Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SAB/Bd 1/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 125 i 140
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi D. Ł. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2003 r. 1. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. do wydania w terminie miesiąca od dnia doręczenia wyroku, decyzji administracyjnej w sprawie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r. 2. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. na rzecz D. Ł. kwotę 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. zarządza zwrot z Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz D. Ł. kwoty 100 zł ( sto złotych ) tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

I SAB/Bd 1/08

UZASADNIENIE

W dniu [...] D. Ł. złożył w Urzędzie Skarbowym w I. deklarację dla podatku od towarów i usług VAT -7 za miesiąc marzec 2003 r., w której wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 59.154,00 zł w tym do zwrotu na rachunek bankowy kwotę 33.377,00 zł oraz do przeniesienia na następny miesiąc kwotę 25.777,00 zł. Ustawowy termin do dokonania zwrotu upłynął w dniu 20 czerwca 2003r.

Następnie dnia [...] podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym deklarację dla podatku od towarów i usług VAT -7 za miesiąc kwiecień 2003r., w której wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 44.431,00zł zadeklarowaną w całości do przeniesienia na następny miesiąc.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wszczął kontrolę w zakresie sprawdzenia wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa a dotyczących podatku od towarów i usług w zakresie weryfikacji zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika za miesiąc marzec 2003 roku deklaracji oraz przepisów prawa dotyczących zasad ewidencji i identyfikacji podatników w zakresie aktualizacji danych w zgłoszeniu rejestracyjnym i identyfikacyjnym.

W dalszej kolejności postanowieniem z dnia [...] o organ podatkowy przedłużył termin na dokonanie zadeklarowanej za miesiąc marzec 2003 r. kwoty zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu wskazano, że dla dokonania przedmiotowego zwrotu niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie okoliczności, w których doszło do wykazania przez podatnika zwrotu na jego konto bankowe . Wskazano jednocześnie, że mające wpływ na zasadność wykazanego zwrotu dowody źródłowe za miesiąc marzec 2003 roku zostaną poddane w trakcie postępowania wyjaśniającego kontroli krzyżowej.

W dniu [...] podatnik złożył kolejną deklarację - dla podatku od towarów i usług VAT -7 za miesiąc maj 2003r., w której wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym wyniosła 137.689,00zł, w tym do zwrotu na rachunek bankowy zadeklarował kwotę 100.147,00zł zaś do przeniesienia na następny miesiąc kwotę 37.542,00zł. Ustawowy termin do dokonania zwrotu upłynął w dniu 25 sierpnia 2003r.

Postanowieniem z dnia [...] organ podatkowy przedłużył termin na dokonanie zadeklarowanej za miesiąc maj 2003 r. kwoty zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dla dokonania przedmiotowego zwrotu niezbędne jest szczegółowe wyjaśnienie okoliczności w których doszło do wykazania przez stronę zwrotu na jego konto bankowe oraz, że w trakcie postępowania wyjaśniającego zostaną poddane kontroli transakcje handlowe zakupu i sprzedaży za miesiąc maj 2003roku oraz zapłaty należności za faktury dokumentujące zakupy, mające wpływ na zasadność wykazanego zwrotu.

W dalszej kolejności strona w dniu [...] złożyła w Urzędzie Skarbowym w I. deklarację dla podatku od towarów i usług V AT -7 za miesiąc czerwiec 2003 roku w której wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości 98.651,00zł, w tym do zwrotu na rachunek bankowy zadeklarowana została kwota 75.513,00 zł a do przeniesienia na następny miesiąc kwota 23.137,00 zł. Ustawowy termin do dokonania zwrotu upłynął 22 września 2003r.

W dniu 12 września 2003 roku organ podatkowy wszczął kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia wywiązywania się przez podatnika z obowiązków wynikających z przepisów prawa dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003 roku oraz przepisów prawa dotyczących zasad ewidencji i identyfikacji podatników w zakresie aktualizacji danych w zgłoszeniu rejestracyjnym i identyfikacyjnym. Termin zakończenia kontroli przewidziano na dzień 01 grudnia 2003 roku.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłużył termin na dokonanie zadeklarowanej za miesiąc czerwiec 2003 r. kwoty zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego uzasadniając to rozstrzygnięcie wszczęciem kontroli podatkowej za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003 roku. Natomiast postanowieniem z dnia [...] przedłużono termin zakończenia kontroli podatkowej do dnia [...]

