Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1263/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27c ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi spółki W. z siedzibą w P. na decyzję [...] Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za badania laboratoryjne i kontrolę sanitarną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od [...] Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm., dalej zwana ustawą o PIS), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za kontrolę sanitarną i badania laboratoryjne próbek produktów pobranych w trakcie kontroli w Sklepie "P." w G. należącym do W. sp. z o.o. w P., ustalił obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł oraz zobowiązał spółkę do przekazania jej na wskazany rachunek bankowy organu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2012 r. przeprowadził kontrolę sanitarną, w wyniku której stwierdzono sprzedaż produktów mogących stanowić środki zastępcze: imitacja produktu: P. - 10 szt., imitacja produktu: E. - 10 szt., imitacja produktu: E. - 1 szt. Organ wyjaśnił, że stan taki jest niezgodny w szczególności z art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r. poz. 124). Obowiązek uiszczenia opłaty za przeprowadzone badania laboratoryjne oraz inne czynności kontrolne, w wyniku których stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych, wynika z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wysokość opłaty ustalono zaś na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 36 poz. 203, dalej zwane rozporządzeniem wykonawczym). Koszty przeprowadzenia badań ustalono na podstawie przedstawionej kalkulacji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. sp. z o.o. w P. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz o umorzenie postępowania I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów powołanej ustawy; art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o PIS poprzez jego zastosowanie i obciążenie kosztami badań strony, mimo że badania te nie były niezbędne, gdyż nie mogą stanowić dowodu w żadnej sprawie i nie mogą stanowić o stwierdzeniu naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji i uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 27c ust. 4 ustawy o PIS, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w dniu [...] grudnia 2012 r. w obecności funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w G. przeprowadził kontrolę w sklepie "P." należącym do skarżącej. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ stwierdził wprowadzanie do obrotu produktów, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi. W związku z powyższym zasadnie organ I instancji wstrzymał wprowadzanie do obrotu zakwestionowanych decyzją produktów.

Zdaniem organu wątpliwości budzi zarzut strony dotyczący naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Kwestionowana przez stronę kontrola przeprowadzona została w oparciu o art. 79 ust. 2 pkt 2 i pkt 5 cyt. ustawy. O powyższym kontrolowany został poinformowany podczas kontroli, co zostało zawarte w protokole. W trakcie kontroli nie było kontrolowanego, nie było również osoby upoważnionej do reprezentowania go, wobec powyższego kontrolę przeprowadzono w obecności funkcjonariuszy Policji, co również ujęto w protokole.

Nie znajduje również potwierdzenia zarzut strony dotyczący pozbawienia prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, bowiem pismem z dnia [...] marca 2013 r. organ zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania z dokumentacją oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.

W ocenie organu II instancji niezasadna jest również argumentacja strony w zakresie uchylenia obowiązku wynikającego z art. 36 ust. 1 ustawy o PIS w myśl art. 36 ust. 2 ww. ustawy. Art. 36 ust. 2 ustawy o PIS ma zastosowanie wówczas, kiedy w wyniku przeprowadzonej kontroli nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie przeprowadzona kontrola wykazała, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze. Mając na uwadze powyższe organ I instancji zasadnie powołał się na art. 36 ust. 1 ustawy o PIS. Stosownie do ww., za wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej badania oraz inne czynności, w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, pobierane są opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Dalej organ wyjaśnił, że stosownie do § 2 rozporządzenia wykonawczego, wysokość opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Dalej organ odwoławczy wskazał obowiązujące w tym zakresie przepisy rozporządzenia wykonawczego i podkreślił że szczegółową kalkulację kosztów organ I instancji zawarł w zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego należy uznać, że decyzja organu I instancji zawiera właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne.

