Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 420/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 63 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 1429
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO 4103/209/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 lutego 2023 r. M. S. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – E. D. (ur. W [...] r.).

W toku postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem Prezydent Miasta Wałbrzycha przeprowadził postępowanie dowodowe a następnie decyzją z dnia 2 kwietnia 2024 r. odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z przedstawionych w tej decyzji ustaleń faktycznych, matka strony porusza się samodzielnie w obrębie mieszkania, czasami tylko przy pomocy tzw. balkonika. Jest samodzielna w korzystaniu z toalety. Potrzebuje pomocy przy przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, podawaniu leków, załatwianiu wizyt lekarskich oraz spraw urzędowych.

Wnioskodawczyni obecnie nie pracuje, była zatrudniona do 16 lutego 2024 r. w firmie K. S.A.

Matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 1 stycznia 2024 r. Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 16 maja 2023 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 października 2023 r., tj. od 71 roku życia.

Akcentując te ostatnie ustalenia faktyczne organ pierwszej instancji odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia podnosząc, że w świetle art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej także: u.ś.r.) fakt powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u podopiecznej strony dopiero w 71 roku życia stanowi przeszkodę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W treści tej decyzji organ zawarł pouczenie o możliwości ubiegania się od 1 stycznia 2024 r. przez dorosłe osoby niepełnosprawne o nowe świadczenie wspierające, dedykowane dla tych właśnie osób, które wprowadziła ustawa z dnia 26 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429).

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. W treści odwołania podniosła, że nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji. Jak argumentowała, jej matka jest po udarze i ma niepełnosprawną lewą stronę ciała. Nie jest samodzielna, bo przy każdej czynności wymaga pomocy. Pomimo, że porusza się przy pomocy balkonika, to nie jest w stanie sama nic zrobić. Wymaga całodziennej pomocy przy higienie osobistej, przy ubieraniu, przy podawaniu posiłków i leków, przy pomiarach ciśnienia i glukozy. Z uwagi na częste upadki, nie może zostać sama. Strona odnotowała, że nie bez przyczyny jej matka ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Dodatkowo wskazała, że matka choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę (w zaawansowanym stanie),ma także problemy z nerkami. Dodatkowo, wykryto u niej tętniaka w jamie brzusznej (ze względu na wyniki i ogólny stan zdrowia nie kwalifikuje się do operacji).

Jak argumentowała, wcześniej, pomimo formalnego zatrudnienia strona nie świadczyła pracy albowiem przebywała na urlopie macierzyńskim a później wychowawczym, co pomogło jej w pełni zajmować się matką.

W piśmie z dnia 27 maja 2024 r. ustanowiony przez stronę pełnomocnik uzupełnił odwołanie sporządzone osobiście przez stronę o następujące zarzuty naruszenia prawa:

- art. 7, art. 77 § 1, i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz bezpodstawne ustalenie, że w sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania przez wnoszącą odwołanie podczas gdy strona zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a zakres opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co skutkowało brakiem podstaw do odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu literalnej treści tego przepisu, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, podczas gdy rzeczony przepis należy wykładać z pominięciem jego niekonstytucyjnej części, co skutkowało wadliwym zastosowaniem rzeczonego przepisu i błędnym odmówieniem przyznania stronie przedmiotowego świadczenia;

- art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach nie przysługuje gdy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie został złożony przed 1 stycznia 2024 r., nawet jeżeli nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie organu, podczas gdy rzeczone przepisy należy wykładać z uwzględnieniem przepisów systemu prawa, w tym, art. 32 Konstytucji RP (konstytucyjnej zasady równości), a to w ten sposób, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych nawet jeżeli wniosek o przyznanie tego świadczenia nie został złożony przed 1 stycznia 2024 r. – jeżeli nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie organu (pracownik organu blednie pouczył stronę, że nie musi rezygnować z zatrudnienia do 2024 r.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia 24 maja 2024 r. (nr SKO 4103/209/2024) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotem postępowania rozpoznawczego w postępowaniu odwoławczym jest – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności – nie tylko kontrola orzeczenia organu pierwszej instancji, ale przede wszystkim ponowne rozpatrzenie sprawy oraz ocena zasadności argumentów postawionych w odwołaniu. Z uwagi na powyższe, organ drugiej instancji dokonał ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. W ramach tej oceny ustalił jakie przepisy prawa materialnego znajdują zastosowanie w sprawie oraz ocenił ich wpływ na rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji.

