Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 148/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2024-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 104 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2023 poz 901
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 11 grudnia 2023 r. nr SKO.4106.1254.2023 w przedmiocie zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (SKO) decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. nr SKO.4106.1254.2023, po rozpatrzeniu odwołania J. J. (skarżąca), od decyzji Prezydenta Miasta C. (organ I instancji) z dnia 20 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zwrotu opłaty zastępczo poniesionej przez gminę za pobyt matki L. K. w Domu Pomocy Społecznej (DPS) za okres od 18 sierpnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. w łącznej kwocie 34.990,31 zł oraz odmowy udzielenia ulgi w spłacie w postaci odstąpienia od żądania zwrotu powyższej należności - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 18 sierpnia 2017 r. organ I instancji ustalił skarżącej odpłatność za pobyt matki w DPS. Decyzja ta jest ostateczna.

W dniu 27 stycznia 2022 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu należności zastępczo poniesionej przez Miasto C. za pobyt matki skarżącej za okres od 18 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. W dniu 7 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu przedmiotowej opłaty.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca posiada zadłużenie w opłatach za pobyt matki w DPS w omawianym okresie w wysokości 34.990,31 zł, w tym za okres od 18 sierpnia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. w kwocie 371,51zł i za okres od 1 września 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. w kwocie 34.618,80 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie 5.920,38zł, w tym emerytura skarżącej - 2.236,09 zł i emerytura męża - 3.684,29 zł. Mąż skarżącej choruje przewlekle. Skarżąca przedłożyła faktury potwierdzające wydatki na leczenie opiewające na różne kwoty począwszy od 41 zł do 250 zł. Ponadto w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 1 sierpnia 2023 r. skarżąca udostępniła dokumenty potwierdzające miesięczne wydatki ponoszone na prowadzenie gospodarstwa domowego

Mając powyższe ustalenia na uwadze organ I instancji uznał, że przedstawione przez skarżącą we wniosku oraz w trakcie wywiadu środowiskowego okoliczności nie stanowią podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu opłaty za pobyt jej matki w DPS. Organ zważył, że rodzina posiada dochód znacznie przekraczający ustawowe kryterium z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023r. poz. 901 z późn. zm.-dalej "u.p.s."), a wydatki rodziny ponoszone na gospodarstwo domowe i leczenie stanowią około 1.009,87 zł miesięcznie i w świetle posiadanego dochodu w wysokości 5.920,38 zł nie stanowią nadmiernego obciążenia budżetu rodziny. Również wydatki za pobyt w sanatorium, opłata za korzystanie z telewizora podczas pobytu w sanatorium, witaminy jak i zakup materaca, jako jednorazowe wydatki, nie uzasadniają udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci odstąpienia od zwrotu opłaty za pobyt matki skarżącej w DPS. Odnośnie spłacanych rat kredytu organ I instancji wyjaśnił, że nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od żądania zwrotu przedmiotowej opłaty, gdyż zobowiązania prawno-publiczne w postaci kredytu nie mogą być przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w związku z art.104 ust. 1, 3 i 5 u.p.s. w związku z art.104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i ustalenie wysokości zwrotu należności za pobyt matki skarżącej w DPS; art. 104 ust.4 u.p.s. w związku z art.104 § 1 k.p.a. poprzez odmowę odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt matki skarżącej w DPS oraz obrazę przepisów prawą procesowego mającą istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a., art.8 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez odstąpienie od żądania zwrotu należności za pobyt matki w DPS, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania oraz z uwagi na konieczność wyjaśnienia szerokiego zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącej organ I instancji nie wykazał faktu uprzedniego poniesienia przez MOPS w C. kosztów pobytu matki w DPS, ani też poniesienia ich w wysokości wskazanej w decyzji. Nadto nie wyjaśnił, czy zadłużenie z tytułu tejże odpłatności w dalszym ciągu instancji jest wymagalne. Stwierdziła dalej, że nawet w przypadku uznania, iż organ I instancji wykazał istnienie i wysokość przedmiotowych kosztów, to nie ustalił wszystkich osób zobowiązanych do ich ponoszenia. Zdaniem skarżącej należność z tytułu odpłatności uległa przedawnieniu. Ponadto w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, gdyż żądanie zwrotu stanowi nadmierne obciążenie gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą. Podkreśliła również, że skarżącą i jej matkę łączyły negatywne relacje. Zdaniem skarżącej ocena materiału dowodowego przez organ I instancji była dokonana wadliwie, a uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i ogólnikowe.

