Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3186/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8 a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec B.N. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że B.N. wnioskiem z 11 kwietnia 2018 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że pracował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...]. Stwierdził, że był pracownikiem fizycznym, a do jego obowiązków należało konserwowanie i instalowanie centrali automatycznej, wymiana kabli oraz usuwanie powstałych usterek. Zaznaczył, że z powierzonych obowiązków służbowych wywiązywał się w sposób rzetelny, sumienny i zdyscyplinowany, a przy tym narażał zdrowie i życie. Był namawiany do zapisania się do "partii politycznej", lecz nigdy nie wyraził na to zgody, pozostając osobą bezpartyjną. Oświadczył, że nigdy nie służył na rzecz totalitarnego państwa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Od powyższego rozstrzygnięcia B.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 26 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/20 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2020 r. nr [...].

Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem 21 stycznia 2021 r. wpłynął do organu 26 kwietnia 2021 r.

Analizując ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej [...] lutego 1990 r. oraz ma przyznane prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z pismem z 22 marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od [...] stycznia 1984 r. do [...] lutego 1990 r., tj. 6 lat i 2 miesiące, zaś całkowity okres służby wynosi 20 lat, 10 miesięcy i 28 dni (od [...] kwietnia 1969 r. do [...] lutego 1990 r.).

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Art. 8a tej ustawy nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Przesłanki te są nieostre co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie organowi możliwości indywidulanego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.

Już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest krótkotrwałość może napotykać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzonym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia krótkotrwałości. Jednak poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle tego należy stwierdzić, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych organ podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy – przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały".

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. W związku z tym postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zaznaczenia wymaga, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Należy wskazać, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem ustalenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione oraz, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że "krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego" i "rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia" nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, organ stwierdził, ,że ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Zdaniem organu unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa z tego względu zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawa.

Minister wskazał, że po dokonaniu analizy zebranej dokumentacji stwierdził, iż służba B.N. pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat, 1 miesiąca i 28 dni. Całkowity okres służby wynosi 20 lat, 10 miesięcy i 27 dni, a zatem strona pełniła około 30% całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie organu, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad sześcioletni okres wykonywania zadań i obowiązków służbowych nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.

Poparcie powyższego stanowiska organu znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego, m.in. w wyroku z 14 października 2020 r., sygn. akt I OSK 3208/19, w którym stwierdzono, że do zastosowania wobec strony art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wymagane jest spełnienie obu wymienionych w tym przepisie przesłanek stąd też brak spełnienia jednej z nich przesądza automatycznie o braku możliwości zastosowania odstępstwa wynikającego z tego przepisu.

W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki zawartej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez B.N. zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Ponadto wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), dowiodła, że wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jego sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie wobec niego tego przepisu.

Jak wynika z materiałów IPN, tj. przebiegu służby (pracy) B.N. w trakcie służby zaliczonej na rzecz państwa totalitarnego otrzymywał podwyżki uposażenia zasadniczego, a także podwyżki dodatku specjalnego oraz był awansowany na starszego technika. Powyższe potwierdza również wniosek personalny z [...] marca 1985 r.

Organ wyjaśnił, że wymieniony Wydział Łączności, w którym B.N. pełnił służbę pojawił się w Zarządzeniu nr 055/81 oraz w Zarządzeniu nr 098/83, został włączony w struktury organów bezpieczeństwa dopiero decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z 8 grudnia 1983 r. Jak wskazano w notatce z [...] czerwca 1984 r. przygotowanej przez Biuro Organizacyjno-Prawne, dotyczącej propozycji podziału jednostek organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na jednostki SB i Milicji Obywatelskiej, "za przyjęciem powyższego rozwiązania [czyli zaliczeniem Zarządu Łączności do jednostek SB - A.J.] przemawiały określone warunki społeczno-polityczne kraju i potrzeby operacyjno-techniczne SB. Sprawa łączności nabrała bowiem w ostatnim czasie szczególnie ważnego znaczenia w działaniach tej służby. Pion łączności dysponuje odpowiednim potencjałem techniczno-kadrowym i stanowi legendę dla działań na zewnątrz pionów operacyjno-technicznych Służby Bezpieczeństwa (»A«, »B«, »T«, »W«)". [Historyczno-Prawna Analiza Struktur Organów Bezpieczeństwa Państwa w Polsce Ludowej (1944-1990), zbiór studiów, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, pod red. A. Jusupovicia i R. Leśkiewicza, Warszawa 2013, s. 30]. Dodatkowo Zarząd Łączności MSW organizował i zapewniał właściwe funkcjonowanie systemów łączności przewodowej i radiowej na potrzeby rządu i administracji państwowej oraz dla służb resortu spraw wewnętrznych. Po 28 listopada 1956 r. Zarząd Łączności został wyłączony z organów bezpieczeństwa. Z racji wykonywania zadań zbliżonych do Biura "A" 275 funkcjonariuszy pionu łączności wojewódzkich i rejonowych urzędów spraw wewnętrznych podporządkowano zastępcom szefów do spraw SB we właściwych urzędach spraw wewnętrznych na mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z 8 grudnia 1983 r. Znalazło to odzwierciedlenie w Zarządzeniu nr 098/83 Ministra Spraw Wewnętrznych z 30 grudnia 1983 r. w sprawie zakresu działania członków kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz późniejszych (Zarządzeniu nr 051/85 Ministra Spraw Wewnętrznych z 18 lipca 1985 r. i Zarządzeniu nr 041/89 Ministra Spraw Wewnętrznych z 11 maja 1989 r.), w których Zarząd Łączności podporządkowano Szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego. W komendach wojewódzkich MO/wojewódzkich urzędach spraw wewnętrznych wydziały łączności podlegały zastępcy komendanta ds. SB. [Historyczno-Prawna Analiza Struktur Organów Bezpieczeństwa Państwa w Polsce Ludowej (1944-1990), zbiór studiów, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, pod red. A. Jusupovicia i R. Leśkiewicza, Warszawa 2013, s. 148].

