Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 84/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 pkt 6 i art. 27 ust. 1, art. 2 pkt 6, art. 81 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
article: art. 24 par. 1 pkt 5 i art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Adam Lipiński Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Izbie Celnej 1) oddala skargę 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych i kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] , na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.) oraz na podstawie art. 26 pkt 6 i art. 27 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, po rozpatrzeniu wniosku A. P. (dalej jako skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia ze służby w Izbie Celnej w [...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby z powodu choroby trwającej dłużej niż rok. W jego uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca od [...] września 2008 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i [...] września 2009 r. jej nieobecność w służbie przekroczyła rok. Zaznaczył nadto, że skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pełnienia służby na dotychczas zajmowanym stanowisku.

Pismem z 19 września 2009 r. skarżąca przedstawiła swoją aktualną sytuację zdrowotną, podkreślając gotowość powrotu do służby natychmiast po zakończonym leczeniu i wskazując, że w chwili obecnej jej stan zdrowia nie pozwala na powrót do służby. Skarżąca wyjaśniła, że nie przedłożyła zaświadczenia wskazanego w postanowieniu, ponieważ jest ciągle kierowana na zwolnienia lekarskie i nie ma możliwości uzyskania zaświadczenia potwierdzającego jej zdolność do pracy. Podała również jakie są dalsze plany dotyczące jej rehabilitacji.

Decyzją z [...] października 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] , na postawie art. 26 pkt 6 i art. 27 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej zwolnił A. P. ze służby w Izbie Celnej w [...] , określając, że dniem zwolnienia ze służby będzie dzień upływu trzymiesięcznego terminu, licząc od dnia doręczenia decyzji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że [...] września 2009 r. nieobecność skarżącej w służbie z powodu choroby przekroczyła rok. W ocenie organu ponad roczna nieobecność skarżącej w służbie oraz brak informacji kiedy skarżąca będzie mogła przystąpić do służby, wpływa negatywnie na organizację pracy w Referacie [...] w Oddziale Celnym Towarowym [...] w [...] w Urzędzie Celnym [...] "Port Lotniczy" w [...] . Utrudnia realizację zadań nałożonych na tę komórkę organizacyjną. Długotrwałe zwolnienia lekarskie dezorganizują bowiem służbę i powodują konieczność podziału zadań pomiędzy pozostających w służbie funkcjonariuszy celnych. Organ zwrócił także uwagę na aspekt finansowy, wskazując, że skarżąca będąc na zwolnieniu lekarskim otrzymuje 100 % uposażenia, nie przyczyniając się do realizacji zadań nałożonych na służbę celną.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, w Służbie Celnej może pełnić służbę osoba, która posiada stan zdrowia pozwalający na pełnienie służby na określonym stanowisku. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pełnienia służby na dotychczas zajmowanym stanowisku i dlatego też jej dalsze pozostawanie w służbie nie jest możliwe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wnosiła, aby do czasu zakończenia jej leczenia nie rozwiązywano z nią umowy o pracę i nie zwalniano jej ze służby, wskazując na uznaniowy charakter decyzji. Zaakcentowała, że jej ponad roczna niezdolność do pracy jest następstwem doznanych [...] listopada 2002 r. urazów głowy i kręgosłupa w wyniku wypadku jakiemu uległa w czasie pełnienia obowiązków służbowych. Zwróciła uwagę, że po rozwiązaniu umowy o pracę zostanie bez środków do życia i dlatego też wystąpiła o przyznanie jej renty wypadkowej i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie zaznaczyła, że po zakończeniu leczenia chciałaby powrócić do służby, podkreślając, że w dotychczasowej służbie cieszyła się bardzo dobrą opinią.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.

W jej uzasadnieniu podał, że analiza zwolnień lekarskich skarżącej od [...] września 2008 r. wykazała, że nieobecność skarżącej ma do dnia decyzji charakter ciągły, nieprzerwany, trwający ponad rok. Przebywanie na tak długich zwolnieniach lekarskich nie pozwala – w ocenie organu - jednoznacznie stwierdzić, jak długo może trwać nieobecność skarżącej w służbie z prawem do 100 % uposażenia, jak również świadczyć o chęci i możliwości powrotu do pracy. W dalszym ciągu nie wiadomo bowiem, kiedy miałby nastąpić powrót skarżącej do służby. Ponadroczna nieobecność w służbie oraz fakt, iż nie jest wiadomo kiedy ona ustanie, powodują utrudnienia w organizacji pracy Urzędu, do którego skarżąca jest przydzielona. Nie jest również możliwe określenie, czy po przebytej rehabilitacji skarżąca będzie mogła podjąć służbę.

