Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 203/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 55 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 161
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej organ) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. P. (dalej skarżąca) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], odmawiającej potwierdzenia posiadania przez nią obywatelstwa polskiego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

W dniu [...] października 2016 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek M. P. o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] wydał w dniu [...] stycznia 2017 r. decyzję nr [...], mocą której odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Ze względu na datę wszczęcia postępowania w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P., organ odwoławczy - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że do jej rozstrzygnięcia znajdować winny zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2017 r., poz. 1462 t.j.). Wyjaśnił również, że dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu. Z akt sprawy wynika, że M. P. urodziła się w dniu [...] kwietnia 1947 r. w [...], jako M. M., córka J. i J. z domu S.. Dla stwierdzenia, czy Wnioskodawczym posiada obywatelstwo polskie - zgodnie z zasadą ciągłości obywatelstwa polskiego - niezbędne jest ustalenie, czy nabyła obywatelstwo polskie i nie utraciła go do dnia wydania decyzji. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy miarodajne są przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), obowiązującej w dacie urodzin skarżącej, tj. w dniu [...] kwietnia 1947 r. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 cyt. ustawy, obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie. Natomiast przepis art. 5 cyt. ustawy wskazywał, iż przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, a dzieci nieślubne obywatelstwo matki. Skarżąca powoływała się na posiadanie obywatelstwa polskiego przez oboje rodziców, tj. J. i J. M.. W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania ustalono, że ojciec strony J. M. posiadał obywatelstwo polskie, bowiem figurową! w spisie wyborców Głosowania Ludowego "Referendum" w [...] w 1946 r. Skarżąca nie przedłożyła natomiast żadnych dokumentów wskazujących na posiadanie obywatelstwa polskiego przez matkę – J. M. z domu S.. W tym stanie rzeczy, istotne było ustalenie czy skarżąca jest dzieckiem pochodzącym z małżeństwa J. i J., a więc czy może wywodzić nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa po swoim ojcu, czy też dzieckiem nie pochodzącym z małżeństwa swoich rodziców, a wówczas przez urodzenie nabywała obywatelstwo matki. W uzasadnieniu wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, skarżąca oświadczyła, że rodzice posiadali polskie obywatelstwo i pozostawali w związku małżeńskim. Jako dowód na zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców przedłożono [...] akt urodzenia skarżącej, w którym figuruje informacja, iż jej rodzice zawarli związek małżeński w dniu [...] maja 1946 r. w [...]. Przeprowadzone przez organ I instancji kwerendy archiwalne, mające na celu odnalezienie aktu małżeństwa rodziców Strony, m.in. w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...], Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Akt Nowych w [...] oraz [...] Instytucie Historycznym - dały wynik negatywny. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] lutego 2017 r. wystąpił do Konsulatu Generalnego RP w [...] z prośbą o ustalenie z USC Miasta [...], czy rejestrując urodzenie się Wnioskodawczyni rodzice skarżącej przedłożyli dokument potwierdzający zawarcie związku małżeńskiego przez J. i J.; na podstawie jakich informacji lub dokumentów dokonano wzmianki o zawarciu małżeństwa przez rodziców Strony; czy w dokumentach będących w posiadaniu USC w [...] znajduje się akt uznania M. M. /obecnie M. P./ przez J. M.. W dniu [...] lipca 2017 r. organ uzyskał odpowiedź z Konsulatu Generalnego RP w [...], z której wynika, iż zgodnie z odpowiedzią Urzędu Stanu Cywilnego Miasta [...] M. M. została wpisana do rejestru narodzin pod nr [...] wydanego w szpitalu [...] w [...] jako dziecko pochodzące ze związku małżeńskiego. Informacje dotyczące rodziców dzieci urodzonych w tym szpitalu nanoszone były w tamtym czasie na podstawie ustnych przekazów. Ponieważ w przywołanym powyżej rejestrze narodzin brak jest danych urzędu stanu cywilnego oraz numeru aktu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie małżeństwa przez rodziców skarżącej, Urząd Stanu Cywilnego w [...] zakłada, iż wpis o wymienionym małżeństwie do rozpatrywanego rejestru narodzin został dokonany również na podstawie ustnego przekazu. W ocenie organu, okoliczność, że informacja o zawarciu związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej została zamieszczona na podstawie oświadczeń jej rodziców powoduje, że nie można jej uznać za dowód na zawarcie związku małżeńskiego zgodnie z obowiązującym wówczas prawem polskim. Akt urodzenia może dowodzić jedynie faktu urodzenia się skarżącej w określonej dacie i miejscowości z rodziców wskazanych w tym akcie, a także okoliczności zgłoszenia owego aktu urodzenia dziecka. Nie jest on jednak dowodem na zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców dziecka a tym bardziej nie potwierdza ich obywatelstwa. Nie można było również uznać za dowód na zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej, figurowanie jej matki w kartach informacyjnych pozyskanych z ITS pod nazwiskiem ojca skarżącej. Po zakończeniu II wojny światowej osoby przebywające na terytorium [...] nie posiadały żadnych dokumentów tożsamości, a ich rejestracja następowała wyłącznie na podstawie oświadczeń.

