Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 158/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 12 ust. 1, § 45 ust. 1, § 46 ust. 1 i 2, § 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skarg S. S., A. S. i R. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg S. S., R. S. i A. S. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] (dalej: "WINGiK") z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Decyzję tę wydano w następującym stanie sprawy:

Podaniem z dnia 28 sierpnia 2012 r. A. S. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o wprowadzenie do ewidencji gruntów i budynków zmian dotyczących przebiegu granicy działki nr 18 z działką nr 19/1.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Prezydent Miasta [...] odmówił wprowadzenia do ewidencji żądanych zmian dotyczących przebiegu granicy pomiędzy działkami o aktualnych numerach 299/1, 299/3, 299/4, 300 i 301. Wskutek uwzględnienia odwołań R. S. i A. S., WINGiK decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po uzupełnieniu wniosku przez A. S. w piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] odmówił dokonania zmian w ewidencji w zakresie dotyczącym przebiegu granic działki nr 300 z działkami 299/3 i 299/4 oraz działki nr 301 z działkami 299/1 i 299/4.

Organ ustalił, że ewidencję gruntów na terenie miasta [...] założono w latach 1960 - 1964 na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 6, poz. 32), a w operacie uwidoczniono m.in. działki nr 18 i nr 19 obr. [...]. Przebieg ich granic przyjęto według stanu użytkowania na gruncie w obecności właściciela działki nr 19 – J. S., natomiast nie była obecna przy tej czynności właścicielka działki nr 18 – P. G. Na szkicu polowym nr 4 z pomiaru szczegółów wzdłuż południowo-zachodniego odcinka granicy pomiędzy tymi działkami (punkty 115 i 129) wykonawca prac wpisał, że granica ta jest sporna. W rejestrze ewidencji gruntów wpisano m. in. działkę nr 19 o pow. 0,4815 ha na rzecz J. S. oraz działkę nr 18 o pow. 0,0537 ha na rzecz P. G. Zgodnie z wykazem synchronizacyjnym dołączonym do rejestru gruntów dla obr. [...], działka nr 18 powstała ze zniesienia parcel nr 576/2 i nr 576/3, a działka nr 19 ze zniesienia parcel nr 60/1 pb, nr 572, nr 573, nr 574/3, nr 575/3 i nr 574/2. Na wniosek M. S. w 1970 r. w operacie ewidencyjnym wykazano podział działki nr 19 na działki nr 19/1 o pow. 0,3135 ha z wpisem prawa własności na rzecz M. S. oraz nr 19/2 o pow. 0,1680 ha z wpisem prawa własności na rzecz dotychczasowego właściciela J. S. W związku z regulacją własności gospodarstw rolnych Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 1976 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez K. S. prawa własności do działki nr 19/2 i dlatego wykazany na mapie uzupełniającej L. Ks. robót [...] z dnia 30 czerwca 1976 r. podział działki nr 19 nie został uwidoczniony w operacie ewidencyjnym. W roku 1978 r., w związku z wywłaszczeniem działek na poszerzenie ul. P., sporządzono operat pomiarowy włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w P. pod nr archiwalnym [...], który zawiera m.in. wykaz zmian gruntowych "w celu zlikwidowania błędnych powierzchni działek wprowadzonych przy zakładaniu ewidencji m. [...]" oraz mapę uzupełniającą sporządzoną na kopii z mapy ewidencyjnej w skali 1:1000 z uwagą, że "przeprowadzono zmianę konfiguracji granic w celu zlikwidowania błędu kartowania granicy wynikłego przy zakładaniu ewidencji m. [...]". Zgodnie z powyższą uwagą "działki w nowych granicach zgodnych ze stanem faktycznym na gruncie otrzymują nowe powierzchnie". Jednak w operacie tym brak jest dokumentów świadczących o tym, że dokonano na gruncie nowego pomiaru, a nowe granice działek okazano ich właścicielom. Na podstawie powyższego wykazu zmian gruntowych w 1983 r. z chwilą uwidocznienia nowego właściciela działki nr 18 – M. G., w rejestrze ewidencji gruntów wykazano zmianę powierzchni działek nr 18 z 0,0537 ha na 0,0689 ha, działki nr 19/1 z 0,3135 ha na 0,3025 ha oraz działki nr 19/2 z 0,1680 ha na 0,1638 ha. Przebieg granicy wykazany w powyższej dokumentacji zgodny jest ze stanem uwidocznionym na archiwalnej mapie ewidencyjnej obrębu nr [...].

