocenie usytuowania obiektów zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym Starosty Powiatu z dnia [...].2000 r. znak [...] stwierdzono, że istniejący rów na działkach 113/1, 113/2 i 113/3 umożliwia swobodny odbiór wód dopływających z rowu na działkach 139/1 i 139/2, natomiast lokalne roboty ziemne i lokalne zatamowania odpływu uwidocznione na fotografiach 1, 7 i 8 są powodem podtapiania o niewielkiej

głębokości (kilkanaście cm) działek W. S. i H. L. Wyjaśniono w tym zakresie, że analiza układu terenowego, kierunku spadku terenu wynikającego z przebiegu warstwie, a także zdjęć fotograficznych dostarczonych przez W. S. (zdjęcie nr 3 i 2) potwierdza spadek terenu w kierunku rowu odwadniającego płynącego przez działki nr 139/1, 139/2, zaś widoczna różnica wysokości podmurówki pod ogrodzeniem - że wody opadowe powinny odpływać swobodnie do koryta potoku z terenów przyległych. Fotografia nr 7 i 8 wskazuje wtulenie podwyższonego terenu bezpośrednio przy korycie potoku co uniemożliwia naturalny spływ z terenu położonego wyżej. Fotografia nr 1 pokazuje w dolnej części pionowe obniżenie terenu wynoszące kilkadziesiąt centymetrów (ok. 0,6 m.) i mające miejsce tuż przy korycie potoku. Pomiędzy korytem potoku, a początkiem stagnującej wody istnieje zatem wzniesienie uniemożliwiające naturalny, grawitacyjny odpływ wód opadowych, które powstało w przeszłości na skutek okresowego pogłębienia koryta potoku i jego odmulenia. Nosi nazwę tzw. warstw przybrzeżnych, które powstają w wypadku "częściowego" składowania wydobytego z dna i skarp potoku materiału tuż przy brzegu oraz niewywożenia go poza pas potoku.

Podczas wizji terenowej oraz na fotografiach dostarczonych zarówno przez W. S. (nr 1, 3 i 7), jak i autora oceny aktualnego stanu stosunków wodnych widoczne są stosunkowo świeże (nie porośnięte jeszcze trawą) nasypy i ślady robót ziemnych, a takie działanie może prowadzić do pogorszenia stosunków wodnych na działkach wyżej wymienionego oraz H. L. Fotografia nr 7 wykazuje odprowadzenie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego W. S. na teren przyległy i dalej w kierunku zastoiska wody.

Wskazano dalej, że w zleceniu opracowania dotyczącego oceny stanu stosunków wodnych w omawianym rejonie uwzględniono również kwestię wykonanego przepustu, który jak z niej wynika nie ma negatywnego wpływu dla tych stosunków. Fotografie nr 8 i 11 potwierdzają swobodny przepływ wody do otworu w podmurówce ogrodzenia z dużą stosunkowo prędkością (widoczny spadek lustra wody i spieniona woda świadcząca o prędkości wody). Nie następuje zatem spiętrzenie wody, co mogłoby powodować jej wylewanie na teren, podmakanie gruntów przyległych lub wlewanie się do zastoiska. Widoczne jest natomiast podwyższenie brzegów uniemożliwiające dopływ wody z terenów po prawej stronie potoku. Podczas poprzednich wizji terenowych stwierdzono, że obiekty odwadniające na terenie działek skarżących się i terenach położonych wyżej są w złym stanie i nie spełniają swojej roli - co potwierdzają też fotografie. Oprócz wyżej przytoczonych faktów i zaniedbań dotyczących możliwości odprowadzenia wód opadowych z terenu własnej działki wykonywano czynności, które mogą pogorszyć stan istniejący (nasypy, doprowadzenie dodatkowych ilości wody z obiektów) fakt złego stanu przepustu i rowów może pogarszać istniejącą sytuację. W tym zakresie przychylono się do obserwacji autora opracowania, że fakt ten niekorzystnie może wpływać na

