Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 802/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 138, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 151, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 109
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie refundacji kosztów leczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; 4. stwierdza, że decyzje o których mowa w pkt 1 i 3 nie podlegają wykonaniu; 5. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku VAT oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych uiszczonej opłaty skarbowej, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

A. M. wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r. zwróciła się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. o refundację zabiegu operacyjnego endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ Carolina Medical Center, ul. Broniewskiego 89 w Warszawie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., Nr [...], Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. odmówił zrefundowania kosztów zabiegu.

W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 132 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), zgodnie z którym podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz Zdrowia jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. NZOZ Carolina Medical Center nie zawarł umowy z NFZ, w związku z czym tego rodzaju świadczenie nie podlega refundacji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

A. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1877/06, stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku oraz zasądził ze środków budżetowych WSA w Warszawie kwotę 305 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia polegającego na sfinansowaniu leczenia operacyjnego i hospitalizacji przez podmiot, który nie ma podpisanej umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Po wydaniu jednak tej decyzji zmienił się stan faktyczny sprawy, bowiem w dniu 14 czerwca 2006 r. skarżąca podpisała umowę na zabieg operacyjny z Kliniką Carolina Medical Center i w okresie od dnia 27 czerwca 2006 r. do dnia 1 lipca 2006 r. przebywała w ww. Klinice w związku z leczeniem operacyjnym. Decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2006 r. została wydana po poniesieniu przez skarżącą rzeczywistych kosztów leczenia we wskazanej wyżej Klinice, a zatem decyzją tą organ II instancji orzekł w przedmiocie odmowy refundacji tych kosztów. Zdaniem Sądu decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, co z godnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. umorzył postępowanie dotyczące zrefundowania kosztów zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ Carolina Medical Center. Decyzja ta stała się prawomocna od dnia 13 lipca 2007 r.

A. M. pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. wniosła o zwrot kosztów leczenia szpitalnego w całości bądź części, w tym kosztów przebytego zabiegu w wysokości 32600 zł.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. umorzył postępowanie dotyczące zwrotu kosztów poniesionych przez wnioskodawczynię na zabieg endoprotezoplastyki stawu biodrowego lewego sposobem BHR w NZOZ Carolina Medical Center.

W dniu 22 lutego 2008 r. A. M. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. z dnia [...] czerwca 2006 r. uchylił tę decyzję, stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w R. z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz umorzył postępowanie w I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. M., wyrokiem z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 924/08

w punkcie I. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...],

w punkcie II. w pozostałej części skargę oddalił,

w punkcie III. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części opisanej w punkcie I,

w punkcie IV. przyznał ze środków budżetowych WSA w Warszawie kwotę 305 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W skardze kasacyjnej A. M. zaskarżyła powyższy wyrok w części dotyczącej punktu II, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także "o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu".

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r. w sprawie

II GSK 514/09 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2009 r. i przekazał sprawę temuż sądowi do ponownego rozpoznania.

Zdaniem NSA, skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

W uzasadnieniu wyroku NSA powołał się na treść art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w sprawie nastąpiła nieważność postępowania w świetle art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wobec naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator.

W składzie Sądu I instancji, który wydał zaskarżony wyrok brali udział sędziowie, którzy również brali udział w wydaniu w tej samej sprawie wyroku z dnia 20 lutego 2007 r. Udział tych samych sędziów w wydaniu zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy brali wcześniej udział w wydaniu w tej sprawie wyroku kasacyjnego z dnia 20 lutego 2007 r., jako sędziów wyłączonych z mocy ustawy, skutkuje nieważność postępowania z mocy art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

W tej sytuacji bezprzedmiotowa staje się, zdaniem NSA, ocena wyroku wydanego w nieważnym postępowaniu.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poźn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnoszono w skardze.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, a podstawę rozstrzygnięcia stanowią okoliczności, które Sąd winien wziąć pod uwagę z urzędu.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, w części, w której stwierdza nieważność decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007.r. zapadła z rażącym naruszeniem przepisu art. 138 k.p.a. (pkt 2 decyzji nr [...]).

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Ponadto zgodnie z § 2 w/w przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Dyspozycja cytowanego przepisu nie zna rozstrzygnięcia polegającego na stwierdzeniu nieważności decyzji. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie mógł orzekać o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. działając jako organ odwoławczy. Wskazać należy, iż postępowanie odwoławcze, ma zawsze pierwszeństwo przed postępowaniem w trybie nadzoru. W przypadku, w którym organ uznał, iż decyzja ta jest dotknięta wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, winien orzec w odrębnej decyzji o stwierdzeniu nieważności pamiętając, iż od decyzji wydanej w I instancji służy środek zaskarżenia zgodnie z przepisami k.p.a. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym nie obejmuje stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto z akt sprawy nie wynika również, aby zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r.

W ocenie Sądu powyższe naruszenie ma charakter rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Doktryna i orzecznictwo sądowo-administracyjne zgodnie przyjmują, że rażące naruszenie prawa, to oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej.

W niniejszej sprawie konieczne jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części, bowiem została ona wydana wbrew dyspozycji ustanowionej w przepisie prawnym. Treść zaskarżonej decyzji stanowi zaprzeczenie stanu prawnego. Przepis art. 138 k.p.a. jest jasny w swej treści, zatem rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie, które nie zostało przewidziane w katalogu ujętym w w/w przepisie, w sposób rażący narusza prawo.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd w trybie art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w pkt 2 tj. w części, w jakiej stwierdzała ona nieważność decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r.- pkt 1 wyroku.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przepis art. 135 p.p.s.a. pozwala sądowi na objęcie kontrolą wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, niezależnie od tego, w jakiej fazie postępowania administracyjnego zapadło, jeżeli mieszczą się one w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę. Rozpoznaniem tym powinny być objęte wszystkie decyzje dotyczące tej samej sprawy, czyli dotyczące konkretyzacji danego stosunku materialno-prawnego.

Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zwrot w "granicach sprawy, której dotyczy skarga" jest tożsamy z określeniem "w granicach danej sprawy". Zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot. Sąd administracyjny nie jest co prawda związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może wkraczać w inną sprawę niż ta, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji administracyjnych zaskarżonych daną skargą.

Wskazana materia była m.in. przedmiotem wykładni w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 (ONSA 2001, nr 1, poz. 7). W powołanej uchwale NSA stwierdził, że określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym, zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Jak wynika z powyższych ustaleń decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r. zapadła, gdy w obrocie funkcjonowała decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r., a odwołanie A. M. z dnia 13 lipca 2006 r., w zmienionym stanie faktycznym, nie zostało rozpoznane. Decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wobec stwierdzenia jej nieważności przez WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 lutego 2007 r. W sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy. A. M. wykonała już zabieg operacyjny. W zmienionym stanie faktycznym, bez rozpoznania odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydaje decyzję w dniu [...] czerwca 2007 r. Decyzja powyższa została więc wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Naruszenie przepisu było oczywiste. Bez rozpoznania odwołania zapada decyzja w tożsamej sprawie. Bez rozpoznania odwołania nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w tożsamej sprawie.

Dla końcowego załatwienia sprawy niezbędnym było stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2007 r. – art. 135 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku.

Jako generalną zasadę należy przyjąć, że w sytuacjach, gdy środkiem zaskarżenia decyzji jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, wniesienie tego środka powoduje uruchomienie kontroli legalności działania organów administracji w całej sprawie.

W pozostałej części zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, będąca rozpoznaniem odwołania wniesionego przez A. M. od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. odpowiada prawu, organ prawidłowo bowiem orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. i umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Podkreślić należy, iż organ związany był oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lutego 2007 r. w sprawie VII SA/Wa 1877/06. Stosownie bowiem do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna dotyczy stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji obowiązany był rozpatrzyć sprawę stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przy czym związanie wynikające z omawianego przepisu przestaje jedynie obowiązywać w przypadku zmiany stanu prawnego i faktycznego, a która na gruncie niniejszej sprawy nie miała miejsca.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 14 czerwca 2006 r. skarżąca podpisała umowę na zabieg operacyjny z Kliniką Carolina Medical Center Sport Medical S.A. i w okresie od 27 czerwca 2006 r. do dnia 1 lipca 2006 r. przebywała w ww. Klinice w związku z leczeniem operacyjnym. Z faktury VAT nr [...] wystawionej przez ww. Klinikę w dniu [...] lipca 2006 r. wynika, iż A. M. poniosła koszty leczenia świadczonego przez ten podmiot w łącznej kwocie 32600 zł.

Sąd podziela stanowisko Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do orzekania w sprawie zwrotu kosztów.

Analiza przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zawartych w rozdziale 1 wykazuje, iż ustawa nie zna instytucji refinansowania leków lub refundacji kosztów leczenia bezpośrednio świadczeniobiorcy – ubezpieczonemu.

Kwestię tą, co podniesiono już w wyroku z dnia 20 lutego 2007 r., jednoznacznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt II GSK 403/05 (publ. ONSA i WSA 5 (14) 2006 poz. 144), który stwierdził, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie przewiduje możliwości zwrotu, na wniosek świadczeniobiorcy (ubezpieczonego), kosztów leczenia.

Na mocy artykułu 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy – wymieniony organ funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Podkreślenia jednak wymaga, że przepis art. 109 ww. ustawy jest podstawą do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń, ale nie stanowi podstawy do orzekania bezpośredniego zwrotu świadczeniobiorcy poniesionych opłat za wykonane świadczenie.

W świetle powyższego należy zauważyć, że żaden przepis ustawy nie przyznaje osobom objętym jej działaniem prawa do żądania zwrotu środków poniesionych na opiekę zdrowotną poza systemem tej ustawy. W tym zakresie nie istnieje więc stosunek administracyjnoprawny pomiędzy osobą domagającą się refundacji, a którymkolwiek z organów wymienionych w ustawie. Podmiotem uprawnionym do wystąpienia do organu Funduszu z żądaniem wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy jest wyłącznie świadczeniodawca. Orzekanie o refundacji poniesionych kosztów opieki zdrowotnej uzyskanej nie jest sprawą mieszczącą się w granicach tej ustawy, a przepis art. 109 nie stanowi zatem podstawy do orzekania w tej sprawie. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 30 marca 2006 r. – który to pogląd całkowicie podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - czym innym jest ustalenie prawa do świadczeń, w trybie opisanym w ustawie, zaś czym innym żądanie zwrotu poniesionych nakładów na ochronę zdrowia realizowaną poza warunkami określonymi w ustawie.

Oznacza to, że ewentualna decyzja orzekająca o zwrocie poniesionych kosztów za przebyty zabieg operacyjny byłaby wydana bez podstawy prawnej. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż żądanie zwrotu kosztów za wykonanie zabiegu operacyjnego nie ma charakteru sprawy administracyjnej i z tego powodu nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 1990 r., sygn. akt IISA 1240/89, ONSA 1990 nr 1, poz. 16).

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak punkcie 2 sentencji wyroku.

W punkcie 4 orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.

O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.