W 2004 r. przeprowadzono modernizację ewidencji, w wyniku której działki nr 18 o pow. 0,0689 ha, nr 19/2 o pow. 0,1638 ha i nr 19/1 o pow. 0,3025 ha, bez zmiany przebiegu granic, zmieniły odpowiednio oznaczenie na działki nr 300 o pow. 0,0636 ha, nr 301 o pow. 0,1660 ha, nr 299 o pow. 0,3075 ha w obrębie nr [...]. Granicę działki nr 299 z działkami nr 300 i nr 301 wykazano na podstawie danych pozyskanych z operatu zaewidencjonowanego w zasobie pod nr archiwalnym [...]. Pozostałe granice ww. działek wykazano w oparciu o dane zawarte w operacie pomiarowym włączonym do zasobu pod nr archiwalnym [...]. W oparciu o tak pozyskane współrzędne punktów granicznych obliczono powierzchnie działek nr 299, nr 300 i nr 301. Ponieważ obliczone powierzchnie nie mieściły się w dopuszczalnych "odchyłkach" w zmodernizowanym operacie wykazano ich nową powierzchnię. Natomiast granice tych działek wykazane w oparciu o powyższe materiały archiwalne są zgodne ze stanem wykazanym na archiwalnej mapie ewidencyjnej dawnego obr. [...]. Obecni na wyłożeniu projektu operatu opisowo-kartograficznego właściciele działek nr 299 i nr 300 w aktualnym obr. [...] nie wnieśli żadnych zastrzeżeń do przebiegu granic działek i ich powierzchni. W trakcie prac modernizacyjnych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] włączono operat pomiarowy z podziału działki nr 19/1 w obr. [...] na działki nr 19/3 (po modernizacji działka nr 299/1 w obr. [...]) i nr 19/4 (po modernizacji działka nr 299/2 w obr. [...]), przy czym do ustalenia granic działki dzielonej geodeta wykorzystał dane z nieobowiązującego jeszcze operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków obr. [...]. Z czynności przyjęcia przebiegu granic działki nr 19 w obr. [...] sporządzono protokół oraz szkic, a okazane na gruncie granice, w tym pomiędzy działkami nr 18, nr 19/1 i nr 19/2, zostały przez strony obecne na gruncie przyjęte bez zastrzeżeń.

