Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 252/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7, art. 1 , art. 29 § 1, art. 18, art. 1a pkt 2, art. 26 § 5, art. 1a pkt 12,
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24 ust. 4 , art. 24 ust. 5b,
journal: Dz.U. 2023 poz 1230
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
article: art. 11 pkt 1, art. 27,
journal: Dz.U. 2011 nr 232 poz 1378
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
article: art. 93,
journal: Dz.U. 2022 poz 2561
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
article: art. 107 ust. 1 ,
journal: Dz.U. 2023 poz 735
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
article: art. 44 , art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3, art. 77 § 1,  art. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 7 marca 2024 r. nr 3201-IEE2.7192.3.2024.2 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 7 marca 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z 13 grudnia 2023 r., nr [...] odmawiającą K. G. (dalej: "Strona", "Skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych prowadzonegona podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...]do nr [...] z 8 czerwca 2011 r. (na podstawie decyzji; za okresod [...] do [...]) oraz od nr [...] do nr [...]z 18 marca 2015 r. (na podstawie deklaracji; za okres od [...] do [...]).

Postanowienie podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Strona 6 października 2023 r. (wpływ do ZUS) skierowała do wierzyciela pisma z 4 października 2023 r., w których sformułowała zarzuty w sprawie egzekucyjnej.

Organ I instancji zakwalifikował pisma jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i na podstawie przepisów art. 17 § 1 i art. 59 § 3 i § 4 ustawy z dnia17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479tj. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozpoznał sprawę.

W tym zakresie organ I instancji postanowieniem z 13 grudnia 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych ww. tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą dochodzonego obowiązku była prawomocna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 28 stycznia 2011 r., nr [...] (dot. okresu od [...] do [...]), a także deklaracje oraz doręczone upomnienia przedegzekucyjne z 12 czerwca 2014 r. (dot. okres od [...] do [...]).

Organ zwrócił uwagę, że zakresem wniosku i żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, a przez to uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest podniesione przez Stronę nieistnienie obowiązku, jego wygaśnięcie poprzez opłacenie oraz przedawnienie w związku z upływem terminu od daty wymagalności oraz brak doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Po przeprowadzeniu analizy podstaw uzasadniających wniosek, organ uznał,

że nie ustalono powołanych w piśmie przesłanek, a opartych na przepisach art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. Zdaniem organu należności z tytułu składek objęte postępowaniem egzekucyjnym i dotyczące okresu od października 2005 r. do lutego 2013 r. były wymagalne w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (dacie wystawienia i doręczenia administracyjnych tytułów wykonawczych obejmujących nieopłacone należności z tytułu składek oraz poprzedzających ich upomnień bądź decyzji). Dochodzony obowiązek tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek nie został w całości wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego – należności nie wygasły, w tym nie zostały opłacone, umorzone i nie uległy przedawnieniu,bowiem bieg przedawnienia należności został zawieszony czynnościami zmierzającymi do ściągnięcia należności, o których była zawiadamiana Strona poprzez doręczenia administracyjnych tytułów wykonawczych oraz ówcześnie odpisów zajęć egzekucyjnych. Nieopłacone należności z tytułu składek objęte administracyjnymi tytułami wykonawczymi z 18 marca 2015 r. zostały poprzedzone doręczonymi upomnieniami przedegzekucyjnymi (przy czym administracyjne tytuły wykonawcze z 8 czerwca 2011 r. zostały wydane na podstawie orzeczenia - decyzji, w których to okolicznościach brak było obowiązku doręczenia upomnienia - odpowiednie adnotacje w treści tytułów).

Organ przeanalizował stan sprawy przy uwzględnieniu regulacji art. 24 ust. 4,

ust. 5b, art. 32 ust. 2, art. 46 ust. 1, art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2023.1230 tj. ze zm. – dalej: "u.s.u.s."). Organ wskazał, że nieopłacone należności z tytułu składek od 1 stycznia 2012 r.

objęte są 5 letnim terminem przedawnienia, z wyłączeniem okresów przerywających bądź zawieszających bieg przedawnienia, podczas gdy do 31 grudnia 2011 r.

