Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 672/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1, pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 1 marca 2023 r. nr COF.OUR.6375.6511.2022 ŁD.SA.ZZ 05160162 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z 1 marca 2023 r. nr COF.OUR.6375.6511.2022 ŁD.SA.ZZ 05160162, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej: K.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z

2022 r. poz. 479 z późn. zm.), dalej: u.p.e.a. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm.), dalej: ustawa abonamentowa, po rozpoznaniu zażalenia Z.W. (dalej: zobowiązany skarżący), utrzymał w mocy postanowienie z 21 grudnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.6511.2022 KA.JK1.P 05160162, wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, którym oddalono zarzuty.

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor COF w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązanego, przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (dalej: organ egzekucyjny), tytuł wykonawczy nr 94865E1-13/OL/2022 z 19 sierpnia 2022 r. Tytuł wykonawczy obejmował zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od maja 2021 r. do maja 2022 r. w kwocie 318,50 zł, odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia w kwocie 16,00 zł.

Pismem z 25 września 2022 r. zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty, na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniósł zarzut przedawnienia oraz braku podstawy prawnej do objęcia opłatą abonamentową za korzystanie z samochodowego odbiornika CB.

Organ egzekucyjny pismem z 3 października 2022 r. przekazał powyższe zarzuty wierzycielowi do rozpoznania.

Wierzyciel postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. oddalił:

- zarzut nieistnienia obowiązku,

- zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części.

Do postanowienia dołączono:

- kserokopię "Wniosku o zezwolenie na rejestrację odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" z 4 września 1985 r.,

- duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z 21 sierpnia 2008 r.

Zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela wniósł pełnomocnik zobowiązanego. Pełnomocnik zobowiązanego zakwestionował prawidłowość doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Stwierdził, iż wierzyciel nie posiada dowodu jego doręczenia. Jako nową okoliczność w zakresie wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku, podniesioną dopiero na etapie zażalenia pełnomocnik wskazał, że zobowiązany wyrejestrował odbiornik znacznie wcześniej niż wierzyciel rozpoczął procedury nadawania numerów abonenckich, jednak nie okazał dowodu potwierdzającego ten fakt, wskazując jedynie, że zobowiązany nie musi posiadać dowodu wyrejestrowania odbiorników, skoro Poczta Polska S.A. nie posiada dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zakwestionował również orzeczenie wierzyciela odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części bez wskazania uzasadnienia.

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor COF na wstępie wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy abonamentowej. Natomiast obowiązki dotyczące opłat abonamentowych wynikają również z poprzednio obowiązujących aktów prawnych, a to: ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1722), ustawy z 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz.U. z 1984 r. nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r. oraz wcześniejszej ustawy z 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz.U. z 1961 r. nr 8 poz. 48), która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r.

Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczania abonamentu, a mocą art. 7 ust. 3 tej ustawy, do tego abonamentu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 2 § 1 pkt. 5 u.p.e.a.). Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor COF stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazano, iż w dniu 4 września 1985 r. w Urzędzie Pocztowym Z. zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: [...], Z. Po zgłoszeniu rejestracji zobowiązanemu wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służąca do dokonywania opłat abonamentowych.

Wierzyciel podniósł, że dokumentem potwierdzającym zgłoszenie rejestracji odbiorników był złożony przez osobę korzystającą z nich (podpisany przez nią) wniosek rejestracyjny zawierający imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz rodzaj używanych odbiorników oraz imienna książeczka opłat abonamentowych. Dokumenty te opatrywane były datownikiem urzędu pocztowego, w którym dopełniano nałożony ustawą obowiązek rejestracyjny. Złożony przez użytkownika/posiadacza odbiorników wniosek rejestracyjny stanowił podstawę do zarejestrowania zawartych w nich danych w bazie abonentów Poczty Polskiej. W dalszej kolejności nadano abonentom indywidualne numery identyfikacyjne wraz z wprowadzeniem zmian technologicznych na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342). W rozporządzeniu stwierdzono jedynie, iż dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 5 ust.1). Mowa zatem o mocy dowodowej książeczek radiofonicznych i przypisanych do nich numerów, a nie złożonych przez abonentów wniosków rejestracyjnych. Wskazane rozporządzenie wprowadziło jedynie przejście do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie imienną książeczkę abonamentową zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zostać utożsamione z anulowaniem rejestracji odbiorników zgłoszonych przez użytkowników na obowiązujących wcześniej wnioskach rejestracyjnych (unieważnieniem wcześniejszych wniosków rejestracyjnych).

Wierzyciel nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika zobowiązanego, że zobowiązany nie musi posiadać dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiornika RTV, skoro Poczta Polska S.A. nie posiada dowodu na okoliczność doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, gdyż nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników, czego jednak zobowiązany skutecznie do chwili obecnej nie dokonał. Wszystkie obowiązujące akty prawne nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników RTV.

