Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1045/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 49 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Asesor WSA - Joanna Dąbrowska (spr.), , Protokolant st. specjalista - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 stycznia 2024 r. nr DRE.łr.027.1.2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "Minister") z 16 stycznia 2024 r. nr DRE.łr.027.1.2024 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej "Dyrektor Generalny KOWR") z 17 listopada 2023 r. nr 063/9300/23/oe ustalającą Spółce kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 168,95 EUR, tj. 675,23 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z 13 stycznia 2011 r. udzielił Spółce pozwolenia na wywóz do Turcji towaru o kodzie 0201 20 30 9110 (mięso wołowe ćwierci przednie) w ilości 25.000 kg.

Dyrektor Generalny KOWR decyzją z 19 października 2018 r. nr 106/9300/18/oe przyznał Spółce refundację wywozową do wniosku WPR1 o numerze 2011/0035/0100 z 14 stycznia 2011 r. MRN 11PL394010E0008176, w wysokości 1.882,89 EUR, tj. 7.525,16 zł z tytułu wywozu towaru o kodzie ERN: 0201 20 30 9110 w ilości 10.289,00 kg. Do wniosku o refundację Strona dołączyła inne wymagane dokumenty m.in.: kartę kontrolną T5, deklarację importową, dokumenty transportowe oraz weterynaryjne świadectwo zdrowia nr 3006/14165/11/01/TR.

Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej "Naczelnik WUCS") w wyniku kontroli przeprowadzonej w Spółce w okresie od 22 października 2020 r. do 23 sierpnia 2022 r., która została zrealizowana w ramach finansowania Wspólnej Polityki Rolnej zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej "rozporządzenie nr 1306/2013") w okresie od 16.10.2018 r. do 15.10.2019 r., stwierdził nieprawidłowości w stosunku do części mięsa wołowego będącego przedmiotem badanych transakcji m.in. w obszarze pochodzenie towaru. W zakresie zgłoszenie do procedury wywozu 10.289,00 kg mięsa wołowego zaewidencjonowane pod pozycją [...] z 14 stycznia 2011 r. stwierdzono nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego w ilości 923,20 kg.

Ponadto Naczelnik WUCS uznał, że wystąpiły przesłanki do zainicjowania postępowania celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowy zapis zawarty w polu 34a (kraj pochodzenia) zgłoszenia celnego do procedury wywozu zaewidencjonowanego pod ww. pozycją MRN. Po przeprowadzeniu postępowania z urzędu, Naczelnik WUCS, w związku z brakiem możliwości ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia 923,20 kg masy netto mięsa z partii 10.289,00 kg masy netto zgłoszonej do procedury wywozu według ww. zgłoszenia celnego decyzją z 21 kwietnia 2023 r. nr 398000-COC2.4322.27.2023 dokonał zmiany zapisów w przedmiotowym zgłoszeniu celnym. Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) oraz 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 923,20 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 9.365,80 kg.

W związku z powyższym Dyrektor Generalny KOWR postanowieniem z 13 czerwca 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej na podstawie ww. decyzji z 19 października 2018 r.

Następnie Dyrektor Generalny KOWR decyzją z 17 listopada 2023 r. nr 063/9300/23/oe, wydaną na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z póżn. zm.) - dalej "k.p.a.", art. 8 i art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1308), art. 6 ust. 1 pkt. 7 lit. c), ust. 2 pkt 3, art. 10a, art. 10b, art. 29 ust. 1, ust. 1 c, ust. 2 ust. 7 i ust. 8, art. 6a ust. 1 pkt. 3 lit a) art. 6a ust. 5, ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) - dalej "ustawa o Agencji", art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 34 ust. 2, art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186 z dnia 17 lipca 2009 r., str. 1, z późn. zm.) – dalej "rozporządzenie nr 612/2009", art. 76 i art. 77 ust 1, 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 6 grudnia 2021 r., str. 187, z późn. zm.) – dalej "rozporządzenie 2021/2116" w zw. z art. 30 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128 z dnia 21 grudnia 2021 r. określającego przepisy dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości (Dz. Urz. UE L 131 z dnia 31.01.2022 r., s. 20, z późn. zm.) – dalej "rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/128", ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 168,95 EUR, tj. 675,23 zł uzyskanych na mocy decyzji z 19 października 2018 r. o przyznaniu refundacji wywozowej.

Organ I instancji, mając na względzie ustalenia zawarte w protokole kontroli z dnia 23 sierpnia 2022 r. oraz w decyzji Naczelnika z 21 kwietnia 2023 r. dotyczącej zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr [...] uznał refundację, jaką uzyskał przedsiębiorca do wniosku WPR1 nr 2011/0035/0100 dla ilości 923,20 kg mięsa wołowego, dla którego nie można ustalić kraju pochodzenia, za nienależnie wypłaconą.

Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie: 1) art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, poprzez zakwalifikowanie środków uzyskanych na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej jako "kwoty pobranej nienależnie", w sytuacji gdy z "kwotą pobraną nienależnie" do czynienia mamy wtedy, gdy środki zostały wypłacone stronie bez podstawy prawnej, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca; 2) art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009 poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, skutkującą bezpodstawnym rozszerzeniem definicji "produktów", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS w Poznaniu) stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy "produktem" w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia jest mięso wołowe, natomiast ww. rozbieżności odnoszą się do zwierząt, które to w świetle ww. przepisów - produktem nie są (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso wołowe będące przedmiotem wywozu, a przy tym "produktem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009 zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty - ww. mięso uzyskane zostało w zakładzie/pochodzi z zakładu Skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski); 3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechania zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, 4) art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w związku z art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji.

Minister, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem eksportera ubiegającego się o refundację jest wykazanie, na żądanie właściwego organu, że towary spełniają wszelkie określone przepisami wymagania i poparcie tego faktu odpowiednimi dokumentami, natomiast weryfikacja przedłożonych dokumentów należy do organu podejmującego decyzję o wypłacie bądź odmowie wypłaty refundacji.

Organ odwoławczy podkreślił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w Spółce przez Naczelnika WUCS okazało się, że występują niezgodności dotyczące m.in. zgłoszenia celnego [...] w zakresie pochodzenia towaru, tj. zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w przedmiotowym zgłoszeniu celnym. W zakresie pochodzenia towaru stwierdzone rozbieżności dotyczyły m.in.: płci zwierząt - różnice pomiędzy płcią zwierzęcia zgłoszoną przy urodzeniu do bazy IRZ a płcią ustaloną przy uboju, dwukrotne ujęcia sztuki bydła o tym samym numerze identyfikacyjnym, wieku ubijanych zwierząt, przekroczenie dopuszczalnych wskaźników ubytków wagi w wyniku wychładzania półtusz

Jak zauważył organ II instajcji sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych. W związku zaś z ustaleniami kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika WUCS organ ten wydał w dniu 21 kwietnia 2023 r. decyzję nr 398000-COC2.4322.27.2023 dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN 11PL394010E0008176. Decyzja ta stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone oraz korzysta z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady domniemania legalności, co oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność.

Biorąc pod uwagę całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że refundacja wywozowa, jaką Spółka uzyskała do mięsa wołowego, dla którego nie jest możliwe ustalenie pochodzenia, jest nienależna.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister stwierdził, że dokonując ustaleń na podstawie protokołu kontroli z dnia 23 sierpnia 2022 r. oraz decyzji Naczelnika WUCS zmieniającej zgłoszenie celne, organ I instancji, nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Z kolei w zakresie naruszenia art. 29 ust 1 ustawy o Agencji poprzez zakwalifikowanie środków uzyskanych na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej jako "kwoty pobranej nienależnie", organ odwoławczy zauważył, iż w zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na jakiej podstawie uznał refundację, jaką uzyskała Skarżąca na podstawie wniosku WPR1 nr 2011/0035/0100 (11PL394010E0008176) dla ilości 923,20 kg z tytułu nieprawidłowości odnośnie braku pochodzenia, za nienależnie wypłaconą. Organ wziął pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, w tym w szczególności protokół kontroli oraz decyzję z 21 kwietnia 2023 r. dotyczącą zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym.

Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z § 3 ust. 3 i 4, obowiązującego w trakcie wywozu, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. poz. 469), dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub pozycji zgłoszenia celnego, przy czym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego.

W związku z powyższym zdaniem Ministra refundację wypłaconą na podstawie wniosku o refundację WPR1 2011/0035/0100 (11PL394010E0008176), niezgodnego z danymi zawartymi w ww. zgłoszeniu celnym w stosunku do ilości mięsa, co do której nie ustalono pochodzenia należało uznać za nienależną. W rozporządzeniu nr 612/2009, w którym zawarte zostały zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych jest mowa wyłącznie o nienależnie wypłaconych kwotach (rozdział 2 Kary i zwrot kwot nienależnie wypłaconych).

