Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1186/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy PPSA
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 11 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 roku sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: 1. umorzyć postępowanie; 2. zwrócić stronie skarżącej B. J. kwotę 310 (trzysta dziesięć) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, zaksięgowanego w dniu [...], pod pozycją [...].


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. B. J. wystąpiła o umorzenie należności z tytułu "nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za okres od 1 września 1999 r. do 1 października 2000 r." W uzasadnieniu wskazała, że w ww. okresie była pracownikiem A w Ł. i jednocześnie prowadziła otwartą praktykę lekarską. Ponieważ przebywała w tym czasie na urlopie wychowawczym zakład pracy nie odprowadzał za nią składek na ubezpieczenia społeczne. Z tytułu prowadzonego gabinetu opłacała natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że mimo prowadzenia działalności gospodarczej nie wpłacała składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ nie była świadoma takiego obowiązku. Zaznaczyła, że w czasie gdy korzystała z urlopu wychowawczego zmieniły się przepisy w tym zakresie, o czym nie wiedziała. Swoje przekonanie co do tego, że prawidłowo wypełnia swoje obowiązki względem ZUS opierała na tym, że po 2000 r. dwukrotnie (9 maja 2003 r. i 10 maja 2005 r.) otrzymała z ZUS zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami. We wniosku strona wskazała ponadto, że samotnie wychowuje dwójkę dzieci, jej ojciec doznał udaru, matka przeszła ciężką operację neurochirurgiczną, a kilka miesięcy później ciężko zachorowała i była hospitalizowana, natomiast w czerwcu 2006 r. zginął tragicznie jej brat.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego do września 2000 r. oraz za listopad 2000 r. i grudzień 2001 r. (w kwocie 3.039,60 zł) wraz z odsetkami (4.177,- zł), składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2002 r. i marzec 2005 r. (17,80 zł) z odsetkami (11,- zł), a także składek na Fundusz Pracy za okres od lutego do września 2000 r. oraz za listopad 2000 r., styczeń 2001 r. i styczeń 2003 r. (215,69 zł) wraz z odsetkami (293,- zł). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że strona w 2006 r. z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała łączny dochód w wysokości ok. 32 tys. zł, była właścicielem działki położonej na terenie miasta Ł. o powierzchni 1,002 ha oraz właścicielem dwóch i współwłaścicielem trzech samochodów osobowych, w tym samochodu marki Nissan Murano Kombi z 2003 r. oraz KIA Carnival z 2006 r. Ponadto na podstawie deklaracji ubezpieczeniowych ustalił, że w lutym 2008 r. strona była zatrudniona w A z dochodem ok. 6 tys. zł brutto oraz w firmie B z dochodem ok. 280 zł brutto. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że strona miała możliwość wykonania ciążących na niej zobowiązań, a konsekwencji – że nie zachodziły przesłanki umorzenia należności z tytułu zaległych składek, o których mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zmianami), ani też podstawa do zastosowania art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Organ I instancji podkreślił, że ciężar udowodnienia przesłanek umorzenia, o których mowa w ww. przepisach, spoczywał na dłużniku, w którego prawnym interesie było udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej. Strona mimo, że była informowana o możliwości złożenia wyjaśnień odnośnie sytuacji materialnej i rodzinnej, z możliwości tej nie skorzystała. Odnosząc się do oświadczenia strony, iż zaległości w zapłacie składek były wynikiem jej niewiedzy, Zakład wskazał, że okoliczność ta nie miała wpływu na obowiązki ciążące na stronie z mocy prawa. Istnienie tych obowiązków zostało potwierdzone przez Sąd Najwyższy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt III UZP 2/06) oraz – już bezpośrednio w sprawie B. J. – przez Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik strony wniósł o jej zmianę przez ustalenie, że B. J. nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Pełnomocnik strony wskazał, że organ administracji nie miał podstaw do określania wysokości należnych składek w ww. zakresie skoro strona wszystkie należności z tego tytułu uregulowała już wcześniej, tj. w dniu 31 grudnia 2007 r. Wskazał, że powstanie zaległości nastąpiło bez winy strony, ponieważ działała ona w zaufaniu do treści zaświadczeń wystawianych przez ZUS o niezaleganiu z zapłatą należnych składek. Podniósł również zarzut przedawnienia ewentualnych odsetek od dochodzonej przez Zakład zaległości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych uzupełniająco ustaleń uzyskał m.in. informację, że strona, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała w 2007 r. łączny dochód w wysokości przekraczającej 107 tys. zł. Mimo wezwania do przedstawienia wyjaśnień dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej, nie wskazała jakiego rodzaju wydatki ponosi w związku z utrzymaniem domu, czy obsługą kredytów. Tym samym strona nie wykazała, że zasługuje na umorzenie ciążących na niej należności. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ II instancji uznał go za bezzasadny i powołał się na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. (II UZP 5/08), wydanej w tym przedmiocie.

W skardze na tę decyzję pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonej decyzji:

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że strona zalega z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, podczas gdy już z samego uzasadnienia decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji wynikało, że powyższe należności zostały w całości wpłacone w dniu 31 grudnia 2007 r.;

- błędne przyjęcie, że powstanie zaległości nastąpiło na skutek niewiedzy skarżącej, podczas gdy zadłużenie powstało jedynie z winy organu.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik strony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie wskazanych należności głównych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek od tych składek, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazał, że skarżąca przed wydaniem kwestionowanej decyzji pokryła w całości wszelkie należności z tytułu opisanych wyżej składek. Wobec tego utrzymanie w mocy decyzji określającej należności z tytułu tych składek pozbawione było podstaw faktycznych i prawnych. Pełnomocnik strony wskazał następnie, że w okresie od powstania zaległości do czasu ich ustalenia przez organ administracji, ZUS wielokrotnie wystawiał skarżącej zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami. Gdyby nie wystawiano tych zaświadczeń strona mogłaby dużo wcześniej uiścić składki. Zaległości powstały zatem bez jej winy, co oznacza, że strona nie powinna być obciążana obowiązkiem zapłaty odsetek od tychże zaległości.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zajęte w skardze, a ponadto podniósł zarzut przedawnienia w takim zakresie, w jakim został on powołany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie i uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, oddalił skargę w pozostałej części i zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz B. J. kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji prawidłowo ustalił fakty niezbędne do wydania rozstrzygnięcia oraz powołując się na przepisy regulujące instytucję umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych wywiódł, że nie zaistniały one w przypadku skarżącej. Ocena ta nie narusza prawa i nie wykracza poza granice wyznaczone zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie zachodzi bowiem ani całkowita nieściągalność należności, której przesłanki wymienia art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998r., ani też sytuacja powodująca, że ściągnięcie należności spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, wymienione w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Dlatego legalność decyzji w omawianej części nie budzi zastrzeżeń.

Zgoła odmienna sytuacja, jak stwierdził sąd, dotyczy odsetek od zaległości głównej. Odsetki stanowią sankcję dla dłużnika za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie, chociażby dłużnik nie popadł w zwłokę, oraz wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy wierzyciela. Jednak w rozpoznawanej sprawie organy administracji winny rozważyć możliwość umorzenia odsetek od zaległości w składkach ubezpieczeniowych nie tylko z uwzględnieniem wymienionych wyżej przepisów, lecz także pod kątem treści art. 8 kpa i art. 2 Konstytucji RP. W ocenie sądu rozważenia wymaga, czy odmowie umorzenia należności nie sprzeciwia się zasada zaufania do organów administracji oraz standardy demokratycznego państwa prawa.

W tej sytuacji organ ma obowiązek zbadać, czy odmowa umorzenia odsetek powstałych bez winy skarżącej, a wręcz na skutek błędnego stosowania prawa przez organ ubezpieczeniowy nie jest sprzeczna z zasadą zaufania do organów administracji i zasadą demokratycznego państwa prawa. O ile bowiem zasadą jest, że ujemne konsekwencje prawo administracyjne wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, niezależnie od winy osoby zobowiązanej to może okazać się, że zgodne ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufaniem do jego organów jest umorzenie odsetek od zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Jednak w związku z tym, że tego rodzaju rozważań zabrakło w zaskarżonej decyzji, to według sądu podlega ona uchyleniu w omawianej części. Omówiona wyżej kwestia winna stać się przedmiotem oceny organu II instancji, który po jej przeanalizowaniu będzie miał obowiązek wydania decyzji zawierającej jego stanowisko w tym zakresie.

Dalej sąd podkreślił, że odmienna jest sytuacja co do odsetek z tytułu zaległości w składkach z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczą one innych okresów (2005 rok), wobec czego powyższe wywody nie znajdują co do nich zastosowania.

Ponadto stwierdził, że nie jest zasadny zarzut przedawnienia należności z tytułu składek. W tej materii decydujące jest stanowisko zaprezentowane w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., zgodnie z którą dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych publikowaną OSNP 2009/1-2/17. Stanowisko to podzielił w pełni sąd w składzie rozpoznającym sprawę.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek od zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy . O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 206 cytowanej ustawy, miarkując wysokość kosztów zasądzonych na rzecz strony skarżącej wobec tego, że uwzględniona w wyroku część żądania stanowi około połowę wartości przedmiotu sporu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy pismem z dnia 7 lipca 2009 roku Prezes ZUS poinformował B. J. o konieczności przedłożenia dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniających umorzenie oraz o wejściu w życie z dniem 1.09.2009 r. art. 4 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. Nr 71, poz. 609). Kolejnym pismem z dnia 9.09.2009 r. B. J. została wezwana do wypowiedzenia się, w oparciu o które przepisy (art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13.10.1998 r. o s.u.s., czy art. 3 ustawy z dnia 24.04.2009 r.) wniosek ma być rozpoznany, na co nie było odpowiedzi.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r., podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych uzupełniająco ustaleń uzyskał m.in. informację, że strona, z tytułu umów o pracę, uzyskała w 2009 r. średni miesięczny dochód w wysokości przekraczającej 11 tys. zł brutto. Poza tym osiąga dochody z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej Mimo wezwania do przedstawienia wyjaśnień dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej, nie wskazała jakiego rodzaju wydatki ponosi w związku z utrzymaniem domu, czy obsługą kredytów. Tym samym strona nie wykazała, że zasługuje na umorzenie ciążących na niej należności. Biorąc natomiast pod uwagę zawarte w wyroku z dnia 26.03.2009 r. zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi organ podniósł, że w momencie składania przez zobowiązaną wniosku o wydanie zaświadczenia na podstawie dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych wynikających z danych zawartych we wniosku, ZUS nie miał obowiązku ani możliwości weryfikacji i kwestionowania zawartych w nich danych, postępowanie w tym zakresie ma charakter uproszczony i ogranicza się do zbadania, czy kwoty składek wykazane w deklaracjach rozliczeniowych i imiennych raportach miesięcznych istotnie zostały odprowadzone, ale wydanie zaświadczenia nie zamyka drogi i nie wyklucza uprawnienia do ewentualnej weryfikacji prawidłowości przyjętych przez podatnika podstaw wymiaru składek tym bardziej, że organowi przyznano uprawnienie do korygowania z urzędu błędów stwierdzonych w dokumentach związanych z ubezpieczeniami. Taka weryfikacja nastąpiła w związku z wnioskiem z dnia 4.12.2006 r. Organ stwierdził, że skoro odpowiedzialność za zapłatę składek nie jest uzależniona od winy, czy złej woli zobowiązanego, braku zapłaty nie usprawiedliwia błędna wykładnia przepisów nawet, gdy występuje po stronie organu, to podobnie nie powinno to wywierać skutków w zakresie zapłaty odsetek, szczególnie gdy uzależnione są one tylko od wystąpienia zwłoki, a ta przesłanka wystąpiła; nadto obowiązek właściwego stosowania prawa obciąża tak samo organ, jak i stronę.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że wnioskiem z dnia 28 września 2009 r. B. J. wystąpiła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 1.01.1999 r. do 9.07.2003 r. oraz opłaconych odsetek za zwłokę za w.w. okres w związku z nieopłaceniem w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od 19.04.2004 r. do 22.08.2004 r. – na podstawie art. 3 i 4 ustawy z dnia 24.04.2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. Nr 71, poz. 609), co oznacza, że powyższe należności zostaną jej umorzone z mocy powołanej ustawy.

Powyższa okoliczność w ocenie organu sprawia dodatkowo, że odmowa umorzenia odsetek nie stoi w sprzeczności z zasadą zaufania do organów administracji oraz nie narusza standardów demokratycznego państwa prawa.

W skardze na tę decyzję pełnomocnik strony zarzucił zaskarżonej decyzji:

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że strona zalega z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy podczas, gdy już z samego uzasadnienia decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 31 marca 2008 r. wynikało, że powyższe należności zostały w całości wpłacone w dniu 31 grudnia 2007 r.;

- błędne przyjęcie, że powstanie zaległości nastąpiło na skutek niewiedzy skarżącej podczas gdy zadłużenie powstało jedynie z winy organu;

- naruszenie art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. poprzez faktyczne pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczących zbadania, czy odmowa umorzenia odsetek powstałych bez winy skarżącej wręcz wskutek błędnego stosowania prawa przez organ ubezpieczeniowy nie jest sprzeczna z zasadami : zaufania do organów administracji i demokratycznego państwa prawa.

Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania z faktycznym uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 marca 2009 roku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie podniósł, że w dniu 11 grudnia 2009 roku na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 24.04.2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. Nr 71, poz. 609) i art. 83 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 11, poz. 74 z 2007 r. ze zm.) w związku z art. 4 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 24.04.2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. Nr 71, poz. 609) Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył B. J. :

- opłacone składki na ubezpieczenia społeczne i opłacone składki na Fundusz Pracy za okres od 19.04.2004 r. do 22.08.2004 r. ,

- opłacone odsetki za zwłokę za okres od 1.09.1999 r. do 8.02.2000 r. z tytułu nieopłacenia w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe,

- nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 9.02.2000 r. do 30.09.2000 r. oraz odsetki za zwłokę,

- zaliczył nadpłatę powstałą po umorzeniu w łącznej kwocie 5.308,32 zł na poczet zaległych składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące 11.2000 r. i 12.2000 r. w kwocie 122,80 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 600 zł, - zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące 05.2002 r. i 03.2005 r. w kwocie 17,80 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 17 zł, - zaległych składek na Fundusz Pracy za okres od 02.2000 r. do 09.2000 r., za 11.2000 r., 01.2001 r., 01.2003 r., 02.2003 r., 11.2005 r., 05.2009 r. w kwocie 215,72 zł oraz przyszłych składek w kwocie 4.402,00 zł.

Na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego wobec wydania decyzji z dnia [...] r. i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 208 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Po myśli art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono zbędne z przyczyn innych niż cofnięcie skargi lub śmierć strony.

Umorzenie postępowania administracyjnego oznacza przerwanie i zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągniecie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne.

Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia lub też na skutek zdarzeń, które zaistniały po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, ocena jego legalności jest zbędna.

W rozpoznawanej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości dalszego postępowania, rodzący konieczność jego umorzenia. Kluczowa dla niniejszego rozstrzygnięcia jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w Ł. z dnia [...] r. umarzająca B. J. :

- opłacone składki na ubezpieczenia społeczne i opłacone składki na Fundusz Pracy za okres od 19.04.2004 r. do 22.08.2004 r. ,

- opłacone odsetki za zwłokę za okres od 1.09.1999 r. do 8.02.2000 r. z tytułu nieopłacenia w terminie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe,

- nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 9.02.2000 r. do 30.09.2000 r. oraz odsetki za zwłokę,

- oraz zaliczająca nadpłatę powstałą po umorzeniu w łącznej kwocie 5.308,32 zł na poczet zaległych składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące 11.2000 r. i 12.2000 r. w kwocie 122,80 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 600 zł; zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące 05.2002 r. i 03.2005 r. w kwocie 17,80 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 17 zł; zaległych składek na Fundusz Pracy za okres od 02.2000 r. do 09.2000 r., za 11.2000 r., 01.2001 r., 01.2003 r., 02.2003 r., 11.2005 r., 05.2009 r. w kwocie 215,72 zł oraz przyszłych składek w kwocie 4.402,00 zł.

W tym samym dniu wydana została również decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddziału w Ł. umarzająca postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz opłaconych odsetek za zwłokę za okres od 01.01.1999 r. do 31.08.1999 r. i od 01.10.2000 r. do 9.07.2003 r. wobec bezprzedmiotowości postępowania spowodowanego tym, że w okresie od 01.01.1999 r. do 31.08.1999 r. B. J. nie prowadziła pozarolniczej działalności, w związku z czym nie zalegała ze składkami na ubezpieczenia społeczne, a w okresie od 1.04.1999 r. do 31.08.1999 r. i od 01.10.2000 r. do 09.07.2003 r. składki na ubezpieczenia społeczne były za skarżącą opłacane z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, co powodowało, że nie miała zaległości w ich zapłacie.

Obie te decyzje zostały doręczone stronie po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie.

W następstwie powyższego umorzenia opłaconych i nieopłaconych składek oraz opłaconych i nieopłaconych odsetek od nieopłaconych w terminie składek, które nastąpiło po wniesieniu skargi do WSA W Łodzi, ocena legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. stała się w ocenie strony zbędna. Sąd podziela powyższe stanowisko skarżącej. Wobec uzyskania przez skarżącą pozytywnej decyzji o umorzeniu, między innymi odsetek od zaległości z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz Funduszu Pracy za tożsame okresy oraz zaliczeniu nadpłaty powstałej po umorzeniu na poczet zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę oraz na poczet przyszłych składek, upadł przedmiot niniejszego postępowania, bowiem skarżąca uzyskała równolegle od tego samego organu, choć w innym postępowaniu i w oparciu o inne przepisy, satysfakcjonującą skarżącą decyzję dotyczącą tego samego zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Ponieważ na mocy art. 239 pkt. e) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a w rozpatrywanej sprawie strona uiściła wpis w wysokości 310 zł, to stosownie do przepisu art. 225 p.p.s.a. sąd postanowił zwrócić jej uiszczony ale nienależny wpis w w.w. wysokości, natomiast nie zasądził na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, bowiem w ocenie sądu nie zachodzą ku temu podstawy ani z mocy powołanego przez pełnomocnika skarżącej art. 208 p.p.s.a., ani z mocy innego przepisu. Przepis art. 208 p.p.s.a. stanowi, że niezależnie od wyników sprawy sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów w całości lub w części wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. W niniejszej sprawie brak podstaw do twierdzenia, że organ postępował w sposób niesumienny lub niewłaściwy. Nie zachodzi również przesłanka z art. 201 p.p.s.a., bowiem umorzenie postępowania nie nastąpiło wskutek samokontroli i uwzględnienia skargi przez organ przed rozpoczęciem rozprawy; uwzględnienie wniosku skarżącej nastąpiło w odrębnym postępowaniu i w oparciu o inne przepisy niż te, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji należało uznać, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) i ich zwrot nie należy się skarżącej.

J.Z.