stosunki wodne na działkach 139/1 i 139/2. Obniżenie dna rowu poprzez odmulenie i oczyszczenie obniży też poziom lustra wody podziemnej. Powoduje to zwiększenie chłonności gruntu przyległego, a zatem zwiększenie niekorzystnych zjawisk związanych z wodami opadowymi. O złym stanie cieków powierzchniowych świadczą też inne fotografie zamieszczone jako załączniki do "oceny aktualnego stanu stosunków wodnych.." jak też wykonane przez W. S. zdjęcia nr 5, 6 i 10. Podtopienia następują na skutek niedrożnego przepustu, jak też braku wytworzonego koryta potoku.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców zlecenia opinii na koszt podatników prywatnej osobie, a nie Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych ul. [...]." Uznano, że nie jest on trafny i świadczy o braku rozeznania w obowiązującym prawie. Zarząd nie posiada uprawnień do takich opracowań, natomiast powierzenie opinii osobie z uprawnieniami jest właściwe, co zostało potwierdzone w stanowisku Kolegium. W. S. nie wnosił do przedmiotowego opracowania zastrzeżeń merytorycznych, zaś w ocenie organu prowadzącego postępowanie zawarte w nim wnioski są słuszne i prawdziwe, oparte na zasadnych spostrzeżeniach, przedstawionych nie tylko na podstawie dowodów pisemnych, ale po wizji terenowej udokumentowanej zdjęciami fotograficznymi. Świadczy to też o poważnym podejściu do tematu, a stwierdzenia W. S. i H. L., że opinia jest tendencyjna i jednostronna nie zawiera żadnego uzasadnienia ani dowodu. Zarzuty wyżej wymienionych o połączeniu wydania zezwolenia na wyrównanie terenu i wycięcia drzew ze zmianą stanu wody na gruncie, uznano za niemające związku ze sprawą, bowiem jak wyjaśniono tereny te położone znacznie niżej i nie mają wpływu na stosunki wodne na działkach zainteresowanych. Co do prawidłowości wykonania przykrycia rowu otwartego sprzeciwy zainteresowanych podczas realizacji tej inwestycji uznano za mające charakter sporu sąsiedzkiego, a nie uzasadnionych zarzutów oraz nie zgodzono się ze stwierdzeniem, że fundament ogrodzenia wybudowano prostopadle do kierunku spływu wód opadowych. Obiekt ten jak wynika z układu rzędnych terenu, opinii oraz wizji terenowych jest usytuowany równolegle do naturalnego spadku terenu. Wobec powyższego stwierdza się, że istniejący rów na działkach 113/1, 113/2 i 113/3 umożliwia swobodny odbiór wód dopływających z rowu na działkach 139/1 i 139/2, natomiast lokalne roboty ziemne i lokalne zatamowania odpływu uwidocznione na fotografiach 1, 7 i 8 są powodem podtapiania o niewielkiej głębokości (kilkanaście cm) działek wnioskodawców.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27.11.2003 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. S. i H. L. od decyzji Wójta Gminy z dnia z dnia [...].2003 r. znak [...], na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18.07. 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymano w mocy zaskarżona decyzję.

Uwzględniając zawarte w niej ustalenia oraz zarzuty odwołania podano, że przedmiotowa sprawa prowadzona jest w oparciu o przepis art. 29 Prawa wodnego, który powoływany był już kilkakrotnie w poprzednich decyzjach, a dotyczy zakazu zmian stanu wody na gruncie, odprowadzania wód lub ścieków na grunty sąsiednie, jak również działań, jakie wójt, burmistrz (prezydent miasta) może nakazać właścicielowi gruntu szkodliwie oddziaływującego na nieruchomości sąsiednie. Istotnym było zatem ustalenie, czy na działkach nr 113/1, 113/2 i 113/3 wskutek określonych działań rzeczywiście nastąpiły zmiany stanu wody ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, w szczególności będących własnością W. S. i H. L. (działki nr 139/1 i 139/2). Wydając kwestionowane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wykonał zalecenia wynikające z ostatniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które nie narzucało konkretnego rozstrzygnięcie. Dokonał też ustaleń w sprawie na podstawie wizji terenowych, opracowania sporządzonego przez mgr inż. A. C. oraz zdjęć i odniósł się do sporządzonej w sprawie opinii, którą to pozytywną ocenę podzielono, akcentując brak skarżących do zawartych w tym opracowaniu wniosków.

