Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 19/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędziowie WSA Janusz Walawski Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] września 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2013 r., powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w sprawie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r., od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] P. B. wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. zwrócił się do Komendanta [...] Policji z prośbą o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r., od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2013 r., działając na podstawie art. 101 ust. 1 i 2, art. 106 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 - 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił wyżej wymienionemu ustalenia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia gospodarstwa rolnego we wnioskowanych okresach. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zainteresowany nie udowodnił prowadzenia osobiście i na własny rachunek gospodarstwa rolnego w ww. okresach. Stwierdził, że nauka w szkole średniej (w latach 2000 - 2004) oraz na studiach (w latach 2007 - 2010) i związane z nią obowiązki wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Organ podał również, że zainteresowany rozpoczął starania o przyjęcie go do służby w Policji po raz pierwszy w roku 2009, a zatem przynajmniej od tego momentu rozpoczął przygotowania związane z procedurą kwalifikacyjną, co także nie pozostało bez wpływu na jego dyspozycyjność. Zaznaczył także, że w okresie, w którym wymieniony był właścicielem gospodarstwa rolnego, pracował w firmie [...] w K. od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia [...] września 2009 r. Zatem w rzeczywistości nie prowadził on gospodarstwa rolnego w realnym wymiarze. Organ wskazał również, że w okresach objętych wnioskiem P. B. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, jednak sam fakt opłacania składek na ubezpieczenie nie przesądza o prowadzeniu gospodarstwa rolnego osobiście i na własny rachunek. Również dane wynikające z dokumentacji podatkowej nie mogą mieć znaczenia w sprawie, bowiem fakt odprowadzania podatku rolnego nie przesądza o faktycznym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego P. B. wskazał, iż złożone przed organem I instancji dokumenty w pełni uzasadniają uwzględnienie jego wniosku o ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego. Podkreślił, iż nauka w szkole średniej odbywała się jedynie w godzinach porannych, natomiast w [...] w K. w systemie zaocznym (sobota - niedziela), co nie uniemożliwiało mu prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Ponadto wskazał, iż od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia [...] września 2000 r. pracował w [...] z siedzibą w K., przy czym od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] września 2009 r. jedynie w wymiarze 1/2 etatu, a od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Nadmienił także, że wyjazdy związane z postępowaniem kwalifikacyjnym do służby w Policji były jednodniowe, a niejednokrotnie jedynie kilkugodzinne, co nie mogło mieć wpływu na jego dyspozycyjność w kontekście prowadzenia gospodarstwa rolnego. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku oraz uwzględnienie wszystkich przedstawionych przez niego argumentów.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego. Motywując powołane na wstępie rozstrzygnięcie wskazał, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów (...), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy stanowi, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, to istnieje możliwość wliczania pracownikom także okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w wypadkach określonych w ustawie. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, zaliczeniu do pracowniczego stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Zatem prowadzenie gospodarstwa to zarówno zarządzanie nim, jak i faktyczna praca w tym gospodarstwie, osobiście lub przy pomocy innych osób. Przy czym nie musi to być gospodarstwo będące własnością pracownika, który dochodzi zaliczenia okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego do jego stażu pracy, może być ono własnością innych osób, o ile pracownik włada nim jako właściciel, użytkownik, najemca lub dzierżawca. Organ wskazał, iż pojęcie "rolnika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z tych też względów normatywnej treści pojęcia "rolnik" należało poszukiwać, w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, ze zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Przy czym korzystanie przez daną osobę z gospodarstwa rolnego, zamieszkiwanie na terenie tego gospodarstwa, pomoc w jego prowadzeniu osobom najbliższym i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania jej przymiotu rolnika lub domownika w rozumieniu ww. przepisu.

