Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 603/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 83 par. 3, art. 170, art. 271 pkt 2, art. 250, art. 282 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 18 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Referent stażysta Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi Z. S. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2016 roku w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę o wznowienie postępowania; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 31 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu (...) Z. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zarządzeniem z dnia 13 maja 2016r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącego do uiszczenia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Odpis powyższego zarządzenia wraz z pouczeniem o prawie i trybie wniesienia środka zaskarżenia doręczono skarżącemu w dniu 6 czerwca 2016r.

Skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi. W dniu 16 czerwca 2016r. akt sprawy wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, nadany w dniu 9 czerwca 2016r. (tj. data nadania przesyłki w placówce operatora InPost).

Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2016r., sygn. akt III SA/Łd 357/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu sąd wskazał m.in., że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów) nadany w placówce operatora pocztowego InPost wywarłby skutek w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia wpisu, gdyby dotarł do sądu w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, czyli do dnia 13 czerwca 2016r. Tymczasem wniosek ten wpłynął do sądu dopiero w dniu 16 czerwca 2016 r., a więc już po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi

Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu na adres podany w skardze w trybie "awizo" w dniu 19 lipca 2016r. Powyższe postanowienie jest prawomocne od dnia 27 lipca 2016r.

W dniu 21 lipca 2016r. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego z dnia 21 lipca 2016r., w którym wniósł o ponowne doręczenie odpisu postanowienia wraz z uzasadnieniem z dnia 24 czerwca 2016r.

Odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2016r. wraz z uzasadnieniem z informacją, że niniejsze postanowienie jest prawomocne został doręczony skarżącemu w dniu 30 marca 2017r.

W dniu 6 kwietnia 2017r. (data nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej) skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie Z. S. na postanowienie z dnia 24 czerwca 2016r. o odrzuceniu skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu sąd wskazał, że odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem uznano za doręczony skarżącemu w dniu 19 lipca 2016r. w trybie awizo, zgodnie z treścią art. 73 § 4 p.p.s.a. W tej sytuacji termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 20 lipca 2016r. i zakończył się w dniu 26 lipca 2016r. Uznać zatem należało, że zażalenie skarżącego z dnia 6 kwietnia 2017r. (data stempla pocztowego) wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 194 § 2 p.p.s.a. i jako takie podlega odrzuceniu. Natomiast okoliczność przesłania skarżącemu w dniu 13 marca 2017 r. odpisu postanowienia wraz z uzasadnieniem nie świadczy o tym, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg ponownie. W treści bowiem pisma doręczającego zawarto informację, że postanowienie jest prawomocne od dnia 27 lipca 2016r., co oznacza, że nie przysługuje od niego żadnego środek zaskarżenia.

Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 15 maja 2017r.

W dniu 18 maja 2017r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W dniu 5 lipca 2017r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wznowienie postępowania. Wskazując jako podstawę prawną żądania art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wniósł o uchylenie postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2016r. oraz z dnia 20 kwietnia 2017r. i rozpoznanie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...).

W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik podniósł, że nadanie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 czerwca 2016r. wprawdzie przed upływem terminu do uiszczenia wpisu sądowego, ale w placówce InPost spowodowało katastrofalny skutek, albowiem sąd postanowieniem z dnia 24 czerwca 2016r. odrzucił skargę. Tymczasem ani w doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (karta nr 6) ani w doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 24 czerwca 2016r. (karta nr 19) ani w doręczeniu prawomocnego postanowienia i zwrocie akt z dnia 24 sierpnia 2016r. ani w kolejnych kierowanych do skarżącego pismach nie zawarto pouczenia o konieczności nadawania przesyłek pocztowych w placówkach Poczty Polskiej zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. Pouczenie takie zamieszczone zostało dopiero w doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017r. (karta nr 53) o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 24 czerwca 2016r.

Pełnomocnik podniósł, że zawarty w zażaleniu z dnia 18 maja 2017r. na postanowienie z dnia 20 kwietnia 2017r. ponowny wniosek skarżącego o zwolnienie cd kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został pozytywnie rozpatrzony postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017r.

Zdaniem pełnomocnika brak pouczenia o konieczności nadawania pism w placówkach Poczty Polskiej zarówno w niniejszym postępowaniu, jak i w postępowaniu administracyjnym pozbawił skarżącego możliwości obrony swych praw, tym bardziej, że pełnomocnik został ustanowiony dopiero w czerwcu 2017r.

Pełnomocnik podzielił stanowisko skarżącego o narzuceniu obywatelom obowiązku nadawania kierowanych do sądów i organów administracji jedynie w placówkach Poczty Polskiej. W ocenie pełnomocnika art. 83 § 3 p.p.s.a., jest sprzeczny z Konstytucją RP, ponieważ przekreśla prawo do dochodzenia swych praw. Podał, że jeżeli Poczta Polska została wybrana jako operator w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r., to przepis ten winien dotyczyć przesyłek wychodzących z sądów i organów administracji, a nie ograniczać prawo obywateli w wyborze poczty. Pełnomocnik podniósł, że w powołanym przepisie, jak i w jego odpowiedniku w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. art. 57 § 4 pkt 2 nie ma mowy o Poczcie Polskiej tylko o "jakimś bliżej nieokreślonym operatorze". Dla zwykłego obywatela przepisy te są zupełnie niezrozumiałe.

