Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1312/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i ust. 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1398 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r., poz. 1493), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez płatnika składek - E. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą E. (dalej: "Płatnik", "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję nr [...], dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] kwietnia 2017 r., stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym K. K. (dalej: "Zainteresowany", "Uczestnik"), z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz, 1740, z późn. zm., dalej: "K.c.") stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz Płatnika w okresie: od 1 grudnia 2013 r. do 31 października 2014 r.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. pismem z dnia 19 grudnia 2016 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Zainteresowanego z tytułu umów o świadczenie usług, nazwanych przez strony "umową o dzieło", zawartych z Płatnikiem w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 31 października 2014 r.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał ww. decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., którą stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Uczestnika z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia we wskazanym okresie na rzecz płatnika składek: E.

Następnie po rozpatrzeniu odwołania Płatnika od tej decyzji, Prezes NFZ wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2017 r.

W uzasadnieniu po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, wyjaśnił, że pomiędzy Zainteresowanym, a Płatnikiem zawarto:

- "umowę o dzieło" z [...] grudnia 2013 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 216,75 zł brutto,

- "umowę o dzieło" z [...] stycznia 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 stycznia 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 154,70 zł brutto,

- "umowę o dzieło" z [...] lutego 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 28 lutego 2014 r., Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 204,00 zł brutto,

- "umowę o dzieło" z [...] marca 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 marca 2014 r., Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 207,45 zł brutto,

- "umowę o dzieło" z [...] kwietnia 2021 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 30 kwietnia 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 131,00 zł brutto,

- "umowę o dzieło" z [...] maja 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 maja 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 146,05 zł brutto.

- "umowę o dzieło" z [...] czerwca 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 30 czerwca 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 140,35 zł brutto.

- "umowę o dzieło" z [...] lipca 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 lipca 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 110,00 zł brutto.

- "umowę o dzieło" z [...] sierpnia 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 sierpnia 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 173,93 zł brutto.

- "umowę o dzieło" z [...] września 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 30 września 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 176,89 zł brutto.

- "umowę o dzieło" z [...] października 2014 r., zgodnie z którą Wykonawca zobowiązuje się do wykonania pracy pt: "zmontowanie elementów złączy meblowych" w terminie do 31 października 2014 r. Zgodnie z przedmiotową umową Wykonawcy za wykonanie "dzieła" przysługuje wynagrodzenie w wysokości 73,72 zł brutto.

Z postanowień ww. umów wynika ponadto, iż odbiór dzieła odbywał się w siedzibie Zamawiającego.

Płatnik składek nie zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanego w związku w wykonywaniem przedmiotowych umów.

Następnie Prezes NFZ, wskazał, że trudno uznać, że ww. umowy polegały na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła (w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w K.c.). Organ stwierdził, że "Zmontowanie elementów złączy meblowych", stanowi jeden z elementów prac, zmierzających do powstania danej rzeczy. Montaż polegał na wkręceniu śrubki, wciśnięciu sztyftu i mimośrodu. Na skutek działania Zainteresowanego nie powstała zatem nowa rzecz, która uprzednio nie istniała (dzieło), ale złożony został utworzony jedynie element. Organ dodał, że czynności wykonywane przez Zainteresowanego nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech czy umiejętności, poza umiejętnościami zawodowymi, wyuczonymi. Praca ta, zasadniczo mogła zostać wykonana przez każdą osobę, która nabędzie odpowiednie przygotowanie zawodowe, praktyczne. Tymczasem wkład w postaci wykorzystanych umiejętności praktycznych wykonawcy, wynikających z jego doświadczenia zawodowego w zakresie wykonywanej pracy, jest elementem obowiązku starannego działania. Organ podkreślił, że prace wykonywane w ramach przedmiotowych umów były ściśle związane z zakresem działalności firmy lub były niezbędne dla prowadzenia przez firmę działalności o wskazanym profilu. Prace były wykonywane przy użyciu komponentów pochodzących od Płatnika i stanowiły część większej całości prac akordowych w zorganizowanej produkcji. Zatem Zainteresowany nie wykonywał żadnego dzieła, a jedynie uczestniczył/współuczestniczył w jednym z procesów zmierzających do powstania złączy meblowych. Prace te należy traktować jako realizowanie jakiegoś etapu procesu. Charakter czynności nie stanowił wykonywania określonego dzieła, a jedynie staranne działania poprzez świadczenie określonych powtarzalnych czynności na rzecz zamawiającego, według z góry określonych norm, instrukcji, wytycznych nałożonych przez obowiązujące przepisy lub zamawiającego, poprzez co nie zmierzały one do osiągnięcia konkretnego rezultatu charakterystycznego dla umowy o dzieło. Są to elementy charakterystyczne dla umowy zlecenia, gdzie zlecone czynności faktyczne często wymagają ich powtarzalności. Z uwagi na powyższe trudno również byłoby wskazać, iż Zainteresowanemu towarzyszyła swoboda w wykonywaniu przedmiotowych umów.

Organ uznał, że w niniejszej sprawie nazwanie umowy umową o dzieło nie przesądza ojej charakterze. Przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło, podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają przeważające cechy właściwe dla umowy o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego.

Prezes NFZ stwierdził, że przedmiot umowy został określony w sposób zbyt ogólny, generalny. Strony nie wskazały cech charakterystycznych mającego powstać dzieła, dzięki którym płatnik składek mógłby – dokonując odbioru - sprawdzić poprawność ich wykonania. W związku z powyższym, przedmiot spornej umowy nie jest poddawany sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych według kryteriów obiektywnych i powszechnie sprawdzalnych. Z samych umów nie wynika ponadto, iż to Zainteresowany, jak w przypadku umów o dzieło - przeciwieństwie do Płatnika miał brać na siebie odpowiedzialność wobec osób trzecich za prawidłowe wykonanie dzieła. Wobec powyższego, za skutki czynności wykonywanych przez Zainteresowanego odpowiedzialność wobec osób trzecich musiał ponosić zamawiający.

Prezes NFZ uznał, że decyzja I instancji nie uchybiła przepisom postępowania.

Na powyższą decyzję Prezesa NFZ z [...] lutego 2021 r., Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

1) zaniechanie należytego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, w tym pominięcie bądź to zignorowanie zgłaszanych wniosków dowodowych na etapie postępowań przed NFZ, zarówno z dokumentów jak i z osobowych źródeł dowodowych, wskutek czego w sprawie pominięto wszelką inicjatywę dowodową Skarżącego, z góry i arbitralnie przyjmując, że dowody te nie mają rzekomo żadnego znaczenia w sprawie, a także wadliwą ocenę zgromadzonych dowodów – w wyniku czego nastąpiło naruszenie przez organ art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i § 2 K.p.a.,

2) nierozpoznanie względnie nieuzasadnione pominięcie zgłoszonego do sprawy wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji,

3) rażące naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., poprzez wydanie decyzji przez organy obu instancji bez zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności w sytuacji zaniechania przesłuchania Skarżącego,

4) naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej określonych w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 K.p.a., skutkujące ostatecznie naruszeniem prawa do obrony interesu Skarżącego oraz naruszeniem prawa do wypowiedzenia się w sprawie,

5) naruszenie art. 108 § 1 K.p.a., poprzez wadliwe i niepełne uzasadnienie decyzji I instancji,

6) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie i poczynienie wadliwych ustaleń w sprawie,

7) naruszenie prawa formalnego, w tym niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, zaniechanie obowiązku zgromadzenia i przeprowadzenia materiału dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności, oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym, w tym wyłącznie na treści umów o dzieło i rachunków (których zresztą ocena w świetle treści umów i zasady swobody zawierania umów powinna była prowadzić do wniosku, że Skarżący zawarł z Zainteresowanym umowy o dzieło, jako umowy rezultatu),

8) naruszenie prawa materialnego, w tym: art. 627 K.c., poprzez jego niezastosowanie, art. 734 K.c., poprzez jego niesłuszne i błędne zastosowanie, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – poprzez przyjęcie, że Skarżący zawarł z Zainteresowanym umowę o świadczenie usług, która podlegać powinna oskładkowaniu składkami na ubezpieczenie zdrowotne, podczas gdy osoba ta zawarła i wykonywała na rzecz Skarżącego umowy o dzieło, w ramach których uzyskiwała rezultat materialny, za który była odpowiedzialna i z którego to rezultatu była rozliczana.

Skarżący zarzucił ponadto oparcie decyzji, w sposób bezkrytyczny na wadliwych i bezzasadnych ustaleniach z protokołu z kontroli ZUS w w/w sprawie, które to ustalenia z kontroli ZUS okazały się wadliwe i sprzeczne ze stanem faktycznym, w tym w szczególności z zeznaniami zainteresowanych, które to zostały przedstawione organowi na piśmie tj. na następujących dokumentach:

1) protokół z przesłuchania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych L. B.,

2) protokół z przesłuchania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych D. M.,

3) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a D. M.,

4) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a U. C.,

5) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a D. J.,

6) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a W. K.,

7) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a L. B.,

8) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a A. G.,

9) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a B. P.,

10) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a S. K.,

11) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a M. K.,

12) porozumienie zwarte pomiędzy E. B. a M. K..

Zdaniem Skarżącego z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, iż zgodnym celem i zamiarem stron było zawarcie umowy o dzieło, gdyż w szczególności:

- rezultat umów był doprecyzowany na podstawie rysunków technicznych,

- wynagrodzenie było uzależnione od osiągnięcia rezultatu wykonawcy i osiągnięcia go w wyznaczonym terminie’

- wykonawca odpowiadał z tytułu rękojmi np. w przypadku wykonania dzieła niezgodnie z umową musiał poprawić dzieło - za poprawę nie otrzymywał dodatkowego wynagrodzenia,

- umowy cechowały się brakiem stosunku zależności, podporządkowania wykonawcy, nie były wykonywane w miejscu i czasie wskazanym przez zamawiającego, a wykonawca samodzielnie organizował sobie warunki wykonywania umowy o dzieło ponosząc samodzielnie koszty z tym związane, a nadto mógł dobierać sobie według własnego uznania osoby do pomocy w wykonywaniu umowy,

- wynagrodzenie było określane ryczałtowo przy pomocy cennika, który to określał cenę jednostkową,

- każde wykonane dzieło danego wykonawcy było indywidualnie oznaczane celem ustalenia wykonawcy i dochodzenia ewentualnej odpowiedzialności za wady dzieła.

W uzasadnieniu skargi Skarżący uargumentował podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, charakter prawny umów zawartych przez Skarżącego z Uczestnikiem. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło, czy też inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestnik podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tych umów.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Uznanie, iż sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Skarżący był obowiązany, jako płatnik składek, do obliczania i pobierania składek z dochodu ubezpieczonego oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów należy wskazać, że zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).

Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności.

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.).

Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 K.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 K.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 K.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 K.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 K.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)".

Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej analizy oraz oceny spornych w niniejszej sprawie umów, poprzez dokonanie odpowiednich i wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz prawidłowe zastosowanie obowiązujących przepisów prawa, co doprowadziło do prawidłowych wniosków, iż zakwestionowane umowy zawarte przez Skarżącego z Zainteresowanym były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie umowami o dzieło.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że Zainteresowany zawarł z Płatnikiem jedenaście znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy umów nazwanych przez strony "umowami o dzieło". Przedmiotem wszystkich umów było: "zmontowanie elementów złączy meblowych".

Z przedstawionej powyżej analizy orzecznictwa i piśmiennictwa wynika, że istotnym elementem umowy o dzieło jako umowy rezultatu, o której mowa w art. 627 K.c., jest skonkretyzowanie dzieła podlegającego wykonaniu. Jest to istotny element umowy o dzieło ze względu na późniejszy odbiór działa będącego wynikiem nie samego faktu wykonania przedmiotu zamówienia, lecz wykonania go w określony sposób. Ponadto z powyższej analizy wynika, że umowa o dzieło zakłada nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy. W niniejszej sprawie, żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Zainteresowany i Płatnik zawarli jedenaście identycznych umów, co wyklucza nietrwałość i jednorazowość stosunku prawnego. Co istotne jednak, w spornych umowach w żaden sposób nie skonkretyzowano dzieła podlegającego wykonaniu. Nie stanowi skonkretyzowania dzieła przedstawienie przedmiotu umów jako "zmontowanie elementów złączy meblowych", które jest ogólnym opisem pracy, czynności jakie mają być wykonane w ramach zawartych umów przez wykonawcę.

Wskazane powyżej cech umowy o dzieło, a więc skonkretyzowanie dzieła oraz nietrwałość stosunku prawnego łączącego strony zawartej umowy, wyróżniają umowy o dzieło od umów zlecenia oraz od umów, o których mowa w art. 750 K.c., a których charakter określony jest przez staranne działanie. Sporne umowy nie spełniają tych cech, a sam przedmiot umowy jednoznacznie wskazuje, że są to umowy, których wykonanie charakteryzuje staranne działanie w zakresie zmontowania elementów złączy meblowych. Żadne z postanowień spornych umów nie zawiera szczegółowego określenia wymagań, szczególnych specyfikacji, którym powinno odpowiadać wykonanie przedmiotu umów, ale również same zmontowane elementy bliżej nieokreślonych złączy meblowych. Z umów wynika jedynie, że Płatnik wyda Zainteresowanemu wszelkie niezbędne materiały i narzędzie, z których Zainteresowany miał się rozliczyć i zwrócić po wykonaniu "dzieła", które miało być wykonane w określonym terminie. Odbiór miał nastąpić w siedzibie Płatnika, a Zainteresowanemu przysługiwało odpowiednie wynagrodzenie. W umowach brak jakiejkolwiek specyfikacji i indywidualizacji samego rezultatu ich wykonania, odpowiadającego dziełu w rozumieniu art. 627 K.c.

Należy również zgodzić się z Prezesem NFZ, że "zmontowanie elementów złączy meblowych", polegające na łączeniu określonych wyprodukowanych wcześniej elementów, stanowiło też jeden z etapów prac, zmierzających do wytworzenia innego przedmiotu, w skład którego wchodzą zmontowane elementy złączy meblowych. Czynności natomiast wykonywane przez Zainteresowanego nie miały cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagały od wykonawcy posiadania specyficznych cech, umiejętności, czy wiedzy poza zaznajomieniem się z instrukcją montażu. Praca ta więc, zasadniczo mogła zostać wykonana przez każdą osobę, przy dołożeniu odpowiedniej staranności działania. Prezes NFZ zasadnie zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie, prace wykonywane w ramach przedmiotowych umów były ściśle związane z zakresem działalności firmy lub były niezbędne dla prowadzenia przez firmę działalności o profilu meblarskim, wykonywane przy użyciu komponentów pochodzących od Płatnika. Zainteresowany nie wykonywał zatem dzieła, a jedynie pracę, która mogłaby być również wykonana w ramach kodeksowej umowy o pracę. Zainteresowany wykonywał prace stanowiące etap procesu produkcji meblarskiej, które jednak nie stanowiły wykonywania określonego dzieła, lecz czynności wymagających starannego działania w ramach świadczenia usług wynikających ze spornych umów na rzecz zamawiającego Płatnika, według z góry określonych norm, instrukcji, wytycznych nałożonych przez obowiązujące przepisy lub zamawiającego, poprzez co nie można uznać, że zmierzały one do osiągnięcia konkretnego rezultatu charakterystycznego dla umowy o dzieło. Były to więc czynności charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, gdzie zlecone czynności często wymagają ich powtarzalności. Z uwagi na to trudno również byłoby wskazać, iż Zainteresowanemu towarzyszyła swoboda w wykonywaniu przedmiotowych umów. Wypełniane zadania w ramach przedmiotowych umów nazwanych przez strony "umowami o dzieło", nie mogą zostać zakwalifikowane, jako realizacja umów o dzieło, gdyż zadania te polegały jedynie na dokonywaniu czynności z należytą starannością.

W konsekwencji powyższego Sąd doszedł do przekonania, że Zainteresowany zobowiązał się jedynie do starannego przeprowadzenia wszystkich czynności, przy czym fakt wykonywania określonych czynności objętych spornymi umowami, nie stanowi rezultatu w rozumieniu art. 627 K.c. Tak ukształtowane zobowiązanie nie cechuje się elementami konstytutywnymi umowy o dzieło.

Z tych względów Sąd stwierdza, że Prezes NFZ, prawidłowo uznając sporne umowy za umowy o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 w związku z art. 734 i nast. K.c., a w konsekwencji prawidłowo uznając, że Zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania tych umów, w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 31 października 2014 r., nie naruszył art. 627 K.c., poprzez jego niezastosowanie, art. 734 K.c., poprzez jego niesłuszne i błędne zastosowanie oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach i art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd stwierdza również, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Prezesa NFZ przepisów postępowania tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 3 (Skarżący mylnie wskazał art. 108 § 1 zarzucając wadliwe i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji) K.p.a.

W ocenie Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, dokonując przy tym jego wszechstronnej, pełnej oceny, w szczególności prawidłowej analizy postanowień spornych umów. Prezes NFZ prawidłowo ocenił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i pozwalał na przyjęcie, że sporne w niniejszej sprawie umowy były umowami o świadczenie usług. Przedłożone natomiast przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego materiały dowodowe, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, wymienione przez Skarżącego w skardze, nie mogły mieć wpływu, ze względów wyjaśnionych powyżej, na odmienną ocenę charakteru prawnego spornych umów. Ponadto Sąd stwierdza, że stanowisko wyrażone w spornych decyzjach zostało przedstawione w sposób jasny, szczegółowy i wyczerpujący – odpowiadający przy tym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Z tych względów nie można również uznać, że Prezes NFZ uchybił wynikającym z art. 9 i art. 11 K.p.a., zasadom informowania stron i przekonywania.

Sąd stwierdza, że w następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a także analizy argumentacji podniesionej przez Skarżącego, zarówno Prezes NFZ, jak i organ I instancji, wydając obie decyzje administracyjne, prawidłowo zastosowali przepisy prawa materialnego. Organy nie dopuściły się także naruszeń procedury administracyjnej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), dodanego na podstawie art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) zmieniającej wyżej wymieniona ustawę z dniem 16 maja 2020 r.