Organ II instancji podkreślił ponadto, że przeprowadzone badania były konieczne i potwierdziły wprowadzanie przez stronę środków zastępczych do obrotu. Uzyskane wyniki potwierdziły szkodliwe działanie na zdrowie i życie ludzi produktów wprowadzanych przez spółkę. Wobec powyższego zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o PIS (art. 27c ust. 4), koszty za przeprowadzenie badań powinna ponieść strona.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy W. sp. z o.o. w P. wniosła o uchylenie w całości decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] maja 2013 r. Organowi wydającemu zaskarżoną decyzję zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. utrzymanie w mocy decyzji; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób istotnie wpływający na treść rozstrzygnięcia poprzez błędne sformułowanie rozstrzygnięcia oraz brak właściwego uzasadnienia decyzji, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności poprzez nie wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, że istnieje "zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi", a także nie wyjaśnienie zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżąca zarzuciła też nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, nie wykazanie przesłanek wskazujących na to, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze i bezpodstawne wskazanie, że wymienione w decyzji produkty są środkami zastępczymi, a także poprzez nie wyjaśnienie zasadności wysokości nałożonej kary. Zarzucono również naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku ku temu podstaw, a także art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ww. ustawy. Ponadto, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu powołanej ustawy, mimo, iż organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, że w toku kontroli bezprawnie zatrzymano próbki produktów. Kontrola oraz postępowanie były prowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w tym ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wyniki przeprowadzonych badań winny zostać uznane za nieważne.

Sposób określenia terminu płatności, jak i nieokreślenie przedmiotu badania, którego koszty ma pokryć strona, jest niejasne i budzi wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał dowodów, na których oparł swoje wnioski. Nie odniósł się także do okoliczności, że zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia, zawierają odpowiednie ostrzeżenia ("nie do spożycia", "saszetki są przeznaczone do użytku zewnętrznego", "chronić przed dziećmi!"). Skarżąca podkreśliła ponadto, że organ I instancji nie uzasadnił w sposób właściwy wydanej decyzji i nie powołał właściwej podstawy prawnej. W ocenie skarżącej, taki sposób uzasadnienia prawnego nie wyczerpuje idei ustawodawcy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwana p.p.s.a.), wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub przepisach szczególnych.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie wskazane w niej zarzuty były zasadne.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi ostateczna decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł za przeprowadzone badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i obciążenia nią skarżącej.

Problem sprowadza się do oceny zasadności i prawidłowości obciążenia strony skarżącej kosztami poniesionymi za czynności kontrolne oraz badanie składu próbek 3 produktów, co do których organ powziął wątpliwość, że mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, pobranych i zatrzymanych w trakcie kontroli sanitarnej w dniu [...] grudnia 2012 r. Podstawę prawną skarżonych rozstrzygnięć stanowią zatem przepisy ustawy o PIS. Zgodnie z art. 1 pkt 6 cyt. ustawy, Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku. Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemiologicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo - zdrowotnej. Katalog sposobów realizacji zadań nałożonych na PIS nie ma charakteru zamkniętego, co wynika ze sformułowania "w szczególności".

Zgodnie z art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje w drodze decyzji jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

Wiadomym jest, że środki zastępcze zwane potocznie "dopalaczami" są szkodliwe dla zdrowia i życia ludzi. W obowiązującym porządku prawnym w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii zdefiniowano jako "środek zastępczy" substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów (art. 4 pkt 27). Celem realizacji przeciwdziałania narkomanii na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustawodawca zakazał wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych (art. 44b). W świetle wyników badania próbek produktów zatrzymanych w analizowanej sprawie nie ulega wątpliwości to, że stanowiły one środki zastępcze, których działanie jest, również w świetle okoliczności znanych powszechnie, zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi. Zatem zarzut skarżącej, że organy nie ustaliły, czy takie zagrożenie istnieje, jest niewątpliwie bezzasadny. Podkreślenia wymaga, że sporne produkty nie zawierały oznaczenia ich składu, uniemożliwiały zatem jakąkolwiek weryfikację bez przeprowadzenia odpowiednich badań i dokonania ocen ich bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi. Równie powszechnie znany jest fakt trudności w egzekwowaniu zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i mimo podejmowanych przez właściwe organy działań, notorycznie powtarzające się przypadki potwierdzające realne zagrożenie dla zdrowia i życia, zwłaszcza młodych ludzi po spożyciu tego rodzaju substancji. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości to, że ochrona zdrowia i życia obywateli wymaga od ustawodawcy, jak również organów realizujących funkcje kontrolne, podjęcia niezwłocznych i skutecznych działań zapobiegawczych w przypadku powzięcia podejrzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu takich substancji.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o PIS. Zwrócić należy uwagę, że odmiennie niż w regulacji art. 27c ust. 1 ustawy o PIS, dla zastosowania przewidzianych tam sankcji wystarczające jest samo podejrzenie, że konkretny produkt jest środkiem zastępczym, ustawodawca zrezygnował w takiej sytuacji od kwalifikowanej formy "podejrzenia uzasadnionego".

