Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 583/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2, art. 18 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 15 ust. 1 i 2, art. 19, art. 21 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 400 zł (czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M.N., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan sprawy.

W dniu 15 maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, w którym beneficjent zadeklarował do objęcia jednolitą płatnością obszarową (JPO) powierzchnię 7,36 ha (działki rolne D - 3,90 ha i E - 3,46 ha). W odniesieniu do tej części żądania płatność JPO została przyznana do powierzchni deklarowanej, tj. do 7,36 ha w wysokości 2.497,32 zł. Natomiast powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) wynosiła 28,89 ha (działka rolna A - 18,32 ha, działka rolna B - 10,29 ha i działka C - 0,28 ha).

Organ I instancji, uzasadniając odmowę przyznania płatności UPO podał, iż zostało to spowodowane tym, że działek A, B i C nie zadeklarowano do płatności JPO. W podstawie prawnej podjętego rozstrzygnięcia organ powołał art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zgodnie z którym rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

chmielu,

roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu M.N. wskazał, że organ I instancji pismem z dnia 9 czerwca 2008 r. wezwał go do uzupełnienia wniosku odnośnie prawidłowej deklaracji działek rolnych do określonych grup płatności. Odwołujący się wskazał, że korekty złożonego wniosku dokonał osobiście w dniu 13 czerwca 2008 r. W ocenie producenta rolnego, po wykryciu błędu organ I instancji powinien go wezwać telefonicznie do dokonania wymaganej korekty, tak aby mógł on to uczynić do dnia 9 czerwca 2008 r., tj. ostatniego dnia składania zmian do wniosku. Tymczasem odmowa przyznania mu płatności UPO spowodowała utratę płynności finansowej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania podzielił w całości stanowisko organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uległy zmianie zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych w roku 2007 i w roku 2008.

Organ zaznaczył, że ze względu na ubieganie się przez stronę o przyznanie płatności w roku poprzednim, na rok 2008 otrzymała ona z ARiMR wniosek spersonalizowany, tj. wypełniony w części zawierającej dane personalne wnioskodawcy i dane dotyczące działek ewidencyjnych deklarowanych w poprzednim roku. Wraz z wnioskiem producent rolny otrzymał również instrukcję jego wypełniania na rok 2008, w której zawarto m.in. informację na temat grupy upraw JPO, UPO. W sekcji VII instrukcji "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych, kolumna 2, pkt 2" zawarto informację, że w przypadku deklarowania kolejnych działek rolnych, z których każda działka stanowi jedną grupę upraw kwalifikującą się do uzyskania odrębnej płatności, m.in. UPO, które to działki są położone na działkach rolnych już zadeklarowanych w ramach grup upraw m. in. JPO, każdą taką kolejną działkę rolną, należy oznaczyć w ten sposób, że do istniejącego oznaczenia literowego, (np. A, B, C, itd.) należy dodać kolejną liczbę arabską, tj. A1, B1, C1, itd. Ponadto na stronie 14 przedmiotowej instrukcji wypełniania wniosku na rok 2008 pokazano przykładowy sposób poprawnej deklaracji działek rolnych. Jak wyjaśnił organ, strona we wniosku z dnia 15 maja 2008 r. zadeklarowała nieprawidłowo podgrupę upraw UPO dla działek oznaczonych A, B, C , gdyż nie objęła ich jednocześnie podgrupą JPO.

Organ przywołał ponadto treść art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy zaznaczył, że rolnik deklarując na wymienionych działkach rolnych tylko grupę upraw UPO, nie był uprawniony do otrzymania do tej działki JPO, a tym samym nie spełnił także warunku do objęcia jej UPO. W związku z powyższym, działki rolne A, B, C nie zostały objęte żadną płatnością.

Ponadto, organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.), poprawki do wniosku muszą być zgłoszone właściwym władzom najpóźniej do 31 maja. Jednakże zgłoszenia do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 spowodują zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych, gdzie poprawki takie zostaną uwzględnione wyłącznie, jeżeli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku (do 25 dni kalendarzowych od ostatecznej daty składania wniosków, tj. do dnia 9 czerwca 2008 r.).

Jak podniósł Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, powyższy termin nie podlega przywróceniu, co oznacza, że jest terminem zawitym. Jednocześnie termin składania zmian do wniosków jest terminem wynikającym z prawa materialnego, a zatem nie mają do niego zastosowania przepisy art. 58 - 60 Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące zasady przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że złożona przez stronę w dniu 13 czerwca 2008 r. zmiana do wniosku nie mogła zostać uwzględniona.

