Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 441/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2, art. 52 ust. 1 pkt 1, art. 41b ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz 486
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 59 par. 1 pkt 2, art. 59 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant Pomocnik sekretarza Agnieszka Liberda - Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 października 2009 r. sprawy ze skargi K. R. U. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku R. R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 marca 2006 r. nr [...] wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny we W. Placówkę Terenową w L. na kwotę [...] zł. Organ egzekucyjny wskazał, że dochodzone należności uległy przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.), co skutkuje niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej. W podstawie prawnej organ powołał art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu przywołał także art. 29 § 1 tej ustawy.

Na postanowienie organu I instancji wierzyciel złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje organowi egzekucyjnemu legitymacji do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zatem również do badania przedawnienia tego obowiązku. Czynności podejmowane przez organ egzekucyjny w trybie powołanego przepisu obejmują bowiem badanie wniosku o wszczęcie egzekucji tylko pod względem formalnym, czy tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, czy zostało doręczone upomnienie. Ponadto wierzyciel wskazał, że z uregulowań zawartych w art. 59 powołanej ustawy wynika, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku

z wygaśnięciem zobowiązania może nastąpić wyłącznie na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ za niezasadne uznał twierdzenie wierzyciela, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z wygaśnięciem zobowiązania może nastąpić tylko na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. W tym zakresie organ powołał art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r., zgodnie z którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Organ podkreślił, że w uzasadnieniu zażalenia wierzyciel powołał się natomiast na treść art. 59 § 4 wskazanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2004 r.,

a zatem nie mającym zastosowania w niniejszej sprawie. Pomimo, że przepis art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje organowi egzekucyjnemu uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jednak art. 59 § 1 tej ustawy nakłada na organy egzekucyjne obowiązek umorzenia postępowania w przypadku zaistnienia przedawnienia czy wygaśnięcia zobowiązania, na każdym jego etapie. Wynika to z brzmienia art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy, zgodnie z którymi postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, a także jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Zawarty w art. 59 § 1 zwrot "postępowanie egzekucyjne umarza się" nie oznacza dowolności, lecz obowiązek podjęcia tej czynności wobec stwierdzenia wymienionych w tym przepisie okoliczności.

Odnosząc się do terminu przedawnienia, organ zaznaczył, że zgodnie z art. 41b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 294 ze zm.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Składki na ubezpieczenie opłaca się co kwartał, przy czym stosownie do art. 40 ustawy płatność przypada ostatniego dnia pierwszego miesiąca danego kwartału. Organ wskazał, że termin przedawnienia należności z tytułu składek na rzecz KRUS ulegał zmianom. Przepis art. 41b w obecnej treści obowiązuje od dnia 2 maja 2004 r., a wprowadzony został przepisem art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873). Przed dniem 2 maja 2004 r., na mocy art. 52 ustawy, do ustalenia długości terminu przedawnienia miały odpowiednie zastosowanie przepisy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), stanowiące w art. 30 ust. 1,

że zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat licząc od końca roku,

w którym upłynął termin płatności podatku. Uregulowanie to zostało zastąpione od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Wobec powyższego, byt prawny należności z tytułu składek powstałych przed dniem 2 maja 2004 r. winien być każdorazowo oceniany w płaszczyźnie przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 70 § 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia

1 stycznia 2003 r., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, z wyjątkiem przypadków, gdy bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Przepisami ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw,

od dnia 1 stycznia 2003 r. wprowadzono zmianę, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego,

o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.

Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie w tytule wykonawczym wierzyciel wskazał, że skierowane do egzekucji składki dotyczą II, III i IV kwartału1996r. Wobec powyższego zobowiązania uległy przedawnieniu z upływem 5 lat licząc od końca roku w którym upłynął termin ich płatności, a zatem z końcem roku 2001. Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne i prawne, egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu i w konsekwencji nie podlega przymusowemu ściągnięciu należność

w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z tym organ egzekucyjny zasadnie orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo organ zaznaczył, że konieczność dokonywania szerokiej interpretacji dopuszczalności egzekucji wynika również z uregulowań zawartych w art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela za szkody wyrządzone niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie zatem kontynuowanie egzekucji mogłoby skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą organu egzekucyjnego lub wierzyciela.