Odnosząc dalej się do kwestii zmiany stosunków wodnych na gruncie wskazano, że istotnie na działkach nr 139/1 i 139/2 nastąpiły pewne zmiany w postaci podtopień, niemniej jednak -jak wskazuje opinia (wnioski pkt. 9.4-9.6) -mają one swego rodzaju charakter naturalny i wynikają z niekorzystnego ukształtowania powierzchni działki nr 139/1 oraz degradacji urządzeń odwadniających. Odwołujący się w kierowanym do organu pierwszej instancji piśmie z dnia [...].2003r. pośrednio to przyznają, domagając się nakazania właścicielom działek nr 113/1, 113/2 i 113/3 usunięcie przeszkód blokujących odpływ wód gruntowych albo spowodować wykonanie urządzeń odprowadzających wody gruntowe i osuszających teren. Jak jednak Kolegium Odwoławcze wskazało w swoim rozstrzygnięciu z dnia [...].2003r. kwestia utrzymania urządzeń melioracji szczegółowych, jest odrębną od postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie, a organami właściwymi w tej mierze są starosta i wojewoda. W rezultacie nie można zatem się zgodzić z podniesionym w odwołaniu zarzutem, iż zaskarżona decyzja sugeruje, że to sami odwołujący się naruszają na swych działkach stosunki wodne. W konsekwencji organ pierwszej instancji przyjął, że jakkolwiek na przedmiotowym gruncie nastąpiły pewne zmiany stosunków wodnych w szczególności, w postaci podtopień, to jednak nie nastąpiły one wskutek działań właścicieli nieruchomości sąsiednich, wskazanych we wniosku.

Podano ponadto, że rozstrzygnięcia w trybie art. 29 Prawa wodnego są podejmowanymi w ramach uznania administracyjnego, a zatem kontrola organu odwoławczego ogranicza się do ustalenia, czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, a także czy organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący dokonał oceny całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie, organ pierwszej instancji stosując się do zaleceń wskazał, jakie dowody brał pod uwagę oraz dokonał ich oceny, a

zatem nie zostały naruszone przepisy KPA w tej materii, a w rezultacie brak jest również podstaw do uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek złożonej w terminie skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27.11.2003 r. Nr [...], w której domagał się on zobowiązania Urzędu Gminy w [...] do wydania decyzji nakazującej realizację obowiązku wodnoprawnego wynikającego z ugody zawartej dnia [...].1997 r., zatwierdzonej decyzją z dnia [...].1997 r., nr [...], a tym samym usunięcia przeszkód w odpływie wód gruntowych powstałych na skutek developerskiej działalności p. W., przy odrzuceniu opinii sporządzonej przez osobę prywatną, zatrudnioną w przez Urząd Gminy.

W uzasadnieniu skargi W. S. wskazywał - na wieloletni brak działań ze strony organu pierwszej instancji w kierunku rzeczywistego poprawienia sytuacji jaka powstała na skutek zasypania stawów na działce nr 113 przed jej podziałem oraz zabudowania tego terenu, w oparciu o decyzje wydawane w innych postępowaniach bez udziału zainteresowanych stron. Skarżący odwoływał się do uprzednio wydanych w przedmiotowej sprawie błędnych decyzji organu pierwszej instancji uchylanych przez organ odwoławczy, uznając w ich świetle za niezrozumiałe, szkodliwe i krzywdzące aktualne utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia ignorującego poprzednie zalecenia. Kwestionował też celowość sporządzonej opinii będącej podstawą ustaleń oraz prawidłowość trybu zbierania do niej materiałów oraz informował, że istniejącej już obecnie, wykonana na koszt Urzędu Gminy kanalizacja nie spowodowała poprawy spływu wód gruntowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, prezentując stanowisko analogiczne do przyjętego w zaskarżonej decyzji.

Do odpowiedzi na skargę W. S. ustosunkował się w piśmie z dnia [...].2007r., podkreślając w nim jednostronność i wadliwości będącej podstawę ustaleń w przedmiotowej sprawie opinii, jak również informując o wystąpieniu do Rady Gminy i Wójta Gminy w piśmie z dnia [...].2006r. o uregulowanie odpływu ścieków i przyznanie odszkodowania, na które odpowiedziano w sposób uwidaczniający ignorowanie przez te organy problemów mieszkańców.

Skarżący wnosił w nim o ewentualne powołanie przez Sąd biegłych, którzy mogliby bezstronnie zbadać sytuację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy

administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść wyżej powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania zarzuty skargi należy uznać za zasadne w części, w której nawiązują one do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przed wydaniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia 25.08.2003 r. znak GRA.6218-2/02.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji, a także przewidziany w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. obowiązek zawarcia w decyzji uzasadnienie faktycznego - które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawnego, zwierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa oraz ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Wskazanym wymogom winna odpowiadać także decyzja organu drugiej instancji (art. 107 § 1 - 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a.).