W ocenie Sądu wykładnia systemowa i celowościowa przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca świadomie tego typu zagrożenie związane z wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu środków zastępczych uregulował odmiennie i nie zawarł tu odesłania stosowania przepisów dotyczących kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, określonych w rozdziale 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447), tak jak uczynił to wprost w art. 44a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wobec kontroli i czynności określonych w art. 35, 36 i 40 tej ustawy. Odnosząc się w związku z tym do zarzutów podniesionych w skardze związanych z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej podkreślić należy, że przepisy tej ustawy nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie, uwzględniając jej okoliczności faktyczne, a zwłaszcza znany wynik składu poddanych badaniom produktów, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prawidłowo przyjęły, że należy obciążyć stronę skarżącą kosztami czynności kontrolnych oraz badania składu próbek produktów, co do których Narodowy Instytut Leków (NIL) stwierdził, że można je zakwalifikować jako środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 o przeciwdziałaniu narkomanii. Wskazać jednak należy, że pomimo zasadności podjętego rozstrzygnięcia, organy w wydanych przez siebie decyzjach powołały niewłaściwą podstawę prawną przytaczając art. 36 ust. 1 ustawy o PIS. Zgodnie z powołanym przepisem, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. W okolicznościach zaś niniejszej sprawy organ winien powołać jako podstawę prawną art. 27c ust. 4 ustawy o PIS, zgodnie z którym, koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa w ust. 1, ponosi strona postępowania. Powołany przepis art. 27c w ust. 1 stanowi zaś, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W tym właśnie trybie toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie. Podnieść należy, że organ miał podstawy do przyjęcia, iż zachodzi podejrzenie, że produkty sprzedawane w sklepie "P." mogą być środkami zastępczymi, a więc zachodziło podejrzenie, że produkty te stwarzają zagrożenie życia i zdrowia ludzi. W tej zaś sytuacji koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, czy oferowane i wprowadzane do obrotu produkty nie stanowią środków zastępczych, o których mowa w art. 44b w zw. z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, powinna niewątpliwie ponieść strona skarżąca. Przesłanką obciążenia strony postępowania kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktu, które mają wyjaśnić, czy produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, jest tylko wystąpienie uzasadnionego podejrzenia (a w przypadku środków zastępczych podejrzenia), że produkt takie zagrożenie stwarza. W przypadku bowiem stwierdzenia, że podejrzenia, iż produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, nie potwierdziły się, zgodnie z art. 27c ust. 5 ustawy o PIS, koszty poniesione przez stronę są jej zwracane.