SKO, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postepowania według chronologii zdarzeń oraz przywołało przepisy mające zastosowanie w sprawie. Zauważyło, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 104 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. Nadto stwierdziło, że wszczynając z urzędu postępowanie o zwrot poniesionych zastępczo wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej, organ administracji właściwy do wydania decyzji na podstawie z art. 104 ust. 3 u.p.s. w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s., obowiązany jest w myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. ocenić, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności.

SKO zważyło, że w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna, z której wynika, że strona zobowiązana jest uiścić określoną należność i z obowiązku tego się nie wywiązała, to właściwą drogą wyegzekwowania wyłożonych tymczasowo przez gminę należności, jest wydanie decyzji na podstawie art.104 ust.3 u.p.s. w związku z 51 ust. 3 u.p.s. Wydanie decyzji - na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s.- jest możliwe dopiero w przypadku zastępczego wniesienia opłat przez gminę.

Stwierdziło, że bezspornym jest, że skarżąca decyzją z 18 sierpnia 2017 r. została zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS po 865,47 miesięcznie. Również poza sporem pozostaje również fakt, że skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku i za okres 18 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. zalega z zapłatą należności w wysokości 34.990,31 zł.

Przywołało treść art. 61 ust.3 u.p.s. akcentując, że z powołanego przepisu wynika ustawowy obowiązek zastępczego ponoszenia opłaty przez gminę w przypadku, gdy opłaty tej nie wnosi osoba obowiązana. Zatem Miasto C. nie posiada zadłużenia z tego tytułu wobec DPS, tylko ma prawo dochodzenia należności od osoby zobowiązanej do jej wnoszenia, jeżeli tej opłaty nie uiściła. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku skarżącej. Samo zaniechanie osoby zobowiązanej w regulowaniu tych należności jest wystarczające dla wszczęcia postępowania w trybie art. 104 ust. 3 u.p.s. bez konieczności wykazywania przez organ, że istotnie dokonał zapłaty wymaganych opłat. Dalej SKO przedstawiło sposób wyliczenia wysokości należności podlegającej zwrotowi.

Uznało, za chybiony zarzut skarżącej o nie ustaleniu wszystkich zobowiązanych do uiszczenia opłaty i wydania rozstrzygnięcia wyłącznie wobec odwołującej. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji prowadził odrębne postępowania w stosunku do pozostałych osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności. Ponadto wyjaśniło, że to skarżąca zobowiązana jest do zapłaty określonej należności i z obowiązku tego się nie wywiązała.

W zakresie przedawnienia przedmiotowej należności na podstawie art.104 ust.3 u.p.s. zważyło, iż zarzut ten jest bezzasadny, gdyż nie można mówić o biegu przedawnienia, jeżeli nie wydano decyzji w sprawie. Ustawodawca przewiduje 3-letni okres przedawnienia roszczeń dotyczących zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, który jest liczony od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna.