Postanowieniem z dnia 28 września 2017r., sygn. akt II FZ 431/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie wskazując, że nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 272 pkt 2 p.p.s.a. Odwołując się do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 19 października 2015r., sygn. akt I OPS 1/15 (ONSAiWSA 2016/2/15) Kolegium wskazało, że oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu, w sytuacji gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, bowiem w sprawie nie wystąpiła wskazana w niej przesłanka wznowienia określona w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej p.p.s.a.).

W tym miejscu przypomnieć należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych (art.170 p.p.s.a.). Przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana takich orzeczeń, muszą być zatem, jako wyjątek od wspomnianej reguły, interpretowane ściśle. Obalenie prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego lub wojewódzkich sądów administracyjnych możliwe jest między innymi w wyniku wznowienia postępowania sądowego. Instytucja wznowienia postępowania sądowego nie zawsze daje jednak stronom prawo do pełnej kontroli kwestionowanego orzeczenia. Postępowania ze skargi o wznowienie postępowania ogranicza się bowiem do ponownego rozpatrzenia sprawy, ale wyłącznie w granicach wskazanych przez stronę przesłanek, które muszą mieścić się w ściśle określonych prawem podstawach wznowienia postępowania (art. 271, art. 272 § 1 i 3 oraz art. 273 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydała zaskarżone orzeczenie

W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w ustawowym terminie i opiera się na ustawowych podstawach wznowienia postępowania przewidzianych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Dodać należy, że pełnomocnik skarżącego wniosła o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 35716. Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 27 lipca 2016 r. Pełnomocnik skarżącego wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania w dniu 5 lipca 2017 r. Zawiadomienie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącego odebrała w dniu 26 czerwca 2017r. po powrocie z sanatorium, co wynika ze skargi i akt sprawy i oświadczyła na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017r., że wtedy ona i strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Dlatego też Sąd przyjął, że skarżący zachował termin trzymiesięczny do wniesienia skargi o wznowienie uregulowany w art. 277 p.p.s.a.

Przechodząc do dalszej części rozważań przypomnieć należy, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że naruszenie przepisów p.p.s.a. wypełnia znamiona pozbawienia strony możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.) wówczas, gdy zaistniałe naruszenie przez sąd określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. na przykład wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 49/12, Lex nr 1252089).

Ponadto wskazuje się, że z treści powołanego art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Generalnie można powiedzieć, że jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu.

W ocenie skarżącego WSA w Łodzi naruszył przepisy art. 271 pkt 2 w zw. art. 83 § 3 p.p.s.a., gdyż ani w doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (karta nr 6) ani w doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 24 czerwca 2016r. (karta nr 19) ani w doręczeniu prawomocnego postanowienia i zwrocie akt z dnia 24 sierpnia 2016r. ani w kolejnych kierowanych do skarżącego pismach nie zawarto pouczenia o konieczności nadawania przesyłek pocztowych w placówkach Poczty Polskiej zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. Pouczenie takie zamieszczone zostało dopiero w doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017r. (karta nr 53) o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 24 czerwca 2016r.

W ocenie sądu, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 357/16 nie doszło do naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, tj. art. 83 § 3 p.p.s.a., którego skutkiem byłoby pozbawienie skarżącego możności działania, co w konsekwencji wypełniałoby normę art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. - oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu

Rozważając, czy Sąd w sprawie o sygn. akt sygn. akt III SA/Łd 357/16 naruszył art. 83 § 3 p.p.s.a. w sposób, który pozbawił skarżącego możności działania w pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że w uchwale z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie 7 sędziów NSA W-wa wskazał, iż oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w związku z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie (ONSAiWSA 2016/2/15, Prok.i Pr.-wkł. 2016/9/39, LEX nr 1815956, M.Prawn. 2016/1/3-4, PiP 2017/6/123).

Powyższa uchwała ma moc wiążącą, a sąd administracyjny związany jest treścią ww. uchwały. Przepisy Działu VI Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatytułowanego "Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego", jak wynika z brzmienia art. 264 P.p.s.a., stosuje się zarówno do uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (uchwały abstrakcyjne – art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), jak i do uchwał zawierających rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (uchwały konkretne - art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Interpretacja przepisów wyrażona w uchwale abstrakcyjnej lub konkretnej jest pośrednio wiążąca dla wszystkich składów orzekających, przy czym uchwała konkretna jest bezpośrednio wiążącą w danej sprawie, w której została podjęta (zob. J. Drachal, P. Wajda, A. Wiktorowska, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 862 i 867).

