Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 1513/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 5a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 94/23 o odrzuceniu skargi K. P. na zarządzenie Burmistrza D. z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 94/23, po rozpoznaniu skargi K. P. na zarządzenie Burmistrza D. z dnia 1 sierpnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły – w punkcie 1 odrzucił skargę; w punkcie 2 zwrócił K. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 300 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wniesionej skargi K. P. - dalej: "skarżąca", wskazała, że była kandydatką na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. Pomimo spełnienia przez nią wszystkich wymogów do udziału i złożenia wszystkich dokumentów wymienionych w § 1 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1428) - dalej: "rozporządzenie", na podstawie uchwały Komisji Konkursowej nr [...] z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie odmowy dopuszczenia kandydata na stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. skarżąca nie została dopuszczona do dalszych etapów postępowania konkursowego z uwagi na: "brak dołączonego oświadczenia, że kandydat nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku - Karta Nauczyciela".

Zarządzeniem nr [...] z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D., Burmistrz D. powierzył stanowisko Dyrektora Szkoły drugiej uczestniczce konkursu. Zarządzenie to zostało wydane pomimo, że postępowanie konkursowe na dyrektora szkoły obciążone było istotnymi wadami. Mimo bowiem istniejącego obowiązku, Burmistrz D. nie wydał ani zarządzenia o ogłoszeniu konkursu na dyrektora szkoły, ani zarządzenia o zatwierdzeniu tego konkursu. Niewydanie wskazanych zarządzeń uniemożliwia bezpośrednią ich kontrolę, co jest o tyle istotne, że możliwość zaskarżenia tego zarządzenia jako kończącego postępowanie konkursowe jest podstawową, i co do zasady jedyną formą sądowej weryfikacji prawidłowości postępowania konkursowego i zapadających w tym postępowaniu rozstrzygnięć, w tym m.in. uchwały o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego. Niewydanie zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu w zasadzie pozbawiło skarżącą możliwości wykazania, że dopełniła wymogów formalnych w zakresie zgłoszenia swojej kandydatury i tym samym, że odmowa dopuszczenia jej do kolejnych etapów postępowania konkursowego nastąpiła z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz D. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżącej, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezpodstawnej. Zdaniem organu, analiza przepisu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 229) - dalej: "P.p.s.a.", oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 40) - dalej: "u.s.g.", wskazuje, że art. 101 ust. 1 u.s.g. jako lex specialis zawęża legitymację skargową w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów skarżący musi wykazać nie tylko posiadanie interesu prawnego, lecz także jego naruszenie. Co istotne skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i nie można jej wnieść tylko na tej podstawie, że w przekonaniu skarżącego kwestionowany akt narusza prawo. Wnoszący w tym trybie skargę musi wykazać, że istnieje związek między jego prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżonym aktem, polegający na tym, iż skarżony akt narusza jego interes prawny, natomiast skarżąca w niniejszej sprawie takiego związku nie wykazała.

W piśmie z dnia 27 marca 2023 r. organ wyjaśnił ponadto, że w postępowaniu konkursowym, którego dotyczy skarga, nie zostało wydane formalne zarządzenie o zatwierdzeniu kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, a w konsekwencji zarządzenie takie nie mogło zostać opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, ani doręczone skarżącej.

Zdaniem organu, niewydanie tego zarządzenia nie skutkuje nieważnością zaskarżonego zarządzenia. Brak formalnego zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły można ocenić jako nieprawidłowość, która nie miała żadnego wpływu na przebieg i wynik postępowania konkursowego. Po wyłonieniu kandydata Burmistrz dokonał zatwierdzenia wyników konkursu poprzez zaakceptowanie wyłonionego kandydata, co znalazło formalny wyraz w piśmie informującym Kuratorium Oświaty o wyborze kandydata, a następnie w zarządzeniu o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły wyłonionemu kandydatowi.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu meriti, skarżąca nie wykazała związku pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem Burmistrza D., a naruszeniem jej aktualnej, indywidualnej sytuacji prawnej. Kwestionując zarządzenie w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. skarżąca upatruje swój interes prawny do wniesienia skargi przede wszystkim w tym, że nie ma ona innej realnej drogi prawnej do zaskarżenia zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu, albowiem akt taki nie został w istocie w ogóle wydany, zaś samo powołanie kontrkandydatki w konkursie jest obarczone wadą prawną. Sąd Wojewódzki podkreślił jednak, że naruszenie interesu prawnego następuje, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (zob. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. I OSK 1919/18, LEX nr 3038209). W ocenie tego Sądu, zarządzenie o powołaniu innej osoby na stanowisko dyrektora nie dotyczy praw ani obowiązków skarżącej. Zaskarżone zarządzenie nie było bowiem adresowane do skarżącej i w żaden sposób nie kreuje jej sytuacji prawnej. Zaskarżone zarządzenie dotyczy jedynie praw tej innej osoby, do której adresowano zarządzenie i której sytuację prawną uregulowano. W rozpoznawanej sprawie skarżąca ma więc wyłącznie interes faktyczny, ale niepoparty interesem prawnym. Jak stwierdził Sąd meriti jest to za mało by na podstawie art. 101 u.s.g. doprowadzić do zainicjowania sądowej kontroli zaskarżonego zarządzenia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie występuje bowiem przepis prawa, który przyznawałby kandydatowi ubiegającemu się o stanowisko dyrektora szkoły jakiekolwiek prawo lub nakładał na niego jakikolwiek obowiązek w związku z powołaniem na stanowisko dyrektora szkoły innej, indywidualnie oznaczonej osoby. Na przepis taki nie wskazała również skarżąca.

