Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1850/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 15 poz 133
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. Z. (dalej też jako "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r., [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] marca 2015 r., [...], w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym z zakresu wyceny nieruchomości i informatyki.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) - dalej jako "k.p.a." w zw. z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133) - dalej jako "rozporządzenie".

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezes Sądu Okręgowego [...]odmówił ustanowienia A. Z. biegłym sądowym na kolejną kadencję. Jako podstawę faktyczną wskazał niedawanie rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, a prawną § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazał, że Wnioskodawca był ustanowiony biegłym sądowym z zakresu wyceny nieruchomości i informatyki nieprzerwanie przez dwie kadencje, od czerwca 2005 r. Organ I instancji odwołał się do skargi wniesionej 8 września 2014 r. przez uczestniczkę postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie [...], która zarzuciła biegłemu nierzetelność opinii oraz naruszenie zasad etyki.

W związku z powyższą skargą przeprowadzono czynności wyjaśniające, a ich rezultatem była ocena Prezesa Sądu Okręgowego [...], że Wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego. Uznał, że sposób sporządzania opinii w sprawie [...], stosunek biegłego do kwestii dostępu do akt sprawy i uczestnictwa osób trzecich w opiniowaniu, zaprezentowany w treści pisemnych i ustnych wyjaśnień składanych organowi, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia tworzenia odpowiedniego wizerunku sądu i instytucji biegłego sądowego. Przesyłanie pism podpisanych przez pracowników prywatnej firmy, której jest prezesem, sporządzanie opinii na druku zawierającym dane tej firmy, jak również wystawianie przez tę firmę faktur za czynności związane z opiniowaniem podważa zaufanie do treści opinii oraz związanych z nią kosztów. Uznał, że biegły, przedkładając sprawność postępowania nad potrzebę chronienia akt sądowych przed dostępem nieuprawnionych osób, wykazuje lekceważący stosunek do informacji zawartych w tych aktach (w tym danych osobowych).

W odwołaniu Wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezesa Sądu Okręgowego [...]. Organowi I instancji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 kpa, mające wpływ na wynik sprawy, polegające na:

- nieuwzględnieniu okoliczności, że odwołujący zaangażował swoją asystentkę wyłącznie do wykonania czynności technicznej, a więc do podpisania pisma informującego o terminie oględzin,

- błędnym uznaniu, że odwołujący sporządził opinie na druku firmowym spółki działającej pod firmą "W. sp. z o.o.", podczas gdy na egzemplarzu ekspertyzy zamieścił on nagłówek "Z.", który identyfikuje wizualnie wydane przez niego opinie,

- błędnym uznaniu, że spółka pod firmą "W. sp. z o.o.", w której odwołujący pełni funkcję prezesa zarządu, wystawiła fakturę za czynności związane z opiniowaniem, podczas gdy spółka ta wystawiła na rzecz odwołującego fakturę za wydruk i poniesione koszty wysyłki opinii, a więc za czynności techniczne, nie zaś za prace merytoryczne nad opinią,

- braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że odwołujący przedkłada sprawność działania ponad ochronę udostępnionych mu akt sądowych, podczas gdy przechowuje on akta w zamykanym i monitorowanym pomieszczeniu, w zamykanych szafach, zaś osoby przebywające w biurze posiadają wiedzę, że dokumenty te są poufne;

2) naruszenie § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych poprzez przyjęcie, że odwołujący nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego, podczas gdy dotychczasowa postawa i należyte wykonywanie obowiązków wskazują, że odwołujący nie utracił warunków do pełnienia funkcji biegłego.

Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu odwołania, w zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2015 r., [...] stwierdził, że tryb i zasady ustanawiania biegłych sądowych, w tym przesłanki, które musi spełniać kandydat na biegłego sądowego, zostały uregulowane w rozporządzeniu w sprawie biegłych sądowych, tzn. § 12 ust. 1 rozporządzenia, którego treść przywołał. W szczególności odwołał się do konieczności posiadania przez kandydata przymiotu rękojmi, o której mowa w pkt 4 powołanej normy, którą jego zdaniem wnioskodawca utracił.