Odnośnie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu opłaty zastępczo poniesionej przez Gminę Miasto C. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że w przypadku skarżącej nie występuje szczególny przypadek uzasadniający zwolnienie jej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS z własnych zasobów finansowych. Łączne wydatki rodziny na gospodarstwo domowe i leczenie stanowią ok. 1.009,87 zł miesięcznie i w świetle posiadanego dochodu w wysokości 5.920,38 zł nie stanowią nadmiernego obciążenia budżetu rodziny, gdyż po ich odliczeniu na zaspokojenie swoich potrzeb rodzinie pozostaje kwota 4.910,51 zł. Wskazało, że unormowania kreujące legalną definicję dochodów na gruncie ustawy o pomocy społecznej należy interpretować ściśle. Zważyło ponadto, iż decyzja w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu przez odwołującą opłaty za pobyt matki w DPS zastępczo poniesionej przez Gminę Miasto C. podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Natomiast przepis art. 104 ust. 4 u.p.s., wskazuje, że przypadek uzasadniający zwolnienie z obowiązku zwrotu świadczenia udzielonego w ramach pomocy społecznej musi być przypadkiem "szczególnym". W przypadku skarżącej sytuacja finansowa rodziny nie jest szczególna na tle innych osób. SKO stwierdziło, że uiszczenie jednorazowo orzeczonej kwoty może stanowić dla skarżącej nadmierne obciążenie, dlatego może zwrócić się z wnioskiem o rozłożenie zapłaty na miesięczne raty. Wskazało, że organ I instancji w sposób prawidłowy uzasadnił swoje stanowisko, podał dowody na których się oparł, przedstawił w sposób szczegółowy analizę sytuacji dochodowej i wydatków ponoszonych przez rodzinę, a także przesłanki odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję SKO zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji; art. 7 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo, iż jej wydanie i tym samym nałożenie zobowiązania na skarżącą nie znajdowało podstaw w obowiązującej regulacji prawnej; art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo iż organ I instancji dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie; art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, a w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a., wprowadzających do procesu administracyjnego zasady ogólne, a nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 104 ust. 1, 3 i 5 u.p.s., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji; art, 104 ust. 4 u.p.s, w związku z art. 104 § 1 k.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji mimo, iż odmowa odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt matki w DPS była bezpodstawna. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy SKO do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo, na wypadek nie przychylenia się przez SKO do wniosku skarżącej, wniosła o wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia skarżąca powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 18 marca 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 148/24 Wojewódki Sąd Administracyjny w Gliwicach wstrzymał wykonanie decyzji SKO z dnia 11 grudnia 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a.") Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika, badając zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 i art. 104 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz.901 z późn. zm.-dalej "u.p.s."). Stosownie do ich treści, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio (art. 61 ust. 3 u.p.s.). Należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 104 ust. 1 u.p.s.). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s.).

W ocenie Sądu w sprawie niewątpliwie wystąpiły przesłanki do zastosowania powyższych przepisów i wydania orzeczenia we wskazanym trybie. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem ostateczna i prawomocna decyzja ustalająca skarżącej wysokość opłaty za pobyt jej matki w DPS. Bezsporny w sprawie pozostaje również fakt, że skarżąca nie uiściła należnych opłat, pokrywanych zastępczo z budżetu gminy.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że Gmina poniosła zastępczo za skarżącą, zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS, odpłatność z tego tytułu w łącznej wysokości 34.990,31 zł za okres od 18 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. Taką też kwotę opłaty do zwrotu ustalono zaskarżoną decyzją.

Jak wynika z powyższego, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna i prawomocna decyzja ustalająca skarżącej wysokość opłaty za pobyt matki w DPS, a skarżąca nie uiściła należnych opłat, pokrywanych zastępczo z budżetu Gminy C., to niewątpliwie w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania powyższych przepisów i wydania decyzji w trybie art. 104 ust. 3 u.p.s. Decyzja organu I instancji o zwrocie należności z tytułu opłaty za pobyt matki skarżącej w DPS zawiera zaś wszelkie wymagane ustawowe elementy. Dodatkowo przed wydaniem ww. decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w DPS, właściwy organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność odstąpienia od żądania takiego zwrotu.

Jak stanowi art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. W tym miejscu należy podkreślić, że decyzje wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. mają charakter uznaniowy. Organ może odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, co oznacza że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Inaczej rzecz ujmując, nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wskazanej instytucji ulgi, organ nie ma obowiązku orzec zgodnie z wnioskiem strony. Wystąpienie przesłanki z art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. Istota decyzji uznaniowej polega bowiem na tym, że organ administracyjny ma prawo i zarazem obowiązek znaleźć rozwiązanie najlepsze ze skali rozwiązań możliwych do przyjęcia w świetle prawa, z tym że może (i powinien) to uczynić dopiero wtedy, gdy rozważy wszystkie okoliczności sprawy i da temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Jeśli jednak decyzja jest przekonująco uargumentowana, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzono prawidłowo, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji.

