Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 780/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 1,  art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał

P.P. zasiłek rodzinny na syna P.P., na okres [...] oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka - jednorazowo.

Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ ten przyznał stronie na syna dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres [...].

W [...] organ wydał decyzję nr [...], którą przedłużył okres zasiłkowy [...] przyznając stronie zasiłek rodzinny na syna na okres [...].

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o:

- uchyleniu, od dnia [...], decyzji z dnia [...] w części przyznającej P.P. zasiłek rodzinny na syna P.P. na okres [...];

- uchyleniu, od dnia [...] decyzji z dnia [...]. przyznającej P.P. prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania

z urlopu wychowawczego na syna P.P. na okres [...];

- uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] przyznającej P.P. prawo do zasiłku rodzinnego na syna P.P. na okres [...].

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]

nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, organ wskazał między innymi, że brak jest jakichkolwiek podstaw ku temu, by w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną. Z powyższych względów niedopuszczalne jat także uchylenie bądź zmiana już zrealizowanej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Ostatecznie, dnia [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...],

w której orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatku

z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznanego na dziecko P.P. za [...] w kwocie [...] zł wraz ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł. Organ uznał, że P.P. jako osoba samotnie wychowująca dziecko nie miała zasądzonych świadczeń alimentacyjnych na dziecko, zasiłek rodzinny wraz

z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego pobrany za okres [...], należy traktować, zgodnie z art.30 ust.1 ustawy jako nienależnie pobrane świadczenie.

Od decyzji strona wniosła odwołanie. W odwołaniu P.P. podniosła, m.in., że w chwili ubiegania się o świadczenia rodzinne na dziecko w skład rodziny podała ona ojca dziecka M.U., gdyż nie miała zasądzonych alimentów i nie otrzymałaby świadczeń. Strona nadmieniła, że w okresie pobierania świadczeń rodzinnych otrzymywała dobrowolne alimenty na dziecko, które nie było uznawane z uwagi na brak potwierdzenia w sądzie. Z chwilą ubiegania się o świadczenia rodzinne na nowy okres, strona poinformowała pracownika przyjmującego wnioski o podjęciu przez ojca dziecka zatrudnienia, jednak nie zdawała sobie sprawy z tego jak potoczy się dalej postępowanie. Odwołująca się stwierdziła, że gdyby została prawidłowo poinformowana, to na pewno wniosłaby pozew o alimenty wcześniej niż [...]. Dalej strona podała, że ugodą sądu zawartą w dniu [...] zostały zasądzone alimenty od dnia [...] w wysokości [...] zł. Odwołująca się wniosła, aby przy rozpatrywaniu odwołania uwzględniono fakt, iż przez cały okres otrzymywania świadczeń rodzinnych, ojciec dziecka M.U. płacił jej dobrowolne alimenty na dziecko w kwocie [...] zł miesięcznie i potraktować ją jako osobę samotnie wychowującą dziecko, której we wskazanym okresie tj. [...]przysługiwało świadczenia rodzinne. Nadto strona powołała się na swoją trudną sytuacje materialną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium ustaliło, że dnia [...] strona zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko P.P.. Z zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, że w skład rodziny, na dzień złożenia wniosku, wchodziła wnioskodawczyni, jej syn oraz ojciec dziecka M.U. Na dochód tej trzyosobowej rodziny osiągnięty w [...] r. złożył się: dochód M.U. opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości [...] zł. Dochód ten został ustalony na podstawie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w [...] zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że dochód to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych

osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki

na ubezpieczenia społeczne niezależnie od kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne Miesięczny dochód stanowiła więc kwota [...], czyli [...] zł na osobę.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje:

- rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka,

- opiekunowi faktycznemu dziecka,

- osobie uczącej się,

jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku natomiast, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł (art. 5 ust. 2 ustawy).

Kolegium podniosło, iż art. 5 ust. 4 cytowanej powyżej ustawy przewiduje, że

w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonej o utracony dochód.

Utrata dochodu, jak wynika z art. 3 pkt 23 ustawy, oznacza utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;

b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych;

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło;

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznawanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawa gospodarstwa rolnego;

e) nieotrzymaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych;

f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Natomiast art. 5 ust. 4a ustawy przewiduje, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m.in., uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zdaniem Kolegium, z dniem [...] strona została zatrudniona, a więc uzyskała dochód w myśl art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W takiej sytuacji przepis § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia określa, iż w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Miesięczna kwota uzyskanego dochodu przez M.W. (błąd organu odwoławczego w określeniu strony) za pierwszy pełny miesiąc tj. [...] stanowiła kwota [...] zł.