Odnośnie do naruszenia art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009 organ odwoławczy zaznaczył, że rozbieżności ustalone w protokole kontroli z 23 sierpnia 2022 r. dotyczące: płci zwierząt - różnice pomiędzy płcią zwierzęcia zgłoszoną przy urodzeniu do bazy IRZ a płcią ustaloną przy uboju, dwukrotne ujęcia sztuk bydła o tym samym numerze identyfikacyjnym, wieku ubijanych zwierząt, przekroczenia dopuszczalnych wskaźników ubytków wagi w wyniku wychładzania półtusz, jeżeli zostały udowodnione, stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, przesądzają o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Z kolei z decyzji Naczelnika WUCS z 21 kwietnia 2023 r. wynika, że z uwagi na stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości, nie można uznać, iż zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami, dla których wydano określone numery kolczyków. W związku z powyższym ww. organ uznał, że nie jest możliwe stwierdzenie, iż zgodnie z zasadami niepreferencyjnego pochodzenia towarów, krajem pochodzenia mięsa uzyskanego z przedmiotowych zwierząt, zgodnie z deklaracją złożoną w zgłoszeniu celnym, jest Polska. Co więcej, niemożność identyfikacji wskazanych sztuk bydła, od których pochodziło uzyskane mięso, powoduje, że kraju pochodzenia tego mięsa nie można ustalić w ogóle. Naczelnik WUCS w Poznaniu uznał zatem zapis w polu 34a za nieprawidłowy i dokonał korekty ww. zgłoszenia celnego w zakresie pochodzenia towaru odnoszącym się do ilości mięsa pozyskanego z zakwestionowanych sztuk bydła. W konsekwencji, na podstawie ustalonych nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, można uznać, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Jeżeli więc, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, nie jest możliwa jednoznaczna identyfikacja bydła, od którego pochodzi uzyskane mięso, to tym samym nie jest możliwe ustalenie, czy bydło to zostało wyhodowane w Polsce lub czy ubój był poprzedzony tuczeniem przez okres co najmniej trzech miesięcy.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że mięso pozyskane z zakwestionowanych sztuk bydła, dla których nie zostało ustalone pochodzenie nadal pozostaje towarem, którego pochodzenie jest niewiadome. Fakt, że mięso trafiło do zakładu zlokalizowanego na terenie Polski nie zmienia statusu tego towaru. W konsekwencji, na podstawie ustalonych nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, prawidłowy jest wniosek, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Tym samym zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w związku z art. 2 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia, uznał za bezzasadny.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w ocenie organu II instancji, Dyrektor Generalny KOWR nie dopuścił się zarzucanych uchybień proceduralnych w zakresie prowadzonego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

W związku z powyższym Minister uznając decyzję organu I instancji za prawidłową, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał ją w mocy.

Skargę na powyższą decyzję Ministra wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i 2, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 oraz art. 54 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 przez ich zastosowanie, tj. wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji na podstawie nieobowiązujących już przepisów unijnych, w sytuacji gdy zmiana przepisów zobowiązuje organ do uwzględnienia nowego stanu prawnego;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o Agencji przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji gdy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie jest agencją płatniczą akredytowaną na podstawie obecnie obowiązujących (od 1 stycznia 2023 r.) przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, a tym samym nie jest skutecznie umocowany do zarządzania funduszami UE zgodnie z unijnymi standardami;

3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 19 k.p.a., art. 20 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 7 lit. c, art. 6 ust. 2 pkt 3, art. 6a ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o Agencji przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sytuacji gdy brak jest właściwości rzeczowej Dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do działania w niniejszej sprawie;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., przez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Generalnego KOWR, pomimo, iż organ I instancji wydając decyzję administracyjną naruszył:

1) art. 29 ustawy o Agencji przez jego zastosowanie, tj. wydał decyzję na podstawie przepisu, który "samodzielnie" reguluje przesłanki zwrotu środków, co jest niezgodne z zasadami stosowania rozporządzeń unijnych, to jest: (1) zasadą jednolitego stosowania przepisów prawa UE; (2) zasadą pierwszeństwa normy prawa UE nad porządkami krajowymi; (3) zasadą bezpośredniego obowiązywania oraz bezpośredniego skutku norm prawa UE;

2) art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009 przez jego niezastosowanie, tj. zaniechanie rozważenia, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu kwot nienależnie otrzymanych, w sytuacji gdy powinny zostać wzięte pod uwagę z urzędu, co godzi w zasadę indywidulanej sprawy administracyjnej;

3) art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 przez jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie, tj. przyjęcie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru - mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, a nie do produktów o których stanowi przepis art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso będące przedmiotem wywozu zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty – ww. mięso uzyskane zostało w zakładzie/pochodzi z zakładu Skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski),

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w taki sposób, że w toku postępowania organ I instancji zaniechał zebrania w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, w szczególności: (1) organ I instancji nie wziął pod uwagę innych dokumentów urzędowych "korzystających" z domniemania o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a., tj. świadectw zdrowia wystawionych przez organ urzędowej kontroli żywności wraz z załącznikami; (2) organ I instancji zaniechał ustalenia czy doręczono Skarżącej decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne, a tym samym czy wywołała ona jakiekolwiek skutki prawne (w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji); (3) organ I instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej decyzji w oparciu o wybrane dowolnie (wybiórczo) przez organ I instancji jedynie dwa dokumenty, tj. protokół kontroli Naczelnika WUCS oraz decyzję Naczelnika WUCS zmieniającą zgłoszenie celne oraz do błędnego uznania, iż środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej stanowią "kwotę nienależnie pobraną";

5) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., przez brak uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji - organ I instancji nie wyjaśnił podstaw prawnych, tj. nie dokonał wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczył się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechał m.in. wyjaśnienia Stronie dlaczego środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej zakwalifikowane zostały - w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji - jako "kwota nienależnie pobrana" (Dyrektor Generalny KOWR nie wskazał m.in. dlaczego ww. środki stanowią "kwotę nienależnie pobraną" a nie "kwotę pobraną w nadmiernej wysokości"), co w konsekwencji uniemożliwiło Stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia skarżonej decyzji, a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego;

– w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - Dyrektorowi Generalnemu KOWR;

5. art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009 przez ich błędną wykładnię skutkującą bezpodstawnym rozszerzeniem definicji "produktów", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru dla mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż Strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy "produktem" w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia jest mięso wołowe, natomiast w/w rozbieżności odnoszą się do zwierząt, które to - w świetle w/w przepisów - produktem nie są (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso wołowe będące przedmiotem wywozu, a przy tym "produktem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 i 2 w z w. z art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 612/2009 zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty - w/w mięso uzyskane zostało w zakładzie/pochodzi z zakładu Skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski);

6. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy: (1) organ II instancji zaniechał ustalenia czy decyzja Naczelnika WUCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona Skarżącej, a tym samym czy wywołała jakiekolwiek skutki prawne (w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji); (2) organ II instancji nie włączył do akt niniejszego postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego; (3) organ II instancji wziął pod uwagę jedynie dwa dokumenty urzędowe w postaci protokołu kontroli Naczelnika WUCS oraz decyzję ww. organu zmieniającą zgłoszenie celne, a jednocześnie pominął przy tym inne dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, tj. świadectwa zdrowia (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym/wybranym z nich); (4) organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż przedmiotem wywozu było mięso wołowe a nie zwierzęta - bydło, a tym samym, iż z świadectw zdrowia (dot. mięsa a nie zwierząt) będących urzędowymi dokumentami w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., jednoznacznie wynika, iż krajem pochodzenia wywożonego towaru - mięsa wołowego była Polska (w/w świadectwa zdrowia nie zostały zmienione).

Mając na względzie powyższe Skarżąca wniosła o:

– przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn.. akt: III SA/Po 737/23, wraz z uzasadnieniem;

– uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji;

– zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, według norm prawem przepisanych;

– przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a."). Powyższe oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r. o sygn. akt II GSK 995/18 oraz z 29 października 2021 r. o sygn. akt II GSK 1606/21). W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów kwestionujących umocowanie Dyrektora Generalnego KOWR do wydania decyzji pierwszoinstancyjnej.

W kwestii akredytacji wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 349), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pełni funkcję akredytowanej agencji płatniczej, w rozumieniu art. 7 rozporządzenia nr 1306/2013. Pomimo, że rozporządzenie nr 1306/2013 zakończyło swoje obowiązywanie z końcem 2022 r., fakt ten pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako akredytowanej agencji płatniczej po tej dacie. Wejście w życie rozporządzenia 2021/2116 z dniem 1 stycznia 2023 r. nie skutkowało niejako automatyczną utratą mocy wszystkich akredytacji udzielonych wcześniej agencjom płatniczym. Nic takiego nie wynika z przepisów tego rozporządzenia.

Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 9 ust. 2 akapit 4 rozporządzenia 2021/2116, w drodze odstępstwa od przepisów tego samego artykułu dotyczących akredytacji agencji płatniczych: "państwa członkowskie mogą utrzymać agencje płatnicze, które otrzymały akredytację przed dniem 15 października 2020 r., pod warunkiem, że właściwy organ potwierdzi w drodze decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 2, że spełniają one minimalne wymogi akredytacji, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu". Z kolegi art. 8 ust. 2 rozporządzenia 2021/2116 stanowi w szczególności, że właściwy organ podejmuje, w drodze formalnego aktu, decyzję w sprawie wydania lub cofnięcia akredytacji agencji płatniczej.

