Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 831/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 153, art. 174 pkt 2, art. 184, art. 190, art. 193, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 38, art. 153, art. 212 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 950
law: Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1683/16 w sprawie ze skargi [A.] w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem prawa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [A.] w S. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada

2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1683/16, po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę [A.] w S. (dalej: [A.]) na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej jako KNF; Komisja) z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem prawa.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. KNF, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), w pkt 1. uchyliła w całości własną decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. o nałożeniu na [A.] kary pieniężnej 500 000 zł, i orzekając co do istoty sprawy w pkt 2., na podstawie art. 212 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja

2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 950 ze zm.; dalej: u.d.u.), nałożyła na [A.] karę pieniężną 400 000 zł za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. w związku z wyznaczeniem składki w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków [X.]. Uznała, że przy ustalaniu składki na ubezpieczenie depozytów [A.] naruszyło art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. poprzez skalkulowanie składki w wysokości nieadekwatnej do ponoszonego ryzyka. Ponadto [A.] przyjmowało do ubezpieczenia każdą [X.], nawet bez badania sprawozdań finansowych ubezpieczanych przez nią podmiotów. Zdaniem Komisji, stwierdzone nieprawidłowości zagrażały podstawowej wartości związanej z działalnością zakładu ubezpieczeń jaką jest zdolność do wypłacania należnych świadczeń (art. 202 ust. 2 pkt 1 u.d.u.). KNF stwierdziła, że zasada dopasowania wysokości składek do ponoszonego ryzyka jest fundamentalną zasadą w działalności ubezpieczeniowej, a nieprawidłowości w tym zakresie dotykają istoty interesów klientów, tj. możliwości skutecznego dochodzenia od zakładu ubezpieczeń roszczeń wynikających z umów ubezpieczenia. W ocenie Komisji, charakter zagrożeń dotyczących [A.] i jego klientów w zaistniałej sytuacji wymagał zastosowania sankcji finansowej. Podstawę wyliczenia kary pieniężnej stanowiła wartość składki przypisanej brutto zakładu ubezpieczeń, która zgodnie z danymi zawartymi w kwartalnym sprawozdaniu finansowym [A.], sporządzonym według stanu na 31.12.2013 r., wyniosła 269.662.000 zł. W związku z tym maksymalna kara pieniężna mogła wynieść 1.348.310 zł (269.662.000 zł x 0,5 % = 1.348.310 zł). Ponownie rozpoznając sprawę Komisja uwzględniła zakaz z art. 139 k.p.a. i dokonała miarkowania kary uznając, że nałożenie kary pieniężnej 400 000 zł skutecznie przymusi [A.] do przestrzegania w przyszłości przepisów prawa i wyznaczania składki ubezpieczeniowej na zasadach określonych w art. 18 cyt. ustawy, zabezpieczając w ten sposób interesy chronione przez organ nadzoru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1504/14 uwzględnił skargę [A.] i uchylił decyzję Komisji z dnia [...] marca 2014 r. w pkt 2 oraz stwierdził, że decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu. Z inicjatywy KNF wyrok został poddany kontroli kasacyjnej i uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2016 r. o sygn. akt II GSK 261/15 (dostępny w CBOSA), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. NSA zakwestionował oparcie meritum rozstrzygnięcia Sądu na treści art. 153 u.d.u. W ocenie sądu kasacyjnego z art. 18 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy wynika zupełny zbiór kryteriów kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej, a przepis ten nie odwołuje się do kryterium formy organizacyjnej towarzystwa ubezpieczeniowego.

Ponownie rozpoznając sprawę WSA, odwołując się do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał się za związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA w powyższym wyroku i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę [A.], bowiem zaskarżona decyzja jest, jak ocenił zgodna z prawem.

Zdaniem Sądu z wiążącego w tej sprawie wyroku NSA w istocie wynika, iż organ w wydanej decyzji prawidłowo zinterpretował treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną kontrolowanych rozstrzygnięć, a także iż nieprawidłowe było poprzednie stanowisko WSA, zgodnie z którym Komisja powinna była, przy ocenie prawidłowości stosowanej przez [A.] metody kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej, uwzględnić komplementarny charakter art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 153 u.d.u. i uwzględnić rentowność i kondycję finansową towarzystwa ubezpieczeniowego oraz jego formę organizacyjną. WSA odwołał się do wykładni art. 18 ust. 1 i 2 dokonanej przez NSA i stwierdził, że w tych okolicznościach prawnych rozstrzygnięcie KNF jest prawidłowe. Uznając za zupełny zbiór kryteriów kalkulacji wysokości składki przez towarzystwo ubezpieczeniowe, którego działalność w obszarze ubezpieczeń gospodarczych nie uwzględnia odrębności organizacyjnej czy zakresu (specyfiki) prowadzonej działalności w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków [X.], nie można w ocenie Sądu stwierdzić, aby organ zastosował niewłaściwy przepis prawa, w sytuacji gdy doszedł do wniosku, że zostały naruszone obowiązujące ubezpieczyciela zasady kalkulacji wysokości stawek, określone w art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u.

