Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 134/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2024-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

P. T. - obywatel [...] (dalej: cudzoziemiec; skarżący; strona), reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "bezczynność oraz niezałatwienie sprawy w terminie" przez Wojewodę (dalej również: Wojewoda; organ) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wszczęte na wniosek cudzoziemca z dnia 20 września 2023 r. (data nadania pocztowego), który wpłynął do organu w dniu 26 września 2023 r.

Skarżący zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wniósł o: 1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczane akt organowi; 2) "dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego i bezczynności, którego dotyczy skarga"; 3) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi; 4) przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej do wysokości połowy określonej w 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej również: p.p.s.a.); 5) zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu cudzoziemiec wyjaśnił m.in., że Wojewoda pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, pomimo że nie został on wezwany przez Wojewodę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a wezwanie wystosowane do skarżącego przez Wojewodę Z. było nieskuteczne, bowiem zostało skierowane na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego i zostało podjęte przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji.

Cudzoziemiec zarzucił również organowi naruszenie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.), które skutkowało pozostawieniem jego wniosku bez rozpoznania. Stwierdził, że Wojewoda powinien był podjąć czynności zmierzające do załatwienia sprawy, a jeżeli jest w posiadaniu wniosku, który nadaje się do załatwienia wskutek uzupełnienia jego braków, powinien on zostać rozpatrzony merytorycznie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie.

W ramach przedstawienia stanu sprawy Wojewoda wyjaśnił, że w dniu 26 września 2023 r. cudzoziemiec wniósł do Wojewody Z. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek został przesłany pocztą z datą nadania: 20 września 2023 r. Wniosek ten zawierał braki formalne, w związku z tym pismem z dnia 26 października 2023 r. Wojewoda Z. wezwał cudzoziemca do ich uzupełnienia. W piśmie pouczono skarżącego, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. nieusunięcie braków formalnych wniosku w terminie do 18 grudnia 2023 r. (wyznaczony przez organ dzień osobistego stawiennictwa w siedzibie organu i uzupełnienia braków formalnych wniosku) lub nieustalenie nowego terminu wizyty spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Pismo to zostało przesłane na adres korespondencyjny wskazany przez stronę i skutecznie doręczono w dniu 3 listopada 2023 r.

W piśmie z dnia 15 listopada 2023 r. (wpływ do organu: 21 listopada 2023 r.) skarżący wniósł o przekazanie sprawy według właściwości miejscowej z uwagi na zmianę miejsca pobytu w Polsce i zamieszkiwanie w województwie wielkopolskim. Wobec tego, pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. wniosek skarżącego przekazano zgodnie z właściwością miejscową do Wojewody, zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769) – dalej u.c.

Wojewoda w dniu 14 maja 2024 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania z uwagi na nieusunięcie jego braków formalnych. Pismo w tej sprawie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 20 maja 2024 r.

Skarżący wniósł, za pośrednictwem Wojewody, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef UdSC) ponaglenie na niezałatwienie przez Wojewodę w terminie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy poprzez pozostawienie go bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2024 r. Szef UdSC uznał ponaglenie za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutów skargi wniesionej w piśmie z dnia 20 sierpnia 2024 r. (wpływ do Wojewody: 22 sierpnia 2024 r.), organ stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewoda stwierdził, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż wniosek strony został pozostawiony bez rozpoznania, ze względu na nieusunięcie jego braków formalnych. W tym zakresie wskazał na treść art. 105 ust. 1 i 2 u.c., wyjaśniając, że jeżeli wniosek nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Organ wyjaśnił, że Wojewoda Z. pismem z dnia 26 października 2023 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wyznaczając stronie termin do osobistego stawiennictwa oraz uzupełnienia pozostałych braków formalnych (ważny dokument podróży); wezwanie zostało wysłana na adres korespondencyjny wskazany przez cudzoziemca we wniosku i zostało skutecznie doręczone w dniu 3 listopada 2023 r. Brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wystosowania wezwania przez Wojewodę Z., czyli organ właściwy w danym momencie.

Równocześnie Wojewoda stwierdził, że niezasadne są zarzuty dotyczące nieskutecznego doręczenia tego wezwania, w związku z powyższym brak jest podstaw do żądania ponownego wzywania strony do usunięcia tych samych braków formalnych wniosku. W tym względzie organ wskazał na treść art. 43 k.p.a. Dodał, że niezasadność powoływania się przez skarżącego na nieskuteczne doręczenie wezwania znajduje również swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym dotyczącym skuteczności doręczenia pism w postępowaniu (art. 41 § 2 k.p.a.). Wskazał też na to, że Wojewoda Z. otrzymał dowód prawidłowego doręczenia swojego wezwania pod adresem korespondencyjnym, który wskazała strona, a powoływanie się na niewłaściwy adres do doręczeń może świadczyć jedynie o niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw przez skarżącego i brak aktualizowania tego adresu, o ile wówczas taka potrzeba istniała.

