Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 226/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/4680/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego M. G. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

M. G. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO) z dnia 10 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/4680/23, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tczewa (dalej jako: Prezydent) z dnia 30 czerwca 2023 r., nr 000129/OSP/07/2023, o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Pismem z dnia 29 maja 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – T. G.-B., ur. 17.09.1935 r. Do wniosku załączył m.in. dokumentację dotyczącą dotychczasowej aktywności zawodowej, z której wynika, że ostatnie zatrudnienie trwało do dnia 31 sierpnia 2022 r.; akt zgonu ojca Z. B. zmarłego w dniu 11 maja 2022 r.; orzeczenie właściwego organu z dnia 4 sierpnia 2009 r. zaliczające matkę skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe (symbole niepełnosprawności 05-R, 02-P). Daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od 3 lutego 2009 r. Ponadto skarżący przedłożył oświadczenie, że w ramach sprawowanej nad matką opieki: pomaga matce w kąpieli - raz w tygodniu; myciu włosów - raz w tygodniu; wymianie pieluchomajtek - codziennie; podawaniu leków 3 razy dziennie; przygotowywaniu posiłków 4 razy dziennie; umawianiu wizyt lekarskich; wizyty lekarskie realizacja recept - raz w miesiącu; sporządzanie zakupów - 3 razy w tygodniu; opłacanie rachunków 2 razy w miesiącu; sprzątanie - 2 razy w tygodniu; spacery codziennie. Dobowy harmonogram opieki to: 7:30 - przygotowanie posiłku - 30 minut; 8:00 - podawanie leków - 10 minut; 10:00 spacer - 1 godz.; 11:00- przygotowanie obiadu 1 godz.; 12:00 sprzątanie mieszkania - 1 godz.; 13:30 - obiad - 30 minut; 14:00 - mycie naczyń 30 minut; 16:00 - podawanie leków - 10 minut; 16:30 - pranie bielizny i pościeli - 1,5 godz.; 17:00 zakupy 1 godz.; 18:00 - kąpiel - 45 minut; 18:45 - podawanie leków 10 minut; 19:00 - przygotowanie posiłku 30 minut.

W dniu 7 czerwca 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Wynika z niego, że skarżący nie pracuje zawodowo z uwagi na konieczność prawowania stałej opieki nad schorowaną matką. Matka skarżącego zmaga się z wieloma schorzeniami wieku podeszłego: zaburzenia słuchu, pamięci, koncentracji. Ma trudności z chodzeniem. Według oświadczenia strony samodzielnie nie wychodzi z mieszkania. Skarżący zajmuje się sprzątaniem, praniem, robieniem zakupów, podawaniem leków, pomaga przy ubieraniu oraz załatwianiu wszelkich spraw urzędowych.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. Prezydent odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, uznając, że nie spełnia on ustawowych przesłanek, albowiem nie zachodzi związek czasowy pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej przez skarżącego a powstaniem stopnia niepełnosprawności u jego matki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390), dalej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane, o ile w przypadku strony wnioskującej o przyznanie świadczenia zaszła konieczność rezygnacji z zatrudnienia albo niemożność podjęcia zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować.

Kolegium wskazało, że skarżący do wniosku inicjującego postępowanie dołączył m.in. akt zgonu ojca, Z. B., zmarłego w dniu 11 maja 2022 r. Matka skarżącego, z którą prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności od lutego 2009 r. i jest to orzeczenie aktualne, także w zakresie wskazanych w nim wymogów korzystania z pomocy osób trzecich. Natomiast wnioskodawca aż do sierpnia 2022 r. był aktywny zawodowo, nie sprawował opieki nad niepełnosprawną matką, ewentualnie łącząc tę opiekę z zatrudnieniem. Opiekę tę mógł wykonywać w tym okresie żyjący ojciec strony. Także po jego zgonie w maju 2022 r. wnioskodawca kontynuował zatrudnienie, a po jego ustaniu w sierpniu 2022 r. nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zrobił to dopiero, gdy zbliżał się koniec okresu pobierania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Zdaniem Kolegium skarżący wykonuje czynności opiekuńcze z zasady rano i w godzinach posiłków. Właściwa organizacja dnia dokonana przez stronę z uwzględnieniem konieczności oraz czasu wykonywania tych czynności nie uniemożliwia podjęcia aktywności zawodowej. Co więcej, taka aktywność zawodowa wnioskodawcy w okresie między 2009 r. a 2022 r. istniała i była łączona ze sprawowaną opieką. W aktach sprawy nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących na pogorszenie się stanu zdrowia T. G. – B. po roku 2022, potwierdzającej oświadczenie strony o niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na rozmiar wykonywanej opieki nad niepełnosprawną matką.

