Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 213/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 stycznia 2024 r. nr 0601-IEE.7192.7.2024.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia R. S., dalej: "zobowiązany: "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia 15 grudnia 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z zobowiązanego z dnia 10 października 2023 r. zatytułowanego: "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" podtrzymanego pismem z dnia 20 listopada 2023 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o numerach: [...], [...]

Odpisy tych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu przez Dyrektora Oddziału ZUS w L. na adres zobowiązanego wskazany w tytułach wykonawczych, odpowiednio w dniu 7 stycznia i 18 lutego 2014 roku w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazane tytuły wykonawcze Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "ZUS", przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego celem kontynuowania egzekucji, wskazując że prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w L. postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Następnie ZUS poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że zobowiązany zawarł w dniu 31 lipca 2018 r. umowę ratalną na podstawie, której ZUS rozłożył na raty należności objęte wszystkimi tytułami wykonawczymi skierowanymi do organu egzekucyjnego. W związku z tym, wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do 15 lipca 2019 r., tj. daty spłaty ostatniej raty. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych od 9 sierpnia 2018 r. do 15 lipca 2019 r.

Z kolei pismem z dnia 29 października 2019 r. ZUS poinformował organ egzekucyjny, że umowa ratalna z 31 lipca 2018 r. w związku z niewypełnieniem przez zobowiązanego jej postanowieniem została rozwiązana 16 lipca 2019 r. W związku z tym ZUS, jako wierzyciel wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Następnie ZUS pismem z 23 grudnia 2019 r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że zobowiązany zawarł z ZUS w dniu 8 listopada 2019 r. kolejną umowę ratalną na podstawie, której ZUS rozłożył na raty należności objęte wszystkimi tytułami wykonawczymi skierowanymi do Naczelnika Urzędu Skarbowego, wobec czego wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do 12 października 2020 r., tj. daty spłaty ostatniej raty. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych od 30 grudnia 2019 r. do 12 października 2020 r. Pismem z dnia 21 września 2023 r ZUS poinformował natomiast organ egzekucyjny, że zobowiązany zawarł w dniu 23 listopada 2022 r. aneks do umowy ratalnej, na podstawie której ZUS rozłożył na 12 rat należności objęte tytułami wykonawczymi. W związku z tym wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do daty spłaty ostatniej raty. Wierzyciel przekazał również, że tytuły wykonawcze: [...] i [...] zostały zapłacone w ramach układu ratalnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 2 października 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne od 2 października 2023 r. do 10 listopada 2023 r. Postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 6 października 2023 r.

Wskazanym wyżej pismem z dnia 10 października 2023 r. skierowanym do ZUS za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Pismo to organ egzekucyjny przekazał do rozpatrzenia ZUS.

W odpowiedzi ZUS pismem z dnia 2 listopada 2023 roku poinformował, że brak jest podstaw do merytorycznego wypowiadania się wierzyciela i zajmowania stanowiska w sprawie złożonych zarzutów. Wskazał on, że stanowiące przedmiot zarzutów tytuły wykonawcze, na podstawie których Naczelnik Urzędu Skarbowego przejął i prowadzi postępowanie egzekucyjne na rzecz ZUS, zostały doręczone zobowiązanemu w dniach 7 stycznia 2014 r. i 18 lutego 2014 r. Zatem do prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. W świetle tych przepisów warunkiem skutecznego złożenia zarzutów było ich wniesienie w terminie 7 dni, liczonym od doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, na podstawach enumeratywnie wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-10 wskazanej ustawy. Złożenie przez pełnomocnika zobowiązanego w październiku 2023 r. zarzutów na postępowanie egzekucyjne, niewątpliwie uchybia tym przepisom i zdaniem wierzyciela uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się do wniesionych zarzutów.

