Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2667/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33; art. 67 par 1; art. 79
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, , po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Finansów z [...] kwietnia 2015 r. [...] utrzymujące postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] na czynności organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym.

Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...].02.2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wystawił na E. Z. tytuł wykonawczy nr [...]. Tytuł ten przekazany został organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] celem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec E. Z.. Celem wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].03.2014 r., nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w [...].

Zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...].03.2014 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...].03.2014 r.

Pismem z dnia 24.03.2014 r. E. Z. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego oraz o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr IS-[...] oddalił skargę na dokonaną czynność egzekucyjną. Organ nadzoru dokonując oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie dopatrzył się bowiem jakichkolwiek nieprawidłowości.

Na ww. postanowienie wniósł zażalenie E. Z..

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie z [...] lipca 2014 r.

Organ odwoławczy wyjaśni, że w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej (art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zwana dalej - u.p.e.a.).

Podniósł, że organ egzekucyjny zastosował w prawidłowo ten środek, zgodnie z art. 79 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz zostały spełnione wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 72 u.p.e.a.

Organ odwoławczy podkreślił, że zobowiązany nie kwestionował prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej pod względem formalnym lecz podniósł kwestie, iż jego pismo z dnia 24.03.2014 r., pomimo zatytułowania "skarga", zawierało wyłącznie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Wyjaśnił, iż brak rozpoznania tych zarzutów, ewentualnie przekazania ich właściwemu organowi do załatwienia oznacza, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie rozstrzygnął sprawy bądź wypowiedział się w sprawie, w której nie był właściwy.

Odnosząc się do powyższego wyjaśnił, iż skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu.

Podniósł, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu II instancji skarżącemu - z uwagi na stadium postępowania - nie przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zarzutów. Podniósł, że środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego - zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu został doręczony zobowiązanemu w dniu [...].03.2014 r., natomiast przesyłka nr [...] zawierająca pismo E. Z. z dnia 24.03.2014 r. zatytułowana "Skarga na czynności egzekucyjne" została nadana w placówce polskiego operatora pocztowego w dniu 27.03.2014 r.

Z tych względów pismo strony z dnia 24.03.2014 r. zdaniem organu nie mogło być przedmiotem rozpoznania jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a rozpoznaniu podlegać może jedynie jako skarga na czynności egzekucyjne.

Organ odwoławczy stwierdził, że z tych względów Dyrektor Izby Skarbowej w [...] prawidłowo rozpoznał wniosek z dnia 24.03.2014 r. jako skargę na czynność egzekucyjną.

Z tego względu podniesiony w zażaleniu zarzut braku zawiadomienia w trybie art. 66 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości wniesienia odrębnego podania w sprawie zarzutów do organu egzekucyjnego organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu upłynął bowiem 7 dniowy termin do wniesienia zarzutów, co skutkowałoby wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Podniósł, że podnoszone przez stronę kwestie odnoszące się do prawidłowości naliczania kosztów egzekucyjnych podlegają rygorowi odrębnego postępowania. Z tego względu odniesienie się do naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. - a więc do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych - nie było więc możliwe w ramach postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...].

Odnosząc się do zawartego zarówno w skardze jak i w zażaleniu wniosku o "umorzenie egzekucji" organ II instancji zauważył, że zobowiązany kwestionując zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego może żądać jego umorzenia w trybie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na każdym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Minister Finansów po dokonaniu analizy stanu faktycznego oraz zarzutów zawartych w treści zażalenia stwierdził, iż nie znajduje podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. Z. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2014 r. i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowienia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 tj. ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez rozpoznanie zarzutów przez niewłaściwe w obu instancjach organy;

- art. 66 § 1 K.p.a. poprzez nie pouczenie strony o konieczności wniesienia odrębnego podania do Naczelnika Urzędu Skarbowego z zarzutami dotyczącymi postępowania egzekucyjnego, skutkiem czego sprawa została w obu instancjach rozpoznana przez organy niewłaściwe rzeczowo;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie rozpoznanie całokształtu sprawy zgodnie z intencją strony, zawartą wprost w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz.1619 ze zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 54 § 1 tej ustawy, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4). W myśl przepisu art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jednocześnie § 6 tego przepisu wskazuje, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Wskazać także należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Należy podkreślić tym samym, że skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (np. patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.09.2010 r. sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.07.2008 r. sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600).

Przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być zatem (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne o charakterze faktycznym i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Skarga na czynności egzekucyjne może być więc wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje, że skarga nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowienia. Skoro bowiem dana czynność objęta jest możliwością zaskarżenia jej w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 u.p.e.a. Tym samym w skardze można podnosić takie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia.