Na obowiązki organu administracji publicznej wynikające z przytoczonych wyżej przepisów, a także przedmiot postępowania, którym jest zmiana stosunków wodnych na działkach sąsiednich zwracano w niniejszej sprawie

trafnie uwagę w wydanych uprzednio decyzjach kasacyjnych, zaś pomimo powyższego do chwili obecnej nie zostały one wykonane.

W szczególności zażyć należy, że spór dotyczący zmiany stosunków wodnych na działce nr 113 we wsi [...], z której powstały działki nr 1137, nr 113/2 i nr 113/3 ma swoje źródło w zdarzeniach zaszłych w okresie poprzedzającym znacznie wszczęcie postępowania zawiadomieniem z dnia [...].2002 r. (k. 153), co z niewiadomych przyczyn pominięto w procesie orzekania. Z dostępnych a aktach administracyjnych dokumentów wynika jednoznacznie, że spór ten powstał już w 1997 r., zaś związany był z działaniami J. G., który jak wynika z zażalenia W. S., z dnia [...].1997 r. (k.299), na działce nr 113 graniczącej z jego nieruchomością podniósł teren, wysypuje hałdy ziemi w miejsce prastarych stawów, co zdaniem wyżej wymienionego spowodowało podniesienie wód gruntowych i całkowite zalanie jego działki, a także piwnic w budynku mieszkalnym. Wykonanie przez właściciela na terenie działki nr 113 nasypu, w miejscu istniejącego stawy potwierdza pismo. Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].1997 r. [...] (k. 300), w którym wskazano mogło spowodować pewne ograniczenie spływu wód opadowych z sąsiednich działek. Zarówno tego pisma jak i innych dokumentów (m.in. k.301-302) wynika, że w sprawie tej [...].1997 r. zawarto ugodę, podpisaną przez siedem osób, w której J. G. jako właściciel działki 113 zobowiązał się do: wykonania rowu odwadniającego biegnącego wzdłuż południowej granicy działki nr 113, z którego woda miała być odprowadzona do rowu melioracyjnego, a rów pogłębiony przez wyżej wymienionego; wykonania prowizorycznego rowu odwadniającego biegnącego wzdłuż granicy z działką nr 112/1 w odległości 0,5 m od ogrodzenia, wprowadzającego wody do istniejącego stawu, który to rów miał zostać zlikwidowany po docelowym zagospodarowaniu działki; ukształtowania spadku terenu na działce nr 113 w ramach zagospodarowania działki w kierunku istniejącego rowu melioracyjnego, co miało zapobiec spływowi wód z ternu działki nr 113 na działki sąsiadów. Ugoda ta została zatwierdzona decyzja Wójta Gminy z dnia [...].1997 r. znak [...].

Z akt administracyjnych wynika ponadto, że kolejny wniosek w tej sprawie, obejmujący także dodatkowe kwestie, złożyli S. L. oraz W. S. w pismach z dat [...].2000 r. i [...].2000 r. (k. 317 i k. 300) już po podziale działki nr 113 we wsi [...] na działki nr 113/1. nr 113/2 i nr 113/3 oraz nabyciu ich własności przez A. W. (pismo A. W. k. 310 oraz niżej podane decyzje k. 280 i k. 259-256), który rozpatrzono jednakże w innym trybie, mającym na celu ustalenie kwestii obowiązywania decyzji Wójta Gminy z dnia [...].1997r. znak [...] zatwierdzającej ugodę z [...].1997r. między stronami sporu. Wniosek ten został następnie ponowiony przeciwko nowemu właścicielowi nieruchomości w piśmie z dnia [...].2000r. (k. 238) po zakończeniu postępowania administracyjnego, w którym z decyzją Wójta Gminy z dnia [...].2000r., nr [...] stwierdzono wygaśnięcie decyzji

zatwierdzającej ugodę, zaś została ona w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2000 r., sygn. [...]. Do żądań wyżej wymienionych przyłączyła się H. L. (pismo S. L. z [...].2000 r. - k. 230 i dalsze), zaś później także S. P. (pisma z dat [...].2001 r.- k. 205 i [...].2001r. k. - k. 178), czego również nie uwzględniono wydając zaskarżoną i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji z pominięciem jako wnioskodawców S. L. i S. P.. Niezależnie od różnych innych robót prowadzonych na działce 113 we wsi [...], zaś następnie powstałych w wyniku jej podziału działkach nr 113/1. nr 113/2 i nr 113/3 punktem wyjścia dla wszelkich ustaleń w przedmiotowej sprawie są zatem działania podjęte na tym terenie w 1997 r., które skutkowały zawarciem ugody z [...].1997 r. zatwierdzonej decyzją Wójta Gminy z dnia [...].1997 r. znak [...]. Zdarzenia, o których wyżej mowa, zostały jednakże bezzasadnie pominięte przy wydaniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i nieuwzględnione w sporządzonej w przedmiotowej sprawie opinii.

