Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 138/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26 ust. 2 pkt 3 i ust. 5 pkt 3, art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 listopada 2022 r. nr SKO.K/41.3/1699/2022/16530/KS w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 9 września 2022 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 17 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 9 września 2022 r. o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

Decyzją z 9 września 2022 r. Marszałek Województwa unieważnił egzaminy państwowe na prawo jazdy kategorii "B" przeprowadzone wobec A. D. (dalej "skarżąca") w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. tj. egzamin teoretyczny przeprowadzony w dniu [...] r. przez egzaminatora K. W. oraz egzamin praktyczny przeprowadzony w tym samym dniu przez egzaminatora S. K. Jako podstawę prawną organ podał art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622, dalej w skrócie "u.k.p.") oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w procesie ubiegania się o prawo jazdy kategorii "B" posługiwała się dokumentem, w którym poświadczono nieprawdę, tj. zaświadczeniem potwierdzającym, iż odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe, co w rzeczywistości było nieprawdą. Organ powołał się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. Wydział [...] Karny z [...] r. sygn. akt [...]. W wyroku tym Sąd Rejonowy uznał K. P. właściciela Ośrodka Szkolenia Kierowców [...] z siedzibą w M. (dalej "właściciel ośrodka szkolenia kierowców"), za winnego popełnienia czynu opisanego m. in. w punkcie 174 wyroku. Mianowice, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu z art. 26 ust. 5 pkt 1 u.k.p. do wystawienia dokumentów, w dokumencie w postaci karty przeprowadzonych zajęć szkolenia kursanta, tj. skarżącej, poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mających znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także ukończenia przez skarżącą wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu teoretycznego i praktycznego wewnętrznego oraz działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganej przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych, a nadto w dokumencie w postaci zaświadczenia nr [...] datowanego na dzień 20 grudnia 2016 r., o ukończeniu szkolenia podstawowego poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu ukończenia przez skarżącą wszystkich wymaganych przez u.k.p. zajęć szkoleniowych. Ponadto w celu użycia za autentyczny podrobił ww. dokument w postaci karty przeprowadzonych zajęć poprzez nakreślenie w nim podpisów skarżącej oraz instruktora prowadzącego – S. R., jak również w celu użycia za autentyczny podrobił dokument w postaci arkusza przebiegu egzaminu praktycznego wewnętrznego skarżącej poprzez użycie pieczątki instruktora S. R. i własnoręczne wypełnienie całości treści arkuszu i nakreślenie podpisu S. R. oraz podrobił dokument w postaci zaświadczenia nr [...] poprzez nakreślenie w nim podpisów S. R.

Sąd Rejonowy w M. w tym samym wyroku uznał P. J. (dalej "pracownik ośrodka szkolenia kierowców") za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, w tym, że będąc osobą uprawnioną na podstawie przepisu art. 26 ust. 5 pkt 3 u.k.p. do wystawienia dokumentu w postaci karty przeprowadzonych zajęć dotyczącej skarżącej poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a to co do faktu odbycia przez skarżącą wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. zajęć – nauki udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonych w formie wykładów i zajęć praktycznych.

Wobec stwierdzenia przez Sąd Rejonowy w M. w ww. wyroku faktu poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu potwierdzającym, że skarżąca odbyła wszystkie wymagane przez u.k.p. zajęcia szkoleniowe w ocenie organu pierwszej instancji skarżąca przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. Z tego względu skarżąca nie spełniała też wymogów art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. W tej sytuacji, zdaniem Marszałka, uzasadnione jest stwierdzenie, że egzaminowi została poddana osoba nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, a więc istnieją podstawy do zastosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Bez znaczenia przy tym dla sprawy pozostaje data przeprowadzenia egzaminu ponieważ przepisy prawa administracyjnego nie przewidują ogólnej dla całego prawa administracyjnego instytucji przedawnienia. Brak jest także przepisów szczególnych wprowadzających przedawnienie możliwości unieważniania egzaminów na prawo jazdy ze względu na upływ czasu od jego przeprowadzenia.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że działała w zaufaniu do ośrodka szkolenia kierowców i do organów państwa, które powinny nadzorować ośrodek w zakresie zgodności prowadzenia szkolenia osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi z wymaganiami określonymi w przepisach u.k.p. Skarżąca powołała się na zasadę stabilności decyzji ostatecznych, zasadę ochrony praw nabytych oraz fakt, że prawo jazdy zostało jej wydane w [...] r.

Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób bezsporny, że zaświadczenie z 20 grudnia 2016 r. nr [...] o ukończeniu szkolenia podstawowego okazało się fałszywe. W ocenie Kolegium wystąpiła zatem przesłanka unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy wobec skarżącej. W dniu przystąpienia do egzaminów nie posiadała ona bowiem zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. Przystąpiła do egzaminu teoretycznego i praktycznego jako osoba niespełniająca wymogów określonych w art. 27 ust. 4 lit. a i lit. b u.k.p. Powyższe zaś ustalenia znajdują oparcie o prawomocny wyrok sądu karnego.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję organu odwoławczego i wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu pierwszej instancji, a także o umorzenie postępowania. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez:

- niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez uznanie, że skarżąca nie odbyła wymaganego szkolenia, podczas gdy szkolenie oraz egzamin wewnętrzny w całości został przez skarżącą zrealizowany;

- przyjęcie, bez stosownego wyjaśnienia, że stwierdzona prawomocnym wyrokiem fałszywość zaświadczenia jest równoznaczna z niewypełnieniem przesłanki warunkującej uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, podczas gdy domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego, jakim jest zaświadczenie, ma charakter wzruszalny, a zachodziło prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wskazujące na to, że jest ono niezgodne ze stanem rzeczywistym bowiem skarżąca odbyła wymagane prawem szkolenie oraz odbyła egzamin wewnętrzny;

- nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i nieprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa;

- nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której brak jest odniesienia do zarzutów skarżącej i zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

- bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji pierwszo instancyjnej w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o umorzeniu postępowania;

- uznanie, że zachodzą przesłanki wznowienia postępowania, podczas gdy sfałszowane podpisy nie są bezwzględnym świadectwem na to, że szkolenie się nie odbyło i skarżąca go nie ukończyła.

W skardze sformułowano także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 ust. 1 w zw. z art. 23 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie odbyła kursu na prawo jazdy i nie zdała egzaminu wewnętrznego, podczas gdy skarżąca odbyła w całości kurs i zdała wewnętrzny egzamin, tylko nie potwierdziła tego faktu pisemnie. Jednak nie można uznać, że nie odbyła go wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w wyroku karnym, istnieją bowiem inne formy potwierdzenia jej obecności. Zarzucono także naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.: dalej "Konstytucja RP") poprzez błędne wyważenie wartości i udzielenie bezwzględnego prymatu zasadzie legalizmu bez uwzględnienia jednocześnie specyfiki sprawy, w której zachodziła konieczność poszanowania zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci załączonych do skargi protokołów z kontroli ośrodka szkolenia kierowców z 2014 i 2015 r. na okoliczności wskazane w ich treści.

W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja mająca na celu wykazanie wadliwości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji organu I instancji. Zaakcentowano, że skarżąca w całości zrealizowała szkolenie oraz egzamin wewnętrzny. Okoliczności te nie zostały zaś zweryfikowane przez organy. Ponadto opłacając kurs i przygotowując się do egzaminu państwowego na prawo jazdy skarżąca była przekonana, że dokumentacja jaką ośrodek prowadzi jest rzetelna i kompletna.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniosło o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie w oparciu o prawomocny wyrok karny Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zastosował art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 i art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. i unieważnił przeprowadzony wobec skarżącej egzamin na prawo jazdy. Marszałek uznał, że wobec skazania właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika tego ośrodka za poświadczenie nieprawdy w opisanych wcześniej dokumentach i w zaświadczeniu datowanym na dzień 20 grudnia 2016 r. nr [...], przystępując do egzaminu na prawo jazdy skarżąca nie spełniała wymogów z art. 27 ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b u.k.p. W konsekwencji nie spełniała wymogu z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p. tj. nie posiadała zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Organy obu instancji podkreśliły, że fakt ten (nieposiadanie zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia) wynikał z treści prawomocnego orzeczenia sądu i nie wymagał dalszego dowodzenia.