W ocenie Dyrektora COF kwestia wyrejestrowania przez zobowiązanego odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego została dogłębnie zbadana, w toku postępowania egzekucyjnego przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono jednoznacznie, iż Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników.

Ponadto wierzyciel zauważył, że we wcześniej korespondencji prowadzonej z Pocztą Polską S.A. w latach 2020-2021 zobowiązany nie wskazywał na okoliczność dokonania formalności wyrejestrowania odbiorników. Zobowiązany kwestionował jedynie fakt otrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Dyrektor COF podniósł, że Poczta Polska realizując rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, a została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych (do których zobowiązany należy), indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Od miesiąca grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych. Zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie, będące dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego zostało przesłane do zobowiązanego pismem z 21 sierpnia 2008 r. na adres: [...],R. tj. na adres, którym Poczta Polska w danym okresie dysponowała (podany przy rejestracji odbiorników), a zobowiązany nie dokonał jego aktualizacji, czy też nie wyrejestrował odbiorników. Umieszczenie znacznika (P) w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Powyższe stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zatem zadość wymogom określonym w ww. rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, co było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki.

Zdaniem wierzyciela, skoro zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, został mu nadany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych indywidualny numer identyfikacyjny oraz nie zostały dopełnienie formalności dotyczące wyrejestrowania odbiorników, posiada on status formalnoprawny, który obliguje go do uiszczenia należnych opłat abonamentowych.

Uwzględniając powyższe Dyrektor COF stwierdził, że w postanowieniu z 21 grudnia 2022 r. zasadnie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.

Odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części wierzyciel stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazano iż należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art. 7 ustawy abonamentowej, w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), dalej: O.p.

Dyrektor COF podniósł, że zgodnie art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zauważyć również trzeba, iż zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Dalej wierzyciel wyjaśnił, że skuteczny środek egzekucyjny został zastosowany w 2022 r. Organ egzekucyjny w dniu 30 sierpnia 2022 r. zawiadomieniem o zajęciu dokonał skutecznego zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, natomiast zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu nr 94865E1-13/OL/2022 z 19 sierpnia 2022 r. doręczone zostało zobowiązanemu w dniu 1 września 2022 r. Wierzyciel stwierdził, że zobowiązanie za okres od maja 2021 r. do maja 2022 r., objęte tytułem wykonawczym, nie uległo przedawnieniu.

W ocenie Dyrektora COF w zaskarżonym postanowieniu zasadnie oddalono zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części.

W skardze na postanowienie Dyrektora COF z 1 marca 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z 21 grudnia 2022 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wywodził, że postanowienia wierzyciela są niezasadne. Autor skargi wskazał na naruszenie zasad procesowych wskutek wprowadzenia "rozporządzeniowej" zasady nadania pisma Poczty Polskiej zamiast kodeksowej zasady doręczenia. Wierzyciel powoływał się na zezwolenie do nadawania nowych numerów abonenckich i wysyłkę ich do dotychczas figurujących abonentów. Wysyłka była realizowana zwykłym listem bez potwierdzenia nadania, ani odbioru. Owa zasada wynikała z Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych, które weszło w życie 13 grudnia 2007 r. W tym czasie skarżący nie posiadał żadnego odbiornika ani radiowego, ani telewizyjnego. Nie odebrał też żadnego listu z Poczty Polskiej o nadaniu numeru abonenckiego. Od tego czasu wierzyciel cyklicznie wszczynał wobec skarżącego egzekucje i czyni to do dnia złożenie skargi. Skarżący zmuszony jest złożyć ponowny wniosek o wyrejestrowanie odbiornika, który zarejestrowany został w 1985 r., a wcześniejszy wątek sprawy to samochodowy odbiornik CB z 1979 r. Skarżący otrzymał legitymację użytkownika radia CB i nie było to związane z opłacaniem cyklicznych składek do Związku Krótkofalowców w O.. Następnie skarżący zmienił pracę i nie korzystał już z radia CB. Opłata do Związku była jednorazowa za wydanie legitymacji Skarżący nie posiada ani legitymacji, ani dowodu wpłaty za legitymację. Podobnie było z odbiornikiem telewizyjnym, zarejestrowany w 1985 r., wyrejestrowany po jego awarii. Skarżący nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika, bowiem w wyniku remontów naturalnie najstarsze artefakty były trwale usuwane. Nie ma zresztą przepisów, które nakazywałyby obywatelowi przechowywanie, czy archiwizowanie dokumentacji przez ponad 20 lat (licząc do wejścia w życie problematycznego rozporządzenia). Skarżący zwraca uwagę na naruszenie zasady równości, bowiem wierzyciel powinien udowodnić stronie wszystkie prawem wymagane fakty, w szczególności odnowienie numeru abonenckiego, tymczasem tego nie zrobił. Na wniosek skarżącego wypowiedział się także Rzecznik Praw Obywatelskich, który wyraził swoje stanowisko w piśmie z 30 maja 2022 r. nr [...], które skarżący dołączył do skargi.