W konsekwencji Kolegium uznało, że zakresu sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie sposób uznać za opiekę stałą lub długotrwałą w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą aktywność zawodową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania decyzji w przedmiocie przyznania M. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką na okres od 1 maja 2023r. bezterminowo. Zarzucono organowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz wydanie decyzji na podstawie przepisu, który nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu, a mianowicie wskazanie, iż podstawą decyzji jest art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, podczas gdy podstawą powinien być art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu wskazano, że niepełnosprawna matka skarżącego wymaga stałej, całodobowej opieki, którą sprawuje M. G. Istnieje zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Okoliczność, że skarżący był aktywny zawodowo do 2022r. nie może być przesądzająca, gdyż matka skarżącego jest coraz starsza i wymaga dostosowania opieki nie tylko z uwagi na stopień niepełnosprawności, ale również z uwagi na wiek.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że w zaskarżonej decyzji została wskazana prawidłowa podstawa prawna z uwagi na pokrewieństwo strony skarżącej wobec niepełnosprawnej matki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą skargę Sąd odszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Kolegium obarczona jest uchybieniami zarówno w zakresie przepisów procesowych, jak i materialnych, a ich zakres i waga dla rozstrzygnięcia sprawy powodują, że akt ten musi zostać wyeliminowany z obrotu prawnego.

Organy orzekające w sprawie procedowały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390), dalej jak dotychczas "u.ś.r." lub "ustawa", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., co wynika z przepisu przejściowego zawartego w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429).

Podstawę decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym (niż wymienione w pkt 1-3 – przyp. Sądu) osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania tej opieki (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Istotne jest przy tym, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowane koniecznością sprawowania opieki. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś z innych przyczyny, leżących głównie po stronie wnioskodawcy, i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W niniejszej sprawie ustalono, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 sierpnia 2009 r., w którym znaczny stopień niepełnosprawności datowano od 3 lutego 2009 r. Skarżący z dniem 30 sierpnia 2022 r. zaprzestał aktywności zawodowej aby, jak oświadczył, podjąć opiekę nad niepełnosprawną matką. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został zaś złożony w dniu 29 maja 2023 r. W tych okolicznościach organ przyjął, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z dalszego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką, gdyż matka wymaga opieki co najmniej od 2009 r., a mimo to skarżący kontynuował zatrudnienie aż do sierpnia 2022 r., również po śmierci ojca, która miała miejsce w maju 2022 r. Organ I instancji wywiódł z tego, że brak jest związku czasowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a datą powstania niepełnosprawności u matki, Kolegium natomiast oceniło ten stan faktyczny pod innym kątem, stwierdzając, że świadczy to o tym, że skarżący jest w stanie pogodzić sprawowanie opieki nad matką z zatrudnieniem. Zdaniem Sądu oba wnioski są błędne.

Po pierwsze, wbrew stanowisku organu I instancji, brak zbieżności czasowej pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego w sierpniu 2022 r. a datą powstania niepełnoprawności u jego matki w 2009 r. jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Istotne jest to, czy na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a najpóźniej na dzień orzekania, skarżący spełniał przesłanki do jego przyznania, w tym, czy matka skarżącego legitymowała się aktualnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz czy skarżący sprawował nad nią opiekę w stopniu nie pozwalającym mu na podjęcie zatrudnienia. Ustawa bowiem zrównuje sytuację rezygnacji z zatrudnienia z sytuacją jego niepodejmowania.