W polskim systemie prawnym, wskazanym powyżej formalnym aktem, jest ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o finansowaniu Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 332), która określa właściwość organów w zakresie uruchamiania środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, o których mowa w rozporządzeniu 2021/2116. Zgodnie z art. 23 ww. ustawy: "Akredytacja przyznana agencji płatniczej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2068) ma zastosowanie do wydatków, o których mowa w art. 5 i art. 6 rozporządzenia 2021/2116" tj. wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzyskała stosowną akredytację na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej upoważniająca do obsługi pomocy, obejmującą m. in. refundację przy wywozie do państw trzecich (zob. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie przyznania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa akredytacji jako agencji płatniczej - tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2385 ze zm.). Akredytacja ta nie została wycofana i pozostaje w obrocie prawnym. Agencji przyznano również nową akredytację jako agencji płatniczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, którą udzielono na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2023 r. o finansowaniu wspólnej polityki rolnej na lata 2023-2027 (zob. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 maja 2023 r. w sprawie przyznania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa akredytacji jako agencji płatniczej - Dz. U. z 2023 r. poz. 881).

W rozpoznawanej sprawie decyzja o przyznaniu refundacji została wydana w październiku 2018 r., a postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków zostało wszczęte 13 czerwca 2023 r. Biorąc zaś pod uwagę przedstawioną powyżej argumentację brak jest podstaw do przyjęcia, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia 2021/2116 organ, umocowany na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, utracił swoją właściwość do rozstrzygnięcia tej sprawy.

W ocenie Sądu, niezasadne okazały się również zarzuty Skarżącej dotyczące delegowania zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Delegowanie zadań przez agencję płatniczą zostało przewidziane zarówno w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, jak i art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, które uchyliło i zastąpiło rozporządzenie nr 1306/2013.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 6a ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o Agencji zadania Agencji z zakresu ustalania należności z tytułu nienależnych kwot pomocy należą do zadań delegowanych, o których mowa w art. 6 ust. 2. Na mocy art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy zadania te zostały powierzone Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa. Jak stanowi bowiem art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o Agencji, zadania agencji płatniczej w zakresie dotyczącym administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz towarami przetworzonymi nieobjętymi załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (towary z grupy non-aneks I) z wyjątkiem dochodzenia zwrotu nienależnych kwot pomocy oraz dokonywania płatności, o którym mowa w art. 7 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, wykonuje, jako zadania delegowane zgodnie z pkt 1.C.1 załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014, str. 18, z późn. zm. 2), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (podkreślenia sądu). Z kolei przewidziany w art. 6 ust. 2 wyjątek od ustanowionej w tym przepisie zasady dotyczy wyłącznie braku właściwości Dyrektora Generalnego KOWR do "dochodzenia zwrotu należnych kwot pomocy", a więc etapu egzekwowania należności oraz "dokonywania płatności", które pozostają w wyłącznej gestii Agencji jak agencji płatniczej, zatem nie dotyczy wykonywania zadań określonych w art. 6 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Z powołanych wyżej regulacji wynika również, że w zakresie obejmującym zadania Agencji określone w art. 6 ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy o Agencji, które dotyczą do zadań agencji płatniczej (naliczanie i wypłacanie refundacji wywozowych i dopłat przywozowych), Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wykonuje te zadania jako zadania delegowane.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że decyzja z 17 listopada 2023 r. została wydana przez organ prawidłowo do tego umocowany. W konsekwencji zarzuty określone w punkcie 2 i 3 petitum skargi okazały się nieuzasadnione.

Przechodząc do dalszych rozważań przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra z 16 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Generalnego KOWR z dnia 17 listopada 2023 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, tj. od dnia powiadomienia strony o tym postępowaniu pismem z dnia 13 czerwca 2023 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. 16 stycznia 2024 r.

Powyższe oznacza, że nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie celno-administracyjne, w wyniku którego Naczelnik WUCS wydał decyzję z 21 kwietnia 2023 r. o zmianie zapisów zgłoszenia celnego z 14 stycznia 2011 r. nr MRN 11PL394010E0008176. Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) i 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 923,20 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 9.365,80 kg.