Mając z kolei na uwadze wyrażoną w skardze argumentację oraz opisane okoliczności faktyczne sprawy Sąd Wojewódzki wskazał, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym dają również możliwość wniesienia skargi na bezczynność organów gminy. Przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia, obliguje Burmistrza D., będącego organem prowadzącym Szkołę Podstawową im. [...] w D., do wydania zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu na dyrektora tej szkoły. Niewykonanie tej nakazanej prawem czynności może stanowić podstawę do wniesienia skargi na bezczynność na podstawie art. 101a u.s.g. (na którą to możliwość zwrócił uwagę organ we wniesionej odpowiedzi na złożoną skargę). W rozpoznawanej sprawie niewydanie przedmiotowego zarządzenia przez Burmistrza D. jest bezsporne. Akt taki nie został opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej, ani doręczony skarżącej, co bezpośrednio potwierdził organ w piśmie z dnia 27 marca 2023 r.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a i § 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd ten zwrócił skarżącej kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła K. P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 101 ust. 1 u.s.g., art. 63 ust 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.) – dalej: "u.p.o." oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zarządzenie nr [...] Burmistrza D. z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. nie narusza interesu prawnego skarżącej w sytuacji, gdy z uwagi na niewydanie zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu, zarządzenie to rozstrzygało o jej sytuacji prawnej i pozbawiało ją możliwości ubiegania się o stanowisko dyrektora szkoły Podstawowej im. [...] w D.;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że interes prawny skarżącej nie został naruszony stosownie do wymagań przepisu szczególnego i odrzuceniu skargi, podczas, gdy wydanie zarządzenia nr [...] Burmistrza D. z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w D. naruszyło interes prawny skarżącej, wynikający z art. 63 ust 3 u.p.o. i § 8 ust. 2 rozporządzenia, a przejawiający się w możliwości ubiegania się o stanowisko dyrektora szkoły, korzystania z uprawnień przysługujących uczestnikowi postępowania konkursowego a w przypadku wygrania konkursu również objęcie stanowiska dyrektora szkoły.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz oświadczyła, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., prawem skarżącej było ubieganie się o stanowisko dyrektora szkoły i skorzystanie z przewidzianych prawem uprawnień uczestnika postępowania konkursowego, a w przypadku wygrania tego postępowania także objęcie tego stanowiska. Prawo to zostało skarżącej odebrane, gdyż postępowanie konkursowe zostało zakończone z pominięciem etapu, który w założeniu ma pozwolić na celu weryfikację prawidłowości całego postępowania i który powinien przesądzać o jego ostatecznym wyniku. Postępowanie to zostało faktycznie zakończone innym rozstrzygnięciem niż to, które przewiduje w takiej sytuacji określona prawem procedura konkursowa, a które zostało skierowane tylko do jednego z uczestników tego postępowania. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca ma zarówno prawo, jak i interes prawny w zaskarżeniu rozstrzygnięcia, które faktycznie zakończyło postępowanie konkursowe. Podstawową rolę powinno w tym przypadku odgrywać to, że rozstrzygnięcie to faktycznie, chociaż niezgodnie z prawem określiło prawa i obowiązki wszystkich uczestników postępowania konkursowego i bezpośrednio wpływa na sferę praw przysługujących Skarżącej. Nawet bowiem jeśli określone rozstrzygnięcie, zostało skierowane tylko do jednego z uczestników postępowania, przyznając mu określone prawo, to w tym samym zakresie przesądza ono także o sytuacji prawej Skarżącej, której prawo to nie mogło zostać przyznane z uwagi na przyznanie go adresatowi zarządzenia.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz D. wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej, niewyznaczanie rozprawy i rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, przeprowadzenie na podstawie art. 106 ust. 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., dowodu z uwierzytelnionej kopii zarządzenia Burmistrza D. z dnia 28 kwietnia 2023 r. o zatwierdzeniu konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły im. [...] w D. (opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami.

Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 1 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ skarga kasacyjna została złożona na postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.

Przechodząc do rozpoznania wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, wskazać w pierwszej kolejności należy, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego, sąd ten z urzędu bada dopuszczalność takiej skargi i kontroluje, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymieniona w art. 58 § 1 P.p.s.a Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. W związku z przedmiotem zaskarżenia w sprawie, takim przepisem szczególnym w realiach rozstrzyganej sprawy jest przepis art. 101 u.s.g. W myśl tego przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Na podstawie tej regulacji dopuszczalna jest możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, dla której organem prowadzącym jest gmina, a który następuje w formie zarządzenia organu wykonawczego gminy. Akt ten ma charakter kompetencji władczej przysługującej temu organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego, co uzasadnia przyjęcie, że jest aktem z zakresu administracji publicznej.

Powracając na grunt art. 101 ust. 1 u.s.g. trzeba dostrzec, że legitymacja skargowa oparta na tym przepisie ma charakter szczególny, odmienny od legitymacji, jaką trzeba się wykazać przy zaskarżaniu decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych. Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą tego interesu jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają na podmiot wymierne obowiązki. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, spoczywa na stronie skarżącej.

Szczególną cechą interesu prawnego w prawie administracyjnym jest bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. Jednocześnie interes prawny musi być "własny", to jest nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami były związkami o charakterze prawnym (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 1503/18, LEX nr 3026862 i powołane tam orzecznictwo). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Interes faktyczny nie stwarza legitymacji do wniesienia skargi na podstawie art. 101 u.s.g.

Jak już wyjaśniono, legitymacja procesowa wynikająca z art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter szczególny, kwalifikowany. Wymaga nie tylko wskazania przez wnoszącego skargę normy prawa materialnego, kształtującej jego sytuację prawną, ale nadto wykazania, że zaskarżony akt oddziałuje na przysługujący skarżącemu interes prawny, który w ten sposób zostaje naruszony. Skarga stanowi środek ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy i uprawnienia przez organ wydający akt z zakresu administracji publicznej. Skarga wnoszona na tej podstawie nie ma charakteru actio popularis - nie jest skargą wnoszoną w interesie publicznym. Jest dopuszczalna wyłącznie w przypadku naruszenia indywidualnego chronionego prawem interesu. Dopiero wykazanie naruszenia takiego interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę na akt organu otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to powinno być realne i aktualne (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2904/20, LEX nr 3095372). Dla wykazania naruszenia interesu prawnego koniecznym jest wskazanie naruszenia, przez uchwałę lub zarządzenie, konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, wynikających z regulacji materialnoprawnej.

W realiach przedmiotowej sprawy, skarżąca nie wykazała związku pomiędzy zaskarżonym zarządzeniem, a naruszeniem jej aktualnej, indywidualnej sytuacji prawnej. Naruszenie interesu prawnego następuje, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. I OSK 1919/18, LEX nr 3038209).

W przedmiotowej sprawie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 63 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, podnosiła kwestie związane z procedurą powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, (w tym brak zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu). Tymczasem, jak podnosi się w orzecznictwie, dla legitymacji skargowej z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie wystarczy wskazać na niezgodność zarządzenia z prawem, ale trzeba też wykazać w jaki sposób to naruszenie oddziałuje na własny interes prawny skarżącego. Niewątpliwie, zarządzenie o powołaniu innej osoby na stanowisko dyrektora nie dotyczy praw i obowiązków skarżącej. Zaskarżone zarządzenie dotyczy jedynie praw tej innej osoby, do której adresowano zarządzenie, i której sytuację prawną uregulowano. Skarżąca ma zatem w sprawie wyłącznie interes faktyczny, niepoparty interesem prawnym. Naruszenia swojego interesu prawnego skarżąca nie wykazała.

Odnosząc się końcowo do wniosku Burmistrza zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczącego dopuszczenia dowodu z dokumentu, tj. zarządzenia Burmistrza D. z dnia 28 kwietnia 2023 r., nr [...], w sprawie zatwierdzenia konkurs na stanowisko dyrektora wskazanej szkoły podstawowej, należy wskazać, że dokonanie zatwierdzenia takiego konkursu przeszło 8 miesięcy po wydaniu zarządzenia o powierzeniu konkretnej osobie stanowiska dyrektora szkoły, nie mogło mieć wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.