Po drugie, nie można zgodzić się z oceną Kolegium, że powyższe ustalenia co do daty ustania zatrudnienia skarżącego (w sierpniu 2022 r.) i daty powstania niepełnosprawności jego matki (w 2009 r.) świadczą, że skarżący jest w stanie łączyć zatrudnienie ze sprawowaniem opieki nad matką. Ocena taka oderwana jest od całokształtu materiału dowodowego sprawy. Z akt sprawy wynika, iż w maju 2022 r. zmarł mąż T. G.-B. Jak zaś podawał skarżący i powoływał sam organ, mąż ten sprawował opiekę nad żoną. W związku z tym, w ocenie Sądu, korelacja czasowa pomiędzy śmiercią dotychczasowego opiekuna T. G.-B., po której w stosunkowo krótkim czasie (trzy miesiące) nastąpiła rezygnacja z pracy przez skarżącego, świadczy o związku przyczynowo - skutkowym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Fakt śmierci męża T. G.-B. stanowi zmianę okoliczności uzasadniającą zaprzestanie aktywności zawodowej strony. Nie jest zaś zgodne z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych swoiste "karanie", a więc wyciąganie negatywnych skutków dla strony, z tego, że skarżący jeszcze przez trzy miesiące po śmierci ojca starał się pogodzić pracę i pomoc w opiece nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeżeli okazało się to ostatecznie niemożliwe, bowiem konieczne jest pełne przejęcie tej opieki przez skarżącego. Tak zaś było w niniejszym wypadku, a czego organ nie uwzględnił i w konsekwencji doszedł do błędnych wniosków o braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Podsumowując powyższe rozważania należy rację przyznać stronie skarżącej, że nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Może się zdarzyć taka sytuacja, w której osoba niepełnosprawna z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności nie wymaga opieki, która absorbuje opiekuna w taki sposób, aby rezygnował z zatrudnienia lub z tego powodu jej nie podejmował. Dlatego istotne jest to, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskująca osoba spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1939/21).

Dodatkowo, ocena Kolegium nie uwzględnia ustaleń wynikających z wywiadu środowiskowego. Wynika z niego, że matka skarżącego ma 88 lat, zaburzenia słuchu, pamięci i koncentracji oraz trudności z chodzeniem. W ocenie pracownika socjalnego skarżący sprawuje stałą opiekę nad matką uniemożliwiającą mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Kolegium powyższych ustaleń nie wzięło pod uwagę, koncentrując się wyłącznie na tym, że zadania skarżącego to głównie sprzątanie, przygotowanie posiłków czy podanie leków, które mogą być wykonywane przed lub po pracy. Podkreślić jednak należy, że w odniesieniu do sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych szczególnego rozważenia wymaga charakter wykonywanych przez nie czynności opiekuńczych – nawet tych związanych z przygotowaniem posiłku, utrzymaniem czystości w mieszkaniu, podaniem leków, etc. To właśnie czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Zakres czynności i częstotliwość z jaką skarżący pomaga matce w codziennym funkcjonowaniu w istotny sposób ogranicza go czasowo i tym samym eliminuje z rynku pracy.

Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

Podkreślić należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być całodobowa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18).

Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Z tego powodu fakt, że matka skarżącego może poruszać się samodzielnie po mieszkaniu, przy uwzględnieniu jej wieku, problemów z pamięcią i koncentracją, w żaden sposób nie prowadzi do wniosku o jej wystarczającej do pozostania samej w domu samodzielności.

Przeprowadzona przez Kolegium ocena, zdaniem Sądu, narusza przepis art. 17 ust. 1 ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący sprawuje w sposób stały opiekę nad matką zaspokajając jej wszystkie potrzeby pielęgnacyjno–opiekuńcze. Ich natężenie oraz rozłożenie w czasie wymagające aktywności opiekuna połączonej z obecnością przy matce, mogą stanowić przyczynę rezygnacji z zatrudnienia lub przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Nie może budzić wątpliwości, że zakres opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, która tej opieki wymaga, a także jej potrzebami, wynikającymi z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności.

Błędna tym samym jest ocena dokonana przez Kolegium, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy, z akt sprawy nie wynika bowiem, aby powodem niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia były inne przyczyny aniżeli sprawowanie tej opieki.

W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium dokonało wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a opieką sprawowaną przez niego nad matką.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego opisanym powyżej. Przy czym Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 480 zł, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wnioskowała o to strona skarżąca, a organ żądaniu temu się nie sprzeciwił w wyznaczonym terminie