(w tym wymagalne na dzień 1 stycznia 2003 r., w którym wprowadzono

instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia) objęte były 10 letnim

okresem przedawnienia. Wobec należności składkowych nieprzedawnionych

do 1 stycznia 2012 r. (wg. zasad z 10 letnim okresem przedawnienia) ma zastosowanie 5 letni termin przedawnienia, który liczy się od dnia 1 stycznia 2012 r. Organ podkreślił, że na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U.2011.232.1378 – dalej: "u.r.o.p."), jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Wskazany 5 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek obowiązuje od 1 stycznia 2012 r., tj. od nowelizacji powołanego przepisu.

W konsekwencji w przypadku zawieszenia biegu przedawnienia nieopłaconych należności z tytułu składek, okresu zawieszenia nie wlicza się do ogólnego terminu przedawnienia. Oznacza to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, a po zakończeniu okresu zawieszenia przedawnienia biegnie dalej z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia.

Organ powołując się na art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przyjął, że przedawnienie należności bada się wg stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, jak też podjętych działań mających na celu wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. W tych okolicznościach dokonywane na przestrzeni ostatnich lat zmiany stanu prawnego miały wpływ na ocenę przedawnienia jedynie w stosunku do tych należności, które nie wygasły przed dniemich wprowadzenia.

W opinii organu I instancji wszczęte odpowiednio 8 czerwca 2011 r.

i 18 marca 2015 r. postępowanie egzekucyjne (dokonano zajęć egzekucyjnych wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego), nie zostało zakończone i jest nadal w toku, co skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia objętych nim należności.

Postanowieniem z 7 marca 2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Strony, w szczególności analizy czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującymdo 30 lipca 2020 r.

Organ zwrócił uwagę, że Strona jako osoba prowadząca działalność gospodarczą był płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym. Wskazanym adresem zamieszkania i adresem do doręczeń widniejącym w dokumentach rozliczeniowych (druk ZUS ZUA) była i pozostaje nadal ul. [...], [...]. W dniu 5 stycznia 2011 r. ZUS wydał decyzję określającą wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek za okres od [...] roku do [...], która stała się prawomocna i stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z 8 czerwca 2011 r. Decyzja została przesłana poprzez operatora publicznego na prawidłowy adres i po dwukrotnej próbie doręczenia zwrócona nadawcy. W konsekwencji doręczenie na zasadzie fikcji doręczenia nastąpiło 24 lutego 2011 r. Ponadto, wystawione w oparciu o ww. decyzję tytuły wykonawcze nie wymagały uprzedniego doręczenia upomnień. Natomiast w oparciu o deklaracje, o których mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a. wierzyciel wystawił i wysłał upomnienia, a następnie administracyjne tytuły wykonawcze z 18 marca 2015 r. Korespondencja obejmująca ww. dokumenty, również została skierowana na prawidłowy adres Strony. Upomnienia doręczono

na zasadzie fikcji doręczenia, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 16 czerwca 2014r.i 24 czerwca 2014 r. i złożeniu korespondencji w placówce operatora pocztowego. Skutek doręczenia powstał w dniu 30 czerwca 2014 r. Następnie skierowano do Strony tytuły wykonawcze i doręczono je w trybie art. 44 k.p.a. po dwukrotnym awizowaniu w dniach 20 marca 2015 r. i 30 marca 2015 r. Przesyłka, jako niepodjęta w terminie została zwrócona do nadawcy i załączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia.

Organ nie podzielił twierdzeń Strony w zakresie rzekomego zapłacenia

składek, ponieważ nie zostały one poparte żadnymi dowodami.

Organ przeanalizował, również czy w sprawie zaistniały podstawy

do stwierdzenia przedawnienia przedmiotowych należności, odwołując się do:

art. 93 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2022.2561 tj. ze zm.; dalej: "u.ś.o.z."),

co do składek na ubezpieczenie zdrowotne; art. 107 ust. 1 ustawy z dnia

20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2023.735 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.z."), co do składek na Fundusz Pracy; art. 30 ust. 2 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U.2023.1087 t.j.;

dalej: "u.o.r.p."), co do składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zdaniem organu do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, mają zastosowanie terminy przedawnienia odnoszące się do składek na ubezpieczenie społeczne, tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Organ poczynił, również zastrzeżenie, iż znaczenie na bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek mają zmiany stanu prawnego. W tych okolicznościach przyjęto, że zastosowaniu podlegają regulacje o przedawnieniu należności z tytułu składek wg stanu obowiązującego od 1 stycznia 2003 r., czyli 10 letni okres przedawnienia.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę na art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym w dacie wysłania do Strony odpisów tytułów wykonawczych

z 8 czerwca 2011 r., co skutkowało w jego opinii zawieszeniem biegu terminy przedawnienia. Organ uznał, że termin przedawnienia składek za październik 2005 r. upływałby w 2015 r., jednakże doszło do zawieszenia terminu przedawnienia

po skutecznym doręczeniu Stronie w czerwcu 2011 r. odpisów tytułów wykonawczych.

