Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 229/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-07-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 254 § 1, art. 260.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za lipiec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 5 kwietnia 2013 r. Spółka A. (dalej jako skarżąca, wnioskodawczyni), reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za lipiec 2010r.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżąca wezwana została, do uiszczenia wpisu sądowego.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu złożonego wniosku podniesiono, iż wnioskodawczyni znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Według rachunku zysków i strat na koniec 2012 r. poniosła stratę w wysokości 888.485,30 zł. Z oświadczenia Spółki wynikało, że jej kapitał zakładowy wynosi 2.500.000 zł, zaś wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 4.657.599,66 zł. Stan środków zgromadzonych na dwóch rachunkach bankowych wynosił 0,00 zł. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier, zmieniły się całkowicie warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązujące przepisy nie dają możliwości uzyskania nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych oraz salonów gier. Podkreśliła, że obecnie istnieje możliwość kontynuowania działalności w oparciu o zezwolenia uzyskane na podstawie przepisów sprzed 1 stycznia 2010r. Taki stan prawny powoduje, że działalność prowadzona przez Spółkę, przy braku zmiany profilu dotychczasowej działalności zakończy się najpóźniej w 2015 r. Argumentując swój wniosek skarżąca wskazała, że drastyczna zmiana stanu prawnego doprowadziła do zapaści finansowej. Pomimo kontynuowania działalności w ramach uzyskanych wcześniej zezwoleń prowadzenie jej jest bardzo utrudnione z uwagi na działalność różnych organów państwa, których kontrole są nastawione na likwidację tego segmentu rynku usług rozrywkowych. Podniosła, że nowa ustawa spowodowała, że posiadane przez nią automaty stały się rzeczami bez wartości. Oświadczyła, iż nie posiada środków na opłacenie tzw. wpisowego, gdyż przychody skarżącej w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Środki uzyskiwane przez stronę z uwagi na podwyżkę podatku od gier z 180 euro na 2.000 zł przeznaczane są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje około 200 automatów, co stanowi 71% stanu funkcjonujących urządzeń pod rządami ustawy sprzed 1 stycznia 2010r., w konsekwencji czego nie posiada środków na bieżącą działalność. Wskazała także, że łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest Spółka znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Dodatkowo stwierdziła, że środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Polsce jak i za granicą nie da się sprzedać.

Podała także, że oba posiadane rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości ponad 8.700.000 zł

W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), wnioskodawczyni przy piśmie z dnia 28 maja 2013 r. przedłożyła: wyciągi z dwóch rachunków bankowych za ostatnie pięć miesięcy, oświadczenie w sprawie dokonywania dopłat przez wspólników Spółki, sprawozdanie finansowe za rok 2011, zestawienie środków trwałych za rok 2012 i na dzień 1 maja 2011 r., odpisy deklaracji na podatek od towarów i usług za styczeń- kwiecień 2013 r., a ponadto oświadczenie o nie posiadaniu udziałów w innych podmiotach i odpis umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w uzasadnieniu którego podniosła, że przywoływane wielomilionowe obroty Spółki w ostatnim okresie mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, a w żadnym razie nie w realnym wymiarze wpływów, z których dodatkowo musi zostać opłacony podatek od gier, koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier oraz bieżącą obsługą administracyjną. Powstała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych. Obecnie skarżąca nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych, gdyż każda nadwyżka podlega zajęciu z tego tytułu. Spółka wzywana jest do uregulowania kolejnych należności tytułem wpisów w analogicznych sprawach toczących się przez WSA we Wrocławiu, WSA w Lublinie i WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Wskazała, że korzystała niedawno z instytucji dopłat wspólników, jednak ta operacja nie przyniosła znacznej poprawy kondycji finansowej. Nie ma więc racjonalnej podstawy do założenia, że kolejne dopłaty sytuację odmienią.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a. postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie.

Wyjątek od powyższej zasady przewidziany jest m.in. w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z którym Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym całkowite zwolnienie może nastąpić w sytuacji, gdy wykazana zostanie niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona będąca osobą prawną może uzyskać częściowe zwolnienie, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt. GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.).

Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawcą jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie.

Oceniając sytuację finansową Spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Spółka wskazuje, iż jej sytuacja finansowa jest zła i stale się pogarsza, w związku z wprowadzeniem ustawy o grach hazardowych, jej dochody znacząco zmalały.