Mając zatem na uwadze powyższe ustalenia oraz treść przytoczonych wyżej przepisów Kolegium wskazało, że dochód miesięczny rodziny strony, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego wyniósł [...]. Tak więc dochód rodziny odwołującej się nie przekroczył kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 1 ustawy ([...] zł), uprawniającego do świadczeń rodzinnych, strona faktycznie na dzień wydania decyzji przyznających świadczenia rodzinne kwalifikowała się do otrzymania zasiłku rodzinnego na dziecko.

Z dniem [...] strona utraciła dochód w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Z akt sprawy wynika również , że M.U. w dniu [...] podjął zatrudnienie. Uzyskany dochód przez M.U. za pierwszy pełny miesiąc tj. miesiąc [...], stanowił kwotę [...] zł. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny, spowodowanej wyżej wymienionymi okolicznościami, miesięczny dochód rodziny, od [...] wyniósł [...] zł, czyli [...] zł na osobę w rodzinie. Oznacza to, że strona nie kwalifikowała się do otrzymywania zasiłku rodzinnego, począwszy od miesiąca [...] z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy ([...] zł).

Organ odwoławczy ustalił także, że P.P. z dniem [...] przestała prowadzić wspólne gospodarstwo i wychowywać wspólnie syna [...] z jego ojcem – M.U.. Okoliczność ta spowodowała, że strona od dnia [...] stała się osobą samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Zgodnie z treścią art. 7 pkt 5 ustawy, zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli osobie tej nie zostały zasadzone świadczenia alimentacyjne na dziecko od jego rodzica, chyba że rodzice lub jedno z rodziców nie żyje, ojciec dziecka nie jest znany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sad zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Alimenty na rzecz dziecka strony zostały zasądzone dopiero w dniu [...] od dnia [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, na mocy ugody sądowej. Tak więc w okresie [...] strona nie miała zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od ojca dziecka. W konsekwencji, w ocenie organu, stronie faktycznie od miesiąca [...] świadczenia rodzinne nie przysługiwały.

W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za świadczenia nienależnie pobrane, jak stanowi art. 30 ust. 2 tejże ustawy, uważa się m.in.:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

W przedstawionym stanie faktycznym sprawy, dla oceny stwierdzenia istnienia nienależnie pobranego świadczenia, ma zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy.

W decyzji przyznającej zasiłek rodzinny (z dnia [...]) P.P. została należycie pouczona o okolicznościach wyłączających prawo do tego świadczenia. W pouczeniu tym organ wskazał, iż w przypadku zmiany liczby członków rodziny, uzyskania dochodu, lub innych zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń, osoba uprawniona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie. Organ w pouczeniu wyjaśnił, że uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nadto strona podpisała się pod pouczeniem zawartym we wniosku z dnia [...], że zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli osobie tej nie zostały zasądzone świadczenia alimentacyjne na dziecko od jego rodzica. Kolegium stwierdziło, że P.P., zgodnie z powyższym pouczeniem, powinna poinformować organ I instancji o podjęciu zatrudnienia przez ojca dziecka, jak również o fakcie zaprzestania prowadzenia wspólnego gospodarowania

i wychowywania dziecka z M.U. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, że strona zadość uczyniła temu obowiązkowi.

W konsekwencji należy uznać, że pobrany przez P.P. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w okresie [...], jest nienależnie pobranym świadczeniem w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Art. 30 ust. 8 ustawy przewiduje bowiem, ze kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez P.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji orzekającej

o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu powyższego podniosła, iż zaskarżona decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. Jako samotnie wychowująca dziecko aby otrzymać świadczenia rodzinne w związku z brakiem zasądzonych alimentów podała, ze w skład rodziny wchodzi także ojciec dziecka i dołączyła jego dochody. W porozumieniu z ojcem dziecka otrzymywała dobrowolne alimenty, które nie były w żaden sposób uwzględniane. Przyznała, że jej błędem było nieuregulowanie sprawy alimentów w sądzie, chcąc jednak utrzymać poprawne relacje z ojcem dziecka uznałam, ze mogę od tego odstąpić.

Wielkim zaskoczeniem dla skarżącej był fakt, że pomimo dostarczenia dochodów ojca dziecka za rok [...], musiała zgłosić również podjęcie zatrudnienia, co spowodowało utratę prawa do świadczeń.