Pismem z dnia 9 listopada 2023 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądania wniesionego pismem z dnia 10 października 2023 r. zatytułowanego "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" wskazując, że odpisy tytułów wykonawczych, których dotyczy pismo zostały mu doręczone w 2014 r. Złożony środek zaskarżenia może być zatem rozpatrywany zatem wg stanu prawnego uregulowanego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. Warunkiem skutecznego wniesienia zarzutów było zgodnie z tymi przepisami ich wniesienie w terminie 7. dni od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Złożenie przez zobowiązanego zarzutów w dniu 13 października 2023 r. uchybia temu terminowi i uniemożliwia ich merytoryczną ocenę.

Pismem z dnia 20 listopada 2023 r. pełnomocnik zobowiązanego poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że żądanie wniesione pismem z 10 października 2023 r. zostało wniesione w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zatytułowanego. "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" dotyczącej zaległości wobec ZUS przyjmując, że zarzuty zostały złożone z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz K.p.a.:

1) art. 61a § 1 w zw., z art. 44 § 4 w zw. z art. 42 K.p.a. w. zw. z art 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu wskutek błędnego uznania, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego tytułów wykonawczych na adres zamieszkania zobowiązanego: L., [...], pod którym on nie mieszkał;

2) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w przedmiocie przywołanych numerów tytułów wykonawczych jako podstawy prawnej do wszczęcia egzekucji administracyjnej w okolicznościach faktycznych i prawnych nieistnienia zobowiązania skarżącego wobec ZUS;

3) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 pkt. 1 i 4 w zw. z art 15 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w okolicznościach nie doręczenia skarżącemu upomnienia do wykonania obowiązku w przedmiocie zaległości wobec ZUS, co skutkuje z mocy samego prawa, że postępowanie egzekucyjne wszczęte bez wymaganego upomnienia stanowi podstawę do jego umorzenia z mocy samego prawa;

4) art. 61a §. 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nie zastosowanie przepisów i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, gdy egzekwowany obowiązek został określony decyzją organu niezgodnie z faktycznym i prawnym obowiązkiem;

5) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek jakimi organ egzekucyjny kierował się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, ze skutkiem rażącego naruszenia prawa.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odnosząc się do kwestii legalności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, wydanego na podstawie art. 61a K.p.a., którym organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów z dnia 10 października 2023 r., podtrzymanych pismem z dnia 20 listopada 2023 r., wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 61 §, art. 61 § 3 oraz art. 61a § 1 K.p.a.

Organ nadzorczy wyjaśnił, że z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynika, że jedną z przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, lecz chodzi tu o takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym. W tej sprawie wystąpiła przeszkoda przedmiotowa, a organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny prawnej wniosku. Przepis art. 61a § 1 K.p.a. należy przy tym rozpatrywać w kontekście art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi o odpowiednim stosowaniu przepisów K.p.a.

Organ nadzorczy przypomniał, że pismem z dnia 10 października 2023 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego a następnie w piśmie z dnia 20 listopada 2023 r. potwierdził, że jego intencją było wniesienie zarzutów w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej mimo wyjaśnień organu egzekucyjnego, że pismo wniesione w tym trybie będzie uznane za wniesione z uchybieniem terminu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która w zasadniczy sposób zmieniła instytucję zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak zgodnie z art. 13 ww. ustawy nowelizującej do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, przy czym ustawa nowelizująca weszła w życie 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych jest zaś prowadzone od 2014 r., odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone na adres: L. ul. [...], wskazany w tytułach wykonawczych, odpowiednio w dniu 7 stycznia i 18 lutego 2014 r. w trybie art. 44 K.p.a. Organ nadzorczy akcentował również, że odpisy tytułów wykonawczych, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawiania tych tytułów wykonawczych, zawierały pouczenie dla zobowiązanego, że przysługuje mu w terminie 7. dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnośnie do adresu, na jaki doręczono tytuły wykonawcze, organ nadzorczy wskazał, że z dokumentów ZUS wynika, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w zgłoszeniu płatnika składek ZUS ZFA z dnia 7 września 2007 r. zobowiązany wskazał jako adres siedziby płatnika składek i adres jego zamieszkania ul. [...], [...], a jako adres do korespondencji adres: ul. [...], [...]. Natomiast w dniu 19 sierpnia 2010 r. do Oddziału ZUS wpłynęło zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 18 sierpnia 2010 r. wskazujące jako adres zamieszkania zobowiązanego jako przedsiębiorcy: ul. [...], [...]. Historia wpisu w CEiDG wskazuje, że po kolejnych zmianach z dnia 2 grudnia 2011 r., stałym miejscem wykonywania działalności przez zobowiązanego była ul. [...] w L., dodatkowym miejscem wykonywania działalności ul. [...] w L., a adresem do doręczeń ul. [...] w L.. Z kolei, dane w ewidencji CEiDG wskazują, że w dniu 1 lipca 2015 r. zobowiązany dokonał kolejnej zmiany i wskazał jako adres prowadzenia działalności ul. [...] w L..