Na postanowienie organu II instancji Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa we W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca Placówka zarzuciła naruszenie:

- art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i funkcjonowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie;

- art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie;

- art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wskazuje

10-letni termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne;

- art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 294 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie;

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że zobowiązanie uległo przedawnieniu i podlega umorzeniu;

- art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego błędne zastosowanie;

- art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że bezspornym w niniejszej sprawie jest,

iż wystawiony w dniu 1 marca 2006 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego tytuł wykonawczy nr W/27/14/06 obejmuje składki na ubezpieczenie społeczne rolników za II, III i IV kwartał 1996 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.

W ocenie strony skarżącej, w kwestii przedawnienia przedmiotowych składek zastosowanie mają: 1) art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne oraz 2) art. 35 ust. 3 ustawy z dnia

25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zgodnie

z którym, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna.

Skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia rozpoczął bieg z dniem 1 maja 1996 r. Przerwany został natomiast pismem z dnia

29 grudnia 2000 r., w którym R. R. został poinformowany o wysokości zadłużenia oraz o możliwości dochodzenia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło zatem z chwilą doręczenia powiadomienia w dniu 11 stycznia 2001 r. Natomiast postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 25 stycznia 2006 r. i z tą datą nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia.

Strona wskazała, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, 10-letni termin przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który został wprowadzony z dniem 1 stycznia 2003 r. znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem

1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu zgodnie

z obowiązującymi przepisami. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się, że brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza,

iż przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym.

Odnosząc się do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów Ordynacji podatkowej, skarżąca wskazała na art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który do należności z tytułu składek nakazuje stosować odpowiednio tylko te przepisy Ordynacji podatkowej, które są wyczerpująco w nim wymienione. Ponadto art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników odsyła w sprawach nieuregulowanych w ustawie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, natomiast do składek na ubezpieczenie społeczne odsyła do wyczerpująco wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej. Strona podkreśliła,

że wskazane przepisy prawne nie wymieniają art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej,

jako mającego zastosowanie do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Błędne jest zatem powoływanie się przez organ na powyższy przepis.

Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyrok z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt I UK 72/05, z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I UK 147/07, z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I UK 37/07, z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt II UK 116/06, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt III UK 60/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt III AUa 480/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2425/06.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej przez podmiot nie będący stroną. Organ wskazał, że stroną postępowania jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w L., natomiast skargę wniosła Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa we W.

Odnosząc się do zarzutów merytorycznych organ wniósł o oddalenie skargi. Podał, że nawet przyjmując przepisy powołane przez skarżącą, zobowiązanie objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu. W niniejszej sprawie, tytuł wykonawczy obejmuje składki na ubezpieczenie społeczne rolników za II, III i IV kwartał 1996. Od dnia wymagalności tych należności upłynęło 10 lat, zaś podjęte przez wierzyciela czynności nie przerwały skutecznie biegu terminu przedawnienia. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że doręczenie upomnienia spowodowało przerwanie biegu przedawnienia.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2009 r. skarżąca wskazała, iż wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w B. o odrzucenie skargi jest niezasadny albowiem na podstawie

§ 27 ust. 3 Regulaminu Organizacyjnego Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B., Placówka Terenowa we W. wykonuje dodatkowe zadania na rzecz wymienionych placówek terenowych, w tym również na rzecz Placówki Terenowej w L. Do zadań tych na podstawie § 31 ust. 2 Regulaminu należy również zabezpieczenie zastępstwa sądowego.

Pismem z dnia 8 września 2009 r. skarżąca powołując się ponownie na § 31

ust. 2 Regulaminu Organizacyjnego Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. podała, że posiada umocowanie do występowania przed sądami w imieniu i na rzecz pozostałych placówek terenowych wymienionych w § 27 ust. 3 wskazanego Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

I. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zagadnienia dopuszczalności wniesienia skargi przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa we W., gdy wierzycielem jest Placówka Terenowa w L. Należy podać, iż na podstawie art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników minister właściwy do spraw rozwoju wsi, w drodze zarządzenia,

po zasięgnięciu opinii Rady Rolników, nadaje Kasie statut, określając w nim wewnętrzną organizację Kasy. W oparciu o przywołaną delegację ustawową Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał zarządzenie Nr 10 z dnia 30 maja 2008r. w sprawie nadania statutu Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. MRiRW

z 2008r. Nr 10, poz. 12). Na podstawie § 4 ust. 4 Statutu stanowiącego załącznik do tego zarządzenia "Organizację wewnętrzną oraz szczegółowy zakres zadań komórek organizacyjnych, o których mowa w ust. 3, określa Prezes w regulaminie organizacyjnym Kasy."

Oddziały regionalne oraz podlegające im placówki terenowe są jednostkami organizacyjnymi Kasy służącymi do bezpośredniej realizacji zadań z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników oraz innych zadań powierzonych Kasie do realizacji na podstawie odrębnych przepisów (§ 5 ust. 1)

Oddziały regionalne obejmują swym zasięgiem działania obszar poszczególnych województw (§5 ust. 2).

Prezes tworzy, przekształca i znosi oddziały regionalne i placówki terenowe, w drodze zarządzenia, po zasięgnięciu opinii Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników (§ 5 ust. 4).

Prezes określa, w drodze zarządzenia, organizację wewnętrzną oraz szczegółowy zakres zadań oddziałów regionalnych i placówek terenowych, a także terytorialny zasięg działania placówek terenowych obejmujących obszar jednej lub większej liczby gmin (§5 ust. 5).

Prezes może powierzyć wykonywanie niektórych zadań, o których mowa w ust. 1, oddziałowi regionalnemu lub placówce terenowej bez względu na jej właściwość terytorialną (§ 5 ust. 6).

Z powyższych postanowień wynika, że wykonywanie zadań przez poszczególne placówki terenowe KRUS może nie pokrywać się z ich podstawową właściwością terytorialną.

Na postawie § 2 ust. 3 i § 4 ust. 4 ww. Statutu Prezes KRUS wydał zarządzenie nr 134 w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Stosownie natomiast do § 28 ust. 4 tego Regulaminu zostało wydane Zarządzenie Nr 1/09 Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. z dnia 2 stycznia 2009r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Organizacyjnego Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. Zgodnie z § 27 ust. 3 Regulaminu Organizacyjnego Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B., Placówka Terenowa we W. wykonuje dodatkowe zadania na rzecz wymienionych placówek terenowych, w tym również na rzecz Placówki Terenowej w L. Do zadań tych na podstawie § 31 ust. 2 Regulaminu należy również zabezpieczenie zastępstwa sądowego.

Zauważyć należy, iż pismem z dnia 8 września 2009 r. skarżąca powołując się ponownie na § 31 ust. 2 ww. Regulaminu podniosła, że posiada umocowanie do występowania przed sądami w imieniu i na rzecz pozostałych placówek terenowych wymienionych w § 27 ust. 3 wskazanego Regulaminu. Przedłożone pełnomocnictwo do występowania przed tut. Sądem zostało udzielone przez Prezesa KRUS, a nie kierownika Placówki Terenowej we W. W konsekwencji powyższych regulacji należy stwierdzić, że wniesiona skarga nie podlega odrzuceniu wbrew stanowisku organu.

II. Przechodząc do merytorycznego zagadnienia należy podnieść,

że w analizowanej sprawie kwestią sporną jest przedawnienie należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników za okres II, III i IV kwartał 1996r.

W ocenie skarżącej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, do należności tych zastosowanie znajduje dziesięcioletni okres przedawnienia, w związku z czym mogą być one przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu egzekucyjnego, do tego rodzaju należności zastosowanie znajduje pięcioletni okres przedawnienia, wobec czego należności te już się przedawniły z końcem 2001r. i postępowanie egzekucyjne w tym zakresie należy umorzyć.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia ma treść

art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 1993r. Nr 71, poz. 342 ze zm.). Przepis ten

w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 1997r. stanowił, że w sprawach nie uregulowanych w ustawie do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych.

Na mocy ustawy z dnia 12 września 1996r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. Nr 124, poz. 585 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1997r.

w życie weszło nowe brzmienie tego przepisu, zgodnie z którym: w sprawach nie uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, a ponadto: do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Kolejna zmiana treści art. 52 ust.1 pkt 1 ustawy

o ubezpieczeniu społecznym rolników weszła w życie z dniem 2 maja 2004r., kiedy na mocy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873 ze zm.) nadano temu przepisowi następujące brzmienie: "W sprawach nieuregulowanych

w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto: do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 62 § 1 i 5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 75 § 2 pkt 1 lit. c), art. 77 § 1 pkt 2, art. 77b § 2 i 4, art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. a) i § 4, art. 79 § 2 pkt 3, art. 91, art. 97 § 1,

art. 97a, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 7, art. 100 § 1, art. 101 § 1, art. 105, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, § 1a i § 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2 i § 3, art. 111

§ 1-4 i § 5 pkt 1, art. 112 § 1 pkt 1 i 2, § 3, § 4 pkt 2 i § 5-7, art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa...".

Stosowne przepisy o zobowiązaniach podatkowych, do których odwołuje się art. 52 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników zawarte były kolejno:

do 31 grudnia 1997 r. w ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), a od 1 stycznia 1998 r.

w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Obie powołane powyżej ustawy odpowiednio w art. 30 ust. 1 i art. 70 § 1 przewidywały pięcioletni okres przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Dopiero więc zmiana art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która weszła w życie z dniem 2 maja 2004r. zawęziła zakres zastosowania przepisów

o zobowiązaniach podatkowych do składek na ubezpieczenia społeczne jedynie do ściśle wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej. W szczególności w wyczerpującym wyliczeniu przepisów Ordynacji podatkowej, mających zastosowanie do składek,

nie wskazano art. 70 Ordynacji podatkowej stanowiącego o okresach przedawnienia. Wyłączenie z zakresu zastosowania do składek na ubezpieczenia społeczne rolników, regulacji dotyczących zobowiązań podatkowych odnoszących się do kwestii przedawnień, spowodowane było bezpośrednim uregulowaniem tego zagadnienia

w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdzie na mocy art. 1 ww. ustawy

z dnia 2 kwietnia 2004r. dodano do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

art. 41b, którego ust. 1 stanowi, że należności z tytułu składek, z zastrzeżeniami przewidzianymi w następnych ustępach, ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Powyższego wyłączenia dotyczącego zasad przedawnienia określonych

w przepisach o zobowiązaniach podatkowych - w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne rolników - nie sposób wyinterpretować z wyżej wskazanej treści art. 52 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznym rolników w brzmieniu obowiązującym przed 2 maja 2004r.

W szczególności nie można uznać, że stosowne przepisy w zakresie zobowiązań podatkowych w stosunku do składek na ubezpieczenia miały zastosowanie jedynie wówczas, jeżeli określone zagadnienie (w tym przypadku liczenie okresów przedawnień) nie było uregulowane w przepisach o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Na wyłączenie przepisów o zobowiązaniach podatkowych regulujących kwestię przedawnień nie wskazuje bynajmniej użycie w treści art. 52 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników partykuły "ponadto"- która zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN - oznacza jedynie: "partykułę nawiązującą do poprzedniego kontekstu i wprowadzającą nową informację na omawiany już temat". Samo użycie tej partykuły nie pozwala na przyjęcie, że w przypadku składek na ubezpieczenie, odesłanie do przepisów o zobowiązaniach podatkowych dotyczy ograniczonego zakresu spraw, skoro ustawodawca do 2 maja 2004r. na takie ograniczenie nie wskazał.

Użycie partykuły "ponadto" nie stanowi więc o tym, że odesłanie do przepisów

o zobowiązaniach podatkowych następuje wyłącznie w przypadkach nieuregulowanych w przepisach o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, ale że względu na brak zawężenia zakresu odesłania do przepisów o zobowiązaniach podatkowych, uznać należy, że do składek na ubezpieczenia społeczne stosowało się przepisy

o zobowiązaniach podatkowych w zakresie w jakim istniał brak w tym przedmiocie regulacji w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Za wyżej dokonaną wykładnią treści przepisów dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników przemawia również okoliczność, że ograniczenie, w stosunku do składek, zakresu zastosowania przepisów

o zobowiązaniach podatkowych nastąpiło dopiero wówczas, gdy kwestia przedawnień została uregulowana bezpośrednio w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wobec powyższego uznać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej nowelizacja

art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dokonana z dniem

1 stycznia 1997 r. na mocy art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 124, poz. 585 ze zm.) nie wywołała skutku w postaci zastosowania do oceny przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników, regulacji zawartych w ustawie z dnia

25 listopada 1986 o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 1989 r., nr 25, poz. 137 ze zm.), a następnie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.).

W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w stanie prawnym obowiązującym zarówno przed końcem 1996 r., jak i od 1 stycznia 1997 r. do 2 maja 2004 r., na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników do składek na ubezpieczenie społeczne rolników zastosowanie miały odpowiednie przepisy o zobowiązaniach podatkowych (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2007r., sygn. akt I SA/Po 199/07).

Bezsporne w sprawie pozostaje, że terminy płatności składek na ubezpieczenia społeczne rolników na które w przedmiotowej sprawie wystawiony został tytuł wykonawczy upłynęły w 1996r.

