Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 338/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: Art. 19, art. 128, art. 132, art. 133 par. 1 i 3, art. 135 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lutego 2023 r. nr SKO.4114.63.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), zwanej k.p.a., oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 11 stycznia 2023 r. odmawiającą przyznania A. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad siostrą – A. K.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że w dniu 28 października 2022 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynął wniosek A.B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą - A.K.. Do powyższego wniosku załączone zostało m.in.: orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] 1999 r. nr [...] zaliczające A. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wskazujące, iż niepełnosprawność datuje się od dnia [...] 1995 r.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż A.K. zamieszkuje wraz z rodzicami, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez pracownika socjalnego, zawartymi w wywiadzie środowiskowym w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki z dnia [...] grudnia 2022 r., dotychczas opiekę nad A.K. sprawowała jej matka, jednakże ze względu na pogorszenie się jej stanu zdrowia nie czuje się na siłach do sprawowania dalszej opieki nad niepełnosprawną córką. Pracownik socjalny ustalił ponadto, iż A.K. nie ma dobrych relacji z ojcem, który zgodnie z oświadczeniem A.K., nie interesuje się jej problemami zdrowotnymi. A. B., jako osoba niepracująca deklaruje natomiast chęć opieki nad siostrą - A.K. oraz możliwość zabrania siostry do swojego miejsca zamieszkania.

Organ I instancji – jak wskazało Kolegium - po rozpatrzeniu wniosku A.B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odmówił przyznania skarżącej powyższego świadczenia, z uwagi na fakt, iż rodzice A.K. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i to na nich w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny, a zatem nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę na wstępie wskazał, iż skarżąca, jako siostra osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, a więc osoba spokrewniona w stopniu drugim w linii bocznej, niewątpliwie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. inną osobą (niż wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r.), na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jednakże aby skarżąca mogła uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, spełnione muszą być łącznie warunki wskazane w art. 17 ust. 1a u.ś.r.

W ocenie Kolegium, skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad siostrą, ponieważ obowiązek alimentacyjny wobec A.K. obciąża w pierwszej kolejności rodziców osoby niepełnosprawnej.

Odwołując się do orzeczenia NSA organ II instancji podniósł, że przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r, stanowiący podstawę wydania w niniejszej sprawie decyzji, nie ingeruje w stosunki rodzinne. Nie zawsze jednak realizacja własnych obowiązków moralnych oraz prawnych wynikających ze stosunków rodzinnych będzie łączyła się z możliwością uzyskania świadczenia finansowanego ze środków publicznych.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że we wskazanym wyroku NSA wskazał również, że aby przyjąć rozumienie przepisu, które jest konsekwencją pominięcia części regulacji ustawowej, argumenty systemowe i celowościowe powinny w sposób spójny i bezsporny wskazywać na zasadność takiego pominięcia. Taki zabieg interpretacyjny jest bowiem wykładnią wbrew dyrektywie interpretacyjnej per non est, zatem musi mieć bardzo silne uzasadnienie aksjologiczne i systemowe. Sytuacja taka w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi. Przepis art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. pod względem językowym jest jasny i w konsekwencji pozwala na ustalenie znaczenia zawartej w nim reguły postępowania, a kontekst systemowy i aksjologiczny nie sprzeciwiają się literalnemu zastosowaniu tego przepisu. W świetle art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. przyjąć należy, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy rodzice osoby wymagającej opieki (w tym przypadku siostry strony) nie są w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku opieki względem niej z uwagi na swój stan zdrowia - rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, Ani organ, ani Sąd, nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności obojga rodziców osoby wymagającej opieki (a więc osób spokrewnionych w pierwszym stopniu) - jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na inne osoby zobowiązane do alimentacji (w stopniu dalszym) - stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zgodzić się należy z organem I instancji, iż nielegitymowanie się przez obojga rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (w rozpatrywanym przypadku siostrę osoby niepełnosprawnej). Ustawodawca w art. 17 ust. 1 a pkt 1 u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad niepełnosprawną osobą w pierwszej kolejności są jej rodzice, chyba że sami są niepełnosprawni w stopniu znacznym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, który Kolegium podzieliło, iż omawiana regulacja prawna nie budzi także wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność pomiędzy przepisami u.ś.r. a przepisami k.r.o. Oba akty przewidują bowiem powstanie prawa do świadczenia i obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym a sprawowaniem osobistej opieki, wskazując, iż w art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zaś osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do tego rodzaju świadczenia dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest bowiem niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o., dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi w postaci dostarczania środków utrzymania. Na poparcie powyższego organ II instancji odwołał się do orzecznictwa.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A. B., wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. nie zgadzając się z decyzją organu II instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w związku z tym, że stan zdrowia i wiek jej rodziców nie pozwala już na opiekę nad jej siostrą, to skarżąca jest jedyną osobą w pełni sił i wieku, która może należycie zająć się siostrą. Dodała, że rodzice nie mają orzeczenia o niepełnosprawności, ale to nie oznacza, że są w stanie sprawować opiekę nad siostrą.

Skarżąca podniosła, że mama opiekuje się A. już prawie 30 lat i wywiązywała się z tego do tej pory doskonale. Jednak na ten moment od kilku miesięcy jest to zupełnie niemożliwe. Sama boryka się ze zdrowiem i ledwo funkcjonuje psychicznie i fizycznie. Nie chce iść na dwie pilne operacje ze względu na A., a jedna z operacji (kolano) jest wynikiem przeciążenia, chociażby podczas pomocy siostrze w wejściu i wyjściu z wanny, bo się boi sama. Mama jest wypalona i sama wymaga już opieki. Leczy się na depresję od paru miesięcy i wymaga odpoczynku i odciążenia. Często płacze z bezsilności. Ma również choroby przewlekłe. Prawie nie śpi.

