Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 104/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: par.3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B. działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 w związku z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; obecna publikacja – tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. Nr [...] odmawiającą R. B. umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek w łącznej w kwocie 23.550,71 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2009r. (sygn. akt V SA/Wa 401/09) uzupełnionego Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2009r. decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego. WSA w Warszawie, będąc związany poglądem prawnym zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 691/08, stwierdził nieważność decyzji z uwagi na uchybienia proceduralne, albowiem decyzja ta została wydana przez niewłaściwy organ, tj. Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast powinna być wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto Sąd zobligował Zakład do ponownego rozpatrzenia sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności i z uwzględnieniem uregulowań zawartych w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zakład podał, że poinformował pełnomocnika strony o przysługującym prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także wglądu w akta sprawy na każdym etapie toczącego się postępowania. Ponadto, zwrócił się o przedłożenie dokumentów, umożliwiających dokonanie oceny aktualnej sytuacji materialnej płatnika, jednakże strona nie skorzystała z przysługujących jej praw.

Organ zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy reprezentujący stronę pełnomocnik wskazał w szczególności na ciężką sytuację materialną skarżącego. Organ podkreślił, że strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów, w związku z tym Zakład rozpatrzył sprawę na podstawie zebranej dotychczas dokumentacji oraz w oparciu o dane uzyskane z Systemu Informatycznego ZUS. Organ podał, że z przedłożonego w dniu 13 lipca 2007r. kwestionariusza o możliwościach płatniczych wynika, iż skarżący ma na utrzymaniu trzy osoby, tj. żonę oraz dwoje dzieci w wieku sześciu i dziesięciu lat. Nie posiadał nieruchomości, natomiast był właścicielem samochodu osobowego marki Fiat Punto rocznik 1998. Jedynym źródłem dochodu rodziny było wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 2.500 zł brutto (średnia miesięczna wysokość z trzech ostatnich miesięcy). Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny (m.in. wyżywienie, media, lekarstwa, odzież) określono na łączną kwotę ok. 1.530 zł. Małżonka płatnika – A. B. utraciła z dniem 5 czerwca 2007r. status osoby bezrobotnej z powodu niestawiennictwa w wyznaczonym przez Powiatowy Urząd Pracy w B. terminie. Ustalono, że poza pobieraniem zasiłku rodzinnego na dzieci, rodzina nie korzystała z innych form pomocy społecznej.

Ponadto na podstawie danych uzyskanych z Systemu Informatycznego ZUS stwierdzono, że skarżący nadal jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę

w Sp. z o.o. P. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu w 2007r. wyniosła średnio miesięcznie około 2.575,24 zł brutto, w 2008r. - 2.836,71 zł brutto, w 2009r. (za okres od stycznia do października) 2.899,49 zł brutto. Żona skarżącego, która na dzień złożenia wniosku o umorzenie, tj. 16 lutego 2006r. pozostawała bez zatrudnienia, aktualnie figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o pracę. Miesięczna podstawa wymiaru składek na jej ubezpieczenia wynosi 1.276 zł. W związku z tym, w chwili obecnej dochód rodziny kształtuje się w wysokości około 4.175 zł brutto miesięcznie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Zakład uznał, że sytuacja materialna skarżącego uległa znacznej poprawie i brak jest przesłanek do określenia jej jako ciężkiej. Zatrudnienie obojga małżonków i osiągany z tego tytułu dochód, pozwala zdaniem ZUS sądzić, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia. W wyniku ponownej analizy akt sprawy stwierdzono, że nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.).

Odnosząc się do kwestii poinformowania przez ZUS o zaległościach i rozliczeniu ich dopiero wskutek złożonego wniosku o takie rozliczenie, organ rentowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Ustawodawca w tym przypadku w sposób czytelny określił obowiązki płatnika składek, to płatnik powinien dokonać wszelkich czynności mających na celu uregulowanie zadłużenia. Zgodnie treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Wobec powyższego ZUS może dochodzić swoich należności z tytułu zaległych składek przez okres 10 lat.

Dodatkowo organ wskazał na zawartą w dniu 4 sierpnia 2008r. ugodę (umowa Nr [...]) i rozłożenie spłaty należności na 20 rat płatnych po około 1.000 zł miesięcznie. Z zapisów figurujących na koncie wynika, że postanowienia umowy są przez stronę realizowane.

Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego sprawy, organ zaznaczył, że znajdowanie się w trudnej sytuacji finansowej nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i automatycznego umarzania zaległości z tego tytułu. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału Państwa. W ocenie Zakładu brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności, regulowanie zadłużenia w formie układu ratalnego, stały dochód osiągany przez stronę i małżonka z tytułu zatrudnienia, wykluczają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległych składek.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu strona złożyła skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ I.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 24 § 1 pkt 5 kpa poprzez rozstrzyganie sprawy przez ten sam organ, który pierwotnie rozstrzygał sprawę; 2) art. 81 kpa, poprzez uznanie sytuacji finansowej skarżącego za wyjaśnioną pomimo uniemożliwienia wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranego materiału dowodowego; 3) art. 145 § 1 pkt 4 kpa, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącemu, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego; 4) art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez dochodzenie należności przedawnionych.

Zdaniem skarżącego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, gdyż "decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez ten sam organ". Skarżący podał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Biorąc pod uwagę powyższe strona uznała, że decyzja została wydana przez organ nieuprawniony i powinna zostać uchylona, a postępowanie wznowione.

Zdaniem strony skarżącej, organ rentowy podczas wydawania decyzji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 kpa, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącego trzydniowy termin wyznaczony przez ZUS na wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego nie może być uznany za wystarczający z uwagi na to, że zarówno strona, jak i jej pełnomocnik mają określone zobowiązania. Wyznaczenie trzydniowego terminu na zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, uniemożliwiło mu de facto wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszenie żądań przed wydaniem przez organ rentowy decyzji i stanowiło naruszenie norm postępowania, a w szczególności art. 10 § 1 i art. 81 kpa. Skarżący podkreślił, że bez zapoznania strony z dowodami nie mają one w sprawie żadnego znaczenia, bowiem przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do niego. Na poparcie argumentacji przywołano wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001r., sygn. akt II SA 1095/00 oraz wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002r., sygn. akt V SA 1227/01.

Skarżący wskazał, że niezależnie od powyższego, doszło do przedawnienia części zobowiązań, z uwagi na zawarty z ZUS układ ratalnej spłaty należności, która obejmowała zobowiązania od kwietnia 2000r. Tymczasem dochodzone przez organ rentowy składki obejmują okres od października 1999r. Zdaniem strony w stosunku do składek, które nie zostały objęte układem ratalnym doszło do przedawnienia roszczenia. Równocześnie skarżący podniósł, że do układu ratalnego doszło wyłącznie na skutek działań ZUS, który prowadził przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. W ocenie skarżącego skoro zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, to doszło do przedawnienia ich ściągalności. Skarżący dodał, że zamierza dotrzymać swoich zobowiązań z tytułu zawartej ugody ratalnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodna z prawem jest decyzja organu odmawiająca umorzenia zaległości z tytułu składek, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia.

W ocenie organu odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi jest w pełni uzasadniona, bowiem w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia wynikająca z art. 28

ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz z § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Natomiast zdaniem strony skarżącej decyzja narusza prawo, bowiem doszło do rozstrzygnięcia sprawy przez ten sam organ, który pierwotnie rozstrzygał sprawę i uniemożliwiono wypowiedzenie się skarżącemu co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto część dochodzonych należności uległa przedawnieniu.

I. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1

pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez ten sam organ, który pierwotnie rozstrzygał sprawę. Na podstawie tego przepisu pracownik organu administracji podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu

w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zauważyć należy, że przepis ten odnosi się do wyłączenia pracownika organu, a nie wyłączenia organu. Skarżący stawiając zarzut niewyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednocześnie nie sprecyzował, który to pracownik z imienia i nazwiska – Jego zdaniem – powinien zostać wyłączony przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a czego nie uczynino. Organ w odpowiedzi na skargę zasadnie zauważył, że decyzję z dnia [...]r. podpisała E. R. – z-ca Dyrektora Oddziału ZUS w B., natomiast decyzję z dnia [...]r. (wydaną na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) utrzymującą w mocy w/w decyzję z [...]r. podpisał A. M. – Dyrektor Oddziału ZUS w B. W związku z tym brak podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu.

Odnośnie natomiast zarzutu rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ, zauważyć należy, że stosownie do art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie o którym mowa w ust. 2 nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Nie budzi zatem wątpliwości, że przepisy prawa nie przewidują zaskarżenia decyzji w sprawie o umorzenie należności do organu wyższego stopnia, innego organu niż ZUS lub do sądu.

Przede wszystkim podkreślić należy, że zagadnienie właściwości organu w sprawie umorzenia przedmiotowych zaległości skarżącego zostało już rozstrzygnięte prawomocnymi wyrokami przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. NSA rozpatrujący skargę kasacyjną wydał wyrok z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 691/08, w którym zawarł następujący pogląd: "W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle stosowania powyższego przepisu, którego przykłady skarżący przytoczył w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wyrażony został pogląd, który skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4-6 u.s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu (por. wyrok NSA z 29.05.2007 r. II GSK 340/06). Użyty w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie

w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 u.s.u.s., w których kompetencje do rozpatrzenia "odwołania", czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przyznano Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezesowi Zakładu.

