Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1361/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1361/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek, Protokolant st.sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r., sprawy ze skargi "P" S.A. z/s w K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 6 czerwca 2013 r. Nr [...], w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 6 czerwca 2013r. nr [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy swoje uprzednie postanowienie z 8 maja 2013r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi na podstawie art. 54§6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., dalej -u.p.e.a.).

Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło skargę P. S.A. na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, konstatując, że organ egzekucyjny podjął czynność egzekucyjną w sposób prawidłowy. Kolegium nie znalazło też podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 7§2 w zw z art. 33 pkt 8 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że zajęcie przez organ egzekucyjny rachunku bankowego P. S.A. w sytuacji, gdy skuteczna i mniej uciążliwa egzekucja może być prowadzona z pozostałych składników majątkowych jest dopuszczalne. Spółka podniosła, że zajęcie rachunku spowodowało powstanie zatorów płatniczych i utraty płynności finansowej. Sytuacja ta może doprowadzić do zwolnień wśród pracowników. Wskazano, że w posiadaniu dłużnika znajduje się inny majątek, chociażby w postaci praw udziałowych, pozwalający na zaspokojenie wierzyciela.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia zakwestionowanego postanowienia.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w świetle art. 54§1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W pierwszej kolejności zaznaczono, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć wyłącznie czynności faktycznych i to tylko takich, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, w szczególności zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Organ nadzoru oceniając czynność egzekucyjną bada, czy w ramach dokonanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka.

Zatem zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.) nie może zostać rozpatrzony w trybie skargi na czynności egzekucyjne, ponieważ stanowi on podstawę do uruchomienia innego środka zaskarżenia.

Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Na mocy art. 7§1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Jednym z tych środków jest egzekucja z rachunków bankowych, o której mowa w art. 80 u.p.e.a. W niniejszym przypadku organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W dniu 21 lutego 2013 r. doręczył D. S.A. zawiadomienie o zajęciu i wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego P. S.A., lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając mu w dniu 25 lutego 2013r. odpisy tytułów wykonawczych z 20 lutego 2013r. o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz zawiadomienia wysłanego do banku. Dodano, że z dniem 21 lutego 2013r. zostało skutecznie wszczęte wobec P. S.A. postępowanie egzekucyjne, stosownie do treści art. 26§5 u.p.e.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wniosła Spółka domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem, uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zastosowania art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej- p.p.s.a.) poprzez wykorzystanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, w tym również postanowienia Prezydenta Miasta K. z 26 marca 2013r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Spółka zarzuciła naruszenie art. 7§2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że zajęcie rachunku bankowego skarżącej spółki w sytuacji, gdy skuteczna i mniej uciążliwa egzekucja może być prowadzona z pozostałych składników majątkowych jest dopuszczalne.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym kwota częściowo wygasła wskutek zapłaty, częściowo nie istnieje w odniesieniu do błędnie naliczonych odsetek za zapłacony w terminie podatek, zaś w pozostałym zakresie wynikła z dokonania błędnego zaliczenia wpłaconych przez skarżącą spółkę kwot. Ponadto zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt dokuczliwy. Wskazano, że skarżąca spółka jest w chwili obecnej przedsiębiorstwem o charakterze holdingowym. Wpływy na jej rachunek zależne są od dywidend wypłacanych przez spółki, w których skarżąca spółka posiada udziały. Z uwagi na fakt, że w bieżącym roku nie jest planowany podział zysku, zajęcie rachunku znajdzie zastosowanie jedynie do niewielkich, w odniesieniu do dochodzonej należności kwot pieniężnych. Zastosowany środek egzekucyjny nie będzie zatem zmierzał do zaspokojenia roszczeń, a zablokuje działalność firmy. Oznacza to, że zajęcie rachunku bankowego jest z jednej strony bezskuteczne a z drugiej uciążliwe. Spółka raz jeszcze wskazała na zajęcie przysługujących jej udziałów jako na środek egzekucyjny mogący znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1§1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z §2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne jest więc prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Dlatego poza zakresem kognicji pozostaje prawidłowość pozostałych czynności egzekucyjnych podjętych w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jak i innych czynności. Organ nadzoru oceniając zatem czynność egzekucyjną bada czy w ramach dokonanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Skarga na czynności egzekucyjne nie może natomiast dotyczyć okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a., które mogły być przedmiotem zarzutów na podstawie tego przepisu, jak również innych kwestii podlegających rozstrzygnięciu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (D. Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005, s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 139/08). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008r. sygn. akt: III SA/Wa 1262/07, z 28 stycznia 2008r., sygn. akt: III SA/Wa 1626/07).

Powyższe zapobiega przypadkom powielania środków zaskarżenia i komplikacjom wynikającym z uruchamiania różnych trybów ochrony interesu jednostkowego w tej samej, co do przedmiotu, sprawie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA z 9 lutego 2005r., sygn. akt: III SA/Wa 1002/04, wyrok WSA z 22 stycznia 2004r., sygn. akt III SA 1503/03).

Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie naruszył prawa.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego - art. 80 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do zastosowania którego upoważniała go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie egzekucję z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. Zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny dokonał, zgodnie z art. 80 u.p.e.a., poprzez przesłanie do banku-D S.A. w K.-zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, które to zawiadomienie doręczono mu w dniu 21 lutego 2013r. O dokonanym zajęciu powiadomiono Skarżącą Spółkę w dniu 25 lutego 2013r., doręczając odpisy tytułów wykonawczych.

W ocenie Sądu organy nadzoru rozpoznające i rozpatrujące sprawę w trybie art. 54§1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w sposób właściwy oceniły, że przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych, mających na celu zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z wierzytelności pieniężnej nie doszło do naruszenia przepisów prawa normujących ww. kwestie. Właściwe było wskazanie jako podstawy prawnej dokonanego zajęcia art. 80 u.p.e.a., gdyż w przepisie tym zostały bowiem określone obowiązki organu egzekucyjnego, który dokonuje zajęcia. Zachowano również terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.

Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę.(wyrok WSA w Warszawie z 1 sierpnia 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 403/07).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270; ze zm.), skargę należało oddalić.