Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1110/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2 ust. 3a-3e
journal: Dz.U. 2023 poz 141
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 marca 2023 r. nr KOA/1250/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 16 marca 2023 r. nr KOA/1250/Sr/23, po rozpatrzeniu odwołania M. H. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (dalej jako "Prezydent") z 13 stycznia 2023 r. nr 10/O/DW/2023 o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący w dniu 21 listopada 2022 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego na adres: ul. [...] , [...] . We wniosku wskazał, że głównym źródłem ogrzewania w jego jednoosobowym gospodarstwie domowym jest kocioł na paliwo stałe zasilany paliwami stałymi, zgłoszony lub wpisany do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.). Stosowanym paliwem jest węgiel i paliwa węglopochodne. Gospodarstwo domowe skarżącego znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.

Prezydent decyzją z 13 stycznia 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania dodatku węglowego i wskazał, że z uwagi na fakt, że na nieruchomość pod adresem ul. [...] w P. złożony został już wniosek o wypłatę takiego dodatku, w miejscu zamieszkania skarżącego przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że głównym źródłem ogrzewania nieruchomości jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem. Ustalono również, że żona (z którą, jak wskazał w toku wywiadu skarżący, jest w trakcie rozwodu), użycza skarżącemu lokal, w którym brak jest kuchni i lodówki. Nie można też uznać, że lokale w budynku są wyodrębnione prawnie, gdyż brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Dodatkowo, w ocenie pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad, lokal, który skarżący wskazał jako swoje miejsce zamieszkania, przypomina pomieszczenie biurowe. W ocenie Prezydenta, uznać zatem należało, że do 30 listopada 2022 r. skarżący wraz z żoną nie uzyskali odrębnych adresów dla poszczególnych lokali mieszkalnych w przedmiotowej nieruchomości, a ponadto pracownik socjalny nie mógł stwierdzić, czy małżonkowie tworzą odrębne gospodarstwo domowe, ich oświadczenia w zakresie sprawy rozwodowej są bowiem sprzeczne. Samo zaś posiadanie rozdzielności majątkowej nie oznacza prowadzenia oddzielnych gospodarstw domowych. W konsekwencji nie sposób ocenić, czy skarżący tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe i na stałe zamieszkuje wyłącznie lokal, który w ocenie pracownika socjalnego, stanowi pomieszczenie biurowe.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyjaśnił, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu i z małżonką nie łączą go żadne stosunki emocjonalne. Skarżący dodał, że z rozdzielnika decyzji wynika, że pod adresem przy ul. [...] w P. znajdują się dwa lokale.