W ocenie organu II instancji, rolnik we własnym interesie powinien zapoznać się z treścią wypełnionego wniosku i złożyć go dopiero, gdy uzna, że został wypełniony zgodnie z instrukcją.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję, strona, wnosząc o uchylenie w całości decyzji obu instancji, wskazała, że niewątpliwym jest, iż wypełniła wniosek o przyznanie płatności częściowo błędnie, opierając się na poprzednio obowiązujących instrukcjach. W jej ocenie, nieprawidłowości złożonego przez nią wniosku nosiły znamiona oczywistego błędu w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Skarżący podkreślił, iż organ I instancji wystosował wezwanie do uzupełniania braków wniosku w dniu 9 czerwca 2008 r. Następnego dnia po otrzymaniu tego wezwania skarżący udał się osobiście do siedziby organu i naprawił oczywisty błąd. Nie podzielając stanowiska organu, iż korekta wniosku była nieskuteczna, gdyż została złożona po dniu 9 czerwca 2008 r., skarżący jednocześnie zaznaczył, że gdyby wezwano go wcześniej, dokonałby tej korekty w odpowiednim terminie. Ponadto, zaznaczył, że art. 55 § 1 K.p.a. przewiduje możliwość wezwania telefonicznego strony, czego w przedmiotowej sprawie nie zastosowano. Zdaniem strony, wystosowanie wezwania przez organ z pouczeniem o terminach, które upływają w dacie jego sporządzenia, stanowi o istotnym naruszeniu prawa procesowego, ale także zasady równości wobec prawa, w sytuacji, gdy inni producenci rolni otrzymali wezwanie w rozsądnym terminie. Na potwierdzenie zaprezentowanego stanowiska, skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zapadły w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 239/09 (Lex nr 494174).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu, iż wady wniosku powinny zostać potraktowane jako oczywisty błąd w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, organ stwierdził, że błędna deklaracja w przedmiotowej sprawie nie miała charakteru oczywistej omyłki, lecz została spowodowana nieznajomością nowych zasad deklarowania grup upraw, a zatem wskutek niedbalstwa strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem Sąd stwierdził, że narusza ono prawo, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Spór, powstały na gruncie niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy, dotyczył kwalifikacji i skutków prawnych nieprawidłowego zadeklarowania przez skarżącego posiadanych przez niego działek rolnych, do poszczególnych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2008 r. W ocenie orzekających organów, wadliwe wypełnienie wniosku o przyznanie płatności w postaci wskazania w sekcji VII, zatytułowanej "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", przy działkach oznaczonych literami A, B i C o łącznej powierzchni 28,89 ha grupy upraw objętych płatnością uzupełniającą (UPO), z jednoczesnym brakiem wniosku o przyznanie do tych działek płatności jednolitej (JPO), zaważyło na podjęciu decyzji o odmowie przyznania zarówno płatności uzupełniającej, jak i jednolitej. Podstawę rozstrzygnięcia organów w tym zakresie stanowił przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu,

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin

- położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W odniesieniu do zaprezentowanego przez organy poglądu strona skarżąca powołała się na fakt wezwania jej przez organ I instancji do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności w ostatnim dniu terminu, w którym według organów to uzupełnienie było możliwe. Przyznała, że wniosek został wypełniony według instrukcji obowiązującej w poprzednim roku. W ocenie producenta rolnego, nieprawidłowości te nie mogły jednak skutkować odmową przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, lecz powinny być rozpoznane jako oczywisty błąd w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który można skorygować w każdym momencie po złożeniu wniosku.

Sąd, po przeanalizowaniu sprecyzowanej wyżej kwestii spornej, przychylił się do stanowiska strony skarżącej. W ocenie Sądu, za takim rozstrzygnięciem sprawy przemawiały zarówno sformułowane w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zasady ogólne postępowania w sprawach dotyczących płatności, jak i stanowione na szczeblu wspólnotowym uregulowania o charakterze szczególnym, odnoszące się wprost do możliwości korygowania wniosków o przyznanie płatności (art. 15 i 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

Wskazać również należy, iż zagadnienie wywołujące polemiki w niniejszej sprawie stanowiło już przedmiot wypowiedzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który w wyroku z dnia 6 maja 2009 r. o sygn. akt I SA/Ol 239/09 jednoznacznie wskazał na możliwość korygowania w każdym czasie tego rodzaju błędów wniosku o przyznanie płatności.

Podzielając w pełni zaprezentowaną w powyższym wyroku argumentację, Sąd uznał za prawidłowe stanowisko strony skarżącej w spornej kwestii.