Minister Sprawiedliwości odniósł się do wymogu rękojmi należytego wykonywania obowiązków definiowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych jako całokształt cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego: np. cech charakteru jak: szlachetność, prawość, sumienność i bezstronność łącznie, przy czym wizerunek ten potwierdza swoim autorytetem prezes sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Zdaniem organu II instancji, kryterium to ma służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego biegłego sadowego. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata do wykonywania obowiązków biegłego, a tych nie sposób wnioskować inaczej niż z prezentowanej przez kandydata na biegłego postawy etycznej i moralnej, a także sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywanej dotychczas pracy.

Odwołując się uznania administracyjnego, w trybie którego organ uprawniony ustanawia biegłego sądowego oraz konieczności spełnienia przez kandydata przesłanek określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia organ odwoławczy podkreślił, że nie istnieje prawny obowiązek ustanowienia biegłym osoby ubiegającej się o to ustanowienie. Oznacza to, że poprzez uznanie administracyjne przyznany jest organowi pewien stopień swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć sprawy, który uważa on za najbardziej właściwy.

Ocenił, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, że organ I instancji nie naruszył reguł postępowania określonych m. in. w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodził się z organem I instancji, że podpisywanie pism (nawet o charakterze technicznym) kierowanych do stron postępowania sądowego przez pracowników przedsiębiorstwa prowadzonego przez biegłego, odbieranie przez nich wysłanych biegłemu akt sądowych, sporządzanie opinii na papierze opatrzonym nagłówkiem wskazującym firmę i adres internetowy tego przedsiębiorstwa, czy wreszcie przedłożenie sądowi faktury wystawionej przez spółkę, w której biegły jest jedynym udziałowcem, dotyczącej należności za wydruk i wysłanie opinii, mogą podważać zaufanie do treści opinii i związanych z jej wydaniem kosztów.

Zdaniem organu, takie postępowanie biegłego sądowego rodzi po stronie uczestników wątpliwości co do osobistego sporządzenia ekspertyzy przez biegłego, zapewnienia ochrony danych osobowych zawartych w aktach sprawy oraz rzetelnego określenia wydatków poniesionych w związku z jej wydaniem.

Podkreślił, że opatrzenie opinii znakiem towarowym z nazwą przedsiębiorstwa prowadzonego przez biegłego stanowi naruszenie § 15 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, zgodnie z którym biegły wydając opinię używa tytułu biegłego sądowego z oznaczeniem specjalności oraz sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony.

Uznał, że pozbawiony znaczenia dla tej oceny jest fakt, że sądy wcześniej akceptowały praktykę sporządzania ekspertyz na druku firmowym. Prawo do posługiwania się znakiem towarowym przyznano A. Z. jako prowadzącemu indywidualną działalność gospodarczą, nie zaś spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, której jest jedynym udziałowcem i prezesem. Przepis § 15 nie przewiduje bowiem możliwości zamieszczania na opinii danych identyfikujących przedsiębiorstwo biegłego, niezależnie od formy organizacyjnej.

Podkreślił także, że nagłówek opinii wydanej przez odwołującego wskazuje również adres internetowy (www.wie.pl), pod którym znajdują się informacje dotyczące prowadzonej przez niego spółki, w tym m.in. o zakresie jej działalności czy rzeczoznawcach majątkowych wykonujących dla niej ekspertyzy.

Uznał za całkowicie nietrafny zarzut odwołania dotyczący okoliczności, że faktura wystawiona przez spółkę "W. sp. z o.o." dotyczyła jedynie poniesionych kosztów wydruku i wysyłki opinii, nie zaś merytorycznych prac nad ekspertyzą i taką praktykę ocenił negatywnie. Wziął pod uwagę zasadę, że zwrotowi podlegają jedynie wydatki uznane za niezbędne do wydania opinii (§ 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 518).