W 2005 r. w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obr. [...], na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. [...], w miejsce dotychczasowego właściciela działki nr 301 J. S. wpisano K. S. wskutek zasiedzenia tej nieruchomości. W 2006 r. pod nr [...] zaewidencjonowano operat geodezyjny z podziału działki nr 299/2 na działki nr 299/3 i nr 299/4, a okazane na gruncie granice, w tym pomiędzy działkami nr 299/2, nr 300 i nr 301, zostały przyjęte przez strony obecne na gruncie bez zastrzeżeń. W 2011 r. uwidoczniono w rejestrze ewidencji postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 2 listopada 2010 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po K. S., w którego miejsce wpisano żonę Z. S. oraz dzieci: D. S., R. S., A. S. i W. S. W 2011 r. sporządzono dokumentację geodezyjną do celów prawnych włączoną do zasobu pod nr [...], wykonaną do regulacji stanu prawnego działki nr 301 o pow. 0,1660 ha, objętej KW nr [...], prowadzoną dotychczas dla działki nr 19/2 o pow. 0,1680 ha z wpisem prawa własności na rzecz J. S. na podstawie dokumentu nadania ziemi nr [...] z dnia 27 listopada 1955 r. W dokumentacji tej wykazano aktualny przebieg granic działki nr 301, zmianę jej powierzchni i oznaczenia w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków, oraz zmiany dotyczące prawa własności. Ponieważ nie złożono wniosku do Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych opisane zmiany nie zostały ujawnione w księdze wieczystej. Analiza pozostałych ksiąg wieczystych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obejmujących odpowiednio działki nr 299/1, nr 299/3, nr 299/4 i nr 300, wykazała że uwidoczniony w nich stan prawny jest zgodny ze stanem uwidocznionym w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Odnosząc się do treści żądania A. S. Prezydent Miasta [...] podał, że strony postępowania wyraziły odmienne stanowiska odnośnie prawa własności do spornej części gruntu, tj. "przejazdu" do działki nr 301, znajdującego się obecnie w granicach działki nr 300. S. S. oświadczył, że grunt ten stanowił własność zmarłego J. S., natomiast A. S. wskazał jako właścicieli spadkobierców po zmarłym K. S. lub M. S. Z. S. i R. S. oświadczyli, że sporny grunt winien stanowić część działki nr 301. Dlatego też w ocenie organu, jeżeli właściciele działki nr 301 roszczą sobie prawo do części działki nr 300, to powinni kwestię tę rozstrzygnąć w postępowaniu sądowym. Z tych powodów żądanie podziału działek nr 301 i nr 300 poprzez wydzielenie z nich części zajętej pod przejazd wzdłuż całej granicy z działkami nr 299/1, nr 299/4 i nr 299/3 oraz o wpisanie prawa własności do tak wydzielonych działek na rzecz spadkobierców K. S. lub M. S. okazało się bezpodstawne, ponieważ część przejazdu znajduje się w chwili obecnej w granicach działki nr 301, do której wnioskodawca posiada już prawo własności, natomiast część przejazdu znajdująca się obecnie w granicach działki nr 300 stanowi własność M. G. W świetle zatem przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) brak było podstawy do wprowadzenia żądanych zmian do ewidencji. Obowiązkiem organu jest bowiem utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W taki też sposób dokonywano rejestracji opisanych powyżej zdarzeń.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli S. S., Z. S. i A. S., zarzucając zasadniczo niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności związanych z istnieniem przejazdu na działce nr 19/1 o szerokości 3 m stanowiącej dojazd do działki nr 19/2, a także nieuwzględnienie zgłaszanych wniosków dowodowych.

W ocenie S. S. organ I instancji powinien przesłuchać geodetów, którzy w 1978 r. przeprowadzili zmianę konfiguracji działek, ponieważ mają oni najpełniejszą wiedzę w tym zakresie. Podał, że z niewyjaśnionych powodów część działki nr 19/1 o szerokości 3 m, którą jego ojciec udostępnił kosztem swojej działki jako przejazd do działki nr 19/2, włączono do działki nr 18. Bezpodstawnie nie uwzględniono także decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1970 r. nr [...], pomimo że pozostaje ona w obrocie prawnym.

Z. S. zarzuciła, że organ I instancji nie wyjaśnił okoliczności sporządzenia w dniu 30 września 1978 r. mapy uzupełniającej w celu zlikwidowania błędu kartowania granicy i pominięcia drogi dojazdowej do działki nr 19/2, która przez cały tamten okres pozostawała we władaniu rodziny S. (J., M., K.).

Z kolei A. S. zarzucił, że organ I instancji nie zastosował się do wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., jak też nie poddał analizie wszystkich dokumentów geodezyjnych mających znaczenie w sprawie. W jego ocenie Prezydent Miasta [...] nie jest zainteresowany wyjaśnieniem całej sprawy i pozbawiony jest obiektywizmu. Wskazał, że pomimo wywłaszczenia części działki nr 18 pod poszerzenie ul. P. powierzchnia tej działki zwiększyła się kosztem działki nr 19/1 wzdłuż jej granicy o szerokość ustanowionej na niej drogi dojazdowej do działki nr 19/2. W sposób niewłaściwy oceniono także dostępną organowi dokumentację geodezyjną .

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. WINGiK utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U z 2013 r., poz. 267) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej ustawą.