Sąd badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego winien przede wszystkim ocenić, czy jest ona zgodna z art. 79 u.p.e.a. (np. patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.05.2010 r., sygn. akt III SA/Wa 420/10, LEX nr 674988).

W rozumieniu wskazanych przepisów należy stwierdzić, że dokonanie czynności zajęcia wobec skarżącego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego , prawidłowość jej przeprowadzenia - rozpatrywane na podstawie regulacji zawartych w art. 79 u.p.e.a.– wskazują na działanie organów zgodnie ze wskazanymi przepisami u.p.e.a. Jak wynika bowiem z § 1 powołanego powyżej artykułu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Z § 3 wynika zaś, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń , doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo powołany wyżej środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia rentowego. Wskazać tutaj należy, iż zajęcia tegoż świadczenia dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności (tj. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...].) tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym – vide zawiadomienie w aktach adm.

Dokonując natomiast oceny przedmiotowych zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego, w kontekście ew. naruszenia przepisów postępowania, podtrzymać również należy ocenę Ministra Finansów w zakresie braku innych uchybień formalnych zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zakres danych zawartych w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2014 r. odpowiada bowiem w pełni wymogom określonym treścią przepisu art. 67 u.p.e.a. Druki zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w załączniku nr 13 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 ze zm.) Zawiadomienie zawierało zatem wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony Skarżącemu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Brak jest zatem podstaw by skargę na czynność egzekucyjną uznać za zasadną.

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw pozwalających na zakwestionowanie tak zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia, które je poprzedzało, albowiem w sprawie niniejszej uzasadnione było przeprowadzenie przedmiotowej czynności egzekucyjnej. Sąd nie stwierdził przy tym w dokonanej czynności egzekucyjnej uchybień o charakterze formalnym.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących potraktowania pisma skarżącego z 24 marca 2014 r. zatytułowanego "Skarga na czynności egzekucyjne" to Sąd podziela stanowisko Ministra Finansów dot. braku podstaw do potraktowania tego pisma jako zarzutów przeciwegzekucyjnych. Skarżący poprzez skierowanie pisma do Dyrektora Izby Skarbowej z [...] , podanie podstawy prawnej swojego środka zaskarżenia (art. 54 § 1 u.p.e.a. ), odniesienie się do konkretnej czynności ("dot. zawiadomienia nr [...]") i ostatecznie wniesienie tegoż pisma już po upływie terminu do złożenia zarzutów , wyraził swoją wolę w sposób dostateczny i w ocenie Sądu organ nie miał obowiązku pouczania Skarżącego, że konkretne zarzuty sformułowane w skardze mogą być wyłącznie rozpatrywane w wypadku wniesienia środka zaskarżenia wymienionego w art. 33 u.p.e.a. Organ w takim przypadku swój pogląd i swoją ocenę pisma strony może wyrazić wyłącznie wydając orzeczenie o określonej treści i w uzasadnieniu tegoż orzeczenia poczynić stosowne wyjaśnienia. Tak też się stało w sprawie niniejszej. Już organ I-szej instancji w uzasadnieniu postanowienia z [...] lipca 2014r. wyraził pogląd, że , że zarzuty sformułowane w skardze nie wchodzą w zakres zaskarżenia wynikający z art. 54 u.p.e.a. Skarżący nie może więc czynić skutecznego zarzutu w skardze dot. braku informacji na ten temat, skoro co najmniej od daty doręczenia powyższego postanowienia wiedzę taką uzyskał i mógł złożyć zarzuty w trybie art.. 33 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia.

Należy też przypomnieć, że skarżącemu został doręczony tytuł wykonawczy ze stosownym pouczeniem o możliwości wniesienia zarzutów, terminie do ich wniesienia oraz podstawach do zarzutów. Wobec powyższego nie sposób jest uznać, że organy zarówno I-szej jak i II-giej instancji uchybiły obowiązkom wynikającym z art. 9 k.p.a.

Wobec przyjęcia takiego stanowiska zarzuty dot. orzekania przez niewłaściwe organy są w sposób oczywisty bezzasadne.

Reasumując zatem, podniesione w skardze zarzuty nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi, bowiem – co należy jeszcze raz podkreślić - skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W związku z tym należy stwierdzić, iż organy wydając postanowienia w obu instancjach prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i na jego podstawie wydały właściwe postanowienia. Nie naruszyły one przepisów prawa materialnego, ani procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.