Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1165/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6312 Odmowa   wydania       pozwolenia    na       broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 3-6
journal: Dz.U. 2020 poz 955
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8331/22 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 12 października 2022 r. nr EA-b-1535/1380/22 w przedmiocie pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 8331/22, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę M.P. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2022 r. w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego.

Z uzasadnienia Sądu wynika, że organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 955 ze zm.; dalej jako: "ustawa o broni i amunicji") przyjmując w oparciu o materiał dowodowy sprawy (m.in. dwa ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w 2019 r. stwierdzające brak zdolności skarżącego do dysponowania bronią) konieczność wykonania aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, warunkujących wydanie pozwolenia na broń, o które ubiegał się skarżący. Zdaniem Sądu, skoro skarżący odmówił ich wykonania, spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji odmawiającej wydania wnioskowanego pozwolenia. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 4 ustawa o broni i amunicji właściwy organ Policji odmawia wydania pozwolenia na broń osobie, która nie przedstawiła orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o którym mowa w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji. Skarżący - pomimo wezwania z 5 maja 2022 r. przez uprawniony podmiot - nie przedłożył badań lekarskich i psychologicznych, do wykonania których został zobowiązany w postępowaniu, skutkiem czego wypełniona została obligatoryjna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 4 ustawy o broni i amunicji do odmowy wydania pozwolenia na broń.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów:

1. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 15 ust. 6 w zw. z ust. 3 ustawy o broni i amunicji poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący będący funkcjonariuszem Służby Więziennej, mającym przydzieloną broń służbową zgodnie z pełnioną służbą na określonym stanowisku służbowym, ubiegając się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni do celów kolekcjonerskich ma obowiązek złożyć orzeczenia: lekarskie i psychologiczne stwierdzające, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy i potwierdzające, że może dysponować bronią;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję organu drugiej instancji, przy przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 15 ust. 5 ustawy, który to nie miał i nie mógł mieć w ogóle zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w której skarżący dopiero ubiega się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni a nie już ją posiada;

3. art. 133 § 1 p.p.s.a., w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie kompletnej (oraz logicznej) analizy materiału zgromadzonego w aktach sprawy;

4. art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie na skutek niedostrzeżenia przez Sąd a quo z urzędu uchybień organu odwoławczego, polegającego na niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego;

5. art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przedstawione przez skarżącego okoliczności faktyczne i dowody nie mają istotnego wpływu dla rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego na podstawie art. 185 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zaś na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

III

Organ złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również podstaw do odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, co obligowałoby do wydanie postanowienia w trybie art. 189 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, a więc zarzuty w niej formułowane powinny być kierowane do tego sądu. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej sprawia, że zakres kontroli instancyjnej jest wyznaczany przez samego autora skargi kasacyjnej przez zgłoszone zarzuty, które zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. mogą być oparte na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę jedynie w granicach podniesionych zarzutów kasacyjnych.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Komendanta Głównego Policji w przedmiocie pozwolenia na broń palną do celu kolekcjonerskiego, stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

Przystępując do oceny zasadności sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, NSA w pierwszej kolejności rozpoznał najdalej idące zarzuty procesowe, tj. zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Wadliwości uzasadnienia wyroku skarżący upatruje w podstawie rozstrzygnięcia, tj. art. 15 ust. 5 ustawy, który to nie miał i nie mógł mieć w ogóle zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w której skarżący dopiero ubiega się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni a nie już ją posiada.

Tak sformułowany zarzut nie jest zasadny. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Podkreślić należy, że NSA konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez sąd drugiej instancji.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wymienionych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie, w tym prawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Akceptując w pełni stanowisko organów i oddalając skargę, sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił swoje stanowisko o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnił z jakich powodów za niezasadne uznał zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Wobec powyższego należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. i tym samym zarzut naruszenia tego przepisu jest chybiony.

