Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 860/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40c ust. 1, art. 13g ust. 2, art. 41 ust. 4, 5 i 6, 64 ust. 1, art. 4 pkt 25, art. 61 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 5.
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2009 r. na ul. [...] we [...], gdzie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi pojazdu wynosi 8,0 t. zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] z naczepą [...] o nr rej. [...] kierowany przez Pana T. M.. Kierowcy polecono przejazd na parking przy ulicy [...] w celu zważenia. Zespołem pojazdów przewożone było kruszywo naturalne z miejscowości [...] do [...] na budowę stadionu.

Pomiaru nacisków osi dokonano przenośnymi wagami do pomiarów dynamicznych typu VLM o numerach fabrycznych [...] z miernikiem [...] nr fabr. [...] posiadającymi aktualną legalizację Urzędu Miar. Po dokonaniu ważenia zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego pojazdu samochodowego i trzyosiowej naczepy stwierdzono, iż nacisk na potrójną oś naczepy po odjęciu możliwych błędów ważenia wynosi 23,62 t. i został przekroczony o 1,82 t., a nacisk na oś napędową pojazdu wyniósł 9,18 t. i został przekroczony o 1,18 t. Kierowcę poinformowano o możliwości przeprowadzenia drugiego ważenia, kierowca skorzystał z tej możliwości. Kierujący nie okazał do kontroli zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. Powyższe ustalenia zawarto w protokole kontroli nr [...], który został bez zastrzeżeń podpisany przez kierowcę.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego do organu wpłynęło pismo wyjaśniające skarżącej A. D., w którym wskazała, że masa całkowita nie została przekroczona, natomiast rozmieszczenie ładunku sypkiego ładowarką nie daje możliwości prawidłowego rozmieszczenia ładunku na poszczególne osie pojazdu.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego we [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, art. 40 c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 32 poz. 262 z późn. zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 32 poz. 262 z późn. zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. nr 32 poz. 262 z późn. zm.) i art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nałożył na A. D. karę pieniężną w łącznej kwocie 6600 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 ton:

- dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi powyżej 23,3 t. do 24,8 t. - 5400 zł;

- dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi powyżej 9,0 t. do 9,5 t. - 1200 zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zwróciła się o umorzenie nałożonej kary, ponieważ jej wykonanie będzie miało wpływ na wypłacalność firmy. Wskazała, że masa całkowita zespołu pojazdów nie została przekroczona, natomiast rozmieszczenie ładunku sypkiego ładowarką o pojemności łyżki 5 m3 i wadze około 7 ton nie zawsze daje możliwość równomiernego i prawidłowego rozmieszczenia ładunku na poszczególne osie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu organ argumentował, że nie zgadza się z twierdzeniem strony o braku możliwości równomiernego rozmieszczania ładunku sypkiego łyżką o pojemności 5 m3 i wadze około 7 t., tak aby nie przekraczać ustalonych przepisami norm. Okoliczność, iż masa całkowita pojazdu nie została przekroczona zdaniem organu odwoławczego nie ma znaczenia w sprawie bowiem kara została nałożona za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi. Organ powołując się na treść art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazał, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi co oznacza, że przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom i równomiernie rozmieścić ładunek.

Organ podkreślał, że to wykonujący przewóz, jako sprawujący fizyczne władztwo nad pojazdem poruszającym się po drodze, w świetle obowiązujących przepisów jest odpowiedzialny za naruszenia norm dotyczących parametrów pojazdu.

Organ wskazał ponadto, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt wskazanych naruszeń, a organ odwoławczy nie ma możliwości zmniejszania wymiaru kary w zależności od sytuacji finansowej przedsiębiorcy jak też rozkładania jej na raty.

Na powyższą decyzję A. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca ponownie podnosiła, że masa całkowita pojazdu nie została przekroczona, a tylko na to kierowca mógł mieć rzeczywisty wpływ, bowiem załadunku dokonano na terenie kopalni, która nie dysponuje wagą najazdową. Załadunku dokonano ładowarką o pojemności łyżki 5 m3 i wadze około 7 ton, co nie daje możliwości idealnie równomiernego rozmieszczenia ładunku na poszczególne osie zespołu.

Skarżąca wskazała ponadto, że ważenie pojazdu odbyło się w innym miejscu niż na drodze krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk osi wynosi 10 ton, zatem zdaniem skarżącej żadne normy nie zostały przekroczone. Przesunięcie ładunku dokonało się na drodze do miejsca ważenia wskazanego przez inspektorów. Kierowca podczas jazdy na miejsce ważenia zmuszony był do wielokrotnego hamowania, co spowodowało przesunięcie ładunku. Nie można zdaniem skarżącej udowodnić tezy, że nacisk był przekroczony w miejscu zatrzymania. Skarżąca podkreśliła, że specyfika przewożonego ładunku (piasek o konsystencji ćwierć płynnej) powodowała jego wielokrotne przemieszczanie się, powodując automatycznie zwiększenie nacisku na osie. Skarżąca wskazała, że nie powinna być karana za aspekty techniczne, na które nie mogła mieć wpływu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń i przewoźnik nie może zwolnić się z odpowiedzialności powołując się na brak winy.