Niezbędnym dla punktu wyjścia rozważań Sądu jest przytoczenie regulacji prawnych odnoszących się do kwestii związanych z procedurą składania wniosków o przyznanie płatności. Wskazać należy, że przepis art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin ten nie podlega przywróceniu. We wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów (art. 18 ust. 4 ustawy). Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 ustawy rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych (...) na formularzach opracowanych i udostępnianych przez Agencję.

Zgodnie z przepisem § 3 ust. 2 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44 poz. 269) wnioski o przyznanie płatności powinny zawierać m.in. oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, z podaniem w szczególności: oznaczenia działki rolnej oraz grupy upraw lub obszaru, ze względu na który wyodrębnia się działkę rolną.

Wskazać przy tym należy, że powołane regulacje obowiązywały w tożsamym kształcie w 2007 r. W roku 2008 nie zmienił się ( w odniesieniu do poprzedniego roku) również stan prawny w zakresie zasad przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zmianie uległa natomiast jedynie szczegółowa instrukcja wypełniania wniosku na rok 2008, o czym dokument ten informował w pierwszym zdaniu. Rozważenia wymagało zatem, czy zmiany wprowadzone w wąskim zakresie, dotyczącym jedynie deklarowania działek rolnych w sytuacji, gdy same zasady przyznawania płatności rolnych nie uległy przeobrażeniu, mogły wywrzeć skutek w postaci odmowy przyznania płatności zadeklarowanych przez producenta rolnego według poprzednich reguł. W ocenie Sądu, wyrażone w tym zakresie stanowisko organów jest nieuprawnione. Niewątpliwie, opracowane przez Agencję, ujęte w dokumencie dołączonym do przesłanego rolnikowi, częściowo wypełnionego wniosku, zasady deklarowania działek rolnych, należy odczytywać w kontekście wymagań o charakterze instrukcyjnym. Zatem przyznać należy, że dokument ten jako, że nie jest źródłem prawa, nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania płatności.

Wyjaśnić należy, że producent rolny we wstępnej części wniosku z dnia 14 maja 2008 r. zaznaczył, że ubiega się o przyznanie płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej zgodnie z oznaczeniem grupy upraw w części VII wniosku. Z kolei w tej części, zgodnie z zasadami obowiązującymi w poprzednich latach, skarżący dokonał podziału na działki, co do których wnioskował o przyznanie JPO oraz działki, co do których ubiegał się o przyznanie również UPO. Zadeklarowanie działki rolnej do płatności UPO było bowiem zgodnie z instrukcją obowiązującą w poprzednim okresie jednoznaczne ze złożeniem wniosku o przyznanie w tej części również płatności JPO.

W myśl powołanego wyżej art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw (...) – położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Oczywistym jest zatem, że płatność UPO przysługuje jedynie do powierzchni określonych upraw, położonych na działkach objętych wnioskiem o JPO. Z kolei płatność JPO, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, przysługuje do wszystkich gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 marca roku, w którym został złożony wniosek. Przyjąć zatem należy, że wobec zadeklarowania przez producenta działek A, B i C, jako kwalifikujących się do UPO, musiały zrodzić się uzasadnione przypuszczenia, iż działki te powinny być objęte również płatnością JPO. Wbrew temu, co twierdzi organ odwoławczy, jest to wątpliwość tej natury, która wynika z treści samego wniosku. Wykrycie tych niejasności nie było bowiem uzależnione od uprzedniego przeprowadzenia konfrontacji informacji płynących z deklaracji rolnika z treścią innych dokumentów czy jego wyjaśnieniami. Dowodem, iż sama treść wniosku nasuwała po stronie organu wątpliwości, co do zakresu żądanych płatności jest to, że organ po zbadaniu wniosku wezwał stronę do jego uzupełnienia.

Nawiązując raz jeszcze do treści art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwrócić należy uwagę, że odmowę przyznania płatności do działek rolnych oznaczonych literami A, B i C wywiedziono z braku zadeklarowania przez stronę tych działek do płatności JPO. Skoro, jak już wyżej podkreślono, płatność JPO przysługuje co do zasady do każdej działki rolnej, znajdującej się w posiadaniu rolnika oraz utrzymywanej w dobrej kulturze rolnej, natomiast płatność UPO przysługuje jedynie do powierzchni ściśle określonych w ustawie upraw, położonych na działkach objętych JPO, trudno oprzeć się sugestii, że organ dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu poprzez zastosowanie, nieuprawnionej na jego gruncie, odwróconej argumentacji. Tymczasem uznać należy, że skoro strona zadeklarowała płatność UPO do wskazanych działek, to tym bardziej powinna spełniać warunki do otrzymania płatności JPO (argumentum a maiori ad minus). Warto również podkreślić, że żądanie objęcia działek wyłącznie płatnością UPO w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest możliwe.

