Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3828/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1913
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą H. w K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego G. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą H. w K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 29 kwietnia 2021 r. Skarb Państwa - Komenda Główna Policji z siedzibą w W. zawarła z B. S. - prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno- Handlowe "[...]" B. S. z siedzibą w T., umowę na produkcję i dostawę zestawów przeciwuderzeniowych.

G. S. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] G. S. w K., w dniu 28 lipca 2021 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o udostępnienie, na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), informacji oraz dokumentów związanych z realizacją tej umowy. W pkt 9 wniosku o udostępnienie informacji publicznej G. S. zwrócił się o udostępnienie informacji, czy Wykonawca przedstawia cotygodniowo Zamawiającemu raporty ze stanu realizacji umowy w formie harmonogramu, stosownie do żądania Zamawiającego zgłoszonego w piśmie z dnia 25 czerwca 2021 r. (jeśli tak, wniósł o ich udostępnienie). W pkt 11 wniosku domagał się informacji, czy Wykonawca po dniu 13 lipca 2021 r. zwracał się do Zamawiającego z wnioskiem o przesunięcie wskazanych określonych w umowie terminów jej realizacji. W kolejnym, 12 punkcie wniosku, skarżący wniósł o udostępnienie informacji, czy Wykonawca po dniu 13 lipca 2021 r. zwracał się do Zamawiającego z wnioskiem o zmianę postanowień Specyfikacji technicznej, zgodnie z którą ma zostać wykonany przedmiot umowy (jeśli tak, wniósł o udostępnienie stosownych dokumentów).

Wnioskodawca w treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej odwołał się do pisma Komendanta Głównego Policji z 13 lipca 2021 r., stanowiącego odpowiedź na jego poprzedni wniosek o udostępnienie informacji publicznej (z [...] czerwca 2021 r.), w którym podał m. in., że otrzymuje od wykonawcy cotygodniowe raporty o stanie realizacji umowy i udostępnił je skarżącemu w tej sprawie (pkt 22), wyjaśnił, że do dnia sporządzenia pisma Wykonawca nie zwracał się do zamawiającego o zmianę terminu realizacji umowy (pkt 24), występował natomiast do Zamawiającego o wyrażenie zgody na zastosowanie w produkcji przedmiotu umowy materiałów innych niż określone w specyfikacji technicznej, stanowiącej załącznik nr 2 do umowy (KGP udostępnił te dokumenty).

Komendant Główny Policji w piśmie z [...] września 2021 r. poinformował skarżącego, że Wykonawca przedstawia Zamawiającemu cotygodniowe informacje ze stanu realizacji inwestycji (pkt 9) oraz że Wykonawca wystąpił do Zamawiającego o przedłużenie terminów realizacji umowy (pkt 11), a także że po 13 lipca 2021 r. Wykonawca zwracał się do Zamawiającego z wnioskami o wyrażenie zgody na zastosowanie w produkcji przedmiotu umowy innych materiałów niż określone w pierwotnej specyfikacji technicznej i decyzją nr [...] (z tego samego dnia), wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w z. z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) oraz art. 104 i 107 k.p.a., odmówił G. S. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] G. S. w K., udostępnienia informacji publicznej w postaci kopii dokumentacji w tym zakresie, z uwagi na to, że żądane informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913).

Organ przytoczył powołany przepis prawa i podał, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą; po drugie są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji. Z tego wynika, że dla odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki: formalne i materialna.

Tajemnicą przedsiębiorstwa będzie taka informacja, której potencjalne wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędziłoby mu wydatków, zwiększyło zyski lub pozwoliło zyskać nowych klientów, a więc których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną (przesłanka materialna). Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności (przesłanka formalna).

Przenosząc te ogólne rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, organ podał, że cotygodniowe informacje objęte punktami 9, 11 i 12 wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj.: o stanie realizacji umowy, dokumentacja dotycząca wniosków Wykonawcy o wyrażenie zgody na zastosowanie do produkcji zestawów przeciwuderzeniowych materiałów innych niż określone w specyfikacjach technicznych stanowiących załącznik do umowy oraz dokumentacja dotycząca wystąpienia Wykonawcy o przedłużenie terminów realizacji umowy mają ściśle określony charakter, zawierają m.in. informacje techniczne dotyczące produkowanego wyrobu, zastosowanych rozwiązań technicznych i technologicznych i posiadają dla Wykonawcy (Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego [...] B. S.) wartość gospodarczą.

