Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 515/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.103 ust.2
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art.37, 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art.47 ust.4
journal: Dz.U. 1989 nr 17 poz 99
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]grudnia 2005 r. podjętą na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zmianami) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał R.Ś. wykonanie w garażu znajdującym się na działce 127/6 w miejscowości Z. robót budowlanych polegających na pogrubieniu do 25 cm ściany zewnętrznej usytuowanej przy granicy działki sąsiedniej, wykonaniu izolacji pionowej i poziomej, ścięciu wystających elementów budynku od strony działki 126/4, uzupełnieniu ubytków w cegle i zaprawie cementowej słupa murowanego od strony podwórza, wykonaniu wentylacji nawiewnej i wywiewnej, tynków zewnętrznych i wewnętrznych, podłoża i posadzki betonowej oraz zamontowaniu stolarki drzwiowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli T.M. i Z.M. podnosząc, że garaż powoduje zagrożenie użytkowe dla piwnicy i studni znajdujących się na działce nr 126/4, której są właścicielami. Zdaniem odwołujących się garaż posadowiony jest częściowo na ich działce, a ponadto niezgodnie z prawem został wybudowany w granicy działek.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzuty odwołujących się uznał za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu decyzji podano, że garaż został wybudowany samowolnie, bez pozwolenia na budowę w 1987 r. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., do likwidacji samowoli budowlanej mają zastosowanie przepisy art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i nakazania rozbiórki garażu. Według niego garaż znajduje się na terenie przeznaczonym pod taką zabudowę oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia i nie pogarsza warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Organ zaznaczył, że oględziny, jakie przeprowadzono w dniach 7 czerwca 2001 r. oraz w dniu 12 lutego 2004 r. nie potwierdziły, aby w garażu przechowywano samochody. Jest to raczej budynek gospodarczy, w którym składowano drewno opałowe i inne rzeczy. Brak jest utwardzonego dojazdu do garażu. Podkreślono, co miałoby wynikać z treści odwołania, że R. Ś. garażuje samochód i ciągniki w innych budynkach, znajdujących się na jego nieruchomości.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił ponadto, że ściana garażu granicząca z działką nr 126/4 zbudowana jest z materiałów niepalnych i nie posiada otworów okiennych drzwiowych, a wody opadowe odprowadzane są na nieruchomość inwestora. Tym samym spełnione są wymogi § 13 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Przepis ten dopuszczał sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeśli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że przepisy wspomnianego Rozporządzenia nie normowały odległości budynku gospodarczego od takich obiektów jak studnia i piwnica.

W toku postępowania ustalono, że w czasie budowy garażu Gmina W., na terenie której znajduje się miejscowość Z., nie miała miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem dopuszczalność budowy i sytuowania budynków określały właśnie przepisy cyt. Rozporządzenia z 1980 r., co jak już podano, nie budzi wątpliwości.

Odnosząc się do zarzutu usytuowania garażu na działce skarżących, organ odwoławczy zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 1992 r., a sprawy rozgraniczeniowe nie są rozpatrywane przez organy nadzoru budowlanego. W kwestiach przekroczenia granic nieruchomości sąsiedniej podczas realizacji budowy właściwe są sądy powszechne.

W mniemaniu organu odwoławczego zasadnym jest w tej sytuacji nakazanie wykonania inwestorowi robót budowlanych opisanych w decyzji, które pozwolą na doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Przeciwko takiemu zakończeniu sprawy oponował Z.M.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdził, że nie wyraża zgody na legalizację budynku garażu, oraz na jego istnienie w obecnym miejscu. Stanowi on bowiem ewidentne zagrożenie użytkowe dla otoczenia, to jest dla budynku piwnicy, przeznaczonej na przechowywanie ziemiopłodów rolnych i innych produktów żywnościowych przeznaczonych do "egzystencji ich życia".

W związku z tym domagał się nakazania rozbiórki, istniejącego w stanie surowym garażu, z jednoczesną likwidacją znajdującego się w nim kanału rewizyjnego.

Zdaniem skarżącego użytkowanie garażu doprowadziło do zalewania sąsiedniego budynku piwnicy i skażenia przechowywanych w niej ziemiopłodów oraz do skażenia wody w studni odległej o 8,5 m od garażu. Według skarżących organy nadzoru budowlanego ukrywają bowiem w decyzjach, że w podziemiach garażu istnieje kanał rewizyjny o wymiarach 2,6 x 0,8 m i głębokości 1,6 m z nie utwardzonym dnem. Nie jest on wyposażony w instalacje zapewniające odprowadzanie ścieków z kanału wymagane przez § 160 Rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r.

Decyzji zarzucił, iż nie uwzględnia ona stanu technicznego 19 letniego budynku garażu, który ostatnio uległ znacznemu pogorszeniu i stanowi zagrożenie, także dla budynku piwnicy.