Wprawdzie pełnomocnik skarżącego nie wskazała w skardze o wznowienie postępowania naruszenie przepisu art. 6 p.p.s.a., jednakże mając na uwadze treść skargi i podniesiony w niej zarzut dotyczący braku pouczenia o konieczności nadawania przesyłek pocztowych w placówkach Poczty Polskiej zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. należy mieć na uwadze, że art. 6 p.p.s.a. formułuje ogólną zasadę udzielania pomocy stronom, stanowiąc że sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

W art. 6 ustawodawca ustanowił ogólną regułę odnoszącą się do obowiązku pouczeń. Przepis ten nakłada na sąd obowiązek udzielania stronom i uczestnikom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczania ich o skutkach tych czynności lub skutkach zaniedbań. Nowelą kwietniową z 2015 r. ustawodawca zmienił brzmienie art. 6 i sprecyzował, że obowiązek udzielania stronom postępowania pouczeń nie dotyczy każdej sprawy rozpoznawanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i każdej sytuacji procesowej, lecz powstaje "w razie uzasadnionej potrzeby". Nowa redakcja przepisu nie zmienia istoty ustalonej w nim normy prawnej, ale stanowi o pewnym osłabieniu czynników budujących oficjalność postępowania sądowoadministracyjnego na korzyść zasady kontradyktoryjności. Nowe brzmienie przepisu wskazuje na konieczność udzielenia pouczeń tylko tej stronie, której zachowanie wskazuje na nieznajomość uprawnień procesowych i nieporadność, podczas gdy właściwe wykorzystanie tych uprawnień mogłoby zmienić wynik postępowania w sprawie. Wskazówki i pouczenia, o których mowa w art. 6, powinny dotyczyć tego, jakie czynności procesowe powinny zostać w sprawie podjęte, w jaki sposób i w jakim terminie powinny zostać usunięte stwierdzone przez sąd ich wadliwości, jakie są następstwa nieusunięcia wad i braków w terminie oraz jakie skutki prawne pociągnie za sobą podjęcie określonych czynności (postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2006 r., I OSK 70/06, LEX nr 209125).

Konkretne obowiązki co do pouczeń zostały nałożone na sąd lub przewodniczącego przez szczegółowe przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązki pouczania o skutkach poszczególnych czynności procesowych lub ich zaniechania przewidują art. 49 § 1, art. 70 § 2, art. 140 § 1–3, art. 163 § 2 i art. 210 § 1. Artykuł 49 § 1 dotyczy braków formalnych pisma strony i skutków ich nieuzupełnienia w terminie, a art. 70 § 2 skutków zaniechania zawiadomienia sądu o zmianie adresu zamieszkania, adresu dla doręczeń lub siedziby.

Wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez strony czynności procesowych, a zatem mają zawierać wskazania co do czynności celowych lub dopuszczalnych na danym etapie postępowania, np. co do możliwości zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, celowości ustanowienia fachowego pełnomocnika, warunkach i terminach składania środków zaskarżenia. Obowiązek pouczeń odnosi się też do skutków zaniedbań czynności (patrz: Marta Romańska, Komentarz do art. 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, opublikowano WK, 2016).

Wobec powyższego, na podstawie art. 6 p.p.s.a. nie ma obowiązku udzielania stronie pouczeń co do wszystkich możliwych zachowań. Obowiązek sądu odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony. Obowiązek pouczenia o korzystaniu z usług Poczty Polskiej z uwagi na brak przesłanek zawartych w art. 83 § 3 p.p.s.a. nie mieści się w treści art. 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2011 r., I OSK 34/11, CBOSA).

Należy mieć także na uwadze, że zakres kognicji sądu sprawia, iż zasada z art. 6 p.p.s.a. znajduje zastosowanie wtedy, gdy stosownego pouczenia nie udzieliły wcześniej organy rozpatrujące sprawę (por. wyrok NSA z 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2134/11).

W sprawie o sygn. akt III SA/Łd 35716 skarżący złożył do sądu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia został pouczony o konieczności korzystania z usług Poczty Polskiej, tj. o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Ponadto skarżący został poinformowany o treści art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz o treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15.

Mając na uwadze powyższe, nie można przyjąć by w tak zakreślonym stanie faktycznym sprawy, na skutek naruszenia przepisów postępowania przez Sąd skarżący został pozbawiony możności działania. Trudno bowiem uznać, że skarżący nie znał treści art. 83 § 3 p.p.s.a. W okolicznościach tej sprawy nie można stwierdzić by Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uniemożliwił stronie, na skutek braku stosownych pouczeń i wskazówek na etapie usuwania braków skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 357/16, dokonanie czynności niezbędnych do nadania tej skardze biegu. Dlatego też zarzut, że w ww. sprawie zaszła przesłanka z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. iż doszło do nieważności postępowania z powodu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przepisów postępowania, tj. art. 83 § 3 p.p.s.a., nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi.

Ponadto skarżący wskazał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie prawa pomocy zawarł już w piśmie z dnia 9 czerwca 2016 r. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem wniosek skarżącego z dnia 9 czerwca 2016 r. dotyczył wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych, a nie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W takiej sytuacji fakt, że skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie oznacza braku należytej reprezentacji, co wypełniałoby normę art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania – pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714).

B.K.