W treści decyzji organ drugiej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023r. oraz w brzmieniu jaki obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. Jak argumentował, stronie nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne ze względu na opiekę nad mamą nad podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Potencjalnie, wnioskodawczyni mogłaby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne ze względu na opiekę nad mamą na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. (wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony 18 października 2023 r.), ale do 31 grudnia 2023 r. strona nie spełniała podstawowego warunku – rezygnacji z zatrudnienia.

Zdaniem SKO, w tym stanie faktycznym brak jest podstaw do zastosowania przepisów przejściowych (art. 63 ust. 1 i 2) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. Z 2023 r. poz. 1429).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła decyzji SKO naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy, tj.

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym bezpodstawne ustalenie, że w sprawie nie została spełniona przez skarżącą przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jego niepodejmowania, podczas gdy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, zwłaszcza że w okresie od 17 października 2023 r. przebywała ona na urlopie wychowawczym, co jest równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki;

- art. 9 k.p.a. poprzez niedochowanie obowiązków informacyjnych określonych w tym przepisie oraz brak czuwania nad tym, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa w sytuacji, gdy żaden pracownik organu nie wyjaśnił skarżącej tego, iż rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy dotychczasowe wymagało rezygnacji przez stronę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przed dniem 31 grudnia 2023 r., a nadto, skarżąca została wręcz pouczona przez pracownika organu pierwszej instancji, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złoży ona wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to wniosek ten zostanie rozpoznany w oparciu o przepisy dotychczasowe, oraz że nie musi ona przed 2024 r. rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i niezastosowanie dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach nie przysługuje, gdy osoba wnioskująca o przyznanie tego świadczenia nie zrezygnowała przed styczniem 2024 r. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet jeżeli nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie organu, tj. zapewnienia pracownika organu, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne nie musi przed 2024 r. rezygnować z zatrudnienia, albowiem rzeczone przepisy należy wykładać z uwzględnieniem przepisów systemu prawa, w tym art. 32 Konstytucji RP (konstytucyjnej zasady równości), a to w ten sposób, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych, nawet jeżeli ich rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w 2024 r. – jeżeli nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie organu, co skutkowało wadliwym zastosowaniem rzeczonego przepisu i błędnym odmówieniem skarżącej przedmiotowego świadczenia.

Wskazując na powyższe strona wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji;

2) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanym;

3) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym;

4) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów:

- oświadczenia skarżącej;

- świadectwa pracy skarżącej

na okoliczność ich treści.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja SKO z dnia 24 maja 2024 r. o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało na skutek wniosku strony z dnia 21 lutego 2023 r. w którym strona wystąpiła o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem opieki nad matką. Co wymaga w tym miejscu podkreślenia, do 31 grudnia 2023 r. obowiązywały dotychczasowe zasady ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że prawo to do 31 grudnia 2023 r. przysługiwało także opiekunom dorosłych niepełnosprawnych.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. stanowi, że: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższego wynika, że od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom niepełnosprawnych (legitymujących się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności) do ukończenia przez te osoby 18 roku życia. Zmiana przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nastąpiła na mocy art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Wspomniana ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadzając nowe świadczenie, które w zamyśle ustawodawcy, kierowane jest do dorosłych osób niepełnosprawnych, mających potrzebę wsparcia (zwanego "świadczeniem wspierającym") wprowadziła także zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób (ust. 1). Świadczenie wspierające przysługuje osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), w której potrzebę wsparcia określono na poziomie od 70 do 100 punktów w skali potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 4b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (ust. 2).

W myśl art. 9 ust. 1, ust. i ust. 3 w/w ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania (ust. 1). Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna (ust. 2). Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3).