Komendant Główny Policji dodał, że spełniona została również formalna przesłanka uznania danej informacji publicznej za informację zawierającą tajemnicę przedsiębiorcy. Przedsiębiorca (wykonawca umowy) w piśmie z 6 sierpnia 2021 r. powołując się na § 13 ust. 6 umowy nr [...] , zastrzegł, że wszystkie dokumenty i informacje przekazane Zamawiającemu, dotyczące realizacji umowy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i oświadczył, że nie wyraża zgody na ich udostępnienie innym podmiotom.

G. S. - prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] G. S. w K. w piśmie z 28 października 2021 r. zaskarżył decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] września 2021 r. o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o jej uchylenie.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W uzasadnieniu postawionych zarzutów podniósł m. in., że Komendant Główny Policji udzielając mu odpowiedzi na jego pierwszy wniosek (z [...] czerwca 2021 r.) nie widział przeszkód, aby udostępnić mu cotygodniowe raporty ze stanu realizacji Umowy oraz wniosek o dokonanie zmian w Specyfikacji technicznej. Dopiero w odpowiedzi na drugi z wniosków o dostęp do informacji publicznej Komendant Główny Policji zaczął doszukiwać się podstaw do tego, by ograniczyć stronie dostęp do informacji i dokumentów.

Zdaniem skarżącego, Komendant Główny Policji nieprawidłowo przyjął, że np. raporty ze stanu realizacji Umowy, zawierają takie informacje (techniczne, technologiczne), które stanowią dla Wykonawcy wartość gospodarczą w rozumieniu powołanego przepisu prawa. G. S. odwołał się do treści udostępnionych mu wcześniej raportów (z [...] czerwca i [...] lipca 2021 r.) i stwierdził, że raporty te nie zawierają żadnych informacji, które mogłyby być informacjami o zastosowanych rozwiązaniach technicznych czy technologicznych, mających dla Spółki wartość gospodarczą. Skarżący podniósł, że jego zdaniem nadzór Zamawiającego nad realizacją tej umowy przebiega w sposób budzący poważne wątpliwości, co do prawidłowości oraz efektywności gospodarowania mieniem publicznym, a odmowa udostępnienia mu wszystkich żądanych dokumentów i informacji związanych z realizacją umowy te wątpliwości jedynie wzmacnia i potwierdza.

W dalszej części skargi skarżący podał, że w orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjmuje się, że raport z realizacji zamówienia publicznego stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. Raport ten stanowi bowiem świadectwo i podstawę do kontroli prawidłowości oraz efektywności gospodarowania mieniem publicznym. Pozwala zatem każdemu zainteresowanemu na weryfikację praktyki gospodarowania środkami publicznymi przez dany podmiot, którą to sferę ustawodawca obejmuje szczególną jawnością (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2015 r. sygn. I OSK 1883/14), P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., I OSK 2208/12, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2014, nr 3, s. 161 i n.)

Zdaniem skarżącego, nie ma podstaw do przyjęcia, że pozostała dokumentacja (tj. wnioski składane przez Wykonawcę o przesunięcie terminów realizacji umowy w sprawie zamówienia czy wniosek o zmianę postanowień Specyfikacji technicznej, zgodnie z którą ma zostać wykonany przedmiot umowy) mogła zawierać treści odnoszące się do "zastosowanych rozwiązań technicznych czy technologicznych", zwłaszcza że w ramach pierwszego ze złożonych wniosków o dostęp do informacji publicznej (wniosek z [...] czerwca 2021 r.) Zamawiający nie widział przeszkód, aby udostępnić skarżącemu złożony przez Wykonawcę wniosek o dokonanie zmian w Specyfikacji technicznej i wówczas pismo to nie było traktowane jako dokument zawierający tajemnicę przedsiębiorstwa. Zdaniem strony skarżącej, oczywistym jest, że wniosek o zmianę postanowień Specyfikacji technicznej, a w szczególności jego uzasadnienie nie zawiera informacji mogących stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. We wniosku z [...] czerwca 2021 r. (który został udostępniony skarżącemu) wykonawca nie wskazał żadnej nazwy tkaniny zasadniczej objętej wnioskiem o zmianę, nie ujawnił w nim źródła dostaw tej tkaniny, ani żadnej innej informacji o charakterze technicznym lub technologicznym, która miałaby pozostać informacją poufną, a zawarto jedynie proponowane parametry tej tkaniny, które przecież i tak odnosiły się do parametrów zawartych w specyfikacji technicznej, która jest dokumentem w pełni jawnym, bo stanowi załącznik do Umowy.

Zdaniem skarżącego, całkowicie nieuzasadnione jest z góry przyjęte założenie, że każdy złożony przez Wykonawcę wniosek, czy to w zakresie zmiany postanowień Specyfikacji technicznej, czy też zmiany terminu realizacji dostaw, które Wykonawca przekazuje w ramach realizacji Umowy, stanowią tajemnicę jego przedsiębiorstwa. Ta przesłanka ograniczająca zasadę jawności informacji publicznej musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy więc, by żądana informacja dotyczyła przedsiębiorcy, tj. by odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i by była wolą przedsiębiorcy objętą tajemnicą. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 65/21).

