Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1626/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a  par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1626/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr), Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Iwona Sadowska- Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009r., sprawy ze skargi B. P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 października 2008r Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1626/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 207, art. 209, art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), § 15 ust.1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1371 ze zm.) w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539) po rozpatrzeniu wniosków B. P. złożonych w dniach [...] marca 2008 r. i [..] marca 2008 r. , wobec nie wyrażenia zgody przez Prezydenta Miasta na zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 5.709,00 zł powstałej w wyniku niezaspokojenia zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] znak: [...] od nabycia w dniu [...] listopada 2008 r. tytułem darowizny pieniędzy w kwocie 100.000,00 zł oraz odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 10.500,00 zł powstałej w wyniku niezaspokojenia zobowiązania podatkowego ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] znak: [...] od nabycia w dniu [...] listopada 2008 r. tytułem darowizny pieniędzy w kwocie 150.000,00 zł.

W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadku, gdy wystąpi ważny interes podatnika lub interes publiczny, a sformułowanie to oznacza, że ustawodawca uzależnił wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia od zaistnienia jednej ze wskazanych przesłanek. W sytuacji gdy organ podatkowy ustali, że w analizowanym przypadku nie wystąpił ważny interes podatnika, bądź interes publiczny - nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia wniosku podatnika. Ponieważ sformułowania użyte w art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej nie zostały przez ustawodawcę dookreślone, organ wydający decyzję dokonuje każdorazowo ich interpretacji w świetle okoliczności rozpatrywanej sprawy. Organ podatkowy w sposób obiektywny ocenia sytuację podatnika występującego o udzielenie ulgi mając równocześnie na uwadze interes publiczny, a więc konieczność egzekwowania nałożonych na podatników zobowiązań podatkowych.

Organ wskazał także, iż zgodnie z treścią art. 4 ust. l pkt l lit. g ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539) źródłami dochodów własnych gminy są m.in. wpływy z podatku od spadków i darowizn, stosownie do treści art. 15 pkt 3 w/w ustawy wpływy z podatku od spadków i darowizn są przekazywane w przypadku darowizny pieniędzy na rachunek budżetu gminy, na obszarze której ma miejsce zamieszkania lub siedzibę darczyńca w dniu przyjęcia darowizny przez obdarowanego, a jeżeli darczyńca nie ma miejsca zamieszkania w kraju na rachunek budżetu gminy, właściwej ze względu na miejsce zamieszkania obdarowanego, z kolei art. 18 ust. 2 w/w ustawy stanowi, iż w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, zaś zgodnie z treścią art. 209 § l i § 5 ustawy - Ordynacja podatkowa jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ i dlatego pismem z dnia [...] marca 2008 r., znak: [...], [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta o zajęcie stanowiska w sprawie przedmiotowych wniosków o umorzenie w/w zaległości podatkowych w podatku od spadków i darowizn.

Organ I instancji przedstawił także, iż w wyniku przeprowadzonego przez Prezydenta Miasta postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który prowadzi działalność gospodarczą o szerokim zakresie usług oraz uzyskuje przychody z wynagrodzenia ze stosunku pracy. Ponadto mąż jest właścicielem mieszkania w K., które wynajmuje, wnioskodawczyni zaś uzyskuje dochody z prowadzonego gospodarstwa agroturystycznego, na utrzymaniu wnioskodawczyni i jej męża pozostaje dwoje dzieci, z których jedno uczy się w szkole wyższej, drugie w szkole średniej, a o dobrym statusie majątkowym wnioskodawczyni oraz jej rodziny świadczy fakt posiadania trzech nieruchomości tj. nieruchomości położonej w miejscowości D. ( w tym powierzchnia gospodarstwa rolnego 1,82 ha), zabudowanej domem o powierzchni 211,50 m kw., nieruchomości położonej w miejscowości J. zabudowanej domem o powierzchni 60 m kw., w której prowadzona jest działalność agroturystyczna oraz mieszkania o powierzchni 50 m kw. Ponadto rodzina wnioskodawczyni jest właścicielem 4 samochodów osobowych oraz maszyn i urządzeń wykorzystywanych w działalności gospodarczej, a istotnym obciążeniem dla budżetu domowego stanowi spłata pożyczki w ratach w wysokości około 430,00 zł miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym, jak wskazał dalej organ I instancji, Prezydent Miasta nie znalazł argumentów z zakresu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, które uzasadniałyby przyznanie tak daleko idącej ulgi podatkowej jaką jest umorzenie zaległości podatkowej i dlatego w postanowieniu z dnia [...] znak: [...] nie wyraził zgody na umorzenie ciążących na wnioskodawczyni zaległości podatkowych w podatku od spadków i darowizn w łącznej kwocie 16.209,00 zł.