W dacie skierowania do zobowiązanego odpisów tytułów wykonawczych z dnia 18 grudnia 2013 r. i z dnia 30 stycznia 2014 r., adres pod jaki przesłano tytuły: ul. [...] w L. był zatem prawidłowy, a doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. skuteczne.

Niezasadna jest argumentacja pełnomocnika strony, że pierwszą informacją o wystawieniu tytułów wykonawczych było postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 2 października 2023 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego doręczone 6 października 2023 r. mając na uwadze, że w tej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych od 9 sierpnia 2018 r. do 15 lipca 2019 r. Postanowienie to zostało doręczone stronie 14 sierpnia 2018 r. na adres: L. ul. [...]. Odbiór postanowienia pokwitował S. S. jako dorosły domownik i podjął się oddania pisma adresatowi.

W związku z powyższym organ nadzorczy zaakcentował, że do prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mają zastosowania, co do zasady, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązujące od dnia 30 lipca 2020 r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie zaś z przepisami obowiązującymi przed 30 lipca 2020 r. zarzuty były zgłaszane mogły być na początkowym etapie postępowania egzekucyjnego w terminie 7. dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. Tym samym był to środek prawny chroniący zobowiązanego na początkowym etapie postępowania. Brak jest więc podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z 10 października 2023 r. podtrzymanych pismem z 20 listopada 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązany, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie "co do istoty sprawy", względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa postępowania, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia organu I i II instancji:

1) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. art. 17 i 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 i § 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 3 tej ustawy w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, na podstawie których została wszczęta egzekucja administracyjna w okolicznościach określenia obowiązku niezgodnie z i treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnych wydanych w dacie nieistnienia zobowiązania skarżącego jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne wobec ZUS:

2) art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 17 i 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 15 § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w okolicznościach nie doręczenia zobowiązanemu upomnienia do wykonania zobowiązania, co skutkuje z mocy prawa, że postępowanie egzekucyjne wszczęte bez wymaganego upomnienia podlega umorzeniu;

3. art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 17 i 18 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niezastosowanie tych przepisów w okolicznościach sprawy i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego;

4. art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 w zw. z art. 17 i 18 ustawy egzekucyjnej poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wydane w oparciu o decyzję obarczoną wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa;

5. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, jakimi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, kierował się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do odmowy wszczęcia postępowania w spawie rozpatrzenia zarzutów - z rażącym naruszeniem prawa;

6. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy, co spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w okresie od września 2007 r. do 30 czerwca 2015 r. prowadził działalność gospodarczą przy ul Stolarskiej 10 i dlatego jako płatnik ZUS podał adres siedziby firmy ul. [...] oraz dodatkowo adres do doręczeń korespondencji ul. [...] w L.. Pod adresem przy ul. [...], nie prowadził działalności gospodarczej, przy czym korespondencja ZUS kierowana na adres ul. [...] była odbierana przez R. S., zaś przesyłki kierowana na adres doręczeń ul. [...], były odbierane przez jego ojca S. S..