Organ wskazał, iż w protokole kontroli w sposób jasny przedstawiono wyniki pomiarów. Nałożona kara została prawidłowo naliczona bowiem kontrolowany zespół pojazdów zatrzymany został do kontroli na drodze lokalnej na ul. [...] we [...] o dopuszczalnych naciskach pojedynczej osi napędowej do 8 ton, a następnie zespół pojazdów został doprowadzony do miejsca ważenia na ul. [...]. Bezsprzecznym jest zatem fakt, iż kontrolowany pojazd poruszał się po drodze lokalnej (ul. [...]), na której dopuszczalny jest nacisk na pojedynczą nienapędową oś 8 ton.

Organ wskazał ponadto, iż skoro specyfika przewożonego ładunku powodowała jego wielokrotne przemieszczanie się zmieniając radykalnie obciążenie osi to skarżąca powinna zastosować odpowiednie środki zapobiegające przemieszczaniu się ładunku (np. kurtyny).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej przywoływana jako p.p.s.a.), sądy administracyjne badają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę w tej sprawie należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z [...] grudnia 2009 r. nie naruszają przepisów prawa materialnego, na których zostały oparte, ani też nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że w świetle motywów uzasadnienia skargi nie jest sporna wysokość nałożonej kary. Sporna jest podstawa odpowiedzialności, którą skarżąca kwestionuje, uważając iż bez przypisania winy nie ma możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie prawnej wskazanej w zaskarżonych decyzjach.

W świetle art. 40c ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 tej ustawy.

Z pomiarów przeprowadzonych przez kontrolujących sporządzony został protokół i jak wynika z jego treści, jak i załączonych do akt administracyjnych dokumentów do przeprowadzenia pomiaru nacisków osi i masy całkowitej używano wag przenośnych do pomiarów dynamicznych posiadających legalizację, przy czym ważenie odbyło się w terenie, którego pochylenie na stanowisku ważenia pojazdów było uprzednio zmierzone przez geodetę.

Zatrzymania skontrolowanego zespołu pojazdów dokonano na ul. [...] we [...]. Jest to droga lokalna, która nie została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. (Dz. U. Nr 219, poz. 1860 i poz. 1861), wydanego na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustalającego wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zatem organ zasadnie zakwalifikował ją do sieci dróg, po których, stosownie do art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych, mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8,0 t.

W wyniku przeprowadzonego ważenia ustalono przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t. W wyniku ważenia ustalono, że został przekroczony dopuszczalny nacisk na potrójną oś nienapędową o 1,82 t i oś napędową pojazdu o 1,18 t. Skontrolowany zespół pojazdów nie spełniał więc parametrów pozwalających mu na poruszanie się po wspomnianej drodze bez zezwolenia, gdyż ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym). Zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy o drogach publicznych, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy. Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny, służby kontrolujące mają obowiązek nałożenia kary pieniężnej, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Ma ona charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Przewoźnik nie może zwolnić się z odpowiedzialności powołując się na jej brak.

W tym stanie rzeczy bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podnoszony przez skarżącą argument, że masa całkowita była mniejsza o 1550 kg od dopuszczalnej, a rozmieszczenie ładunku sypkiego łyżką o pojemności 5 m3 nie daje możliwości równomiernego rozłożenia ładunku. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Dodatkowo można wskazać, że gdyby pojazd stanowiący własność skarżącej miał przekroczoną swoją dopuszczalną masę całkowitą, kara wymierzona przez organ byłaby wyższa, gdyż za takie przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu ustawodawca przewidział osobną karę pieniężną.

Obowiązkiem przewoźnika było zadbanie, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), by ładunek umieszczony na pojeździe był w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia, zaś ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę. W razie przekroczenia powyższych parametrów lub innych warunków przewidzianych w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W tym miejscu wskazać należy, iż twierdzenia skarżącej wskazujące na przemieszczenie się ładunku między miejscem zatrzymania, a miejscem ważenia nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i zasadach doświadczenia życiowego. W ocenie sądu stanowią one jedynie linię obrony skarżącej, która jednak nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Wobec powyższego wbrew poglądowi skarżącego przewoźnika zasada jego odpowiedzialności została ustalona prawidłowo, bowiem powołane przepisy nie przewidują żadnych wyjątków od przewidzianych w ustawie norm i zasad, a obciążenie przewoźnika karą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne.

Podkreślić należy, że przewoźnik, jako użytkownik drogi odpowiada za nieprawidłowe jej użytkowanie, a tym jest przeciążenie pojazdu.

Ustalona i wymierzona - po dokonanej kontroli pojazdu - kara pieniężna stanowi skutek odpowiedzialności korzystającego z drogi publicznej przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia i nie mają znaczenia podnoszone obecnie przez skarżącą okoliczności wskazujące na sposób załadunku towaru sypkiego.

Wskazać też należy, iż nie jest rzeczą organu pouczanie czy instruowanie przedsiębiorcy jak ma zorganizować działalność swego przedsiębiorstwa tak aby nie były naruszane przepisy regulujące dany rodzaj działalności. To na przedsiębiorcy jako profesjonaliście ciąży obowiązek takiego zorganizowania prowadzonej działalności gospodarczej, aby w żadnym aspekcie nie naruszała ona obowiązującego prawa.

Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).