Kontrolując zaskarżoną decyzję, zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności odnotować należy, że przesłanki pozytywne jak i negatywne przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy wskazane zostały w art. 50 u.k.p. Przesłanką uniemożliwiającą przystąpienie do egzaminu jest m. in. nieposiadanie przez osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.). Szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii odbywa się co do zasady w formie kursu, prowadzonego przez ośrodek szkolenia kierowców (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Zajęcia podczas szkolenia prowadzą osoby mające uprawnienia instruktora (art. 26 ust. 5 u.k.p.). Po odbyciu szkolenia ośrodek szkolenia kierowców wydaje osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem zaświadczenie o ukończeniu szkolenia pod warunkiem uczestniczenia w zajęciach w określonym zakresie i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu wewnętrznego (art. 27 ust. 4 u.k.p.). Zaświadczenie takie jest podpisywane przez kierownika ośrodka szkolenia kierowców (art. 27 ust. 5 u.k.p.). Zaświadczenie to – jak wynika z przytoczonych wcześniej regulacji – jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu państwowego.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że mimo braku wyraźnej regulacji w k.p.a., okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym organ administracji publicznej obowiązany jest traktować jako udowodnione. Zgodnie natomiast z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., II GSK 728/08, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Mogą być jednak przedmiotem oceny ze względu na odmienność postępowania administracyjnego od postępowania karnego.

Stwierdzić zatem należy, że według ustaleń zawartych w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. w zakresie wskazanym w tym wyroku karta przeprowadzonych zajęć szkolenia skarżącej, arkusz przebiegu egzaminu wewnętrznego oraz przedłożone przez skarżącą zaświadczenie poświadczały nieprawdę.

Stwierdzić zarazem jednak trzeba, że ustalenia co do faktów zawarte w ww. wyroku karnym nie prowadzą automatycznie do wniosku, że skarżąca nie uczestniczyła w wymaganym zakresie w zajęciach szkoleniowych oraz, że nie ukończyła teoretycznego i praktycznego egzaminu wewnętrznego. Co więcej, z treści tego wyroku nie wynika, aby skarżąca w jakikolwiek sposób przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też, aby miała świadomość jego zaistnienia. Z tego względu za mylne należy uznać stanowisko organów obu instancji przyjmujące niejako automatycznie, że skarżąca, która przedłożyła poświadczające nieprawdę zaświadczenie o odbytym szkoleniu podstawowym nie ukończyła tego szkolenia. W konsekwencji nie można podzielić stanowiska, że w przypadku skarżącej zaistniała negatywna przesłanka przystąpienia do egzaminu z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p.

Zaakcentować należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii oraz zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Przesłanką konieczną do uzyskania prawa jazdy jest zatem ukończenie szkolenia, a nie fakt posiadania zaświadczenia o jego ukończeniu. Celem wydania zaświadczenia z art. 27 ust. 4 pkt 1 u.k.p. jest potwierdzenie faktu ukończenia wymaganego szkolenia. Skarżąca w dniach przystąpienia do egzaminu na prawo jazdy formalnie dysponowała zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia. Dopiero po kilku latach ustalono, że w zaświadczeniu tym poświadczono nieprawdę co do ukończenia przez skarżącą szkolenia. Poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia stwierdzone wyrokiem sądu karnego nie jest równoznaczne z nieodbyciem wymaganych zajęć. W toku postępowania nie zostało zaś wykazane, że skarżąca nie odbyła wymaganych dla złożenia egzaminu zajęć szkoleniowych.

Mając na względzie powyższe okoliczności należy uznać, że wydanie decyzji o unieważnieniu egzaminu na prawo jazdy było co najmniej przedwczesne. Organy nie przeprowadziły bowiem postępowania wyjaśniającego odnośnie okoliczności związanych z uczestnictwem skarżącej w wymaganym przepisami u.k.p. szkoleniu (m. in. poprzez wysłuchanie skarżącej oraz świadków np. instruktorów, innych uczestników zajęć). Co więcej, w aktach administracyjnych brak jest zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, jak również innych dokumentów związanych ze szkoleniem skarżącej. Dopiero wyjaśnienie wskazanej powyżej kwestii oraz uzupełnienie w tym zakresie materiału dowodowego, pozwoli na dokonanie właściwej oceny, czy skarżąca odbyła szkolenie i spełniła warunki przystąpienia do egzaminu. Zwłaszcza, że skarżąca konsekwentnie podnosi, że szkolenie oraz egzamin wewnętrzny został przez nią w pełni zrealizowany. Tym samym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zarzut skarżącej w tym zakresie okazał się zasadny.

