Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 625/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c; art. 135; art. 200; art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 48; art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r., znak [...]; II. zasądza od L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. na rzecz A. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r., znak: [...], odmawiającą nakazania D. P. rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] i [...] w miejscowości S. Ł. gm. C..

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W związku z pismem A. W. z dnia 21 stycznia 2021 r. przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w C. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w kwestii zgodności z przepisami prawa budowlanego budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...] w m. S. Ł. gm. C.. PINB w C..

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 3.12.2020 sporządzonym z upoważnienia Starosty [...] organ I instancji został poinformowany, że zgodnie z wpisem ujawnionym w ewidencji gruntów i budynków zakończenie budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] położonej w m. S. Ł. nastąpiłoby 1980 r. Po roku 1980 w obrębie S. Ł. wykonano prace geodezyjne polegające na przeprowadzeniu odnowienia ewidencji gruntów przyjętej do zasobu w dniu 7.09.1999 r.

A. W. w piśmie z dnia 21.01.2021 r. wskazała, że budynek gospodarczy usytuowany na działce nr ewid.[...] narusza plan zagospodarowania przestrzennego i warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż część budynku jest usytuowana na działce nr ewid.[...] i obiekt ten jest samowolą budowlaną.

W dniu 12.02.2021 r. zostały przeprowadzone przez upoważnionych pracowników PINB w C. oględziny z ustaleń, których sporządzono protokół oględzin, szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną. Z treści sporządzonego protokołu oględzin wynika, że na działce nr ewid.[...] w m. S. Ł. zlokalizowany jest parterowy, murowany budynek gospodarczy. Długość budynku wynosi 6,95 m zaś szerokość 3,40 m. W. obiektu przy okapie wynosi 2,50 m, zaś w ścianie szczytowej 2,90 m. Budynek posiada dach jednospadowy (pokryty płytą cementowo-azbestową) z kierunkiem spływu wód opadowych w stronę działki nr ewid.[...] Konstrukcję dachu wsparto na ścianie wschodniej budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...]. Belki dachowe wsparto na belce drewnianej zamocowanej do ściany budynku gospodarczego na działce nr [...]. Ściany przedmiotowego budynku gospodarczego od strony północnej, południowej i wschodniej wykonano z pustaków cementowych. Budynek ten nie posiada własnej ściany zachodniej. Obiekt ten jest usytuowany w odległości od 0,5 m do 0,4 m od ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w stronę działki nr [...]. W obiekcie tym wydzielone są dwa pomieszczenia z wejściami w ścianie wschodniej, w której dodatkowo istnieją dwa otwory okienne. Wykonano szkic sytuacyjny z usytuowaniem i wymiarami ww. obiektu. Jak oświadczył do protokołu oględzin D. P. inwestorem ww. budynku była jego matka - J. P., która zrealizowała obiekt w 1989 r. bez pozwolenia na budowę czy też bez zgłoszenia. Podczas budowy budynku gospodarczego granica między działkami już istniała. Uczestnicząca w czynnościach dowodowych A. W. wniosła o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę części budynku zlokalizowanego na działce nr ewid.[...]

A. W. przy piśmie z dnia 20.04.2021 r. przedłożyła uzyskaną przez siebie decyzję Nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Starosty [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ewid.[...]

W dniu 29.04.2021 r. do PINB w C. wpłynęło pismo sporządzone z upoważnienia Wójta Gminy C. znak: [...] wraz z wyrysem, z którego wynika, że działki nr ewid.[...], [...] położone w obrębie S. Ł. wchodzą około 80 m w skład obszaru oznaczonego na rysunku planu symbolem D.MR - teren zabudowy mieszkaniowej zagrodowej z dopuszczeniem jednorodzinnej, natomiast pozostały teren działek to teren upraw rolnych, przez te działki przebiega gaz i energia elektryczna oraz częściowo wchodzą w teren oznaczony symbolem [...] Dla zabudowy zagrodowej oznaczonej na rysunku planu symbolem MR możliwa jest m.in. zabudowa gospodarcza związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, do zachowania pozostaje istniejące zainwestowanie w dobrym stanie technicznym, czy też dopuszcza się lokalizację zabudowy na granicy działki lub w odległości min. 1,5 m od granicy zgodnie z warunkami technicznymi.