W ocenie Sądu wprowadzona zmiana legislacyjna – mając na uwadze obrót jaki Spółka wykazuje - nie przemawia za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest bowiem wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Tymczasem mimo wskazywanych trudności wnioskodawczyni nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, zaś z analizy zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r. bezsprzecznie wynika, że skarżąca prowadzi działalność znacznych rozmiarów – wysokość przychodu ze sprzedaży 165.886.042,86 zł oraz wysokości kosztów działalności 168.498.303,68 zł. Z odpisów deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do kwietnia 2013 r. wynika, zaś że zadeklarowany przez spółkę obrót wyniósł ponad 40.000.000 zł. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż obroty Spółki mają wyłącznie tak duża skalę tylko w ujęciu księgowym. Wskazywane przez nią koszty w postaci: podatku od gier, koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier, bieżąca obsługa administracyjna, stanowią normalne koszty działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga przy tym, że fakt poniesienia kosztu wiąże się z wcześniejszym uzyskaniem środków na jego pokrycie. Skoro Spółka ponosi wielomilionowe koszty, nie sposób przyjąć, że wskazane przez nią przychody są jedynie przychodami księgowymi. Pomimo wykazywanej straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Spółka obraca nadal środkami wielokrotnie przewyższającymi wysokość kosztów postępowania. Zwrócić należy także uwagę, że Spółka na mocy umowy z dnia 1 maja 2012 r. ponosi comiesięczne ryczałtowe wynagrodzenie w kwocie 4.500 zł z tytułu świadczenia usług przez profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo wskazać należy, że na dzień 31 grudnia 2011 r. posiadała środki trwałe o wartości 6.657.599,66 zł, zaś na koniec 2012 r. o wartości 4.657.599,66 zł. Spadek wartości środków trwałych zapewne spowodowany jest dokonanym odpisem amortyzacyjnym, a zatem ma charakter niepieniężny. Podkreślić przy tym należy, że z bilansu za rok 2011 wynika, że w skład środków trwałych wchodzą budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości na koniec 2010 – 944.999,94 zł, zaś na koniec 2011 r. – 618.916,02 zł., urządzenia techniczne i maszyny o wartości 4.444,59 zł oraz inne środki trwałe o wartości 6.034.084,05 zł. Zatem nie sposób przyjąć argumentacji skarżącej, iż najważniejszym majątkiem trwałym w Spółce są automaty do gier, które obecnie zalegają w magazynach, albowiem nie ma na nie jakiegokolwiek popytu. Ponadto wnioskodawczyni posiadała na koniec 2011 r. krótkoterminowe aktywa finansowe o wartości 3.014.022,95 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 863.386,70 zł. Wskazać przy tym należy, że także z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunku bankowym prowadzonym przez banku B. saldo na dzień 14.05.2013 r. wynosiło 21.113,44 zł. Dodatkowo z przedstawionych dokumentów księgowych Spółki wynikało, że w 2011 r. nastąpiło zmniejszenie jej zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu (kredytów) z kwoty 2.322.222,56 zł (na 31.12.2010 r. ) do kwoty 1.959.635,39 zł ( na 31.12.2011 r.).

Skarżąca podniosła również, że wskazane przez nią rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym Okoliczność ta w ocenie Sądu nie może przemawiać jednak za zwolnieniem od kosztów sądowych. Sam fakt zabezpieczenia nie stanowi bowiem automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Podkreślić trzeba, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09, LEX nr 564255). W razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego. Zatem tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku.

Sąd rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wziął pod uwagę także koszty sądowe jakie strona jest obowiązana ponieść uwzględniając wszystkie toczące się lub oczekujące na rozpoznanie sprawy zawisłe przed tutejszym Sądem oraz konieczność poniesienia kosztów sądowych w sprawach zawisłych przed WSA w Gorzowie Wielkopolskim, WSA we Wrocławiu oraz WSA w Lublinie.

Biorąc pod uwagę powyższe jak również fakt, że wysokość wpisów w 13 sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem wynosi 13.675 zł, uznano, że sytuacja finansowa Spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka posiada bowiem wciąż majątek, który pozwoli uiścić należne koszty sądowe. Tym samym nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 246 § 2 p.p.s.a.

Z tych względów na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.