W dniu [...] podpisany został protokół z kontroli w zakresie podatku VAT za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003roku , którego treścią objęto także ustalenia kontroli zleconej Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Wąbrzeźnie, a zakończonej [...].

W dniu [...] podpisany został protokół z kontroli w podatku VAT za miesiąc marzec 2003 roku, w którym ujęto także ustalenia kontroli zleconych Urzędowi Skarbowemu w S., Urzędowi Skarbowemu w S., I Urzędowi Skarbowemu w C., II Urzędowi Skarbowemu w T., jak i pisma Oddziałów Celnych w L. i K..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...]o Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003 roku, zaś z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc marzec 2003r.

Następnie organ podatkowy pismem z dnia [...] zwrócił się z zapytaniem do Prokuratury Okręgowej w B. o podanie zakresu czynności podjętych w związku z prowadzeniem postępowania karnego w sprawie podatnika.

W odpowiedzi na powyższe Prokuratura Okręgowa w B. poinformowała, że prowadzona przez podatnika działalność gospodarcza jest przedmiotem postępowania przygotowawczego.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] zawiesił postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniem z dnia [...] Nr [...] za miesiąc marzec 2003 roku, a postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniem z dnia [...] Nr [...] za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003 roku.

Organ uzasadnił zawieszenie ww. postępowań koniecznością rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Prokuraturę Okręgową w B. , co w konsekwencji miało doprowadzić do oceny wiarygodności dokumentów stanowiących podstawę dla rozliczenia podatku od towarów i usług za ww. miesiące. W ocenie organu prowadzone postępowanie przez Prokuraturę ustali okoliczność, czy popełnione zostało przestępstwo przez D. Ł. , co z kolei pozwoli przesądzić wiarygodność dokumentów, na których oparto rozliczenie podatkowe podatnika.

Pismem z dnia [...] podatnik wniósł o wyjaśnienie przyczyn bezczynności w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku V AT, które organ potraktował jako skargę na bezczynność o której mowa w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej.

W wyniku powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w B. w dniu [...] wydał postanowienia uznające przedmiotowe ponaglenia za nieuzasadnione. Złożona przez stronę skarga na te postanowienia została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalona wyrokami z dnia 30 grudnia 2004r, Sygn. akt [...] i Sygn. akt [...].

Pismem z dnia [...] organ podatkowy zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w B. o podanie na jakim etapie prowadzone jest postępowanie przeciwko D. Ł.. W odpowiedzi uzyskano informację, że prowadzona przez D. Ł. w ramach przedsiębiorstwa "M." działalność gospodarcza nie obejmowała handlu złomem i przeprowadzane przez ten podmiot transakcje handlowe nie miały związku z prowadzonym śledztwem. Pismem z dnia [...] organ podatkowy ponownie zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w B. z zapytaniem, czy postępowanie w sprawie [...] w stosunku do D.Ł. zostało prawomocnie zakończone. W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa ponownie poinformowała organ, że prowadzona przez D. Ł. działalność gospodarcza nie obejmowała handlu surowcami wtórnymi a przeprowadzone transakcje handlowe w firmie "M." nie mają żadnego związku z czynami zabronionymi objętymi śledztwem.

Z uwagi na fakt, iż Prokurator Okręgowy nie stwierdził, że postępowanie prowadzone pod nr [...] zostało prawomocnie w stosunku do D.Ł. zakończone organ podatkowy uznał, iż ma obowiązek (art.180 Ordynacja podatkowa) zbadać i ocenić także materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym (po jego prawomocnym zakończeniu).

W dniu [...] Prokuratura zażądała od organu podatkowego informacji o podmiotach gospodarczych, w tym o D. Ł. prowadzącym działalność pod nazwą firmy "M.". W uzasadnieniu postanowienia Prokurator Prokuratury Okręgowej wskazał, że podejrzani prowadzili działalność gospodarczą - skup i sprzedaż złomu posługując się fikcyjnymi fakturami VAT. W odpowiedzi organ podatkowy przekazał do Prokuratury Okręgowej żądane informacje i dokumenty. W postanowieniu z dnia [...] w sprawie [...] skierowanym do organu podatkowego I inastancji, Prokurator Okręgowy wśród osób podejrzanych występujących w ww. sprawie wymienił D. Ł..