W tego rodzaju postępowaniach organ zobowiązany jest zatem ustalić, czy zgodnie z art. 104 ust. 4 u.p.s., żądanie zwrotu należności stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. W tym celu, organ powinien dokonać analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej do zwrotu należności oraz przy braku wniosku pracownika socjalnego, pouczyć ją o prawie złożenia wniosku o odstąpienie przez organ od żądania zwrotu nienależnego świadczenia. Przy ocenie takich wniosków należy mieć przy tym na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 u.p.s. Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają go niskie dochody, nieprzekraczające kryteriów ustawowych. Zastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s. można także uzasadnić sytuacją rodzinną lub życiową. Obowiązek zwrotu należności trzeba również oceniać w świetle skutków przyznanej pomocy. Z uprawnienia określonego w ust. 4 organ może skorzystać również w innych szczególnych przypadkach. Przy czym, może to mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, a nie może być traktowane jako coś "rutynowego" i możliwego do zastosowania w każdej - co do zasady – sprawie. Dodatkowo wskazać też trzeba, że nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie może być automatycznie traktowana jako podstawa do zwolnienia z obowiązku zwrotu świadczenia. Prawidłowe rozważenie przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" obliguje organ właściwy do rozpatrzenia wniosku do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. aktualnej sytuacji zainteresowanego. W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy sprostały obowiązkowi dokładnego ustalenia aktualnej sytuacji skarżącej, co do możliwości zastosowania regulacji art. 104 ust. 4 u.p.s., a także prawidłowo ją oceniły.

Obszerny materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia regulacji zobowiązujących organy do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz ustalenia faktów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenionego w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 k art. 80 k.p.a.). Organy w sposób dokładny ustaliły sytuację osobistą, rodzinną, majątkową i bytową skarżącej w tym wydatki na leczenie oraz prowadzenie gospodarstwa domowego.

Podnoszenie przez skarżącą argumentów dotyczących jej relacji z matką nie może zostać uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s. Z treści art. 104 ust. 4 u.p.s. ("stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy") wynika bowiem jednoznacznie, że przesłanki do m.in. do odstąpienia od żądania zwrotu przez organ dotyczą jej sytuacji dochodowej i majątkowej. Brak zaś zgody skarżącej na tę decyzję, jak też na odmowę odstąpienia od żądania należności ustalonej do zwrotu nie świadczy jeszcze o wadliwości decyzji . Nie doszło też do naruszenia zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie sposób też nie dostrzec, że decyzja organu I instancji jest uzasadniona w sposób dokładny z rozważeniem wszystkich aspektów wpływających na treść decyzji, istotnych z punktu widzenia art. 104 ust. 4 u.p.s. Nie są zatem słuszne zarzuty podniesione w skardze, że doszło do naruszenia art. 104 ust. 4 u.p.s. W ocenie Sądu materiał dowodowy w całości znajduje się w aktach sprawy i pozwala na weryfikację argumentacji organów. Organy wyczerpały więc możliwości zmierzające do ustalenia sytuacji strony w jej wszystkich aspektach. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji nie można zarzucić dowolności. Podjęte decyzje zostały umotywowane w sposób dostatecznie wyczerpujący, umożliwiający kontrolę ich legalności. Nie można tracić z pola widzenia, że to do organów administracyjnych należy decyzja, czy w danej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające zwrot należności z tytułu opłat poniesionych zastępczo przez Gminę za pobyt matki skarżącej w DPS. Sąd dokonuje jedynie oceny, czy nie doszło do przekroczenia ogólnie uznawanych i stosowanych zasad w tym zakresie. W świetle dokonanych ustaleń i wywiedzionych na ich podstawie wniosków stwierdzić należy, że odmawiając skarżącej odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt matki w DPS organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Przepisy mające zastosowanie w sprawie zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd z urzędu nie stwierdził też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Zarzuty naruszenia przez organy art. 61 ust.1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.p.s. również nie mogą zostać uwzględnione przez Sąd, ponieważ wskazane przez skarżącą przepisy ustawy dotyczą innego postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS i dotyczącego zwolnienia z ich ponoszenia opłaty, a nie postępowania o zwrot poniesionych przez gminę wydatków z tytułu zastępczego ich wnoszenia za osoby zobowiązane.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, że z zaskarżona decyzja SKO jest zgodna z prawem, powinna pozostać w obiegu prawnym i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.