Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 551/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 2 par. 3 ust. 1 par. 4 pkt 1 par. 17 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art.  15 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu P z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania [...] z o.o. z siedzibą w S płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] r.

Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S (zwanego dalej Dyrektorem ARiMR) wynika następujący stan faktyczny.

W dniu [...] r. w Biurze Powiatu P ARiMR, działający w imieniu [...] prezes zarządu - [...] złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok [...] r. Wniosek powyższy dotyczył przyznania płatności w drugim roku realizacji programu rolnośrodowiskowego. Wniosek obejmował deklarację realizacji pakietu S02- rolnictwo ekologiczne w wariancie S02b01 – trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) oraz deklarację pakietu P01-utrzymanie łąk ekstensywnych w wariantach P01a01 – półnaturalne łąki dwukośne – wykaszane ręcznie oraz P01b – półnaturalne łąki dwukośne.

Wnioskiem zostały objęte działki oznaczone literami[...] , o łącznej powierzchni [...] ha, w tym w programie rolnośrodowiskowym [...] ( w P01a01 - 339,61 ha, w P01b – 7,97 ha, S02b01 – 301,81 ha).

W dniu [...][....] złożył zmianę do powyższego wniosku, która obejmowała pomniejszenie, jak także zwiększenie powierzchni działek w poszczególnych pakietach i wariantach i doprowadziła w konsekwencji do zwiększenia sumy powierzchni objętej wnioskiem do [...] ha, a w programie rolnośrodowiskowym do [...] ha.

Ponadto został dodany (w sekcjach [...] pakiet K02 tworzenie stref buforowych

w wariancie K02b02 5 – metrowe strefy buforowe i miedze śródpolne na glebach dobrych (nie ujęte w sekcji IX wniosku).

Wskutek wykrytych nieprawidłowości w zakresie deklaracji działek dla wariantu P01b oraz pakietu S02 została złożona korekta wniosku z dnia [...]r., w wyniku której suma powierzchni działek została zweryfikowana do [...] ha, a w programie rolnośrodowiskowym do [..] ha.

Kierownik Biura ARiMR Powiatu P, w wyniku przeprowadzonych w dniach

[...] r. oraz w dniach [...] r. na gruntach S kontroli na miejscu (z udziałem przedstawiciela S, w trakcie których stwierdzono rozbieżności w oznakowaniu działek rolnych oraz w deklarowanych powierzchniach we wniosku obszarowym i rolnośrodowiskowym, złożonych w odstępach kilkunastu dni, w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł, która została następnie uchylona decyzją z dnia [...] r. przez Dyrektora ARiMR w S, odmawiającą jednocześnie S przyznania płatności.

Wyrokiem z dnia [...] r. (w decyzji omyłkowo podano datę [...] r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S uchylił powyższą decyzję z dnia

[...] r., wskazując, iż organ II instancji rażąco naruszył prawo, w szczególności zaś art. 139 KPA poprzez pogorszenie sytuacji strony w decyzji odwoławczej i zalecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego o istotne dla sprawy okoliczności.

W okresie po wydaniu powyższego wyroku do organu, w związku z toczącym się równolegle postępowaniem w sprawie wniosku rolnośrodowiskowego na rok [...] zostały złożone: plan rolnośrodowiskowy (na lata[...] ), kopia dokumentu uznanego przez stronę za zmianę do planu na lata [...] r., podpisana przez doradcę rolnośrodowiskowego, załączniki do tej zmiany numerowane od[...] .

W związku z zaistniałymi wątpliwościami, dotyczącymi powyższych dokumentów organ odwoławczy zwrócił się do Z Ośrodka Doradztwa Rolniczego (zwanego dalej ZODR) w B o przekazanie kopii wszystkich znajdujących się w posiadaniu tej jednostki planów rolnośrodowiskowych przygotowanych na rzecz [...] z o.o. W piśmie z dnia [...] r. pracownik[...] , będący doradcą rolnośrodowiskowym Spółki, wyjaśnił, iż nie sporządzał osobiście żadnego planu, a jedynie dokonał sprawdzenia planu sporządzonego samodzielnie przez S i podpisał go, jako opiniujący. Przekazano także kopię planu rolnośrodowiskowego datowaną na dzień [...] r. Powyższe okoliczności doradca rolnośrodowiskowy potwierdził także w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu [...] r.