Organ odwoławczy na wstępie swoich rozważań podał, że w obowiązującym operacie działka nr 299/1 wykazana jest na rzecz S. S., działka nr 299/3 na rzecz D. B., działka nr 299/4 na rzecz R. K., działka nr 300 na rzecz M. G., a działka nr 301 na rzecz A. S., R. S., W. S., Z. S. i D. S. Działki nr 299/1, 299/3 i 299/4 powstały z podziału dawnej działki nr 19/1, działka nr 300 odpowiada dawnej działce nr 18, a działka nr 301 dawnej działce nr 19/2. W prowadzonym postępowaniu A. S. domagał się zaś wprowadzenia zmian przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 300 i 301 - położonymi po jednej stronie, a działkami nr 299/1, 299/4 i 299/3 – po drugiej. Z kolei w dniu 19 marca 2013 r. zażądał dodatkowo wydzielenia z działek nr 301 i 300 przejazdu na długości całej granicy z działkami nr 299/1, 299/4 i 299/3, a prawo tak wydzielonej działki wpisać na rzecz spadkobierców K. S. (właściciela dawnej działki nr 19/2) bądź na rzecz spadkobierców M. S. (właściciel dawnej działki nr 19/1). Twierdził, że przejazd nigdy nie stanowił własności M. G. ani P. G.; osoby te korzystały z niego wyłącznie na podstawie ustnej zgody K. S. Na rozprawie administracyjnej ustalono, że działka nr 300, stanowiąca własność M. G., oddzielona jest od działek nr 299/3 i 299/4 trwałym ogrodzeniem. Wzdłuż ogrodzenia od strony działki nr 300 znajduje się przejazd o szerokości 3 metrów wyłożony kostką brukową (utwardzony przejazd kończy się około dwóch metrów od budynku znajdującego się na działce nr 299/4). Obecni na rozprawie Z. S. oraz R. S. oświadczyli, że droga ta jest częścią działki nr 301. Z. S. podała, że droga ta została wyłożona kostką brukową przez M. G. za zgodą jej męża K. S. S. S. oświadczył z kolei, że "od zawsze" w tym miejscu przebiegała droga, która stanowiła własność J. S. Natomiast M. G. oświadczył, że według map od 1978 r. droga ta stanowi jego własność i w 1982 r. otrzymał działkę w obecnych granicach.

Mając na względzie przestawione okoliczności organ odwoławczy wyjaśnił zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, cytując w tym zakresie przepisy art. 20 i 21 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Podkreślił przy tym, że ewidencja ta nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Następnie zwrócono uwagę, że w myśl przepisów § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. W razie stwierdzenia, że podczas prowadzenia ewidencji popełniono oczywisty błąd związany ze sztuką geodezyjną (błąd pomiarowy lub kreślarski) zmianę przebiegu granicy można wprowadzić w oparciu o dokumentację geodezyjną z pomiaru sprawdzającego granic bezspornie wskazanych przez strony. W ramach eliminacji błędu nie można jednak decydować o zasięgu prawa własności, gdy zagadnienie to jest sporne.

Od założenia ewidencji w 1960 r. przebieg granicy pomiędzy działkami nr 300 i 301 a działkami nr 299/1, 299/3 i 299/4 był kilkakrotnie objęty bezpośrednim pomiarem na gruncie, a powstałe opracowania znajdują się w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [...]. Obowiązującą mapę ewidencyjną sporządzono w 2004 r. podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Przebieg przedmiotowej granicy jest zgodny ze stanem wykazanym na mapie ewidencyjnej sprzed modernizacji i podczas modernizacji strony nie kwestionowały tego stanu. Taki przebieg granicy został również potwierdzony przez zainteresowane strony podczas podziału działki nr 19/2, a następnie podziału działki nr 299/2. Dowodem tego są protokoły opisu przyjętych granic z dnia 16 sierpnia 2003 r. oraz z dnia 24 marca 2006 r. wchodzące w skład operatów geodezyjnych włączonych do zasobu geodezyjnego pod nr [...] i [...], które zostały podpisane m.in. przez S. S. Z wyjaśnień Starosty zawartych w piśmie z dnia 2 grudnia 2013 r. wynika, że wykazany na opracowanej w 1978 r., podczas wywłaszczenia nieruchomości na poszerzenie ul. P., mapie uzupełniającej L. ks. Zam. [...] przebieg granicy pomiędzy obecnymi działkami nr 300 i 301 (dawnym nr 19/2 i 18) a działkami nr 299/1, 299/3 i 299/4 (dawnej nr 19/1) jest zgodny z przebiegiem tej granicy wykazanym na mapie uzupełniającej opracowanej w 1976 r., tj. w czasie kompleksowych uwłaszczeń gospodarstw rolnych. Natomiast organy prowadzące ewidencję nie są właściwe do ustalania, kto jest właścicielem danej nieruchomości oraz dokąd sięga na gruncie prawo własności, ponieważ sprawy takie należą do właściwości sadów powszechnych. Nie mogą zatem rozstrzygnąć istniejącego pomiędzy właścicielem działki nr 300 a właścicielami działek nr 301 i 299/1 sporu co do własności pasa gruntu o szerokości 3 m (dojazdu) przy granicy działki nr 300 z działkami nr 299/3 i 299/4.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem S. S., R. S. i A. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi.