Następnie organ wskazał, iż w myśl § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku rozpoznawania sprawy zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem z uwzględnieniem wszelkich instrumentów prawnych pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności konkretnego przypadku.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na względzie złożone przez skarżącego zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2013 r. (l. dz. [...]), iż P. B. pracował w okresie od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r., od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. we własnym gospodarstwie rolnym położonym w [...] o powierzchni [...] ha, organ I instancji zwrócił się do Urzędu Gminy [...] o udzielenie informacji na podstawie jakiej dokumentacji ww. zaświadczenie zostało wydane. W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy [...] poinformował, iż ww. zaświadczenie zostało wydane w oparciu o dokumentację podatkową, akt notarialny nr [...] z dnia [...] maja 1997 r., akt notarialny nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., potwierdzenie zameldowania oraz zaświadczenie z KRUS w J. z dnia [...] kwietnia 2013 r. (l. dz. [...]), a więc na podstawie dokumentacji, która została doręczona organowi przez osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia, a nie na podstawie danych z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Następnie organ wskazał, iż P. B. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 hektara przeliczeniowego, które zostało mu przekazane przez rodziców na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1997 r., Rep. [...] nr [...]. W dniu [...] lipca 2000 r. wnioskodawca osiągnął pełnoletniość i nie podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu. Jednakże zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że wymieniony prowadził w gospodarstwie rolnym działalność rolniczą w rozumieniu ww. przepisów. Od 1997 r. kształcił się bowiem jako [...] w Zespole Szkół Zawodowych nr [...] w J. i uzyskał tytuł zawodowy. Od 2000 r. uczęszczał do Technikum Zawodowego w Zespole Szkół Zawodowych nr [...] w J. (oddalonego od miejsca zamieszkania o 20 km), zdobył tytuł zawodowy oraz uzyskał świadectwo dojrzałości. Zatem do tego czasu P. B. realizował przede wszystkim obowiązek szkolny, co oznacza, że pomimo posiadania statusu właściciela gospodarstwa rolnego, wymieniony w rzeczywistości nie prowadził w nim na własny rachunek działalności rolniczej.

Organ wskazał również, że zainteresowany od dnia [...] lutego 2004 r. do dnia [...] stycznia 2005 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia [...] lipca 2012 r. był zatrudniony w [...], a od dnia [...] października 2007 r. do dnia [...] lipca 2010 r. studiował w [...] w K., zaś w dniu [...] lipca 2010 r. uzyskał tytuł licencjata. Powyższe oznacza, iż we wskazanym okresie P. B. również nie prowadził indywidualnego gospodarstwa rolnego. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, iż posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości rolnej świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu, nie ma przy tym znaczenia, w jakim wymiarze wymieniony był zatrudniony u danego pracodawcy, bowiem praca zawodowa zawsze skutkuje koniecznością koncentrowania aktywności życiowej pracownika na innych sferach, wiąże się także z przebywaniem poza miejscem zamieszkania.

Organ zaznaczył, że P. B. już od 2009 r. ubiegał się przyjęcie do służby w Policji, natomiast z dniem [...] lipca 2012 r., w wyniku ponownego uruchomienia procedury naboru wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r., został przyjęty do służby w Policji w W.. Powyższe było poprzedzone jego udziałem w postępowaniu kwalifikacyjnym, składającym się z szeregu czasochłonnych testów i badań lekarskich.

W konkluzji organ stwierdził, iż P. B. - pomimo statusu właściciela gospodarstwa rolnego - w rzeczywistości w tym gospodarstwie nie prowadził działalności rolniczej w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Warunkiem wliczenia okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego do stażu pracy (służby), jest udowodnienie przez zainteresowanego danej okoliczności. Wykonywanie pracy w gospodarstwie wyklucza co do zasady inną formę aktywności rolnika. W związku z tym nauka w szkole w systemie dziennym lub zaocznym (która przecież nie ogranicza się tylko do uczestniczenia w zajęciach), a także praca zawodowa wyklucza zaliczenie wymienionych okresów do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2013 r. P. B. zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., wnosząc o jej uchylenie w całości.

W motywach skargi skarżący wskazał, iż wbrew twierdzeniom organu spełnia on wszystkie przesłanki z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujące pojęcie "rolnika", bowiem we wnioskowanych okresach zarządzał gospodarstwem rolnym i wykonywał faktycznie wszystkie prace związane z jego prowadzeniem. Zaznaczył, iż jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, w dniu [...] lipca 2000 r. osiągnął pełnoletniość i podlegał ubezpieczeniu w KRUS. Organ natomiast nie podał jakie konkretne dowody przemawiają za tym, że skarżący nie prowadził gospodarstwa rolnego.

