Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 533/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 ust. 1, art. 36, art. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 994
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Jędrzejowie na uchwałę Rady Miejskiej w Jędrzejowie z dnia 20 grudnia 2018 r. nr III/26/18 w przedmiocie uchwalenia statutów dla sołectw położonych na terenie gminy stwierdza nieważność wszystkich załączników do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej: § 6 ust. 2 w zakresie słów: "w szczególności"; § 6 ust. 2 pkt 1 w zakresie, w jakim określa, że do kompetencji Zebrania Wiejskiego należy wybór Sołtysa i Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków; § 8 ust. 2; § 10 ust. 1; II. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Jędrzejowie uchwałą z dnia 20 grudnia 2018 r. nr III/26/18, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust 1 i 3 oraz art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 poz. 994 ze zm.), dalej "u.s.g.", po przeprowadzeniu konsultacji społecznych z mieszkańcami gminy, w § 1 uchwaliła statuty sołectwom gminy Jędrzejów w brzmieniu określonym w 37 załącznikach do uchwały.

We wszystkich załącznikach do uchwały jednakowo wskazano, że:

Zebranie wiejskie może powoływać także inne stałe lub doraźne komisje, określając zakres ich działania (§ 5 ust. 3);

Do kompetencji Zebrania Wiejskiego należy w szczególności:

1. wybór Sołtysa i Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków oraz ich odwoływanie (§ 6 ust. 2);

Przewodniczącym Rady Sołeckiej może być Sołtys (§ 8 ust. 2);

Pierwsze Zebranie Wiejskie celem dokonania wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej zwołuje Burmistrz, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy po wyborach do Rady Miejskiej (§ 9 ust. 1);

Dla dokonania ważnego wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej na Zebraniu Wiejskim wymagana jest osobista obecność co najmniej 1/5 uprawnionych mieszkańców Sołectwa (§ 10 ust. 1);

Odwołanie Sołtysa i członka Rady Sołeckiej stanowi wyłączną kompetencję Zebrania Wiejskiego (§ 15 ust. 1);

Odwołanie następuje w trybie głosowania tajnego i bezpośredniego (§ 15 ust. 7).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą uchwałę w zakresie: § 5 ust. 3, § 6 ust. 2 pkt. 1, § 9 ust. 1, § 15 ust. 1, § 10 ust. 1, § 15 ust. 7 zdanie pierwsze, § 8 ust. 2, § 6 ust. 2 odnośnie zwrotu w "szczególności", wniósł Prokurator Rejonowy w Jędrzejowie, który domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części zarzucił istotne naruszenie: art. 35 ust. 1 i 3 w związku z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez umieszczenie w Regulaminach Sołectw stanowiących załącznik do uchwały zapisów, które przekraczają zakres delegacji ustawowej w zakresie tego, co winien zawierać taki regulamin, wynikającej z ustawy o samorządzie gminnym tj.: wskazanie w § 5 ust. 3, że zebranie wiejskie może powoływać stałe lub doraźne komisje, nadanie w § 6 ust. 2 pkt 1, § 9 ust. 1, § 15 ust. 1 organowi uchwałodawczemu, jakim jest zebranie wiejskie kompetencji do powołania i odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej, przy określeniu warunków ważności dokonania powołania sołtysa i rady sołeckiej wskazanych w § 10 ust. 1 i określenie w § 15 ust. 7 zdanie pierwsze, że odwołanie sołtysa i rady sołeckiej może nastąpić w głosowaniu tajnym, wprowadzenie w § 6 ust. 2 zwrotu "w szczególności" w przypadku wskazywania obowiązków i kompetencji zebrania wiejskiego, wskazanie w § 8 ust. 2, że przewodniczącym rady sołectwa może być sołtys.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że gdyby ustawodawca chciał, aby odwołania oraz powołania sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie oraz żeby mogło powoływać stałe lub doraźne komisje, to stosowny zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g. Ponadto z przepisu tego wynika, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Przepis ten jest regulacją kompletną i nie zastrzega żadnego kworum dla ważności powołania sołtysa i członków rady sołeckiej.