W kwestii podniesionych przez skarżącego zarzutów kwestionujących dokonane w tym zakresie przez organ ustalenia, w wyniku przeprowadzonej analizy kalkulacji wysokości składki oraz braku opinii niezależnego biegłego (aktuariusza) Sąd zauważył, że organ w swoich decyzjach wskazał jakie założenia (metodę) przyjął do szacowania wysokości składki oraz wykazał ryzyka ubezpieczeniowe, których nie uwzględnił skarżący, w tym w szczególności brak zbadania stanu finansowego poszczególnych [X.], ze względu na występujące w praktyce przypadki ujemnych kapitałów własnych takich podmiotów, co powodowało istotne zagrożenie bezpieczeństwa depozytów członków [X.] w przypadku niewypłacalności. Organ wyjaśnił przy tym powody braku uwzględnienia w tym zakresie wyników tzw. raportu M. (o co wnosił skarżący), wskazując szczegółowo na błędy metodologiczne przyjętej kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej.

Odnosząc się do zarzutu braku powołania niezależnego biegłego, który mógłby zweryfikować dokonane ustalenia (szacunki) organu, w tym poprzez symulacje upadłości poszczególnych [X.] Sąd pokreślił, że także w tym zakresie wypowiedział się NSA w przywołanym wyżej wyroku oraz cytowanym w nim orzecznictwie, wskazując na kompetencje KNF jako specjalnego organu powołanego do nadzoru nad rynkiem finansowym, którego uprawnień w tym obszarze nie można zastąpić opinią biegłego, gdyż taki status de facto organ ten posiada. Potwierdzeniem tego faktu jest okoliczność przeprowadzenia w rozpoznawanej sprawie badania (szacunku) wysokości należnej składki ubezpieczeniowej depozytów członków [X.] przez pracowników ww. organu, posiadających uprawnienia aktuariuszy.

Jak znaczył Sąd, w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów w przedmiocie działalności ubezpieczeniowej, KNF na podstawie art. 212 ust. 1 cyt. ustawy może m.in. nakładać kary pieniężne w granicach określonych w pkt 2 tego przepisu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wysokość kary pieniężnej nałożonej na [A.] z tytułu stwierdzonego naruszenia prawa nie przekraczała ustalonego limitu, a ponadto została zmniejszona w II instancji, z uwagi na zmianę stanu faktycznego (wypowiedzenia przez skarżącego umów ubezpieczenia naruszających prawo) oraz otoczenia prawnego. Sąd uznał, że nie ma to jednak wpływu na stwierdzone naruszenie przepisów o działalności ubezpieczeniowej przez skarżącego, zaś organ w przekonujący sposób przedstawił i uzasadnił powody oraz celowość wymierzenia kary, przy czym nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargą kasacyjną [A.] domagało się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznania skargi albo w przypadku uznania przez NSA, że istota sprawy nie została należycie wyjaśniona, uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 190 p.p.s.a.:

a) poprzez brak zastosowania się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 126/15), w szczególności w zakresie wykładni art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., w odniesieniu do którego w wyroku NSA zawarto obszerne, szczegółowe i precyzyjne wytyczne dotyczące standardów, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku WSA; oraz

b) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku dokonał wykładni prawa przesądzającej, że działanie KNF w przedmiotowej sprawie było zgodne z przepisami prawa, w tym z art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej;

2. art. 153 i art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania się przez WSA do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku NSA, w szczególności w zakresie wytycznych NSA dotyczących niezbędnych elementów oraz standardów uzasadnienia wyroku WSA;

3. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku WSA jedynie lakonicznych i ogólnych stwierdzeń dotyczących podstaw wydania takiego rozstrzygnięcia przez WSA, bez należytego opisania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, spełniającego standardy określone w przytoczonym przepisie oraz umożliwiającego kontrolę rozstrzygnięcia WSA;

II. prawa materialnego:

1. art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że metoda kalkulacji składek przyjęta przez [A.] była niezgodna z zasadami określonymi w przepisach;

2. art. 38 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym nieuwzględnieniu okoliczności, że działalność [A.] jest oparta na zasadzie wzajemności i nie jest nastawiona na osiąganie zysku, co ma istotny wpływ na sposób ustalania składek ubezpieczeniowych przez [A.];

3. art. 212 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki niezbędne dla nałożenia kary pieniężnej na [A.].

