Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 560/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 107 ust. 4, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] lipca 2013r. po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania Z. R. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W., Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na odprowadzenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki emerytalno - rentowej, na opłacenie czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 450,85 zł, na opłacenie gazu, na leczenie dentystyczne i protetyczne - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że podaniem z dnia 5 marca 2013r. Z. R. zwrócił się do MOPS we W. Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] z prośbą o przyznanie wyżej wymienionych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. odmówił Z. R. wnioskowanego przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu tej decyzji przytoczono m. in. treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji wskazał, że strona utraciło źródło dochodu w postaci dodatku mieszkaniowego, ponieważ nie złożyła kolejnego wniosku o tą formę pomocy. Innych dochodów nie udało się organowi ustalić a to z uwagi na to, że wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W ocenie organu I instancji właściwa formą pomocy na ten cel jest dodatek mieszkaniowy, a nie zasiłek celowy.

Ponadto zasiłek celowy powinien być przeznaczany zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb bytowych. Takiego charakteru nie mają składki emerytalno - rentowe, opłata za czynsz w sytuacji braku złożenia podania o dodatek mieszkaniowy, a także leczenie dentystyczne czy też protetyczne w sytuacji gdy skarżący jest osobą ubezpieczoną, mogącą korzystać z opieki lekarskiej. Ponadto, jak stwierdzono, pomimo wielokrotnego informowania przez pracownika socjalnego o konieczności podpisania umowy z Zakładem Gazowniczym na dostawę gazu, wnioskodawca tego nie dokonał, korzysta z gazu bez żadnych rachunków. W tej sprawie strona odmówiła także podpisania kontraktu socjalnego jako załącznika do wywiadu środowiskowego z dnia 3 października 2012r. Ponadto organ I instancji wskazał, że odrębnymi decyzjami odniósł się do pozostałych żądań strony.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. R. wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną i życiową. Zarzucił, ze nie udziela mu się odpowiedzi na zgłaszane wnioski i niezasadnie odmawia pomocy. Stwierdził, że propozycja zawarcia kontraktu nie została poparta żadnymi środkami na jego realizację. W związku z tym skarżący oświadczył, że zawiesza jakąkolwiek współpracę z Ośrodkiem. W konkluzji odwołania, jak można wnioskować z jego treści, Z. R. stwierdził, że dopóki nie zostaną wyjaśnione warunki i słuszny interes wnioskodawcy to on nie wpuści do swojego domu żadnego pracownika socjalnego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji wyznaczył Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. do załatwienia sprawy dotyczącej decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] MOPS we W. oznaczonej numerem [...].

Pismem z dnia 5 czerwca 2013r. organ odwoławczy zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania. Jednocześnie organ II instancji, zaznaczył, że brak odpowiedzi spowoduje, że podanie strony z dnia 19 kwietnia 2013r. zostanie potraktowane jako odwołanie. Ponieważ Z. R. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, jego podanie potraktowane zostało w części jako odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, co następuje.

Podstawową zasadę udzielania świadczeń pieniężnych formułuje art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z pkt 1 tego przepisu prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Według § 1 pkt la rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 823) ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe z pomocy społecznej: dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości nieprzekraczającej 542 zł.

Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uwarunkowane jest zatem łącznym spełnieniem dwóch przesłanek - osiąganiem określonego minimalnego dochodu oraz wystąpieniem jednej z okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

W myśl art. 39 ust. 1 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Natomiast według art. 39 ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powyższego wynika, iż ustawa o pomocy społecznej umożliwia przyznanie pomocy pieniężnej na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Ustawodawca wskazał przykładowo cele na jakie może być przyznane tego rodzaju świadczenie, pozostawiając swobodę organowi, który na tle stanu faktycznego sprawy ma prawo dokonać oceny czy zgłoszona potrzeba mieści się w tym pojęciu i w jakim stopniu ma być zaspokojona. Ocena ta dokonywana jest z uwzględnieniem innych przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności zasad ogólnych regulujących podstawowe cele i zadania tej pomocy. Dokonywana jest w ramach uznania administracyjnego, co w sposób szczególny zobowiązuje organ do przeprowadzenia skrupulatnego postępowania wyjaśniającego i następnie wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Ogólnie można jednak wskazać, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych, a w dodatku w sytuacji gdy wnioskodawca nie ma innych możliwości zaspokojenia tych potrzeb.