W decyzji z dnia [...]r., zaskarżonej przez R. B. do Sądu

I instancji, oznaczono jako organ wydający decyzję - Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a więc organ niewłaściwy do wydania tej decyzji."

Powyższy pogląd został następnie wyrażony przez WSA w Warszawie, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. W konsekwencji Sąd ten wydał wyrok z dnia 26 maja 2009r. sygn. akt V SA/Wa 401/09 stwierdzając nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wskazując jako właściwy organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Według przywołanych wyroków organem ponownie rozpatrującym sprawę jest ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W tym miejscu należy podnieść, że na podstawie art. 170 ustawy z dnia

20 września 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd w tut. składzie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku z dnia 28 maja 2009r. sygn. akt I FSK 613/08, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia z art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

Skoro w prawomocnym wyroku NSA z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 691/08, a następnie w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2009r. sygn. akt V SA/Wa 401/09 stwierdzono, że sprawę z wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie rozpatruje ten sam organ – ZUS, to ten pogląd wiąże tut. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę. Kwestii prawnej co do właściwości organu nie można zmieniać.

II. Odnośnie zarzutów dotyczących uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się i błędnego uznania sytuacji finansowej skarżącego za wyjaśnioną, należy stwierdzić, że są one niezasadne w świetle przedłożonego Sądowi materiału dowodowego.

Podać należy, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Na podstawie natomiast art. 81 wymienionego kodeksu okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa

w art. 10 § 2.

Sąd zauważa, że przywołane przepisy nie stanowią o konkretnym terminie, który powinien być wyznaczony celem wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie zauważyć należy, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia 8 października 2009r. ZUS (k. nr 173) skierowane do pełnomocnika strony skarżącej, w którym organ stwierdził: "Informujemy, że w przedmiotowej sprawie Zakład weźmie pod uwagę dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Ponadto z uwagi na aktualizację materiału dowodowego wnosimy o przedłożenie:

- załączonego kwestionariusza o możliwościach płatniczych,

- załączonego oświadczenia o posiadaniu samochodu,

- zeznania podatkowego PIT za 2008r. Pana jak i współmałżonki,

- informacji na temat ewentualnych dodatków mieszkaniowych,

- informacji na temat ewentualnego korzystania z pomocy społecznej,

- innych informacji mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Jednocześnie informujemy, że na podstawie art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego ma Pan prawo brać czynny udział w toczącym się postępowaniu oraz wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także wglądu w akta na każdym etapie toczącego się postępowania".

Przywołane pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 12 października 2009r. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby strona przedłożyła organowi dowody, wyjaśnienia oraz wypowiedziała się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zauważyć należy, że decyzja organu została wydana dopiero [...]r.,

a zatem strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego – dysponowała prawie dwoma miesiącami na przedłożenie dowodów, złożenie wniosków, czy wyjaśnień.

Obok tego organ skierował kolejne pismo z dnia 30 października 2009r. (k. nr 179 akt administracyjnych), w którym powołując się na art. 10 k.p.a. pouczył o prawie wypowiedzenia się w terminie 3 dni. Pismo to zostało doręczone na adres pełnomocnika w dniu 3 listopada 2009r. Z kolei od doręczenia tego pisma upłynął ponad miesiąc - do wydania decyzji - na wykazanie jakiejkolwiek aktywności i wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. I tym razem nie było przeszkód, aby strona skorzystała ze swojego prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, do jego uzupełnienia, czy aktualizacji.

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że organ zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu, a zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. nie znajduje żadnego oparcia w świetle przywołanych okoliczności.

W tej sytuacji zasadnie organ oparł się rozstrzygając sprawę na uprzednio zebranym materiale dowodowym uzupełnionym we własnym zakresie o dane, którymi dysponuje i które są znane organowi z urzędu. Skoro skarżący nie przedłożył aktualnych danych dotyczących jego sytuacji finansowej i materialnej, dokonane w tym zakresie ustalenia w kontekście przesłanek umorzenia wynikających z art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należy ocenić jako prawidłowe.