Wojewoda stwierdził, że braki formalne wniosku nie zostały przez skarżącego uzupełnione mimo prawidłowego wezwania i upływu terminu przeznaczonego na ich uzupełnienie, wobec czego organ pozostawił wniosek bez rozpoznania. Doręczenie stronie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami postępowania zostało potwierdzone również w przywołanym postanowieniu Szefa UdSC z dnia 12 lipca 2024 r.

Z ostrożności procesowej, w sytuacji uznania przez Sąd, że pozostawienie podania bez rozpoznania nie było skuteczne, Wojewoda podkreślił, że zarzuty dotyczące bezczynności są również niezasadne. Organ wskazał na to, że do postępowań w sprawie zezwoleń na pobyt, w tym na pobyt czasowy mają zastosowanie przepisy art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, ustanawiające szczególne reguły biegu terminów załatwiania spraw. Organ wyjaśnił, że w art. 112a ust. 1 u.c. wskazano od jakiej daty biegnie termin, o którym mowa w ust. 1 [decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni] i dopiero wystąpienie ostatniego ze zdarzeń powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy. Do dnia wniesienia skargi nie wystąpiło zdarzenie, które powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do załatwienia sprawy, będącej przedmiotem skargi, wniosek został bowiem złożony za pośrednictwem Poczty Polskiej, a zatem po jego złożeniu wymagane jest osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim. Do dnia złożenia skargi cudzoziemiec nie stawił się w urzędzie, a zatem termin do załatwienia sprawy nie rozpoczął biegu.

Poza tym Wojewoda zaznaczył, że bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r., o czym stanowi o tym art. 100c oraz 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej również: u.p.o.U.), która została zmieniona ustawą z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 854) przedłużającą obowiązywanie przepisu art. 100d do 30 września 2025 r. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Odnosząc się do żądania przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów) na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. Przepis ten dotyczy skarg, których przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje również bezczynność oraz przewlekłe prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawach załatwianych poprzez wydanie decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wobec tego trzeba zaznaczyć, że wniesiona skarga zarzucała Wojewodzie bezczynność w załatwieniu sprawy o udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (cel pobytu określony został we wniosku jako wykonywanie pracy).

Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi, należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym zadaniem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze zwłoka Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Jak już to zostało wyjaśnione, skarżący zarzuca Wojewodzie bezczynność w sprawie rozpoznania jego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy (i pracę) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda z kolei odpiera te zarzuty, odwołując się m.in. do przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.).

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że – po zapoznaniu się z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności zaś z argumentacją, która dotyczy również sygnalizowanych wcześniej problemów konstytucyjnych, jak i prawa międzynarodowego, w tym unijnego – w pełni zgadza się z poglądem, że w sytuacji gdy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu kiedy już obowiązywał art. 100d u.p.o.U. (przepis wszedł w życie 1 stycznia 2023 r.), to w okresie obowiązywania tego przepisu – jak i wcześniej przepisu art. 100c u.p.o.U. [uw. wł. Sądu] – terminy na załatwienie spraw nie biegły i nadal nie biegną (art. 100d ust. 1 u.p.o.U.), a tym samym nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (patrz np. wyroki z dnia: 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 801/24, 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 867/24, 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 925/24 i 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1301/24; 24 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1182/24 i 24 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1183/24; 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24 - dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przywołane przepisy art. 100c ust. 1 oraz art. 100d ust. 1 u.p.o.U. stanowią, że w okresie do dnia - odpowiednio: 31 grudnia 2022 r. (art. 100c ust. 1 pkt 1) i 30 września 2025 r. (art. 100d ust. 1 pkt 1 zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. - Dz.U. z 2024 r., poz. 854, zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 lipca 2024 r.) bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Ponadto w ust. 3 obydwu tych przepisów wskazano, że w powyższych okresach przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się (pkt 1) oraz organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Natomiast w ust. 4 stwierdzono, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Od razu należy zastrzec, że Sąd w niniejszym składzie uznaje, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nich spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, ale do także do spraw z udziałem wszystkich cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo (podobnie m.in. NSA w wyroku z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 2059/22, dostępnym jw.).