W dniu [...] [...] z o.o. złożyła pismo, w którym uchyliła się od skutków prawnych wcześniejszego pisma z dnia [...] r. (w opinii organu pisma z dnia [...] r.) wyjaśniając, iż doszło do pomieszania części dokumentacji poprzez wpięcie środka planu z [...] r. do zmiany planu na [...] r.

W związku z powyższymi ustaleniami i w oparciu o ww. wyrok WSA w S

z dnia [...] r., w dniu [...] r. Dyrektor ARiMR w S wydał kolejną decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji organu I instancji i skierowaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując na szereg pominiętych wcześniej okoliczności, które mogą mieć wpływ na uprawnienie strony do uzyskania płatności.

Następnie Kierownik Biura Powiatu P ARiMR, wykonując zalecenia organu odwoławczego przesłuchał w charakterze strony prezesa S[....] , który podtrzymał wyjaśnienia złożone w ramach toczącego się równolegle postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2007, a obejmowały one:

- oświadczenie, iż złożony do akt sprawy plan, datowany na 15 marca 2007r., nie jest podstawą dla realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wszczętego 1 marca 2005r.,

- oświadczenie, iż dokumentacja rolnośrodowiskowa została sporządzona i zatwierdzona przez doradcę rolnośrodowiskowego, który zatwierdził także załączniki, które dopiero miały być stworzone "w porozumieniu z ARiMR",

- stwierdzenie, z którego wynika, iż Strona interpretuje niekorzystny dla organów ARiMR wyrok WSA w S, oparty na stwierdzonych przez Sąd naruszeniach procedury administracyjnej, za wyrażenie przez Sąd negatywnej opinii o zastrzeżeniach organów ARiMR do wad dokumentacji rolnośrodowiskowej.

Jednocześnie prezes zarządu[...] . stwierdził, iż dokument przedłożony jako plan działalności rolnośrodowiskowej sporządzony w roku [...] miał na celu wydłużenie okresu trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego do roku [...] oraz wprowadził powiększenie stref buforowych. Przedstawiciel Strony zarzucił organowi I instancji, iż ten rozstrzygał sprawy w oparciu o przepisy odnoszące się do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (w szczególności o rozporządzenie Komisji (WE) nr 1782/2003 i 796/2004), w sytuacji, gdy nie regulują one zasad przyznawania wsparcia w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ponadto oświadczył, iż tzw. załączniki do planu zostały sporządzone bezpośrednio przez Wnioskodawczynię.

W dniu[...] . Kierownik Biura Powiatu P ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na [...] r. W jej treści organ I instancji szeroko przytoczył ustalenia poczynione przez organ odwoławczy i ujęte w decyzji nr [...] z dnia

[...] zaś rozstrzygnięcie oparł w całości na ustaleniach, iż strona nie posiada planu działalności rolnośrodowiskowej, zgodnego z wymogami rozporządzenia w sprawie zawartości planu z dnia [...] r., w związku z czym - zgodnie z literą § 17 ust. 1

pkt 1 lit. b) rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia [...] r. – dlatego należy odmówić przyznania płatności.

W dniu [...] r. [....] złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] w pełnej wysokości. S zarzuciła naruszenie przepisu § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, iż na ich podstawie można odmówić przyznania płatności rolnośrodowiskowej, a także błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na przyjęciu, iż strona nie realizowała w [...] r. planu rolnośrodowiskowego, spełniającego wymogi określone ww. § 4 ust. 1 rozporządzenia. W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała, iż realizuje program rolnośrodowiskowy na podstawie planu z dnia

[...] r., zaś sam plan, jak i zmiany do niego były sporządzone przy czynnym udziale doradcy rolnośrodowiskowego. Zdaniem odwołującej się za zawartość planu odpowiada organ do tego powołany, który go podpisał i zatwierdził, a więc doradca rolnośrodowiskowy. Ponadto w jej ocenie złożony plan z dnia [...] r. jest kompletny, a wymienione w nim załączniki stanowią elementy dodatkowe w stosunku do samego planu, i jako takie nie muszą być opatrzone podpisem doradcy, na których wystarczająca jest jego parafa na stronie planu, na której wskazana jest konieczność sporządzenia takich załączników.