W tym miejscu pojawia się pytanie o kwalifikację prawną popełnionego przez skarżącego błędu przy wypełnianiu wniosku. Zauważyć bowiem należy, że prawodawca wspólnotowy nie wyłączył generalnie możliwości korygowania złożonych wniosków, lecz w niektórych przypadkach jedynie ograniczył w czasie możliwość ich zmiany lub uzupełnienia. W tej kwestii wypowiadają się przepisy art. 15 i art. 19 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Stosownie do art. 15 ust. 1 rozporządzenia po wygaśnięciu limitu czasu na złożenie pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne wraz z ewentualnie towarzyszącymi im uprawnieniami do płatności, nie zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej, mogą być dodane do pojedynczego wniosku pod warunkiem, że przestrzegane są wymogi w ramach stosownych programów pomocowych. Zmian dotyczących użytkowania ziem lub systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych lub w odniesieniu do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach.

Treść powołanego przepisu, jak słusznie zauważył WSA w Olsztynie w wyżej powołanym wyroku z dnia 6 maja 2009 r., wskazuje, że reguluje on możliwość złożenia poprawek do wniosku spowodowanych:

- dodaniem działek nieujętych w pierwotnej deklaracji;

- zmianami dotyczącymi użytkowania ziem;

- zmianami systemu pomocowego.

W opisanych wyżej sytuacjach rolnik może dokonać korekty wniosku najpóźniej do dnia 31 maja roku kalendarzowego. W myśl art. 21 ust. 2 rozporządzenia zgłoszenia poprawek do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 spowodują zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych. Ponadto poprawki takie zostaną uwzględnione wyłącznie, jeżeli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku (do 25 dni kalendarzowych od ostatecznej daty składania wniosków, tj. w przedmiotowej sprawie do dnia 9 czerwca 2008 r.).

Niewątpliwie, w rozpoznawanej sprawie zgłoszone przez rolnika w dniu 13 czerwca 2008 r. poprawki do wniosku nie mieściły się w dyspozycji art. 15 ust. 1 rozporządzenia. Zatem, za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organów, według którego producent rolny miał możliwość skorygowania wadliwie wypełnionego wniosku, ale jedynie na podstawie art. 15 rozporządzania, tj. z ograniczeniami dotyczącymi zarówno daty końcowej wniesienia poprawek, jak i przewidzianej w art. 21 sankcji polegających na uszczupleniu płatności o 1%.

Zasadniczym argumentem, który nie pozwala w niniejszej sprawie na przychylenie się do kreowanej przez organy koncepcji, jest fakt, iż podlegające korekcie elementy wniosku nie odnosiły się do zmiany stanu faktycznego w stosunku do pierwotnie sformułowanej deklaracji producenta. Tymczasem art. 15 ust. 1 rozporządzenia odnosi się przede wszystkim właśnie do zmian w zakresie rzeczywistego stanu sprawy, a nie błędów samego wniosku, wynikających z nieprawidłowej interpretacji zasad deklarowania. Stąd w sytuacji, gdy rolnik nie powołuje się na zmiany polegające na zadeklarowaniu nowych, nieujętych w złożonym wniosku działek, bądź zmianę sposobu ich użytkowania czy wreszcie zmianę systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek, w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy zgłoszone przez producenta rolnego poprawki nie dotyczą oczywistego błędu, w odniesieniu do którego, art. 19 rozporządzenia przewiduje możliwość jego naprawienia w każdym czasie.

Zgodnie z art. 19 rozporządzenia, z zastrzeżeniem art. 11 i 18, wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku, gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy. Niezaprzeczalnym jest, że za błędy takie należy przyjmować przede wszystkim omyłki, których istnienie można ustalić na podstawie treści samego wniosku. W sytuacji bowiem, gdy już wstępna analiza wyłącznie samego dokumentu wskazuje na istnienie nieścisłości czy omyłek, organ nie może zasłonić się stwierdzeniem, że konsekwencje tych nieprawidłowości powinien ponieść rolnik, który dopuścił się niedbalstwa w jego wypełnieniu. Bezspornym jest, iż producent rolny, jako beneficjent pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków, od których uzależniono przyznanie płatności. To przede wszystkim w jego interesie winno leżeć zadośćuczynienie wszystkim stawianym przez prawo wymogom. Na tę powinność, szczególną uwagę zwrócił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r. o sygn. akt II GSK 1115/08.