S. S. zarzucił, że obie decyzje wydano z naruszeniem art. 7, art.8 i art. 9k.p.a., ponieważ nie wyjaśniają one istoty sprawy. Podaje, że fragment działki dojazdowej do działki nr 19/2 o szerokości 3, do 1970 r. należał do J. S., a od tego roku do M. S., co potwierdza decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1970 r. Stan taki utrzymywał się do 1978 r., kiedy to na skutek wywłaszczenia realizowanego pod poszerzenie ul. P. sporządzono wykaz zmian gruntowych z tzw. mapą uzupełniającą, na której dopuszczono się błędu skutkującego zmniejszeniem powierzchni działki nr 19/1, jako że wywłaszczenie dotyczyło tylko działki nr 18, której powierzchnia zamiast zmaleć uległa zwiększeniu. W tamtym czasie zarówno M. S. jak i J. S. byli przekonani, że zmniejszenie powierzchni działki nr 19/1 następuje w związku z wydzieleniem działki dojazdowej do działki nr 19/2 pasem szerokości 3 m wyznaczonym na działce nr 19/1. Tymczasem ten pas ziemi został włączony do działki nr 18. W jego ocenie przedmiotowa sprawa nie jest wynikiem sporu o zakres prawa własności, który powinien rozstrzygnąć się przed sądem powszechnym, lecz błędu urzędniczego, który powinien zostać skorygowany w postępowaniu administracyjnym. Dlatego domagał się w toku postępowania przesłuchania geodetów opracowujących określone dokumenty.

R. S. zażądał z kolei przywrócenia granic pomiędzy przedmiotowymi działkami według stanu istniejącego w 1977 r., których przebieg został zmieniony przez geodetów podczas tzw. likwidacji błędów kartowania, którego w istocie nie popełniono. Stwierdził, że skoro ewidencja nie tworzy nowych stanów prawnych, to dlaczego akceptuje się właśnie taki stan rzeczy, ponieważ wskutek błędu geodetów zmieniono przebieg granicy działek i ich powierzchnie. Wydzielona na działce nr 19/1 droga przejazdowa w istocie została bowiem włączona do działki nr 18. Natomiast jedynym dowodem przedstawiającym prawidłowy przebieg granic pomiędzy działkami nr 18, 19/1 i 19/2 jest mapa z dnia 30 czerwca 1976 r. opracowana przez kier. J. C.