Wniosek taki wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem przyznając pomoc, organ bierze pod uwagę także możliwości finansowe Ośrodka oraz zakres potrzeb zgłaszanych przez innych potrzebujących.

Uwzględniając powyższe zgodzić się należy z twierdzeniem, iż zgłoszone przez wnioskodawcę potrzeby, będące przedmiotem analizy organu I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie mogą być uznane za niezbędne potrzeby bytowe wymagające wsparcia w formie zasiłku celowego. Za racjonalne należy uznać twierdzenie, że takiej potrzeby nie stanowi finansowanie stronie dobrowolnych składek emerytalno - rentowych. Nie jest to bowiem potrzeba pierwszego rzędu, której zaspokojenie jest wymagane ze względu na zagrożenie egzystencji strony. Zgodzić się także należy z organem I instancji, że właściwą formą wsparcia w zakresie dofinansowania do czynszu jest dodatek mieszkaniowy, co do którego skarżący nie złożył podania. Zatem nie wykorzystał w tym zakresie własnych potencjalnych możliwości zaspokojenia tej potrzeby bytowej. Jako osoba zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy Z. R. korzysta także z ubezpieczenia zdrowotnego, a zatem może w konsekwencji skorzystać z nieodpłatnej formy opieki dentystycznej. Niecelowe jest także udzielenie pomocy na zakup gazu, skoro skarżący w tym zakresie nie ma uregulowanej sytuacji prawnej, zaś racjonalne propozycje pracownika socjalnego, odnoszące się do konieczności zawarcia umowy z Zakładem Gazowniczym, w proponowanym kontrakcie socjalnym, zostały przez niego zignorowane.

Wreszcie, chociaż nie zostało to wyraźnie w zaskarżonej decyzji wyartykułowane (organ I instancji powołał jedynie art. 11 usta. 2 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że nie mógł ustalić sytuacji dochodowej strony z uwagi na odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) uniemożliwianie przeprowadzenia przez stronę wywiadu środowiskowego wyklucza możliwość przyznania żądanego zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Natomiast według art. 11 ust. 3 cyt. ustawy w przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń.

Przepis ten stanowi zatem dla organu pomocy społecznej podstawę do odmowy przyznania pomocy społecznej w sytuacji m. in. braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Pomoc społeczna realizowana jest w różnych formach m. in. świadczeń pieniężnych w postaci zasiłków celowych. Aby pomoc w tej formie mogła być przyznana należy uprzednio przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy). Wywiad środowiskowy ma więc na celu zebranie stosownych informacji o osobie potrzebującej wsparcia, tak aby mogła zostać przyznana ewentualna pomoc, adekwatna do konkretnej sytuacji, w jakiej znajduje się wnioskodawca. Bezwzględny wymóg przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej wynika z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego okoliczności te mogą stanowić podstawę faktyczną decyzji odmawiającej świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 201 lr. Sygn. akt I OSK 204/11 (Lex nr 990214) wywiad środowiskowy, jako obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego, wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Natomiast odmowa podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w pełni podziela powyższe stanowisko.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż na mocy art. 1 pkt 20 lit. b ustawy z dnia 22 lutego 3013r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013r., poz. 509) dodano do art. 107 ustawy o pomocy społecznej ust. 4a, według którego niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W obecnym stanie prawnym nie ulega więc już żadnej wątpliwości, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bądź jego aktualizacji musi skutkować odmową przyznania pomocy społecznej. Zatem kwestie dotyczące skutków odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, które do tej pory były przedmiotem wykładni celowościowej i systemowej art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, wobec ich nie w pełni jednoznacznego uregulowania - obecnie zostały wprost określone w ustawie.

Jak wynika z akt sprawy, Z. R. już w samym wniosku z dnia 5 marca 2013r. wszczynającym postępowanie stwierdził, że nie wpuści do domu pracownika socjalnego. Następnie pismem z dnia 11 marca 2013r. (doręczonym stronie w dniu 14 marca 2013r.) wnioskodawca został poinformowany przez Ośrodek, że w dniu 26 marca 2013r. w godz. od 10.00 do 11.00 zgłosi się w miejscu zamieszkania pracownik socjalny celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod kątem udzielenia pomocy finansowej. Wskazano, że wydanie decyzji przyznającej pomoc wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i podpisania go przez osobę ubiegającą się o pomoc. Jednocześnie organ I instancji pouczył Z. R., że brak możliwości dokonania powyższych czynności skutkować będzie odmową przyznania pomocy. Następnie pismem z dnia 27 marca 2013r. (doręczonym Z. R. - w dniu 29 marca 2013r.) poinformowano skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Pomimo wyznaczenia stosownego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego Z. R. uniemożliwił przeprowadzenie planowanej czynności procesowej. Fakt braku woli umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego potwierdził w złożonym odwołaniu stwierdzając, że jest to niemożliwe z powodu tego, iż Ośrodek żąda zawarcia z nim kontraktu socjalnego.

Zdaniem Kolegium powyższe okoliczności uzasadniają odmowę przyznania świadczenia. Unikanie przez Z. R. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie znajduje żadnego uzasadnienia i usprawiedliwienia w przepisach prawa. W związku z tym odmowa przyznania świadczenia znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa oraz w zgromadzonym materiale dowodowym.

W skardze na powyższą decyzję Z. R. wniósł o stwierdzenie jej nieważności. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów o właściwości oraz rażące naruszenie prawa. Uzasadniając skargę wskazał na tę trudną sytuację materialną i życiową. Rozważał kwestie związane ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych, podał, że pismami z dnia 4 i 19 kwietnia 2013r. adresowanymi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. domagał się " stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia i zmiany wydanych decyzji w oparciu o art. 7 i 154 k.p.a. ze względu na słuszny interes społeczny i obywatela".

Stwierdził, że organ odwoławczy nie może ingerować w treść jego żądania i nie mógł bez jego zgody rozpatrzyć podania jako odwołania i wydać decyzję w oparciu o art. 138 kpa. Zgoda taka musi być oczywista i dokonana na piśmie. Milczenie strony nie może być uznane za zgodę określoną w art. 61§1 kpa.

Dodał też, że w związku ze złożonymi wnioskami do Prezesa SKO we W. z dnia 28 maja i 7 czerwca o wyłączenie wszystkich członków SKO w L., Kolegium stało się niewłaściwe do rozpoznania sprawy i wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając ją za niezasadną.

Stwierdził, że nie było podstaw faktycznych do potraktowania pisma strony z 19 kwietnia 2013r. zatytułowanego jako "wniosek z zażaleniem" na trzy decyzje MOPS we W. z dnia [...] kwietnia 2013r., między innymi ocenianą w niniejszym postępowaniu – jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Dalej podał, że skarżący stwierdził, że oczekuje zmiany wydanych decyzji w oparciu o art. 154 i 7 kpa, ale także stwierdzenia istnienia słusznego interesu strony. W treści podania zarzucił, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy oraz, że w wywiadzie środowiskowym brak jest istotnych informacji. Natomiast wskazując na rażące naruszenie prawa nie wskazał konkretnych przepisów prawa, które jego zdaniem zostały naruszone, ograniczając się do sformułowania ogólnych zarzutów, w ramach kwestionowania w zasadzie każdego aspektu postępowania przez organ I instancji – tj. sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i jego znaczenia w postępowaniu, niezasadnego żądania zawarcia kontraktu socjalnego, przewlekłość postępowania. Według organu tak sformułowane pismo nie mogło być potraktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednakże w celu usunięcia jakichkolwiek wątpliwości Kolegium w piśmie z dnia 5 czerwca 2013r. poinformowało skarżącego o zasadach kwestionowania decyzji administracyjnych, pouczyło, że tryb odwoławczy w sposób najbardziej wszechstronny umożliwi weryfikację decyzji i stwierdziło, że brak odpowiedzi ze strony wnioskodawcy spowoduje potraktowanie podania wnioskodawcy z dnia 19 kwietnia 2013r. jako odwołania. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo, doręczone mu 7 czerwca 2013r.

Mając na uwadze ten fakt oraz treść podania Kolegium rozpoznało podanie w trybie odwoławczym. Odpowiadając na zarzut braku właściwości organ podał, że tutejsze Kolegium zostało wyznaczone do rozpoznania niniejszej sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. Ministra Administracji i Cyfryzacji a wniosek skarżącego o wyłączenie członków Kolegium w L. został rozpoznany przez Prezesa SKO w L. negatywnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2013r. [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego.

Przedmiotem rozpoznania organów był wniosek skarżącego z dnia 5 marca 2013 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za lokal mieszkalny, odprowadzanie do ZUS składki emerytalne rentowej, nie opłacanie gazu, na leczenie dentystyczne i protetyczne.

Podstawę materialnoprawną rozpoznania wniosku jest ustawa o pomocy społecznej a w szczególności art. 39. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.

Zgodnie z art. 8 powołanej ustawy kryterium dochodowe wynosi 542 zł.

Przepis art. 8 jako przepis ogólny ma również zastosowanie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Podobnie art. 11 ust. 2 a także 106 ust. 4 omawianej ustawy. Stanowią one, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymania jego postanowień (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2). Ponadto zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję odmowną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowego oraz decyzji w sprawie cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Wywiad rodzinny służy ustaleniom przez pracownika sytuacji osobistej, dochodowej, rodzinnej, w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Stanowi on podstawę do oceny sytuacji osoby wnioskującej o pomoc i ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z prawa materialnego, warunkujące przyznanie wnioskowanej pomocy.

Z powołanych przepisów wynika, że wywiad środowiskowy jest szczególnym dowodem w sprawie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną, wynika też, że ma charakter obligatoryjny.

Waga tego dowodu wyraża się w treści powołanego wyżej art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc.

Stosownie zaś do art. 107 ust. 1 ustawy oraz § 2 ust. 3 i 4, §8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby zainteresowanej.

Art. 107 ust. 4a stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Przytoczony przepis wyraźnie stanowi o skutkach odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący już we wniosku zaznaczył, że nie wpuści pracownika socjalnego do mieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Taką też postawę przyjął po złożeniu wniosku z dnia 5 marca 2013r.

Pismem z dnia 11 marca 2013r. organ zawiadomił skarżącego o przeprowadzeniu w dniu 26 marca 2013r. wywiadu skarżącego. Mimo odebrania powyższego powiadomienia zainteresowany nie wpuścił pracowników socjalnych do mieszkania, choć w nim był.

Wcześniej w dniu 6 marca 2013r. skarżący, który odbierał na korytarzu listy od listonosza i został poinformowany listem poleconym, że tego dnia, w określonych godzinach zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy w związku ze złożonym w dniu 8 lutego 2013r. wnioskiem, a także poinformowany na korytarzu, że wywiad ten będzie przeprowadzony również w związku z następnym wnioskiem z dnia 5 marca 2013r., wszedł do mieszkania i zamknął przed pracownikami socjalnymi drzwi. Powyższe wynika z informacji wpisanej na druku wywiadu środowiskowego zawierającego daty 7 i 26 marca 2013r. a także zawiadomienie o terminie wywiadu oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu.

W okolicznościach wskazanych wyżej zaistniały podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W ocenie sądu wywiad środowiskowy jest również istotny i z tego tytułu, że sąsiedzi zapytani, mówią, że skarżący wychodzi na zakupy- przynosi reklamówki z produktami. Stwierdzają również, że jest czysto ubrany, zadbany i nie wygląda na osobę niedożywioną. Powyższe stwierdzenia znajdują się w opisanym wyżej druku. Skarżący twierdzi, że nie otrzymuje pomocy z MOPS i przymiera głodem.

Należy również w tym momencie wskazać na treść art. 107 ust. 4 ustawy, który stanowi, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy mimo zmiany braku danych. Przepis ten stanowi odpowiedź na zarzut skarżącego, że ostatni wywiad środowiskowy miał miejsce w grudniu 2012r. – tym samym był zbędny po złożeniu wniosku z dnia 5 marca 2013r. W myśl powołanego przepisu wywiad, jego aktualizacja była uprawniona w miesiącu marcu 2013r. Dodać też należy, że organ pomocowy podjął próbę ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego w drodze rozmów z sąsiadami, a także dokonując ustaleń w jednostce MOPS zajmującej się dodatkami mieszkaniowymi.

Powyższe wynika z zapisów na druku wywiadu środowiskowego i świadczy o tym, że mimo lekceważącej postawy skarżącego wobec pracowników MOPS dążyli oni do ustalenia w jakiej sytuacji majątkowej pozostaje skarżący.

Dodatkowo Sąd zauważa zgadzając się w tym względzie z organami, że przedstawione we wniosku z dnia 8 marca 2013r., żądania będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie nie mają charakteru niezbędnych. W myśl art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Nie są takimi potrzebami dobrowolne składki emerytalno- rentowe, ich nie opłacanie nie stanowi zagrożenia dla życia, czy zdrowia wnioskodawcy.

W czasie składania wniosku z dnia 5 marca 2013r. skarżący nie składał wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, dodatek ten był właściwym sposobem za zaspokojenie tej potrzeby bytowej. Usługi dentystyczne mógł uzyskać w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, z którego korzysta. Zgodzić się należy, że niecelowe było udzielenie pomocy za zakupu gazu, skoro skarżący nie miał podpisanej umowy na jego dostawę a uregulowania tej sytuacji w ramach proponowanego kontraktu socjalnego wnioskodawca odmówił.

Nie można również uznać za trafny zarzut niewłaściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. do rozpoznania odwołania złożonego w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013r. Nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji wyznaczył Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. do załatwienia sprawy dotyczącej decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pomocy Socjalnej Nr [...] MOPS we W. oznaczonej numerem [...]. Ponadto wniosek skarżącego z dniem 28 maja 2013r. o wyłączeniu od rozpoznania wszystkich członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. został rozpoznany negatywnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013r., [...]. Odwołanie organ II instancji rozpoznał w dniu [...] lipca 2013r., czyli po wydaniu w/w postanowienia.

Również dalszy zarzut dotyczący twierdzeń, że nie rozpoznano sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2013r., w którym zawarto żądanie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotnie pismo z dnia 19 kwietnia 2013r. określono jako wniosek z zażaleniem; zawarto w nim żądanie stwierdzenia nieważności i zmiany decyzji w oparciu o art. 7 i 154 k.p.a. skarżący zarzuca w nim wydanie decyzji I instancji z wieloma uchybieniami.

Wniosek ten jeśli idzie o żądanie nie był sprecyzowany jasno, nie był jednoznaczny, został złożony w terminie określonym do wniesienia odwołania.

W tych okolicznościach organ odwoławczy postąpił prawidłowo, wysyłając do skarżącego pismo z dnia 5 czerwca 2013r., w którym zwrócono się o poinformowanie jaki charakter ma pismo czy dotyczy stwierdzenia nieważności w trybie art. 156 kpa, czy zmiany w trybie art. 154 kpa, czy tez jest odwołaniem. Jednocześnie wyjaśniono zasady i przesłanki dotyczące tych instytucji prawnych. Wskazano też, że pełne rozpoznanie sprawy – również między innymi w przedmiocie uchybień dających podstawę do stwierdzenia nieważności następuje w postępowaniu odwoławczym. Poinformowano także, że o ile skarżący w wyznaczonym terminie nie wskaże jaki charakter ma jego pismo z dnia 19 kwietnia 2013r. – pismo to zostanie potraktowane jako odwołanie, skarżący nie odpowiedział na powyższe pismo

W powyższych okolicznościach SKO w L było uprawnione do zakwalifikowania pisma jako odwołania. Sąd w tym postępowaniu nie stwierdza żadnych uchybień.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa a tym samym skargę jako nieuzasadnioną w myśl art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.

J.T. 28.01.16r.