Następnie cytując art. 14 u.s.g, wnoszący skargę zaznaczył, że wprowadzenie zasady nakazującej podejmowanie uchwał przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego w głosowaniu jawnym, wiąże się przede wszystkim z realizacją konstytucyjnej zasady prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Odstępstwa od zasady podejmowania uchwał w głosowaniu jawnym mogą nastąpić tylko na mocy ustawy. Stąd nie można w drodze norm statutowych rozszerzać kręgu spraw poddanych procedurze tajnego głosowania, bowiem uprawnienie w tym zakresie przysługuje jedynie ustawodawcy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 11 lutego 2016 r., II SA/OI 1416/15; numer 1434732) - w rozpatrywanym stanie faktycznym dotyczy to wprowadzenia zapisów, że odwołanie sołtysa lub członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym.

Skarżący prokurator dalej podniósł, że zadania sołectwa, sposób ich realizacji, w tym również zadania organów sołectwa, powinny zostać uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa, jego organów i aparatu pomocniczego. Dlatego też użycie w statutach objętych skargą zwrotu "w szczególności" przy określaniu kompetencji zebrania wiejskiego, stanowi istotne naruszenie prawa. Wreszcie skarżący wskazał, że rada sołecka nie należy do kategorii organów sołectwa. Jest jedynie organem wspomagającym i opiniodawczo-doradczym sołtysa. Zatem sołtys nie może wchodzić w skład rady sołeckiej i być przewodniczącym tej rady.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zapisów zawartych w § 5 ust. 3 statutów organ wskazał, że art. 35 ust. 3 u.s.g. wymienia przykładowo zadania, jakie winny być zawarte w statucie i w celu rozszerzenia zakresu statutu w wymienianym przepisie dodał wyrażenie "w szczególności". Zatem to ustawodawca jednoznacznie wskazał, że zapisy statutu nie mają formy zamkniętego katalogu i uchwałodawca gminny może określać dodatkowe zadania jednostki pomocniczej. Zdaniem organu należy również zwrócić uwagę na art. 35 ust. 2, który stanowi, że statut może przewidywać powołanie jednostki niższego rzędu w ramach jednostki pomocniczej. Co do § 6 ust. 2 statutów organ zauważył, że skoro w art. 35 ust. 3 zaznaczono, że "statut jednostki pomocniczej określa" i użyto wyrażenia "w szczególności", to zasadnym było umieszczenie tego wyrażenia także w statucie sołectwa, w którym określono jego zakres działania i kompetencje. Odnosząc się do zapisu zawartego w § 8 ust. 2 statutów organ uznał, że nie ma żadnych przeszkód prawnych aby sołtys wybrany do rady sołeckiej był jej przewodniczącym. Wreszcie, co do zapisów zawartych w § 15 ust. 1 i ust. 7 zdanie pierwsze, organ podniósł, że ustawa o samorządzie gminnym nie reguluje wprost spraw związanych z odwołaniem sołtysa i członków rady sołeckiej przed upływem kadencji. Jednak uzasadnienie prawne do takiego zapisu statutu wynika z art. 35 pkt 2 u.s.g. Dlatego też tryb wcześniejszego odwołania sołtysa i rady sołeckiej określono w statutach sołectw. Taki zapis sprawdza się w praktyce.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zarówno skarżący jak i organ wyrazili zgodę na taki tryb jej rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w szczególności:

1. nazwę i obszar jednostki pomocniczej;

2. zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;

3. organizację i zadania organów jednostki pomocniczej:

4. zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;

5. zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.

Z kolei art. 36 ust. 1 u.s.g. stanowi, że organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Prawo wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych (art. 36 ust. 2 u.s.g.).

W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego jako organu uchwałodawczego do dokonywania wyboru sołtysa, rady sołeckiej, czy też poszczególnych jej członków. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Gdyby bowiem ustawodawca chciał, aby wyboru sołtysa, rady sołeckiej i jej poszczególnych członków dokonywał organ uchwałodawczy, tj. zebranie wiejskie, to stosowny zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g., poszerzając uprawnienia tego organu o kompetencje elekcyjne. Dlatego § 6 ust. 2 pkt 1 Statutów we wskazanym zakresie został uchwalony z istotnym naruszeniem prawa.