Podzielając wyrażony w powyższym wyroku pogląd, uznać należy, że zasada ta doznaje jednak ograniczenia w sytuacji, gdy sam prawodawca czyni od niej wyłom, dostrzegając potrzebę uregulowania kwestii związanych z oczywistymi błędami wniosku. Treść art. 19 rozporządzenia wprost wskazuje, iż rygoryzm związany z obowiązkiem spełnienia kryteriów związanych z ubieganiem się o udzielenie pomocy, został ograniczony w sytuacji istnienia oczywistych błędów wniosku.

Ponadto, w ocenie Sądu, bezpodstawne jest zawężanie przez organ zakresu pojęcia "oczywiste błędy", którym posługuje się art. 19 rozporządzenia, wyłącznie do omyłek pisarskich czy przestawienia liter oznaczających grupy upraw, co zdaniem Sądu jest równoznaczne z omyłką pisarską. Zdaniem Sądu, termin "oczywisty" należy rozumieć jako niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny, przy czym należy podkreślić, że istotne jest, by oczywistość ta wynikała z samej treści dokumentu dotkniętego błędem. Sąd przychylił się do poglądu, że w niniejszej sprawie błąd miał charakter oczywisty, a jego źródło stanowiło tylko i wyłącznie nieprawidłowe rozumienie zasad deklarowania upraw, a nie zaś reguł, według których przyznawane są płatności. Stanowisko to uzasadnia przede wszystkim jaskrawa czytelność tego błędu dla organu dokonującego weryfikacji wniosku.

W tym kontekście należy uznać, że organy swym działaniem naruszyły zasadę praworządności i zasadę równości jednostek wobec prawa. Podzielając pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 6 maja 2009 r., należałoby podnieść, że wezwanie strony do złożenia poprawek do wniosku po terminie, w którym według organu jego uzupełnienie było możliwe, było niecelowe. W odniesieniu do niektórych rolników, zdołano wstępnie sprawdzić w krótkim okresie wnioski i umożliwiono im ich korektę w terminie do dnia 9 czerwca 2008 r. Tym samym, naruszono zasadę równego traktowania jednostek wobec niestworzenia takiej gwarancji pozostałej części wnioskodawców z powodu ograniczeń czasowych i osobowych, istniejących po stronie organu.

Sąd pragnie ponadto podkreślić, iż stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powoływanym wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., jak wynikało z uzasadnienia tego orzeczenia, zapadło na gruncie odmiennego stanu faktycznego. W powołanej sprawie rolnik we wniosku o przyznanie płatności zadeklarował w odniesieniu do jednej z działek płatność JPO, a następnie (już po upływie terminu na dokonanie korekty) wniósł o przyznanie również płatności UPO, gdyż, jak wskazał, na działce tej faktycznie zasiany był owies, kwalifikujący się do tej płatności. Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło fakt zasiania owsa na wskazanej działce. Sąd oceniając sporne zagadnienie, uznał, że odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. za skutki zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym. Wniosek o przyznanie płatności zawiera oświadczenie producenta rolnego, a zatem co do zasady to on ,a nie Agencja, ponosi za nie odpowiedzialność. Stąd, w ocenie NSA, złożona po przewidzianym przez prawo terminie, zmiana do wniosku nie mogła wywoływać skutków prawnych. Zatem sprawa, nad którą deliberował Naczelny Sąd Administracyjny, dotyczyła zmiany wniosku, polegającej na rozszerzeniu go o kolejną płatność (UPO), niezadeklarowaną w pierwotnie złożonym wniosku. Korekta w tym zakresie powinna być rozpatrywana jedynie w kontekście wymogów przewidzianych w art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W sprawie o sygn. akt II GSK 1115/08 nie ulegało wątpliwości, iż art. 19 tego rozporządzenia nie mógł znaleźć zastosowania.

Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, kontrowersje dotyczyły kwalifikacji prawnej korekty wniosku w zakresie eliminacji błędów, dostrzeżonych przez sam organ w toku weryfikacji, zaś niewątpliwie skarżący w złożonych do wniosku poprawkach nie dokonał jego rozszerzenia o kolejne płatności.

Reasumując, w ocenie Sądu, popełniony przez stronę błąd w deklarowaniu działek do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego nosił znamiona oczywistego błędu, o którym mowa w art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i jako taki mógł zostać skorygowany w każdym momencie po złożeniu wniosku pomocowego.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy stosownie do art. 153 p.p.s.a., zobowiązany jest do uwzględnienia przy orzekaniu przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję uchylić. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a..