Pismem z dnia [...] pełnomocnik strony wniósł o podjęcie zawieszonych postępowań podatkowych w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił podjęcia zawieszonych postępowań powołując się na zapis art. 205 a § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy podejmuje postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia postępowania, w szczególności: gdy rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd - w dniu powzięcia przez organ podatkowy wiadomości o uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego to postępowanie.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia [...] podatnik złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w B. wnosząc o uchylenie go w całości i podjęcie zawieszonych postępowań. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] Nr [...].

W związku ze złożoną skargą na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B.wyrokiem z dnia [...] Sygn.akt [...] uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, co spowodowało konieczność ponownego rozpatrzenia zaskarżonego zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] dotyczące odmowy podjęcia przedmiotowych postępowań .

Postanowieniami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w uzupełnił postanowienia z dnia [...] Nr [...] i Nr [...]. W uzasadnieniu wskazano , iż organ podatkowy wystąpił w dniu [...] z wnioskiem do władz włoskich o udzielenie informacji w sprawie zawartych transakcji pomiędzy "M." a kontrahentem z Włoch.

Pismem z dnia [...] podatnik wniósł zażalenie na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i kolejną próbę uchylenia się od merytorycznej decyzji w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku V AT naliczonego nad należnym. Zdaniem Skarżącego niezgodnie z art. 213 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej postanowienie zostało uzupełnione w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego i to po dwóch latach od wydania.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] Nr [...] dotyczące uzupełnienia postanowienia z dnia [...] Nr [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiocie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc marzec 2003r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] Nr [...] dotyczące uzupełnienia postanowienia z dnia [...]Nr [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiocie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniami z dnia [...] Nr [...] i [...] podjął z urzędu postępowania zawieszone postanowieniem z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...] gdyż ustąpiły przyczyny zawieszenia postępowania w związku ze zniesieniem warunku prawomocnego zakończenia postępowania karnego.

Postanowieniami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. na podstawie art. 140 Ordynacja podatkowa zawiadomił Skarżącego o niezakończeniu w ustawowym terminie postępowań w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r., wskazując termin załatwienia sprawy do dnia [...] co uzasadnił oczekiwaniem na informacje handlowe w sprawie zawartych transakcji pomiędzy "M" D. Ł. a firmą V. Milano. W związku z monitami dotyczącymi uzyskania odpowiedzi władz włoskich organ podatkowy uzyskał informację od Dyrektora Izby Skarbowej w B., że pracownicy tamtejszego organu kilkakrotnie monitowali przedmiotowe zapytanie przeprowadzając rozmowy telefoniczne z Biurem Wymiany Informacji Podatkowych w Koninie oraz wysyłając maile za pośrednictwem poczty elektronicznej z prośbą o przyśpieszenie udzielenia odpowiedzi bądź ustalenie możliwego terminu otrzymania informacji w zakresie transakcji eksportu dokonanego przez polskiego podatnika V A T z podmiotem włoskim. Władze włoskie w zakresie przedmiotowego zapytania nie udzieliły żadnych informacji. Poinformowano jednocześnie, że Izba Skarbowa nadal będzie monitowała wniosek, a po uzyskaniu jakichkolwiek informacji niezwłocznie poinformuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w I..

Pismem z dnia [...] Skarżący złożył ponaglenie na niezałatwienie we właściwym terminie;

- postępowania wszczętego postanowieniem nr [...] w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2003r. w związku z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] Nr [...] zawiadamiającym o wyznaczeniu nowego terminu dla zakończenia postępowania do dnia [...]

- postępowania wszczętego postanowieniem nr [...] w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2003r. w związku z postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] Nr [...] zawiadamiającym o wyznaczeniu nowego terminu dla zakończenia postępowania do dnia [...]