Zdaniem skarżącego, kontynuowanie nauki w szkole ponadpodstawowej i wyższej nie może pozbawić go zaliczenia wnioskowanego okresu do wysługi lat, bowiem ucząc się równolegle prowadził gospodarstwo rolne na własny rachunek. Była to działalność zawodowa stała i osobista, która stanowiła główne źródło utrzymania. Również praca w niepełnym wymiarze godzin poza działalnością rolniczą nie stanowiła przeszkody w prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

Skarżący zarzucił, iż organ żąda, aby udowodnił, iż we wnioskowanym okresie prowadził gospodarstwo rolne, jednak nie pozwolił powołać na tę okoliczność świadków, natomiast dokumenty, które skarżący złożył w toku postępowania uznał za niewystarczające, nie wskazując przy tym jakich dowodów żąda. Organ pozbawił skarżącego czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszył zasadę prawdy obiektywnej poprzez błędne poinformowanie go o braku możliwości powołania świadków w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. W konsekwencji organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej poprzez brak należytego, profesjonalnego prowadzenia postępowania.

Skarżący zauważył również, że organ w sposób nieuprawniony podważył wiarygodność zaświadczenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2013 r. (l. dz. [...]), nie wskazując jednocześnie na podstawie jakich dokumentów Wójt winien wydać odnośne zaświadczenie.

Zdaniem skarżącego, organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie odniósł się merytorycznie do stanowiska zawartego w odwołaniu i nie podał przyczyny, dla której je pominął. Nie wskazał też dowodów, na podstawie których podjął niekorzystną dla skarżącego decyzję, przy czym za taki dowód nie można uznać wywodu jaki poczynił organ odnośnie zerwania więzi z zawodem rolnika w przypadku podjęcia przez niego np. nauki. Uznanie przez organ, iż nauka i praca w niepełnym wymiarze czasu czy udział w testach kwalifikacyjnych przed przyjęciem do Policji wykluczają stałą pracę w gospodarstwie oznacza jedynie całkowitą nieznajomość realiów pracy na wsi.

Organ II instancji nie podjął żadnych czynności, aby zweryfikować ustalenia faktyczne zawarte w rozkazie personalnym wydanym przez Komendanta [...] Policji. Dokonał natomiast dowolnej interpretacji art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wykluczającej możliwość wykonywania zawodu rolnika i pobierania nauki.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie skarżący – P. B. wyjaśnił dodatkowo, że we wnioskowanych okresach prowadził gospodarstwo rolne godząc naukę i pracę w gospodarstwie. Rodzice, będący w podeszłym wieku jedynie pomagali w pracach polowych, zaś obowiązek prowadzenia gospodarstwa spoczywał na skarżącym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga wniesiona przez R. B. zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia nr [...] z dnia [...] października 2013 r. oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] września 2013 r. zostały wydane z naruszeniem prawa.

Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem P. B. z dnia [...] lipca 2013 r. o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r., od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

Zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o unormowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Unormowania te stanowią odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 wymienionej wyżej ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r. sygn. akt 1858/01, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Pojęcie "rolnika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej wyżej ustawie, lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z tych też względów normatywnej treści pojęcia "rolnik" należy poszukiwać w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, ze zm.). Zgodnie z art. 6 pkt 1 ww. ustawy rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Dokonując wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 września 2005 r. o sygn. akt I UK 16/05 (publ. OSNP 2006 nr 17-18, poz. 278) stwierdził, że prowadzenie działalności rolniczej oznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej, osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem. Prowadzenie tak rozumianej działalności może polegać na samym zarządzaniu gospodarstwem. Dalej stwierdził, odwołując się m.in. do poglądu zawartego w uchwale siedmiu sędziów z dnia 30 maja 1988 r. sygn. akt III UZP 8/88 (OSNCP 1988 nr 12, poz. 166), że prowadzi gospodarstwo rolne ten, kto władając nim w sensie prawnym - jak właściciel, użytkownik, posiadacz samoistny lub zależny - wykonuje czynności natury funkcjonalnej, niezbędne dla racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. Z uwagi na różnorodną specyfikę gospodarstw rolnych zakres i rodzaj wykonywanych czynności może być różny, jednakże w każdym przypadku chodzi o takie czynności, bez których funkcja gospodarstwa nie mogłaby być zrealizowana. Dlatego decydujące znaczenie ma całokształt okoliczności występujących w konkretnej sprawie. Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego zatem może przykładowo polegać tylko na zarządzaniu nim. Jednakże w przeważającej mierze prowadzenie gospodarstwa rolnego związane jest z wykonywaniem pracy fizycznej.