Nadto organ zaznaczył, że przy podjęciu decyzji w przedmiotowej sprawie kierował się przede wszystkim interesem społecznym i dobrem służby. Wskazał, że ponad roczna nieobecność w służbie z powodu choroby oraz nieznany termin powrotu do służby utrudniają właściwe wykonywanie zadań i dezorganizują pracę Urzędu Celnego [...] "Port Lotniczy" w [...] , obsługującego zewnętrzną granicę Unii. Zwrócił także uwagę na aspekt finansowy – skarżąca otrzymuje 100% uposażenia, a nie przyczynia się do realizacji zadań nałożonych na służbę celną.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] października 2009 r., która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wnosząc o jej uchylenie zarzuciła błędną i wysoce niesprawiedliwą ocenę faktów mających wpływ na jej wydanie, uznając, że decyzja zwalniająca ją ze służby jest w sposób oczywisty krzywdząca.

W ocenie skarżącej decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] naruszają konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości. Niezdolność do pracy jest bowiem następstwem doznanych w wyniku wypadku w czasie pełnienia obowiązków służbowych urazów [...] i [...] . W tym kontekście skarżąca poinformowała, że zostało wydane orzeczenie Miejskiego Ośrodka ds. Orzekania o Niepełnosprawności, w którym zaliczono ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca zwróciła również uwagę na swoją sytuację rodzinną.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej odrzucenie, albowiem ze skargi wynika, że intencją skarżącej było zaskarżenie decyzji organu I instancji, co jest niedopuszczalne z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia.

Pismem z 21 lutego 2010 r. skarżąca poinformowała, że zaskarża decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] listopada 2009 r. nr [...] , podając, że z treści przedmiotowej skargi wynikało w sposób oczywisty, że przedmiotem zaskarżenia jest właśnie ww. decyzja.

Organ, pismem z 26 lutego 2010 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o odrzucenie skargi. Z ostrożności procesowej wnosił o jej oddalenie, podkreślając, iż z art. 26 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej wynika, że sam ustawodawca uznał, że przekraczająca rok nieobecność w służbie stanowi zagrożenie dla służby. Jednocześnie podał, że wydając decyzję o zwolnieniu skarżącej ze służby nie pominął dotychczasowego przebiegu służby oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącej. Zwrócił przy tym uwagę, że skarżąca do dnia wydania decyzji zwalniającej ze służby nie przedłożyła zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pełnienia służby na zajmowanym dotychczas stanowisku lub wskazującego, na jakim stanowisku może nadal pełnić służbę. Organ przekazał również informację, że skarżąca dostarczyła do organu decyzję ZUS przyznającą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W toku postępowania sądowoadmistracyjnego dla skarżącej został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, który w uzupełnieniu skargi z 21 grudnia 2009 r. zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] listopada 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] października 2009 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby celnej, wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie art. 26 pkt.6 i art. 27 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej poprzez błędne uznanie, iż skarżąca była nieobecna w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok;

2) naruszenie przepisów postępowania w zakresie art. 24 § 1 pkt 5 kpa w ten sposób, że ten sam pracownik piastujący stanowisko Dyrektora Izby Celnej podejmował decyzję zarówno w I instancji, jak i w trybie art. 127 § 3 kpa na skutek wniesienia przez skarżącą środka odwoławczego;

3) naruszenie przepisów postępowania w zakresie art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji o zwolnieniu ze służby słusznego interesu skarżącej.

Uzasadniając powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wskazał, że z notatki służbowej z Wydziału Kadr i Szkolenia z 5 sierpnia 2009 r. wynika, że nieobecność skarżącej w służbie z powodu choroby nie trwała nieprzerwanie przez okres ponad jednego roku, co stanowi podstawę do zwolnienia w trybie art. 26 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej. Od [...] sierpnia 2008 r. do [...] września 2008 r. skarżąca była bowiem nieobecna w służbie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem. Nieobecność w służbie z tego tytułu nie może być zrównana w skutkach z nieobecnością w służbie z powodu choroby. Oznacza to, że nieobecność skarżącej w służbie nie trwała nieprzerwanie ponad rok, a tylko taka okoliczność może stanowić postawę zwolnienia w świetle art. 26 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej. Podkreślając uznaniowy charakter decyzji o zwolnieniu ze służby pełnomocnik skarżącej wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do słusznego interesu skarżącej i tego, w jaki sposób decyzja ta może w ten interes godzić w zakresie zarzutu naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa pełnomocnik skarżącej odwołał się do orzecznictwa NSA dotyczącego wyłączenia ministra – traktowanego jako pracownika urzędu.