Dodatkowo S zarzuciła organowi I instancji błędne zakwalifikowanie upraw wierzby energetycznej do obszarów leśnych, podczas gdy zdaniem Spółki, prawidłowa

i logiczna wykładnia przepisów prowadzić powinna do wniosku, iż są to uprawy trwałe, objęte płatnościami rolnośrodowiskowymi.

Dyrektor ARiMR w swojej decyzji z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu P z dnia [...] r. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu dotyczącego upraw wierzby energetycznej, organ II instancji wyjaśnił, iż wniosek rolnośrodowiskowy [...] na rok [...] nie obejmował płatności do upraw roślin energetycznych, w związku z tym zarzut ten uznał za bezprzedmiotowy. Wskazano, także, że ewentualna modyfikacja wniosku w tym zakresie nie mogła zostać uwzględniona w procesie rozpoznawania wniosku na [...] r., albowiem została złożona po terminie zakreślonym na jej dokonanie (wskazano na możliwość zmiany wniosku do [...] danego roku), a także w niewłaściwym trybie (wnioskodawca dokonał tego w korekcie do wniosku w dniu [...] r.). Ponadto organ zauważył, iż [...] w wykazie producentów, spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku [...] nie ujęła wariantów S02a01/02, do których strona zaliczyła uprawy wierzby energetycznej. Wskazano także, że w roku [...] uprawy wierzby energetycznej nie były objęte procesem certyfikacji w ramach rolnictwa ekologicznego, co – stanowi samodzielną podstawę do wykluczenia działek rolnych O, P oraz R z grypy gruntów uprawnionych do płatności rolnośrodowiskowych.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor ARiMR wskazał, powołując się na art. 15 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, iż w swoich rozważaniach uwzględnił wniosek S z dnia [...] r. o przyznanie płatności rolnośordowiskowych na [...] rok oraz zmianę złożoną w dniu [...] r., jako złożone do dnia [...] danego roku, uznając wszelkie modyfikacje wniosku zaistniałe po tej dacie za bezskuteczne dla rozpoznania niniejszej sprawy.

Organ II instancji, przechodząc następnie do ponownego rozpoznania sprawy, przytoczył regulację prawną dotyczącą warunków, jakim powinien odpowiadać prawidłowa dokumentacja rolnośrodowiskowa (plan działalności rolnośordowiskowej) na podstawie której odbywa się realizacja poszczególnych pakietów rolnośrodowiskowych (§ 2 ust. 1 pkt 2 i § 4 ww. rozporządzenia) i stwierdził, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty,

w związku z zeznaniami świadka budzą poważne wątpliwości co do ich zgodności z prawem. Zdaniem organu dokumenty zostały złożone w okolicznościach jednoznacznie wskazujących, iż strona uznaje je za kolejne warianty planu działalności rolnośrodowiskowej.

Następnie, dokonując szczegółowej analizy dwóch spośród złożonych dokumentów, tj.

z dnia [....] r., obejmujących realizację dwóch pakietów : S02 rolnictwo ekologiczne (jeden wariant) i P01 utrzymanie łąk ekstensywnych (dwa warianty) stwierdził szereg braków tych planów. A porównując zapisy w poszczególnych wariantach do zapisów datowanej na [...] "zmiany do planu rolnośrodowiskowego" ocenił, iż ta ostatnia zmiana nie tylko nie skorygowała opisanych szczegółowo nieprawidłowości, ale jest źródłem kolejnych i zawiera szereg sprzecznych ze sobą zapisów (w pakiecie P01b, zmienionego z P01a01). Organ dopatrzył się również nieprawidłowości we wprowadzonym przedmiotową zmianą planu z dnia [...] r. pakiecie K02b02 strefy buforowe

i miedze śródpolne na glebach dobrych, wskazując na poszczególne naruszenia zapisów

