Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1060/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 94 ust. 2 i 3 w zw. z art. 27
journal: Dz.U. 2017 poz 631
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska- Matusiak sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 402/17 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu na rzecz A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 402/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w wyniku rozpoznania skargi A. K. (dalej także jako skarżący), uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu (dalej także jako Dyrektor Okręgowy) z [...] maja 2017 r., nr [...] oraz decyzję personalną Dyrektora Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu (dalej także jako Dyrektor Zakładu) z [...] marca 2017 r., nr [...] , w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 28 października 2014 r. do Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu o przedstawieniu skarżącemu zarzutów popełnienia przestępstw z art. 228 § 3 k.k., z art. 18 § 2 i 3 k.k. w zw. z art. 247 § 1 k.k., art. 158 § 1 k.k., art. 231 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. oraz z art. 157 § 2 k.k. popełnionych w związku z zajmowanym stanowiskiem funkcjonariusza Służby Więziennej (sygn. akt [...]).

Decyzją personalną z [...] października 2014 r., nr [...] Dyrektor Zakładu zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy z uwagi na przedstawienie mu zarzutów. Następnie Dyrektor Zakładu decyzją personalną z [...] listopada 2014 r., nr [...] uchylił ww. decyzję oraz orzekł o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych w związku z zastosowaniem wobec niego tymczasowego aresztowania.

Decyzjami z [...] stycznia 2015 r., nr [...] oraz z [...] czerwca 2015 r., nr [...] Dyrektor Zakładu przedłużył skarżącemu okres zawieszenia do 28 października 2015 r. w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym o sygn. akt [...]

Po upływie ww. okresu zawieszenia organ przywrócił skarżącego do czynnej służby.

W dniu 16 marca 2017 r. do Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu wpłynęło pismo Dolnośląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej informujące, że wobec skarżącego skierowano do Sądu Rejonowego dla W. akt oskarżenia pod sygnaturą [...]. Z treści przedmiotowego aktu oskarżenia wynika m.in., że skarżący został oskarżony o to, że:

- w okresie pomiędzy 4 lipca 2014 r. a 28 października 2014 r. we Wrocławiu, będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym [...] we Wrocławiu na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, w osobistej szafce ubraniowej ukrywał dokument, którym nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, w postaci datowanego na 4 lipca 2014 r. pisemnego oświadczenia osadzonego stanowiącego list pożegnalny, a zawierającego informacje co do m.in. zażycia tabletek niewiadomego pochodzenia i powodów podjęcia przez niego we wskazanej dacie próby samobójczej, czym jednocześnie działał na szkodę osadzonego i interesu publicznego, tj. o przestępstwo z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

- w okresie nie krótszym jak w 28 października 2014 r. (jak w akcie oskarżenia) we Wrocławiu, będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym [...] we Wrocławiu na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, wbrew wynikającemu z odpowiednich przepisów, zakazu wnoszenia na teren jednostki penitencjarnej oraz obowiązkowi deponowania w wyznaczonym miejscu przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych - w osobistej szafce ubraniowej posiadał 14 kapsułek produktu leczniczego ketonal 50 mg, który z uwagi na sposób oddziaływania głównego składnika ketoprofenu, przy praktykowanym przez osadzonych zażywaniu go w zwiększonych dawkach i bez nadzoru lekarza - mógł stanowić zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Ponadto z ustaleń organów wynika, że 29 października 2014 r. Dyrektor Zakładu wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne, w toku którego zostały mu przedstawione zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej poprzez nadużycie zajmowanego stanowiska służbowego lub służby dla osiągnięcia korzyści majątkowej oraz przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa, tj. art. 230 ust. 3 pkt. 4 i pkt 11 oraz ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2016 r., poz. 631 ze zm.), "u.s.w.". Powyższe postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone postanowieniem Dyrektora Zakładu z 29 października 2014 r. z uwagi na toczące się postępowanie karne, a następnie podjęte 30 maca 2017 r. w związku z wniesieniem przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia. Po zmianie zarzutów organ ponownie zawiesił prowadzone postępowanie dyscyplinarne postanowieniem z 20 kwietnia 2017 r.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Dyrektor Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu, działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 94 ust. 2 – 4, art. 95 ust. 1, art. 218 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 – 4 u.s.w., decyzją personalną nr [...] z [...] marca 2017 r., zawiesił skarżącego z dniem 1 kwietnia 2017 r. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Zakładu wskazał, że art. 94 ust. 2 u.s.w. umożliwia zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego. Zawieszenie w czynnościach służbowych możliwe jest w wypadku wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi jednego ze wskazanych w nim postępowań. Organ wskazał, że przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie dyscyplinarne i karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego oraz skierowano w tej sprawie akt oskarżenia przez Dolnośląski Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej do Sądu Rejonowego dla W. W związku z powyższym organ zawiesił skarżącego na 3 miesiące w czynnościach służbowych.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od powyższej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we Wrocławiu decyzją z [...] maja 2017 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu podał, że z treści wniesionego przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia wynika, że został on oskarżony m.in. z art. 276 k.k., co stanowi nowy, nieznany dotychczas organowi pierwszej instancji zarzut, w porównaniu z wcześniejszymi informacjami uzyskanymi od organu prowadzącego postępowanie karne, który nie był przedmiotem wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a jednocześnie podstawą do wydania przez organ pierwszej instancji wcześniejszych decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych.

Ponadto, skierowanie do Sądu Rejonowego dla W. aktu oskarżenia, w którym zarzuca się stronie popełnienie przestępstw z art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 18 § 2 i 3 k.k. w zw. art. 247 § 1 k.k. w zb. z art 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. i w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art.157 § 2 k.k., z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 §1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., stanowi przesłankę dającą podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych, w trybie art. 94 ust. 2 u.s.w.

Organ odwoławczy podkreślił, że pełnienie służby publicznej w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej wymaga, by funkcjonariusz cechował się wysokim poziomem moralnym i nieposzlakowaną opinią. Takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza służyć mają przepisy przewidujące m.in. zawieszenie w czynnościach służbowych. Zawieszając skarżącego w czynnościach służbowych, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę w szczególności charakter i rodzaj zarzucanych czynów zagrożonych surową odpowiedzialnością karną. W związku z powyższym czasowe odsunięcie skarżącego od wykonywania czynności służbowych podyktowane było obawą o realną możliwość właściwego wywiązywania się z nałożonych obowiązków służbowych w kontekście pełnienia służby w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności.

W ocenie Dyrektora Okręgowego, mimo zgromadzenia i zabezpieczenia wszelkich dowodów w postępowaniu karnym, w sprawie zaistniała przesłanka umożliwiająca zastosowanie art. 94 ust. 2 u.s.w., a zawieszając funkcjonariusza w czynnościach służbowych organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł skarżący. Podniósł, że w zakwestionowanej decyzji organ w najmniejszym nawet stopniu nie próbował uzasadnić kolejnego zawieszenia w czynnościach służbowych, w szczególności w kontekście kilku już wydanych w tym przedmiocie decyzji, które łącznie przekraczały dopuszczalny okres zawieszenia. Organ nie wyjaśnił, w jakim zakresie pojawiły się nowe, wcześniej nieznane zarzuty, które ewentualnie usprawiedliwiałyby ponowne skorzystanie z możliwości zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych w trybie art. 94 ust. 2 u.s.w.

W ocenie skarżącego organy nie odniosły się w przedmiotowych decyzjach do okoliczności, że jego przełożeni wiedzieli o wszystkich stawianych mu zarzutach choćby z przeprowadzonych rozmów, czy też jego pisemnych wyjaśnień z 8 września 2015 r. Nie wzięto również pod uwagę szeregu innych zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, w tym związanych z bezczynnością i zawieszeniem postępowania dyscyplinarnego. Skarżący zwrócił także uwagę na brak wystarczającego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza w kontekście do jego nienagannej służby po powrocie z poprzedniego zawieszenia i dbałości o zachowanie prawidłowego toku postępowania karnego, co przy rozstrzygnięciu o charakterze uznaniowym, nie powinno mieć miejsca.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że podstawą materialną zaskarżonej decyzji był art. 92 ust. 2 u.s.w., zgodnie z którym funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego. Jak wynika z ust. 3 cytowanego przepisu, zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególne uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Zdaniem tego Sądu powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, że decyzja w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. W żadnym razie nie jest to jednak równoznaczne z dowolnością, gdyż organ winien należycie umotywować zasadność podjętego rozstrzygnięcia, bazując przy tym na zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustalonych na jego podstawie okolicznościach faktycznych. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej dokonywana jest wyłącznie w zakresie jej zgodności z prawem, nie zaś słuszności czy celowości jej podjęcia.

W ocenie tego Sądu w niniejszej sprawie organ przekroczył granice uznania administracyjnego, gdyż zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co z kolei przełożyło się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.

Podstawą faktyczną wydanego rozstrzygnięcia było skierowanie aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu do właściwego sądu rejonowego. Samo wniesienie aktu oskarżenia było czynnością procesową podjętą w toku prowadzonego już od dłuższego czasu postępowania karnego, o którego wszczęciu przełożony służbowy skarżącego został powiadomiony 28 października 2014 r. Mając wiedzę o tym fakcie organ pierwszej instancji zawieszał skarżącego kolejnymi decyzjami. Po upływie okresu zawieszenia funkcjonariusz został przywrócony do czynnej służby, którą pełnił nieprzerwanie przez ponad półtora roku, aż do czasu kolejnego zawieszenia od 1 kwietnia 2017 r.

Sąd pierwszej instancji zauważył, że organ, mając wiedzę o toczącym się postępowaniu karnym, przywrócił skarżącego do służby, stwierdzając tym samym o ustąpieniu przesłanek jego czasowej nieprzydatności. Organ dysponował instrumentem umożliwiającym dalsze niedopuszczenie strony do wykonywania obowiązków służbowych, jakim było zwolnienie ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Zdaniem tego Sądu nie można było ponownie z tej samej przyczyny zawiesić strony na kolejny, trzymiesięczny okres. Zwłaszcza, że przepisy ustawy ograniczają możliwość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres powyżej 12 miesięcy. Po jego upływie organ może podjąć decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, gdy w dalszym ciągu istnieją przesłanki do niedopuszczenia go do służby albo może przywrócić go do obowiązków, gdy wskazane przesłanki ustąpią.

Powyższego stanowiska nie może zmienić argumentacja organu sprowadzająca się do wskazania, że przyczyną zawieszenia było ujawnienie nowych, dotychczas nieznanych organowi zarzutów, jakie zostały postawione skarżącemu w związku z dokonanym przeszukaniem jego szafki służbowej 28 października 2014 r. i zabezpieczeniem listu pożegnalnego jednego z osadzonych oraz 14 kapsułek leku ketonal.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący 8 września 2015 r. złożył wyjaśnienia dotyczące wszczętego wobec niego postępowania dyscyplinarnego w sprawie wydalenia ze służby, w których poruszył także kwestię zarzutów z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Pismo to znajduje się w aktach sprawy, a zatem organ odwoławczy zobowiązany był wziąć je pod uwagę. Nadto organ nie wyjaśnił dlaczego uznał za nową okoliczność postawienie skarżącemu zarzutów, skoro ich podstawą było przeszukanie szafki służbowej funkcjonariusza 28 października 2014 r., o czym – jak podniósł skarżący – wiedzieli jego przełożeni.

Sąd ten wskazał, że kolejnym uchybieniem w zakresie braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji uznaniowej było niewystarczające odniesienie się do kwestii prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, które po krótkim okresie podjęcia w celu zmiany postawionych zarzutów, w dalszym ciągu pozostaje zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie karne.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie można stwierdzić czy organ zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych rzeczywiście na podstawie nowych i nieznanych mu dotychczas okoliczności, czy też były to przesłanki, o których wiedzę już posiadał. Jest to o tyle doniosłe, że w tym ostatnim przypadku zawieszenie funkcjonariusza na kolejny, trzymiesięczny okres przekraczałoby ustawowy, dwunastomiesięczny limit. W takiej sytuacji nie można było więc uznać, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera przekonujące argumenty, a także odnosi się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Sąd ten wskazał, że organ w dalszym ciągu ma możliwość bądź to podjęcia starań w celu zawieszenia funkcjonariusza, bądź też zwolnienia go ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Oba wymienione rodzaje decyzji mają charakter uznaniowy, co sprawia, że ich uzasadnienie pełni niezwykle istotną rolę.

W wytycznych dla organu Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ do wyjaśnienia, kiedy w istocie przełożeni skarżącego funkcjonariusza dowiedzieli się o faktach stanowiących podstawę do przedstawienia mu nowych, dotychczas im nieznanych zarzutów w postępowaniu karnym, a także, kiedy pozyskali wiadomość o tych zarzutach i jaką rolę w tym odegrały wyjaśnienia skarżącego z 8 września 2015 r. Następnie organ winien ocenić czy w takiej sytuacji w dalszym ciągu będą zachodziły przesłanki do zawieszenia funkcjonariusza na tej podstawie i czy nie sprzeciwia się temu dyspozycja art. 94 ust. 3 zd. 2 u.s.w. W końcu po wyjaśnieniu wszystkich mających znaczenie okoliczności i zgromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego organ został zobowiązany do umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, ostatecznie wydając stosowne rozstrzygnięcie zaopatrzone w uzasadnienie spełniające ustawowe wymagania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we Wrocławiu reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:

"a) błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przepisów art. 94 ust. 2 i 3, art. 27 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2017 r., poz. 631), zwanej dalej "ustawą o SW", w związku z przepisami art. 313 i art. 331 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1904), zwanej dalej "KPK", oraz przepisu art. 218 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o SW, poprzez nieprawidłowe odniesienie wskazanych wyżej norm prawnych do stanu faktycznego sprawy, czyli poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie istniały wystarczające podstawy do wydania decyzji o zawieszeniu A. K. w czynnościach służbowych; WSA niewłaściwie zinterpretował i zastosował ww. przepisy ustawy o SW, między innymi w kontekście brzmienia wskazanych wyżej przepisów KPK. Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, iż zaistniały nowe okoliczności odnośnie A. K., co wbrew stanowisku WSA oznaczało, iż Dyrektor Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu był uprawniony do zawieszenia A. K. w czynnościach służbowych; okolicznością taką było po pierwsze wniesienie aktu oskarżenia przeciwko A. K. do sądu, co oznaczało wystąpienie więcej niż dużego prawdopodobieństwa, iż popełnił on bardzo poważne przestępstwa (m.in. dopuścił się nadużycia funkcji czego efektem było pobicie osadzonego i narażenie go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, sprzedajności, ukrycia dokumentu, którym nie miał prawa wyłącznie rozporządzać); okolicznością nową był także fakt, że akt oskarżenia wniesiony do sądu przeciwko A. K. w toku postępowania karnego zawierał nowe zarzuty których nie obejmowało postanowienie o przedstawieniu zarzutów w początkowej fazie postępowania karnego; w związku z powyższym zawieszenie A. K. z dniem 01.04.2017 r. było to nowe, związane z nowymi okolicznościami faktycznymi, odrębne od poprzednich, zawieszenie w czynnościach służbowych, a nie przedłużenie poprzedniego zawieszenia ponad określony w ustawie o SW okres 12 miesięcy; podstawy faktyczne zawieszenia w roku 2014-2015 i 2017 nie pokrywały się; wszystko to oznacza, że WSA błędnie uznał (wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie), że przepis art. 94 ust. 2 i 3 ustawy o SW nie mógł znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania,

b) nieuwzględnieniu istoty i celu uregulowań prawa materialnego, tj. przepisów art. 94 ust. 2 i 3 w związku z art. 27 ustawy o SW; instytucja zawieszenia ma charakter czasowy i ochronny dla skarżącego, ale także dla dobra Służby Więziennej (zawieszony funkcjonariusz mocą decyzji organu nie zostaje bowiem zwolniony ze służby, ale od niej odsunięty (tak: WSA w Szczecinie w wyroku z 27.04.2017 r. II SA/Sz 177/17); a co ważne - oczyszczenie funkcjonariusza z zarzutów karnych skutkuje uchyleniem zawieszenia i wypłatą całej zawieszonej części świadczeń pieniężnych; dodatkowo, wskutek nieprawidłowego odniesienia wskazanych wyżej norm prawnych do stanu faktycznego sprawy, doszło do sytuacji, w której to, zdaniem WSA, czynną służbę w SW mógłby pełnić funkcjonariusz co do którego nie można jednoznacznie określić czy spełnia wymogi określone w przepisie art. 27 ustawy o SW (w związku z wystąpieniem więcej niż dużego prawdopodobieństwa, iż popełnił on bardzo poważne przestępstwa); przepis ten wymaga by funkcjonariusz SW cechował się wysokim poziomem moralnym i nieposzlakowaną opinią, i takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza służyć mają przepisy, przewidujące m.in. zawieszenie w czynnościach służbowych.

2. naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:

a) zastosowaniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 iit.c w związku z art. 135 i niezastosowaniu przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej KPA, czyli uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi A. K. z 30.06.2017 r. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu z 25.05.2017 r. OIK.111.3.16.2017, utrzymującą w mocy decyzję personalną nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu o zawieszeniu A. K. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. Służbie Więziennej (Dz.U. z 2017 r., poz. 631), tj. przepisem art. 94 ust. 2 i 3, art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 4 i 5 oraz zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), w szczególności w zgodzie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 KPA; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego sprawy i stwierdzenie, że organu obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie skutkowałaby oddaleniem skargi A. K. w całości; w szczególności Sąd I instancji niesłusznie uznał, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego i naruszyły przepis art. 107 § 3 KPA - decyzje zostały wydane w ramach dopuszczalnego uznania administracyjnego a uzasadnienie decyzji zawierało wszystkie niezbędne elementy, co pozwoliło wykazać istnienie podstawy do zawieszenia A.K. w czynnościach służbowych; jeżeli zatem nie doszłoby do wskazanego wyżej naruszenia przepisów postępowania przez Sąd i instancji, WSA wydałby inne rozstrzygnięcie niż zapadłe w wyroku;

b) naruszeniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 Iit.c w zw. z art. 135 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 KPA w związku z art. 80 KPA poprzez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd, przy zastosowaniu dowolnej a nie swobodniej oceny dowodów, że organ nie wykazał iż dokonał zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza A. K. w oparciu o nowe okoliczności, w sytuacji, gdy organ wskazał precyzyjnie na konkretne fakty - wniesienie do Sądu aktu oskarżenia przeciwko A. K. (co oznaczało wystąpienie więcej niż dużego prawdopodobieństwa, iż popełnił on bardzo poważne przestępstwa) oraz nowy zarzut i jego kwalifikację karną w akcie oskarżenia skierowanym do Sądu; oficjalną informację o ww. okolicznościach organ otrzymał od prokuratury w dniu 16 marca 2017 r. i niezwłocznie zawiesił funkcjonariusza w czynnościach służbowych; jeżeli zatem nie doszłoby do wskazanego wyżej naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, WSA wydałby inne rozstrzygnięcie niż zapadłe w wyroku i uznał decyzje organów obu instancji za prawidłowe i konieczne;

c) naruszeniu przepisu art, 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 i art 151 p.p.s.a. oraz art. 7 KPA poprzez nieuprawnione przyjęcie przez Sąd, iż w niniejszej sprawie interes funkcjonariusza, jako strony postępowania administracyjnego, góruje nad interesem służby, który w tym przypadku należy utożsamiać z interesem społecznym; w przypadku prawidłowego zastosowania ww. przepisów Sąd doszedłby do wniosku, iż interes służby/interes społeczny w pierwszej kolejności wymaga ochrony co niewątpliwie uzasadnia zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych; dodatkowo Sąd I instancji nie uwzględnił de facto ochronnego dla funkcjonariusza charakteru zawieszenia w czynnościach służbowych (funkcjonariusz został od służby odsunięty a nie z niej wydalony); czyli Sąd I instancji nie uwzględnił okoliczności, że wydając decyzję o zawieszeniu organ działał zarówno w interesie społecznym jak i interesie funkcjonariusza, czym wypełnił przesłanki z art. 7 KPA; jeżeli zatem nie doszłoby do wskazanego wyżej naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, WSA wydałby inne rozstrzygnięcie niż zapadłe w wyroku;

d) naruszeniu przepisu art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu zastosował środek określony w ustawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we Wrocławiu z dnia [...].05.2017 r. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] we Wrocławiu zamiast zastosować przepis art. 151 ustawy p.p.s.a. i skargę oddalić.

W uzasadnieniu organ rozwinął powyższe zarzuty.

W piśmie procesowym z 29 listopada 2019 r. skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, dopuszczenie dowodu z poświadczonej kopii wyroku Sądu Rejonowego dla W. o sygn. akt. [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co ma miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść bowiem dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. W sytuacji jednak, gdy skuteczność zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego determinuje zakres wyjaśnienia sprawy, jak to mam miejsce w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności należy ocenić zasadność zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.

Za nietrafny uznać należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 94 ust. 2 i 3, art. 27 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2017 r., poz. 631), zwanej dalej "u.S.W.", w związku z przepisami art. 313 i art. 331 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1904), zwanej dalej "K.p.k.", oraz przepisu art. 218 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o SW., jak również poprzez nieuwzględnienie istoty i celu uregulowań prawa materialnego, tj. przepisów art. 94 ust. 2 i 3 w związku z art. 27 ustawy o S.W.

Zgodnie z art. 94 ust. 2 u.S.W., funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Ustawa ta w art. 218 ust. 1 pkt 4 stanowi, że sprawy zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji. Taką też formę rozstrzygnięcia organ zastosował w niniejszej sprawie, w zawiązku z czym zarzut naruszenia ww. przepisu prawa nie jest zasadny. Przepis art. 218 w ust. 4 stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650). Podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisu prawa autor skargi kasacyjnej nie wskazał, na czym naruszenie owego przepisu prawa przez Sąd pierwszej instancji miałoby polegać.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 94 ust. 2 i 3 u.S.W. wskazać należy, że istota sprawy sprowadza się do oceny czy można zawiesić funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 2 u.S.W., w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, jeżeli funkcjonariusz był już wcześniej zawieszony w wykonywaniu czynności służbowych w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym, w którym postawiono mu zarzuty popełnienia określonych czynów przestępnych, następnie upłynął już 12-miesięczny okres zawieszenia, o którym mowa w art. 94 ust. 3 zdanie drugie u.S.W. i funkcjonariusz został przywrócony do służby, po czym w toku nadal prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi tego samego postępowania karnego sporządzono akt oskarżenia, w którym funkcjonariuszowi postawiono dodatkowo inny (nowy) zarzut, nieznany dotychczas organowi. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Za trafne uznać należy w tej sytuacji stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie można ponownie zawiesić funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych z tej samej przyczyny w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego na kolejny 3-miesięczny okres po uprzednim przywróceniu funkcjonariusza do służby po upływie 12 miesięcznego (pierwszego) okresu zawieszenia. W uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza Służby Więziennej w czynnościach służbowych na nowy 3-miesięczny okres po upływie 12 miesięcznego (pierwszego) okresu zawieszenia i po przywróceniu funkcjonariusza do służby, organ winien w sposób jasny i niedwuznaczny wykazać, że podstawą nowej decyzji wydanej w oparciu o art. 94 ust. 2 u.S.W. była nowa przyczyna, nieznana wcześniej organowi, o jakiej mowa w ww. przepisie prawa. Okoliczność ta ma doniosłe znaczenie w sprawie albowiem decyzje wydawane na podstawie art. 94 ust. 2 u.S.W. są podejmowane w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że podejmując decyzję na podstawie ww. przepisu prawa, organ powinien należycie umotywować zasadność podjętego rozstrzygnięcia, bazując przy tym na zgromadzonym materiale dowodowym oraz ustalonych na jego podstawie okolicznościach faktycznych, co trafnie Sąd pierwszej instancji zauważa. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej dokonywana jest bowiem wyłącznie w zakresie jej zgodności z prawem, nie zaś słuszności czy celowości jej podjęcia.

Mając z jednej strony na względzie dokonaną wyżej wykładnię art. 94 ust. 2 i 3 u.S.W., z drugiej zaś treść wydanych w sprawie decyzji, zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że decyzje te zostały podjęte z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co z kolei przełożyło się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Wskazać należy, że podstawą faktyczną zaskarżonych decyzji było skierowanie aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu do właściwego sądu rejonowego. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że samo wniesienie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia było czynnością procesową podjętą w toku prowadzonego już przeciwko skarżącemu od dłuższego czasu postępowania karnego, o którego wszczęciu przełożony służbowy skarżącego został powiadomiony 28 października 2014 r. Mając wiedzę o tym fakcie, organ pierwszej instancji zawieszał skarżącego w czynnościach służbowych kolejnymi decyzjami. Po upływie okresu zawieszenia funkcjonariusz został przywrócony do czynnej służby, którą pełnił nieprzerwanie przez ponad półtora roku do czasu kolejnego zawieszenia wydaną w pierwszej instancji w niniejszej sprawie decyzją na okres 3 miesięcy od 1 kwietnia 2017 r. Podkreślić należy, że organ, mając wiedzę o toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym, przywrócił go do służby po upływie 12-miesięcznego okresu zawieszenia, co daje podstawy do przyjęcia, że organ uznał, że ustąpiły przesłanki czasowej nieprzydatności funkcjonariusza do służby. Skoro jednak w toku tego samego prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, po wcześniejszym przywróceniu funkcjonariusza do służby, organ uznał, że wystąpiły przesłanki z art. 94 ust. 2 u.S.W. do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, to w uzasadnieniu wydanych w tym przedmiocie decyzji organ winien w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wykazać, jakie nowe okoliczności wystąpiły w sprawie, uzasadniające zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Z uzasadnienia decyzji wydanej w pierwszej instancji okoliczność ta nie wynika. W uzasadnieniu decyzji wydanej w drugiej instancji organ odwoławczy wskazał wprawdzie na postawiony w akcie oskarżenia zarzut z art. 276 k.k., jednak stanowiska tego z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie uzasadnił w sposób należyty. Uzasadnienie owego stanowiska podjął dopiero w odpowiedzi na skargę oraz w motywach skargi kasacyjnej. W tej sytuacji podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania także uznać należy za niezasadny.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.