Zaakcentować jednocześnie należy, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (obecnie t.j. Dz.U. z 2023, poz. 221) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Działalność ta podlega nadzorowi państwowemu. Jest on sprawowany przez starostę, na zasadach określonych w art. 43 i n. u.k.p. W ramach nadzoru starosta m.in. prowadzi kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), a także może wydać decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 45 u.k.p.). Starosta powinien kontrolować ośrodek szkolenia kierowców co najmniej raz w roku (art. 44 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Elementem takiej kontroli powinno być m.in. sprawdzenie zgodności prowadzonego kursu lub zajęć z przepisami określającymi zasady i warunki prowadzenia szkolenia, a także sprawdzenie kwalifikacji osób prowadzących szkolenia (art. 44 ust. 4 pkt 2 lit. a i pkt 3 u.k.p.).

Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku szkolenia kierowców, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów prawa. W szczególności, że zaświadczenie o ukończeniu szkolenia będzie dokumentem uprawniającym go najpierw do przystąpienia do egzaminu państwowego, a następnie do wydania prawa jazdy.

Nie sposób pominąć, że w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia egzaminu na prawo jazdy, zastosowanie znajdują w pełni zasady i reguły k.p.a. W przepisach u.k.p. brak bowiem wyłączeń w tym zakresie. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron powinny podejmować wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale również słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Z art. 8 k.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. wynika zaś ochrona praw nabytych oraz ochrona porządku prawnego mająca na celu stabilizację wywodzących się z tych decyzji skutków prawnych.

W razie kolizji wartości znajdujących się u podstaw wskazanych wyżej zasad ogólnych organy stosujące prawo, w tym sądy i organy administracji publicznej, są obowiązane do odpowiedniego ich wyważenia, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, co wynika z art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 2016 r., I OSK 2445/14 oraz z 17 stycznia 2017 r., I OSK 663/15).

Wobec powyższego ocena okoliczności sprawy skarżącej nie powinna ograniczać się wyłącznie do ustalenia wystąpienia przesłanki z art. 72 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 2 pkt 5 u.k.p., lecz wymaga również wzięcia pod uwagę konsekwencji, jakie pociąga za sobą unieważnienie egzaminu, w tym zarówno tych dla strony i tych społecznych. Dopiero wszechstronne rozważanie tych kwestii może stanowić podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Treść uzasadnień orzeczeń organów obu instancji wskazuje na brak odniesienia się przez nie do następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej skarżącej, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Organy obu instancji pominęły także kwestię ochrony praw nabytych, która nabiera szczególnego znaczenia w przypadku uprawnień o charakterze publicznym. W sytuacji kolizji interesów organ powinien w rozstrzygnięciu w sposób czytelny wyjaśnić powody, dla których uznał prymat jednego z nich nad drugim.

W przypadku skarżącej unieważnienie egzaminu na prawo jazdy nastąpiło po upływie ponad 5 lat po jego zdaniu. Oznacza to, że przez ten okres skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje skarżącej potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Powzięcie przez organ informacji o popełnieniu przestępstwa, polegającego na poświadczeniu nieprawdy przez osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców w pełni uzasadniało wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz zarazem obligowało do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia. W konsekwencji należy przyjąć, że decyzje organów obu instancji są decyzjami niezgodnymi z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Organy administracji nie uwzględniły w dostateczny sposób słusznych interesów strony, czym naruszyły art. 2 Konstytucji RP, a także art. 7, 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie wskazanych tutaj przepisów postępowania mogło mieć zaś istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O zasądzeniu od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a to wobec wniosku Kolegium w tym zakresie i braku żądania strony skarżącej o skierowanie sprawy na rozprawę art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych dotychczas rozważań Sądu. Przede wszystkim w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i dowodowe we wskazanym przez Sąd zakresie, a następnie wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy i wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa przez właściciela ośrodka szkolenia kierowców i pracownika tego ośrodka, ale również jego wpływ na fakt dopuszczenia skarżącej do egzaminu i uzyskania przez skarżącą uprawnienia do kierowania pojazdami. Ocena tej kwestii powinna uwzględniać wskazane wyżej uwagi dotyczące zasad k.p.a. Zastrzec przy tym należy, że jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się rozwiać w toku ponownie prowadzonego postępowania, to wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).