Ocenił, że powierzenie prowadzonej przez biegłego spółce usługi polegającej na wydruku opinii oraz jej wysłaniu (za pośrednictwem Poczty Polskiej) było działaniem nieracjonalnym i pozbawionym podstaw prawnych. Czynności te mogły zostać wykonane przez samego biegłego, co - dzięki wykluczeniu podmiotu pośredniczącego - przyczyniłoby się do obniżenia kosztów poniesionych w związku z wydaniem opinii. Natomiast opisana praktyka podważa zaufanie do prawidłowości przedstawionych przez biegłego wyliczeń. Twierdzenie Wnioskodawcy, że przedkłada sprawność postępowania nad potrzebę chronienia akt sądowych przed dostępem nieuprawnionych osób, zdaniem organu, znajduje odzwierciedlenie w składanych organowi I instancji wyjaśnieniach (notatka z dnia 19 stycznia 2015 r., k. 168 akt osobowych), że pracownicy jego firmy posiadają faktyczny dostęp do akt spraw sądowych, a taki sposób funkcjonowania ułatwia i przyśpiesza wydanie opinii.

Minister Sprawiedliwości uznał za prawidłowe dokonane przez Prezesa Sądu Okręgowego [...] ustalenia faktyczne i ich ocenę na podstawie prawa materialnego, tj. § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych. Uznał, że postępowanie A. Z. jako biegłego w sprawie prowadzonej przez Sad Rejonowy w [...] pod sygn. akt [...] oraz treść wyjaśnień udzielonych przez biegłego w toku postępowania administracyjnego wszczętego skargą G. S., słusznie przemawiają za odmową ustanowienia go biegłym sądowym na kolejną kadencję. Podważają bowiem zaufanie do biegłego jako osoby zaufania publicznego. Minister Sprawiedliwości uznał, że argumenty w składanych wyjaśnieniach oraz w odwołaniu świadczą o niezrozumieniu przez Wnioskodawcę istoty funkcji organu pomocniczego sądu.

Na marginesie wskazał na wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń zawartych w piśmie A. Z. z 24 września 2014 r. (k. 129 akt osobowych), dotyczących uniemożliwienia mu przez uczestniczkę postępowania przeprowadzenia oględzin lokalu. Ocenił, że pismo z 24 lipca 2013 r., które według odwołującego stanowiło powiadomienie o oględzinach (k. 132 akt osobowych), zawiera jedynie informację o przystąpieniu biegłego do sporządzenia opinii. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, że G. S. została zawiadomiona o wyznaczonym przez biegłego terminie oględzin, a dopiero taka sytuacja pozwoliłaby na ewentualne traktowanie zachowania uczestniczki jako działania uniemożliwiającego przeprowadzenia oględzin lokalu. Ustalenie to, zdaniem Ministra, stawia pod znakiem zapytania rzetelność opinii z [...] września 2013 r., sporządzonej przez biegłego w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], sygn. akt [...].

W skardze złożonej do tutejszego Sądu na decyzję Ministra Sprawiedliwości RP z dnia [...] maja 2015 r. A. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym opłaty sądowej oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a., a które polegało na:

a) błędnym uznaniu, że "Argumenty podnoszone w składanych wyjaśnieniach oraz w odwołaniu świadczą zaś o niezrozumieniu przez odwołującego istoty funkcji organu pomocniczego sądu", przy czym Organ nie wskazał, które z szeregu przywołanych argumentów mają o tym świadczyć, podczas gdy treść wyjaśnień Skarżącego w piśmie złożonego 24 września 2014 r. oraz odwołania, świadczy wyłącznie o tym, że zamiarem oraz efektem jego pracy było sporządzenie opinii w sposób rzetelny oraz zgodny z przepisami prawa;

b) braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego przez Organ i w efekcie bezrefleksyjnym powtórzeniu za organem pierwszej instancji, iż Skarżący "przedkłada sprawność działania nad potrzebę chronienia udostępnionych mu akt przed dostępem nieuprawnionych osób" na podstawie rzekomych wyjaśnień Skarżącego, podczas gdy do tych błędnych wniosków Prezes Sądu Okręgowego [...], a następnie Organ, doszli wyłącznie na podstawie notatki stworzonej przez organ pierwszej instancji, co do której Skarżący nie mógł się odnieść w żaden sposób, bowiem nie została mu ona nigdy przedstawiona do weryfikacji;