Pismem sporządzonym z upoważnienia Starosty [...] z dnia 30.04.2021 r. został potwierdzony fakt, że budynki usytuowane na działkach nr [...] zostały ujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu opisowo-kartograficznego zewidencjonowanego w dniu 21.06.2012 r. pod nr [...]. sporządzonego przez geodetę uprawnionego w ramach modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków i lokali dla obrębów P. i S. Ł.. Według kartoteki budynków i lokali przedmiotowy budynek został wybudowany w 1980 r.

Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. odmówił nakazania D. P. rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] i [...] w miejscowości S. Ł. gm. C..

W wyniku odwołania wniesionego przez A. W. w sprawie orzekał Inspektor Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należało, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczego została zakończona w 1980 r., przy czym obiekt budowlany został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.

W myśl § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975r. Nr 8, poz. 48 z późn. zm.) pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Natomiast z treści art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wynika, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie zostały naruszone ww. wymogi. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi są przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wraz z aktami wykonawczymi towarzyszącymi tej ustawie.

Jako, że właściciel obiektu budowlanego nie wystąpił do organu I instancji z żądaniem przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego, konieczne było rozpoznanie sprawy pod kątem istnienia przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

W świetle art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1/ znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2/ powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Należało także zająć stanowisko czy nie ma podstaw do zastosowania art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., który stanowi o wydaniu decyzji o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

W ocenie organu II instancji w sprawie nie zaistniał przypadek, o którym mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z wymogami powołanego art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. dokonano oceny czy przedmiotowy budynek gospodarczy (stanowiący dobudowę do istniejącego na działce nr [...] budynku gospodarczego) będący przedmiotem sprawy nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy przez organ nadzoru budowlanego.

W świetle zapisów (wypis i wyrys) obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy C., zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] r., teren, na którym został usytuowany przedmiotowy budynek gospodarczy (tj. część działki nr ewid.[...] i [...] w m. S. Ł.) jest oznaczony na rysunku ww. planu symbolem MR (teren zabudowy mieszkaniowej zagrodowej z dopuszczeniem jednorodzinnej). Dla tego rodzaju terenu przewidziana jest m.in. zabudowa gospodarcza związana z prowadzoną działalnością rolniczą, a także dopuszczone jest zachowanie istniejącego zainwestowania w dobrym stanie technicznym. Dopuszcza się lokalizację zabudowy na granicy działki lub w odległości min. 1,5 m od granicy, zgodnie z warunkami technicznymi (§ 5 - Mieszkalnictwo ust. 2 pkt 3 i pkt 7 ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

Tak więc zlokalizowanie ww. obiektu w obszarze działek nr ewid.[...] i [...] w m. S. Ł., który jest oznaczony na ww. planie symbolem [...] nie jest sprzeczne z wymogami ustanowionymi w tym planie, a więc obiekt ten nie narusza ustaleń ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie charakteru ww. budynku. Jednocześnie stwierdzić należy, iż usytuowanie budynku na dwóch działkach (część o szerokości od 0,4 m - 0,5 m na działce nr [...]) nie narusza zapisów ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który odnosi się do lokalizacji zabudowy, która istnieje na jednej działce względem jej granicy (w granicy działki lub 1,5 m).

Jak stwierdził Inspektor Nadzoru Budowlanego w sprawie przeanalizowano czy obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (co skutkowałoby zastosowaniem art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.).

Organ wyjaśnił przy tym, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Organ wskazał, że fakt zrealizowania ww. obiektu budowlanego w 1980 r. XX wieku skutkuje koniecznością skontrolowania spełnienia wymogów wynikających z przepisów techniczno-budowlanych wówczas obowiązujących. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane i budowane zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi, do których zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane (art. 5 ust. 4). Takim przepisami w sprawie na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego z dnia 11.06.1966 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 157) będą przepisy określone w zarządzeniu Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29.06.1966 r. (Dz. Bud. z dn. 19.07.1966 r. Nr 10, poz. 44) - dalej zwanym zarządzeniem z 1966 r.

Wymienione przepisy techniczno-budowlane (tj. § 20 ww. zarządzenia z 1966 r.) regulowały odległości między wolnostojącymi budynkami.

Dodatkowo przepis § 20 ust. 13 ww. zarządzenia z 1966 r. przewidywał, że w razie braku ustalenia zabudowy na sąsiedniej nieruchomości odległość budynku w zabudowie wolno stojącej od granicy tej nieruchomości powinna wynosić co najmniej połowę odległości wymaganych dla dwóch budynków identycznych.

