Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 721/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 4, art. 42
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Beata Ziomek Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 482/10 w sprawie ze skargi P. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. U. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę P. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz opłat za przejazd po drogach krajowych.

Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w dniu [...] stycznia 2009 r. na drodze krajowej nr [...], kontroli samochodu ciężarowego marki S. o numerze rejestracyjnym [...] oraz dokumentów związanych z wykonywanym przewozem drogowym, ustalono, że przedsiębiorcą odpowiedzialnym za przewóz jest P. U. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą F. H. – U. "U." P. U.. Podczas kontroli kierujący pojazdem, J. S., okazał kontrolującym dowód rejestracyjny pojazdu, wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne dla skarżącego, nie okazał zaś dokumentów potwierdzających zatrudnienie w firmie oraz ważnej w dniu kontroli karty opłaty drogowej.

W toku postępowania P. U. przedstawił 4 dobowe karty opłaty drogowej ważne na dzień [...] stycznia 2009, [...] stycznia 2009 r., [...] stycznia 2009 r. i [...] lutego 2009 r. oraz oświadczył, że kartę z dnia [...] stycznia 2009 r. nabył celem użycia w dniu [...] stycznia 2009 r. oraz że nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. stwierdził wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 11.000 zł, na którą złożyły się 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, którą to uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r., z uwagi na brak udziału w postępowaniu odwoławczym ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

Dyrektor Izby Celnej w P. ponownie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K., wyjaśniając że kontrolowany przewóz nie stanowił przewozu na potrzeby własne określonego w art. 4 pkt lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125 poz. 874 z 2007 r. ze zm.; dalej utd.), ponieważ naruszono wymóg prowadzenia pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników - kierowca pojazdu nie był pracownikiem przedsiębiorcy. Z tego względu konieczne było posiadanie licencji niezbędnej na wykonywanie przewozu, a jej brak musiał skutkować nałożeniem na przedsiębiorcę kary pieniężnej, wynikającej z lp. 1.1. załącznika do cyt. ustawy.

Odnosząc się do kwestii braku opłaty drogowej, organ wskazał, że opłata uważana jest za uiszczoną, jeżeli kierowca pojazdu podczas przewozu posiada przy sobie i okaże na żądanie kontrolujących ważną kartę opłaty drogowej. Skoro kierowca nie posiadał karty opłaty drogowej na dany dzień, a podmiotem odpowiedzialnym za wyposażenie kierującego pojazdem w taki dokument jest przedsiębiorca, zasadnym było, na podstawie lp. 4. 1 załącznika do cyt. ustawy, nałożenie kary w wysokości 3.000 zł na P. U. Próbę przerzucenia odpowiedzialności za niedopełnienie przez skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych na osobę dokonującą sprzedaży kart opłaty drogowej, w świetle przepisu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 151 poz. 1089 ze zm.; dalej rozporządzenie), organ uznał za bezzasadną, dodając, że podmiotem odpowiedzialnym za posiadanie karty opłaty drogowej jest tylko przedsiębiorca.

WSA w R., oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie, wskazując, że stosownie do przepisu art. 87 ust. 1 i ust. 3 utd., podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in. wypis z licencji i kartę opłaty drogowej, a odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty jest przedsiębiorca.

Odnosząc się argumentacji skargi, że przejazd miał charakter incydentalny Sąd przywołał przepis art. 4 pkt 4 utd., z którego wynika, że podczas przewozu na potrzeby własne pojazd musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika, a przepisy cyt. ustawy nie przewidują wyjątków od wskazanej zasady. Sąd wskazał również, że bez znaczenia dla wyniku sprawy są podnoszone przez skarżącego "niezależne od niego przyczyny", które spowodowały niemożność prowadzenia przez niego pojazdu, tak jak nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący był obecny w czasie przejazdu jako pasażer samochodu.