Z kolei A. S. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 2, 7, 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP, art. 20, 24 i 29 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 9, 44 i 46 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, art. 6, 7, 8, 11, 12, 77 i 107 § 3 Kpa, art. 4, 5, 6 ust. 2, art. 7, 8 i 9 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, i domaga się stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Skarżący stwierdził, że organ prowadzący ewidencję może rejestrować w niej wyłącznie stanu bezsporne i nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii związanych z prawem do nieruchomości. Jednak w niniejszej sprawie nie postąpiono zgodnie z tymi zasadami, ponieważ włączono do zasobu kontrowersyjną dokumentację sporządzoną bez wiedzy właścicieli nieruchomości. Skarżący przedstawił następnie historię wydzielenia przez M. S. na działce nr 19/1 drogi dojazdowej do działki nr 19/2 o szerokości 3 m, ponieważ działka ta nie miała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, jako że była oddzielona od niej działką nr 18, a potwierdzać tę okoliczność ma decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1970 r. Jednak decyzja ta według stanowiska urzędników – jak podaje skarżący, pomimo nabycia przymiotu ostateczności, nie została przyjęta jako podstawa wprowadzenia zmiany danych w ewidencji, choć w rzeczywistości czynności te zostały wykonane, tyle że w 1978 r. dane te zostały z ewidencji usunięte, a mapa z nią związana "dziwnym trafem" zaginęła. Jednocześnie w tamtym czasie doszło do zwiększenia powierzchni działki nr 18 kosztem działek nr 19/1 i 19/2, pomimo wywłaszczenia części działki nr 18 pod poszerzenie ul. P. Na skutek błędnych czynności urzędników doszło więc do zmian o charakterze własnościowym. Mając to na względzie skarżący podkreślił, że w pojęciu aktualizacji danych mieści się również pojęcie prostowania błędnych wpisów, co powinno nastąpić w niniejszej sprawie. Jednak jak dotychczas nie wyjaśniono dostatecznie wszystkich okoliczności sprawy, a skupiono się na kwestiach nieistotnych. W szczególności nie zbadano dokumentów mających stanowić podstawę wprowadzanych zmian.

W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w aspekcie wyżej przytoczonych przesłanek Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny spraw ustalony przez organy administracji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Sąd uznaje za własne ustalenia.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.). Rozporządzenie to posługuje się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych - niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów, z których wynikają przedmiotowe zmiany (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1, § 47 ust. 1). Dokumenty, które mogą być podstawą zmienionego wpisu określa § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2. Są to m.in. akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, prawomocne orzeczenia sądowe, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania geodezyjne i kartograficzne. Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (vide wyrok NSA z 07.05.2008 r., I OSK 719/07, Lex nr 505313, wyrok WSA w Białymstoku z 08.12.2009 r., II SA/Bk 450/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze sformalizowany charakter procedury aktualizacji danych ewidencyjnych przyjąć należy, że obejmuje ona dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, o których mowa w § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek (por. wyrok NSA z 07.05.2008 r., I OSK 719/07, Lex nr 505313).

Przedstawione rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno - deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek A. S. z dnia 20 sierpnia 2012 r., w którym domagał się wprowadzenia zmian przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 300 i 301 - położonymi po jednej stronie, a działkami nr 299/1 , 299/4, 299/3 - po drugiej stronie. W dniu 19 marca 2013 r. A. S. zażądał dodatkowo wydzielenia z działek nr 301 i 300 przejazdu na długości całej granicy z działkami nr 299/1, 299/3, 299/4, a prawo tak wydzielonej działki wpisać na rzecz spadkobierców K. S. (właściciel dawnej działki nr 19/2) bądź na rzecz spadkobierców M. S. (właściciel dawnej działki nr 19/1).

W trakcie postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że przebieg przedmiotowej granicy jest zgodny ze stanem wykazanym na mapie ewidencyjnej sprzed modernizacji, a podczas modernizacji strony nie kwestionowały tego faktu. Wykazywany na mapie opracowanej w 1978 r. podczas wywłaszczenia nieruchomości na poszerzenie ul. P., mapie uzupełniającej L.ks. [...] przebieg granicy pomiędzy obecnymi działkami nr 300 i 301 (dawnymi nr 19/2 i 18), a działkami nr 299/1, 299/3, 299/4 (danej nr 19/1) jest zgodny z przebiegiem tej granicy wykazanym na mapie uzupełniającej opracowanej w 1976 r. sporządzonej w czasie kompleksowych uwłaszczeń. Taki przebieg granicy został również potwierdzony przez zainteresowane strony podczas podziału działki nr 19/2, a następnie podziału działki nr 299/2. Dowodem są protokoły z opisu przyjętych granic z dnia 16 sierpnia 2003 r. i z dnia 24 marca 2006 r. wchodzące w skład operatów geodezyjnych włączonych do zasobu geodezyjnego nr [...] i [...]. Dodać należy też, że w 2005 r. w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obr. [...], na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt [...] w miejsce dotychczasowego właściciela działki nr 301 J. S. wpisano K. S. wskutek zasiedzenia. Orzeczenie o zasiedzeniu dotyczyło działki nr 301 w granicach i powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów.