Kolegium decyzją z 16 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu decyzji przytoczyło treść art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a-3d, ust. 8, ust. 15, ust. 15a-15b, ust. 15f-15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141), powoływanej dalej jako "ustawa". Wskazało następnie, że w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, Prezydent przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącego, w toku którego ustalił, że pod adresem zamieszkania wnioskodawcy na posesji znajduje się jeden budynek z jednym wejściem do domu, w budynku są dwa lokale, przy czym lokal na pierwszym piętrze posiada łazienkę i kuchnię, natomiast lokal na parterze (zamieszkały według oświadczenia przez skarżącego) posiada łazienkę, brak jest w nim kuchni. Skarżący oznajmił, że jada na mieście. W budynku znajduje się jedno źródło ogrzewania - kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem. Małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową, nie są w trakcie rozwodu. Skarżący nie posiada dokumentacji, by lokale były wyodrębnione prawnie. Mając powyższe na uwadze Kolegium podzieliło ocenę Prezydent, że brak jest przesłanek, by uznać, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W szczególności okoliczność zawarcia intercyzy (rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami) nie jest dowodem wskazującym na prowadzenie oddzielnego gospodarstwa. Lokal, w którym według deklaracji przebywa skarżący, nie posiada przy tym cech odrębnego lokalu o charakterze mieszkaniowym. Wskazuje na to brak wydzielonej kuchni a także stan zagospodarowania jako pomieszczenie biurowe. Tymczasem ustawodawca wskazał, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, natomiast przez gospodarstwo domowe, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). W ocenie Kolegium, wskazane przez skarżącego pomieszczenie opisywane jako lokali 1 nie pozwala na samodzielne prowadzenie w nim gospodarstwa domowego. Ponadto fakt pozostawania w związku małżeńskim każe domniemywać, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Kolegium dodało, że w deklaracji CEEB małżonka skarżącego wskazała jako adres ul. [...] , bez wymieniania poszczególnych lokali.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zarzucając organowi naruszenie: prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez nierozpatrzenie sprawy w sposób wszechstronny i art. 136 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie przez Kolegium dodatkowego postępowania dowodowego. Skarżący wniósł jednocześnie o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. kopii deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 23 czerwca 2022 r., na okoliczność istnienia w budynku przy ul. [...] w P. dwóch lokali mieszkalnych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Kolegium nie przeprowadziło postępowania na okoliczność istnienia w budynku dwóch odrębnych lokali, podczas gdy dowód załączony do skargi świadczy o tym, że lokal nr [...] przy ul. [...] faktycznie istnieje i stwarza domniemanie, że możliwe jest prowadzenie w nim samodzielnego gospodarstwa domowego. O braku wszechstronnego rozpoznania sprawy świadczy również fakt, że organ jednostronnie i bez szerszego uzasadnienia oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach poczynionych przez pracowników socjalnych w trakcie wywiadu środowiskowego, a zatem w toku postępowania pierwszej instancji. Kolegium nie zrealizowało tym samym obowiązków wynikających z art. 136 K.p.a. Organ nie zmierzał do usunięcia wątpliwości co istnienia wyodrębnionego lokalu mieszkalnego oraz do ustalenia, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z I. H.- formalnie jego żoną. Organy swoje ustalenia w tym zakresie oparły tylko na wnioskach płynących z wywiadu środowiskowego. Pominęły przy tym zeznania (oświadczenia) strony i zeznania żony zgłoszone w toku tego wywiadu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego organ odmówił im mocy dowodowej. Organy aprobują natomiast stanowisko, zgodnie z którym pokój, w którym śpi skarżący uznawany jest za "pomieszczenie biurowe", dlatego że znajduje się z nim komputer. Pomijają zaś fakt, że w pokoju tym znajdują się meble, na których śpi skarżący oraz jego rzeczy osobiste. Nie dostrzegają również, że skarżący użytkuje całej piętro, na którym znajduje się m.in. w pełni wyposażona łazienka. Tym samym możliwe jest zaspokajanie w lokalu nr [...] całości bieżących potrzeb dnia codziennego. Stan utrzymania lokalu świadczy przy tym ewidentnie o tym, że jest on zamieszkany przez samotnego mężczyznę w średnim wieku. Organy przyjmują również, że warunkiem koniecznym do funkcjonowania osobnego gospodarstwa domowego jest w pełni wyposażona kuchnia, całkowicie ignorując fakt, że pojęcie "gospodarstwa domowego" jest kategorią funkcjonalną oznaczającą stan, w którym dany człowiek sam prowadzi swoje sprawy związane funkcjonowaniem dnia codziennego. Żaden przepis prawa nie warunkuje istnienia gospodarstwa domowego z koniecznością posiadania w pełni wyposażonej kuchni, tym bardziej, że ciepłe posiłki można spożywać na mieście lub w zakładzie pracy, a w mieszkaniu ograniczyć się do przygotowywania posiłków zimnych. Skarżący zwrócił również uwagę, że organy obu instancji nie wzięły też pod uwagę, że skarżący jest skonfliktowany z żoną i jest jedynie faktycznym posiadaczem ww. lokalu, który użytkuje na zasadzie "litościowej" umowy użyczenia zawartej z ww. osobą. W takiej sytuacji ciężko jest oczekiwać, że skarżący będzie dokonywał nakładów na lokal nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że brak jest przesłanek, by uznać, że skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową, nie są w trakcie rozwodu. Okoliczność zawarcia intercyzy nie jest dowodem wskazującym na prowadzenie oddzielnego gospodarstwa. Skarżący nie posiada też dokumentacji, by lokale były wyodrębnione prawnie. Tymczasem ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.w.l.", wskazuje, że samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Lokal, w którym według deklaracji przebywa skarżący, nie posiada cech odrębnego lokalu o charakterze mieszkaniowym. Wskazuje na to brak wydzielonej kuchni, a także stan zagospodarowania jako pomieszczenie biurowe. Przedłożona przez skarżącego kopia deklaracji nie jest dokumentem, który dowodziłby, że w budynku wyodrębnione były dwa lokale mieszkalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1110/23 oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z kopii Deklaracji źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z 22 czerwca 2022 r. i z 27 lipca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja, mocą której Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Przyczyną odmowy było ustalenie, że na nieruchomość pod adresem ul. [...] w P. złożony został już wcześniej wniosek o wypłatę takiego dodatku.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy).