§ 8 rozporządzenia. Podobnie organ ocenił wprowadzony dodatkowo wariant w pakiecie S02 rolnictwo ekologiczne – S0201 uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), na podstawie § 4 pkt 2 oraz załącznika nr 8 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor ARiMR dokonał także analizy treści załączników z dnia [...] r. i [....] r. do wszystkich trzech opisywanych dokumentów (z [...] r.), wskazując na występujące w nich nieprawidłowości, a przede wszystkim brak na nich podpisu doradcy rolnośrodowiskowego, skutkujące naruszeniem regulacji § 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia [...] r. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż zarówno rozporządzenie w sprawie zawartości planu z [...] r., ani rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia [...] r. nie przewidują możliwości odrębnego sporządzania "załączników", które mogłyby nie nosić parafy doradcy. Organ II instancji zwrócił uwagę, iż dostarczone uzupełnienia są wymienione wprost w rozporządzeniu

w sprawie zawartości planu, jako jego obowiązkowe elementy. Stąd wszelkie wymogi, dotyczące planu odnoszą się jednakowo do wszystkich jego elementów, przewidzianych

w rozporządzeniu w sprawie zawartości planu.

Podkreślono także, iż - wbrew twierdzeniom strony - organy ARiMR nie mają prawa czynić i nie czynią jakichkolwiek "uzgodnień" z wnioskodawcami w zakresie zapisów planu działalności rolnośrodowiskowej. Organ odwoławczy wskazał, że zapisy planu wynikają wprost z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i muszą być z nimi zgodne. Wyjaśniono, że zamieszczenie samowolnie w dokumentach zapisów o konieczności podejmowania niesprecyzowanych uzgodnień z biurem powiatowym ARiMR, nie zwalnia wnioskodawczyni z konieczności posiadania planu spełniającego warunki określone

w powszechnie obowiązujących przepisach prawa i nie są w żadnej mierze wiążące dla organów Agencji. Organ decyzyjny nie może wpływać na treść planów rolnośrodowiskowych także dlatego, że rozstrzygałby później w sprawie, w której miał czynny udział

w sporządzaniu dokumentacji wnioskodawcy.

Dyrektor ARiMR w S stwierdził dalej także, iż w jego ocenie wnioskodawca był świadomy wadliwości omówionej dokumentacji rolnośrodowiskowej, o czym świadczy treść omówionych załączników, zawierających istotne elementy planu rolnośrodowiskowego, których w nim nie ujęto, a tym samym zgodził się na wszelkie negatywne tego konsekwencje. Zdaniem organu ustalone w trakcie postępowania wyjaśniającego fakty dowodzą, iż dokument przedłożony przez stronę, z uwagi na niespełnienie wymogów prawa

i omówione nieprawidłowości nie stanowi planu działalności rolnośrodowiskowej, a w konsekwencji, stosownie do treści § 17 ust pkt 1 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa powinna być wstrzymana i zwrócona.

Odnosząc się w dalszej części uzasadnienia do zarzutów odwołania, organ odwoławczy zauważył, iż nie są one związane z istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż decyzja organu I instancji zawiera obszerny wywód, szczegółowo wykazujący na czym polegają wady dokumentacji rolnośrodowiskowej, kilkakrotnie przedkładane

w rozbieżnych wersjach przez stronę i w jakim zakresie wady te uchybiają powszechnie obowiązującym przepisom. Organ też stwierdził, że zaskarżona decyzja I instancji opiera się o należycie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wnioskodawca nie posiadał w okresie objętym wnioskiem prawidłowej dokumentacji rolnośrodowiskowej, sporządzenie której stanowi podstawowy warunek dla uzyskania uprawnienia do ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe, wynikający

z powszechnie obowiązującego prawa. Dyrektor ARiMR podkreślił także, że strona składając wniosek oświadcza, że posiada plan działalności rolnośrodowoskowej. Zwrócono uwagę także, iż rozpoznający wniosek organ administracji nie rozstrzyga kwestii odpowiedzialności za braki dokumentacji, ani nie ocenia stopnia zawinienia wnioskodawcy, a tylko ustala stan faktyczny i odnosi go do obowiązujących przepisów. Oznacza to, na gruncie niniejszej sprawy, że organy nie ustalały czy wina za obiektywne postrzegalne nieprawidłowości

w dokumentacji w większej mierze spoczywa na stronie, doradcy rolnośrodowiskowym czy ZODR B, którego pracownikiem był doradca.