Zgodnie z obowiązującym do końca 1997r. art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat - licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku (ust.1). Bieg przedawnienia przerywa się przez odroczenie terminu płatności, rozłożenie zaległości na raty oraz przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został zawiadomiony (ust. 2).

Nie ulegają przedawnieniu zaległości podatkowe zabezpieczone na nieruchomości. Jednakże po upływie terminu określonego w ust. 1 zaległości te mogą być egzekwowane tylko z tej nieruchomości (ust.4).

Podobnie obowiązujący od 1 stycznia 1998r. art. 70 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2002r. stanowił, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się

z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (§1). Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony (§3).

Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko

z przedmiotu hipoteki (§6).

Z powyższych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych i Ordynacji podatkowej wynika, iż bieg terminu przedawnienia przerywała m.in. pierwsza czynność egzekucyjna, o której podatnik został powiadomiony (od 01 stycznia 2003r. – zastosowanie środka egzekucyjnego). Za taką czynność egzekucyjną (a tym bardziej za środek egzekucyjny) nie można natomiast uznać skierowania do zobowiązanego przypomnienia o zaległych składkach, w którym został poinformowany o wysokości zadłużenia oraz o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w razie dalszej zwłoki w zapłacie należności. Czynnością egzekucyjną byłoby niewątpliwie doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a nie upomnienia, czy informacji o zagrożeniu egzekucją.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że składki na ubezpieczenia społeczne będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego w analizowanej sprawie uległy przedawnieniu przed dniem 2 maja 2004 r., a więc nie ma do nich zastosowania dziesięcioletni okres przedawnienia, który z tym dniem zaczął obowiązywać na mocy art. 41b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przedłużenie terminu do 10 lat może bowiem dotyczyć tylko tych należności, które nie uległy przedawnieniu do momentu jego wejścia w życie. W analizowanej sprawie nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniły się najpóźniej z końcem 2001r. Tym samym nowelizacja ustawy,

która weszła w życie z dniem 2 maja 2004 r. nie mogła znaleźć zastosowania w ich przypadku.

Powyższa interpretacja art. 52 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zgodna z interpretacją, której dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

5 kwietnia 2005r. sygn. akt I UK 233/04 (publ. OSNP 2006 /1-2/27). Sąd Najwyższy postawił następującą tezę: stosownie do art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), do składek na ubezpieczenie społeczne rolników odpowiednie zastosowanie miały kolejno: przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), następnie od 1 stycznia

1998 r. - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jednolity tekst:

Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), natomiast od 2 maja 2004 r. - przepisy ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w brzmieniu określonym w art. 1 pkt 45 ustawy z dnia 2 kwietnia

2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873 ze zm.).

Pogląd ten następnie został podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 13 listopada 2008r., sygn. akt II FSK 1571/07, w którym Sąd stwierdził, że "użycie w art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 1993 r., nr 71, poz. 342 ze zm.) w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia

12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U.

nr 124, poz. 585 ze zm.), wyrażenia "a ponadto" oznaczało, że do składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie miał w okresie do dnia 2 maja 2004 r. zastosowania art. 35 ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 25, poz. 137 ze zm.) regulujący zagadnienie przedawnienia."

Mając na uwadze powyższe należało - jak uczynił to organ egzekucyjny - umorzyć postępowanie egzekucyjne w sprawie, gdyż nie występował już obowiązek, który uzasadniałby podjęcie i skuteczne prowadzenie egzekucji administracyjnej. Wynika to z brzmienia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, zgodnie z którymi postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Ponadto, stosownie do art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne.

W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia jednej

z podstawowych zasad postępowania, tj. zasady praworządności wynikającej z art. 6 Kpa, na podstawie którego "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa." W ocenie tut. Sądu wydane postanowienia organu I oraz II instancji są zgodne z przepisami prawa, a ponadto mają oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co wyżej wykazano.

Nie doszło również do naruszenia zasady czynnego udziału strony

w postępowaniu administracyjnym wynikającej z art. 10 Kpa, które skutkowałoby wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Prawidłowo organ podał w odpowiedzi na skargę, że strona nie wykazała na czym miałoby polegać niedopełnienie przez organ obowiązków w powyższym zakresie, jakiej czynności procesowej nie mogła ona dokonać, jakiego dowodu istotnego dla sprawy uniemożliwiono jej przedstawienia, czy powołania się przed organem.

Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

H. Adamczewska – Wasilewicz Z. Pietrasik E. Kruppik – Świetlicka