W ustępach 3a-3e art. 2 ustawy ustawodawca wprowadził następnie (kolejnymi nowelizacjami ustawy) zapisy dotyczące postępowania w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. Jak bowiem przyjęto:

- w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (ust. 3a);

- w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (ust. 3b);

- w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (ust. 3c);

- w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (ust. 3d);

- w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (ust. 3e).

Regułą w postępowaniu o przyznanie dodatku węglowego jest zatem jeden dodatek węglowy na jeden adres zamieszkania, bez względu na liczbę gospodarstw domowych zlokalizowanych pod tym adresem. Decyduje wtedy kolejność złożenia wniosku, ponieważ dodatek wypłaca się temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Wynika to wprost z art. 2 ust. 3a i ust. 3b ustawy, który nie budzi, w ocenie Sądu, żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Ustawodawca dodając do art. 2 ustawy ust. 3c-3d, nie wyeliminował z kolei ust. 3a-3b tego artykułu. Dodane przepisy stanowią jedynie wyjątek od przyjętej reguły. Zastosowanie ww. wyjątku (tj. przyznanie kilku dodatków dla tego samego adresu) wymaga dokonania ścisłej wykładni przepisów, określających przesłanki jego zastosowania, zgodnie z podstawową regułą interpretacji prawniczej - wyjątków nie należy wykładać rozszerzająco (łac. exceptiones non sunt extendendae). Wyjątek ten należy zatem wykładać ściśle. Opiera się on na kwestii prowadzenia oddzielnych gospodarstw domowych i odrębności lokalu. Skoro przy tym ustawa wprowadza warunek, zgodnie z którym dodatek może zostać przyznany, o ile w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, to wykładnia pomijająca ten fragment pozbawia normę istotnego znaczenia. W szczególności należy rozważyć dwa elementy, tj. odrębność lokalu i brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania do 30 listopada 2022 r. Istotne jest zatem to, że ustalenie odrębnego adresu musi być prawnie dopuszczalne, a wnioskodawca dąży do jego uzyskania, natomiast brak tego adresu jest jedynie stanem przejściowym. Wprowadzenie sformułowania "do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu" wskazuje, że konieczne jest, by zostały rozpoczęte starania o ustalenie odrębnego adresu, które przed powyższą datą, bez winy wnioskodawcy, nie zakończyły się pozytywnie. Jeżeli żadne postępowanie nie zostało wszczęte, nie można zweryfikować wskazanej przesłanki. Ustawodawca w ustawie o dodatku węglowym posługuje się również sformułowaniem "odrębne lokale". Zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360) nieruchomością jest m.in. część budynku trwale związanego z gruntem, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Samodzielny lokal może stanowić odrębną nieruchomość (art. 2 ust. 1 u.w.l.). Definicję samodzielnego lokalu mieszkalnego zawarto w art. 2 ust. 2 u.w.l. Przy czym, co należy podkreślić, ustawa o dodatku węglowym nie posługuje się pojęciem "samodzielny lokal (mieszkalny)", lecz wyrażeniem dalej idącym tj. "odrębny lokal". Samodzielność lokalu wymaga spełnienia przesłanek technicznych, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.w.l. oraz art. 2 ust. 1a-1b u.w.l. Spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 1a-2 u.w.l., stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Wydzielenie lokalu jako odrębnej nieruchomości jest niezbędne do ustanowienia dla danego lokalu prawa odrębnej własności i jego wpisu do księgi wieczystej. Nie jest możliwe nadanie odrębnego adresu lokalowi, który nie stanowi odrębnej nieruchomości, tj. nie został wyodrębniony w rozumieniu ustawy o własności lokali. Odrębność lokalu nie może zatem być rozumiana wyłącznie funkcjonalnie, gdyż nie koreluje to z intencją ustawodawcy i zasadą przyznawania jednego dodatku węglowego na jeden adres (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: z 16 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 157/23, z 26 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 426/23 i II SA/Lu 427/23; https://cbois.nsa.gov.pl).

