Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 66/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Ewa Ibrom, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. I. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. I. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje radcy prawnemu J. A. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, w tym [...] zł podatku od towarów i usług;


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania A. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

W dniu 11 czerwca 2015 r. A. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Powołując się na treść art. 61a § 1 k.p.a. oraz § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm.) organ wskazał, że wniosek o przyznanie płatności złożono z uchybieniem siedmiomiesięcznego terminu określonego w § 32 ust. 2 wymienionego rozporządzenia. Strona objęła grunty rolne w posiadanie w dniu 12 września 2014 r., co wynikało z dołączonej do wniosku umowy dzierżawy. W tych okolicznościach oraz w świetle art. 61a § 1 k.p.a. postępowanie nie mogło być wszczęte, bowiem wniosek nie był złożony w terminie 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów.

A. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2015 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku przewidzianemu w § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Naruszenie terminu prawa materialnego spowodowało, że organ nie mógł rozstrzygać sprawy co do istoty.

Na skutek skargi wniesionej przez A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 14 lipca 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 1638/15, uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego Agencji w [...] z dnia [...] września 2015 r. zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego (art. 61 a § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (§ 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły wszystkie przesłanki określone w przepisie § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., przewidującym siedmiomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności. Przeniesienie posiadania gruntów nie nastąpiło bowiem po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za poprzedni rok (2014). Skarżący A. wszedł w posiadanie gruntów w dniu 12 września 2014 r., to jest przed wydaniem w dniu [...] października 2014 r. i doręczeniem w dniu 15 października 2014 r. decyzji przyznającej J.płatność za rok 2014. Przeniesienie posiadania gruntów nastąpiło przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2015. Wniosek o płatność na rok 2015 skarżący złożył w dniu 11 czerwca 2015 r. W tych okolicznościach Sąd uznał za nieusprawiedliwiony pogląd prawny, iż przekroczenie siedmiomiesięcznego terminu, liczonego od dnia 12 września 2014 r., na złożenie wniosku o płatność na rok 2015 uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien mieć na uwadze dyspozycję § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., wedle którego w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy.

Sąd podniósł, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności wynikał ze zgłoszonego zamiaru kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, które miało zakończyć się w dniu 14 marca 2016 r. Oznaczało to, że pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (w ramach tego programu rozpoczętego w roku 2011) prawdopodobnie została już przyznana poprzedniemu posiadaczowi gruntów rolnych. Rzeczą organu będzie zatem ustalenie, kiedy i komu przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową oraz zbadanie dopuszczalności wniesienia wniosku o płatność w aspekcie warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 z późn. zm.). Rzeczą organu będzie również ocenić dopuszczalność wniosku skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015 w świetle przepisów unijnych regulujących kwestie płatności rolnośrodowiskowych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że składając wniosek skarżący uchybił terminowi trzech miesięcy, o którym mowa w § 29 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ wskazał, że w dniu 12 maja 2014 r. J. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. W dniu [...] października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Przedmiotową decyzją przyznano J. płatność w ramach pakietu Ochrona gleb i wód, wariant Międzyplon ozimy (8.2.1) w wysokości 2.965,20 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 15 października 2014 r. W dniu 11 czerwca 2015 r. A. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych albo śmierci rolnika albo następstwa prawnego. Zgodnie z załączoną do wniosku umową dzierżawy przeniesienie posiadania gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nastąpiło w dniu 12 września 2014 r. Z powyższego wynika, że składając wniosek A. uchybił terminowi trzech miesięcy, o którym mowa w § 29 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w roku gospodarczym 2015 tylko rolnicy, którzy objęci byli zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym w latach ubiegłych, mogli ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), w tym o zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie oraz o przyznanie kosztów transakcyjnych w ramach pakietu 4 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza Natura 2000) oraz pakietu 5 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych Natura 2000).

W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego A. nie spełnił warunków niezbędnych do przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości.

Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz prawa procesowego, podnosząc, że nie zachodziły podstawy do zastosowania w okolicznościach sprawy przepisów § 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, gdyż przeniesienie posiadania nastąpiło już po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a nie w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie pierwszej płatności, a doręczeniem decyzji w sprawie przyznania tej płatności. Organ wbrew wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartym w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 1638/15 zaniechał ustalenia kiedy i komu przyznano pierwszą płatność. Organ nie wykazał również, by skarżący nie spełniał warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W ocenie skarżącego pogląd, iż w roku gospodarczym 2015 tylko rolnicy, którzy byli objęci zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w latach ubiegłych, mogli ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) jest nieuprawniony i pozostaje w sprzeczności z przywołanym przez organ § 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolują prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające, na podstawie art. 61a k.p.a., wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przez inne uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte rozumie się takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia w świetle art. 61a § 1 k.p.a. istotne znaczenie ma okoliczność, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanym w dniu 14 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 1638/15, którym to wyrokiem uchylono postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r., nr [...], wydane wcześniej w tej samej sprawie. Uchylonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa także utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania A. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015.

W związku z tym trzeba wskazać, że w myśl art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Związanie oceną prawną oznacza zaś, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, LEX nr 1104099). Ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym (wcześniejszym) orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1296/10, LEX nr 1107582).

Z powyższego wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozstrzygając ponownie w sprawie był związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 1638/15. Ponadto ocena ta wiąże również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Organ zobowiązany był również do wykonania wynikających z uzasadnienia wyroku wskazań co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z normą § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 jeżeli przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za poprzedni rok i zanim złożył on wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok, nowy posiadacz tych gruntów lub stada składa wniosek o przyznanie tej płatności w terminie 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania.

Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiły wszystkie przesłanki określone w powołanym przepisie. W świetle treści umowy dzierżawy zawartej w dniu 12 września 2014 r. przez A. z J. i I. oraz zgodnie z treścią oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) skarżący przejął posiadanie gruntów rolnych w dniu 12 września 2014 r. Jednocześnie z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzja o przyznaniu J. płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 została wydana w dniu [...] października 2014 r. i doręczona stronie w dniu 15 października 2014 r. Zatem w okolicznościach sprawy przeniesienie posiadania gruntów nie nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności za poprzedni rok (2014), ale przeciwnie, skarżący wszedł w posiadanie gruntów 12 września 2014 r., to jest przed wydaniem i doręczeniem decyzji przyznającej J. płatność za rok 2014. W opisanej sytuacji Sąd ocenił jako niezasadne stanowisko, iż przekroczenie siedmiomiesięcznego terminu, liczonego od dnia 12 września 2014 r., na złożenie wniosku o płatność na rok 2015 uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

W ramach wskazań co do dalszego postępowania Sąd podkreślił, że kierując się kryterium materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania skarżącego organ powinien mieć na uwadze normę § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Przepis ten stanowi, że w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. Z kolei art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 z późn. zm.) przewiduje, że w razie śmierci beneficjenta, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia beneficjenta lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa beneficjenta, po przyznaniu pomocy, następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części pomoc może być przyznana, na jego wniosek, jeżeli:

1) spełnia on warunki przyznania pomocy;

2) nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego przyznano pomoc;

3) zostaną przez niego przejęte zobowiązania związane z przyznaną pomocą;

4) środki finansowe z tytułu pomocy nie zostały w całości wypłacone.

Sąd zauważył, że wniosek skarżącego o przyznanie płatności wynikał ze zgłoszonego zamiaru kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, które miało zakończyć się w dniu 14 marca 2016 r. Oznaczało to, że pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (w ramach tego programu rozpoczętego w roku 2011) prawdopodobnie została już przyznana poprzedniemu posiadaczowi gruntów rolnych. W związku z tym Sąd wskazał na powinność ustalenia przez organ, kiedy i komu przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową oraz zbadanie dopuszczalności wniesienia wniosku o płatność na rok 2015 w aspekcie warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także w świetle przepisów unijnych regulujących kwestie płatności rolnośrodowiskowych.

Kierując się powyższymi względami, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r.

Mając zaś na względzie zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ponownie rozstrzygając w sprawie winien był uwzględnić przytoczoną wyżej ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie III SA/Lu 1638/15. Wynikającym z art. 153 p.p.s.a. obowiązkiem organu było poczynienie ustaleń w zakresie wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny istotnych okoliczności sprawy i dokonanie oceny całokształtu ustalonych okoliczności sprawy w świetle wymienionych przez Sąd przepisów prawa.

Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika, że ponownie rozpatrując sprawę organ nie wykonał wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2016 r. Organ nie ustalił bowiem kiedy i komu przyznana została pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, jak również nie dokonał oceny dopuszczalności wniosku w świetle przepisu art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w świetle przepisów unijnych regulujących kwestie płatności rolnośrodowiskowych.

Organ odwołał się natomiast do przepisu § 29 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stwierdzając, że A. uchybił trzymiesięcznemu terminowi do złożenia wniosku przewidzianemu w ust. 2 § 29 rozporządzenia.

W związku z tym wskazać należy, że w myśl § 29 powołanego rozporządzenia:

1. w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, w okresie od dnia złożenia tego wniosku do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności nowy posiadacz tych gruntów lub stada może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika;

2. nowy posiadacz gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez rolnika.

3. termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu;

4. nowy posiadacz gruntów lub stada podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, swój numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o nadanie takiego numeru.

5. do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada dołącza:

1) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji;

2) kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia:

a) tego posiadacza,

b) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek,

c) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek

- zawierające wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7.

6. jeżeli posiadanie gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej złożonym przez rolnika zostało przeniesione na rzecz kilku podmiotów, nowy posiadacz gruntów lub stada wstępujący do postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 2, oświadczenia współposiadaczy, że wyrażają zgodę na wstąpienie tego posiadacza na miejsce rolnika i przyznanie mu tej płatności;

7. wniosek, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej przez rolnika.

Przytoczona wyżej treść § 29 rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, iż dotyczy on procedury przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i sytuacji, w której przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem rolnika o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej nastąpiło w okresie od dnia złożenia tego wniosku (to jest wniosku o przyznanie pierwszej płatności), do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności (to jest pierwszej płatności). Zgodnie z normą § 29 ust. 1 rozporządzenia w takiej sytuacji nowy posiadacz gruntów lub stada może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika.

Do takiej też sytuacji odnosi się termin określony w ustępie 2 § 29 rozporządzenia, który jasno przewiduje, iż nowy posiadacz gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gruntów lub stada objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez rolnika. Jak wynika z § 29 ust. 3 rozporządzenia, termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.

Skoro przepisy § 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. dotyczą sytuacji przeniesienia posiadania gruntów w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a doręczeniem decyzji w sprawie przyznania tej pierwszej płatności, budzi zasadnicze wątpliwości ich zastosowanie w niniejszej sprawie w przypadku jednoczesnego ustalenia przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w 2014 r. płatność rolnośrodowiskowa została przyznana J. w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ostatnio wymieniona okoliczność wskazuje bowiem, że prawdopodobnie pierwsza płatność rolnośrodowiskowa została przyznana już wcześniej, a decyzja o przyznaniu płatności na rok 2014 była już kolejną, a nie pierwszą decyzją w tym przedmiocie. Także w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że skoro we wniosku o kontynuację zobowiązania rolnośrodowiskowego wskazano jako datę jego zakończenia 14 marca 2016 r. to pierwsza płatność rolnośrodowiskowa (w ramach programu rozpoczętego w 2011 roku) prawdopodobnie została już przyznana poprzedniemu posiadaczowi gruntów rolnych.

Uchylając uprzednio wydane postanowienie z dnia [...] września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał ustalenie kiedy i komu została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w kontekście treści § 32 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. oraz zbadanie dopuszczalności wniesienia wniosku o płatność w aspekcie warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, do którego odsyła § 32 ust. 1 rozporządzenia, a także w świetle przepisów unijnych regulujących kwestie płatności rolnośrodowiskowych. Organ, z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., dotychczas nie wykonał tych wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu.

Ponadto organ nie przedstawił uzasadnienia wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, iż w roku gospodarczym 2015 tylko rolnicy, którzy objęci byli zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym w latach ubiegłych, mogli ubiegać się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). Trzeba też zwrócić uwagę, że organ wymienił wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 4 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza Natura 2000) oraz pakietu 5 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych Natura 2000), podczas gdy wniosek A. dotyczył pakietu 8 (Ochrona gleb i wód).

W konsekwencji, wobec wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. W dalszym postępowaniu organ winien, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku wydanym w sprawie III SA/Lu 1638/15.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Orzeczenie z punktu II wyroku uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie z punktu III wyroku – przepis § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).