Komisja nie udzieliła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 26 kwietnia 2017 r. pełnomocnik KNF wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega oddaleniu.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem, ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji uznał za zgodną z prawem decyzję Komisji Nadzoru Finansowego nakładającą na [A.] karę pieniężną za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. ze względu na wadliwe, bo nieuwzględniające ryzyka ubezpieczeniowego, skalkulowanie stawki ubezpieczeniowej.

Zasadnicze zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wywiedzione zostały z art. 190 p.p.s.a. i dotyczą głównie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nie zastosował się do dokonanej przez NSA wykładni tego przepisu i sporządził uzasadnienie w sposób nieodpowiadający zasadom określonym wskazanym przepisem procesowym, obszernie przez sąd kasacyjny omówionym. Nadto wyrok sądu kasacyjnego nie zawiera wykładni art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.d.u.

Odpowiadając na ten zarzut, należy przypomnieć, że uwzględnienie skargi kasacyjnej z uwagi na naruszenie przez sąd administracyjny przepisu prawa procesowego może nastąpić wyłącznie wówczas, jeśli naruszenie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym wykazanie możliwego wpływu obciąża wnoszącego skargę kasacyjną. Dodać trzeba, że art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi dla sądu orzekającego dyrektywę odnośnie do prawidłowego konstruowania uzasadnienia; ma ono zawierać zwięzłe, a więc możliwie krótkie, choć rzeczowe, przedstawienie stanu faktycznego, podniesionych w skardze zarzutów i stanowiska pozostałych stron postępowania, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Podkreślić też należy, że prezentowany przez sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny musi uwzględniać wszystkie rozstrzygnięcia zapadłe w toku postępowania sądowoadministracyjnego w danej sprawie. Objaśniając sens wykładanej normy powiedzieć można, że uzasadnienie ma umożliwiać stronom postępowania, ale również – w razie wniesienia skargi kasacyjnej – sądowi kasacyjnemu zapoznanie się z przesłankami jakie kierowały sądem, który w stwierdzonym stanie faktycznym i prawnym podjął określonej treści rozstrzygnięcie. Jeśli uzasadnienie orzeczenia nie spełnia owych wymogów zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może okazać się skuteczny. Uwzględnienie skargi kasacyjnej zbudowanej ze względu na naruszenie omawianego przepisu może nastąpić w razie istotnych braków stanu faktycznego lub niedostatków w zakresie jego oceny czy wreszcie wykluczających się wniosków (patrz wyroki NSA: z dnia 27 września 2007 r. o sygn. akt II FSK 9/07, z dnia 3 marca 2008 r. o sygn. akt II OSK 154/07, z dnia 24 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1799/12, z dnia 10 lipca 2014 r. o sygn. akt I GSK 191/13; dostępne w CBOSA). Na wszystkie te kwestie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r., którym Sąd I instancji był związany na zasadzie określonej art. 190 p.p.s.a. i którego to przepisu – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie [A.] – nie naruszył w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.

Kontrolowany we wskazanym przez wnoszącego skargę kasacyjną zakresie wyrok nie jest obciążony żadną z wymienionych wyżej wad, mimo że rozważania Sądu cechuje pewna skrótowość, wynikająca – jak pokazuje lektura uzasadnienia – z faktu związania oceną prawną poczynioną przez Naczelny Sąd Administracyjny i z przekonania WSA, iż ocena sporu zaistniałego wskutek złożonej skargi musi prowadzić – ze względu na dokonaną przez NSA wykładnię art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. i niepodważone elementy stanu faktycznego – do jej oddalenia. To przekonanie Sądu I instancji znajduje pełne uzasadnienie w świetle wszystkich okoliczności sprawy, na które złożyły się nie tylko pogląd NSA, lecz również pierwotne stanowisko WSA w tej części, która nie została zakwestionowana. WSA przyjął jako punkt wyjścia swoich rozważań, że zastrzeżenia KNF wobec skarżącego [A.], ustalania przez nie wysokości składek w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków [X.], mogą wskazywać na naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u., bowiem kalkulowanie tej składki na poziomie nieadekwatnym do ponoszonego ryzyka może zagrażać zdolności do wypłacania należnych świadczeń. Temu przekonaniu Sądu towarzyszyła jednak konstatacja, że nakładając na [A.] karę za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. i zarzucając wadliwe skalkulowanie składki ubezpieczeniowej, KNF nie uwzględniła art. 153 u.d.u. nie biorąc pod uwagę określonych tym przepisem okoliczności mających, zdaniem Sądu, znaczenie dla oceny ryzyka ubezpieczeniowego. Sąd uznał również, że ocena metody kalkulacji stawek wymagała wiadomości specjalnych i KNF mogła powołać na tę okoliczność aktuariusza jako biegłego w tej dziedzinie.