W ocenie skarżącego, organ, nawet jeśli nie mógł udostępnić całej treści wniosku Wykonawcy o zmianę w Specyfikacji technicznej (choć uprzednio uczynił to bez przeszkód) to z całą pewnością mógł ten wniosek zanonimizować, a przede wszystkim mógł i powinien udostępnić mu dokument (aneks) obejmujący zmiany w Specyfikacji technicznej (Załącznik nr 1 do Umowy), wprowadzone na wniosek złożony przez Wykonawcę.

Skarżący odnosząc się do odmowy udostępnienia wniosku o przesunięcie terminu realizacji Umowy, stwierdził, że "trudno uznać", aby taka dokumentacja mogła zawierać treści odnoszące się do zastosowanych rozwiązań technicznych czy technologicznych.

Na zakończenie skarżący podniósł, że Wykonawca umowy dopiero w piśmie z 6 sierpnia 2021 r., zastrzegł, że wszystkie dokumenty i informacje przekazane Zamawiającemu, dotyczące realizacji umowy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i oświadczył, że nie wyraża zgody na ich udostępnienie innym podmiotom. Wykonawca nie złożył takiego oświadczenia w kwietniu 2021 r. przy zawieraniu Umowy i przekazywaniu pierwszych dokumentów Zamawiającemu, i zrobił to dopiero wówczas kiedy skarżący złożył drugi z wniosków o dostęp do informacji publicznej.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że skarżący żąda informacji we własnej sprawie, w której brał udział jako uczestnik postępowania przetargowego: "[...]", w którym to postępowaniu jego oferta nie została wybrana. Zdaniem organu jego celem nie jest dbałość o dobro publiczne, ale zaspokojenie indywidualnej potrzeby w ewentualnym postępowaniu sądowym (lub innym) w związku z niewybraniem jego oferty. Komendant Główny Policji podniósł, że skarżący złożył odwołanie do KIO w sprawie wyboru innego wykonawcy. Wyrokiem z [...] marca 2021 r. sygn. akt[...] , KIO w części uwzględniła odwołanie skarżącego, jednakże i w ponownym przetargu jego oferta nie została wybrana. Z tego wynika, zdaniem organu, że w tym przypadku można mówić o tzw. nadużyciu prawa do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2016 r. sygn. akt. I OSK 1601/15 wywiódł, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej.

W piśmie z 29 grudnia 2019 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę podał, że powołany przez organ wyrok NSA, dotyczący nadużycia prawa do informacji publicznej, nie przystaje do niniejszej sprawy, ponieważ jest w nim mowa o generowaniu licznych wniosków o udostępnienie informacji publicznej dla uzyskania przez pełnomocnika wielokrotnego wynagrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona przez G. S. decyzja Komendanta Głównego Policji o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznych z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i dlatego jego skarga jest uzasadniona. Zdaniem Sądu, Komendant Główny Policji w uzasadnieniu decyzji odmawiającej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, nie zawarł dostatecznej argumentacji na okoliczność spełnienia przesłanek tej odmowy.

W obecnym stanie prawnym tajemnicę przedsiębiorcy określa się, na użytek ograniczenia dostępu do informacji publicznej, przez odesłanie do art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, według którego tajemnica przedsiębiorstwa to informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

W orzecznictwie sądowym, na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji formułuje się tezę, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (informacja o określonej treści, mająca wartość gospodarczą) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niedostępnej dla osób trzecich. Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa nie zwalnia osoby zobowiązanej do udzielenia informacji od dokonania oceny złożonego przed drugą stronę zastrzeżenia pod kątem istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Takie zastrzeżenie jest skuteczne, gdy zobowiązany ustali, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Oba te elementy - przesłanki uznania określonej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa - mają charakter obiektywny. Stwierdzenie ich istnienia nie może się opierać wyłącznie na przekonaniu samego przedsiębiorcy, wymaga odwołania się do konkretnych okoliczności faktycznych. Uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zatem zawierać argumentację polegającą na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że informacja zasługująca na ochronę ma dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą i że przedsiębiorca podjął odpowiednie kroki zapewniające zachowanie jej w poufności. Nie jest wystarczające samo oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża (por. np. wyroki NSA z 27 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3176/15, z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2143/13). W wyroku z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 759/14 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego przedsiębiorcy. W innym przypadku, tajemnicą przedsiębiorstwa byłoby wszystko, co arbitralnie przedsiębiorca za nią uzna, także w drodze czynności kwalifikowanych (np. poprzez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w umowie, bądź poprzez wyrażenie zastrzeżenia w złożonym oświadczeniu). Co więcej, mając na uwadze konstytucyjną rangę dostępności do informacji publicznej, nie każda tajemnica przedsiębiorcy będzie uzasadniać odmowę jej udostępnienia. Znaczenie danej tajemnicy musi być bowiem proporcjonalnie większe, niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji publicznej. Ograniczenia wolności gospodarczej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Określając bowiem konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności)."

Ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o istnieniu takiej tajemnicy. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia danych informacji ochroną tajemnicy przedsiębiorcy, czy przedsiębiorstwa. W tych przypadkach organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony tajemnicy przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa), z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Powody nieudzielenia informacji publicznej muszą być wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Dopiero taka argumentacja organu, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwi sądowi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, organ nie wywiązał się z tego obowiązku w sposób należyty. W zaskarżonej decyzji stwierdził, że dokumenty dotyczące stanu realizacji umowy, wnioski Wykonawcy o wyrażenie zgody na zastosowanie do produkcji zestawów przeciwuderzeniowych materiałów innych niż określone w specyfikacjach technicznych oraz wystąpienia Wykonawcy o przedłużenie terminów realizacji umowy, zawierają m.in. informacje techniczne dotyczące produkowanego wyrobu, zastosowanych rozwiązań technicznych i technologicznych i posiadają dla Wykonawcy wartość gospodarczą.

Zaskarżona decyzja w istocie nie poddaje się kontroli sądu administracyjnego w zakresie oceny, czy prawidłowe było przyjęcie, że żądane informacje publiczne stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Jej uzasadnienie nie odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Należy jeszcze raz podkreślić, że wykazanie zaistnienia przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej nie może być jednak rozumiane jako ogólne wskazanie przez organ, że dana informacja stanowi właśnie np. tajemnicę przedsiębiorcy, albowiem podmiot ten przejawił wolę objęcia jej ochroną. Nie chodzi bowiem w uzasadnieniu decyzji o powołanie lakonicznych zwrotów, czy stwierdzeń, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. W zaskarżonej decyzji organ nie poczynił żadnych wskazań i wyjaśnień w odniesieniu do którejkolwiek z żądanych informacji, nie wykazał na czym ewentualna szkoda w udostępnieniu informacji miałaby polegać, także mając na uwadze, że informacje (dokumenty) w tym samym przedmiocie zostały wcześniej udostępnione stronie skarżącej.

Niejako na marginesie, Sąd stwierdza, że całkowicie nieuzasadnione (i niekonsekwentne) jest powoływanie się przez organ na nadużycie prawa do informacji publicznej oraz jego stwierdzenie, że skarżący żąda informacji we własnej sprawie, ponieważ postępowanie przed KIO zostało już zakończone, a umowa jest realizowana.

W orzecznictwie niekiedy przyjmuje się, że nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną tylko z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca przez nadużycie prawa zmierza do realizacji własnych interesów, na przykład przez zamiar wykorzystania udostępnionej informacji na potrzeby procesu cywilnego, którego wnioskodawca jest stroną. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej" (zob. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15). Nadużycie prawa dostępu do informacji wynikać może z takich okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącego i jego pełnomocnika, okoliczność czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie. Takie postępowanie, mające cechy nadużycia prawa do informacji, nie może być zaakceptowane i nie może zasługiwać na ochronę prawną ze strony sądu, tym bardziej, że prowadzi do zagrożenia konstytucyjnego (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) prawa dostępu do informacji tych osób, które chcą go realizować zgodnie z jego istotą. Wskazane nadużycie absorbuje bowiem organ – jego siły i środki, w tym osobowe – co może opóźniać realizację wniosków niestanowiących nadużycia prawa.

W kwestii nadużycia prawa do informacji należy dodatkowo wyjaśnić, że takiej przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej nie zna ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zatem przy uwzględnieniu takiej okoliczności należy zachować szczególną ostrożność (por. wyrok NSA z 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4340/21). Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej (wyrok NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, M. Jaśkowska, Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2018, nr 1, s. 27-41).

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2022 r. poz. 329) stwierdził, że nie ma podstaw do jej uchylenia (stwierdzenia nieważności), które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) powołanej ustawy, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy procesowej.

Komendant Główny Policji ponownie orzekając w tej sprawie zastosuje się do wytycznych Sądu zawartych w niniejszym wyroku i rozważy, czy informacje (dokumenty), których udostępnienia odmówiono skarżącemu zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa, a następnie wyczerpująco uzasadni podjęte rozstrzygnięcie.