Natomiast według § 20 ust. 14 - w razie gdy wymaga tego prawidłowa zabudowa sąsiadujących ze sobą nieruchomości i zachowane zostaną obowiązujące odległości pomiędzy budynkami, właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego może zezwolić na usytuowanie budynków wymienionych w ust. 1 i 2 na granicy nieruchomości albo w odległości co najmniej 1 m od granicy.

Z uwagi, iż przedmiotowy budynek gospodarczy został usytuowany częściowo na działce nr ewid.[...] i częściowo na działce nr ewid.[...], a także wobec okoliczności, iż został on dobudowany (nie jest więc budynkiem wolnostojącym) do istniejącego na działce nr ewid.[...] budynku gospodarczego, który jest usytuowany w odległości od 0,4 m do 0,5 m do ogrodzenia między działkami powyższe przepisy nie mają zastosowania.

Jednocześnie organ wskazał, że omawiany obiekt posiada ściany z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych, tak jak budynek gospodarczy, do którego został dobudowany i tym samym powoduje zgodność z § 10 ust. 1 ww. zarządzenia z 1966 r. Wody opadowe z jednospadowego dachu budynku nie są kierowane na teren sąsiedniej działki nr [...], co powoduje, iż nie został naruszony przepis § 54 ust. 4 ww. zarządzenia.

Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że przedmiotowy budynek gospodarczy nie narusza przepisów ww. zarządzenia z 1966 r., które obowiązywały w dacie jego realizacji.

Odnosząc się do treści § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie organ podniósł, że także ten przepis reguluje odległości budynku od granicy działki i nie odnosi się do usytuowania obiektu na dwóch działkach w związku z czym, wobec lokalizacji budynku gospodarczego na dwóch działkach, wskazane regulacje nie mają zastosowania. Zważywszy na powyższe należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do uznania, iż obiekt ten narusza obowiązujące aktualnie przepisy techniczno-budowlane.

Jak stwierdził organ rozpoznawany budynek gospodarczy nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, gdyż jest obiektem towarzyszącym zwykłej zabudowie mieszkalnej na działkach budowlanych i zagrodowych, sąsiednie działki również posiadają tego typu zabudowę, a ww. budynek istnieje ponad czterdzieści lat.

Odnosząc się do kwestii, że usytuowanie przedmiotowego budynku gospodarczego w części na działce nr ewid.[...] narusza prawo własności organ stwierdził, że żaden z przepisów art. 37 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nie nakłada na organy obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ani też nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 37 lub art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. od tego, czy obiekt został usytuowany w całości albo z przekroczeniem granicy działki stanowiącej własność inwestora lub nowego nabywcy. Nie można więc domniemać takiego obowiązku, skoro nie wynika wprost z przepisów prawa. Decyzja nakazująca rozbiórkę musi opierać się wyłącznie na przesłankach prawnomaterialnych wynikających z Prawa budowlanego z 1974 r. Jeżeli zaś brak jest takich przesłanek, organ administracji powinien zalegalizować budowę. Brak pozwolenia na budowę nie jest wystarczającą przesłanką do nakazania rozbiórki istniejącego obiektu budowlanego i może być konwalidowany, jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Ochrona prawa własności jest w pierwszym rzędzie kwestią cywilistyczną regulowaną przepisami prawa cywilnego. Dochodzenie tych praw powinno mieć miejsce przed sądem powszechnym (w trybie postępowania cywilnego w zakresie naruszenia prawa własności), a nie w drodze administracyjnej. Jeżeli wykonane roboty budowlane spowodowały naruszenie dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego, to doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w tym zakresie powinno nastąpić w drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie odpowiednich przepisów, np. art. 151, art. 222 ustawy z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity w Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.). Doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na gruncie regulacji Prawa budowlanego należy bowiem rozumieć jako doprowadzenie do zgodności z prawem administracyjnym materialnym, a nie z przepisami innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego.

Decyzja organu II instancji została zaskarżona przez A. W. (dalej także jako: "skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 w zw. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. braku rozpatrzenia stanowiska i zarzutów Skarżącej podnoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a w konsekwencji dowolnym przyjęciu, iż w sprawie nie doszło do wystąpienia przesłanek uzasadniających orzeczenie rozbiórki części budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] i [...] w m. S. Ł. gm. C.,

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane polegające na zaniechaniu wnikliwego zbadania przesłanek z art. 37 u.p.b. i uznaniu, że brak dysponowania prawem własności do gruntu przez inwestora nie stanowi podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki budynku będącego samowolą budowlaną.

Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na niedostatecznym wyjaśnieniu i rozpatrzeniu tego czy sporny budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia z uwagi na takie specyficzne cechy konstrukcyjne przedmiotowego obiektu budowlanego jak to, że budynek ten nie posiada jednej z przegród (ściany zachodniej), zaś konstrukcja jego dachu oparta jest na ścianie innego budynku usytuowanego na sąsiedniej działce nr [...]. Nadto w sposób wadliwy organy oceniły także możność stosowania w odniesieniu do przedmiotowego budynku gospodarczego przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w czasie realizacji obiektu oraz obecnie.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję odmawiającą nakazania właścicielowi obiektu rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] w miejscowości S. Ł., gmina C..

Prawnomaterialną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm. - dalej jako: "prawo budowlane" lub "p.b.").

W sytuacji, gdy przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r., w warunkach samowoli budowlanej, a więc w warunkach odpowiadających dyspozycji art. 48 obecnie obowiązującej ustawy, w sprawie istotnie stosować należało przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 p.b. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W procesie legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę i prowadzonego w oparciu o ustawę z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wydanie nakazu rozbiórki obiektu uzasadnienia zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 37 ust. 1 p.b. A contrario wydanie nakazu rozbiórki wyklucza zatem stwierdzenie, że obiekt nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z ustaleń organu wynika, że sporny budynek gospodarczy nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym, co znajduje potwierdzenie w przywoływanych przez organ postanowieniach obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zdaniem Sądu organ w sposób niedostateczny ocenił natomiast to, czy sporny budynek nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia pomijając przy ocenie tej przesłanki takie specyficzne cechy konstrukcyjne przedmiotowego obiektu budowlanego jak to, że budynek ten nie posiada jednej z przegród (ściany zachodniej), zaś konstrukcja jego dachu oparta jest na ścianie innego budynku usytuowanego na sąsiedniej działce nr [...].

W ocenie Sądu wybudowanie budynku w taki sposób, że jego dach, a więc zarówno przykrycie, jak i konstrukcja dachu, opierają się na ścianie innego obiektu budowlanego nie należącego do inwestora, co do zasady uznać należy za niezgodne ze sztuką budowlaną i stwarzające zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Oczywiście w pewnych szczególnych przypadkach, gdyby rozwiązanie takie przewidziano w projekcie architektoniczno-budowlanym opracowanym przez uprawnione osoby, zaś możność korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości sąsiedniej zapewniona została w sensie prawnym, np. poprzez ustanowienie odpowiedniej służebności, tego rodzaju rozwiązanie mogłoby zostać uznane za zgodne z prawem, w tym także prawem budowlanym.

Tego rodzaju warunków nie spełnia jednak budynek będący przedmiotem sporu. Budynek ten wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej i nie istnieje projekt budowlany, który potwierdzałby prawidłowość takiej jego konstrukcji. W sprawie nie wykazano, by inwestor dysponował wyrażoną w sposób wiążący zgodą właściciela nieruchomości sąsiedniej na tego rodzaju wykorzystanie jego nieruchomości. Obecny właściciel budynku sąsiedniego sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu i żąda nakazania rozbiórki spornego budynku gospodarczego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że uzyskanie przez A. W. decyzji z dnia [...] Nr [...] wydanej z upoważnienia Starosty [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...], do którego jest dobudowany przedmiotowy budynek gospodarczy, nie stanowi podstawy do wydania nakazu rozbiórki rozpatrywanego budynku lub jego części.

Jak można wnioskować z powyższego w ocenie organu istotny był tu jedynie stan obecnie istniejący, a nie możliwy do zaistnienia w przyszłości, a polegający na rozbiórce budynku, na którym opiera się dach spornego obiektu budowlanego.

Stanowisko takie nie jest prawidłowe.

Od strony przepisów prawa budowlanego nie można bowiem odmówić skarżącej możliwości dokonania rozbiórki należącego do niej budynku, usytuowanego na stanowiącej jej własność działce nr [...]. W szczególności zaś możliwości takiej nie niweczy fakt wybudowania, z przekroczeniem granicy, spornego budynku gospodarczego, który został wybudowany w sposób samowolny i sprzeczny z prawem.

Co więcej możliwość taka nie jest jedynie hipotetyczna albowiem skarżąca deklaruje wolę dokonania rozbiórki należącego do niej budynku i w tym celu uzyskała już nawet pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...]. Podkreślić należy też, że skarżąca zamierza dokonać rozbiórki obiektu własnego, a nie spornego budynku gospodarczego.

Nie analizując więc cywilnoprawnych aspektów tego zagadnienia, których rozstrzyganie nie należy do kompetencji organów prowadzących postępowanie i sądu rozpoznającego sprawę, wskazać należy, że możliwość dokonania rozbiórki należącego do skarżącej budynku, usytuowanego na działce nr [...], na którym oparty jest dach spornego budynku gospodarczego, jest w realiach sprawy konkretna i wysoce prawdopodobna.

W konsekwencji też organ oceniając kwestię stwarzania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia przez sporny budynek powinien ocenić to zagadnienie także pod kątem tego, czy budynek ten zachowa stabilność jeżeli faktycznie dojdzie do rozbiórki budynku usytuowanego na działce nr [...].

Organ, w trakcie oględzin, powinien ocenić czy ze względu na konstrukcję dachu spornego obiektu, który w najwyższym swoim punkcie opiera się na budynku usytuowanym na działce nr [...], w przypadku rozbiórki budynku położonego na działce nr [...], dach spornego budynku nadal zachowa stabilność, czy też w takiej sytuacji może dojść do jego zawalenia.

W sprawie organ zaniechał należytego wyjaśnienia i rozpatrzenia tych okoliczności czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które decydowały o nałożeniu na właściciela obiektu budowlanego nakazu rozbiórki obiektu, co oznacza, że kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Organ w tym zakresie dopuścił się także naruszenia prawa materialnego, nieprawidłowo stosując w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które przesądzały o nałożeniu obowiązku rozbiórki obiektu, co sprawia, że kwalifikować należy je jako mające wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Zdaniem Sądu organ w sposób wadliwy ocenił także możność stosowania w odniesieniu do przedmiotowego budynku gospodarczego przepisów techniczno-budowlanych zawartych w zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Urzędowy Ministra Budownictwa z 1966 r., Nr 10, poz. 44 ze zm. - dalej jako "zarządzenie z dnia 29 czerwca 1966 r.") oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków" lub "r.w.t.b.u.").

Generalnie organ wskazał, że przepisy tych aktów wykonawczych nie mają w sprawie zastosowania w sytuacji, gdy sporny obiekt zlokalizowany został na dwóch działkach.

Stanowisko takie jest nieprawidłowe albowiem sam fakt przekroczenia granicy działki sąsiedniej przy wykonywaniu obiektu budowlanego nie sprawia, że w stosunku do takiego obiektu nie mogą być stosowane przepisy techniczno-budowlane w postaci zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r. oraz rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych budynków.

Przekroczenie granicy nieruchomości przy wykonywaniu budynku nie powoduje, że budynek ten nie jest już zlokalizowany na działce, na której realizowana jest inwestycja (działce zainwestowanej). Przeciwnie w sytuacji typowej, takiej jak w niniejszej sprawie, zasadnicza część obiektu budowlanego usytuowana jest na działce zainwestowanej, zaś na działce sąsiedniej pozostaje jedynie niewielka część obiektu.

Nie ma więc żadnych podstaw do tego, by co najmniej w stosunku do zasadniczej części budynku zlokalizowanej na działce zainwestowanej, nie stosować wyżej wymienianych przepisów techniczno-budowlanych.

Oczywiście w skrajnych przypadkach możliwa jest inna ocena tych kwestii w zależności od okoliczności konkretnego przypadku. Gdyby więc przykładowo doszło do tego, że inwestor w całości wybudowałby budynek na nieruchomości sąsiedniej, to wówczas można by przyjąć, że istota zaistniałego sporu wiąże się nie tyle z naruszeniem norm techniczno-budowlanych, lecz naruszeniem prawa własności, w związku z czym rozwiązania takiego konfliktu poszukiwać należałoby na drodze stosownego postępowania cywilnoprawnego przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniach prowadzonych na podstawie prawa budowlanego.