Natomiast nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący § 6 ust. 2 pkt 1 Statutów w zakresie kompetencji zebrania wiejskiego do odwołania sołtysa, rady sołeckiej i jej poszczególnych członków. Nie można bowiem przyjąć, że skoro art. 36 ust. 2 u.s.g. reguluje tryb wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, to tak samo zostało ustawowo uregulowane ich odwoływanie. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć ustawową regulacją także odwołanie sołtysa lub rady sołeckiej, to uczyniłby to w ustawie. Nie można uznać, że brak w tym zakresie regulacji stanowi wadę ustawy lub jest zaniechaniem prawodawczym. Ustawodawca, kierując się zasadą samodzielności samorządu terytorialnego pozostawił kwestie regulacji odwoływania (a nawet samej możliwości odwoływania) sołtysa zapisom statutów jednostek pomocniczych (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r. II OSK 1528/17, lex nr 2676436), co również odnosi się do członków rady sołeckiej. Nie można zatem uznać, że przyznanie zebraniu wiejskiemu - jako organowi uchwałodawczemu - kompetencji do odwołania sołtysa, rady sołeckiej, czy poszczególnych jej członków w sposób istotny narusza prawo.

Z podobnych powodów Sąd nie podzielił argumentacji skargi w zakresie zarzutów dotyczących § 15 ust. 1 Statutów. Należy wskazać, że kwestie odwołania sołtysa i członka rady sołeckiej nie zostały uregulowane w materii ustawowej, a zatem pozostawiono je do uregulowania w statucie jednostki. Brak jest przepisu, który zakazywałby zebraniu wiejskiemu odwołania z funkcji sołtysa czy członka rady sołeckiej, a na taką kompetencję zebrania wiejskiego zezwala delegacja ustawowa zawarta w art. 35 ust. 3 u.s.g.

Sąd nie uwzględnił również skargi odnośnie § 15 ust. 7 Statutów. Sąd wprawdzie podziela argumentację Prokuratora dotyczącą jawności działania organów gminy, stanowiącą wyraz konstytucyjnej zasady prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, określonej w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, która to zasada jest realizowana również w ustawie o samorządzie gminnym, a jej przejawem są regulacje zawarte w art. 11b i 14 u.s.g. Jednak należy równocześnie zauważyć, co podniósł już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (wyrok z 6 listopada 2019 r., II SA/Ke 658/19, lex nr 2744008 ze wskazaniem na wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1528/17), że tworzenie jednostek pomocniczych gminy oraz regulacja zadań organów i trybów wyboru osób pełniących określone funkcje w organach tych jednostek stanowi zakres regulacji wewnętrznego ustroju gminy. Potwierdza to art. 35 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Rada gminy decydując się na utworzenie jednostki pomocniczej korzysta ze znacznego zakresu samodzielności przy regulacji statutu takiej jednostki. Ograniczona jest jedynie wyraźną treścią przepisów ustawowych oraz koniecznością uwzględnienia zasady, że jednostka pomocnicza nie jest jednostką samorządu terytorialnego. Samodzielność samorządu terytorialnego jest, w odróżnieniu od administracji rządowej, jedną z rudymentarnych zasad kreujących taki samorząd. Bez samodzielności nie byłoby samorządu terytorialnego, co wyraźnie zauważył ustawodawca wpisując zasadę samodzielności samorządu do Konstytucji RP (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). Jednym z zakresów owej samodzielności jest także samodzielność w określaniu ustroju danej jednostki samorządu, a w przypadku gmin dodatkowo także ustroju jednostki pomocniczej. Można wręcz twierdzić, że w zakresie wykonywania zadania polegającego na określeniu ustroju wewnętrznego gminy, organy gminy (a w szczególności organ stanowiący gminy) korzysta z władztwa i ma prawo do przyjmowania takiej regulacji, która nie jest sprzeczna z przepisami ustaw. Wniosek ten wynika z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące, a podstawową ustawą regulującą ustrój samorządu jest ustawa o samorządzie gminnym. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 u.s.g. o ustroju gminy stanowi jej statut, a z art. 35 ust. 1 u.s.g. wynika, że organizację i zadania jednostki pomocniczej (czyli w istocie jej ustrój) określa statut takiej jednostki. Na tym polega racjonalność ustawodawcy, że regulując ustawowo tylko niektóre kwestie ustroju jednostki pomocniczej, pozostawił w większości materię statutową do samodzielnej regulacji przez organy stanowiące gmin, które w sposób najbardziej dostosowany do lokalnych warunków uregulują dane kwestie. Rada Gminy ma między innymi możliwość wyboru, czy odwoływanie organów sołectwa może nastąpić w drodze uchwał zebrań wiejskich i czy takie głosowania będą tajne lub jawne. Wobec powyższego tajność głosowania nad wybranymi sprawami przez zebranie wiejskie nie jawi się jako oczywiste, wyraźne naruszenie przepisów prawa, mając na uwadze konstytucyjnie chronioną zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.