Jak stanowi natomiast art. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym, za osobę, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielania wsparcia osobie, o której mowa w art. 3 ust. 2, wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.).

W sprawie, strona wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad matką w lutym w 2023 r. a zatem jeszcze przed wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym. Zgodzić się należy ze stanowiskiem SKO wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że potencjalnie strona mogłaby ubiegać się o wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., gdyby nie okoliczność, iż rezygnacja przez nią z zatrudnienia nastąpiła już po dacie 31 grudnia 2023 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona pozostawała w zatrudnieniu do 16 lutego 2024 r.

Za zasadnością stanowiska prezentowanego przez organ w sposób nie budzący wątpliwości przemawia treść art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (stanowiącym przepis przejściowy) oraz przyjęty już powszechnie sposób rozumienia tego przepisu. Jak stanowi art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Użyty w tym przepisie zwrot "do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." stanowił – od dnia wejścia wżycie ustawy o świadczeniu wspierającym – przedmiot pogłębionych rozważań sądów administracyjnych. Przykładowo, wskazać należy na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 291/24 w którym Sąd stwierdził, że: "Warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji jest ustalenie, że prawo do świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki. Regulacja ta (art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym – przypis Sądu) nie będzie natomiast mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków."

Z kolei w innym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tj. wyroku z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 488/24 stwierdzono, że: "Regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 u.ś.w. dopuściła możliwość stosowania już w czasie obowiązywania nowych przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym, a zatem od dnia 1 stycznia 2024 r. unormowań poprzednio obowiązujących stanowiąc, że jest to dopuszczalne wówczas, kiedy prawo do tego świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. W celu interpretacji tego ostatniego pojęcia, tj. powstania prawa do przedmiotowego świadczenia należy powołać się art. 24 ust. 2 u.ś.r., wedle którego, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Mając na względzie ten ostatni przepis przyjmowano w orzecznictwie sądowym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje w tym miesiącu, w którym starający się o nie złoży w tym zakresie wniosek z wszelką potrzebną dokumentacją. Niewątpliwie podstawowym załącznikiem tego rodzaju wniosku jest orzeczenie dotyczące niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Złożenie więc wniosku z takim dokumentem w określonym miesiącu przesądza o tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało właśnie w tym miesiącu. Należy jednak mieć na względzie, że celem ochrony sytuacji osób występujących z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne, które nie mają przecież jakiegokolwiek wpływu na sposób i czas procedowania podmiotów, do których kompetencji należy orzekanie co do niepełnosprawności danej osoby prawodawca przewidział szczególną regulację. Ustawodawca w art. 24 ust. 2a u.ś.r. postanowił, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Tym samym, dotychczasowe przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego przewidywały możliwość wstecznego przyznania prawa do takiego świadczenia, tj. miesiąca wystąpienia z wnioskiem o uzyskanie orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności."

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 493/24, wskazał, że: "gruncie art. 63 ust. 1 u.ś.w. przyjmować należy, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r., nie tylko spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., ale również spełnienie tych przesłanek do 31 grudnia 2023 r., jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został złożony po 31 grudnia 2023 r., jednakże z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., w sytuacji gdy wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., a i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający do 31 grudnia 2023 r."

W nawiązaniu do okoliczności spornych w sprawie trzeba pamiętać, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. uwarunkowane było nie tylko przesłanką sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym także osobą dorosłą (legitymującą się wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności), ale i także wymogiem zrezygnowania z zatrudnienia lub jego niepodejmowania przez opiekuna z uwagi na zakres i częstotliwość czynności opiekuńczych, stanowiących obiektywną przeszkodę dla kontynuowania lub podejmowania przez niego aktywności zawodowej. Skoro skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do 16 lutego 2024 r., to do dnia 31 grudnia 2023 r. nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania z uwagi na konieczność opiekowania się niepełnosprawna matką. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt I OSK 2268/22 zgodnie z którym: "Dla przyjęcia, że doszło do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie jest wystarczające samo zaprzestanie faktycznego wykonywania pracy. W obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie dopuszcza możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej. Osoba korzystająca z urlopu wychowawczego, chociaż nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia, pozostaje jednak w stosunku pracy, albowiem korzystanie z urlopu wychowawczego nie powoduje przerwania tego stosunku. Zawieszenie obowiązków i uprawnień pracowniczych ma jednak charakter czasowy. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji istnienia trudności w łączeniu obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Urlop ten jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, z którego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika."