Natomiast w zakresie należności za okres od [...] do [...],

organ uznał, że obowiązuje znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (zmiana

od dnia 1 stycznia 2012 r.), czyli 5 letni okres przedawnienia. Organ uznał, że termin przedawnienia najstarszej składki upływałby w styczniu 2017 r., jednakże doszło

do zawieszenia terminu przedawnienia po skutecznym doręczeniu Stronie w trybie

art. 44 k.p.a. 6 kwietnia 2015 r. odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności z rachunku bankowego. W tych okolicznościach organ uznał,

że należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] nie wygasły.

Organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest nadal prowadzone,

więc nie ustała przyczyna zawieszenia biegu terminu przedawnienia wywołana doręczeniem tytułów wykonawczych.

Końcowo organ II instancji wskazał, że postępowanie organu I instancji

zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j. ze zm.; dalej: "k.p.a."), a w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, zgodne z art. 107 § 3 k.p.a.

Strona zaskarżyła ww. decyzję z 7 marca 2024 r. skargą wniesioną

do tutejszego sądu, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez

co została wydana decyzja, która narusza słuszny interes Skarżącego;

2) art. 7 zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, iż zasadnym jest umorzenie egzekucyjnego;

3) art. 24 pkt. 4 u.s.u.s., poprzez jego niezastosowanie i uznanie braku

możliwości umorzenia postępowania, pomimo upływu okresu przedawnienia

należności tytułem składek;

4) art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię wymienionych konsekwencji błędne przyjęcie, że tytuły wykonawcze i upomnienia w sprawie zostały prawidłowo doręczone adresatowi (Skarżącemu), wobec czego nie było możliwe wyjaśnienie wszelkich okoliczności w sprawie;

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy w przypadku

gdy zaskarżona decyzja powinna być uchylona w całości, a postępowanie umorzone zgodnie z wnioskiem.

Skarżący, wobec powyższego wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji w całości oraz postanowienia go poprzedzającego i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania temu organowi, ewentualnie wniósł o zmianę zaskarżonych decyzji i uwzględnienie wniosków i zażaleń Skarżącego w całości. Ponadto zawnioskował o przyznanie na jego rzecz kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym

na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zasadności

odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych prowadzonego na podstawie administracyjnych tytułów egzekucyjnych od nr [...] do nr [...] z 8 czerwca 2011 r. (na podstawie decyzji; za okres od [...] do [...]) oraz od nr [...] do nr [...] z 18 marca 2015 r. (na podstawie deklaracji; za okres

od [...] do [...]).

Organ ustalił, że podstawą dochodzonego obowiązku i wystawienia administracyjnych tytułów wykonawczych była: prawomocna decyzja ZUS

z 28 stycznia 2011 r. obejmująca okres od października 2005 r. do grudnia 2010 r.

(dot. tytułów wykonawczych z 8 czerwca 2011 r.), a także deklaracje oraz doręczone upomnienia przedegzekucyjne z 12 czerwca 2014 r. (dot. tytułów wykonawczych

z 18 marca 2015 r.).

Organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., a które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku

do Skarżącego (tj. odpowiednio: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał i jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył

na wierzycielu).

Organ wskazał, że skutecznie doręczono decyzję z 5 stycznia 2011 r. (na zasadzie fikcji doręczenia ze skutkiem na dzień 24 lutego 2011 r.) i tytuły wykonawcze

– dot. okresu od [...] do [...] (na zasadzie fikcji doręczenia ze skutkiem

na dzień 29 czerwca 2011 r.) oraz upomnienia (na zasadzie fikcji doręczenia ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2014 r.) i tytuły wykonawcze – dot. okresu od [...] do [...] (na zasadzie fikcji doręczenia ze skutkiem na dzień 6 kwietnia 2015 r.).

Należności z tytułu składek objęte postępowaniem egzekucyjnym zawierające

się w okresie od października 2005 r. do lutego 2013 r. były wymagalne w dacie

wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dochodzony obowiązek nie został w całości wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, należności nie wygasły, w tym nie zostały opłacone, umorzone i nie uległy przedawnieniu.