W ocenie NSA brak jest również podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art.133 § 1 p.p.s.a. w sposób opisany w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Odwołując się do treści art.133 § 1 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że z przyjętej na jego gruncie regulacji wynika, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 55 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając przy tym, jak to wynika z art.106 § 4 p.p.s.a. powszechnie znane fakty, a także dowody uzupełniające z dokumentów - art.106 § 3 p.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, a obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, rozumiany jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego, oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, dokonanych przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 263/19, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 3722/1, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r. sygn. akt I FSK 470/08, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10 niepublikowane).

Analiza treści tego przepisu jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przepis odnosi się do struktury postępowania sądowoadministracyjnego i reguluje warunki wydania wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce tylko wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji wydałby wyrok nie zamykając rozprawy, albo orzekałby nie mając akt sprawy, o ile nie zaistniała sytuacja, że organ nie przedstawił sądowi akt sprawy. Tak więc naruszenie analizowanego przepisu ma miejsce tylko w przypadku niedopełnienia wcześniej wskazanych warunków formalnych.

W ocenie NSA nie są zasadne również zarzuty naruszenia art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. (punkt 4 petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. (punkt 5 petitum skargi kasacyjnej).

Na wstępie należy podkreślić, że art. 134 p.p.s.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, w skardze kasacyjnej nie wskazano jednostki redakcyjnej art. 134 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. które najprościej rzecz ujmując wyrażają się w tym, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania (przedmiotem kontroli legalności) innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, należy podnieść, że wymieniony przepis może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2352/17; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 284/18). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że organy orzekające w sprawie wbrew zarzutom skargi przeprowadziły postępowanie administracyjne w sposób wnikliwy i wszechstronny. Zebrały wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na wydanie decyzji w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń, trafnie stosując w sprawie art.15 ust.5 ustawy o broni i amunicji. W szczególności dwa ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w 2019 r. stwierdzające brak zdolności skarżącego do dysponowania bronią, stanowiły dowody dostatecznie uzasadniające podejrzenie, iż skarżący może należeć do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4. ustawy o broni i amunicji, w konsekwencji, dających podstawę do ponownego przeprowadzenia aktualnych badań lekarskich i psychologicznych.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej), wskazać należy, że stosownie do art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. Art. 15 ust. 6 ww. ustawy wyłącza natomiast zastosowanie do funkcjonariuszy Służby Więziennej przepisów art. 15 ust. 3 i 4. Z przepisu tego wynika zatem, że funkcjonariusze Służby Więziennej zwolnieni są z obowiązku przedstawienia orzeczeń lekarskich i psychologicznych jedynie w sytuacjach określonych w art. 15 ust. 3 i 4. Podkreślenia bowiem wymaga, że na gruncie art. 15 ustawy o broni i amunicji ustawodawca wyodrębnił niezależne od siebie podstawy żądania przez właściwy organ Policji od osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń bądź posiadającej takie pozwolenie przedstawienia aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego stwierdzających, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji i potwierdzających, że może ona dysponować bronią. W konsekwencji należy zaznaczyć, że mimo ustawowego zwolnienia funkcjonariuszy Służby Więziennej z obowiązku przedstawiania odpowiednich orzeczeń lekarskich i psychologicznych w sytuacjach uregulowanych w art. 15 ust. 3 i 4 ustawy o broni i amunicji, osoby te mają obowiązek przedstawienia stosownego orzeczenia, wynikający z przepisu art. 15 ust. 5 ww. ustawy, albowiem zastosowanie tego przepisu do funkcjonariuszy Służby Więziennej nie zostało wyłączone przez art. 15 ust. 6 ustawy o broni i amunicji.

W toku postępowania, przeprowadzonego w 2019 r., w którym skarżący ubiegał się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, wydane zostało ostateczne orzeczenie lekarskie i psychologiczne stwierdzające, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2- 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią.

Powyższe stanowiło dowody dostatecznie uzasadniające podejrzenie, iż skarżący ubiegający się o pozwolenie na broń, należy do osób wymienionych w art.15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, w konsekwencji organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne wymagając w tym przypadku aktualnych badań lekarskich i psychologicznych.

Sąd pierwszej instancji zasadnie zatem uznał, że do skarżącego - jako funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnej służbie - ma zastosowanie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nietrafne zarzuty powołane w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.