W opinii skarżącego nieprawdziwa jest informacja organów nadzoru budowlanego, jakoby sporny budynek nie był użytkowany jako garaż. Przypomniał on, że o takim wykorzystywaniu budynku świadczy decyzja Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1991 r. zakazująca użytkowania budynku garażu.

Nieprawdziwa jest też informacja zawarta w decyzjach organów, że spór o usytuowanie budynku wyniknął na skutek rozgraniczenia dokonanego w 1992 r. Wnioski w sprawie nielegalnej budowy były bowiem składane jeszcze w 1987 r., o czym świadczą decyzje wydawane w niniejszej sprawie.

Nie zgodził się on także ze stwierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, jakoby przepisy powołanego wcześniej Rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. nie normowały odległości usytuowania garażu od sąsiednich budynków. Wynikają one bowiem z § 156 ust.1 tego Rozporządzenia.

Skarżący dodał również, że § 13 Rozporządzenia dopuszczający usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki za uprzednią zgodą terenowych władz administracji państwowej, dotyczył jedynie budynków gospodarczych, a nie garaży.

Sytuowanie zatem garażu w obecnym miejscu pozostawało w sprzeczności z powołanymi przepisami cyt. Rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezspornym w sprawie jest, że budowa będącego przedmiotem sporu garażu została rozpoczęta w 1987 r. Wskazuje na to decyzja z dnia [...] lipca 1987 r. na mocy której Naczelnik Gminy wstrzymał roboty budowlane przy budowie garażu murowanego, realizowanego przez R. Ś. Wynika z niej, że budowa prowadzona była samowolnie, bez stosownego pozwolenia na budowę i na nieruchomości do której inwestor nie posiadał tytułu prawnego.

Z akt wynika również, że mimo wstrzymania robót budowlanych, inwestycja była kontynuowana i zakończona w stanie surowym. W konsekwencji decyzją z dnia [...] lipca 1991 r. nr [...]Kierownik Urzędu Rejonowego zakazał użytkowania samowolnie wybudowanego garażu.

Taki stan sprawy oznacza, że z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zmianami) mają do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zmianami). Stosownie do art. 37 tej ustawy obiekt budowlany lub ich część, będący w budowie lub wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlega przymusowej rozbiórce jeśli obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 99) aktami, w oparciu o które można było stwierdzić, czy dany obiekt znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, były plany miejscowe. W sprawie bezspornym jest, że w dacie budowy garażu, teren na którym budowa ta była realizowana nie był objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Na obszarach, dla których nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stosownie do przepisu art. 47 ust. 4 ww. ustawy, decyzje wpływające na sposób zagospodarowania oraz wykorzystania gruntów, mogły być podejmowane na podstawie posiadanych materiałów do planu, uzupełnionych niezbędnymi danymi, po dokonaniu uzgodnień z zainteresowanymi organami, oraz spełnieniu wymagań określonych w przepisach szczególnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się jednak pogląd, że w przypadku realizacji obiektu budowlanego na działkach wchodzących w skład terenu, dla którego w okresie, kiedy obiekt został zrealizowany, brak było obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, materiały do planu zagospodarowania przestrzennego, nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę (art. 37 ust. 1 pkt 1, por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 1998 r. IV SA 2078/96 LEX 43724, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1999 IV SA 335/96 LEX 47794).

Należy także przychylić się do oceny organów nadzoru budowlanego, że w sprawie nie zachodzi przesłanka nakazania rozbiórki garażu w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Wbrew zapatrywaniu skarżącego, wniosku o spowodowaniu przez garaż niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia nie sposób wywieść ze wspomnianej już decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1991 r. Stanowi ona jedynie o zakazie użytkowania garażu, ale z powodu nie dostarczenia dokumentów z rozgraniczenia działek pomiędzy skarżącym, a R. Ś. Decyzja ta była konsekwencją oględzin spornych obiektów, jakie miały miejsce w dniu 18 czerwca 1991 r. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się niekompletny protokół z tych oględzin, to jednak ustalenia z oględzin zawarte zostały w odpowiedzi Wojewody z dnia 20 grudnia 1991 r. na skargę Z. M. na decyzję tego organu z dnia [...] października 1991 r. nr [...] utrzymującą w mocy wspomnianą już decyzję z dnia [...]lipca 1991 r. Wynika z niej, że w dniu kontroli nie ujawniono wody w kanale rewizyjnym w garażu ani w sąsiedniej piwnicy ziemnej. Widoczne są w niej natomiast ślady zawilgocenia do wysokości 40 cm od dna piwnicy. Nie wyjaśniono jednak przyczyny zawilgocenia. Nie potwierdzono także zarzutu zalewania posesji Z.M. smarami i paliwem. Organ podał, że między granicą działek, a studnią na działce skarżącego zostało wykonane lokalne zagłębienie o powierzchni ok.2 m2 poprzez zdjęcie warstwy humusu o grubości 15 cm. Zagłębienie to może zdaniem organu powodować przechwytywanie spływających wód opadowych i ułatwiać przedostawanie się wód do studni i piwnicy. Stwierdzono ponadto, że studnia jest sucha. W toku kolejnych oględzin dokonanych w dniach 7 czerwca 2001 r., 12 lutego 2004 r. i 14 kwietnia 2006 r. także ustalano, że brak jest śladów wykorzystywania budynku jako garażu. Składowano w nim drzewo i śmieci. Protokoły oględzin nie zawierają też żadnej wzmianki o przedostawaniu się wody z olejami i smarami do piwnicy i studni i skażeniu przechowywanych w piwnicy ziemiopłodów. Biorący udział w oględzinach skarżący nie wskazał żadnych dowodów mogących potwierdzić tego rodzaju negatywną immisję.

Nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy nadzoru budowlanego § 13 ust. 2 i § 156 i 160 cytowanego Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) .

Z protokołu oględzin jakie miały miejsce w dniu 7 czerwca 2001 r. wynika, że garaż ma wymiary 3,10 m x 5,20 m, jest murowany, z dachem jednospadowym w kierunku posesji inwestora. Kolejne oględziny z dnia 12 lutego 2004 r. precyzują, że garaż zbudowany jest z kostki granitowej i bloczków betonu komórkowego ze stropem betonowym o grubości 13-14 cm pokrytym papą na lepiku. Od strony sąsiedniej nieruchomości ściana garażu jest pełna. Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że garaż w jakikolwiek sposób utrudnia zabudowę jego działki. Ustalenia te czynią zarzut naruszenia § 13 Rozporządzenia pozbawionymi uzasadnionych podstaw.

Natomiast w ogóle nie może mieć zastosowania w sprawie § 156 Rozporządzenia. Dotyczy on bowiem odległości garaży od sąsiednich budynków, a za takie nie można uznać piwnicy ziemnej czy też studni. Wprawdzie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. i Rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. nie zawierają definicji budynku, to jednak bez wątpienia prawo budowlane w art. 3 dokonuje rozróżnienia między budynkiem, a budowlą, obie te kategorie zaliczając do obiektów budowlanych. Zważyć należy, że definicję budynku zawiera natomiast ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Skoro ustawa ta nadal posługuje się oddzielnymi pojęciami budynku i budowli, zasadnym jest powołanie się na zawartą w niej definicję budynku. Według art.3 pkt.2 tej ustawy za budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Warunkom tym nie odpowiada piwnica ziemna i studnia.

Z kolei § 160 wskazując okoliczności w jakich możliwe jest wykonanie kanału rewizyjnego w garażu nakazuje jedynie zapewnienie odpływu z niego ścieków i gazów. Nie wskazuje się przy tym na konieczność zastosowanie jakichkolwiek urządzeń czy instalacji, na co wskazuje skarga. Podkreślić przy tym należy, że nawet zaniechanie wynikającego z tego przepisu obowiązku nie może przesądzać o nakazie rozbiórki garażu. Dla zastosowania rygoru wynikającego z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 r. należałoby wykazać związek pomiędzy brakiem zapewnienia odpływu ścieków i gazów z garażu, a spowodowaniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z akt sprawy nie wynika, aby taką zależność wykazano, co zarzut ten czyni pozbawionym uzasadnionych podstaw.

Pozbawiony zasadności jest także zarzut skargi według którego przedmiotowy garaż miałby zostać posadowiony częściowo na działce skarżącego. Treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 1993 r. ([...]) w sprawie rozgraniczenia nieruchomości Z.M. i R. Ś. nie pozostawia wątpliwości, że północna strona wykonanego w 1987 r. garażu znajduje się w granicy spornych działek. Sąd nie podzielił przy tym zastrzeżeń skarżącego co do innego przebiegu granicy.

W stanie faktycznym sprawy uzasadnione jest zatem przekonanie organów nadzoru budowlanego, że budowa garażu nie spowodowała powstania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Świadczy o tym fakt, że budowa tego obiektu nie narusza przepisów techniczno-budowlanych i norm. Artykuł 5 ust. 1 pkt 6 prawa budowlanego stwierdza, że obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. A zatem - jak wynika z powyższego - o naruszeniu interesów osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy naruszone są pod tym względem konkretne przepisy, warunki techniczne i normy obowiązujące w budownictwie (por. wyrok SN z dnia 20 lutego 2002 r. III RN 220/00 OSNP 2002/16/372). Skoro zaś w niniejszej sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów, to nie można mówić o naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich, czy też o niedopuszczalnym pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia.

W sytuacji zatem braku przesłanek do nakazania rozbiórki spornego garażu zasadnie uznano możliwość zastosowania przepisu. art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i nakazano wykonanie robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) skargę należało oddalić.