Sąd nie uznał również argumentacji skarżącego, że zdarzenie zaistniałe w dniu [...] stycznia 2009 r. nie było w istocie przejazdem po drogach krajowych, związanym z transportem drogowym, lecz "faktycznym przemieszczeniem pojazdu od mechanika do miejsca zamieszkania przedsiębiorcy". Jak wyjaśnił Sąd o "przemieszczaniu" pojazdu można mówić w sytuacji, gdy jest on transportowany, np. na lawecie lub przewożony jest inny pojazdem. Co do obowiązku uiszczenia opłaty za wykonywanie przewozu po drogach krajowych, to spoczywa on na przedsiębiorcy i nie może zostać przerzucony na inne osoby, w tym na pracowników jednostek prowadzących sprzedaż kart opłaty drogowej. Okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przedsiębiorcy nie stanowi również brak świadomości co do braku ważnej karty opłaty drogowej, skoro obowiązkiem przedsiębiorcy jest jej wypełnienie przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu i umieszczenie jednej z jej części (winiety) w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego. Odpowiedzialność, o jakiej mowa w art. 92 ust. 1 utd. ma charakter obiektywny, co oznacza, że znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku niezależnie od czyjejkolwiek winy.

Wreszcie za niezasadne uznał Sąd zarzuty pominięcia dowodu z zeznań świadka T. Ż., bowiem skarżący nie składał stosownego wniosku dowodowego, a ponadto ewentualna pomyłka pracownika stacji benzynowej sprzedającego kartę opłaty drogowej obciąża przedsiębiorcę.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że ustalony w sprawie stan faktyczny daje podstawy do zastosowania przez organ celny przepisów art. 4 pkt 3 i pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 93 utd., w sytuacji gdy w stanie faktycznym właściwym byłoby zastosowanie art. 4 pkt 4 lit. a utd.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że okoliczności, w jakich doszło do kontroli i motywy stanowiące podstawę kierowania pojazdem przez J. S. powinny prowadzić do wniosku, że był to przypadek szczególny, który nie był podstawą dla przyjęcia, że wykonywany był transport drogowy, podczas którego konieczne było legitymowanie się licencją. Podniósł, że podczas zakupu kart opłaty drogowej zastrzegł, kiedy będzie ich potrzebował. Zdaniem kasatora w sposób nieuzasadniony pominięto dowód z zeznań T. Ż., który towarzyszył skarżącemu w dniu zakupu oraz podczas kolejnej wizyty na CPN w D., kiedy poinformowano skarżącego o możliwości popełnienia pomyłki przy sprzedaży.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w badanej sprawie nie występuje.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie wskazanych przez kasatora przepisów. Tak określony zarzut wywiera ten skutek, że przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny miarodajne są, jako skutecznie nie podważone ( nie objęte podstawą kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które stanowiły podstawę subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego prowadzi do wniosku, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie należy uznać za niesporny. Jak zatem stwierdził Sąd I instancji, skarżący wykonywał dnia [...] stycznia 2009 r. przewóz po drodze krajowej bez ważnej karty opłaty drogowej, przy czym pojazd prowadzony był przez osobę nie będącą pracownikiem skarżącego, która wylegitymowała się wypisem z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 4 ust. 4 utd. za niezarobkowy transport drogowy może zostać uznany wyłącznie przejazd na warunkach w tym przepisie określonych, WSA prawidłowo ocenił, iż kontrolowany przewóz nie miał takiego charakteru. Jak stanowi przepis art. 4 ust. 4 utd. za niezarobkowy przewóz drogowy może być uznany jedynie przewóz spełniający określone w tym przepisie warunki, w tym warunek, że pojazd musi być kierowany przez samego przedsiębiorcę lub przez jego pracowników ( art. 4 ust. 4 lit. a utd ). Stwierdzony fakt prowadzenia kontrolowanego pojazdu przez inną niż pracownik lub przedsiębiorca osobę uzasadnia przyjęcie, że nie jest wykonywany przewóz na potrzeby własne, lecz transport drogowy, który wymaga licencji. Ponieważ nie jest również sporne, iż takiej licencji skarżący nie okazał, ocena Sądu I instancji, iż kara za wykonywanie transportu drogowego bez licencji nałożona została zgodnie z prawem, jest w pełni uzasadniona

Również nie jest sporny fakt, iż okazana do kontroli karta opłaty drogowej nie została opatrzona datą, wykonywania kontrolowanego przejazdu, tak jak nie jest wątpliwe, że skarżący w ogóle nie dysponował kartą opłaty drogowej na dzień kontroli. W sytuacji zatem niekwestionowanego naruszenia art. 42 utd. zasadne było wymierzenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez ważnej karty opłaty drogowej w wysokości określonej wskazaną ustawą. Dodać należy, iż Sąd I instancji wyczerpująco wyłuszczył powody, dla których brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, a wyjaśnienia te nie budzą wątpliwości sądu kasacyjnego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.