Inaczej mówiąc, przyznanie dodatku węglowego w sytuacji określonej w art. 2 ust. 3c ustawy możliwe jest jedynie wówczas, gdy "odrębne gospodarstwo domowe" zamieszkuje (prowadzone jest) w odrębnym lokalu, przy czym:

- lokal został wyodrębniony (w znaczeniu prawnym) i nadany został mu odrębny adres,

- lokal (wyodrębniony w znaczeniu prawnym) nie posiada do dnia 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania, gdyż nie było możliwe w tym terminie jego ustalenie.

Skoro więc niniejsza sprawa dotyczy przywoływanych przez skarżącego, dwóch gospodarstw domowych funkcjonujących w budynku jednorodzinnym w odrębnych (dwóch) lokalach, konieczne było wykazanie, że te "odrębne lokale" są samodzielne w znaczeniu prawnym. Rozwiązanie przewidziane w art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy, jeśli dotyczy budynku jednorodzinnego może bowiem znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy w powyższym budynku zostały wyodrębnione nie więcej niż dwa lokale. Wyodrębnienie tych lokali nie może następować wedle uznania osób w nim zamieszkujących, tylko wedle reguł przewidzianych prawem. Inaczej mówiąc bezskuteczne będzie "wyodrębnienie lokali" poprzez ustalenie przez mieszkańców, kto którą izbę (czy nawet piętro) zajmuje (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący twierdzi, że jeden z lokali zajmuje na zasadzie użyczenia). Konieczne jest w tym zakresie wszczęcie odpowiedniej procedury. Powinno ją kończyć wydanie zaświadczenia, że lokal spełnia kryteria "samodzielności". Wówczas będzie możliwe (z punktu widzenia prawa administracyjnego) ubieganie się o nadanie nowowydzielonemu lokalowi odrębnego adresu. Wystąpienie przy tym przesłanek przewidzianych w art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy winien wykazać wnioskodawca składając wniosek o wydanie dodatku węglowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 445/23; LEX nr 3606076).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że zapadłe rozstrzygnięcia są prawidłowe. Skarżący w toku postępowania administracyjnego, jak i w trakcie wywiadu środowiskowego nie tylko nie wykazał, że lokal na parterze (w którym, jak twierdzi, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe) wyodrębniony został w znaczeniu prawnym, ale również "niemożności" nadania temu lokalowi odrębnego adresu. Nie jest również bezsporne, czy skarżący prowadzi z żoną oddzielne gospodarstwo domowe w domu jednorodzinnym, posiadającym jedno źródło ogrzewania. Skarżący bowiem, choć złożył do akt sprawy oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że prowadzi z żoną oddzielne gospodarstwo domowe (mają rozdzielność majątkową) i są w trakcie rozwodu, jak też że budynek, w którym zamieszkują ma jedno wejście i klatkę schodową, z której są odrębne wejścia do obu lokali, zaś lokale są prawnie wyodrębnione i jest to budynek jednorodzinny wielolokalowy zasilany jednym źródłem ogrzewania typu kocioł na paliwo stałe, to jednocześnie na potwierdzenie okoliczności wyodrębnienia lokalu w znaczeniu prawnym, jak też o podjęciu prób uzyskania dla niego odrębnego adresu nie przedstawił żadnych dokumentów. Co więcej, w toku wywiadu środowiskowego ustalono, że lokal ten nie posiada kuchni i lodówki (ma jedynie łazienkę), zaś samo pomieszczenie wygląda na biurowe. W dniu 29 grudnia 2022 r. przeprowadzono również wywiad środowiskowy z żoną skarżącego, która zanegowała okoliczność, że jest w trakcie rozwodu ze skarżącym, jak też wyjaśniła, że prowadzi odrębne od niego gospodarstwo domowe (wraz z dwiema córkami) w lokalu na piętrze, posiadającym kuchnię i łazienkę. Potwierdziła też, że w budynku znajdują się dwa lokale, zasilane jednym źródłem ogrzewania – piecem, jednak jak wskazała, nie posiada dokumentacji potwierdzającej, że lokale te są prawnie wyodrębnione.