Jak wskazywał organ, do składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zastosowanie znalazł przepis

art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (z zastrzeżeniem zmian jakie następowały po 1 stycznia 2003 r.). Z uwzględnieniem tych zmian organy przyjęły, że termin przedawnienia składek

za październik 2005 r. do grudnia 2010 r. - objęte tytułami wykonawczymi

od nr [...] do nr [...] z 8 czerwca 2011 r. na podstawie decyzji - nie upłynął, albowiem w odniesieniu do najstarszej składki (październik 2005 r.) termin przedawnienia upływałby w 2015 r. jednakże bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. wobec skutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności z rachunku bankowego w trybie art. 44 k.p.a. 29 czerwca 2011 r. i nie biegnie on do chwili obecnej.

Z kolei w odniesieniu do należności za okres od stycznia 2011 r. do lutego 2013 r. - objęte tytułami wykonawczymi od TW4390015006348 do TW4390015006368

z 18 marca 2015 r. - obowiązuje 5 letni okres przedawnienia. W tym przypadku najstarsza składka przedawniła by się w styczniu 2017 r. Jednak przed upływem terminu przedawnienia odpisy tytułów wykonawczych z 18 marca 2015 r. wraz z zajęciami wierzytelności z rachunku bankowego w mBank, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 20 marca 2015 r. i 30 marca 2015 r., doręczono Skarżącemu 6 kwietnia 2015 r. w trybie art. 44 k.p.a.

Wobec powyższego – w ocenie Organów – należności z tytułu składek za okres od października 2005 r. do lutego 2013 r. nie wygasły wskutek przedawnienia bowiem bieg terminów przedawnienia został zawieszony i nie biegnie.

Skarżący z kolei stoi na stanowisku, że należności składkowe za okres

od października 2005 r. do lutego 2013 r. uległy przedawnieniu oraz bieg terminu przedawnienia nie został ani przerwany, ani zawieszony, w związku z tym nie mogą

one być egzekwowane. Skarżący podniósł, że nie wiedział o tytułach wykonawczych

i nie otrzymał upomnień przedegzekucyjnych.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia nie stwierdził naruszenia przepisów ani prawa materialnego, ani postępowania skutkujących koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.2070;dalej: "ustawa zmieniająca").

W myśl przepisu art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (u.p.e.a. – uwaga Sądu) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 29 ustawy zmieniającej weszła ona w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia (z wyjątkiem przepisów pozostający bez wpływu na niniejszą sprawę).

Postępowania egzekucyjne objęte wnioskiem o umorzenie zostały wszczęte

w czerwcu 2011 r. (co do podstawy wynikającej z decyzji) i w kwietniu 2015 r.

(co do podstawy wynikającej z deklaracji) i nie zostały zakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli do 30 lipca 2020 r. Tym samym w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 59 ust. 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się

jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu

albo jeżeli obowiązek nie istniał. Stosownie do art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

W ślad za dotychczasowym orzecznictwem zaznaczyć należy, że przepis

art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje

i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r.,I SA/Łd 429/22).

Zgodnie z kolei z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony

do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Skarżący postawił w skardze zarzut, zgodnie z którym błędnie organ przyjął,

że tytuły wykonawcze i upomnienia zostały prawidłowo doręczone Skarżącemu. Zdaniem Skarżącego, ma to przesądzać o naruszeniu art. 44 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Natomiast w uzasadnieniu skargi zwrócił, również uwagę na to, że o tytułach wykonawczych dowiedział się z zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, więc nie miał wiedzy o wystawieniu tytułów wykonawczych

oraz że nie otrzymał upomnień.

Sąd zwraca uwagę, że analiza materiału dowodowego sprawy nie pozwala na stwierdzenie zasadności ww. zarzutu skargi. Akta sprawy potwierdzają stan faktyczny przedstawiony przez organ i prawidłowość twierdzeń na nim opartych.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że korespondencja obejmująca kluczowe dla postępowania egzekucyjnego dokumenty kierowana była na znany organowi adres Skarżącego (tj. ul. [...], [...]). Organ wyjaśnił, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że decyzja z 28 stycznia 2011 r., tytuły wykonawcze z 8 czerwca 2011 r., a także upomnienia z 12 czerwca 2014 r. i tytuły wykonawcze z 18 marca 2015 r. zostały doręczona na zasadzie fikcji doręczenia.

Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia

23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta)

- w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Natomiast art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Sąd zwraca uwagę, że art. 44 § 4 K.p.a. zawiera klasyczne domniemanie prawne, które polega na tym, że "przepis prawa (norma), gdy powstanie sytuacja określona

w tzw. przesłance domniemania, mocą swych postanowień nakazuje uznać fakty oznaczone we wniosku domniemania, i to bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego, zaś postępowanie to byłoby konieczne, gdyby dane domniemanie nie zostało ustanowione" (J. Nowacki, O pojmowaniu domniemań prawnych [w:] J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Kraków 2003, s. 494). Ponadto domniemanie doręczenia nie ma zastosowania do pisma błędnie zaadresowanego

(por. postanowienie SN z 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt III RN 141/99, OSNAPiUS 2001/1, poz. 6; postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 270/12, LEX nr 1115965). Tak, więc przepis art. 44 § 4 K.p.a. może być stosowany tylko w przypadku skierowania korespondencji na prawidłowy adres strony.

Sąd wskazuje, że przy uwzględnieniu ww. stanowiska, nie można podzielić twierdzenia Skarżącego o błędnej wykładni przepisu art. 44 k.p.a., co miało skutkować błędnym przyjęciem, że tytuły wykonawcze i upomnienia zostały prawidłowo doręczone. Dostrzec należy, że dane adresowe nie zostały przez Skarżącego w toku postępowania prowadzonego przez organ zmienione. Nie doszło do skutecznego zawiadomienia organu o zmianie adresu, a taki obowiązek wynika z art. 41 k.p.a., zatem korespondencja była kierowana na prawidłowy adres, a w konsekwencji nastąpiło doręczenie na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a.

Sąd wyjaśnia dodatkowo, że decyzja z 5 stycznia 2011 r. stanowiła podstawę

dla wystawienia tytułów wykonawczych z 8 czerwca 2011 r., co do składek za okres

od [...] do [...]. Nie było w związku z tym konieczności doręczania Skarżącemu upomnień, tak § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Regulacja ta weszła w życie 30 listopada 2001 r. i została uchylona22 maja 2014 r. Zgodnie z § 13 pkt 1 ww. rozporządzenia postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

Natomiast doręczone Skarżącemu tytuły wykonawcze, co od okresu od stycznia 2011 r. do lutego 2013 r. poprzedzone zostały doręczeniem Skarżącemu upomnień

(jak wskazywano wyżej, również na zasadzie fikcji doręczenia).

W tych okolicznościach zarzut naruszenia art. 44 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

nie jest uzasadniony.

Sąd stwierdza również, że ww. argumentacja przedstawiona przez organ potwierdziła, że nie została spełniona przesłanka dla umorzenia postępowania, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (wg stanu prawnego ww. ustalonego). Jak bowiem wynika z brzmienia tej regulacji, postępowanie umarza się w całości albo w części w przypadku jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki obciążał wierzyciela.

Skoro zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego co do okresu od [...] do [...] nie wymagało doręczenia upomnienia, to postępowanie organu w tym zakresie należało uznać za prawidłowe. Natomiast postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązań za okres od [...] do [...] zostało poprzedzone doręczeniem upomnień zobowiązanemu, w więc i w tym wypadku organ postępował prawidłowo.

Wyjaśnienie ww. kwestii ma istotne znaczenia dla oceny kolejnego zarzutu skargi, czyli naruszenia przez organ art. 24 pkt 4 u.s.u.s., polegającego na jego niezastosowaniu i uznaniu przez organ, że brak w sprawie podstaw do umorzenia postępowania, pomimo upływu okresu przedawnienia należności.

Sąd zwraca uwagę, że nie poddaje się weryfikacji twierdzenie i argumentacja Skarżącego, która dotyczyła uregulowania przez niego należności nieprzedawnionych. Do tej kwestii odnosił się już w uzasadnieniu postanowienia utrzymującego organ. Skarżący w tym zakresie ograniczył się do twierdzeń i nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność, ani nie wyjaśnił ewentualnych wpłat w żaden inny sposób.

Przechodząc zatem do kolejnej kwestii spornej, Sąd poddaje ocenie trafność stwierdzenia przez organ, że należności objęte wystawionymi tytułami (zarówno za okres od [...] do [...], jak i od [...] do [...]) nie uległy przedawnieniu

i w konsekwencji nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Organ właściwie przeanalizował regulacje dotyczące przedawnienia poszczególnych rodzajów składek. I tak należało podzielić wyjaśnienia organu w zakresie przedawnienia należności: z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne - art. 93 u.ś.o.z.; z tytułu składek na Fundusz Pracy - art. 107 ust. 1 u.p.z.; z tytułu składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - art. 30 ust. 2 u.o.r.p..