Ten pogląd Sądu, został podważony wskutek skargi kasacyjnej organu, przy czym podkreślenia wymaga, że wyrażone w wyniku rozpoznania sprawy, w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, stanowisko sądu kasacyjnego nie pozwoliło, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji ani na formułowanie innych poglądów, ani na podważanie tych twierdzeń pierwotnego wyroku, które nie zostały zaskarżone. WSA zobowiązany był, na podstawie art. 190 p.p.s.a., respektować wyrażony na tle art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.d.u. pogląd NSA, co też uczynił. Nie ma racji skarżący kasacyjnie, argumentując, że NSA poprzestał na przywołaniu treści tego przepisu, skoro lektura uzasadnienia wyroku NSA pokazuje jednoznacznie, że w ocenie tego Sądu, art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. określa "zupełny zbiór kryteriów kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej" i "Próżno w nim poszukiwać kryteriów, do których odwołał się Sąd I instancji" (str. 15 uzasadnienia wyroku).

WSA nie naruszył również art. 190 p.p.s.a. przypisując, jak to formułuje skarżący kasacyjnie, wypowiedzi zawartej w wyroku NSA inną treść, niż w rzeczywistości, a odnoszącą się do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że wyrokiem tym NSA uwzględnił zarzut organu określony w pkt 1.e) skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że zachodziła potrzeba zwrócenia się przez KNF do biegłego o opinię co do prawidłowości ustalenia składki ubezpieczeniowej. Sąd I instancji w zakresie braku powołania biegłego odwołał się do stanowiska NSA, które nie nasuwa wątpliwości; opisane w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej wyniki specjalistycznej wiedzy organu administracji nie wymagają potwierdzenia czy weryfikacji przez biegłego.

Jako niezasadny i chybiony należy ocenić zarzut naruszenia art. 153 i art. 141 § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. Strona skarżąca kwestionuje wszakże naruszenie zasady związania Sądu I instancji poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tego rodzaju zarzut znajduje pełne oparcie w art. 190 p.p.s.a., co oznacza, że brak jest podstaw, aby mając na uwadze art. 193 p.p.s.a., odwoływać się do przepisu art. 153 tej ustawy.

Nie można zgodzić się też ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób opisany w pkt I.3. petitum skargi kasacyjnej. Jak wyżej zaznaczono, zwięzłość wypowiedzi Sądu nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego orzeczenia ze względu na brak możliwego, istotnego wpływu na wynik sprawy wymaganego przepisem art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tym bardziej, że nie można zarzucić Sądowi, iż nie wskazał i nie wyjaśnił w ogóle podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokonana poprzednim wyrokiem NSA wykładnia art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. wiąże również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Niezależnie jednak od wynikającego z obowiązującego prawa faktu związania, wyrażony pogląd w pełni należy podzielić. Nie było żadnych podstaw uzasadniających twierdzenie, że poza przesłankami wskazanymi w art. 18 ust. 2 u.d.u. badając ryzyko ubezpieczeniowe, należało uwzględniać inne, w tym m.in. określone art. 153 tej ustawy okoliczności dotyczące – ogólnie rzecz ujmując – kondycji finansowej ubezpieczyciela. Zupełnie nieprzekonujące są argumenty skarżącego kasacyjnie, że przy kalkulacji składek nie należało traktować [A.] w taki sam sposób jak zakładu ubezpieczeń prowadzonego w formie spółki akcyjnej, bo [A.] nie jest nastawione na osiąganie zysku, lecz na ubezpieczanie swoich członków na zasadzie wzajemności. Mając na względzie, że określone art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. zasady kalkulowania składek ubezpieczeniowych wiążą każdego ubezpieczyciela niezależnie od organizacyjnoprawnej formy działania, trudno dojść jakie znaczenie ma podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 38 ust. 1 u.d.u., który stanowi, iż zakład ubezpieczeń ubezpieczający swoich członków na zasadzie wzajemności jest towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych. Wykonywanie działalności ubezpieczeniowej na zasadzie wzajemności w oparciu o ten przepis w żadnym wypadku nie zwalnia [A.] z ustalania wysokości składek ubezpieczeniowych po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego, co sugeruje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (str. 14-15). Nie do przyjęcia jest taka interpretacja zasady wzajemności, zgodnie z którą [A.] mogłoby ubezpieczać [X.] poniżej kosztów działania [A.] i w sposób niezapewniający wykonania wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia, wyłącznie dlatego, że są to [X.]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaproponowane w skardze kasacyjnej rozumienie zasady wzajemności z art. 38 ust. 1 u.d.u. prowadziłoby nie tylko do obejścia przepisów prawa, a w szczególności art. 18 ust. 1 i 2 ustawy, ale także w sposób całkowicie zbędny pogłębiałoby ryzyko niewypłacalności [A.].