Z powyższych ustaleń wynika, że skarżący nie tylko nie jest w stanie wykazać, że zamieszkuje "odrębny lokal" (wyodrębniony prawnie) w budynku jednorodzinnym, ale również, że podjął czynności prowadzące do nadania mu odrębnego adresu, w sytuacji gdy pod jednym adresem zamieszkują dwa oddzielne gospodarstwa domowe (według oświadczenia małżonków), czyli w sytuacji przewidzianej przez ustawodawcę w art. 2 ust. 3c ustawy, według którego, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zdaniem Sądu, dopiero wykazanie przez skarżącego, że zajmuje on odrębny lokal oraz z przyczyn obiektywnych nie mógł wyodrębnić adresu swojego gospodarstwa domowego przed dniem 30 listopada 2022 r. umożliwia skorzystanie z dobrodziejstwa art. 2 ust. 3d ustawy przewidującego, że właściwy organ przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie wyników wywiadu środowiskowego, gdy organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że zastosowanie wyjątku przewidzianego w art. 2 ust. 3c ustawy i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego w oparciu o wynik wywiadu środowiskowego, jak stanowi art. 2 ust. 3d ustawy, jest możliwe jedynie wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym w art. 2 ust. 3c ustawy terminie (czyli do 30 listopada 2022 r.), ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Gliwicach z 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Go 18/23 i z 8 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Gl 24/23, jak też w Warszawie z 16 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 668/23; https://cbois.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w lokalu posiadającym cechy samodzielności (wyodrębnionym prawnie), który nie posiadał do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania, gdyż nie było możliwe w tym terminie jego ustalenie. Nie przedstawiono również dokumentu potwierdzającego, że zostały podjęte kroki formalne, prowadzące do wyodrębnienia lokalu. Jak słusznie podniosło zatem Kolegium, stwierdzenie tej okoliczności, jak też niemożność jednoznacznego ustalenia, czy skarżący faktycznie prowadzi odrębne od żony gospodarstwo domowe (małżonkowie wbrew twierdzeniu skarżącego nie są w trakcie rozwodu, a jedynie podpisali intercyzę), w połączeniu z ustaleniami, że lokal, który skarżący wskazuje jako swoje miejsce zamieszkania nie posiada wydzielonej kuchni a stan jego zagospodarowania wskazuje na wykorzystywanie go jako pomieszczenie biurowe, wskazało na brak spełnienia przesłanek z art. 2 ustawy do przyznania mu dodatku węglowego w sytuacji, gdy na tę nieruchomość wniosek taki złożony został już przez innego domownika.

Dowodu na okoliczność posiadania odrębnego adresu nie mogą przy tym stanowić załączone do skargi kopie Deklaracji dotyczących źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w których żona skarżącego wskazała, że dom posiada dwa lokale mieszkalne, skoro nie są one wydzielone prawnie. Dodać należy, że w deklaracji tej wskazała ona jednocześnie jako adres ul. [...] w P. , bez wymienienia konkretnego lokalu. Stąd wniosek skarżącego o dopuszczenie tego dowodu Sąd oddali.

Reasumując, w sytuacji, gdy nie zostało w niniejszej sprawie wykazane zaistnienie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy, nie było podstaw prawnych do przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Należy bowiem pamiętać, że co do zasady dodatek węglowy jest wypłacany temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy z danego adresu miejsca zamieszkania. W takim przypadku, zdaniem Sądu, wniosek skarżącego, stosownie do art. 2 ust. 3b ustawy, powinien zatem zostać pozostawiony bez rozpoznania, czego nie zauważyły orzekające w sprawie. Błąd ten nie miał jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ ostatecznie wydano decyzję odmowną.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącego zarzutów prowadzą zatem do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). W sytuacji przy tym, gdy przeprowadzono wywiad środowiskowy ze skarżącym i jego żoną, jak też zgromadzono inne dokumenty niezbędne do wydania rozstrzygnięcia, nie sposób uznać, że Kolegium naruszyło art. 136 K.p.a., przez nieprzeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie tego trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżący w skardze wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.