Wyjaśnić zatem należy, iż opisane wyżej postępowanie, prowadzone przez organ celny, było postępowaniem odrębnym, które zmierzało do ustalenia, czy zadeklarowany przez Spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzeniu towaru (pole 34a) był prawidłowy. Pamiętać należy – co istotne – że to organy celne są wyspecjalizowane i mają kompetencje do oceny, czy deklarowane w zgłoszeniach celnych pochodzenie towaru jest prawidłowe. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób prawidłowy to zaznaczył, wskazując, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

Natomiast przedmiot niniejszego postępowania stanowi następstwo stwierdzenia, że zadeklarowany przez Spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzenia towaru był nieprawidłowy. Nie można było bowiem stwierdzić, czy część zadeklarowanego towaru (mięsa wołowego) była pochodzenia polskiego, wspólnotowego. Oznacza to, że przedmiotem tego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru. Przy czym Sąd zaznacza, że w decyzji Naczelnika WUCS, podjętej w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego, Spółka została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji. Z akt administracyjnych sprawy wynika także, że decyzja ta została doręczona Spółce, która z możliwości złożenia odwołania nie skorzystała. W związku z tym decyzja ta – wbrew stanowisku prezentowanemu przez Skarżącą – stała się ostateczna i prawomocna (vide: pismo Naczelnika WUCS z dnia 24 maja 2023 r.).

W tym stanie rzeczy, Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji Naczelnika WUCS z 21 kwietnia 2023 r. Tymczasem złożona skarga ma w istocie taki właśnie cel, tj. zawiera zarzuty odnoszące się przede wszystkim do kwestii związanych z zasadnością zmiany określenia pochodzenia towaru (mięsa wołowego). Jak już wskazano, zarzuty Spółki nie mogą być uwzględnione, gdyż nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli sądu, tj. decyzji Ministra z 16 stycznia 2024 r.

Sąd zauważa, że Skarżąca powinna mieć świadomość powyższego, ponieważ przedstawiony pogląd, już od 2020 r., był wielokrotnie wypowiadany przez tutejszy Sąd i to w sprawach ze skarg Spółki o tożsamych stanach faktycznych i prawnych (por. np. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 20 października 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 307/20 i V SA/Wa 410/20). W przywołanych wyrokach uznano za niezasadny zarzut nieprawidłowych ustaleń czy też braku ustaleń dotyczących pochodzenia części mięsa wołowego z partii objętej zgłoszeniem celnym i sformułowanych jako zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia 612/2009 oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Zauważano, że ostateczną decyzją Naczelnik WUCS zmienił zgłoszenie celne i uznał, że w stosunku do części partii mięsa wołowego nie można ustalić kraju pochodzenia. Podkreślono, że decyzja ta nie była przez Skarżącą podważana, w chwili obecnej jest prawomocna. W wyrokach wskazano także, co skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela, że decyzja organu celnego zmieniająca zgłoszenie celne, stanowiące podstawę do wypłaty refundacji, korzysta w tym postępowaniu z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady domniemania legalności. Jest decyzją prawomocną, więc jest wiążąca erga omnes. Domniemanie legalności oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Postępowanie zakończone decyzją zmieniającą zgłoszenie celne było w całości poświęcone ustaleniu pochodzenia towaru. W jego wyniku organ podjął władcze rozstrzygnięcie i niedopuszczalne jest podważanie de facto tych ustaleń w innym postępowaniu.

Należy też zważyć, że Spółka całkowicie pomija w złożonej skardze zasady występowania o refundację, które w dacie złożenia wniosku w sprawie niniejszej określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz szczegółowych warunków i trybu postępowania z tymi towarami, w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 73, poz. 469; dalej "rozporządzenie MF").

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MF – wniosek o refundację wywozową, o którym mowa w art. 5 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 612/2009, zwany dalej "wnioskiem o refundację", sporządza się na formularzu WPR 1, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Sposób wypełnienia formularza WPR 1 określa instrukcja wypełniania formularza WPR 1, stanowiąca załącznik nr 2 do rozporządzenia (ust. 2), zaś stosownie do zapisów ust. 3, dane wpisywane we wniosku o refundację powinny odpowiadać danym zawartym w zgłoszeniu celnym lub w pozycji zgłoszenia celnego, z zastrzeżeniem ust. 4, zgodnie z którym wniosek o refundację może dotyczyć mniejszej ilości towaru niż ilość wynikająca ze zgłoszenia celnego. Należy też zwrócić uwagę na treść § 8 rozporządzenia MF, zgodnie z którym, w przypadku wydania postanowienia lub decyzji w sprawie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym, z tytułu którego złożono wniosek o refundację, organ celny przekazuje agencji płatniczej niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni, kopię postanowienia lub decyzji.

Unormowania te znajdują również umocowanie w prawie unijnym. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Wniosek o refundację sporządza się: a) w formie pisemnej; państwa członkowskie mogą przewidzieć specjalny formularz do tego celu; lub b) za pomocą przekazu komputerowego zgodnie z przepisami ustanowionymi przez właściwe organy. Jednakże państwa członkowskie mogą zadecydować, że wnioski o refundację muszą być wyłącznie sporządzone według jednej z metod określonych w akapicie drugim.

