Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 816/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2024-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 134, art. 58, art. 59
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2024 r. nr SW/1011649378 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko K. G. – skargę oddala –


UZASADNIENIE

II SA/Rz 816/24

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A.G. jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 maja 2024 r. nr SW/1011649378 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, decyzją z 28 lutego 2023 r.

nr SW/1011649378 Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wypłacone A.G. świadczenie wychowawcze na dziecko K.G. za okres od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. w łącznej wysokości 2 500 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.

z 2024 r., poz. 421 ze zm., dalej: u.p.p.w.dz.).

W uzasadnieniu wskazano, że nienależnie pobrane świadczenie jest on zobowiązany zwrócić łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Kwota odsetek za okres od 1 października 2022 r. do 28 lutego 2023 r., czyli do dnia wydania decyzji wynosi 75,18 zł.

Powyższa decyzja została zobowiązanemu doręczona 15 marca 2023 r.

w formie elektronicznej na jego profil na platformie PUE ZUS. Termin do wniesienia odwołania upłynął 29 marca 2023 r., tj. 14 dni od dnia następującego po doręczeniu decyzji.

7 sierpnia 2023 r. zobowiązany wniósł odwołanie od w/w decyzji. Równocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.).

Wskazanym na wstępie postanowieniem z 29 maja 2024 r. Prezes ZUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 134 k.p.a.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w pouczeniu do decyzji z 28 lutego 2023 r. zobowiązany został poinformowany, że przysługuje mu prawo do wniesienia odwołania do Prezesa ZUS, które należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W sytuacji nieskorzystania z tego prawa, decyzja staje się ostateczna i nie ma możliwości złożenia od niej odwołania. Zgodnie z zapisami w systemie informatycznym ZUS wspomagającym obsługę świadczeń dla rodzin, decyzja z 28 lutego 2023 r. została uznana za odebraną 15 marca 2023 r. Dokumentacja potwierdza, że odwołanie zobowiązany wniósł za pomocą PUE ZUS 7 sierpnia 2023 r., tj. po upływie ustawowego terminu.

W odniesieniu do wniesionego wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zobowiązany został poinformowany, że zgodnie

z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Wg Prezesa ZUS, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z 28 lutego 2023 r. odwołujący nie wskazał okoliczności uprawdopodobniających, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a wskazane przyczyny, które w jego ocenie uniemożliwiły terminowe wniesienie odwołania, nie miały charakteru nieusuwalnej przeszkody. Nie należą do nich takie okoliczności jak brak świadomości wydania przez ZUS decyzji o zmianie okresu na jaki przyznano mu prawo do świadczenia wychowawczego, ponieważ nie logował się na swoje konto na PUE ZUS i wobec tego nie złożył odwołania w terminie. Wynika to z faktu, że zgodnie z u.p.p.w.dz., od 1 lutego 2022 r. ZUS przejął obsługę świadczenia wychowawczego, a postępowanie w sprawie tego świadczenia prowadzone jest wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 5 u.p.p.w.dz., wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego składa się do ZUS wyłącznie w formie elektronicznej poprzez profil na portalu PUE ZUS, system teleinformatyczny banku, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej albo system teleinformatyczny EMPATIA. Natomiast zgodnie z ust. 5a tego artykułu, ustawodawca zobowiązał ZUS, osobie składającej wniosek i załączniki do wniosku w sposób o którym mowa w ust. 5 która nie posiada profilu informacyjnego PUE ZUS, do założenia tego profilu. Stosownie natomiast do art. 13a ust. 5 u.p.p.w.dz., decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych doręcza osobie ubiegającej się

o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym PUE ZUS. Pisma te uznaje się za doręczone w momencie ich odbioru na profilu informacyjnym na portalu PUE ZUS, a w przypadku ich nieodebrania - po upływie 14 dni od dnia ich umieszczenia na tym profilu.

Informacja o umieszczeniu na profilu informacyjnym decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego może zostać przesłana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze na wskazany we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego adres poczty elektronicznej lub numer telefonu.