Do realizowanych przez wnioskodawcę obowiązków w strukturach organów bezpieczeństwa należały czynności istotne dla funkcjonowania ówczesnego aparatu bezpieczeństwa. B.N. był zaangażowany w realizację powierzonych mu obowiązków w okresie służby w SB, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem, na co wskazują m.in. pozytywne opinie przełożonych, otrzymane awanse, czy zwiększane uposażenie. Przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach organów bezpieczeństwa państwa totalitarnego, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako "szczególnie uzasadniony przypadek".

Ponadto w przekazanych dokumentach IPN nie znajduje się jakikolwiek raport B.N., w którym zwróciłby się on z prośbą o przeniesienie go z etatu SB. Wnioskodawca realizował zadania służbowe w ramach SB do początku 1990 r.

Dodatkowo wskazał, że w przekazanych dokumentach IPN znajduje się oświadczenie z [...] lutego 1984 r. B.M., w którym wskazał, że: "(...) podjąłem decyzję o zaniechaniu praktyki religijnej jak również będę starał się wpłynąć na rodzinę". Powyższe mogło wpłynąć na pozostanie w służbie, gdyż w opinii służbowej z [...] listopada 1984 r. wzięto ten fakt pod uwagę. Również B.N. w kolejnym oświadczeniu z [...] kwietnia 1985 r. wskazał, że: " (...) żona w dużym stopniu ograniczyła chodzenie do kościoła i w dalszym ciągu prowadzę rozmowy przekonywujące żonę na temat zaniechania praktyki religijnej". Jednocześnie w innej dokumentacji przekazanej przez IPN, tj. w ankiecie osobowej z [...] lutego 1984 r. widnieje zapis, że B.N. był członkiem m. in. Związku Młodzieży Socjalistycznej w latach: 1959 - 1963 oraz 1969 - 1978, a także Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej od 1969 r.

Powyższe oznacza, że przedmiotowa postawa związana z pełną identyfikacją z ustrojem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej nie kwalifikuje sprawy jako "szczególnie uzasadniony przypadek".

Organ zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu wniosku strony argumenty dotyczące wykonywania obowiązków służbowych w sposób rzetelny, sumienny i zdyscyplinowany, a także z narażeniem życia i zdrowia oraz sam charakter zadań realizowanych w Milicji Obywatelskiej, nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście służby oraz osiągnięć B.N. po 12 września 1989 r. Jednak biorąc pod uwagę całokształt służby, w tym w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r. oraz zważywszy na opisaną postawę wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę, a także niespełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, uznał, że niniejsza sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączaniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.N. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączjącej stosowanie art. 15c ustawy.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, iż wskazane w tym przepisie przesłanki, stanowią podstawę wyłączenia stosowania art. 15c tej ustawy i że oba te warunki muszą być spełnione łącznie, aby można było zastosować powołany przepis, podczas gdy jego prawidłowa wykładnia stanowi, iż przesłanki te mają jedynie charakter pomocniczy, a ocenie podlega całokształt służby, jak też, iż niespełnienie łącznie tych przesłanek nie stanowi przeszkody w przyjęciu danego przypadku za szczególnie uzasadniony.

Skarżący zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji [...] lipca 2020 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec niego przepisów ustawy zaopatrzeniowej, która została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 26 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1895/20 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Po zwrocie akt administracyjnych i powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz stwierdzeniem prawomocności Minister decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] ponownie odmówił mu wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie zostało jeszcze rozpoznane. W dniu 9 sierpnia 2021 r. doręczono mu kolejną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...], co oznacza, że wydano kolejną decyzję pomimo tego, iż decyzja nr [...] nie została jeszcze oceniona przez Sąd.