Ustosunkowując się do powyższych zarzutów organ, w piśmie z 20 maja 2010 r. uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podał, że nieobecność skarżącej w pracy z powodu choroby trwała od [...] września 2008 r. do [...] grudnia 2009 r. i dalej. Postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby z powodu choroby trwającej dłużej niż rok zostało wszczęte [...] września 2009 r., a decyzje wydane kolejno [...] października 2009 r. i [...] listopada 2009 r.

W ocenie organu art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie może mieć zastosowania do osoby pełniącej funkcję organu. Dyrektor Izby Celnej w [...] jako jednoosobowy organ właściwy do rozpatrzenia wniosku nie mógł podlegać wyłączeniu od załatwienia sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa organ podał, że w piśmie z 26 lutego 2010 r. wskazał, dlaczego zwolnienie skarżącej ze służby uznał za zasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżaną decyzję. Art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) określa, w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] , Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wobec sformułowanego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność z innych przyczyn, wskazać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca powyższy warunek wypełniła, korzystając z możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez organ w I instancji. W skardze rzeczywiście podała, że dotyczy ona decyzji z [...] października 2009 r., czyli decyzji pierwszoinstancyjnej, ale już w uzasadnieniu zarzutów skargi odnosi się także do rozstrzygnięcia wydanego w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tych warunkach uzasadnione było wezwanie skarżącej do sprecyzowania, który z aktów wydanych w jej sprawie jest przedmiotem zaskarżenia. Skarżąca w piśmie z 21 października 2010 r. podała, że zaskarża decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...] listopada 2009 r., na którą przysługiwało jej prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zauważyła przy tym, iż z treści skargi w sposób oczywisty wynikało, że to właśnie ta decyzja jest przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższego przyjąć należało, że skarga jest dopuszczalna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 26 pkt 6 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku nieobecności w służbie z powodu choroby trwającej dłużej niż rok.

W związku z powyższym zauważyć należy, gdyż nie uczynił tego organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że ustawa o służbie Celnej z 24 lipca 1999 r. została uchylona z dniem 31 października 2009 r., przez ustawę z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.). Zgodnie z art. 231 ust. 1 obowiązującej ustawy w sprawach ze stosunku służbowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował powyższy przepis, nieobowiązującej już ustawy o Służbie Celnej. Obowiązany był jednakże wskazać w oparciu o jakie regulacje prawne jest to możliwe. Uchybienie to pozostaje jednakże bez jakiegokolwiek wpływy na wynik sprawy.

Zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w oparciu o powołaną w decyzji podstawę prawną ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. W sprawach należących do sfery uznania administracyjnego, zwłaszcza gdy występować może kolizja interesów, ich sądowa kontrola musi być ukierunkowana na badanie czy spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesów strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Słuszny interes obywatela to interes, który znajduje oparcie w normie prawnej ustanowionej dla jego ochrony. Interes ten nie jest słuszny, jeżeli godzi zarazem w interes społeczny.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że ograniczony charakter kontroli sądu administracyjnego w stosunku do decyzji administracyjnych opartych na normach prawnych uznaniowych sprowadza się do badania kryteriów wyboru dokonanego przez organ administracyjny w zaskarżonej decyzji, przy jednoczesnym pozostawieniu temu organowi swobody w zakresie takiego wyboru. Sąd obowiązany jest zbadać czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

W realiach rozpoznawanej sprawy na podkreślenie zasługuje, że słuszny interes skarżącej musi być oceniany przez pryzmat pełnionej przez nią służby. Stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstaje w drodze mianowania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby, a nie ustalania warunków tej służby. Istotą służby jest dyspozycyjność funkcjonariuszy i dlatego temu stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjno-prawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. A zatem z istoty samego stosunku służbowego i unormowania statusu prawnego funkcjonariusza w ustawie o Służbie Celnej wynika, że jego prawa jako obywatela są w wielu wypadkach wyłączone bądź ograniczone. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 października 2004 r. (K 1/04, OTK- 2004/9/93) "Każdy funkcjonariusz Służby Celnej z uwagi na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywanych obowiązków, a także transparentność zawodową i majątkową – co w sposób bezpośredni wiąże się z doniosłością zadań tej służby – jest poddany licznym ograniczeniom również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie". Takie uregulowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy celnych powoduje, że uznanie administracyjne oraz słuszny interes obywatela w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariusza celnego winny być badane pod kątem interesu społecznego w związku z wagą i rodzajem zadań realizowanych przez funkcjonariuszy w imieniu Państwa.

Przenosząc powyższe wywody na kanwę niniejszej sprawy Sąd uznał, że organ skorzystał z przyznanego mu przez ustawodawcę uznania w sposób prawidłowy. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że – wbrew zarzutom skargi - organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, pozwalający mu na zastosowanie dyspozycji art. 26 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej. Nieobecność skarżącej w służbie z powodu choroby trwała dłużej niż rok. Okolicznością niesporną w sprawie jest, że A. P. była nieobecna w pracy od [...] września 2008 r. i stan taki trwał co najmniej do dnia wydania zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2009 r. Nieobecność w służbie z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem miała miejsce od [...] sierpnia 2008 r. do [...] września 2008 r., a więc przed datą przyjętą przez organ jako początek nieobecności wynikającej z choroby samej skarżącej. Postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby z powodu choroby trwającej dłużej niż rok wszczęto [...] września 2009 r. , a decyzja organu I instancji została wydana [...] października 2009 r., co oznacza, że w tej dacie nieobecność skarżącej w służbie trwała ponad rok.

W tych okolicznościach organ był uprawniony do rozważenia czy należy skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 26 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej. W rozważaniach tych kierował się dobrem służby, co znalazło odzwierciedlenie w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uznał, że długotrwałe zwolnienie lekarskie, na którym przebywa skarżąca utrudnia wykonywanie zadań, do wypełnienia których powołana jest Służba Celna i dezorganizuje pracę Urzędu Celnego [...] "Port Lotniczy" w [...] .

Organ zważył również, że skarżąca nie określiła terminu, w którym możliwy będzie jej powrót do służby, co sprawia, że utrudnienia wynikające z jej absencji będą trwały dalej, przez bliżej niesprecyzowany okres. Podkreślił przy tym, że skarżąca nie wykonując obowiązków służbowych pobiera wynagrodzenie w pełnej wysokości. W tej sytuacji środki publiczne nie są wydatkowane w sposób celowy i oszczędny. Powyższe względy – w ocenie Sądu – upoważniały organ do uznania, że dobro służby, które w tej sprawie jest równoznaczne z interesem społecznym, przemawia za zwolnieniem skarżącej z tej służby. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można jednocześnie przyjąć, że przeciwko takiemu rozstrzygnięciu przemawiał słuszny interes skarżącej. Interes ten nie jest bowiem słuszny, gdyż godzi w interes społeczny w tym znaczeniu, że niezdolność skarżącej do służby trwa i nie jest możliwe określenie, czy jej powrót do służby będzie w ogóle możliwy, a jeżeli tak to kiedy i na jakich warunkach skarżąca będzie mogła podjąć służbę. Organ słusznie podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pełnienia służby na dotychczas zajmowanym stanowisku czy też na innym stanowisku. Tymczasem zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej w Służbie Celnej może pełnić służbę osoba, która posiada stan zdrowia pozwalający na pełnienie służby na określonym stanowisku. Oznacza to, że skarżąca nie może pozostawać służbie. W zaistniałych realiach organ był zatem uprawniony do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia możliwości prawidłowej organizacji pracy w podległej mu jednostce. Gdyby przyjąć argumentację skarżącej, to przepis art. 26 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej byłby przepisem martwym, gdyż ze swej istoty choroba trwająca ponad rok sprawia, że sytuacja życiowa, osobista i materialna osoby chorującej jest trudna. Organ oczywiście może nie skorzystać z uprawnienia do zwolnienia takiej osoby ze służby, ale wydaje się, że może to nastąpić wówczas gdy dany funkcjonariusz ma wkrótce powrócić do służby, legitymując się zaświadczeniem potwierdzającym możliwość jej pełnienia. Na marginesie zauważyć również trzeba, że aktualnie skarżąca orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] listopada 2009 r. została zaliczona do niepełnosprawności umiarkowanej i została przyznana jej renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W ocenie Sądu przyznanie w niniejszej sprawie priorytetu interesowi społecznemu, nie wynikało bezpośrednio, z nadania mu nadmiernego znaczenia, ale z ograniczenia szeregu praw funkcjonariusza celnego, poprzez specyfikę stosunku służbowego oraz z uprawnień organu do takiego doboru kadry, która z uwagi na potrzeby służby będzie dyspozycyjna, na co Sąd zwracał uwagę na wstępie rozważań. Przepisy regulujące kwestie stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych muszą być stosowane ściśle. Niedopuszczalna jest zatem ich rozszerzająca wykładnia. Jednakże nie może mieć miejsca także ich zawężająca interpretacja, mająca – co zdaje się sugerować skarżąca – sprowadzać się de facto wyłącznie do ochrony funkcjonariuszy, bez uwzględnienia także usprawiedliwionych potrzeb pracodawcy oraz do zapewnienia celnikom większych gwarancji niż wynikają one z istoty omawianej regulacji. Rodzaj zadań o charakterze publicznym powierzonych funkcjonariuszom celnym powoduje, że niemożliwe jest zawsze przedkładanie ochrony zatrudnienia celników nad konieczność realizacji przez Służbę Celną powierzonych jej zadań Państwa.

Reasumując, w ocenie Sądu organ celny, w ramach uznania administracyjnego, w sposób logiczny i przekonywujący wyjaśnił motywy swego rozstrzygnięcia. Uzasadnieniu temu nie można postawić zarzutu dowolności bądź też nadużycia posiadanych przez organ kompetencji. Na podkreślenie zasługuje, że w działaniu organu nie można dopatrzeć się naruszenia zasad konstytucyjnych - sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Zasady te muszą być oceniane przez pryzmat służby, której funkcjonariuszem była skarżąca.

W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego "równość w prawie" oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w sytuacjach podobnych. Zatem równo i według jednakowej miary traktowane być powinny wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu dana cechą. Skarżąca nie wykazała, aby zaistniała sytuacja pozostawienia w służbie funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim bez określonych perspektyw powrotu do służby. Dlatego też zarzut naruszenia zasady równości wobec prawa należy uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej zauważyć należy, że w przypadku wystąpienia niezdolności do wykonywania pracy (pełnienia służby) w obowiązującym systemie prawnym przewidziane są inne świadczenia pieniężne niż wynagrodzenie. Skarżąca świadczeń tych – w zgodzie z istniejącymi przepisami prawa – nie została pozbawiona. Pozostawienie jej w służbie oznaczałoby natomiast, że będzie pobierała pełne uposażenie, nie przyczyniając się do realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną, które to zadania muszą wykonywać za nią inni funkcjonariusze. W tych okolicznościach nie można uznać, że zaskarżoną decyzją została naruszona powyższa zasada, czy też, że decyzja ma charakter dyskryminacyjny.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa przyznać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istniała rozbieżność co do zastosowania tego przepisu do uregulowanego w art. 127 § 3 kpa wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec ich występowania 20 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie 7 sędziów, zgodnie z którą "art. 24 § 5 kpa nie ma zastosowania do piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa "(I OPS 13/09) .

Powyższa uchwała ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Dyrektor Izby Celnej jest organem monokratycznym, a zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej od jego decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie można zaliczyć wprost do środków odwoławczych, a to z tego względu, że nie spełnia on podstawowego warunku uruchomienia toku instancji. Wniesienie takiego środka nie powoduje przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy do organu wyższego stopnia, lecz ponownie powierza ją temu samemu organowi. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące odwołań i postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania. W przypadku podejmowania decyzji w trybie art. 127 § 3 kpa nie ma więc zastosowania przewidziany w art. 24 § 5 kpa nakaz wyłączenia pracownika w sprawie, w której brał udział w niniejszej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie można bowiem mówić o niższej i wyższej instancji, skoro kompetencja do ponownego rozpatrzenia sprawy jest powierzona temu samemu organowi, a zatem obie decyzje zostaną wydane przez ten sam organ.

W uzasadnieniu wyroku z 15 grudnia 2008 r., w sprawie o sygn. P 57/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extentendae, wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika lub członka organu kolegialnego. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał, że możliwość taka istnieje w przypadku samorządowego kolegium odwoławczego, gdzie można tak kształtować osobowe składy orzekające, aby nie znaleźli się w nich członkowie składu orzekającego, który wydał pierwsze rozstrzygnięcie w sprawie.

Takiej możliwości nie ma w sytuacji, gdy pierwsze rozstrzygnięcie wydała osoba piastująca funkcję Dyrektora Izby Celnej. W takim przypadku nie zachodziłaby możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, a zatem strona nie miałaby możliwości zrealizowania swojego uprawnienia wynikającego z przepisu art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Z przytoczonych powodów – w ocenie Sądu – zarzut naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa należało uznać za chybiony.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, uznał, że na bazie wyczerpujących ustaleń faktycznych organ podjął rozstrzygnięcie, które prawa nie narusza. Wyjaśnił przy tym przesłanki swojego działania, zaś przytoczona na ten temat argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Dlatego też Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Jednocześnie orzekł, w myśl przepisu art. 250 p.p.s.a. o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.