Odnośnie do adresu ul. [...], [...] i skuteczności doręczenia korespondencji ZUS w trybie art. 44 K.p.a. skarżący podkreślał, że pod adresem [...] w L. nie mieszka od 2012 r. i nie jest zameldowany, zatem w dacie doręczenia przesyłki nie mieszkał i nie był zameldowany, co skutkuje tym, że przesyłka została skierowana pod niewłaściwy adres. Adres zaś zameldowania organ mógł potwierdzić w ewidencji ludności.. Poza tym nic nie stało na przeszkodzie aby przesyłkę przekierować na adres ul. [...] lub ul. [...]. W tej sprawie nie można nie można uznać, że ziściły się przesłanki fikcji doręczenia powyższych upomnień i tytułów wykonawczych, poprzez skierowanie przesyłki do skarżącego na adres ul. [...] w L., nie doszło zatem do doręczenia zastępczego w świetle przepisów z art. 44 § 4 K.p.a.

Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postępowaniu egzekucyjnym Dyrektor Oddziału ZUS nie dochował również obowiązku przesłania upomnienia, zatem nie było podstaw faktycznych i prawnych do wydania tytułów wykonawczych i na ich podstawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co skutkuje z mocy prawa, że postępowanie egzekucyjne wszczęte bez wymaganego upomnienia podlega umorzeniu z mocy samego prawa, stosownie do art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Stan faktyczny i prawny sprawy jednoznacznie świadczy przy tym o niezaleganiu w płatnościach składek, bowiem na wniosek skarżącego zostały wydane stosowne dokumenty o niezaleganiu w opłacaniu składek wobec ZUS: na dzień 16 lipca 2007 r. i na dzień 1 października 2010 r. Skoro zaświadczenie jako dokument urzędowy korzysta również z domniemania prawdziwości i domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi, to treść decyzji ZUS z dnia 16 stycznia 2017 r. w sprawie zadłużenia skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 2006-06. do 2014.03, łącznie z załącznikiem do tej decyzji - wykazem szczegółowego zestawienia zaległości, wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w stanie faktycznym i prawnym (brak zobowiązania) pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, na podstawie którego została wydana, co skutkuje wydanie jej z rażącym naruszeniem przepisów prawa opisanych w 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem skarżącego nie ma on żadnych zobowiązań wobec ZUS wykazanych w postępowaniu egzekucyjnym, a egzekucja jest bezprawna i może doprowadzić do nieodwracalnych skutków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest stwierdzenie, czy zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania na podstawie pisma z dnia 10 października 2023 r., któremu pełnomocnik skarżącego nadał tytuł: "Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej", prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...]

Z treści tego pisma expressis verbis wynikało, że wnoszone jest ono na podstawie art. 33 1 i 2 w zw. z art. 59 §1 ustawy egzekucyjnej. Jak wynika z akt egzekucyjnych, pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 5 września 2023 r., wniósł również o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć trzeba, że organ egzekucyjny, pismem z dnia 9 listopada 2023 r., wezwał pełnomocnika skarżącego do sprecyzowania wniosku zawartego w piśmie z dnia 10 października 2023 r., wskazując, że analiza jego treści prowadzi do uznania go jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na to wezwanie pismem z dnia 20 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyraźnie wskazał, że w pełni zasadne jest wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Jego zdaniem dochowany został termin 7. dni na wniesienie zarzutów, ponieważ za datę doręczenie tytułów wykonawczych należy przyjąć 6 października 2023 r., czyli pierwszą informację o wystawieniu tytułów wykonawczych.

Mając na względzie wskazaną odpowiedź pełnomocnika skarżącego stwierdzić należy, że organ egzekucyjny rozpoznał wniosek pełnomocnika skarżącego zgodnie z jego wyraźnie przedstawioną intencją, jako zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Należy zatem zauważyć, że 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), którą dokonano nowelizacji ustawy egzekucyjnej. W myśl jednak art. 13 ust 1 ustawy nowelizującej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie zatem do art. 26 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Jak wynika z § 5. tego artykułu, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Jak z kolei wynika z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji, zobowiązanemu przysługę prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7. dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Ponieważ nie ma wątpliwości, kiedy wniesione zostało pismo pełnomocnika skarżącego zawierającego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, dla rozstrzygnięcia sprawy istotną kwestią jest zatem ustalenie daty doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych.

W ocenie Sądu, organ egzekucyjny trafnie przyjął, że poszczególne skazane wyżej tytuły wykonawcze doręczone zostały w trybie art. 44 K.p.a. w dniach: 7 stycznia i 18 lutego 2014 r. po adresem w L. przy ul. [...]. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak to wynikało z art. 42 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w okresie, w którym dokonane zostały doręczenia, osobom fizycznym doręcza się pisma zasadniczo w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jak wynik z art. 43, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Natomiast art. 44 § 1 przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: (1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; albo (2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie z § 2, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3 stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Na podstawie § 4. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Mając powyższe na uwadze zauważyć też trzeba, że w związku z prowadzoną od 15 października 1991 r. do 30 czerwca 2015 r. działalnością gospodarczą, w zgłoszeniu płatnika składek ZUS ZFA z 7 września 2007 r. skarżący wskazał jako adres siedziby płatnika składek i adres zamieszkania ul. [...] w L., zaś jako adres do korespondencji: ul. [...] w L.. Poza sporem jest, że skarżący nie aktualizował w ZUS informacji o faktycznym miejscu o zamieszkania poprzez zgłoszenie zmiany danych adresowych, do czego jako płatnik składek był zobowiązany, w myśl art. 36 ust. 13 i art. 44 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, z których wynika, że o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniach, o których mowa w ust. 10-12, płatnik składek zawiadamia ZUS w terminie 7. dni od zaistnienia zmian. Zgonie powołanymi przepisami zawiadomienia należy dokonać w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie i wydruku z oprogramowania, o którym mowa w art. 47a ust. 1. Wobec uchybienia przez skarżącego temu obowiązkowi, ZUS weryfikował aktualne dane adresowe zobowiązanego na podstawie dostępnych systemów oraz informacji przekazywanych do ZUS z CEIDG.

Należy zaś odnotować, że dniu 19 sierpnia 2010 r. do ZUS wpłynęło zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 18 sierpnia 2010 r. wskazujące jako adres zamieszkania skarżącego ul. [...] w L.. Okoliczność tę potwierdza też dołączona do pisma skarżącego z dnia 15 kwietnia 2024 r. kopia tego zaświadczenia, wyraźnie wskazująca taki właśnie adres zamieszkania przedsiębiorcy, czyli skarżącego rozpoznawanej sprawie. Organ trafnie też dostrzegł, że historia wpisu w CEIDG wskazuje, iż po kolejnych zmianach z dnia 2 grudnia 2011 r., stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego była ul. [...] w L., dodatkowym miejscem wykonywania działalności ul. [...] w L., natomiast – co należy podkreślić - adresem do doręczeń był adres: ul. [...] w L.. Dane zawarte w tej ewidencji wskazują również, że dopiero w dniu 1 lipca 2015 r. skarżący dokonał kolejnej zmiany, wskazując jako adres prowadzenia działalności i zamieszkania adres przy ul. [...] w L..

Podniesione zatem w skardze zarzuty, że skarżący od 2012 r. nie mieszkał przy ul. [...] w L. i nigdy nie prowadził tam działalności nie mają oparcia zgromadzonym materiale dowodowym. Spełnione zostały także formalne przesłanki uznania doręczenia za zrealizowane. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru wskazany jest prawidłowy adres skarżącego, tj. ul. [...] w L., umieszczona jest na nich adnotacja o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej adresata, daty awizowania, powtórnego awizowania oraz zwrotu z powodu niepodjęcia przesyłki, a także oznaczenie zawartości przesyłki.

Zaznaczyć też należy, że odpisy tytułów wykonawczych, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawiania przedmiotowych tytułów wykonawczych, zawierały pouczenie dla zobowiązanego, że przysługuje mu w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego

Skoro zaś w odniesieniu do wskazanych wyżej tytułów wykonawczych uzasadnione jest uznanie ich doręczenia za skuteczne w świetle art. 44 K.p.a. w 2014 r., zastosowanie w rozpoznawanej sprawie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sprzed nowelizacji. Oznacza to, że zgodnie z treścią przytoczonych wyżej przepisów ustawy egzekucyjnej, skarżący mógł wnieść zarzuty w terminie 7. dni od dnia doręczenia mu tytułów wykonawczych. Oznacza to również, że zarzuty wniesione przez pełnomocnika skarżącego pismem z dnia 10 października 2023 r. są oczywiście spóźnione. Jako takie nie mogły zatem zostać rozpoznane przez organ egzekucyjny merytorycznie. Trafnie więc organ odmówił wszczęcia postępowania sprawie zarzutów.

Przechodząc do tego wątku oceny działania organów zauważyć trzeba, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61a § 1 K.p.a., w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z przywołanego wyżej unormowania wynikają dwie niezależne przesłanki, które mogą stanowić podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, której nie przysługuje przymiot strony. Z kolei druga przesłanka nie została jasno zdefiniowana przez ustawodawcę, który posłużył się w tym wypadku zwrotem "inne uzasadnione przyczyny".

W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni podziela, ugruntowało się stanowisko, że przez przesłankę do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. w postaci "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro zaś na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. nie może on formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Odmowa wszczęcia postępowania m charakter aktu formalnego, a nie merytorycznego.

Zasadnie więc organ nadzorczy uznał, że podniesiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja, z której wynika, że nie zgadza się on istnieniem zadłużenia wobec ZUS, wynikającym z prawomocnych decyzji organu rentowego, nie podważa w niniejszej sprawie uzasadnienia dla wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Nie jest bowiem dopuszczalne przy ocenie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów badanie zgodności z prawem decyzji organów administracji, które nie zapadły w innym postępowaniu.

Również podniesione przez pełnomocnika skarżącego w skardze zarzuty koncentrujące się na wydaniu w latach 2007-2010 zaświadczeń o niezaleganiu w składkach ZUS i próbie wywiedzenia z nich przez skarżącego faktu nieistnienia jego zadłużenia wobec ZUS nie poważaj trafności podjętego przez organ rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Jak trafnie na marginesie wskazał organ nadzorczy, zaświadczenia te określały stan faktyczny i prawny na dzień ich wydania. Nie mogą zaś one prowadzić do podważenia opisanych wyżej prawomocnych decyzji ZUS wskazujących na istniejące zadłużenia strony z tytułu składek. Wynika to z istoty zaświadczenia, które zawiera urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, lecz nie kreuje tych faktów ani ich następstw prawnych.

Ustawa o postępowania egzekucyjnym w administracji w brzmieniu do 29 lipca 2020 r. nie przewidywała sposobu rozstrzygnięcia w przypadku wniesienia zarzutów po terminie. W orzecznictwie sądowym utrwalił się jednak pogląd, iż w sprawie zarzutów wniesionych po terminie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest jedną z dopuszczalnych form rozstrzygnięcia. Wniesienie zarzutów po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi więc podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.

Znajdujące w sprawie odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. zdaniem Sądu nie zostały naruszone. Stosownie do wymagań z nich wynikających, organ rozstrzygnął należycie wszystkie istotne kwestie w rozpoznawanej sprawie, w tym prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zaś wyczerpujące i odnosi się prawidłowo do stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Biorąc to wszystko pod uwagę należało uznać, że wbrew zarzutom skargi, kontrolowane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – w części zaskarżonej przez stronę – nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. Z tych wszystkich względów, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.