Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 722/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 4 i ust. 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 174, art. 184 i art. 193
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 674/18 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 29 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 674/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik A. W. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest wcześniejsze pouczenie osoby pobierającej o braku prawa do jego pobierania, a brak jest dowodów, aby pouczono w tym zakresie skarżącego,

- art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organ nie wykazał czy decyzja pozbawiająca prawa do świadczenia wychowawczego została wydana w trybie wznowienia postępowania, co stanowi przesłankę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane,

- art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez jego błędną wykładnię i uznanie, że organy orzekające w sprawie nie mogły z urzędu umorzyć dochodzonej od skarżącego kwoty w sytuacji, gdy zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, w szczególności gdy udzielone świadczenie wychowawcze zostało przekazane jego bezpośrednim adresatom tj. dzieciom skarżącego.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, przez bezzasadne oddalenie skargi na decyzję organu odwoławczego pomimo, że ani organ ten, ani organ orzekający w pierwszej instancji nie wyjaśnił całokształtu okoliczności faktycznych w sprawie, jak również zaniechał wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności orzekając w sprawie pominął kwestię, że świadczenie wychowawcze zostało w całości przekazane dzieciom skarżącego,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa przez bezzasadne oddalenie skargi, i przyjęcie za podstawę wyroku błędnych ustaleń organów orzekających w sprawie, jakoby pobrane przez skarżącego świadczenie wychowawcze było nienależne oraz jakoby skarżący miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia wychowawczego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa przez oddalenie skargi na decyzje, które zostały wydane w postępowaniu prowadzonym z naruszeniem zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej oraz zasady wyjaśniania przesłanek którymi kierują się przy załatwieniu sprawy i które nie zawierały wszystkich wymaganych przepisami prawa elementów, a których uzasadnienie nie zawierało wyjaśnienia podstawy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] czerwca 2017 r. Burmistrz T. uchylił od dnia 1 listopada 2016 r. A. W. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: J. W. i A. W. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie i stała się ona ostateczna. Oznacza to, że skarżący od 1 listopada 2016 r. nie był uprawniony do świadczenia wychowawczego, które pobierał do marca 2017 r., ponieważ podstawa prawna do wypłaty przedmiotowego świadczenia została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skoro świadczenie wychowawcze było wypłacane za okres w którym decyzja o jego przyznaniu została uchylona, to świadczenie to było nienależnie pobrane. Decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu nie została zatem wydana z naruszeniem art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Prawidłowość pouczenia skarżącego przez organy o obowiązku poinformowania o zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczenia, wynikająca z art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie podlegała ocenie Sądu w niniejszej sprawie gdyż okoliczność ta miała znaczenie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, zakończonym decyzją ostateczną, w którym nie została zakwestionowana.

Zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ administracji, działając w ramach uznania administracyjnego, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia opierając się na okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Nie można uznać, że organy mając na uwadze decyzję ostateczną o uchyleniu skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego wyszły poza granicę uznania administracyjnego nie umarzając z urzędu kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Skarżący ma natomiast możliwość złożenia wniosku o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, odroczenie terminu jego płatności lub rozłożenie na raty, powołując się na fakt przekazania świadczenia wychowawczego matce dzieci oraz na swoją trudną sytuację majątkową.

Dodatkowo należy wskazać, że Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzucie skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzucie skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.