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca została obciążona kosztami badań 3 próbek produktów, co do których zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że stanowią one środki zastępcze. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, by strona skarżąca kwestionowała prawidłowość badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków, ani też by przedłożyła przeciwdowody zmierzające do wykazania, że sporne produkty nie stanowią środków zastępczych bądź że nie stwarzają one zagrożenia zdrowia lub życia ludzi. Na obecnym etapie sprawy istnieją zatem podstawy do obciążenia skarżącej kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań produktów, o których mowa w art. 27c ust. 1 i 4 ustawy o PIS w zw. z art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Wskazać jednak należy, że istnienie materialnoprawnej podstawy obciążenia strony skarżącej kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia badań i oceny zatrzymanych produktów, w okolicznościach niniejszej sprawy nie oznacza, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Powyżej wskazano bowiem, że organy powołały nieprawidłową podstawę prawną wydania decyzji. Ponadto wskazać trzeba, że sentencja zaskarżonej decyzji organu II instancji jest sprzeczna z treścią art. 138 k.p.a., albowiem wskazany przepis nie przewiduje rozstrzygnięcia organu odwoławczego, w brzmieniu przyjętym jak w zaskarżonej decyzji. Organ w rozstrzygnięciu orzekł bowiem, że "utrzymuje decyzję organu I instancji", podczas gdy prawidłowo brzmiące rozstrzygnięcie – zgodnie z powołanym przepisem – winno brzmieć "utrzymuje decyzję organu I instancji w mocy". Zgodnie bowiem z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Kolejnym zarzutem kierowanym wobec treści rozstrzygnięcia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, był zarzut naruszenia art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych. W rozstrzygnięciu swojej decyzji organ I instancji zobowiązał skarżącą spółkę do uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zasadnie wskazał zatem organ odwoławczy, że decyzji organu I instancji nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 108 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z treści decyzji. W takim zatem rozumieniu zarzut zarówno odwołania, jak i skargi jest niezasadny. Mając jednakże na uwadze treść cytowanych niżej norm prawa materialnego oraz postępowania stwierdzić trzeba, że nie istniała żadna podstawa prawna do zawarcia w decyzji w przedmiocie ustalenia kosztów w trybie art. 27c ustawy o PIS zobowiązania co do sposobu i terminu wykonania obowiązku nałożonego na stronę tym rozstrzygnięciem. Organ I instancji nie wskazał żadnej podstawy prawnej tej części rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że przepisy ustawy o PIS (w tym art. 27c) nie zawierają regulacji upoważniającej organ do rozstrzygania w drodze aktu administracyjnego o sposobie i terminie wykonania obowiązku zapłaty określonej należności pieniężnej. Przeciwnie, zgodnie z art. 27c ust. 7 ustawy o PIS, egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują do określenia w sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, terminu wykonania obowiązku uiszczenia należności pieniężnej określonej w punkcie 1 decyzji. W szczególności nie zaistniała tu sytuacja regulowana w art. 261 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni." Nie ulega bowiem wątpliwości to, że należność ustalona przez organ nie dotyczyła opłat ani kosztów postępowania, które powinny być uiszczone z góry, ponieważ badania próbek produktów zostały wykonane i zostały ustalone koszty tychże badań. Określenie terminu na uiszczenie opłaty było tym bardziej niedopuszczalne, że wynikał on z nieostatecznej decyzji. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ nie był uprawniony do wyznaczenia stronie terminu do uiszczenia opłaty. W sytuacji gdyby adresat decyzji, po uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności, nadal nie wykonywał obowiązku dobrowolnie, wówczas organ winien podjąć niezbędne czynności celem wyegzekwowania należności publicznoprawnej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe wskazania, którymi związany jest na mocy art. 153 p.p.s.a., w szczególności organ zaniecha nałożenia na adresata w swym rozstrzygnięciu zobowiązania do uiszczenia należności w określonym przez siebie terminie i wskaże prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze Sąd stwierdził, że niezasadny jest zarzut błędnego sformułowania sentencji decyzji (organu I instancji), poprzez niewskazanie nazw produktów, których próbki zostały poddane badaniom, bowiem wymóg taki nie wynika z obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy o PIS ani też Kodeksu postępowania administracyjnego, nie określają takiego wymogu dla przedmiotowego rozstrzygnięcia o ustaleniu wysokości kosztów niezbędnych do przeprowadzenia oceny i badań produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi (stanowi środek zastępczy). Skarżąca powołała się w tym zakresie wyłącznie na przepis art. 107 k.p.a., który w ust. 1 nie precyzuje jednoznacznie treści elementów ewentualnych elementów "rozstrzygnięcia", związanych z przedmiotem danej sprawy. W uzasadnieniu decyzji organy jednoznacznie wskazały, jakie produkty zostały poddane badaniom. Decyzja jest w tym zakresie jasna i nie budzi wskazywanych przez stronę wątpliwości, a konkretne nazwy produktów nie stanowią o istocie sprawy.

Niezrozumiały jest również zarzut dotyczący wysokości nałożonej na skarżącą kary, ponieważ takowa nie była wymierzana w niniejszej sprawie.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez nieustalenie, czy zabezpieczone substancje były używane w rozumieniu tego przepisu. Zgodnie z cyt. przepisem, środek zastępczy to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Dla prawidłowego zrozumienia analizowanego przepisu wystarczy bowiem sama możliwość użycia wskazanych w nim substancji, nie jest zatem konieczne stwierdzenie ich faktycznego używania. Celem ustawy jest bowiem przeciwdziałanie narkomanii i wykluczenie z terytorium kraju substancji w niej określonych jeszcze przed ich użyciem, które może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W odmiennym przypadku należałoby stwierdzić, że w przypadku ustalenia przez organy występowania takich produktów musiałyby one czekać na ich użycie przez osobę, co powodowałoby narażenie jej życia i zdrowia. Zadaniem organów jest właśnie przeciwdziałanie takim zdarzeniom, a nie czekanie na skutki działania zakazanych substancji (vide cyt. wcześniej art. 1 i art. 2 ustawy o PIS).