Sąd zarazem podkreśla, że brak jest w takiej sytuacji podstaw do uznania skargi za niedopuszczalną (w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), za czym przemawia również nowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak wyrok z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23 i wyrok z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23 (dostępne jw.). W wyrokach tych NSA, wskazując na podstawy do merytorycznego rozpoznania takiej skargi, jednocześnie stwierdził, że brak podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, o jakiej mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.U., należy wiązać z niemożnością wydania orzeczenia stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku uznania, że w sprawie znajdują zastosowanie art. 100c ust. 1 lub art. 100d ust. 1 tej ustawy, gdyż taka skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie, czy przepis art. 100d u.p.o.U. znajdował zastosowania w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Wymagało to m.in. odniesienia się do materii objętej postanowieniami dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 2011 r. nr 343, s.1).

Na pytania związane z powyższymi zagadnieniami udzielił odpowiedzi Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyżej przywołanych wyrokach z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 801/24, II OSK 867/24, II OSK 925/24 i II OSK 1301/24, do których to poglądów Sąd odwoła się w swoich dalszych rozważaniach.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dyrektywa 2011/98/UE nie reguluje zasad sądowej kontroli rozstrzygnięć wydanych na skutek rozpoznania wniosku o jedno zezwolenie, ograniczając się do obowiązku pouczenia strony, wobec której wydano negatywne rozstrzygnięcie, o sądzie lub organie administracyjnym, do którego dana osoba może złożyć odwołanie, oraz o terminie takiego odwołania (zob. art. 8 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE). Wspomniana dyrektywa w art. 5 ust. 2 akapit trzeci wprost zresztą przewiduje, że wszelkie skutki niepodjęcia decyzji w terminie przewidzianym w tym ustępie określa się w prawie krajowym. Regulacja ta potwierdza tylko zasadę autonomii proceduralnej państw członkowskich, zgodnie z którą zagadnienia proceduralne związane ze stosowaniem prawa unijnego nieuregulowane wyraźnie w tym prawie podlegają prawu krajowemu. W krajowym porządku prawnym zagadnienia związane z terminowym rozpoznawaniem wniosku u udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy zostały uregulowane przede wszystkim w art. 112a u.c. oraz, w zakresie nieuregulowanym w tym przepisie, w odpowiednich przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw oraz usuwania braków formalnych podań. W realiach niniejszej sprawy to jednak nie kwestia prawidłowej implementacji art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE w art. 112a u.c. lub kwestia wykładni art. 112a u.c. w zgodzie z postanowieniami wspomnianej dyrektywy miała kluczowe znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności skargi na bezczynność. Zasadnicze znaczenie miał tu bowiem art. 100d u.p.o.U., a ściślej rzecz ujmując art. 100d ust. 1 i 4 tej ustawy. W art. 100d ust. 1 u.p.o.U. uregulowano instytucję okresowego wstrzymania biegu terminów na załatwienie m.in. spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy. Z kolei w art. 100d ust. 4 u.p.o.U. przewidziano, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W art. 100d u.p.o.U. nie uregulowano kwestii długości terminów, w jakich powinien być rozpoznany wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Podobnie, przepis ten nie dotyczy zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter, a także implikacji wynikających z braku przedłożenia przez stronę wymaganych przez prawo informacji lub dokumentów. Ergo, art. 100d nie dotyczy materii, która została uregulowana w art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE, a w takim przypadku trudno mówić o bezpośrednim naruszeniu postanowień art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE przez art. 100d u.p.o.U.

Z niezgodnością prawa krajowego z prawem unijnym można mieć do czynienia również w przypadku, kiedy przepisy prawa krajowego, przyjmowane w ramach zasady autonomii proceduralnej, naruszają zasadę niedyskryminacji (inaczej: równoważności, ekwiwalentności) lub zasadę efektywności (inaczej: skuteczności). Innymi słowy, krajowe regulacje proceduralne, w przypadku stosowania unijnego prawa materialnego, nie mogą być mniej korzystne od uregulowań dotyczących podobnych roszczeń opartych na prawie krajowym, a nadto regulacje te nie mogą czynić realizację prawa unijnego niemożliwą lub nadmiernie utrudnioną (zob. np. wyrok TSUE z dnia 16 stycznia 2014 r., C-429/12, SIEGFRIED POHL v. ÖBB - INFRASTRUKTUR AG, pkt 23; R. Widdershoven, National Procedural Autonomy and General EU Law Limits, "Review of European Administrative Law", 2019, nr 2, s. 8-12).