Przepisy, na które w skardze powołał się skarżący w zakresie jawności działania organów gminy, dotyczą wprost działalności organów gminy, a nie organów jednostek pomocniczych tworzonych przez gminę, do których zalicza się między innymi sołectwa (art. 5 ust. 1 u.s.g.). Stąd - wobec braku wyraźnej regulacji zakazującej przeprowadzenia głosowania tajnego nad wybranymi sprawami przez zebranie wiejskie - Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie ocenił, że analizowany zapis uchwały nie został wydany z naruszeniem prawa, które ma charakter na tyle oczywisty, że należy je kwalifikować jako istotne naruszenie prawa, a tylko takiego charakteru naruszenie może skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w całości lub części.

Dalej należy się odnieść do zarzutu dotyczącego § 9 ust. 1 Statutów. Trzeba mieć na względzie, że zapis ten znalazł się w rozdziale 4 Statutów zatytułowanym "Zasady i tryb wyboru i odwołania Sołtysa i Rady Sołeckiej". Nie dotyczy więc on organizacji i zadań organów sołectwa, co regulują przepisy umiejscowione w rozdziale 3 zatytułowanym: "Organizacja i zadania organów Sołectwa". Treść przepisów Statutów wskazuje, że określenie "zebranie wiejskie" użyte zostało w zaskarżonym przepisie w znaczeniu odmiennym od tego, jakie wynika z treści art. 36 ust. 1 u.s.g. Treść zaskarżonego przepisu nie mówi o zebraniu wiejskim, które ma dokonać wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, ale że wybór ten ma być dokonany na zebraniu wiejskim, po czym następuje, również w kolejnych przepisach, podanie trybu i zasad wyboru. Z przepisów rozdziału 4 wynika, że to nie zebranie wiejskie w znaczeniu organu sołectwa dokonuje wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, ale obecni na takim zebraniu mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania, co jest zgodne z art. 36 ust. 2 u.s.g. Zaskarżony § 9 ust. 1 Statutów, jest potwierdzeniem zasady, że zebranie wiejskie w rozumieniu rozdziału 4, jest jedynie okazją, miejscem i czasem, pozwalającym przeprowadzić wybory, a nie organem, któremu nadano by w statucie niemającą oparcia w ustawie, ani nie objętą delegacją ustawową kompetencję do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Z tych wszystkich względów Sad oddalił skargę w części dotyczącej § 9 ust. 1 Statutów.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 35 ust. 1 i 3 w związku z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez wskazanie w § 5 ust. 3 Statutów, że zebranie wiejskie może powoływać także inne stałe lub doraźne komisje, określając zakres ich działania.

Jak podnosi się w piśmiennictwie (Monika Augustyniak [red.], "Jednostki pomocnicze gminy", monografia, opubl. Oficyna 2010), komisje i zespoły należą do organów pomocniczych organów uchwałodawczych jednostek pomocniczych gminy. Nie posiadają własnych kompetencji do samodzielnego wykonywania działań administracyjnych, nie są organami administracji publicznej. Organizację wewnętrzną, w tym możliwość powoływania komisji i zespołów, ustawodawca pozostawił radzie gminy do uregulowania w statucie danej jednostki pomocniczej. Oznacza to, że organy uchwałodawcze jednostek pomocniczych, na wzór organów uchwałodawczych rady gminy, mogą powoływać ze swego grona stałe i doraźne komisje do określonych zadań. W konsekwencji, zdaniem Sadu, nie można uznać, że przyznanie zebraniu wiejskiemu prawa do powoływania stałych lub doraźnych komisji oraz określenia zakresu ich działania w sposób istotny narusza prawo.