W nawiązaniu do argumentacji podniesionej w skardze, nie można zgodzić się ze skarżącą, że w jej przypadku rezygnację z zatrudnienia należy odnosić do okresu w którym przebywała na urlopie wychowawczym (od 17 października 2023 r.). Faktyczny brak świadczenia pracy w tym okresie oraz sprawowanie opieki nad matką w okresie pozostawania na urlopie wychowawczym nie oznacza w sensie prawym rezygnacji z zatrudnienia. O czym była już mowa, urlop wychowawczy jest świadczeniem pozostającym w związku ze stosunkiem pracy, albowiem z tego rodzaju urlopu może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika. Skoro w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, to nie można się zgodzić, że stan ten stanowi rezygnację z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1036/21).

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, w sprawie nie mógł zatem znaleźć zastosowania art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Strona na dzień 31 grudnia 2023 r. nie spełniała bowiem wszystkich przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Pozostając w formalnym zatrudnieniu do 16 lutego 2024 r. strona nie mogła nabyć do 31 grudnia 2023 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na dzień 31 grudnia 2023 r. istniała bowiem przeszkoda w ustaleniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pozostawania przez wnioskodawczynię w stosunku zatrudnienia. O czym była już mowa, to, że od 17 października 2023 r. strona przebywała na urlopie wychowawczym i sprawowała w tym czasie opiekę nad matką nie uzasadnia przyjęcia, że już w tym czasie nastąpiła rezygnacja przez stronę z zatrudnienia.

Zasadnie w sprawie przyjęto, że przeszkody w ustaleniu stronie świadczenia pielęgnacyjnego pod rządem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023r. nie stanowił fakt, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki zostało wydane w dniu 1 stycznia 2024 r. Z treści tego orzeczenia wynika bowiem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 października 2023 r.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie został również naruszony art. 63 ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym. Skarżącej ani przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym ani od dnia wejścia w życie tej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie zostało przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sytuacja prawna skarżącej nie uprawnia zatem strony do formułowania twierdzenia, że zachowuje one prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.

W treści zaskarżonej decyzji SKO zasadnie argumentuje również, że strona nie mogła nabyć świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., albowiem znowelizowany przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy przewiduje ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi do ukończenia przez nich 18 roku życia. Jej matka może natomiast wystąpić o świadczenie wspierające na warunkach przewidzianych w ustawie o świadczeniu wspierającym. O powodzeniu takiego ewentualnego wniosku Sąd w sprawie nie przesądza.

W sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia objętych zarzutami skargi przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wydanie zaskarżonej decyzji podzieliły dostatecznie wyczerpujące ustalenia faktyczne. O naruszeniu w/w przepisów nie może świadczyć zarzut skargi dotyczący pominięcia skutków jakie skarżąca łączy z urlopem wychowawczym. O czym byłą już mowa, fakt przebywania skarżącej na tym urlopie oraz wykonywana w tym czasie opieka nad matką nie mogą być traktowane jako spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia celem opiekowania się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez błędne pouczenie skarżącej przez pracownika organu, że nie musi ona zrezygnować z zatrudnienia przed rokiem 2024 należy podnieść, że nawet dając wiarę w tym zakresie skarżącej (która formułowanych w tym zakresie twierdzeń nie udowodniła poprzestając jedynie na oświadczeniu) zarzut ten nie może odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mogę bowiem zmienić przedstawionej wyżej wykładni prawa w zakresie braku podstaw do ustalenia stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sumie, za nieuzasadniony ocenić należało również zarzut skargi dotyczący naruszenia art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez SKO. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji było w ocenie Sądu zasadne jako że ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie było podstaw do ustalenia stronie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2024 r. poz. 935) skargę w sprawie oddalił w całości.