Wskazał, że kryterium "krótkotrwałości służby do 31 lipca 1990r." jest pojęciem o niezwykle wysokim stopniu subiektywizmu i uznaniowości. W jego ocenie należy go interpretować jako wyraźną przewagę czasową okresu służby przed 31 lipca 1990 r. nad okresem służby przed tą datą. W związku z tym w jego przypadku zostało spełnione kryterium "krótkotrwałości", bowiem tylko przez 29% okresu ogólnej służby służył na rzecz tzw. państwa totalitarnego. Przez cały ten okres, pomimo zmiany nazwy z Komendy Wojewódzkiej Milicji na Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych, pracował w tym samym dziale łączności, wykonywał te same zadania polegające na konserwacji linii łączności telefonicznej. Nie podejmował żadnych czynności na rzecz umocnienia i utrwalenia państwa totalitarnego, żadnych działań przeciwko demokratycznej opozycji, przy czym podał, że w trakcie pracy był prześladowany za to, iż był wyznania rzymskokatolickiego, co potwierdził w formularzu zgłoszeniowym i w trakcie służby wywierano na niego presję, aby zaprzestał praktyk religijnych, jak też, aby praktyk religijnych zaprzestała jego żona.

Skarżący podniósł, że w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. nowelizującej ustawę zaopatrzeniową wprowadzono do treści art. 8a ust. 1 wyrażenia niedookreślone, takie jak "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r.", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Są to tzw. klauzule generalne, które nie powinny być stosowane w prawie ubezpieczeń społecznych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdza się wielokrotnie, że przepisy ubezpieczeniowe są odrębną dziedziną prawa i mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Powinny być przestrzegane w jednakowy sposób wobec wszystkich podmiotów, co wyklucza stosowanie wskazanych wyżej klauzul generalnych. Treść art. 8a ust. 1 ustawy pozostaje zatem w sprzeczności z orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, tj. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3323/19 i 18 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 1639/21 skarżący wskazał, że organ dokonał błędnego rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem uznał dwie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej za podstawowe, a nie jedynie pomocnicze do uznania, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ oprócz analizy przesłanki "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelności służby", przede wszystkim nie analizował podstawowej przesłanki, jaką był przebieg jego służby w kontekście zachowań, które mogłyby wprost zmierzać do umacniania państwa totalitarnego. Powyższe świadczy, że organ dokonał jedynie częściowej, pobieżnej analizy okoliczności sprawy, zajmując się jedynie przesłanką "krótkotrwałości służby", nie analizował już drugiej przesłanki "rzetelności służby", jak też nie analizował przebiegu służby pod kątem, czy charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej. W przypadku skarżącego, który nie był i nie jest osobą zaangażowaną politycznie, pełniona przez niego służba nie była nakierowana na zwalczanie demokratycznej opozycji, nie zmierzała do realizacji funkcji państwa totalitarnego lub też umacniania państwa totalitarnego, lecz była działalnością ograniczającą się do podejmowania zwykłych i standardowych czynności, a tym samym jest to "szczególnie uzasadniony przypadek" kwalifikujący go do zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem skarżącego spełnił oba warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy, bowiem jego służba przed 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała"; po 12 września 1989 r. powierzone zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie; cały przebieg służby wskazuje, iż służbę traktował jako "zwykłą formę zatrudnienia", nie był zaangażowany ideologicznie w działalność "państwa totalitarnego".

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], odmawiająca wyłączenia stosowania wobec B.N. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735); zwanej dalej K.p.a., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją.

Podkreślić przy tym należy, że ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej przez organ wcześniej decyzją ostateczną, jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Natomiast, dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicata, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Naruszenie to nastąpi w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy tego samego przedmiotu rozstrzygnięcia i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 787/14, LEX nr 2032840, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09, LEX nr 597967).

Jak wynika z wyjaśnień organu nadesłanych przy piśmie z 31 sierpnia 2021 r. do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 2454/21, B.N. złożył do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji 25 października 2017 r. wniosek o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W związku z tym organ wydał [...] kwietnia 2021 r. decyzję nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Na powyższe rozstrzygnięcie B.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Ponadto 2 maja 2018 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło kolejne pismo B.N. z 11 kwietnia 2018 r., które organ uznał jako nowy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zastosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. W konsekwencji powyższego Minister wydał [...] lipca 2020 r. decyzję nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy zaopatrzeniowej. W wyniku wniesionej przez B.N. skargi na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1895/20, uchylił zaskarżoną decyzję. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 26 kwietnia 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] sierpnia 2021 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą wyłączenia wobec skarżącego stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja, będąca przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie, jako wydana w tym samym przedmiocie co nadal funkcjonująca wówczas w obrocie prawnym ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2021 r., odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, została wydana z naruszeniem zasady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 K.p.a., wyrażająca się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione, bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Powtórzyć raz jeszcze należy, że naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Powyższe ma zastosowanie w przypadku zaistnienia tożsamości sprawy, która istnieje wówczas, gdy jednocześnie spełnione są cztery przesłanki, tj. w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, obowiązuje ten sam stan prawny, niezmieniony jest stan faktyczny sprawy, a więc od wydania decyzji nie zaszły tego rodzaju okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne rozpoznanie sprawy.

Taka sytuacja zachodzi zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 P.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku.