Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1072/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 17, art. 23 oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2017.1952 ze zm.), art. 104 i 107 kpa (Dz.U. 2017. 1247 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r., w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z dnia 30 grudnia 2015 r.poz. 2284), Prezydent Miasta odmówił A. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem M. M. (PESEL [...]).

W uzasadnieniu decyzji przywołano przepisy mające w sprawie zastosowanie tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że M. M. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. M. reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca podniosła, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2018 r., wydanym do sygn. akt [...] M. M. wymaga konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Decyzją z dnia 31 lipca 2018 r. ([...]) na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 §1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, co następuje:

W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie - z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma treść orzeczenia o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 lipca 2017 roku, nr [...] (k. 25 i k. 26 akt sprawy), zmienionego wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2018 roku, wydanym do syg. akt [...] (karta 17 i karta 18 akt sprawy).

Z treści tych dokumentów nie wynika, aby M. M. PESEL: [...] posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2018 roku, wydanym do sygn. akt [...] orzeczono o konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji karta 17 i karta 18 akt sprawy). Tymczasem, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w treści tego przepisu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem organu treść wyroku Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2018 roku, wydanego do sygn.. akt [...] (k. 17 i 18 akt sprawy) nie uprawnia do przyznania A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając mu naruszenie przepisów:

- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie, mimo że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zastosowanie tj. spełnienie przez skarżącą przesłanek z niego wynikających;

- art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że organ I instancji słusznie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny i merytoryczny; dokonanie dowolnej i wybiorczej oceny materiału dowodowego, w sytuacji gdy organ I instancji pominął całkowicie iż skarżąca zaskarżyła jedynie jeden punkt orzeczenia, który został zmieniony wyrokiem Sądu Rejonowego, natomiast pozostała część orzeczenia uprawomocniła się.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego ewentualnie o uchylenie również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017.1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona zgodnie z powyższymi zasadami doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, zachodzi więc konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji był art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2017.1952 ze zm.), dalej u.ś.r., który to przepis w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stan faktyczny sprawy w zakresie dotyczącym sprawowania opieki nad 12 letnim synem przez skarżącą nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonych dokumentów. Syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych i niepełnosprawność ta datuje się od urodzenia. Skarżąca nie pracuje i nie jest zarejestrowana w GUP. Nie budzi także wątpliwości, że Orzeczeniem o Niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9 marca 2015r. [...], (kolejnym, poprzednie z 2011 r., z 2013 r. ) uznano, że syn skarżącej wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (k. 28 akt adm.). Kolejnym orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności (dalej "Powiatowy Zespół") z dnia 25 kwietnia 2017 r. , [...] (k. 30) odmówiono wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W jego uzasadnieniu wskazano, że orzeczenie z dnia 9 marca 2015 r. nie utraciło ważności, syn skarżącej wymaga zapewnienia mu stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, natomiast nie wymaga zapewnienia mu całkowitej pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Orzeczenie powyższe zostało utrzymane w mocy Orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (dalej "Wojewódzki Zespół") z dnia 11 lipca 2017 r., [...] (k. 26 akt adm.). Od powyższego orzeczenia skarżąca odwołała się do Sądu. Wyrokiem z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 lipca 2017 r. ustalając, że syn skarżącej wymaga konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (....), (k. 22 akt adm.). Odpis powyższego wyroku został dołączony przez skarżącą do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Należy stwierdzić, że organy rozpatrując wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 i 80 kpa. Nie rozpatrzyły bowiem całego materiału dowodowego i nie oceniły w sposób prawidłowy, na podstawie jego całokształtu, czy skarżąca wnosząc o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad synem, wykazała istnienie przesłanek, o których mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ocena tego materiału została dokonana przez organy pobieżnie i wyrywkowo, co doprowadziło do błędnych ustaleń skutkujących odmową przyznania prawa do świadczenia. Należy podkreślić, co wynika jednoznacznie z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia 25 kwietnia 2017 r. utrzymanego w mocy przez Wojewódzki Zespół, że odmawiając skarżącej zmiany orzeczenia z dnia 9 marca 2015 r. wskazano wyraźnie, że orzeczenie to nie utraciło ważności, czyli, że syn skarżącej wymagał konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji na mocy ww. orzeczenia. Natomiast zmiana dokonana przez Sąd wyrokiem z dnia 20 marca 2018 r. dotyczyła wyłącznie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia 25 kwietnia 2017 r. w zakresie orzeczenia iż, że syn skarżącej wymaga konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skoro więc orzeczenie z dnia 9 marca 2015 r. nie utraciło ważności, a Sąd jak wyżej (odpis Wyroku, k. 22 akt adm.), to należało uznać, że aktualne są obydwa orzeczenia – zarówno Powiatowego Zespołu z dnia 9 marca 2015 r. , jak i Wojewódzkiego Zespołu z dnia 11 lipca 2017 r. zmienione Wyrokiem z dnia 20 marca 2018 r. Zatem na mocy dwóch orzeczeń, które uzupełniają się należało uznać, że syn skarżącej wymaga zapewnienia mu stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, oraz wymaga konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Raz jeszcze podkreślić należy, że brak jakichkolwiek dowodów na to, aby zmienione zostało orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia 9 marca 2015 r. Zmiany takiej nie dokonano ani orzeczeniem Powiatowego Zespołu z dnia 25 kwietnia 2017 r. , ani orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu z dnia 11 lipca 2017r., ani też Wyrokiem Sądu z dnia 20 marca 2018 r. sygn.. akt [...]. Z wyżej wskazanych względów należy uznać, że na skutek wydania ww. Wyroku i przy istnieniu aktualnego na dzień orzekania przez organy w niniejszej sprawie orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia 9 marca 2015 r. spełniona jest przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. legitymowanie się przez syna skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pobieżny nie dostrzegł zupełnie powyższej okoliczności organ pierwszej instancji, zaś organ odwoławczy powielił treść błędnego rozstrzygnięcia. doprowadziło to do bezzasadnej, wbrew treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Ubocznie jedynie należy nadto zauważyć, że rozstrzygnięcie zostało oparte na nieistniejącej podstawie prawnej. Organ pierwszej instancji powołał w tej podstawie przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postepowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 2015.2284), gdy tymczasem w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta akt ten nie obowiązywał, ponieważ utracił moc z dniem 1 sierpnia 2017 r. i został zastąpiony rozporządzeniem tegoż Ministra z dnia 27 lipca 2017 r., które weszło w życie z dniem 1 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2017.1466). Nie dostrzegł tego błędu także organ odwoławczy. Okoliczność powyższa nie miała co prawda wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, jednakże wskazuje na konieczność bezwzględnego przestrzegania zasad wynikających z art. 6 kpa.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, organy będą miały na uwadze przedstawioną przez Sąd ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów w kontekście przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i do oceny tej zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. zastosują się.

Skoro więc zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez odmowę przyznania świadczenia pomimo istniejących ku temu przesłanek, to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.