W konsekwencji wobec składek na ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zastosowanie znajdą terminy przedawnienia właściwe dla składek na ubezpieczenie społeczne. Stąd trafnie przyjęto art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jako podstawę ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań. Podkreślić trzeba, że kwestia przedawnienia należności na ubezpieczenia społeczne uregulowana była w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zgodnie z jego brzmieniem nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - art. 1 pkt 9 (Dz.U.2002.241.2074 ze zm.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia,w którym stały się wymagalne. Powołana nowela wprowadziła do ustawy instytucję zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony

od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz

postępowania przed sądem.

Natomiast ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.121.1264) ww. przepisowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nadano nowe brzmienie. Zgodnie z nim bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Z kolei od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 u.r.o.p. zmieniono treśćart. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Podczas, gdy bez zmian pozostał przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Mając na uwadze, że bieg przedawnienia części spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., przy rozstrzygnięciu tej sprawy należało uwzględnić art. 27 u.r.o.p., regulujący przepisy przejściowe. Zgodnie z tą regulacjądo przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna

się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r.

Wskazać należy, że według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych,z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., trzeba

w pierwszej kolejności zauważyć, że przepis ten nie daje w swojej warstwie językowej wystarczających wskazówek do stwierdzenia, kiedy najwcześniej może dojść do podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, ani czyja to może być czynność. Według wymienionego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego

Z treści tego przepisu można wnosić, że czynność ta nie musi być czynnością organu egzekucyjnego, egzekutora lub poborcy skarbowego, a nawet nie musi być

to czynność dokonana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mogłaby to więc być czynność wierzyciela dokonana nawet przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości Sądu, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego np. wierzytelności z rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek

(por. wyrok NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21; wyrok WSA w Gdańsku

z 12 lipca 2017 r., I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16).

Mając na uwadze powyższe trafnie organ stwierdził, że zarówno w zakresie należności za okres od [...] do [...], jak i od [...] do [...] uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia i nie biegnie on dalej do chwili obecnej (postepowanie egzekucyjne nie zostało zakończone od chwili jego wszczęcia).

O zawieszeniu biegu terminu przedawnienia przesądziły doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wraz z zajęciami wierzytelności z rachunku bankowego w czerwcu

2011 r. i kwietniu 2015 r.

Skoro zatem – jak zasadnie wskazał organ – należności za badane okresy

nie uległy przedawnieniu do dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej

do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia ww. należności Skarżącego

i postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku – to tym samym bezzasadny okazał

się zarzut skargi w tym zakresie.

Nie sposób bowiem uznać – jak tego chce Skarżący – że doszło do przedawnienia należności objętych ww. postępowaniem egzekucyjnym, o umorzenie którego Skarżący wnosił. Choć Sąd zauważa, że okres prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego jest bardzo długi, to jednak zgodnie z ww. przepisami pozostaje to bez wpływu na skuteczność zawieszenia terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie, które nadal trwa.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia wyrażonych odpowiednio

w art. 7 (zasady prawdy obiektywnej), art. 77 § 1 (reguł postępowania dowodowego)

i art. 107 § 3 K.p.a. (zasad konstruowania uzasadnienia faktycznego i poprawnego decyzji) – Sąd uznał je za nieuzasadnione.

Wyjaśnić należy, że jak wynika z art. 18 u.p.e.a., przepisy K.p.a. stosuje

się w postępowaniu egzekucyjnym "odpowiednio". Oznacza to, że należy je stosować "z uwzględnieniem jego specyfiki" polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 – art. 16 K.p.a.).

Zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organ zgromadził wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonał prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddał prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, a w tym jego uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia skonstruowane zostało w sposób umożliwiający prześledzenie toku myślenia organu i zrozumienie przyczyn zastosowania konkretnego przepisu w sprawie.

Tym samym niezasadny okazał się również zarzut skargi w zakresie naruszenia przez Organ przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Podsumowując, sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia z 7 marca 2024 r., utrzymującego w mocy postanowienie z 13 grudnia 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa w sposób skutkujący koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zarzuty skargi są niezasadne.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie

na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.