Obie decyzje cechują również inne wadliwości w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, które dotyczą braku wyczerpujących i rzetelnych ustaleń co do kręgu stron postępowania oraz aktualnych dokumentów pozwalających na ich dokonanie z uwzględnieniem art. 28 k.p.a. Ustalenia organu pierwszej instancji także za okres uznany za istotny są fragmentaryczne, nie odzwierciedlają - pozytywnie lub negatywnie - wszelkich sygnalizowanych przez wnioskodawców w kolejnych pismach zmian dokonywanych sukcesywnie, na działka nr 113/1. nr 113/2 i nr 113/3 już po podziale pierwotnej nieruchomości, zaś dostępne w aktach dowody powoływane w sposób ogólny i wybiórczo nie dają obrazu całości. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy jako merytorycznie rozpoznający i rozstrzygający sprawę w ogóle nie poczynił własnych ustaleń, do czego był zobowiązany zgodnie z wyrażona w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zobligowany regulacją z art. 107 § l i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Za uzasadnione należy uznać również w części zarzuty skargi, dotyczące przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z opinii biegłego, przy czym w tym zakresie należy uwzględnić treść art. 84 k.p.a. art. 24 § 1 k.p.a, art. 67 § 2 pkt 2 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 3 k.p.a., art. 79 k.p.a., 84 k.p.a., 88 k.p.a. Zważywszy treść powołanych przepisów oraz przedmiot niniejszego postępowania nie można kwestionować uprawnienia organów do korzystania ze wskazanego środka dowodowego, ani też bez podstaw wskazanych w art. 24 § 1 k.p.a. dyskwalifikować opinii sporządzonej w sprawie przez osobę posiadająca wiadomości specjalne z istotnego zakresu, będąca pracownikiem urzędu organu orzekającego w sprawie, jednakże poza postępowaniem, na odrębne zlecenie. W sprawie niniejszej nie podnoszono zarzutów z art. 24 § 1 k.p.a., natomiast uchybienie stanowi brak w aktach jakichkolwiek dokumentów potwierdzających posiadanie przez mgr inż. A. C. wiadomości specjalnych, popartych wiedzą i oraz odpowiednim doświadczeniem w kwestiach z zakresu prawa wodnego. Słusznie podnosi skarżący, że o ile opinia ma uwzględniać stwierdzony przez biegłego, aktualny stan faktyczny na gruntach, jej wykonanie winny poprzedzić oględziny z udziałem organu prowadzącego postępowanie, biegłego i stron, które co najmniej należało zawiadomić o dacie podejmowania przez biegłego takich czynności. Jak uprzednio podano, kwestionowana przez skarżącego opinia nie uwzględnia wszystkich istotnych w przedmiotowej sprawie okoliczności, które mogły prowadzić do zawarcia w niej odmiennych ocen oraz wniosków. Zastrzeżenia budzi brak w

opracowaniu szczegółowych rozważań dotyczących ukształtowania terenu na działkach nr 113/1, nr 113/2, nr 113/3.

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., przy odstąpieniu dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia, WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14), zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn jest ona bezprzedmiotowa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., zaś rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o powołanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym biegłych, którzy mogliby bezstronnie zbadać sytuację. Powyższe wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi o możliwości przeprowadzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym z urzędu lub na wniosek strony tylko uzupełniających dowodów z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Zważywszy na kontrolny charakter działalności sądów administracyjnych i zasady orzekania regulowane w art. 145 p.p.s.a. -155 p.p.s.a., jak również powołane uprzednio przepisy wyznaczające granice niniejszej sprawy, brak także podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego dotyczącego zobowiązania Urzędu Gminy w [...] do wydania decyzji nakazującej realizacje obowiązku wodnoprawnego wynikającego z ugody zawartej dnia [...].1997r., zatwierdzonej decyzją z dnia [...].1997r., nr [...].

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.