Pismem z dnia [..] r. [....] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S skargę na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR w S z dnia [...] r., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji S zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego, tj.

1. ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: (Dz. U. 2005 r. Nr 31 poz. 264) poprzez nadużycie przez organ kompetencji, wynikających z powyższej ustawy oraz zadań zapisanych w art. 42 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2003 roku (Dz. U. 2003 nr 166 poz.1611), Rozporządzenia Ministra Finansów 28 października 2003 roku (Dz. U. 2003 r. Nr 190 poz.1867), w którym na podstawie § 1 wydał kryteria akredytacyjne dla agencji płatniczej a w Załączniku (poz.1867) organ nadzorujący wręcz zdefiniował zadania i tok postępowania organu (agencji płatniczej).

2. przepisu § 17, § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku (Dz. U. 2004 r. Nr 174 poz. 1809) poprzez niedozwoloną prawnie manipulację ich treścią.

W ocenie skarżącej plan z [...]roku i następne zostały wykonane dokładnie według wytycznych art. 9 ustawy z 28 listopada 2003 roku i § 4 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia (Dz. U. 2005 r. Nr 22 poz. 179) przez Z Ośrodek Doradztwa Rolniczego w B o czym stanowi pieczątka ZODR i podpis uprawnionego pracownika [...]na każdej jego stronie. A plan z [...] roku został wykonany z tytułu pomocy technicznej na podstawie art. 27 Rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 pt. Grant Globalny ze środków (WE).

3. przepisu art. 15 ust. 1 i art. 68 ust.1 i 2 Rozporządzenia (WE) nr 796/2004 w związku

z art. 71 Rozporządzenia (WE) nr 8171/2004, art.2, art. 13 lit. b) i art. 34 w związku

z art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 Rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 poprzez odmowę wypłacenia rekompensaty do uprawy wierzby prowadzonej ekologicznie i nieuznania korekty złożonej przez skarżącą w dniu [...]roku do wniosku za[...].

4. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 poprzez wadliwą jego interpretację

w związku z kwalifikowaniem przez organ uprawy wierzby do obszarów leśnych

i uzależnienie wypłaty rekompensaty skarżącej z pakietu ekologicznego S02 od przeznaczenia uprawy wierzby przez skarżącą, a nie jak stanowią przepisy art. 2 i art. 13 lit. c) Rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 do działek rolnych i uprawy metodą ekologiczną bez stosowania nawozów chemicznych.

II. rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. poprzez nierespektowanie orzeczenia zawartego w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sygn. akt. I SA/Sz. 142/08 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie kolejnego wymyślonego pospiesznie zarzutu co do braku planu rolnośrodowiskowego, oraz zastrzeżeń do jego zawartości. Zdaniem skarżącej, powołując się na takie zarzuty, organ II instancji działa wbrew przepisom § 17, § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku (Dz. U. 2004 r. Nr 174

poz. 1809) i zmiany (Dz. U. 2005 r. Nr 22 poz. 179), oraz art. 6 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 w którym to ustawodawca zapisał iż wyłączenia lub wykluczenia

z płatności mogą być dokonane wyłącznie w przypadku niezgodności dotyczącej "działalności rolniczej" zdefiniowanej w art. 2 lit. c). S argumentuje, iż w jej sprawie nie zachodziły żadne nowe istotne okoliczności, uzasadniające wykluczenie z płatności,

a o zasadności powyższych zarzutów świadczy wyrok NSA z dnia 28 VI 1982 r.,

I SA 406/82, w którym wykazano niniejszy fakt naruszenia.

2. art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony;

3. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób prowadzący do utraty zaufania do organów;

4. art. 9 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na załatwienie sprawy.