Mając powyższe na uwadze pismem z dnia [...] lipca 2017 r. organ wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających zawarcie związku małżeńskiego przez jej rodziców - zgodnie z obowiązującym wówczas prawem polskim. Dodatkowo wskazano, iż w przypadku niezawarcia związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej, należy przedłożyć akt urodzenia jej matki oraz dokumenty potwierdzające posiadanie przez matkę obywatelstwa polskiego. Wezwanie do uzupełnienia materiału dowodowego o istotne dla rozstrzygnięcia dokumenty, pozostało bez odpowiedzi i do akt sprawy nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez matkę skarżącej obywatelstwa polskiego

Biorąc ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżąca jako dziecko nieślubne, mogła nabyć obywatelstwo polskie wyłącznie po swojej matce., zatem nie nabyła i nie posiada obywatelstwa polskiego.

Z takim stanowiskiem nie zgodziła się skarżąca, zaskarżając decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w całości i zarzucając jej:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 względnie art. 4 pkt 2 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwa polskiego po ojcu,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U.2014, poz. 1741), art. 76 § 1 k.p.a. oraz art. 1138 k.p.c. poprzez zanegowanie wiarygodności i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią [...] aktu urodzenia w zakresie "ślubnego" pochodzenia skarżącej,

3) naruszenie art. 7, 16 § 1, 76 § 1, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez dokonanie błędnych ustaleń w zakresie ustalenia pochodzenia skarżącej spowodowane zanegowaniem wiarygodności zgromadzonych w sprawie dokumentów urzędowych wskazujących bezpośrednio bądź pośrednio na "ślubne" jej pochodzenie.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2017 r., a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca wskazała, że dokonana przez Ministra ocena materiału dowodowego w zakresie ustalenia pochodzenia skarżącej jest błędna. Akt urodzenia skarżącej jest dokumentem urzędowym określającym datę i miejsce urodzenia oraz pochodzenie, wymienieni zostali oboje rodzice jako małżonkowie, nazwisko dziecka tożsame jest z nazwiskiem ojca. Zdaniem skarżącej brak jest podstaw prawnych do kwestionowania prawidłowości sporządzenia aktu urodzenia skarżącej i dodatkowej informacji pochodzącej z Urzędu Miasta z [...]. [...] akt urodzenia stanowił samodzielną i wystarczającą podstawę do ustalenia nabycia przez skarżącą na podstawie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 20 lutego 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego obywatelstwa polskiego po ojcu, a okoliczność posiadania przez niego obywatelstwa polskiego była bezsporna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 tj.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ze względu na datę wszczęcia postępowania w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez M. P., do jej rozstrzygnięcia znajdować winny zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2017 r., poz. 1462 t.j.), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2012 r. Zgodnie z art. 55 ust. 1 cyt. ustawy, decyzję w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego lub jego utraty wydaje właściwy wojewoda. Postępowanie we wskazanej wyżej sprawie - wszczęte na wniosek strony lub z urzędu - kończy decyzja deklaratoryjna, z której wynika, że według przeprowadzonej przez organ oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, strona ma lub nie ma obywatelstwo polskie.

Dla ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są natomiast przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu. Dla rozstrzygnięcia zastosowanie więc mają przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U. R.P. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), obowiązującej w dacie urodzin skarżącej, tj. w dniu [...] kwietnia 1947 r. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 tej ustawy, obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie. Natomiast przepis art. 5 wskazywał, iż przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, a dzieci nieślubne obywatelstwo matki.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca urodziła w [...], jako M. M., córka J. i J. z domu S.. Dla stwierdzenia, czy posiada obywatelstwo polskie - zgodnie z zasadą ciągłości obywatelstwa polskiego - niezbędne było ustalenie, czy nabyła obywatelstwo polskie i nie utraciła go do dnia wydania decyzji.

W trakcie postępowania organy ustaliły, że ojciec skarżącej – J. M. - posiadał obywatelstwo polskie, bowiem figurował w spisie wyborców Głosowania Ludowego "Referendum" w [...] w 1946 r. Skarżąca nie przedłożyła natomiast żadnych dokumentów wskazujących na posiadanie obywatelstwa polskiego przez matkę – J. M. z domu S..

Zatem w tym stanie rzeczy, organ słusznie przyjął, że dla rozstrzygnięcia statusu obywatelstwa skarżącej istotne jest ustalenie, czy jest ona dzieckiem pochodzącym z małżeństwa J. i J., tj. czy może wywodzić nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa po swoim ojcu, czy też dzieckiem nie pochodzącym z małżeństwa swoich rodziców, czego konsekwencją było nabycie obywatelstwa.