Aby powyższe przepisy prawa materialnego, zgodnie z dokonaną wykładnią, mogły znaleźć zastosowanie w sprawie, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Podejmując decyzję administracyjną, organ jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Zaznaczenia wymaga, że zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony. Wprawdzie, w przypadku postępowania na wniosek, to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, jednakże, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony. Prowadząc postępowanie organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz staranie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Zasada ta powinna być realizowana we wszystkich stadiach postępowania tak, aby strona rozumiała przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kieruje się organ wykonując lub odmawiając wykonania określonych czynności. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia w przypadku jej zaskarżenia kontrolę polegającą na tym, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy oraz czy normę tę prawidłowo zinterpretował.

W ocenie Sądu, w postępowaniu zakończonym zaskarżonym rozkazem personalnym powyższe obowiązki procesowe nie zostały przez organy orzekające dopełnione. Stan faktyczny sprawy nie został bowiem ustalony i oceniony w sposób pełny i wyczerpujący, zaś uzasadnienia wydanych w sprawie rozkazów personalnych nie odpowiadają wymogom określonym w powołanych wyżej przepisach.

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że skarżący złożył do akt sprawy zaświadczenie z dnia [...] maja 2013 r., wydane przez Wójta Gminy [...] na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego staży pracy, z którego wynika, że P. B. pracował w okresie od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] marca 2004 r., od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. we własnym gospodarstwie rolnym położonym w [...] o powierzchni [...] ha. Organy obu instancji stwierdziły natomiast, że zarówno fakt posiadania tytułu prawnego do nieruchomości rolnej, jak i okoliczność opłacania należności z tytułu podatku rolnego oraz opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie świadczy o prowadzeniu gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisów. Kwestionując jednak wiarygodność środka dowodowego w postaci ww. zaświadczenia organy nie wskazały żadnego przeciwdowodu na potwierdzenie swojego stanowiska.

Ponadto, w ocenie Sądu, dla oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki "prowadzenia gospodarstwa rolnego" niezbędne jest ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących samego gospodarstwa rolnego. W niniejszej sprawie poza informacją na temat wielkości ww. gospodarstwa nie przedstawiono żadnych innych danych. Na żadnym etapie postępowania organy orzekające nie poczyniły ustaleń co do profilu i specyfiki tego gospodarstwa rolnego, w tym - czy było ono nastawione na produkcję roślinną czy zwierzęcą oraz jakiego rodzaju. Nie wyjaśniły też jakie prace były wykonywane w tym gospodarstwie, kto fizycznie w nim pracował oraz kto nim faktycznie zarządzał i podejmował decyzje dotyczące bieżącego funkcjonowania gospodarstwa. Nie podjęły nawet próby oceny, czy prowadzenie ww. gospodarstwa rolnego - ze względu na jego rozmiar, profil i konieczny zakres wykonywanych prac i czynności z tym związanych - umożliwiało realizację innych form aktywności skarżącego, w tym kontynuowanie nauki, czy też ją wykluczało. Organy formułowały natomiast ogólnikowe twierdzenia, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, m.in. że "zakres zadań realizowanych przez rolnika w gospodarstwie nie może być utożsamiany z bliżej nieokreślonymi czynnościami, wykonywanymi przypadkowo lub doraźnie". Tymczasem ten właśnie rodzaj i zakres prac oraz to, przez kogo były faktycznie wykonywane, w okolicznościach niniejszej sprawy nie został przez organy ustalony.

Bezspornym jest w sprawie, że w pierwszym z wnioskowanych okresów skarżący uczęszczał do Technikum Zawodowego w Zespole Szkół Zawodowych nr [...] w J. przy czym, wobec braku wskazanych powyżej ustaleń, nie można jednoznacznie i stanowczo stwierdzić, iż skarżący nie prowadził w tym czasie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. przepisów. Jak już bowiem wskazano, prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać nie tyle na wykonywaniu pracy fizycznej, lecz na samym zarządzaniu gospodarstwem. Z kolei osobisty charakter działalności jako cecha działalności rolniczej oznacza, że to do rolnika należy zwykle podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa. Wynika to z samego sensu wyrażenia "prowadzenie działalności". Tak rozumiany charakter działalności rolniczej nie wyklucza korzystania z pomocy innych osób w prowadzeniu gospodarstwa lub zatrudniania w tym celu pracowników. Dostrzegając przy tym pogląd wyrażony w powołanym przez organ wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 914/12 (publ. LEX 1286471) zaznaczyć należy, że dla oceny możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego w ww. okresie niezbędne jest poczynienie rzetelnych ustaleń w zakresie powyżej wskazanym (odnośnie profilu gospodarstwa, rodzaju i zakresu zadań oraz wykonywanych czynności), w szczególności w oparciu o wyjaśnienia samego skarżącego, a także jego rodziców, ewentualnie innych świadków - do przedłożenia których skarżący powinien zostać przez organ wezwany. Dopiero analiza pełnego materiału dowodowego, co znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia ww. wyroku, pozwoliłaby na podjęcie rozstrzygnięcia w kwestii, czy w ww. okresie skarżący prowadził w gospodarstwie rolnym na własny rachunek działalność rolniczą w rozumieniu ww. przepisów.