W uzasadnieniu szczegółowo rozwinięto powyższe zarzuty, a na poparcie swojej argumentacji sprowadzającej się do wykazania, iż S niesłusznie odmówiono wsparcia rolnośrodowiskowego do skargi załączono dodatkową dokumentację znajdującą się w aktach sprawy (m.in. plan rolnośrodwiskowy na lata[...], odpis decyzji o przyznaniu S płatności rolnośrodowiskowych na [...] r., protokół kontroli z [...]r. i z

[...]r.).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ odniósł się szczegółowo do treści zarzutów skargi, zauważając, iż w części zarzuty te nie dotyczą sprawy wniosku rolnośrodowiskowego na rok [...] (zarzut dotyczący wsparcia do upraw wierzby energetycznej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów

i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżąca S ubiegała się

o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w związku z czym deklarowała realizację trzech pakietów:

- PO1 utrzymanie łąk ekstensywnych: P01b - Półnaturalne łąki dwukośne,

- S02 rolnictwo ekologiczne: S02a01 Uprawy rolnicze (bez cetryfikatu zgodności), S02b01 - Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności).

- K02 strefy buforowe: K02b02 5-metrowe strefy buforowe i miedze śródpolne na glebach dobrych.

Utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P odmawiającą [...] płatności na [...] z tytułu zadeklarowanych pakietów organ orzekający oparł rozstrzygnięcie przede wszystkim na ustaleniach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w trakcie którego stwierdzono, że przedstawiona do wniosku rolnośrodowiskowego dokumentacja (plan rolnośrodowiskowy, jego zmiany

i załączniki) nie spełnia wymogów prawa, wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oraz zawartości planu tego działania (Dz.U. z 2004 r. nr 181, poz. 1878, zwanego rozporządzeniem w sprawie zawartości planu rolnośrodowiskowego), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych

i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 zwanego rozporządzeniem rolnośrodwiskowym) i tym samym nie stanowi planu rolnośrodowiskowego.

W myśl § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 20 lipca 2004 r. - płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych

i zobowiąże się do:

1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE

z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);

2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

3) w przypadku realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 i 3-6 - prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestr działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin; rejestr prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją",

4) w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 - realizacji tego pakietu na wszystkich działkach rolnych w gospodarstwie rolnym.

Rolnik zainteresowany uzyskaniem płatności tego typu składa wniosek według ustalonego wzoru (stanowiącego załącznik 1 do wymienionego wyżej rozporządzenia

w sprawie zawartości planu), do którego jest zobowiązany załączyć plan działalności rolnośrodowskowej, z którego mają wynikać obowiązki rolnika, uwzględniające wymagania (nakazy) określone w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. - są to określone szczegółowo wymagania gospodarowania, sformułowane poprzez zakazy określonych działań. Ponadto informacje (ogólne i szczególne), jakie ma zawierać plan działalności rolnośrodowiskowej w poszczególnych pakietach wynikają z przepisów § 2 do

§ 9 rozporządzenia w sprawie zawartości planu z dnia 6 sierpnia 2004 r.

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotna jest także regulacja przepisu § 4 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. zgodnie, z którą plan działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, powinien być opracowany przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, co potwierdza podpis złożony przez ten podmiot na każdej stronie opracowanego planu.

Należy także przytoczyć zapis § 17 ust pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia, który stanowi, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, między innymi jeżeli rolnik nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2.

W świetle przytoczonej regulacji, posiadanie planu rolnośrodowiskowego wynika wprost z przepisów prawa, zatem jest warunkiem koniecznym dla otrzymania przez producenta rolnego wsparcia rolnośodowiskowego.

Istota sporu pomiędzy stronami w niniejszym postępowaniu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ odwoławczy, dokonał prawidłowej oceny przedłożonych przez stronę dokumentów (a więc planu rolnośrodowiskowego na lata [...] z dnia [...] r., planu na lata [...] z dnia [....] r., kopię zmiany do planu na lata [...] z [...] r., przedkładanych załączników do wymienionych dokumentów) dotyczących wniosku na rok [...] i czy w konsekwencji słusznie zastosował § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego odmawiając przyznania płatności rolnośordowiskowych.

