Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2758/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 69 ust. 1, art. 85 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 58 par. 1, art. 65 par. 2, art. 353(1), art. 627, art. 628, art. 734, art. 750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 r. sprawy ze skarg M. D. i R. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargi


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołań M. D. oraz R. K. (nazywanych dalej "Skarżącymi") z [...] czerwca 2013 r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywanego dalej "dyrektorem [...]OW NFZ") z [...] maja 2013 r. nr [...] stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym R. K. w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek – M. D. – prowadzącego Kancelarię Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z siedzibą w W.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z [...] czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w W. (nazywany dalej "ZUS") zwrócił się do [...]OW NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego R. K. z tytułu wykonywania zlecenia na rzecz płatnika M. D.

Dyrektor [...]OW NFZ, po analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym Protokołu kontroli z [...] kwietnia 2012 r., decyzją z [...] maja 2013 r., na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy o świadczeniach w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach oraz art. 104 § 1 k.p.a., stwierdził, że R. K. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 1 sierpnia 2011r. do 31 grudnia 2011 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz płatnika składek M. D.

Pismem z [...] czerwca 2013 r. Skarżący wnieśli odwołania od decyzji Dyrektor [...]OW NFZ z [...] maja 2013 r., zarzucając jej naruszenie:

- art. 66 ustawy o świadczeniach poprzez objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby wykonującej umowę o dzieło, która to umowa nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym,

- art. 65 oraz 3531 k.c. poprzez nadaniu umowom o dzieło łączącym strony charakteru umowy zlecenia wbrew woli stron umowy,

- art. 627 oraz art. 734 i art. 750 k.c. poprzez przyjęcie, że umowy o dzieło zawarte przez strony miały charakter umów zlecenia. Strony zawarły umowy o dzieło, których przedmiotem było roznoszenie korespondencji (p. M. D. zaprzeczył, aby p. R. K. wykonywał również prace księgowo-biurowe takie jak: wykonywanie list płac, obliczanie podatku), w tym doręczanie pism, zawiadomień, wezwań i pouczeń do stron postępowania egzekucyjnego.

- art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla spraw czynności dowodowych, co pociągnęło za sobą niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Organ nie przeprowadził dowodów celem ustalenia stanu faktycznego, opierając się jedynie na zawiadomieniu ZUS, które zawiera jedynie spostrzeżenia organu rentowego utrwalone w protokole kontroli. Organ I instancji nie odniósł się natomiast do wyjaśnień złożonych przez Skarżących.

Prezes NFZ, przystępując do rozpatrzenia odwołań zauważył na wstępie, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach, w tym art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) i art. 85 ust. 4 tejże ustawy.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym, stosownie do art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.), zleceniobiorcy podlegają obowiązkowi ubezpieczenia od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Prezes NFZ powołał się na informację zawartą w piśmie ZUS z [...] czerwca 2012 r., z której wynikało, że na wniosek Państwowej Inspekcji Pracy w R., u płatnika została przeprowadzona kontrola [...] marca 2012 r. oraz w dniach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] kwietnia 2012 r., której przedmiotem była prawidłowość obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS, jak również zgłaszanie pracowników do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. Płatnik zatrudniał Pana R. K. na podstawie zawartych umów o dzieło w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. i od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., których przedmiotem było klejenie akt, doręczanie pism, zawiadomień i pouczeń do stron postępowania egzekucyjnego. Postępowanie kontrolne wykazało, że ww. umowy nosiły znamiona umów zlecenia. Umowy o dzieło zawarto w sposób ciągły, o charakterze czynności powtarzalnych. Zawarte umowy nie polegały na stworzeniu dzieła lub przetworzeniu go do innej postaci w jakiej poprzednio nie istniało. Były umowami starannego działania i nie miały indywidualnego charakteru. W trakcie kontroli ustalono, że zawarte umowy o dzieło mają charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Umowy zawarte z p. R. K. nie spełniały kryteriów umów o dzieło. Zakwestionowano ich element twórczy, z tego też względu od uzyskanych przychodów za okres wykonywania umowy naliczono składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Płatnik w dniu [...] maja 2012 r. wniósł zastrzeżenia do "Protokołu Kontroli" sporządzonego przez ZUS, kwestionując podleganie przez wykonawcę umowy o dzieło (a nie umowy zlecenia) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jak również zasadność i prawidłowość obliczenia składek na to ubezpieczenie.

W piśmie z [...] lipca 2012 r. R. K. potwierdził fakt zawarcia z płatnikiewm umowy o dzieło. Charakter wykonywanych prac oraz niemożność ich wykonywania w ustalonych dniach i o określonych godzinach nie pozwalała na zawarcie umowy zlecenia w związku ze stałym zatrudnieniem w K. Oświadczenie o konieczności zawarcia umowy o dzieło p. R. K. złożył płatnikowi.

Swoje stanowisko p. R. K. podtrzymał w pismach z [...] września 2012 r. oraz z [...] marca 2013 r.

W piśmie z [...] lipca 2012 r. p. M. D. wyjaśnił, że przedmiotem umowy o dzieło zawartej z p. R. K. było doręczanie pism i zawiadomień do stron postępowania egzekucyjnego, który wybrał taki rodzaj umowy ze względu na dotychczasowe zatrudnienie. Wykonywanie zlecenia w ramach umowy zlecenia kolidowałoby z jego obowiązkami pracowniczymi. Umowa o dzieło została zawarta na zasadzie swobody umów, z pełną świadomością obu stron co do jej przyczyn i skutków.

Swoje stanowisko p. M. D. podtrzymał w piśmie z [...] stycznia 2013 r., informując jednocześnie, że wydane decyzje ZUS zostały zaskarżane do właściwego Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. i wyrokiem Sądu (4 wyroki) zostały uchylone.

ZUS w piśmie z [...] marca 2013 r. wskazał na brak podstaw prawnych do wydania p. R. K. decyzji ustalającej jego obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia z uwagi na to, że w całym okresie jej wykonywania spełniał warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, co tłumaczy brak wyroków Sądu Okręgowego w G. w sprawie R. K.

Prezes NFZ podkreślił, że żaden przepis ustawy o świadczeniach nie upoważnia NFZ, jak i jego Oddziałów, do kontrolowania i dokonywania oceny prawnej umów zawieranych pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, a zatrudnianymi osobami wykonującymi na rzecz tych podmiotów określone czynności. Nie ma więc podstaw prawnych, aby dyrektor [...]OW NFZ dokonał oceny, czy umowy zawarte pomiędzy płatnikiem i R. K. są umowami o dzieło, czy też umowami zlecenia. Kompetencje w zakresie kontroli zawierania umów i oceny ich charakteru posiada ZUS, o czym świadczy przeprowadzone przez tę instytucję postępowanie kontrolne u płatnika, które wykazało, że umowy o dzieło zawarte w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 1 września 2011 r. nosiły cechy umowy zlecenia z tytułu wykonywania których R. K. podlegał, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Odnosząc się do oświadczenia płatnika, że zamiarem stron było zawarcie umowy o dzieło, Prezes NFZ, uwzględniając treść art. 3531 k.c. oraz art. 58 k.c., uznał, że nazwanie umowy umową o dzieło nie przesądza o jej charakterze. Zaznaczył, że p. R. K. zobowiązany był do starannego wykonania szeregu czynności, a nie osiągnięcia określonego rezultatu.

Prezes NFZ, mając na uwadze wyjaśnienia p. M. D. zawarte w uzasadnieniu odwołania, który zakwestionował przypisywane przez organ I instancji R. K. czynności w postaci wykonywania prac księgowo-biurowych, wykonywania list płac, obliczania podatku wyjaśnił, że informacje te dotyczyły innej osoby, także zatrudnionej u p. M. D. na podstawie umowy o dzieło, reprezentującej go w trakcie kontroli przeprowadzonej przez ZUS.

Pismem z [...] września 2013 r. p. M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, naruszającej przepisy ustawy o świadczeniach, jak również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego,

- art. 7 oraz art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych dla sprawy czynności dowodowych, pociągających za sobą nienależyte ustalenie stanu faktycznego,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

- art. 66 ustawy o świadczeniach poprzez objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby wykonującej umowę o dzieło, która to umowa nie jest tytułem do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym,

- art. 65 oraz 3531 k.c. poprzez nadanie umowom o dzieło łączącym strony charakteru umowy zlecenia wbrew woli stron umowy,

- art. 627 oraz 734 i 750 k.c. poprzez przyjęcie, że umowy o dzieło zawarte przez strony miały charakter umów zlecenia.

W uzasadnieniu skargi p. M. D. zarzucił Prezesowi NFZ nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy, w wyniku którego nie zostały dostrzeżone uchybienia organu pierwszej instancji, który nie przeprowadził postępowania dowodowego, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na zawiadomieniu ZUS. Pominął zaś wyjaśnienia Skarżących, z których wynika, że strony zawarły umowę o dzieło, której przedmiotem było roznoszenie korespondencji. Pan M. D. zobowiązany był wydać materiały do wykonania i wypłacić wynagrodzenie za poprawnie wykonane dzieło po przedstawieniu przez p. R. K. dowodu jego wykonania w postaci potwierdzeń skutecznego doręczenia korespondencji w umówionej ilości.

Przy określaniu charakteru umowy wiążącej strony w sprawie należało uwzględnić nie tylko art. 734 k.c., ale również art. 3531 k.c. i oświadczenia stron umowy ocenione w świetle art. 65 k.c. Prawidłowa interpretacja umowy i przepisów doprowadziłaby do wniosku, że wolą stron było zawarcie umowy o dzieło. Potwierdza to m.in. ustalony zakres i charakter czynności wykonywanych przez R. K., który wykonywał je w czasie dowolnie przez siebie przyjętym, według własnego sposobu wykonania. Czynności nie podlegały bieżącej kontroli zamawiającego, nie była wymagana obecność przyjmującego zamówienie w siedzibie zamawiającego przez określony czas, wykonywanie czynności "w terenie" nie było limitowane określoną ilością godzin, ani nie była prowadzona żadna ewidencja czasu poświęconego na ich wykonanie. Czynności objęte umową miały charakter materialny, wywoływać miały określony rezultat, od osiągnięcia którego uzależnione było uzyskanie przez przyjmującego zamówienie wynagrodzenia. Osiągnięcie rezultatu wymagało indywidualnego zaangażowania przyjmującego, które prowadziło do powstania nowego stanu prawnego, wywołującego określone - istotne dla zamawiającego skutki - w postępowaniu egzekucyjnym. Osiągnięcie tego stanu nie było możliwe bez poprawnego wykonania umówionej czynności - to znaczy skutecznego (zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego) doręczenia określonej ilości przysyłek. Osiągnięcie umówionego rezultatu było więc sprawdzalne (poprzez przedstawienie zwrotnego poświadczenia odbioru) i zobiektywizowane Elementem przedmiotowo istotnym umowy była więc nie staranność działania, lecz osiągnięcie zindywidualizowanego, określonego celu.

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł również p. R. K. na decyzję Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2013 r., nr [...], wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7 oraz 77 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie,

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym osoby, która nie wykonywała pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia ani innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia,

- art. 109 oraz art. 102 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ oraz Prezes NFZ nie posiadają kompetencji do oceny charakteru umowy łączącej strony,

- art. 3531 k.c. poprzez brak jego zastosowania i pominięcie znaczenia woli skarżącego co do zawarcia umowy o dzieło,

- art. 627 oraz art. 734 k.c. poprzez ich niewłaściwą wykładnię, prowadzącą do błędnej oceny charakteru umowy łączącej skarżącego z płatnikiem.

Organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy ograniczył się jedynie do informacji zawartych w zawiadomieniu ZUS i protokole kontroli, powołując się na brak podstaw prawnych pozwalających mu na dokonywanie oceny prawnej umów zawartych pomiędzy stronami. Pominął znajdujące się w aktach kopie umów i wyjaśnienia składane pisemnie przez zainteresowanych. Przy ocenie charakteru umów organy winny uwzględnić zasadę swobody umów określoną w art. 3531 k.c., która pozwala podmiotom uczestniczącym w obrocie na ustalenie treści stosunku prawnego według swego uznania. W niniejszej sprawie wolą stron było zawarcie umowy o dzieło, co potwierdza zakres czynności faktycznie wykonywanych przez stronę. Pan R. K. zobowiązał się do osiągnięcia określonego celu, który dawał podstawę do otrzymania wynagrodzenia. Rezultat był sprawdzalny przez płatnika.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. W świetle przepisu art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Jak stanowi natomiast art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

W świetle przytoczonych przepisów, kluczową kwestią dla ustalenia podlegania przez p. R. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jest rozstrzygnięcie czy umowy cywilnoprawne zawarte w niniejszej sprawie pomiędzy Skarżącymi, były umowami o dzieło, czy też umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Jak wskazali w swoich skargach, Skarżący regulując łączący ich stosunek cywilno-prawny skorzystali z zasady swobody umów uregulowanej w art. 3531 K.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Należy jednak podkreślić, iż z powyższej regulacji wynika, iż to nie nazwa umowy przesądza o rodzaju stosunku prawnego. O charakterze umowy decyduje jej treść w zakresie wszystkich elementów zobowiązania oraz faktyczna realizacja przez strony wzajemnych praw i obowiązków. Stanowisko to potwierdza treść art. 58 § 1 K.c., w świetle którego czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona. O ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak min. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c, t. 36).

Zgodnie z art. 627 K.c, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c, wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c, a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Należy wyraźnie zaznaczyć, iż bardzo istotna przesłanka zastosowania art. 750 K.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło. Innymi słowy, umowy o osiągnięcie rezultatu stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. K.c. dotyczących umowy o dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 K.c. wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową niezawierającą takiego odesłania.

Z kolei istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Należy zauważyć, iż w literaturze przyjmuje się, iż rzeczywista wola stron stanowi priorytetową regułę wykładni oświadczeń składanych innej osobie. Oczywiście Sąd, rozstrzygając wątpliwości, nie może zadowolić się stwierdzeniem, co strony w ogóle chciały osiągnąć, lecz musi uzyskać odpowiedź na pytanie, jaki sens wiązały one z użytym w oświadczeniu woli zwrotem lub innym zachowaniem znaczącym. Jeżeli w procesie sądowym strona przedstawi wykładnię umowy niezgodną ze sposobem wykonywania jej przez nią samą, to raczej przyjmuje się, że ta wykładnia nieprawdziwie relacjonuje o tym, jak faktycznie rozumiała treść umowy ta strona. Także inne zachowania niż wykonanie umowy przejawione ex post mogą wskazywać na sposób rozumienia złożonego oświadczenia woli (tak min. Z. Radwański /w:/ System prawa prywatnego, Prawo cywilne - część ogólna, Tom 2, pod red. Z. Radwańskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2002, s. 58 i nast. oraz cyt. tam orzecznictwo). Skoro zatem sporne staje się, na podstawie jakiego stosunku prawnego następowały wzajemne świadczenia stron, to zgodnie z treścią art. 65 § 2 K.c. ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem w takiej sytuacji kwalifikacji prawnej umowy łączącej strony należy dokonać za pomocą metody typologicznej, tj. przez rozpoznanie i wskazanie jej cech dominujących (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1998 r., I PKN 191/98, OSNAPiUS 1999 nr 14, poz. 449). Wykładnia umowy nie może bowiem pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie. Użyte (napisane) sformułowania i pojęcia, a także sama systematyka i struktura aktu umowy, są jednym z istotnych wykładników woli stron, pozwalają ją poznać i ocenić. Przez zgodny zamiar stron, w świetle art. 65 § 2 K.c, trzeba więc rozumieć uzgodnienie istotnych okoliczności bądź w samej umowie, bądź poza nią (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 250/08). Przy takiej ocenie istotne są nie tylko okoliczności zawarcia umowy, lecz również zachowanie stron już po jej zawarciu oraz sposób wykonania przez nie umowy, który może jednoznacznie przesądzać, co było wolą stron (tak również: Sąd Najwyższy /w:/wyrok z dnia 26 listopada 2008 r., III CSK 163/08).

W niniejszej sprawie Skarżący zawarli dwie umowy cywilno-prawne nazwane umowami o dzieło. Przedmiotem umowy z 1 sierpnia 2011 r. zawartej na czas określony od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r., było wykonanie dzieła polegające na klejeniu akt. Wykonanie dzieł miało nastąpić w siedzibie zamawiającego. Za wykonanie dzieła wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie w wysokości 1.636,00 zł brutto. Przedmiotem drugiej umowy z 1 września 2011 r. zawartej na czas określony od 1 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r., było wykonanie dzieła polegające na doręczaniu pism, zawiadomień i pouczeń do stron postępowania egzekucyjnego. Wykonanie dzieł miało nastąpić na terenie działania zamawiającego. Za wykonanie dzieła wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie w wysokości 584,00 zł brutto.

Przeprowadzając analizę treści przedmiotowych umów, nazwanych umowami o dzieło, Sąd stwierdza, iż trudno dopatrzeć się w przedmiocie tych umów z góry określonego dzieła. W obu umowach ich przedmiot obejmuje zakres określonych czynności, klejenie akt, doręczanie korespondencji. Oczywiście celem ich jest osiągnięcie określonego rezultatu, ale z jednej strony przedmiotowe umowy nie precyzują tego rezultatu, z drugiej strony rezultat ten, zwłaszcza w przypadku doręczania korespondencji, nie jest pewny. Skuteczne doręczenie korespondencji nie jest zależne jedynie od umiejętności i starań świadczeniobiorcy. Przedmiotowe umowy, jak i wyjaśnienia Skarżących, nie precyzują czy dziełem miało być każde ze sklejonych akt i każda z osobna doręczona korespondencja, czy też jakaś konkretna ich ilość. Umowy z góry określają wynagrodzenie za ich wykonanie, a Skarżący w swoich wyjaśnieniach wskazują, że było ono uzależnione od osiągnięcia rezultatu, w przypadku doręczania korespondencji – od jej skutecznego doręczenia. Nawet, jeżeli przyjąć, że jednostkowy rezultat przedmiotowych umów dałby się z góry w sposób zindywidualizowany określić, rezultat ten jest nieokreślony w warunkach zawartych w niniejszej sprawie umów obejmujących wykonywanie określonych, powtarzalnych czynności w okresie objętym umowami za z góry określone wynagrodzenie. Zarówno sposób zredagowania przedmiotowych umów, jak i ich wykonania wskazuje, że zawarte przez Skarżących umowy, są umowami starannego działania, co jest cechą charakteryzującą umowę o świadczenie usług, do której w świetle art. 750 K.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu i co też wyklucza zakwalifikowanie ich, jako umów o dzieło.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy NFZ nie naruszyły przepisów Kodeksu cywilnego: art. 65, art. 3531, art. 627, art. 734, art. 750, kwestionując dokonaną przez Skarżących kwalifikację zawartych umów jako umów o dzieło. W konsekwencji prawidłowo stwierdziły podleganie przez p. R. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.

Sąd nie stwierdza również naruszenia, przez organy NFZ, przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący mieli prawo czynnego udziału w postępowaniu, z którego korzystali nadsyłając pisma, w których przedstawiali swoje wyjaśnienia. Organy NFZ w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach zrelacjonowały przebieg postępowania, przedstawiając również stanowisko Skarżących. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania odmienna od Skarżących, ocena stanu faktycznego jeżeli ma ona poparcie w materiale dowodowym. W niniejszej sprawie podstawowymi dowodami były umowy zawarte pomiędzy Skarżącymi, jak i wyjaśnienia Skarżących. Nie jest prawidłowe stanowisko organów NFZ, że brak jest podstaw prawnych aby dokonywały one oceny jaki rodzaj umowy został zawarty przez Skarżących. Jednakże zarówno ten pogląd, jak i pewne nieścisłości w opisie stanu faktycznego oraz nazwanie umowy o świadczenie usług umową zlecenia, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Organy NFZ, ostatecznie dokonały oceny przedmiotowych umów i na tej podstawie wykluczając, że są to umowy o dzieło, rozstrzygnęły o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p. R. K.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.