Jak wynika z przytoczonych unormowań, podstawą wypłaty refundacji jest prawidłowo wypełniony wniosek oraz dokumenty do niego dołączone. Jednym z tych dołączanych dokumentów jest zgłoszenie celne wywozowe z określonym krajem pochodzenia towaru. Powyższe jasno potwierdza, że postępowanie w przedmiocie refundacji nie jest właściwe do ustalania danych zawartych w zgłoszeniu celnym, gdyż w tym celu przewidziane jest postępowanie odrębne. Takie postępowanie w sprawie zmiany zgłoszenia celnego, będącego podstawą wypłaty refundacji, zostało przeprowadzone, wiąże agencję płatniczą i stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranej refundacji wywozowej.

Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 – refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Wykazanie pochodzenia towaru ze Wspólnoty, w sposób o jakim była już mowa, jest niezbędnym warunkiem wypłaty refundacji. Z tych względów zarzuty dotyczące naruszenia art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 oraz odnoszące się do ustaleń organów w zakresie przepisów postepowania, należy uznać za chybione. Jeszcze raz powtórzyć należy, że Spółka kwestię pochodzenia towaru powinna była dowodzić w postępowaniu w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego.

W konsekwencji skoro doszło do zmiany zgłoszenia celnego i uznania, że dla części mięsa wołowego, na które była przyznana refundacja, brak jest możliwości ustalenia kraju pochodzenia, zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji. Podstawę prowadzenia postępowania w tym przypadku stanowią przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji w zw. z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. Nie ulega wątpliwości, że organ trafnie przyjął, iż są to nienależnie a nie nadmiernie wypłacone środki. Z nienależnie wypłaconymi środkami mamy do czynienia w sytuacji ich wypłaty, gdy nie było ustawowego obowiązku ich wypłacenia albo obowiązek ten nie istniał. W rozpoznawanej sprawie doszło do takiej sytuacji, ponieważ brak było podstawy prawnej co do wypłaty części środków refundacji wywozowej, z uwagi na niespełnienie warunku pochodzenia zakwestionowanego towaru (mięsa wołowego).

Przedstawione wyżej rozważania mają także znaczenie dla oceny zarzutów Spółki w zakresie braku włączenia przez organy do akt postępowania dokumentów urzędowych (takich jak rejestr z systemu IRZ oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego). W ocenie Sądu zarzuty te należało uznać za chybione. Skoro bowiem w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, nie bada się już merytorycznie kwestii pochodzenia towaru, bo ta została rozstrzygnięta decyzją w postępowaniu celnym, to zbędne było gromadzenie pełnej dokumentacji dotyczącej samego pochodzenia towaru.

Biorąc pod uwagę czynione powyżej rozważania, chybiony jest także zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009 przez zaniechania rozważenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu kwot nienależnie otrzymanych, w sytuacji gdy powinny zostać wzięte pod uwagę z urzędu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepis ten reguluje możliwość odstąpienia od nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanej płatności przez beneficjenta, jednakże przepis ten stosuje się tylko wtedy, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Natomiast z akt sprawy bezspornie wynika, że w trakcie kontroli Spółki przez organ celno-skarbowy wykryto nieprawidłowości, które były wynikiem działań Skarżącej. Z kolei Spółka nie wniosła zastrzeżeń do protokołu kontroli przyznając w ten sposób, że jest odpowiedzialna za stwierdzone nieprawidłowości. W tej sytuacji trudno uznać, że działanie Spółki odbywało się w dobrej wierze. W konsekwencji zarzut, że organ nie wskazał przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie, należało uznać za bezzasadny.

W zakresie zaś zarzutu dotyczącego zaniechania ustalenia przez Ministra, czy decyzja Naczelnika WUCS zmieniająca zgłoszenie celne została doręczona Skarżącej, Sąd stwierdza, że istotnie w zaskarżonej decyzji takiej informacji brakuje, a taki zarzut Spółka sfomułowała już w odwołaniu od decyzji Dyrektora Generalnego KOWR. Sąd uznał, że stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.). Niemniej jednak naruszenie to nie ma charakteru mającego istotny wpływ na wynik sprawy, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z faktu, że w zaskarżonej decyzji Minister wskazał na art. 16 k.p.a., a więc nie miał wątpliwości, że decyzja Naczelnika WUCS z 21 kwietnia 2023 r. jest ostateczna. Powyższe znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy – w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. decyzji oraz uzyskania informacji od organu celno-skarbowego, że jest to decyzja prawomocna.

Do uchylenia zaskarżonej decyzji nie mógł doprowadzić również argument o niezgodności z zasadami stosowania rozporządzeń unijnych art. 29 ustawy o Agencji. Przede wszystkim zauważyć należy, że art. 29 ust. 1 ww. ustawy również nakłada obowiązek zwrotu środków pobranych nienależnie i tym samym stanowi uzupełnienie podstawy materialnoprawnej decyzji organu I instancji, którą stanowił art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. Ponadto przepis art. 29 ustawy o Agencji określa m.in. tryb postępowania oraz właściwość organów i nie koliduje w żaden sposób z zasadami przywołanymi przez Skarżącą, a jedynie uzupełnia porządek unijny.

Odnosząc się zaś do zarzutu sformułowanego w punkcie 1 petitum skargi wskazać należy, że jak słusznie zauważyła Skarżąca rozporządzenie nr 612/2009 zostało uchylone z dniem 28 grudnia 2023 r. na podstawie art. 11 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2835 z 10 października 2023 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do przepisów dotyczących przywozu w sektorach ryżu, zbóż, cukru i chmielu oraz uchylające rozporządzenia Komisji (WE) nr 3330/94, (WE) nr 2810/95, (WE) nr 951/2006, (WE) nr 972/2006, (WE) nr 504/2007, (WE) nr 1375/2007, (WE) nr 402/2008, (WE) nr 1295/2008, (WE) nr 1312/2008 i (UE) nr 642/2010, (EWG) nr 1361/76, (EWG) nr 1842/81, (EWG) nr 3556/87, (EWG) nr 3846/87, (EWG) nr 815/89, (WE) nr 765/2002, (WE) nr 1993/2005, (WE) nr 1670/2006, (WE) nr 1731/2006, (WE) nr 1741/2006, (WE) nr 433/2007, (WE) nr 1359/2007, (WE) nr 1454/2007, (WE) nr 508/2008, (WE) nr 903/2008, (WE) nr 147/2009, (WE) nr 612/2009, (UE) nr 817/2010, (UE) nr 1178/2010, (UE) nr 90/2011 i rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1373/2013 (Dz. U. UE L 2835 z 21 grudnia 2023 r.) – dalej "rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2835". Oznacza to, że ww. rozporządzenie obowiązywało w dniu wydania decyzji organu I instancji, a organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., potwierdził słuszność stanowiska organu I instancji w kwestii zaistnienia podstaw do zwrotu nienależnie pobranej refundacji dokonując analizy powstania nieprawidłowości, których wykrycie zobowiązuje do wystąpienia o zwrot nienależnych płatności do beneficjenta. Jednocześnie należy wyjaśnić, że rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2835 nie zawiera przepisów przejściowych i wskazuje, że powodem uchylenia rozporządzenie nr 612/2009 było zniesienie systemu refundacji wywozowych. Jednakże zauważenia przy tym wymaga, że doszło również do zmiany unijnych przepisów prawnych dotyczących finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania, i z tego względu rozporządzenie nr 1306/2013 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2023 r., ale jednocześnie zostało zastąpione rozporządzeniem 2021/2116. Zatem przepisy (art. 76 i art. 77 ust. 1, 2 i 5) właśnie tego ostatnio wspominanego rozporządzenia tj. rozporządzenia 2021/2116 stanowią podstawę do wykonywania kontroli mających na celu ustalenie czy transakcje stanowiące część systemu finansowania EFRG rzeczywiście zostały przeprowadzone i wykonane prawidłowo, a w przypadku stwierdzenia nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości do wystąpienia o ich zwrot do beneficjenta, stosownie do art. 30 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128 określającego przepisy dot. stosowania rozporządzenia UE nr 2021/2016 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, na co zwrócił uwagę już organ I instancji. Podkreślenia przy tym wymaga że zgodnie z art. 30 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128, w przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie ustanawiają system zapewniający zwrócenie się do beneficjentów o zwrot należności w rozsądnym terminie, po tym jak, w stosownych przypadkach, agencja płatnicza lub organ odpowiedzialny za odzyskiwanie należności otrzymały sprawozdanie z kontroli lub podobny dokument stwierdzający wystąpienie nieprawidłowości. System ten zapewnia, aby w momencie składania wniosku o zwrot należności odpowiednie kwoty zostały zapisane w księdze dłużników agencji płatniczej. W konsekwencji dalej jest możliwe odzyskiwanie przez organ nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości, które zostały stwierdzone w protokole kontroli. Jednocześnie – wbrew stanowisku Skarżącej – przywołanie przepisów już nieobowiązujących, w sytuacji konieczności odniesienia się do zarzutów odwołania, nie można uznania za ich naruszenie.

Z podanych względów Sąd doszedł do wniosku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.