W realiach niniejszej sprawy, z uwagi na specyfikę regulacji dotyczącej uprawnień przyznawanych cudzoziemcom na podstawie ustawy o cudzoziemcach, bezprzedmiotowe jest analizowanie ewentualnego naruszenia zasady równoważności (niedyskryminacji). Jeżeli zaś chodzi o zasadę efektywności, to ocena art. 100d winna uwzględniać cel oraz epizodyczny charakter tej regulacji, a także uwarunkowania systemowe, dotyczące praw gwarantowanych przez Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE C. z 2007 r. nr 303, poz. 1) - dalej też: KPP. Regulacje zawarte w art. 100d u.p.o.U. miały i mają nadal charakter czasowy (epizodyczny). Wymaga podkreślenia, że przedłużenie obowiązywania tego przepisu nie jest przy tym dowolne, ale skorelowane z przedłużaniem przez Radę Unii Europejskiej tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. decyzję wykonawczą Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz.U. L 2023/2409). Jeżeli chodzi z kolei o wspomniane wyżej uwarunkowania systemowe, to należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE jest mowa o "zwykłym obciążeniu pracą administracji państw członkowskich", z czego wynika, że nie dotyczy on problematyki sytuacji nadzwyczajnych, w tym poważnych kryzysów migracyjnych. Po drugie, prawa zagwarantowane we wtórnym prawie unijnym oraz w Karcie Praw Podstawowych, w tym prawo do dobrej administracji oraz prawo do sądu (zob. art. 41 i 47 KPP), mogą podlegać ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony m.in. interesu publicznego (zob. art. 52 ust. 1 KPP).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, regulacja zawarta w art. 100d u.p.o.U. stanowi proporcjonalne ograniczenie uprawnień cudzoziemców, uwzględniając opisane wyżej cele i charakter tej regulacji. Przy tym w art. 100d u.p.o.U. ustawodawca nie zwolnił organów administracji od obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 k.p.a., ale tylko przez pewien okres wyłączył możliwość domagania się przez cudzoziemca stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości za okres obowiązywania tej szczególnej regulacji oraz dochodzenia roszczeń związanych ze stwierdzeniem takiej bezczynności lub przewlekłości. Te same racje, które legły u podstaw przyjęcia, że art. 100d u.p.o.U. stanowi przejaw uzasadnionego, proporcjonalnego ograniczenia m.in. prawa do sądu gwarantowanego w art. 47 KPP, przemawiają za uznaniem, że wspomniany przepis ustawy o pomocy nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284) - dalej: EKPC. Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.U. nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium RP (zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4). W kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji należy jeszcze dodać, że ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być, w świetle art. 37 ust. 2 Konstytucji, dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli polskich oraz obywateli Unii Europejskiej (zob. np. wyrok TK z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt P 12/99, OTK 2000, nr 7, poz. 260 oraz postanowienie NSA z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 677/24 - dostępne jw.).

Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do kwestii ewentualnego naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC zauważył, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka decyzje dotyczące m.in. pobytu cudzoziemca na terytorium Państwa strony Konwencji nie dotyczą ustalenia praw lub obowiązków cywilnych ani zarzutów karnych przeciwko cudzoziemcowi w rozumieniu art. 6 Konwencji.

W takiej sytuacji Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela obecnie stanowiska przedstawionego m.in. we wcześniejszych wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2023 r. sygn. akt II SAB/Po 100/23 oraz z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt IV SAB/Po 129/23 i IV SAB/Po 130/23 (dostępnych jw.). Tym bardziej, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że art. 100c i 100d u.p.o.U. nie naruszają ani Konstytucji, ani KPP, a także art. 6 EKPC (patrz np. wyroki NSA z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt II OSK 801/24, 30 października 2024 r. sygn. akt II OSK 1303/24 i 13 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 821/24 - dostępne jw.).

W konsekwencji, w niniejszej sprawie kwestią o zasadniczym, rozstrzygającym znaczeniu było ustalenie, że wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu ówcześnie właściwego w sprawie w dniu 26 września 2023 r. W tym okresie obowiązywał już art. 100d u.p.o.U. i nadal obwiązuje w dniu orzekania przez tutejszy Sąd. W okresie obowiązywania przepisów art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U. terminy załatwienia sprawy nie biegną, a tym samym nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak już wspomniano, zgodnie z art. 100d ust. 4 u.p.o.U. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tego przepisu nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Z tych też powodów skarga podlegała oddaleniu. W takim stanie sprawy zbędne było odnoszenie się do zarzutów i kwestii prawidłowości pozostawienia przez Wojewodę bez rozpoznania wniosku pobytowego skarżącego - pisma z dnia 20 września 2023 r., co nastąpiło w piśmie z dnia 14 maja 2024 r. nr [...] Okoliczności związane z tym aspektem sprawy mogłyby mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia jedynie w sytuacji, w której brak byłoby podstaw do oddalenia skargi z uwagi na art. 100d u.p.o.U. (patrz: wyrok NSA z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23, dostępny jw.).

Co oczywiste, poza granicami niniejszej sprawy pozostawała także ocena postanowienia Wojewody z dnia 31 lipca 2024 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku skarżącego z dnia 20 września 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.