Nie jest do uwzględnienia zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. przez jego niewłaściwe zastosowanie; skarżący kasacyjnie nie zgadza się z oceną Sądu, że przyjęta przez [A.] metoda kalkulacji była niezgodna ze wskazanymi przepisami. Zarzut nie jest poprawnie sformułowany, bowiem wadliwość zastosowania określonego przepisu powinno łączyć się z zarzutem nieprawidłowej oceny przeprowadzonego przez organ, na podstawie przepisów k.p.a., postępowania administracyjnego. Takich zarzutów dotyczących wadliwego ustalenia przez organ stanu faktycznego lub wadliwej jego oceny zabrakło, a przecież Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że w toku postępowania organy prawidłowo i w zgodzie z zasadami prawdy obiektywnej ustaliły stan faktyczny sprawy, nie dopuszczając się naruszenia art. 7, 77 czy 107 § 1 i 3 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołane przez WSA elementy stanu faktycznego uzasadniały pogląd co do legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. WSA wskazał na przyjęte przez organ metody szacowania wysokości składki i nieuwzględnione przez [A.] w przyjętych kalkulacjach ryzyko ubezpieczeniowe, w tym niezbadanie stanu finansowego poszczególnych [X.], a także odwołał się do zawartych w skarżonej decyzji szczegółowych wyjaśnień organu w kwestii nieuwzględnienia wyników tzw. raportu M.

Stwierdzić trzeba, że tak ujęte wyjaśnienie dokonanej przez WSA oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, u której podstaw legł zarzut wadliwej kalkulacji składek ubezpieczeniowych przez skarżące [A.], jest w świetle analizy ostatecznego rozstrzygnięcia, w pełni uzasadnione. Za zbędne można uznać, aby rozpoznający sprawę Sąd powtarzał w uzasadnieniu wyroku akceptowaną przezeń argumentację wyspecjalizowanego organu kolegialnego jakim jest, powołana do nadzoru nad rynkiem finansowym, Komisja Nadzoru Finansowego, która dokonała oceny prawidłowości ustalenia składki ubezpieczeniowej i przyjętej w tym zakresie przez [A.] metody działania, korzystając z wiedzy poszczególnych jego członków posiadających uprawnienia aktuariusza. Jak trafnie podkreślił NSA w wyroku powołanym na wstępie, organu administracji nie może wyręczyć w interpretacji prawa i prawnej kwalifikacji stwierdzonych w sprawie faktów i związanych z nimi konsekwencji ani biegły, ani dowód z jego opinii.

Co do uzasadniających naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 u.d.u. okoliczności faktycznych, które legły u podstaw wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 212 ust. 1 u.d.u. zostały one w sposób obszerny przedstawione w uzasadnieniu zarówno decyzji zaskarżonej jak i utrzymanej nią w mocy. Nie da się nie zauważyć, że zasadniczym elementem argumentacji skarżącego [A.], mającym skutecznie wesprzeć tezę o skalkulowaniu składki ubezpieczeniowej w sposób zgodny z prawem, był raport M. Wyniki tego dokumentu zostały przez organ zakwestionowane, a lektura uzasadnienia decyzji w tym zakresie (w szczególności str. 20 – 44) nie pozwala za błędne uznać ostatecznego stwierdzenia Sądu, że raport nie mógł usprawiedliwiać przyjętych składek ze względu na błędy metodologiczne.

W efekcie nie do przyjęcia jest zarzut naruszenia art. 212 ust. 1 u.d.u., który dozwala Komisji Nadzoru Finansowego nałożenie kary pieniężnej w granicach określonych pkt 2 tego artykułu. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sadu I instancji, że organ w sposób przekonujący przedstawił i uzasadnił zasadność wymierzenia [A.] kary pieniężnej, której ostateczną wysokość miarkował decyzją zaskarżoną.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.