Organ podał przyczyny, z powodu których ustalił, że nie ma podstaw do zastosowania instytucji umorzenia składek. Organ szczegółowo podał dochód otrzymywany przez skarżącego i jego żonę. Wykazał, że w chwili obecnej dochód rodziny kształtuje się w wysokości około 4.175 zł brutto miesięcznie. Uwzględnił także inne dane dotyczące sytuacji materialnej oraz rodzinnej, a których strona nie podważa dowodami przeciwnymi poza gołosłownymi stwierdzeniami o naruszeniu prawa. Prawidłowe jest rozstrzygnięcie Zakładu oparte na zebranej wcześniej dokumentacji oraz o dane uzyskane z Systemu Informatycznego ZUS, wobec bierności ze strony skarżącego

w zakresie przedłożenia dowodów o jego sytuacji materialnej, finansowej. Obowiązkiem podmiotu, który ubiega się o ulgę jest przedłożenie dowodów na poparcie argumentacji w zakresie żądania skierowanego do organu. Ubieganie się o przywilej w postaci umorzenia składek wiąże się z powinnością, po stronie wnioskodawcy, współpracy

z organem w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. W konsekwencji należy stwierdzić, że zgodna z prawem jest ocena organu, iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Na marginesie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub

z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, że nie muszą być umarzane. Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy na podstawie wskazanego wyżej przepisu – w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki - są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

III. W przedmiocie zarzutu przedawnienia części składek należy stwierdzić, że jest on również niezasadny.

Z decyzji organu wynika, że dotyczy ona m.in. odmowy umorzenia składek za najwcześniej wymieniony okres to: 1) listopad 1999r. - w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne, 2) wrzesień 1999r. - w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Nie budzi wątpliwości, że w momencie powstania tych należności obowiązywał art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w następującym brzmieniu: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie

10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (ust. 4). Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik (ust. 5)."

Począwszy od 1 stycznia 2003r. mocą ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) przepisy regulujące przedawnienie (art. 24 ust. 4, 5, 5a, 5b,5c, 5d) otrzymały następujące brzmienie:

- należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d;

- nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia;

- bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty;

- bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego;

- bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu;

- przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych (por. wyrok SN z dnia 22 lipca 2009r., sygn. akt l UK 70/09, LEX

nr 529763). Dłuższy, 10-letni okres przedawnienia ma zastosowanie do tych należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003r., jeżeli do tego dnia nie uległy przedawnieniu wg dotychczasowych przepisów (por. wyrok SN z dnia

23 stycznia 2009r., sygn. akt I UK 204/08).

Z powyższego wynika, że organ rozpatrujący wniosek o ulgę w postaci umorzenia należności z tytułu składek winien zbadać, czy należności te nie uległy przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r., tj. przy uwzględnieniu okresu 5 lat od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Następnie, jeśli należności te nie uległy przedawnieniu do dnia 1 stycznia 2003r. organ winien dokonać analizy rzeczonych należności pod kątem ich przedawnienia, na podstawie regulacji obowiązujących po dniu 1 stycznia 2003r., tzn. uwzględniając 10 letni okres przedawnienia z modyfikacjami wynikającymi z art. 24 ust. 5-5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w dniu 1 stycznia 2003r. wymienione zaległości nie były przedawnione, w związku

z tym podlegają, co do zasady 10-letniemu terminowi przedawnienia, który w świetle przywołanych przepisów może być przerwany, czy też zawieszony.

W tym miejscu podkreślić należy, że umowa nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek z dnia 4 sierpnia 2008r. (k. nr 182-184 akt administracyjnych) spowodowała zawieszenie od tego dnia biegu terminu przedawnienia. Termin ostatniej raty przypada na dzień 15 marca 2010r. Oczywiście odnosi się to do składek w niej wymienionych, a konkretnie w § 2.

Najwcześniejszy okres w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne objętych umową ratalną, to listopad 2000r., a w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - to wrzesień 1999r.

Prawdą zatem jest, że decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia składek obejmuje swoim zakresem okresy wcześniejsze (listopad 1999r. - w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne; wrzesień 1999r. - w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) aniżeli umowa ratalna.

Zauważyć jednak należy, że organ podał, że prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Strona skarżąca tej okoliczności nie podważa, a wręcz potwierdza w skardze (s. 5). Organ podnosi, że w dniu 8 października 2007r., 8 listopada 2007r.

i 8 lipca 2008r. nastąpiło zajęcie wynagrodzenia za pracę. W konsekwencji powyższego doszło przed upływem 10-letniego terminu przedawnienia do jego zawieszenia stosownie do art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu, zgodnie z którym składki nie uległy przedawnieniu. W ocenie tut. Sądu organ w pełni wykonał zalecenia zawarte w wyroku z dnia 26 maja 2009r. sygn. akt V SA/Wa 401/09.

W związku z tym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.