Z [...] aktu urodzenia skarżącej figuruje informacja, iż jej rodzice zawarli związek małżeński w dniu [...] maja 1946 r. w [...]. Okoliczności tej nie potwierdził akt małżeństwa rodziców skarżącej, poszukiwany przez organy w ramach kwerendy archiwalnej, m.in. w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...], Archiwum Państwowym w [...], Archiwum Akt Nowych w [...] oraz [...] Instytucie Historycznym. Z odpowiedzi Konsulatu Generalnego RP w [...] wynika, iż zgodnie z informacją Urzędu Stanu Cywilnego Miasta [...] M. M. została wpisana do rejestru narodzin nr [...] wydanego w szpitalu [...] w [...] jako dziecko pochodzące ze związku małżeńskiego, ale jednocześnie zaznaczono, że informacje dotyczące rodziców dzieci urodzonych w tym szpitalu, nanoszone były w tamtym czasie na podstawie ustnych przekazów.

W ocenie Sądu właściwy jest wniosek organu, że skoro w w/w rejestrze narodzin brak jest danych urzędu stanu cywilnego oraz numeru aktu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie małżeństwa przez rodziców skarżącej, to Urząd Stanu Cywilnego w [...] zakłada, iż wpis o wymienionym małżeństwie do rozpatrywanego rejestru narodzin został dokonany również na podstawie ustnego przekazu.

W powyższych okolicznościach organy właściwie przyjęły, że jeżeli informacja o zawarciu związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej w [...] w 1946 r. naniesiona do jej aktu urodzenia została zamieszczona na podstawie oświadczeń jej rodziców, to nie można tej informacji uznać za dowód na zawarcie związku małżeńskiego zgodnie z obowiązującym wówczas prawem polskim.

Sąd podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1410/15, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Odnośnie interpretacji art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2014, poz. 1741) oraz informacji zawartych w zagranicznym akcie urodzenia, należy stwierdzić, że ów akt może dowodzić jedynie faktu urodzenia się danej osoby w określonej dacie i miejscowości z rodziców wskazanych w tym akcie a także okoliczności zgłoszenia owego aktu urodzenia dziecka. Nie jest on jednak dowodem na zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców dziecka a tym bardziej nie potwierdza ich obywatelstwa. Akt sporządzono wyłącznie w oparciu o oświadczenie, brak jest wzmianki o przedstawieniu jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej.

Dlatego w ocenie Sądu organ rozpatrujący sprawę, dysponując jedynie wskazanym aktem urodzenia skarżącej, który nie stanowi dowodu potwierdzającego pozostawanie przez jej rodziców w związku małżeńskim, nie mógł uznać, że spełniona została przesłanka z art. 5 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, tj. że skarżąca nabyła z chwilą urodzenia obywatelstwo polskie po ojcu.

Nie można również uznać za dowód na zawarcie związku małżeńskiego przez rodziców skarżącej, figurowanie jej matki w kartach informacyjnych pozyskanych z ITS pod nazwiskiem ojca. Ma rację organ, że po zakończeniu II wojny światowej osoby przebywające na terytorium [...] nie posiadały żadnych dokumentów tożsamości, a ich rejestracja następowała wyłącznie na podstawie oświadczeń.

Sąd podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 747/10, że dla ustalenia tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności niewystarczające są także karty informacyjne, bowiem zawarte w nich dane wskazują jedynie, że dane osoby posługiwały się tym samym nazwiskiem oraz zamieszkiwały pod tym samym adresem. Informacje te nie są wystarczające do przyjęcia, że te osoby zawarły oni związek małżeński.

Skarżąca została wezwana do przedłożenia dokumentów potwierdzających zawarcie związku małżeńskiego przez jej rodziców zgodnie z obowiązującym wówczas prawem polskim. Jednocześnie pouczono ją, iż akt małżeństwa można uzyskać w trybie przepisu art. 40 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego lub art. 425 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Dodatkowo organ poinformował skarżącą, iż w przypadku niezawarcia związku małżeńskiego przez jej rodziców, skutecznego w świetle prawa polskiego, należy przedłożyć akt urodzenia matki oraz dokumenty potwierdzające posiadanie przez nią obywatelstwa polskiego. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Tym samym, w ocenie Sądu, prawidłowa była – w świetle zebranego materiału dowodowego – konkluzja organu, że skarżąca, jako dziecko nieślubne, mogła nabyć obywatelstwo polskie wyłącznie po swojej matce. W konsekwencji, skoro do akt sprawy nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez matkę skarżącej obywatelstwa polskiego, jedynym prawidłowym wnioskiem było stwierdzenie, że skarżąca nie nabyła i nie posiada obywatelstwa polskiego.

Reasumując: organ zasadnie odmówił wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez Panią M. P..

Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Czyni to niezasadnymi zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wskazanych w skardze.

W ocenie Sądu organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie stosując art. 7 i 77 Kpa. Także - zgodnie z dyspozycją art. 8 Kpa- z pełnym poszanowaniem reguł administrowania i konieczna wnikliwością przeprowadził postępowanie. W myśl przepisu art. 80 Kpa organ oparł swoją ocenę na przekonywujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia. - zgodnie z przepisem art. 107 par. 3 Kpa.

Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku