Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3213/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 411/15 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz D. sp. z o.o. w T. kwotę 800 (słownie: osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. odstępuje od zasądzenia pozostałej części kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 411/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: sąd pierwszej instancji), po rozpoznaniu skargi D. sp. z o.o. w Tychach (dalej: Spółka lub strona skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 15 kwietnia 2015r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w dniu 10 czerwca 2014 r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2011-2014 wraz z korektą deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2012. Spółka wskazała, że w stosunku do hali produkcyjnej o powierzchni 4.251,00 m2, w latach 2011-2013 wystąpiły względy techniczne, o których mowa w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm. - dalej: u.p.o.l.), uniemożliwiające wykorzystanie budynku do prowadzenia działalności gospodarczej, co spowodowało, że budynek w tych latach winien być opodatkowany stawkami jak dla budynków tzw. pozostałych.

Kolegium ustaliło, że w dniach 19 stycznia 2009 r. i 22 grudnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: PINB) wydał decyzje zakazujące użytkowania przedmiotowego budynku ze względu na jego stan techniczny oraz zalecające remont lub wyburzenie. W decyzjach tych podniesiono, że budynek produkcyjny jest w złym stanie technicznym i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia. W dniu 17 lipca 2013 r. Starosta S. wydał decyzję nr [...], którą zatwierdził rozbiórkę przedmiotowego budynku. Spółka do momentu fizycznej likwidacji budynku nie użytkowała go w żaden sposób i faktycznie nie wykorzystywała do działalności gospodarczej ze względu na zły stan techniczny.

Kolegium podniosło, że warunkiem odstąpienia od wymierzenia podatnikowi będącemu przedsiębiorącą podatku od nieruchomości według najwyższych stawek przewidzianych dla znajdujących się w jego posiadaniu budynków o charakterze niemieszkalnym, jest łączne wystąpienie dwóch warunków, tj. brak faktycznego wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych (w roku podatkowym) oraz brak możliwości wykorzystywania w przyszłości przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych. W sprawie spełniony został tylko pierwszy warunek. Kolegium oceniło natomiast, że nie wystąpiły względy techniczne uniemożliwiające trwale prowadzenie na nieruchomości działalności gospodarczej. Samo przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Kolegium wskazało, że ani zły stan spornego budynku ani wydane przez PINB decyzje nie stanowią o tym, że zaszły względy techniczne, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Skoro Spółka nie przeprowadzała koniecznych i możliwych remontów (pomimo zaleceń PINB), to była to okoliczność na którą tylko ona miała wpływ.

Dokonanie rozbiórki przedmiotowego budynku w lipcu 2013 r. również nie daje podstaw do uznania, że przed rozbiórką wystąpiły względy techniczne uniemożliwiające opodatkowanie budynku najwyższą stawką podatku, skoro budynek można było doprowadzić do użytku w drodze remontu. Podjęcie decyzji o rozbiórce budynku (zamiast remoncie) podyktowane było względami ekonomicznymi, których nie można jednakże zaliczyć do przyczyn uniemożliwiających wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Zły stan techniczny analizowanego budynku nie był stanem trwałym a jego "trwanie" było uwarunkowane od woli podatnika.

Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję do WSA w Kielcach, zarzucając jej:

I. naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:

1. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.) - zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez:

- nieuwzględnienie, że budynek znajdował się w złym stanie technicznym, zagrażającym życiu i zdrowiu ludzi, był zniszczony, zdewastowany, z licznymi ubytkami, uszkodzeniami, pozbawiony instalacji wewnętrznych i z powyższych względów nie był i nie mógł być użytkowany;

- błędną ocenę decyzji PINB z których wynika, że przedmiotowy budynek został wyłączony z użytkowania ze względu na zły stan techniczny zagrażający bezpieczeństwu osób i mienia, a w celu doprowadzenia obiektu do stanu spełniającego warunki i normy użytkowe konieczne było przeprowadzenie czynności naprawczych mających charakter gruntownego remontu lub dokonanie rozbiórki części lub całości budynku.

- błędną ocenę decyzji Starosty S. nr [...] o pozwoleniu na rozbiórkę budynku hali produkcyjnej, z której wynika, że budynek został zakwalifikowany do rozbiórki, a w przypadku obiektu, w stosunku do którego wydano decyzję rozbiórkową, nie chodzi o jego przejściowe niewykorzystywanie do wykonywania działalności gospodarczej lecz definitywne wyłączenie takiego obiektu z takiej działalności;

- błędne przyjęcie, że rozbiórka była dokonana "zamiast" remontu, gdy tymczasem technologia budowlana pozwala na przeprowadzenie remontu nawet najbardziej zdewastowanego budynku, ale analiza możliwości wykonania remontu musi uwzględniać ich opłacalność oraz celowość;

- powoływanie się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia na decyzje Kolegium oraz orzeczenia WSA w Kielcach wydane w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2009 - 2010, podczas gdy dotyczą one innego czasookresu i zostały wydane na gruncie innego stanu faktycznego, a zatem nie są miarodajne w przypadku określenia wysokości zobowiązania podatkowego za lata 2011 - 2013;

- przyjęcie, że działalnością gospodarczą wykonywaną przez Spółkę w stosunku do opodatkowanej nieruchomości może być np. jej sprzedaż, podczas gdy Spółka prowadzi działalność gospodarczą głównie w zakresie produkcji surówki, żelazostopów, żeliwa i stali oraz wyrobów hutniczych, produkcji pozostałych wyrobów ze stali poddanej wstępnej obróbce oraz odlewnictwa metali;

2. art. 194 § 1 i 3 O.p., poprzez przyjęcie odmiennych ustaleń niż wynikające z decyzji organu nadzoru budowlanego w sprawie wyłączenia z użytkowania budynku hali produkcyjnej z uwagi na zły stan techniczny oraz decyzji Starosty S. w sprawie pozwolenia na rozbiórkę budynku, podczas gdy decyzje te jako dokumenty urzędowe, stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone, a więc złego stanu technicznego budynku;

3. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 21 § 3 O.p., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy powinna ona zostać uchylona a postępowanie umorzone w całości,

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez błędną wykładnię pojęcia “względów technicznych";

2. art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l., poprzez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu, że budynek hali produkcyjnej mógł być związany z prowadzeniem działalności gospodarczej i być w tym okresie opodatkowany stawką przewidzianą dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zamiast stawką dla budynków pozostałych zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uchylając zaskarżoną decyzję, sąd pierwszej instancji zaznaczył, że organ zebrał pełny materiał dowodowy na podstawie którego prawidłowo ustalił stan faktyczny. Niemniej jednak nieprawidłowo zastosował przepis prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Poczynione przez organ ustalenia prowadzą do wniosku, że stopień dewastacji budynku był na tyle zaawansowany w opodatkowanym roku, że nie pozwalał uznać, iż istnieją możliwości prowadzenia w nim w przyszłości działalności gospodarczej. PINB nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez remont budynku i zakazał użytkowania budynku do czasu usunięcia nieprawidłowości. Jednocześnie organ ten podniósł, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości - złego stanu technicznego - może nastąpić również poprzez rozbiórkę całości lub części budynku. Już z tych decyzji wynika więc, że stan techniczny sugerował rozbiórkę budynku, a przez to niemożność prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Kluczową okolicznością było jednak wydanie przez Starostę Skarżyckiego decyzji zatwierdzającej projekt budowlany o rozbiórce i udzielającej pozwolenia na tę rozbiórkę. Jak zaznaczono w projekcie budowlanym, konieczność likwidacji obiektu wynika bezpośrednio ze złego stanu technicznego zagrażającego bezpieczeństwu ludzi. Wprawdzie decyzja Starosty wydana została w dniu 17 lipca 2013 r., a ocenie w niniejszej sprawie podlega 2012 rok, jednakże okoliczności stwierdzone tą decyzją rzutują na ocenę stanów w latach wcześniejszych. Degradacja budynku nie nastąpiła przecież bezpośrednio przed wydaniem decyzji w 2013 r., tylko była procesem systematycznym, rozciągniętym w czasie, uwzględnionym zresztą już w decyzjach z 2009 r. Niemniej istotą sprawy jest to, że decyzja Starosty S. o rozbiórce potwierdza, że budynek był na tyle zniszczony, iż racjonalnym rozwiązaniem okazała się jedynie jego likwidacja. To zaś determinuje uznanie, że zły stan techniczny nie był przejściowy, lecz trwały. Jak wyżej podniesiono, przesłanka trwałości ze swej istoty odnosi się do przyszłości. Taka też sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie, gdzie zły stan techniczny okazał się przesłanką podjęcia decyzji o rozbiórce budynku.

Powyższe oznacza, że w sprawie zaszła przesłanka z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. polegająca na tym, że przedmiot opodatkowania, czyli hala produkcyjna nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłanka ta zrealizowała się poprzez fakt, że zły stan techniczny budynku był stanem trwałym, nieodwracalnym, kwalifikującym obiekt do rozbiórki. Takiej oceny nie dokonał organ, skupiając się na okoliczności, że PINB w swoich decyzjach wskazywał na możliwość przeprowadzenia remontu. Stanowisko organu byłoby zasadne w kontekście stanu faktycznego niedeterminowanego decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę. Taka zresztą sytuacja miała miejsce w decyzjach dotyczących spornej hali określających podatek od nieruchomości za rok 2009 i 2010, od których oddalono skargi. Natomiast w warunkach przedmiotowej sprawy, treść decyzji Starosty S. winna odwieść organ od podejmowania rozważań na temat możliwości prowadzenia remontu w spornym budynku, bo takowe było niecelowe.

W skardze kasacyjnej Kolegium zarzuciło:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie stanowiący przedmiot opodatkowania budynek produkcyjny nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych co najmniej od 2011r. i że ma to charakter trwały, co ma potwierdzać decyzja Starosty S. nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na rozbiórkę budynku produkcyjnego, podczas gdy wniosek podatnika o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku produkcyjnego i w efekcie decyzja Starosty S. uwzględniająca ten wniosek, świadczy wyłącznie o wyborze przez podatnika sposobu postępowania z wymagającym remontu budynkiem, a nie o tym, że budynek produkcyjny nie jest i nie może być wykorzystywany w sposób trwały do prowadzenia działalności gospodarczej.

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p., poprzez błędną ocenę dowodu w postaci decyzji Starosty S. nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę budynku produkcyjnego i uznanie, że decyzja ta potwierdza, że przedmiot opodatkowania – budynek produkcyjny nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych co najmniej od 2011r. i że ma to charakter trwały, podczas gdy wniosek podatnika o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku produkcyjnego i w efekcie decyzja Starosty S. uwzględniająca ten wniosek, świadczy wyłącznie o wyborze przez podatnika sposobu postępowania z wymagającym remontu budynkiem, a nie o tym, że budynek produkcyjny nie jest i nie może być wykorzystywany w sposób trwały do prowadzenia działalności gospodarczej.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odbytej w dniu 10 stycznia 2017 r. skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego) wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż wyrok WSA w Kielcach, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

W rozpoznawanej sprawie postawione zarzuty o charakterze materialnym i procesowym są wzajemnie powiązane, bowiem wykładnia zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego wprost rzutuje na zakres postępowania dowodowego, które powinno być przeprowadzone w sprawie. Z tego też względu zarzuty te rozpoznać należy łącznie.

W sprawie kluczowa była kwestia wykładni przepisu prawa materialnego, tj. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który w istocie był niesporny. Zgodnie z powyższym przepisem (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie), przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

W przedmiotowej sprawie do bezspornych należą takie okoliczności, jak fakt, że strona skarżąca jest przedsiębiorcą i w jej posiadaniu znajduje się sporny co do sposobu kwalifikacji podatkowej budynek, który nie jest budynkiem mieszkalnym oraz wymienionym w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.o.l. Niespornym było również, że decyzją z dnia 19 stycznia 2009r. PINB nakazał stronie skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości – wymienionych w decyzji, jak również zakazał użytkowania budynku do czasu ich usunięcia. Nie było także kwestionowane, że Starosta S. decyzją z dnia 17 lipca 2013r. zatwierdził rozbiórkę przedmiotowego budynku.

Sporne stanowiska stron związane były natomiast z istnieniem przesłanki "względów technicznych" w niekwestionowanym stanie faktycznym. Wystąpienie tej przesłanki w konkretnym stanie faktycznym, skutkuje opodatkowaniem gruntu czy budynku według stawki niższej niż stawka dotycząca gruntów lub budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust.1 pkt 2 lit. b i e u.p.o.l.). Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej, zaś w orzecznictwie wskazuje się, że względy techniczne to przesłanka związana z przedmiotem opodatkowania. Formuła "nie jest i nie może być wykorzystywany" oznacza zaś, że z woli ustawodawcy niemożność wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzonej działalności gospodarczej musi mieć charakter trwały, a więc nie tylko nie może on być wykorzystywany obecnie, ale również potencjalnie w przyszłości. Względy techniczne muszą wykluczać możliwość użycia budynku, gruntu, budowli do celów jakiejkolwiek działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009 r., II FSK 1786/07, z dnia 7 grudnia 2012 r., II FSK 747/11, z dnia 20 grudnia 2012 r., II FSK 1877/11, z dnia 19 lipca 2013 r., II FSK 2188/11, z dnia 19 września 2014 r., II FSK 2361/12, wszystkie dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Podkreśla się również, że względy techniczne to okoliczności obiektywne, niezależne od woli przedsiębiorcy, powodujące zerwanie związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą z uwagi na techniczne uwarunkowania, stan techniczny nie pozwalający na użytkowanie przedmiotu opodatkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., II FSK 395/13, CBOSA). Zwykle podkreśla się też, że nie mogą one mieć charakteru prawnego czy finansowego (tak w powołanym wyżej wyroku). Innymi słowy, analizowana przesłanka będzie spełniona, jeżeli dany przedmiot nie nadaje się do użytku nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie, ale do żadnej innej działalności gospodarczej, gdyż nie spełnia określonych wymogów technicznych niezbędnych do jego wykorzystania w celach gospodarczych. Wskazać również należy, że ratio legis wyłączenia nieruchomości z kategorii gruntów związanych z prowadzeniem dzielności gospodarczej na podstawie tego kryterium, wynikało z przyjęcia przez ustawodawcę za zasadne zmniejszenia obciążeń podatkowych tych podmiotów, które nie wykorzystują i nie mogą wykorzystywać posiadanych nieruchomości dla celów gospodarczych, z przyczyn całkowicie od nich niezależnych, a związanych z naturą danego przedmiotu opodatkowania.

Prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zaistniały "względy techniczne", które uniemożliwiają korzystanie przez stronę skarżącą ze spornego budynku i mają one charakter trwały. Błędne jest jednak stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do bezpośrednich podstaw przyjęcia takiego poglądu. Sąd pierwszej instancji powiązał bowiem zaistnienie tej przesłanki z wydaniem w 2013r. decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, stwierdzając jednocześnie, że z decyzji tej wynika, iż przesłanka ta zaistniała już w latach wcześniejszych. O ile zgodzić należy się ze stanowiskiem WSA w Kielcach, że w roku podatkowym, będącym przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie istniały "względy techniczne", o tyle nieprawidłowe jest jego stanowisko, że spowodowane to zostało dopiero na skutek wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o wystąpieniu "względów technicznych" świadczyła już treść decyzji PINB z dnia 19 stycznia 2009r. Analizując zakres zleconych w niej prac obejmujący: naprawę-wymianę zniszczonego pokrycia dachu wraz z wykonaniem obróbek blacharskich, rynien, rur spustowych, uzupełnienie, naprawę ścian zewnętrznych i wewnętrznych, uzupełnienie ślusarki i stolarki okiennej i drzwiowej wraz z oszkleniem, odtworzenie pomieszczeń socjalnych i sanitarnych wraz z instalacjami, przyborami i wyposażeniem, naprawę otulenia zbrojenia elementów konstrukcji, naprawę tynków wewnętrznych i zewnętrznych, gzymsów, okładzin, powłok malarskich, naprawę-uzupełnienie posadzek i podłóg z podłożami i izolacją, odtworzenie wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wodociągowo-kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania wraz z oprzyrządowaniem – należy dojść do wniosku, że wykonanie tych prac prowadziłoby w istocie do odtworzenia substancji budynku, nie zaś jego remontu, czy modernizacji.

W orzecznictwie utrwalił się pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2010r. (sygn. akt I SA/Gl 367/09 – CBOSA), że określenie "nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych" należy rozumieć - w odniesieniu do budynków - sytuację, w której istniejąca w roku podatkowym zabudowa jest w takim stanie technicznym, że nie może być wykorzystywana (nie nadaje się) do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych (odtworzeniowych) oraz adaptacyjnych, których efektem nie jest powstanie nowego budynku. Pogląd ten został również zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2015r., sygn. akt II FSK 1157/11 oraz z dnia 24 lutego 2016r., sygn. akt II FSK 2398/14 – CBOSA.

Orzekający w sprawie Sąd podziela powyższe zapatrywanie i w konsekwencji stwierdzić należy, że przy badaniu istnienia przesłanki "względów technicznych", nie jest wystarczające poprzestanie na ustaleniu, że remont lub modernizacja w odniesieniu do konkretnego budynku jest możliwa pod względem technicznym, lecz należy również zbadać zakres prac, których wykonanie pozwoli na umożliwienie korzystania z budynku w celu prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Jeżeli prace takie w rzeczywistości obejmują swoim zakresem odbudowę zniszczonego budynku, to w istocie ich efektem będzie powstanie nowego budynku. Nie będzie to zatem wykonanie koniecznych napraw wynikających z bieżącej eksploatacji budynku i utrzymania go w należytym stanie technicznym, czy też wykonanie prac przystosowujących budynek do zmienianego zakresu prowadzonej działalności gospodarczej. Odtworzenie substancji budynku, do czego w rzeczywistości miały prowadzić prace wymienione w decyzji PINB z dnia 19 stycznia 2009r., uznać należy jako odbudowę zniszczonego budynku, co z kolei prowadzi do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły "względy techniczne", uniemożliwiające opodatkowanie budynku stawkami, jak dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tym samym stanowisko sądu pierwszej instancji było prawidłowe, choć wnioski takie powinny być wyciągnięte z treści wyżej wskazanej decyzji, nie zaś decyzji Starosty S. z dnia 17 lipca 2013r., zatwierdzającej rozbiórkę przedmiotowego budynku. Z tego względu błędna ocena ostatnio wymienionej decyzji wprawdzie stanowiła naruszenie art. 191 O.p., ale nie miała ona wpływu ma wynik sprawy.

W orzecznictwie podkreśla się również, że "względy techniczne", to każda obiektywna okoliczność natury technicznej, która prowadzi do oceny, że dany budynek jest np. w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017r., sygn. akt II FSK 3706/14 – CBOSA). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie może bowiem ujść uwagi, że w powoływanej decyzji PINB, zakazano użytkowania przedmiotowego budynku, gdyż jego stan techniczny stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia. Tym samym całkowicie uniemożliwiono stronie skarżącej wykorzystywanie tego budynku do celów prowadzonej działalności gospodarczej. Nie bez znaczenia jest w tym kontekście stwierdzenie zawarte w decyzji PINB, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości może nastąpić również poprzez rozbiórkę całości lub części budynku. Potwierdza to tezę, że budynek ze względu na wady konstrukcyjne, trwale nie nadawał się do eksploatacji i użytkowania.

Zwrócić również należy uwagę na poglądy orzecznictwa uznające, że "względy techniczne" zachodzą, gdy bez przebudowy lub adaptacji korzystanie z budynku lub budowli zgodnie z ich przeznaczeniem może być niemożliwe, przy czym niemożność ta ma charakter trwały, nawet wówczas, gdy możliwe jest (technicznie) dostosowanie budynku do spełniania wymogów technicznych. Dopóki zmiany takie nie zostaną dokonane (niezależnie od powodów, dla których nie są dokonywane), to względy techniczne uniemożliwiają (w sposób obiektywny, niezależny od podatnika) korzystanie z budynku lub budowli do prowadzenia działalności gospodarczej. Istotna jest bowiem pierwotna przyczyna, która uniemożliwia korzystanie z przedmiotu opodatkowania, a nie następcze powody, dla których nie doprowadzono przedmiotu opodatkowania do stanu używalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2015r., sygn. akt II FSK 1972/13 – CBOSA).

W rozpatrywanej sprawie przyczyną taką był zły stan techniczny budynku, który uniemożliwiał użytkowanie go do jakiejkolwiek działalności przez stronę skarżącą. Wobec powyższego argumentacja zaprezentowana w skardze kasacyjnej, że z decyzji PINB nie można wywieść wniosku o złym stanie technicznym budynku, jest niezasadna. Autor skargi kasacyjnej nie może przy tym bagatelizować stwierdzenia zawartego w tej decyzji o możliwości dokonania rozbiórki budynku. Już to bowiem świadczy o tym, że w ocenie organu wydającego decyzję, budynek znajdował się w bardzo złym stanie technicznym, zaś dla usunięcia zagrożeń dla osób i mienia, koniecznym było przeprowadzenie zaawansowanych prac budowlanych.

Jak już powyżej zostało zauważone przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodzić się należy z twierdzeniami zawartymi w skardze kasacyjnej, że wbrew ocenie sądu pierwszej instancji, nie można nadać waloru przesądzającego w sprawie, decyzji Starosty S. z dnia 17 lipca 2013r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku. Niemniej jednak decyzja ta potwierdza, że stan techniczny budynku był na tyle zły, że niezasadnym było dokonywanie prac zmierzających do przywrócenia jego używalności. Nie zmienia to jednak zaprezentowanego poglądu, że zakres prac wykazanych w decyzji PINB uzasadniał przyjęcie, że w sprawie zaistniały "względy techniczne" w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

W realiach rozpatrywanej sprawy bez znaczenia jest wydanie decyzji przez Starostę Skarżyskiego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.), czyli jako pozwolenie na rozbiórkę. Nie można podzielić stanowiska organu, że jedynie wydanie decyzji na podstawie art. 67 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy – jako nakaz rozbiórki – wskazuje na obiektywną niemożność wykorzystywania budynku ze względów technicznych. Stanowisko takie byłoby uzasadnione w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016r., kiedy to zaczął obowiązywać przepis art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. wprowadzony ustawą z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 1045). Wskazano w nim, że do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wprowadzając tę zmianę, ustawodawca zrezygnował jednocześnie z uregulowania odnoszącego się do "względów technicznych". Zmiana ta wprowadza nowy stan prawny i nie można tych uregulowań stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed rozpoczęciem jej obowiązywania. Wynika to między innymi z uzasadnienia do ustawy z 25 czerwca 2015r. (Druk sejmowy nr 2656), w którym wskazano, że zmiana ta stanowi doprecyzowanie pojęcia "względy techniczne" przez ograniczenie stosowania tego pojęcia wyłącznie w odniesieniu do budynków i budowli lub ich części, w przypadkach gdy została wydana ostateczna decyzja na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Dodano także, że doprecyzowanie danego pojęcia zawsze powoduje obostrzenie jego granic, czego efektem jest zawężenie stosowania danego przepisu w stosunku do dotychczasowej praktyki.

To stanowisko potwierdza, że uznanie, iż o "względach technicznych" można by mówić jedynie w przypadku wydania decyzji na podstawie wyżej wskazanego przepisu ustawy Prawo budowlane, jest nieuzasadnione.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały również znaczenia wydane przez WSA w Kielcach wyroki z dnia 28 lutego 2012r. o sygn. akt I SA/Ke 4/12 i I SA/Ke 5/12, oddalające skargi dotyczące decyzji określających stronie skarżącej zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2009 i 2010. Wyroki te nie stanowiły przedmiotu kontroli instancyjnej, jak również nie zostały sporządzone ich uzasadnienia. Ponadto, skoro dotyczą zobowiązań podatkowych za inne lata podatkowe, nie są wiążące w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2, art. 209 i art. 207 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w przedmiocie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490), mającego zastosowanie stosownie do § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.), według którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Za przesłankę odstąpienia od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu pełnych kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał okoliczność, że ten sam pełnomocnik skarżącej stawił się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w trzech sprawach, w których przedmiotem rozpoznania były trzy jednobrzmiące skargi kasacyjne w identycznym stanie faktycznym i prawnym.