Nadto skarżąca wskazał, że tata również ma swój wiek i choroby. Ciężko się porusza i oddycha, od razu męczy, śpi w maseczce tlenowej. Dodatkowo zupełnie nie ma kontaktu z siostrą, w ogóle się nie interesuje. Sam nie chce się leczyć psychicznie. Zawsze był agresywny i wybuchowy, nie akceptował choroby siostry. Ania nie chce mieć z nim kontaktu. Unikają się.

W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że już od roku faktycznie, osobiście opiekuje się siostrą codziennie - nieprzerwalnie. W lutym 2022 r. musiała zrezygnować z pracy i od tego czasu nie może pracować ani się rozwijać. Utrzymuje ją mąż, ale jest im trudno finansowo na dłuższą metę. Skarżąca dodała, że nie chcę oddawać siostry do Domu Opieki (do którego zapewne musiałoby dokładać też finansowo Państwo). Nadto wskazała, że odwozi i odbiera siostrę do Środowiskowego Domu Samopomocy, jak ma chęci i siłę, by miała kontakt z ludźmi, miała ciekawe zajęcia. Skarżąca wyjaśniła, że ma samochód i prawo jazdy (rodzice nigdy nie mieli), a siostra boi się jeździć komunikacją miejską i to skarżąca jeździ z siostra do lekarzy i na rehabilitacje. Zabiera ją także do kina i teatru, które kocha. Skarżąca wskazała, że wierzy w rehabilitacje siostry . Nadmieniła także, że robi cięższe zakupy i pomaga w przygotowywaniu posiłków, a także dużo rozmawia z siostrą, a jest to potrzebne. W tym czasie, mama skarżącej może odpocząć - odespać nieprzespaną noc przez stany lękowe/depresje i częste nietrzymanie moczu.

Skarżąca podniosła także, że w dokumentacji, którą złożyła w MOPS-ie, jest opinia E.M. - pracownika socjalnego od lat opiekującego się jej rodziną oraz oświadczenie jej siostry A. Do skargi załączyła natomiast aktualne opinie lekarzy rodziny: lekarza rodzinnego i lekarza psychiatry, opinię psychologa.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pismem z dnia 8 maja 2023 r. skarżąca wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w odpowiedzi na skargę złożyło wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżąca w piśmie z dnia 8 maja 2023 r. oświadczyła, że zgadza się na tryb uproszczony. W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Materialnoprawne przesłanki wydania zaskarżonej decyzji zostały określone w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), dalej jako u.ś.r..

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako k.r.o.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 19 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Należy także przywołać przepisy art. 133 k.r.o. według którego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania (§ 1). Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się(§ 3). Granicą świadczeń w ramach realizacji obowiązku alimentacyjnego po stronie rodziców, obok usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, są ich możliwości zarobkowe i majątkowe (art. 135 § 1 k.r.o.). Obowiązek alimentacyjny rodziców względem niesamodzielnego dziecka ma dwojaką naturę. Może on polegać na dostarczaniu dziecku materialnych środków utrzymania w naturze lub w pieniądzu ale także na osobistych staraniach o zaspokojenie potrzeb dziecka i zapewnienie mu niezbędnej opieki.

W niniejszej sprawie niespornym jest fakt, że skarżąca jako siostra osoby wymagającej opieki, należy do osób, o których mowa w art. 17 ust.1. pkt 4 u.ś.r. oraz, że rodzice skarżącej i jej niepełnosprawnej siostry żyją, nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich oraz nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, dotychczas opiekę nad A.K. sprawowała jej matka M.K., jednak oświadczyła ona, iż z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie czuje się na siłach do sprawowania opieki nad córką. Skarżąca deklaruje chęć opieki nad siostrą A.K., która oświadczyła, że skarżąca przyjeżdża do niej ostatnio codziennie, wozi ją samochodem, chodzi do sklepu i odwozi ją do klubu.

W zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą ponieważ obowiązek alimentacyjny wobec A.K. obciąża w pierwszej kolejności jej rodziców.

Istotą sporu pozostaje zatem zagadnienie, czy w świetle art. 17 ust. 1a u.ś.r. dopuszczalna była odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze, w sytuacji, gdy żyją rodzice niepełnosprawnej, którzy nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Sąd podziela pogląd przyjęty w judykaturze i przywoływany przez organ w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym ustawodawca w sposób jednoznaczny ustalił, że ocena czy rodzice osoby wymagającej opieki nie są w stanie wypełnić obowiązku opieki względem niej z uwagi na swój stan zdrowia, dokonywana jest wyłącznie na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Stanowisko powyższe znajduje podstawę w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22. NSA formułuje tezę, w myśl której warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. w pierwotnym brzmieniu (od 1 stycznia 2010 r.) zawierał przesłankę odnoszącą się do braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez osobę spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą tej opieki wymagającą. Jednakże z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał w tym zakresie zmiany i do omawianego przepisu wprowadził przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale wywodzi, że "Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Taka regulacja nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej. (...) Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela."

W świetle powyższego należało stwierdzić, że organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi trafnie wskazało na rygoryzm powyższego przepisu i jego jednoznaczne brzmienie. Nielegitymowanie się przez obojga rodziców osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) skutkuje tym, że osoby spokrewnione z nią w dalszym stopniu nie spełniają przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Zatem skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną siostrą A.K..

W ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd ustalił, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami art. 6, art. 7 w zw. z art. 80, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ustalenia faktyczne w sprawie dokonane zostały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, po jego wszechstronnym i rzetelnym rozważeniu. Uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.; organ wskazał i wyjaśnił ustalone fakty oraz dowody, na których się opierał, wyjaśnił także podstawę prawną decyzji i dokonał jej prawidłowej wykładni.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.