O powyższym zainteresowany został poinformowany w pouczeniu do wniosku

o świadczenie wychowawcze, który złożył 13 lutego 2022 r. i w którym oświadczył, że zapoznał się z pouczeniem. Zatem ZUS poinformował odwołującego o sposobie prowadzenia wszelkiej korespondencji dotyczącej świadczenia wychowawczego.

Nie znajduje również uzasadnienia argument dotyczący konieczności aktywowania PUE ZUS bezpośrednio w placówce ZUS. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom klientów, ZUS umożliwia złożenie wniosku o świadczenie oraz sprawdzenie korespondencji okołownioskowej przy użyciu systemów teleinformatycznych, bez konieczności bezpośredniej wizyty w placówce ZUS. ZUS umożliwia aktywację profilu PUE ZUS m.in. przy użyciu bankowości elektronicznej,

z której korzystał odwołujący przy składaniu wniosku.

A.G. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie skargą zaskarżył w całości opisane na wstępie postanowienie z 29 maja 2024 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niewywiązanie się przez Prezesa ZUS z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania,

w szczególności poprzez niedokonanie wszechstronnej, całościowej analizy i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także nieodniesienie się do dokumentów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu, w tym niewyjaśnienie dlaczego organ nie przeprowadził dowodu z tych dokumentów, względnie odmówił tym dokumentom mocy dowodowej,

2. art. 58 § 1 k.p.a. polegające na nieprzywróceniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, co wynika wprost z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania

i związane jest z brakiem wiedzy skarżącego w kwestiach informatycznych.

Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz jego rozpatrzenie przez Prezesa ZUS.

W uzasadnieniu skargi podał, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sposób kompleksowy wyjaśnił przyczyny niedochowania terminu, podając iż doszło do tego bez jego winy oraz było wynikiem okoliczności od niego niezależnych. O tym, iż decyzja w jego sprawie została wydana dowiedział się dopiero po otrzymaniu wezwania do zapłaty z 28 lipca 2023 r. Skarżący wyjaśnił, iż jego wiedza informatyczna jest bardzo uboga, na co dzień nie korzysta z komputera

i poczty elektronicznej, dlatego też nie wiedział o zalegającej na portalu PUE ZUS korespondencji. Profil ten założył przy pomocy swojej siostry i skorzystał z niego jedynie raz podczas składania wniosku o świadczenie wychowawcze na małoletnie dzieci. Dowiedziawszy się o wydanej decyzji niezwłocznie poprosił swoją siostrę, by pomogła mu odebrać korespondencję, do czego doszło 3 sierpnia 2023 r.

Skarżący ponadto powołał się na swoją trudną sytuację rodzinną. Konflikt zainicjowany przez jego żonę E.D. odcisnął duże piętno na jego stanie psychicznym, przez co inne sprawy bez jego winy zostały przez niego zaniedbane. Okoliczności od niego niezależne, takie jak złożenie pozwu o rozwód, wszczęcie przeciwko niemu bezpodstawnego postępowania karnego w przedmiocie rzekomego znęcania się nad rodziną a także spór o dzieci stanowiły główny powód jego zmartwień, co nie zostało wzięte pod uwagę przez organ odwoławczy.

W przedmiotowej sprawie niewątpliwie organ ten dopuścił się naruszenia szeregu przepisów zawartych w k.p.a., w tym w zakresie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że reguły wynikające

z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przesłanek przemawiających za przywróceniem terminu, co w przedmiotowej sprawie zostało zaniechane lub ewentualnie przeprowadzone w sposób powierzchowny, bez uwzględnienia tła sytuacji rodzinnej skarżącego w której się znajduje i znajdował w momencie otrzymania decyzji.

Należy mieć również na uwadze, iż pisma stron postępowania administracyjnego, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ powinien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. k.p.a. zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu który uchybił terminowi, rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego i uniemożliwiało mu dopełnienie czynności procesowej, co w przedmiotowej sprawie niewątpliwie miało miejsce, gdyż po jego stronie brak jest zawinienia czy chociażby niedbalstwa. Skarżący nie posiada wiedzy w zakresie procedury postępowania administracyjnego, jak również wiedzy informatycznej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.

z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania

z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonego postanowienia nie wykazała, by było ono dotknięte wadami uzasadniającymi jego eliminację z obrotu prawnego.

I. Wstępnie należy zauważyć, że zaskarżony akt Prezesa ZUS formalnie zatytułowany został jako decyzja, niemniej z uwagi na dokonane nim stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wskazaną podstawę prawną (art. 134 k.p.a.), należało to potraktować jako oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1

w zw. z art. 126 k.p.a.; zgodnie z art. 134 k.p.a., "organ odwoławczy stwierdza

w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne".

Za uznaniem zaskarżonego aktu jako postanowienia przemawiała również okoliczność, że:

- zostało ono prawidłowo określone w zawartym w nim pouczeniu informującym

o jego ostateczności oraz możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego,

- wydanym tego samego dnia, tj. 29 maja 2024 r. postanowieniem

nr SW/1011649378 Prezes ZUS sprostował z urzędu oczywistą omyłkę "zawartą

w /zaskarżonym/ postanowieniu Prezesa ZUS z dnia 29.05.2024 r. znak sprawy: SW/1011649378 o stwierdzeniu uchybienia terminu na wniesienie odwołania od decyzji ZUS z dnia 28.02.2023 r. znak sprawy: SW/1011649378 o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia na dziecko K.G." w ten sposób, że w miejsce błędnie wskazanego imienia "J." wskazał imię "K.", tj. imię dziecka którego dotyczy postanowienie,

- w tej samej dacie co zaskarżone postanowienie, tj. 29 maja 2024 r. względem skarżącego zostały wydane jeszcze 2 inne postanowienia (objęte skargami

w sprawach II SA/Rz 817/24 i II SA/Rz 818/24), dotyczące tej samej kwestii,

tj. stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od wydanych również w tej samej dacie, tj. 28 lutego 2023 r. decyzji ZUS stwierdzających, że wypłacone A.G. świadczenia wychowawcze (odpowiednio na dziecko K.G. i O.G.) za wskazane w nim okresy czasu stanowią nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze o którym mowa w art. 25 u.p.p.w.dz. (w sprawie objętej skargą o sygn. akt II SA/Rz 815/24 w analogicznym przedmiocie, dotyczącej wypłaconych skarżącemu świadczeń wychowawczych na dziecko J.G. doszło do takiej samej omyłki co w niniejszej sprawie,

tj. określenia wydanego 29 maja 2024 r. aktu stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jako decyzji, mimo że ewidentnie nosiło ono cechy postanowienia).

Oczywisty charakter zaistniałej omyłki uzasadniał zatem zdaniem Sądu uznanie, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Prezesa ZUS z 29 maja 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

II. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie,

a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wg zaś powołanego już wyżej art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego w szczególności na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a także czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia

o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2022 r. II OSK 1777/19 - LEX nr 3407048).

Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a.

Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. m.in. wyroki NSA z 13 kwietnia 2022 r. III OSK 1033/21 - LEX nr 3333331, z 13 sierpnia 2021 r. I OSK 409/21 - LEX

nr 3289602 i z 17 grudnia 2020 r. II OSK 2646/20 - LEX nr 3459944).

Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy więc od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika dla niego wprost

z ustawy (k.p.a.). Istotne przy tym pozostaje, że stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy nie bada przyczyn z powodu których strona uchybiła terminowi. Ustalenia stanu faktycznego ograniczają się bowiem wyłącznie do ustalenia daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji, daty wniesienia środka zaskarżenia oraz czy dokonano tego w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a.

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy organu I instancji zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja ZUS z 28 lutego 2023 r. została uznana za doręczoną skarżącemu 15 marca 2023 r., natomiast odwołanie od niej zostało złożone dopiero 7 sierpnia 2023 r. W tej sytuacji ewidentnie nie został zachowany ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia przez skarżącego odwołania od tej decyzji, wobec czego zasadnie Prezes ZUS stwierdził zaskarżonym postanowieniem uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

III. Ubocznie należy podkreślić, że mimo iż skarżący wraz z odwołaniem od decyzji z 28 lutego 2023 r. wniósł jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, Prezes ZUS zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2024 r. stwierdził jedynie uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Aczkolwiek

w uzasadnieniu tego postanowienia odniósł się do kwestii przywrócenia terminu (nie podzielając powołanej w tym zakresie przez skarżącego na poparcie wniosku argumentacji), to jednak należy zwrócić uwagę, że sentencja zaskarżonego postanowienia odnosiła się wyłącznie do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i w związku z jego zaskarżeniem, było to decydujące dla oceny zakresu jego sądowej kontroli.

Na tym tle widoczna jest wyraźna różnica względem stanowiących również przedmiot rozpoznania przez WSA w Rzeszowie spraw sygn. akt II SA/Rz 711/24, II SA/Rz 712/24, II SA/Rz 713/24 i II SA/Rz 714/24, w których przedmiotem zaskarżenia skarżący uczynił postanowienia Prezesa ZUS z 23 kwietnia 2024 r. dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z 6 lutego 2023 r., zmieniających okres przyznanego mu informacjami z 20 marca 2022 r. na poszczególne dzieci świadczenia wychowawczego oraz wskazujących, że świadczenia wychowawcze przysługują mu tylko w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2022 r.

W orzecznictwie jest wypowiadany pogląd uznający przekroczenie terminu za okoliczność uwarunkowaną sytuacją procesową wnoszącego odwołanie. W świetle tego poglądu funkcją postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie jest wyłącznie ustalenie poprawności doręczenia w określonej dacie i na tej podstawie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po okresie dłuższym od terminu wyznaczonego na dokonanie tej czynności. Postanowienie takie ma być bowiem wynikiem stwierdzenia, że w sytuacji procesowej strony, ustalonej w wyniku niezłożenia lub oddalenia wniosku o przywrócenie odwołania, nie można uznać odwołania za wniesione w terminie. To oznacza zaś, że funkcją postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej pojawiającej się w ramach postępowania odwoławczego, ale definitywne zakończenie tego postępowania. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania rozstrzyga wówczas kwestię wpadkową (tak: Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024 i przywołane tamże: W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 153; A. Wróbel, Art. 134, teza 20 [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022; R. Hauser, A. Skoczylas (w:) K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne, Warszawa 2009, s. 101;

B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Art. 134 (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017, wyd. el., teza III.2). Należy również odnotować pogląd, zgodnie z którym wprawdzie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednakże nie ma przeszkód, by obie kwestie organ rozstrzygnął w jednym postanowieniu (dwuzakresowym)

(G. Łaszczyca, Art. 134 (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III, LEX 2010, teza 9). Pogląd ten jest wyrażany także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r. I OSK 1565/20 - LEX nr 3093654).

Wniesienie odwołania po terminie może zatem generalnie spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe:

1) jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu wniesienia odwołania (art. 58 § 2), organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminowi wniesienia odwołania;

2) jeżeli "w aktach organu drugiej instancji znajdują się odwołanie wniesione po terminie (nadesłane wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji) oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2), organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie –

art. 59 § 1) i dopiero kiedy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu – może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione

z naruszeniem obowiązującego terminu" (Zarys procesu, 1989, s. 153); por. wyrok NSA z 29.09.2010 r. I OSK 478/10, LEX nr 745245: "Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Natomiast w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., w dalszej zaś kolejności, w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Nie ma natomiast mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania"

(tak: Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w okolicznościach sprawy nie został w istocie jeszcze rozpatrzony przez Prezesa ZUS wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 28 lutego 2023 r. Pozostaje to bez wpływu na prawidłowość wydanego przez niego zaskarżonego postanowienia stwierdzającego wyłącznie uchybienie terminu do wniesienia odwołania i wobec którego w związku z tym nie sposób podzielić zarzutów skargi kwestionujących brak przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o co skarżący w przypadku braku stosownych działań ze strony Prezesa ZUS (pozostawania w bezczynności) powinien wystąpić do tego organu.

Z podanych przyczyn skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.