c) błędnym uznaniu, że p. G. S. nie została zawiadomiona przez Skarżącego o terminie oględzin, podczas gdy została powiadomiona o podjęciu czynności przez Skarżącego, co potwierdziła w punkcie 2 pisma z 8 września 2014 roku, pomimo tego, że Skarżący nie miał obowiązku zawiadamiania tej osoby o terminie oględzin;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. § 12 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 roku w sprawie biegłych sądowych (dalej "Rozporządzenie") i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Sądu Okręgowego [...] w dniu [...] marca 2015 roku odmawiającej ustanowienia Skarżącego biegłym sądowym na kolejną kadencję, w sytuacji, gdyby Organ właściwie interpretował przepisy prawa materialnego oraz procesowego jego obowiązkiem było zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenie tej decyzji oraz w konsekwencji uznanie, że Skarżący nie utracił warunków do pełnienia funkcji biegłego i niezmiennie daje rękojmie należytego wykonywania obowiązków biegłego, bowiem dotychczasowa jego postawa, w szczególności skrupulatność przy podejmowanych działaniach w związku z wykonywanymi, a zleconymi przez sądy opiniami potwierdzają, że,

3. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 15 Rozporządzenia poprzez uznanie, że Skarżący nie był uprawniony do opatrzenia opinii znakiem towarowym mu przyznanym, podczas gdy ww. przepis nie przewiduje takiego zakazu,

4. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. § 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2013 roku w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym (dalej "Rozporządzenie kosztowe") i uznanie, że "powierzenie prowadzonej przez biegłego spółce usługi polegającej na wydruku opinii oraz jej wysłaniu (...) uznać należy za działanie nieracjonalne i pozbawione podstaw prawnych", podczas gdy zgodnie ze wskazanym przepisem biegły jest uprawniony do uzyskania zwrotu wydatków niezbędnych do wydania opinii, zaś za nieracjonalne i pozbawione podstaw prawnych uznać należy - na co wskazują argumenty Organu - oczekiwanie Organu, że Skarżący dążąc do obniżenia kosztów poniesionych w związku z wydaniem opinii, opinię sporządzi odręcznie (w kilku egzemplarzach), a następnie osobiście doręczy ją do uczestników postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ nie dopuścił się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rolą Sądu administracyjnego było wyłącznie zbadanie, czy uzasadniona jest, odmowa ustanowienia skarżącego biegłym sądowym z wnioskowanego zakresu wyceny nieruchomości i informatyki.

Przechodząc do badania legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że kompetencje ustanawiania biegłych sądowych i prowadzenia ich listy powierzył ustawodawca prezesom sądów okręgowych na mocy art. 157 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2015.133).

Z kolei Minister Sprawiedliwości uzyskał upoważnienie na mocy art. 157 § 2 ww. ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych do określenia, w drodze rozporządzenia, trybu ustanawiania biegłych sądowych, pełnienia przez nich czynności oraz zwalniania ich z funkcji. W tym samym trybie Minister Sprawiedliwości może również określić szczegółowe zasady powoływania i działania zespołów biegłych sądowych (t.j. Dz. U. 2015.133). Identyczna regulacja w tej ustawie obowiązywała przed 26 stycznia 2015 r. (t. Dz.U.2013.427 i wcześniej po 27 stycznia 2005 r.). Stąd tryb ustanawiania biegłych sądowych został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. 2005, Nr 15, poz. 133).

Wymogi te zostały określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że biegłym sądowym może być ustanowiona osoba, która:

1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;

2) ukończyła 25 lat życia;

3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona;

4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego;

5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym.

Jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy, to do Prezesa właściwego Sądu należy - w trybie decyzji uznaniowej - ocena, czy dana osoba spełnia przesłanki do ustanowienia jej biegłym sądowym.

Zdaniem Sądu, taka ocena, dokonana przy uwzględnieniu interesu społecznego i interesu strony (art. 7 k.p.a.), została w zaskarżonej decyzji przeprowadzona w sposób prawidłowy, poprzedzona prawidłowo ustalonym stanem faktycznym, wyczerpująco odnoszącym się do wymogów materialnoprawnych jakie musi spełniać kandydat na biegłego sądowego.

Jak wynika z niezakwestionowanych ustaleń organu I instancji, A. Z. był ustanowiony biegłym z zakresu wyceny nieruchomości i informatyki przy Sądzie Okręgowym [...] nieprzerwanie przez dwie kadencje tj. od dnia 15 czerwca 2005 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz od dnia 31 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. na podstawie decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 15 czerwca 2005 r. i z dnia 31 grudnia 2009 r. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. wniósł o ponowne ustanowienie go biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym [...] z zakresu wyceny nieruchomości oraz informatyki. Spośród wymienionych przez Prezesa Sądu Okręgowego [...], w uzasadnieniu decyzji odmawiającej ustanowienia biegłym okoliczności, jakie zdarzyły się w czasie dwóch poprzednich kadencji, wymieniono 8 września 2014 r. została wniesiona skarga przez stronę postępowania w sprawie [...] zawisłej przed Sądem Rejonowym w [...]. Skarżąca zarzuciła biegłemu A. Z. nierzetelność opinii jak też naruszenie zasad etyki. Wskazał, iż w jego ocenie biegły zlecił w istocie przeprowadzenie ekspertyzy swojej firmie W. Sp. z o.o. Wytykała, że poprzez ten fakt koszty ekspertyzy zostały zawyżone, a nadto, iż biegły zlecając opinię swoim pracownikom udostępnił chronione prawem dane osobom trzecim, nieuprawnionym tj. pracownikom w/w firmy. Wreszcie opinię na piśmie złożył na druku w/w firmy. Ponadto skarżąca wnosiła szereg zastrzeżeń do części merytorycznej opinii.

W związku z przedmiotową skargą Prezes Sądu Okręgowego [...] wszczął postępowanie wyjaśniające, w toku którego odebrano wyjaśnienia na piśmie od Prezesa Sądu Rejonowego w [...], od referenta sprawy [...], oraz biegłego Pana A. Z. W toku przeprowadzania w/w czynności wyjaśniających Pan A. Z. w dniu 18 grudnia 2014 r. złożył wniosek o wpisanie go na listę biegłych z tego samego zakresu co uprzednio, na kolejną kadencję.

Powyższe oznacza, że rozpoznając wniosek o wpisanie skarżącego na listę biegłych kolejnej kadencji organ uprawniony nie mógł pominąć zawisłego wcześniej postępowania wyjaśniającego.

Należy podkreślić, że biegli sądowi stanowią organy pomocnicze sądu Pełnią bardzo ważną funkcję w procesie orzekania, ponieważ służą sądowi swoją wiedzą specjalną z różnych dziedzin nauki, techniki, sztuki, rzemiosła i innych umiejętności - w sytuacji, jeżeli jest ona niezbędna do ustalenia istotnych okoliczności koniecznych do wydania orzeczenia. Stąd nie budzi wątpliwości okoliczność, że posiadanie rękojmi jest równe posiadaniu jakiejkolwiek innej przesłanki, np. wiadomości specjalnych.

W myśl § 12 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, biegłym może zostać ustanowiona osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego.

Decyzję w przedmiocie ustanowienia biegłym sądowym należy zaliczyć do decyzji wydawanych w trybie uznania administracyjnego, z zastrzeżeniem spełnienia przez kandydata przesłanek określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Nie istnieje bowiem prawny obowiązek ustanowienia biegłym osoby ubiegającej się o to (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2004 r., sygn. akt VI SA/Wa 113/04). Uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającego na wybór jednego spośród kliku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć sprawy, który uważa on za najbardziej właściwy (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2588/08). Decyzje wydane w oparciu o uznanie administracyjne nie tracą charakteru decyzji i podlegają ogólnym regułom ich podejmowania i uzasadniania wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że Prezes Sądu Okręgowego [...] w ramach uznania administracyjnego wyznaczonego granicami zawartymi w przepisie art. 7 k.p.a. (interes społeczny i słuszny interes obywatela) był uprawniony i zobowiązany do oceny, w świetle całokształtu okoliczności sprawy - czy ustanowienie danej osoby biegłym sądowym jest uzasadnione oraz celowe mając na uwadze przesłanki merytoryczne z § 12 ust. 1 rozporządzenia, w szczególności odnośnie pktu 4, skoro zawisło przed nim postępowanie wyjaśniające dotyczące pracy biegłego w konkretnej sprawie. Prezes Sądu Okręgowego [...]obowiązany był do uwzględnienia ustaleń, które stanowiły o przesłance rękojmiowej.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu lub organu prowadzącego postępowanie w sprawach karnych, w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Stanowi zatem instytucję sądowego prawa procesowego. Osoba biegłego wymaga przede wszystkim zaufania sądu, stosownie do treści art. 198 § 1 Kodeksu postępowania karnego i art. 284 Kodeksu postępowania cywilnego.

W powyższym kontekście Prezes Sądu Okręgowego [...], jak i Minister Sprawiedliwości prawidłowo i bez przekroczenia granic uznania administracyjnego uznał istnienie podstaw do odmowy ustanowienia biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym [...] z uwagi na zaistnienie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 4 § 12 ust. 1 rozporządzenia.

Organ odwoławczy prawidłowo zatem ocenił, że takie działanie biegłego jak podpisywanie pism – także o charakterze technicznym, które są kierowane w toku toczącego się postępowania sądowego do stron tego postępowania – przez osoby inne niż wyznaczony przez Sąd biegły sądowy: także przez pracowników firmy prowadzonej przez tego biegłego, udostępnianie tym pracownikom akt sprawy sądowej (poprzez odbieranie tych akt) i sporządzanie opinii przez biegłego sądowego na papierze firmowym przedsiębiorstwa prowadzonego przez tego biegłego: opatrzonym nagłówkiem wskazującym tę firmę, adres internetowy firmy. W końcu także i przedłożenie sądowi faktury wystawionej przez firmę biegłego, w której jest jedynym udziałowcem, dotyczącej należności za wydruk i wysłanie opinii. Takie działania mogą rodzić wątpliwości co do osobistego sporządzania opinii przez biegłego sądowego, jak i wątpliwości w zakresie ochrony danych osobowych zawartych w aktach sprawy.

Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" było wielokrotnie definiowane i określane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako całości cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Na wizerunek osoby zaufania publicznego składają się takie cechy charakteru jak: szlachetność, prawość, sumienność i bezstronność łącznie /por. wyrok NSA z dnia 11.01.1993 r. sygn. akt II SA 390/92/.

Przepis § 15 rozporządzenia zakreśla wynikające z nominacji uprawnienia. Stanowi bowiem, że ustanowienie biegłym uprawnia po złożeniu przyrzeczenia do wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych w zakresie tej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności, dla której ustanowienie nastąpiło. Biegły wydając opinię używa tytułu biegłego sądowego z oznaczeniem specjalności oraz sądu okręgowego, przy którym został ustanowiony.

Ponadto, biegły jest osobą zaufania publicznego, a z racji wykonywanych czynności pomocniczych na potrzeby sądów i prokuratury w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych - oprócz niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji - musi posiadać zaufanie tych organów wymiaru sprawiedliwości do jego osoby. Wynika to zarówno z art. 284 kodeksu postępowania cywilnego, art. 198 § 1 kodeksu postępowania karnego oraz § 15 cyt. rozporządzenia.

Dlatego też każde podejrzenie o brak obiektywizmu i stronniczość w wykonywaniu obowiązków biegłego, brak zrozumienia dla zasady niezawisłości sędziowskiej, wykorzystywanie funkcji biegłego dla prywatnych celów uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego.

Z tych wszystkich względów nie są słuszne zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. natomiast prawo materialne zostało zastosowane we właściwy sposób. Podkreślić należy, że ustanowienie biegłego ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Innymi słowy, wizerunek osoby biegłego sądowego potwierdza swoim autorytetem prezes sądu, przy którym biegły jest ustanowiony.

Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.