Decydujące znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji mają wnioski płynące

z ustalonego przez organ odwoławczy stanu faktycznego w wymienionym zakresie.

W skardze S zarzuca przede wszystkim nierzetelną i błędną ocenę stanu faktycznego, a więc spór dotyczy głównie zagadnień dowodowych. Niezbędne zatem jest odniesienie się do treści art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje na gruncie postępowania administracyjnego zasadę swobodnej oceny dowodów. Polega ona na tym, że organ administracji nie jest związany jakimikolwiek regułami dowodowymi, ocenia dowody za wiarygodne bądź niewiarygodne na podstawie własnego przekonania. Ocena ta powinna być zgodna z wymogami wiedzy, doświadczenia i logiki. Zasada ta ogranicza zakres oceny organu administracji do tych dowodów, które zostały zebrane w toku postępowania dowodowego. W postępowaniu tym materiał dowodowy powinien być zebrany w całości i w sposób wyczerpująco rozpatrzony, co wynika z art. 77 k.p.a. Ponadto organ administracji powinien uczynić zadość treści art. 7 k.p.a., w świetle którego w toku postępowania organy administracyjne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie S, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia stwierdzenie, że skarżąca nie przedłożyła wraz z wnioskiem ani później obowiązkowego planu rolnośrodowiskowego, zgodnego z wymogami prawa. I taka ocena przez organ odwoławczy zebranego materiału dowodowego dokonana została w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Organ w zaskarżonej decyzji, w sposób przekonujący dowiódł, że wadliwość przedłożonych dokumentów polegała nie tylko na braku w jego treści konkretnych informacji, stosownie do rozporządzenia z dnia 6 sierpnia 2004 r. (szeroko opisanych w decyzji), ale niezależnie od tego stwierdzono nieprawidłowość polegającą na tym, że w jego sporządzeniu nie brał udziału podmiot prowadzący działalność w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, a więc doradca rolnośrodowiskowy. Za prawidłowe Sąd uznał oparcie tego ustalenia na podstawie jednoznacznych zeznań doradcy rolnośrodowiskowego współpracującego ze [...] który wyjaśnił, że sporządzone przez S dokumenty jedynie opiniował.

Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie zostały przeanalizowane przez organ odwoławczy wszystkie przedkładane przez stronę dokumenty, w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i weryfikacji składanych dokumentów i oświadczeń strony dokonano dodatkowych czynności dowodowych, w tym zwrócono się o wyjaśnienie kwestii okoliczności sporządzania spornej dokumentacji do właściwej instytucji - [...]

w B[...] , przesłuchano w charakterze świadka pracownika tego podmiotu, będącego doradcą rolnośrodwiskowym Si, przesłuchano także przedstawiciela strony, odniesiono się w decyzji do przedkładanych w trakcie postępowania wyjaśnień i oświadczeń strony (organ zwrócił uwagę, iż w oświadczeniach tych strona zmieniała swoje wyjaśnienia). Uznać należy zatem, iż przedstawiana w odwołaniu a także w skardze argumentacja Spółki, która jest niezadowolona z rozstrzygnięcia, stanowi próbę podważenia przeprowadzonej analizy dowodów i w ocenie S jest ona bezskuteczna. S, będąc świadoma, jak zauważył organ odwoławczy, iż to na niej ciąży obowiązek przedłożenia do wniosku rolnośrodowiskowego prawidłowej dokumentacji i konsekwencji z tego wynikających (podpisanie wniosku o jakiekolwiek wsparcie finansowe ze środków unijnych jest traktowane jako oświadczenie w zakresie znajomości odpowiedniej regulacji prawnej, na gruncie rozpoznawanej sprawy chodzi o przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego), nie wskazała w postępowaniu przed organami, na żadnym jego etapie stosownych wniosków dowodowych w celu skutecznego zakwestionowania przedstawionej przez organ wersji, że znajdujące się w posiadaniu organu dokumenty wymaganym planem nie są.

W skardze zarzuca się także, że nie poinformowano skarżącej przed wydaniem decyzji o zakończeniu postępowania dowodowego. Zdaniem S, uchybienie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Z akt wynika bowiem, że strona miała zapewniony czynny udział w całym postępowaniu, uczestnicząc między innymi w przesłuchaniu świadka, była też informowana o stawianych jej zarzutach w trakcie postępowania. Ponadto jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę większość dowodów, w oparciu o które organ rozstrzygał sprawę była przedkładana przez samą skarżącą. Zgromadzony materiał dowodowy był wyczerpujący i nie pozwalał na wydanie decyzji o odmiennej treści jak

w rozstrzygnięciu.

Sąd nie dopatrzył się także w działaniu organu odwoławczego naruszenia jakichkolwiek innych przepisów procedury (np. art. 8 kpa). Brak jest też podstaw do zarzucenia organom jakiegokolwiek wadliwego działania, które miałoby podważać zaufanie do organu państwa (art. 9 kpa).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów materialnych, w tym wymienionych w skardze przepisów prawa wspólnotowego jak i krajowego Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy w zarówno w podstawie prawnej jak i w obszernym uzasadnieniu swojej decyzji powołał wszystkie wymagane dla rozstrzygnięcia sprawy przepisy prawa, (tj. przede wszystkim ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. - przepisy § 2 ust. 1 pkt 2, § 3 ust. 1, § 4 pkt 1 oraz § 17 ust. 1 pkt 1 lit. b, rozporządzenie Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 r. – przepisy § 2 pkt 10 lit. b, § 4 pkt 1, § 5 pkt 2, pkt 3

i pkt 5, § 8 pkt 2 i 3, a także rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. – przepisy art. 15 ust. 1) dokonując ich prawidłowej interpretacji i zastosowania do ustalonego stanu faktycznego.

W świetle akt nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze zarzuty dotyczące krzywdzącego dla strony (niezgodnego z jej słusznym interesem), stosowania tych przepisów prawa przez organy administracyjne. Sąd nie dopatrzył się żadnego dyskryminującego traktowania skarżącej ani naruszenia zasad współżycia społecznego (czy też ważnego interesu społecznego) w związku z odmową przyznania wnioskowanej płatności. Poza tym strona nie wskazała, na czym te ostatnie naruszenia konkretnie miałyby polegać. Z tych samych względów za bezzasadne należy uznać zarzuty strony, iż organy ARiMR wydając decyzje w przedmiotowej sprawie działały z przekroczeniem swoich kompetencji, wynikających z powołanej w skardze ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264).

W kwestii wskazanego w skardze nierespektowania przez organ odwoławczy orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz 142/08, należy zauważyć, za organem II instancji, iż wbrew temu co twierdzi skarżąca, w powołanym wyroku Sąd nie rozstrzygnął ostatecznie sprawy przyznania jej spornych płatności na rok [..] , ani nie odnosił się do zawartości planu rolnośrodowiskowego, co wynika wprost z treści jego uzasadnienia, a jedynie wskazał na naruszenie przepisów postępowania, bez których usunięcia nie jest możliwe prawidłowe rozpoznanie sprawy co do meritum. Sąd zalecił także przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, które w wykonaniu ww. orzeczenia obejmowało – co wynika

z akt sprawy – wystąpienie do Zachodniopomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego

w B, przesłuchanie w charakterze świadka doradcy rolnośrodowiskowego. Sformułowane zatem w tym zakresie zarzuty uznać należy za bezzasadne.

Końcowo, za bezprzedmiotowe Sąd uznał ponawiane w skardze zarzuty, dotyczące upraw wierzby energetycznej. W związku, z tym, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił stronie, iż jej wniosek na [...] r. nie obejmował płatności do roślin energetycznych, powtarzanie tej argumentacji, jak i odnoszenie się do wskazanych przez skarżącą naruszeń prawa w tym zakresie Sąd uznał za zbędne.

Reasumując należy stwierdzić, iż w świetle ustaleń faktycznych prawidłowo został zastosowany przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2., skoro [...] takim planem rolnośrodowiskowym nie dysponowała.

Z tych też względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270

ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.