W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

Sądowi znane jest wyrażane w orzecznictwie stanowisko co do tego, że jeżeli wykonane roboty budowlane spowodowały naruszenie dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego, w tym także tych chronionych przy przekroczeniu granicy sąsiedniej działki, to to doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w tym zakresie powinno nastąpić w drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie odpowiednich przepisów, np. art. 144, 145, 147, 151, 222 Kodeksu cywilnego.

Również jednak i z powyższego poglądu wywieść należy wniosek, że droga postępowania cywilnoprawnego będzie odpowiednia wyłącznie w zakresie, w jakim doszło do naruszenia dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego.

W sprawie prawo własności właściciela nieruchomości sąsiedniej zostało naruszone w części, w jakiej na działce tej usytuowana została część spornego budynku gospodarczego.

Co do pozostałej, zasadniczej części, przedmiotowego budynku gospodarczego nie doszło do tak rozumianego naruszenia własności właściciela nieruchomości sąsiedniej albowiem część ta zlokalizowana została na działce inwestora.

Nie ma więc przeszkód do tego, by w takim zakresie stosować przywoływane wyżej przepisy techniczne.

Stwierdzić należy także, że zaakceptowanie w tym zakresie stanowiska organu prowadziłoby do wniosków nielogicznych z punktu widzenia zasady praworządności.

Jeżeli przykładowo inwestor przy wykonywaniu obiektu nie zachowałby odległości określonej w § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b.u., tj. odległości 3 metrów od granicy i posadowił budynek w odległości 1 m od granicy lub nawet w granicy, to w takiej sytuacji miałyby zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych budynków.

Natomiast gdyby inwestor zachował się w sposób bardziej bezprawny i dalej naruszający prawo przez to, że budynek taki zlokalizowałby poza granicą działki, to według interpretacji organu w przypadku takim przepisy techniczno-budowlane nie powinny być stosowane.

Stanowisko takie uznać należy za nieracjonalne.

Wskazać należy także, że przykładowo przepis § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b.u. nakazuje sytuowania budynków w odległości 3 m od granicy działki. Od strony negatywnej zakazuje on więc lokalizowania budynków w odległości mniejszej niż 3 m.

Hipotezą tego przepisu objęta jest zatem każda sytuacja, w której odległość budynku od granicy jest mniejsza niż 3. Dlatego też w hipotezie tego przepisu mieścić się będzie zarówno sytuacja, gdy budynek zostanie zlokalizowany w odległości 1 m od granicy lub w granicy, jak też sytuacja, w której obiekt wykonany zostanie z przekroczeniem tej granicy. Także bowiem i w tym ostatnim przypadku będziemy mieć do czynienia z sytuacją, w której nie została zachowana odległość określona w § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t.b.u.

Organ dokonując odmiennej interpretacji przepisów § 20 zarządzenie z dnia 29 czerwca 1966 r. oraz § 12 rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych budynków dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albowiem dotyczyło ono bezpośrednio zagadnienia sprzeczności spornego obiektu budowlanego z przepisami prawa, zarówno tymi obowiązującymi w dacie wykonywania obiektu, jak i przepisami obowiązującymi obecnie, a więc w czasie legalizacji samowoli.

Jako, że wymienionych wyżej uchybień dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchyleniu podlegała także decyzja organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem I instancji, celem jej ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wywodów dotyczących właściwej interpretacji art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. i wymienionej w tym przepisie przesłanki spowodowania niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.

W pierwszej kolejności organy rozstrzygną więc zagadnienie konieczności wydania nakazu rozbiórki obiektu w trybie art. 37 ust. 1 p.b., przy czym oceny stwarzania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia przez sporny budynek dokonać należy także pod kątem tego, czy budynek ten zachowa stabilność w sytuacji, gdyby w przyszłości doszło do rozbiórki budynku usytuowanego na działce nr [...].

O ile wydanie w sprawie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 prawa budowlanego okazałoby się nieuzasadnione organy ocenią czy realizacja spornego budynku była zgodna z przepisami techniczno-budowlanych obowiązującymi w dacie wykonania budynku oraz obecnie, a więc przepisami zarządzenia z dnia 29 czerwca 1966 r. oraz rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Organy rozpatrzą następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny w szczególności te ustalenia faktyczne, które zadecydowały o nałożeniu na właściciela obiektu nakazu rozbiórki budynku lub braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione przez skarżącego składała się kwota 500 zł uiszczonego wpisu od skargi (k.22 akt sądowych).