Pełnomocnik skarżącego zwrócił także uwagę na wadliwość konstrukcji opłaty abonamentowej, bowiem abonament dotyczy samego faktu posiadania odbiornika. Konstrukcja quasi podatku nie jest dostosowana do współczesnych realiów, w których odbiornik telewizyjny jest raczej monitorem do wyświetlania treści internetowych, niekoniecznie tych związanych z misją publiczną. Ponadto wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telefonicznego dotyczy adresu w S. pod nr [...], natomiast skarżący w tym czasie w S. nie mieszkał, bowiem zameldował się pod adresem [...] w S. w grudniu 1984 r., co potwierdza zaświadczenie o zameldowaniu. Co więcej organy opierają się na wniosku rejestracyjnym z 1979 r. dotyczącym radia CB, natomiast nie wskazały wniosku z 1985 r., który rzekomo skarżący wypełnił, podpisał i złożył, a dotyczącego rejestracji odbiornika telewizyjnego. Na dowód zarejestrowania odbiornika wierzyciel przedstawił jedynie screen z systemu pocztowego. W ocenie skarżącego nie stanowi to dowodu w sprawie. Nie można zatem uznać, że wierzyciel udowodnił skarżącemu zarejestrowanie odbiornika telewizyjnego w 1985 r. Skarżący podnosi także zarzut przedawnienia. W jego ocenie przedawnienie roszczenia nastąpiło najpóźniej w przeddzień wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu, tj. 12 grudnia 2007 r.

Na koniec autor skargi wskazał, że skarżący w dniu złożenia skargi złożył kolejny już wniosek o wyrejestrowanie, co załączył do skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Podstawą zarzutu może być tylko:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej.

Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: Rozporządzenie) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Należy także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia.

W aktach sprawy znajduje się dokument - wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, z którego wynika, że zobowiązany zarejestrował urządzenia radio-telewizor (załącznik nr 1 akt administracyjnych). Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego wierzyciel przedstawił dowód zarejestrowania odbiorników RTV. Następnie skarżącemu - jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników RTV - nadany został indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. W momencie wejścia w życie Rozporządzenia skarżący obciążony był obowiązkiem abonamentowym, gdyż rejestracja nie utraciła swojej ważności. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z 21 sierpnia 2008 r. wysłano skarżącemu na adres podany we wniosku o rejestrację odbiornika (załącznik nr 4 akt administracyjnych). Co więcej skarżący do 13 czerwca 2002 r. opłacał abonament RTV (załącznik nr 2 akt administracyjnych).

Dodatkowo wskazać należy, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Trzeba także podkreślić, że nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji, kiedy abonent nie powiadomił Poczty Polskiej o zmianie swojego adresu nie upoważnia go do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych. Jak już wcześniej wyjaśniono obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy abonamentowej. Natomiast wskazany w Rozporządzeniu tryb wykonania przez Pocztę Polską obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych użytkownikom odbiorników nie jest tożsamy z trybem przyjętym w postępowaniu administracyjnym, w którym następuje wydanie decyzji. Nadawanie przez Pocztę Polską indywidualnych numerów identyfikacyjnych nie było decyzją administracyjną. Przepisy Rozporządzenia, normujące, w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie odwoływały się również do przepisów K.p.a., co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia".

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15 z treści przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, "nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Takiej zależności cytowane przepisy nie wprowadzają. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia" (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca

2016 r., sygn. akt II GSK 913/15).

Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu.

Natomiast w aktach sprawy brak jest dowodu wcześniejszego wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV - oprócz dołączonego do skargi dowodu wyrejestrowania odbiorników z 1 kwietnia 2023 r. Takiego dokumentu w swoich zasobach archiwalnych nie posiada wierzyciel, ani dokumentu takiego nie posiada skarżący. Niemniej to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały obowiązek w zakresie opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji, gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar, gdyż to zobowiązany wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie.

Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18).

Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 października 2015 r., sygn. akt I SA/GI 481/15). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej to na zobowiązanym ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (por. np.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17; z 21 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1610/16; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16).

Reasumując, w świetle powyższych rozważań za niezasadny Sąd uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Aby bowiem skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czego strona skarżąca nie uczyniła, przyznając, że dokumentu wyrejestrowania odbiorników RTV nie posiada.

Niezasadny okazał się także zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) na skutek przedawnienia. W tym miejscu należy wskazać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 O.p. a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 O.p., a więc opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Zatem wystawiony w dniu 19 sierpnia 2022 r. tytuł wykonawczy obejmujący zobowiązanie za okres od maja 2021 r. do maja 2022 r. dotyczył zobowiązań nieprzedawnionych.

Reasumując, zgodnie z art. 59 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek między innymi: zapłaty zobowiązania, umorzenia zaległości, przedawnienia, a żadna z okoliczności wskazanych w tym przepisie nie zaszła w stosunku do skarżącego.

Z tych też względów Dyrektor COF, uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, prawidłowo zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 21 grudnia 2022 r.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) oddalił skargę.