Wniosek skarżącego obejmuje również okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do [...] września 2007 r. Organy wskazały, iż od dnia [...] sierpnia 2007 r. skarżący był zatrudniony w firmie [...] w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś naukę na studiach rozpoczął od dnia [...] października 2007 r. Jednak z treści uzasadnień wydanych w sprawie decyzji nie wynika z jakich powodów podjęte zostało negatywne rozstrzygnięcie odnośnie poprzedzającego okresu (styczeń 2005 - sierpień 2007) liczącego ponad 2,5 roku. Kwestia ta nie została przez organy orzekające wyjaśniona i z tego względu ustosunkowanie się do przyjętego przez organ stanowiska nie jest w istocie możliwe.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie w kontekście kolejnego wnioskowanego okresu od dnia [...] lutego 2009 r. do [...] czerwca 2009 r. organy wskazały, iż w okresie [...] października 2007 r. do [...] lipca 2010 r. skarżący studiował w [...] w K. pomijając jednak argumenty przez niego podnoszone, iż nauka obywała się w systemie zaocznym (soboty i niedziele), zaś "praca w gospodarstwie charakteryzowała się nieregularnym i nienormowanym trybem pracy". Organ odwoławczy nie rozważył również argumentów podnoszonych w odwołaniu, że w okresie od [...] lutego do [...] kwietnia 2009 r. skarżący przebywał na urlopie bezpłatnym, zaś w pozostałym okresie był zatrudniony w firmie [...] w ½ wymiaru czasu pracy, co wynika ze świadectwa pracy z dnia [...] września 2009 r. Również i te okoliczności, w świetle poczynionych uwag odnośnie obowiązku wyczerpującego zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego, nie zostały w sposób należyty przez organ przeanalizowane w kontekście przesłanki "prowadzenia gospodarstwa rolnego".

Odnośnie twierdzeń organu, iż skarżący w materiałach składanych do organu na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji, nie wspominał o fakcie prowadzenia gospodarstwa rolnego w spornym okresie, zaznaczyć należy, że podanie takich okoliczności nie było wówczas obligatoryjne. Fakt wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym nie rzutował bowiem na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organu w tym zakresie uznać należy za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach.

Z kolei fakt ubiegania się skarżącego "już od 2009 r." o przyjęcie do służby w Policji nie może mieć, zdaniem Sądu, istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy organ nie wskazuje dokładnie od kiedy miało to miejsce (przed czy po [...] czerwca 2009 r.), zaś skarżący podnosi, iż wyjazdy związane z postępowaniem kwalifikacyjnym były jednodniowe, a czasem kilkugodzinne, co w istocie nie mogło wpłynąć na dyspozycyjność skarżącego w kontekście wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

Końcowo Sąd zauważa, iż skarżący ubiega się o zaliczenie mu do wysługi lat okresu, w którym odbywał służbę wojskową (od dnia [...] lutego 2004 r. do dnia [...] marca 2004 r.), jednak uchylił rozkaz personalny z dnia [...] września 2013 r. oraz utrzymujący go w mocy rozkaz personalny z dnia [...] października 2013 r. w całości z uwagi na sposób sformułowania sentencji ww. decyzji uniemożliwiający częściowe uwzględnienie skargi.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, uznać należy, że rozkazy personalne I i II instancji w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za objęte wnioskiem okresy - zostały wydane w niniejszej sprawie co najmniej przedwcześnie, co skutkowało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

Rozpatrując sprawę ponownie organ będzie zobowiązany uwzględnić poczynione wyżej uwagi. Uzupełni w niezbędnym zakresie materiał dowodowy, następnie dokona jego wszechstronnej i wyczerpującej oceny w taki sposób, aby ocena ta była swobodna, lecz nie dowolna. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega bowiem na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona. Podejmując następnie rozstrzygnięcie w sprawie organ należycie je umotywuje czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.