Z kolei odnosząc się do zarzutu wprowadzenia w § 10 ust. 1 Statutu ograniczenia w postaci wymagania kworum dla dokonania ważnego wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, to rację ma Prokurator, że taki zapis uchwały istotnie narusza prawo. Stosownie bowiem do regulacji art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z przepisu tego wynika więc, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Przepis ten jest regulacją kompletną i nie zastrzega żadnego kworum dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Jakkolwiek trudno dopatrywać się w zakwestionowanej regulacji istotnego zagrożenia praw wyborców, a tym bardziej zasad praworządności, to jednak przyjąć należy, że wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków ważności wyboru uznać należy za niedopuszczalne, ponieważ modyfikują one mające charakter ius cogens ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lipca 2019 r., sygn. II SA/Go 356/19, wyrok WSA w Kielcach z 18 lipca 2019 r., sygn. II SA/Ke 382/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym jako wymagające wyeliminowania z obrotu prawnego należy przyjąć wszystkie te regulacje, które dotyczą bezpośrednio lub pośrednio procedury wyboru niezgodnej z ustawą.

Za istotnie naruszające prawo Sąd uznał także zapisy Statutów dotyczące możliwości przewodniczenia radzie sołeckiej przez sołtysa. Skoro funkcja przewodniczącego rady sołeckiej nie została ustawowo przewidziana dla sołtysa, to lokalny prawodawca nie może takiej funkcji określić w akcie prawa miejscowego, jakim jest statut (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. II OSK 1017/17). Należy przy tym zauważyć, że z omawianego zapisu Statutów wynika zarazem, że sołtys jako przewodniczący rady sołeckiej miałby zarazem być jej członkiem, co nie jest dopuszczalne. Nie chodzi bowiem w zaskarżonym zapisie o przewodniczenie obradom rady sołeckiej, ale o bycie jej przewodniczącym. W efekcie Sąd stwierdził nieważność § 8 ust. 2 Statutów.

Skarga okazała się także zasadna odnośnie § 6 ust. 2 Statutów - w części dotyczącej słów: "w szczególności" użytych przed punktem 1 tego paragrafu. Zgodnie z powoływanym wyżej art. 35 ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.g. statut jednostki pomocniczej określa w szczególności organizację i zadania organów jednostki pomocniczej, a także zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd, że zadania sołectwa, sposób ich realizacji, w tym również zadania organów sołectwa, powinny zostać uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa i jego organów. Wynika to wprost z przywołanego wyżej art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g., w którym ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność uregulowania w statucie kwestii związanych z organizacją i zadaniami organów sołectwa. Przyjęcie odmiennego stanowiska umożliwiłoby przekazywanie organom sołectwa zadań w trybie pozastatutowym, zarówno przez radę gminy, jak i przez organ wykonawczy gminy, a taki porządek ustrojowy sołectwa byłby sprzeczny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1451/17; wyrok WSA w Łodzi z 20 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 27/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W analizowanych Statutach poprzez użycie słów: "w szczególności" zadania organu jednostki pomocniczej, jakim jest zebranie wiejskie, nie zostały określone w sposób wyczerpujący, przez co istnieje prawna możliwość i niebezpieczeństwo powierzenia zebraniu Wiejskiemu zadań przekraczających ustawowe (u.s.g.) i statutowe kompetencje tego organu. Stąd skarga została w analizowanym zakresie uwzględniona.

Podsumowując, z podanych wyżej powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części określonej w punkcie I wyroku, a na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w części dotyczącej § 5 ust. 3, § 9 ust. 1, § 15 ust. 1 i 7 oraz § 6 ust. 2 pkt 1 w zakresie w jakim określa, że do kompetencji Zebrania Wiejskiego należy odwołanie Sołtysa i Rady Sołeckiej lub poszczególnych jej członków.