Odnosząc powyższe zasady wyrażone w cyt. przepisach do okoliczności faktycznych występujących w nin. sprawie organ I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające stwierdzenie o istnieniu ważnego interesu podatnika, warunkującego przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zd. Naczelnika , ulgi w spłacie zaległości podatkowych polegające na ich umorzeniu przyznawane są w szczególności podatnikom, którzy np.: utracili mienie o znacznej wartości w wyniku klęski żywiołowej (powódź, pożar), kradzieży, bądź innego zdarzenia o charakterze losowym, którzy trwale utracili możliwości zdobywania środków utrzymania. Natomiast w nin. sprawie istnieją realne perspektywy poprawy sytuacji materialnej wnioskodawczyni, która prowadzi działalność w zakresie agroturystyki, jej mąż natomiast w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych , a nadto uzyskuje przychody ze stosunku pracy. Organ stwierdził, że fakt braku - w ocenie wnioskodawczyni - środków finansowych na jednorazową zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej nie może stanowić wystarczającej przesłanki do jej umorzenia, zwłaszcza gdy jednocześnie wywiązuje się z zobowiązań wobec innych wierzycieli np.: z tytułu zaciągniętego kredytu. Umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej byłoby nieuprawnionym przyznaniem pierwszeństwa w regulowaniu przez wnioskodawczynię innych zobowiązań kosztem budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Organ podkreślił, że zobowiązania podatkowe powinny realizowane w pierwszej kolejności, nawet kosztem ograniczenia, a nawet rezygnacji z wydatków na inne cele. Podkreślił także , iż okoliczności powstania przedmiotowych zaległości podatkowych nie wskazują na działanie czynników o charakterze nadzwyczajnym lub wyjątkowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. wniosła o anulowanie wyznaczonego nienależnego jej zdaniem podatku w kwocie 16209.00 zł, wskazując, że zgłoszenie w dniu [...] lutego 2008 r. uzyskanych w dniach [...] listopada i [...] listopada 2007 r. darowizn nie naraziło Skarbu Państwa na żadne straty. Odwołująca się podkreśliła, że nie wiedziała o obowiązku zgłoszenie faktu darowizny oraz przedstawiła swoje uwagi dotyczące prawidłowej interpretacji art. 4a ust.1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn...(Dz.U.Nr 22 poz. 1629)

Decyzją z dnia 13 października 2008 r. Nr [...] na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm./ po rozpatrzeniu powyższego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z procedurą obowiązującą w sprawach dotyczących udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidzianej w przepisie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w odniesieniu do podatków i opłat pobieranych przez naczelnika urzędu skarbowego, lecz stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego (vide: art. 18 ust 2 w/cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), Naczelnik Urzędu Skarbowego zobligowany był zwrócić się do Przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego będącego odbiorcą środków pochodzących z podatku od spadków i darowizn o wydanie opinii w sprawie umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej z tytułu darowizny , w związku z negatywną opinią Prezydenta Miasta w tej sprawie, zawartą w przywołanym wcześniej postanowieniu z dnia [...] czerwca 2008r., Naczelnik Urzędu Skarbowego zaskarżoną decyzją zastosował się do dyspozycji zawartej w tymże postanowieniu odmawiając umorzenia wnioskowanej przez stronę zaległości podatkowej i w postępowaniu odwoławczym, a również organ odwoławczy jest zobowiązany respektować stanowisko Prezydenta Miasta, dlatego też nie mógł powziąć innej decyzji, bowiem w zakresie podatków stanowiących w całości dochód gminy, a do takich należy podatek od spadków i darowizn, jedynie wyrażona opinia (pozytywna lub negatywna) ze strony władz gminy daje podstawę organom podatkowym do udzielania ulg w spłacie takiej zaległości podatkowej.

Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż zarzut dotyczący przepisu art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz. U. z 2004r. Nr 142, poz. 1514 ze zm./ uznał za nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy , gdyż zaskarżona decyzja rozstrzyga w kwestii ulgi w spłacie zobowiązania, a nie jest decyzją ustalającą wymiar podatku od spadków i darowizn. Na marginesie rozważań organ stwierdził, że termin zakreślony w art. 4a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest przepisem prawa materialnego, który po jego upływie nie może zostać przywrócony, termin do zgłoszenia nabycia jest terminem prekluzyjnym co oznacza, iż jest to ostateczny termin do dokonania odpowiednich czynności, a po jego upływie dokonana czynność nie wywołuje skutków prawnych.

W skardze od powyższej decyzji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. P. domagała się anulowania wyznaczonego, nienależnego jej zdaniem podatku od darowizn oraz przytoczyła ponownie argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 151 cyt. ustawy w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także utrzymana przez nią w mocy decyzja z dnia [...] nie są dotknięte naruszeniami o charakterze skutkującym ich uchyleniem.

Stosownie do treści art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.(t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 8 poz. 60 ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Cyt. przepis jest przepisem opartym na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to , że w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika zaległości podatkowe , odsetki lub opłata prolongacyjna mogą być umorzone, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ administracji podatkowej w tym indywidualnym przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie z podanego wyżej powodu. Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej na raty. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej podatnika, a nie zaś jako jego prawo.

Interes podatnika lub publiczny nie ma definicji ustawowej i zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tych pojęć miało orzecznictwo sądowe. W szeregu orzeczeniach sądy, rozpatrując konkretne sprawy, wskazały na przesłanki, których wystąpienie świadczy o istnieniu "ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego". I tak "Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych" (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.), czy "Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany" ( wyrok NSA z dnia 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, niepubl.).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji poddały należytej ocenie sytuację majątkową i rodzinną skarżącej i trafnie uznały, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające uznanie , że zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny. Ustaliły bowiem , że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który prowadzi działalność gospodarczą o szerokim zakresie usług oraz uzyskuje przychody z wynagrodzenia ze stosunku pracy, mąż skarżącej jest właścicielem mieszkania w K., które wynajmuje, zaś skarżąca uzyskuje dochody z prowadzonego gospodarstwa agroturystycznego, na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje dwoje dzieci, z których jedno uczy się w szkole wyższej, a drugie w szkole średniej, skarżąca wraz z mężem są właścicielami nieruchomości tj. nieruchomości położonej w miejscowości D. (w tym powierzchnia gospodarstwa rolnego 1,82 ha), zabudowanej domem o powierzchni 211,50 m kw. oraz nieruchomości położonej w miejscowości J. zabudowanej domem o powierzchni 60 m kw., w której prowadzona jest działalność agroturystyczna. Ponadto rodzina wnioskodawczyni jest właścicielem 4 samochodów osobowych oraz maszyn i urządzeń wykorzystywanych w działalności gospodarczej, a istotnym obciążeniem dla budżetu domowego stanowi spłata pożyczki w ratach w wysokości około 430,00 zł miesięcznie.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00). Ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez podatnika okoliczności.

W ocenie Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, ocena tych okoliczności nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów, a nadto jest zgodna z wyżej omówionymi poglądami wypracowanymi przez orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego treści art. 4a ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn...(Dz.U.Nr 22 poz. 1629) należy wskazać, że jakiekolwiek rozważania w przedmiocie objętym treścią tego przepisu nie miały znaczenia dla przedmiotowej sprawy , która dotyczyła kwestii ulgi w spłacie zobowiązania. Rozważania takie mogłyby zostać podjęte, ale w sprawie dotyczącej ustalenia wymiaru podatku od przedmiotowych darowizn.

Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.