Podatnik wniósł o: wyznaczenie terminu definitywnego zakończenia ww. postępowań, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia ww. postępowania w terminie, podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminu zakończenia ww. postępowania w przyszłości, pociągnięcie pracowników Urzędu Skarbowego w I. do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej przepisami prawa za niezałatwienie z nieuzasadnionych przyczyn ww. postępowania w terminie. W uzasadnieniu ponaglenia wskazał, że Urząd Skarbowy w I. w wyniku postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] podjął z urzędu w dniu [...] zawieszone postępowania, ale postanowieniami z dnia [...] zawiadomił podatnika o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie i wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia [...], powołując się na fakt wystąpienia w dniu [...] i ponaglenia w lutym 2007r. władz włoskich o udzielenie informacji handlowych. Podatnik wskazał, że brak odpowiedzi poddaje w wątpliwość sens oczekiwania na informację w nieskończoność. Działanie urzędu określił jako niepojętą grę prowadzoną ze szkodą dla podatnika przez władze państwowe, co jest sprzeczne z art. 121 i art. 125 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniami dnia [...] Nr PP4/4407-36/07 i Nr [...] uznał za nieuzasadnione ponaglenie Skarżącego dotyczące nie zakończenia w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.postępowania w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r.

Pismem z dnia [...] podatnik złożył za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę na ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy , w której wniósł o: uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] oraz uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w całości oraz wyznaczenie terminu definitywnego zakończenia postępowań podatkowych w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. , nakazując temu organowi zbadanie na podstawie akt sprawy karnej, czy istnieje związek pomiędzy niniejszymi postępowaniami podatkowymi a prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w B. postępowaniem przygotowawcze, sygn. akt [...] oraz w przypadku braku takiego związku podjęcie zawieszonych postępowań podatkowych. Podniósł dalej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. zamiast wykonać ww. polecenia, wydał w dniu [...] postanowienie o uzupełnieniu postanowienia z dnia [...] NR [...] w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym za marzec 2003 r. oraz postanowienie o uzupełnieniu postanowienia z dnia [...] NR [...] w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku V A T naliczonego nad należnym za kwiecień, maj i czerwiec 2003 r. na podstawie art. 201§1 pkt 6 ordynacji podatkowej, wyjaśniając, że dnia [...] "wystąpił do władz włoskich z wnioskiem o udzielenie informacji w sprawie zawartych transakcji" a włoską firmą V. i czeka na odpowiedź "władz włoskich". Skarżący wskazał dodatkowo, iż w wydanym na skutek wniesionego zażalenia postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w B. ponownie nakazał Urzędowi Skarbowemu w I. ocenę podstaw zawieszenia postępowań podatkowych z uwagi na prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w B. postępowanie przygotowawcze, sygn. akt [...] oraz zbadanie, czy pomiędzy postępowaniami podatkowymi a w/w postępowaniem przygotowawczym istnieje taki związek, który uniemożliwiałby prowadzenie cyt. postępowań podatkowych. Dodatkowo organ odwoławczy nakazał Urzędowi Skarbowemu w I. wzięcie pod uwagę prawdopodobieństwo uzyskania żądanych od "władz włoskich" materiałów w sytuacji braku jakiejkolwiek korespondencji po upływie roku od złożenia wniosku o udzielenie informacji podatkowych dotyczących 2003 r. Strona wskazała, iż mimo podjęcia zawieszonych postępowań organ podatkowy przedłużył termin załatwienia spraw do dnia [...]

W ocenie skarżącego Urząd Skarbowy w I. przez co najmniej półtora roku, poczynając od wniosków podatnika o podjęcie z dnia [...] aż do dnia [...], bezpodstawnie nie podejmował zawieszonych bezzasadnie postępowań podatkowych, a zmuszony do ich podjęcia z urzędu na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...] sygn. akt [...] podjął zdaniem podatnika pozorowane działania zmierzające do kolejnego bezzasadnego przedłużania na szkodę podatnika terminu merytorycznego zakończenia w/w postępowań podatkowych.

Zdaniem podatnika trudno uznać powstrzymywanie się przez organ podatkowy przez okres co najmniej półtora roku od podjęcia z urzędu zawieszonych postępowań podatkowych za działanie prawidłowe i niezaliczanie okresu tak wadliwie zawieszonych i wadliwie niepodejmowanych postępowań do okresu zawieszenia, usprawiedliwiającego bezczynność organu podatkowego w rozumieniu art. 139 § 4 ordynacji podatkowej, zwłaszcza w sytuacji gdy o wadliwości ww. poczynań wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. w wyroku z dnia [...] sygn. akt [...]