Stanowisko organów ewidencyjnych, Sąd w kontekście ustalonego stanu faktycznego, uznał za zgodne z przepisami prawa. Stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych. W § 12 zostały wskazane dokumenty, które mogą być podstawą do uwidocznienia w ewidencji zmian praw osób do gruntów i budynków oraz zmian danych liczbowych i opisowych działek. W szczególności dokumentami tymi mogą być umowy zawarte w formie aktów notarialnych dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali (pkt 3 ust. 1 § 12 rozporządzenia).

Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów, jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11 rozporządzenia (§ 46 ust. 1 rozporządzenia). Aktualizację operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Taką aktualną dokumentacją nie okazali się skarżący w trakcie prowadzonego postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów, których wprowadzenia się domagali.

Podkreślić należy, że postępowanie mające na celu aktualizację ewidencji gruntów ma charakter rejestrowy, czyli wtórny do zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów. W orzecznictwie za utrwalony należy uznać pogląd, że w pojęciu aktualizacji ewidencji gruntów mieści się także usuwanie (prostowanie błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Zauważyć jednak należy, że czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji gruntów, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję miedzy innymi przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Te oczywiste pomyłki, które mogą wprowadzać organy muszą znajdować potwierdzenie w dokumentacji bazowej ewidencji gruntów, a nie są wytworzone przez organy ewidencyjne. Dlatego też wnioskowane przez skarżących zmiany nie znajdują oparcia w dokumentacji geodezyjnej będącej podstawą dokonanych wpisów w ewidencji gruntów. Innymi słowy grancie dla wprowadzania zmian w ewidencji gruntów na skutek prostowania błędnych zapisów (oczywistych omyłek) wyznacza aktualna dokumentacja geodezyjna.

Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zapisy odpowiadają treści dokumentacji ewidencyjnej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że organy ewidencyjne nie mogą wypowiadać się o zasięgu prawa własności i dokonywać podziału nieruchomości, o który wnioskował A. S., gdyż nie została przedstawiona stosowna dokumentacja, która pozwoliłaby organom ewidencyjnym na wprowadzenie żądanych zmian podmiotowych i przedmiotowych.

Słusznie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że poszukiwania rozwiązań spraw własnościowych, których konsekwencją ma być podział nieruchomości nr 300 należy poszukiwać na drodze przed sądami powszechnymi. Rola organów ewidencyjnych jest ograniczona do ewidencjonowania udokumentowanych stanów prawnych, aktualnie stan którego wprowadzenia do ewidencji gruntów domagają się skarżący nie jest udokumentowany i dlatego decyzja odmawiająca wprowadzenia zmian nie narusza prawa. W uzupełnieniu można również dodać, że skoro uregulowanie stanu prawnego działki nr 301 wymagało przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym o zasiedzenie, to włączenie w granice działki nr 300 części nieruchomości nr 300 (sporny przejazd) nie może być dokonane w trybie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Sąd stwierdza też, że organy ewidencyjne bardzo starannie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zgromadziły materiał dowodowy, umożliwiły stronom zapoznanie się z nim zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd stwierdza, że w toku prowadzonego postępowania strony były informowane o każdej czynności tak przez organ I jak i II instancji. Powyższe pozwala przyjąć, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z dochowaniem jego reguł, a to czyni niezasadnym zarzuty zawarte w skardze odnośnie naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Za takie naruszenie nie można również uznać odmowy przesłuchania w charakterze świadka autorów opracowań geodezyjnych z lat siedemdziesiątych, z uwagi na fakt włączenia sporządzonej dokumentacji do zasobu geodezyjnego, a także czynności na gruncie prowadzonych, które nastąpiły później to jest podział nieruchomości, modernizacja ewidencji gruntów. W postępowaniu wykazano, że brak jest możliwości przywrócenia granic działki z 1977 r., o co wnioskował w skardze R. S. Z tych samych wyżej opisanych przyczyn Sąd nie uznał za zasadne zarzuty zawarte w skardze A. S. Wszystkie trzy skargi co do formułowanych żądań i celów, które za ich pomocą chcą realizować skarżący są podobne, a przedstawiony stan sprawy powoduje konieczność uznania wszystkich skarg za nieuzasadnione.

Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.