Dla skarżącej obowiązujące przepisy nie są zrozumiałe, a nikt nie poczynił żadnych starań aby mogła uniknąć tak przykrej dla niej sytuacji. Dopiero gdy pracownik [...] Centrum Świadczeń poinformował ją o czynnościach jakie względem niej zostaną podjęte, zmusiło to ją do uregulowania sytuacji przed sądem. Od dnia [...] zawarła z ojcem dziecka sądową ugodę w sprawie alimentów.

Sytuacja w jakiej obecnie skarżąca się znajduje utrudnia prawidłowe funkcjonowanie, gdyż przebywa na urlopie wychowawczym i choćby chciała nawet wrócić do pracy nie może z uwagi na stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowiła ustawa

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139,

poz. 992 z późn. zm.).

Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Prezydenta Miasta [...] było ustalenie, że P.P. jako osoba samotnie wychowująca dziecko nie miała zasądzonych świadczeń alimentacyjnych na dziecko. Powyższe ustalenie stanowiło z kolei podstawę uznania, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego pobrany za okres [...] był świadczeniem nienależnym.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierające te świadczenia była pouczona o braku ich pobierania, uważa się za nienależnie pobrane.

Z treści powołanego przepisu wynika, że obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z instytucją "świadczenia nienależnie pobranego", przy czym pojęcia te nie są pojęciami tożsamymi.

W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Z powyższego wynika zatem, że nienależnie pobrane świadczenie,

to świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy (por. wyrok NSA z 14.12.2009 r. sygn. akt I OSK 826/09,

z 27.10.2010 r. sygn. akt I OSK 981/10 – dostępne w internecie – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istotnym elementem tej regulacji jest jeszcze wymóg pouczenia o "braku prawa do ich pobierania", a zatem pouczenia o okolicznościach, których wystąpienie w czasie pobierania świadczenia powoduje utratę prawa do świadczeń. Celem takiego pouczenia nie jest wprawdzie wyczerpujące wyjaśnianie sytuacji prawnej i faktycznej świadczeniobiorcy, jednakże pouczenie to powinno być niewątpliwie tego rodzaju, aby strona miała możliwość takiego ukształtowania swojej sytuacji, aby nie narazić się na konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Z przedmiotową powinnością organu ustawodawca ściśle wiąże obowiązek świadczeniobiorcy zawiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Przepis art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Przepis art. 25 zawarty jest w tym samym rozdziale co art. 30 ust. 2 pkt 1, tj. rozdziale regulującym postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych. Nie można zatem dokonywać wykładni art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych w całkowitym oderwaniu od treści art. 25 ust. 1 tej ustawy, wskazując, że chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, oraz z którą powinien i mógł zawiadomić organ o tej okoliczności, nie ma żadnego znaczenia dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane.

Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę na fakt, że w decyzji organu I instancji

z dnia [...] orzeczono o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznanego na dziecko P.P. za okres od [...] w kwocie [...] zł wraz ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł (w uzasadnieniu podano także, iż "zwrotu należy dokonać w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji...: ), natomiast Kolegium, do którego skarżąca się odwołała, utrzymało tę decyzję w mocy.

Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie w tej sprawie jest nieprawidłowe, albowiem organ I instancji nakazał zwrot nienależnie pobranych świadczeń, jedynie

w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazując, że pobrane przez skarżącą świadczenia były nienależne. Organ nie rozstrzygnął więc w przedmiocie uznania pobranych świadczeń za nienależne.

W tym miejscu należy za słuszny i oddający intencje ustawodawcy uznać pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 619/10 (wyrok dostępny w internecie), iż nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależne świadczenie. Dopiero zatem, gdy decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, stanie się ostateczna, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, czyli tym samym w jednej decyzji.

Stanowisko takie, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wynika

z treści art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis w ust. 3 stanowi: "Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca

te należności stała się ostateczna", a więc posługuje się określeniem "decyzja ustalająca należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych", zaś

w ust.5 stanowi: "Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat", a więc posługuje się określeniem "decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych".

Skoro w niniejszej sprawie w ogóle nie zapadła decyzja uznająca świadczenia rodzinne za nienależnie pobrane, brak było podstaw prawnych do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Ze względu na powyższe decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc obarczone są istotną wadą, która uniemożliwia ich funkcjonowanie w obrocie prawnym (także WSA w Szczecinie z dnia sygn. akt II SA/Sz 642/10 ).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu

I instancji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152,

ww. ustawy.