Skarżący wskazał, iż Urząd Skarbowy w I. zignorował nawet zalecenia Dyrektora Izby Skarbowej w B. zawarte w uzasadnieniu postanowień z dnia [...], sygn. akt [...] i [...], poddające w wątpliwość sens "oczekiwania" przez urząd (teraz już dwa lata) na odpowiedź na władz włoskich w świetle braku takiej odpowiedzi na wniosek tegoż urzędu złożony w 2005 r. Zdaniem podatnika Urząd Skarbowy w I. będzie w nieskończoność przedłużał termin merytorycznego zakończenia ww. postępowań podatkowych pod pozorem oczekiwania na odpowiedź władz włoskich, która to odpowiedź zapewne nigdy nie nadejdzie. W ocenie skarżącego sprawia to wrażenie jakiejś niepojętej gry prowadzonej ze szkodą dla podatnika przez władze państwowe. Jego zdaniem podatnik nie może być w taki nie budzący zaufania sposób traktowany przez organy podatkowe sprzecznie z art. 121 i art. 125 ordynacji podatkowej.

Skarżący dodatkowo wyraził pogląd, iż wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej w B. , zawartemu w części końcowej ww. postanowień z dnia [...], postanowienia te są zaskarżalne do sądu administracyjnego, na co przywołano komentarz do ordynacji podatkowej LexisNexis z 2004r., s. 452.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wraz z odpowiedzią na skargę sporządzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. , w której organ ten wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę organ uzasadnił przewlekłość postępowania przedłużającą się procedurą uzyskania stanowiska od stosownych organów włoskich oraz prowadzonym postępowaniem kontrolnym u kontrahenta D. Ł. - R. Ś.. W ocenie organu brak reakcji ze strony władz włoskich na pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego należy zaliczyć do przyczyn opóźnienia postępowania niezależnych od organu. Zdaniem organu w sprawie D. Ł. o istnieje szereg wątpliwości co do faktycznych transakcji zawartych z kontrahentami a w szczególności z kontrahentem z Włoch tj. V..

Organ wskazał, iż zawieszone od miesiąca lipca 2004r. postępowania podatkowe zostały podjęte w miesiącu lipcu 2007r. Zatem od podjętych postępowań w sprawie określenia prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r. minęło 6 m-cy . Po odwieszeniu postępowań po raz pierwszy poinformowano podatnika o przyczynach zwłoki i najwcześniejszym z możliwych terminów zakończenia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na początku należy odnieść się do samej treści skargi, gdyż w tytule określono ją jako skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. uznające za nieuzasadnione ponaglenie strony, jednakże Sąd stwierdził, że faktycznie stanowiła ona skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w przedmiocie uchybienia terminu do dokonania zwrotu nadwyżki podatku na liczonego nad należnym. Wynika to z żądania wyznaczenia terminu na załatwienie sprawy, a także przywołanego fragmentu komentarza do ordynacji podatkowej, gdzie opublikowano pogląd, że tego typu skarga przysługuje w zaistniałej sytuacji.

Podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Uznając zatem skargę na bezczynność organu za zasadną sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego.

Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, który to organ w uznaniu ponaglenia za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszeniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2). Przed nowelizacją obowiązującą od 01 stycznia 2003r. cytowany przepis stanowił wprost, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie, stronie służy skarga do organu podatkowego wyższego stopnia. Dokonana zmiana odnosi się jedynie do pojęć (chodziło o wyeliminowanie pojęcia "skarga", które w procedurze podatkowej było nadużywane oznaczając różne instytucje prawne), bez zmiany istoty postępowania w przedmiocie bezczynności organu.

Niezałatwienie sprawy w wyznaczonym terminie oznacza naruszenie terminów ustawowych, a postępowanie ze skargi na bezczynność nie jest konkurencyjne dla innych postępowań przewidzianych dla oceny merytorycznej trafności czynności podejmowanych przez organy podatkowe, lecz służy zwalczaniu bezczynności tych organów. Ponaglenie w związku z bezczynnością organu podatkowego uruchamia działania nadzorcze organu wyższego stopnia określone zakresem art. 141 § 2 ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie organu nadrzędnego o ponagleniu może być zarówno pozytywne, jak i negatywne. W następstwie wyczerpania tej procedury stronie przysługuje skarga na bezczynność do sądu.

Analizując stan faktyczny sprawy w kontekście powołanych regulacji prawnych należy wskazać, że art. 21 ust.6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), zobowiązując organ do zwrotu podatnikowi różnicy na rachunek bankowy w terminie 60 dni, przewiduje także pod określonymi rygorami, możliwość przedłużenia tego terminu o ile zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia. Postanowienie wydane na podstawie art. 21 ust.6 ustawy wszczyna proces weryfikujący zasadność zwrotu - w efekcie albo następuje zwrot zgodnie z deklaracją albo, w przypadku braku ustalenia zasadności zwrotu, następuje wszczęcie postępowania podatkowego w celu wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w innej wysokości, niż wynikająca z deklaracji.

W sprawie w chwili obecnej toczy się postępowanie podatkowe podjęte w czerwcu 2007r. po zawieszeniu o rozliczenie VAT za miesiące roku 2003. Powodem wstrzymywania się z wydaniem orzeczenia jest oczekiwanie na uzyskanie informacji od władz włoskich, o czym poinformowano stronę w trybie art. 140 ordynacji. Na odpowiedź, kilkukrotnie monitowaną, nie uzyskano odpowiedzi od 18 maja 2005r. Rzecz dotyczy transakcji zawartych co najmniej 5 lat temu. Taki stan faktyczny, w ocenie Sądu jest bezzasadnym przedłużaniem postępowania, tym samym wskazuje na bezczynność organu w wypełnieniu obowiązku z art. 21 ust. 6 pkt 6) cyt. ustawy VAT, zgodnie z którym jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, urząd skarbowy może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Nie jest kwestią dla Sądu wypowiadanie się co do zasadności zwrotu, ale podstawą wyroku była ocena samego postępowanie wyjaśniającego. Niewątpliwie postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w tym przepisie, tak jak postępowanie podatkowe wszczęte w związku z deklarowanym zwrotem, podlega rygorom przewidzianym dla tego typu czynności w ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 187 § 1, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art122).

Organy mają za zadanie doprowadzenie do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej poprzez poszukiwanie okoliczności faktycznych w sposób zapewniający rozstrzygnięcie oparte na prawdziwych elementach tego stanu oraz dokonywaniu ustaleń prawdziwych, a co umożliwia swoboda w wyciąganiu logicznych wniosków z zebranego materiału dowodowego. To rzeczywiście oznacza, że aby ocena materiału nie przekroczyła granic swobody, materiał musi być zgromadzony w sposób zupełny, ale zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących faktów mających znaczenie dla sprawy w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Nie należy przy tym zapominać, że stosownie do art. 125 § 1 ordynacji, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Dlatego też, w takim wypadku ochrona podatnika przed bezczynnością organu opiera się nie tylko na ocenie czy organ dokonuje jakichkolwiek czynności, ale czy są to czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy a nie jej przedłużania.

Ponadto, zarówno postanowienie w kwestiach dowodowych jak i informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 140), są postanowieniami niezaskarżalnymi, po bezskutecznym ponagleniu - również nie zaskarżalnym w trybie instancji - nie ma innych środków dla ochrony podatnika przed opieszałością organu jak tylko skarga na bezczynność.

Taka sytuacja zakreśla ramy kontroli sądu, która w tym wypadku obejmuje oczywisty brak czynności w świetle wymogów prawa przewidzianych dla danej sytuacji. W przypadku postępowania dowodowego należy brać pod uwagę to, że istotą postępowania jest wyjaśnienie okoliczności, a nie zdobycie konkretnego dowodu. Brak możliwości uzyskania konkretnej informacji również stanowi część materiału dowodowego i podlega ocenie. W takim wypadku nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy organ nie wykonuje swego obowiązku (zwrotu podatku czy odmowy) powołując się na niemożność zdobycia jakiegoś dowodu. Ocena tego czy podatnik przekroczył prawo żądając zwrotu VAT powinna znaleźć swój finał w legalnie umocowanej czynności organu, a nie stanowić tła dla powstrzymywania się od działania, a taki obraz wyłania się ze stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W sprawie, bezskuteczne oczekiwanie na informację od władz obcego państwa przez prawie trzy lata w sprawie wszczętej w 2003r., gdy rzecz dotyczy zwrotu podatku VAT - realizacji podstawowej zasady podatku obrotowego - stanowi o bezczynności organu w wykonaniu swego obowiązku, jakim w przedstawionym materiale dowodowym jest wydanie decyzji rozliczającej VAT.

Mając na względzie powyższe oraz art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 21 ust. 6 pkt 6) ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym i art. 139 § 1 ordynacji, orzeczono jak sentencji.