Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1464/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Michał Nowakowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2018 r. sprawy ze skargi A. M. i D. S. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 23 września 2009 roku, sprecyzowanym pismem z 12 sierpnia 2010 roku A. M. i D. S. (Skarżące) wystąpiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 roku, o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1953 roku, wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pn. [...] z siedzibą w [...] (Przedsiębiorstwo).

Decyzją z [...] grudnia 2010 roku, utrzymaną w mocy decyzją z [...] kwietnia 2011 roku, Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] maja 1948 roku o przejściu przedsiębiorstw na własność państwa, w części dotyczącej Przedsiębiorstwa oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] marca 1953 roku w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo odbiorczego przedsiębiorstwa.

Podstawą faktyczną decyzji z [...] grudnia 2010 roku i [...] kwietnia 2011 roku było ustalenie, że spółka jawna prowadząca przedmiotowe Przedsiębiorstwo nie została wykreślona z rejestru handlowego. W związku z tym organ uznał, że interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących przysługiwał wyłącznie spółce reprezentowanej przez wspólników zgodnie z umową spółki. Podstawą prawną rozstrzygnięcia przywołaną przez organy był art. 157 § 3 k.p.a.

Wnioskiem z 31 października 2016 roku (data wpływu do organu 9 stycznia 2017 roku) Skarżące wystąpiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1953 roku, wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] w [...] (orzeczenie z [...] marca 1953 roku).

Decyzją z [...] października 2017 roku Minister Rozwoju i Finansów umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ podał art. 105 § 1 w związku z art. 104 § 1 oraz art. 28 k p a.

Organ wyjaśnił, że Skarżące wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku powoływały się na fakt, że nieruchomość położona w [...]i objęta protokołem zdawczo-odbiorczym nie stanowiła własności spółki jawnej, prowadzącej Przedsiębiorstwo a własność osób fizycznych to jest jej wspólników, zatem nie podlegała nacjonalizacji.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku przysługiwał właścicielowi Przedsiębiorstwa stanowiącego przedmiot orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy, to jest spółce jawnej.

W decyzji wyjaśniono następnie, że siedzibą spółki jawnej prowadzącej przedsiębiorstwo było miasto [...], które po zakończeniu II Wojny Światowej przeszło pod jurysdykcję polską. Zgodnie z art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 roku o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945 roku, Nr 51, poz. 295) na Ziemie Odzyskane rozciąga się ustawodawstwo obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w [...].

Zatem w dacie nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa, kwestie dotyczące tworzenia, zdolności prawnej i reprezentacji spółek oraz zawieranie umów, a także skutków prawnych wpisów rejestrze handlowym podlegały polskiemu porządkowi prawnemu.

Organ ustalił, że Przedsiębiorstwo prowadzone było przez spółkę jawną, która nie została wykreślona z rejestru handlowego. Zatem w postępowaniu nadzorczym dotyczącym orzeczenia nacjonalizacyjnego interes prawny posiadała wyłącznie spółka reprezentowana przez wspólników. Tylko okoliczność wykreślenia spółki z rejestru, a zatem utrata przez nią osobowości prawnej stanowiłaby podstawę legitymacji prawnej wszystkich żyjących wspólników, względnie spadkobierców nieżyjących wspólników.

Powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. nr 121, poz. 770, ze zm.) organ wyjaśnił, że z uwagi na nie przerejestrowanie spółki jawnej przed dniem 31 grudnia 2015 roku do Krajowego Rejestru Sądowego spółka ta uznana została za wykreśloną z KRSu, a jej mienie zostało z mocy prawa przejęte przez Skarb Państwa.

W konsekwencji w ocenie organu interes prawny we wszczęciu postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczeń wydanych w postępowaniu nacjonalizacyjnym nie przysługuje następcom prawnym byłych wspólników spółki jawnej a jedynie Skarbowi Państwa.

Organ uznał również, że wbrew stanowisku Skarżących, nieruchomość na której znajdowało się Przedsiębiorstwo nie może zostać uznana za mienie osobiste wspólników w oderwaniu od spółki jawnej. Jako uzasadnienie powyższego stanowiska organ przywołał art. 81 k.h. i wyjaśnił, że mienie wniesione przez poprzedników sprawnych Skarżących do spółki jawnej przy tożsamości wspólników spółki jawnej oraz właścicieli nieruchomości było składnikiem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Organ podkreślił, że przeznaczenie nieruchomości na cele przedsiębiorstwa świadczy o tym, że przy tożsamości wspólników spółki jawnej i właścicieli nieruchomości, tych ostatnich nie można uznać za osoby trzecie w stosunku do właściciela przedsiębiorstwa zaś nieruchomości, za stanowiącej własność osób trzecich.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Przedsiębiorczości i Technologii ( Minister) decyzją z [...] maja 2018 roku utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2017 roku.

W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że pierwotnie właścicielem Przedsiębiorstwa był kupiec C. H. W dniu 10 grudnia 1924 roku, w niemieckim rejestrze handlowym RHA Nr [...], zarejestrowana została spółka pf.[...], jako "[...], czyli "otwarta" spółka prawa niemieckiego - odpowiednik polskiej spółki jawnej, której wspólnikami byli: K. H. (junior) i O. H.

Następnie, zgodnie z wpisem z dnia 23 listopada 1937 roku w niemieckim rejestrze handlowym RHA Nr [...], dotychczasowe wpisy z tego rejestru zostały przepisane do nowego rejestru pod Nr.a.[...]. Jednocześnie ujawniono okoliczność zbycia ww. przedsiębiorstwa na rzecz H. H. (żony O. H.) i J. H. (żony K. H.) oraz zmianę nazwy spółki na "[...]" właściciele: H. i H. H. – [...]. Prokurentami przedmiotowej spółki ustanowieni zostali: K. H. i O. H.

Zgodnie z wpisem jawnym z dnia [...] lipca 1943 roku, prokurent O. H. zmarł w 1941 roku zaś C. H. przystąpił do jawnej spółki handlowej w charakterze osobiście odpowiedzialnego spólnika. Do zastępowania spółki byli upoważnieni: Spólnik C. H. dla siebie osobiście, spólnlczki: H. H. z domu S., H. H. z domu J. wspólnie między sobą. Nastąpiła również zmiana nazwy spółki - H. i H. H..

Współwłaścicielami (po idealnej połowie) nieruchomości położonej w [...], składającej się z parcel [...] i [...] o łącznej pow. [...] m2, ujawnionymi w księdze wieczystej Tom 13. wykaz 571 Sądu Grodzkiego w [...], byli: O. H. i K. H. Wpisu w księdze wieczystej dokonano w dniu 19 grudnia 1930 r. na podstawie powzdania z dnia 3 grudnia 1930 roku (dowód: księga wieczysta Tom 13, wykaz 571; zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] października 1946 r roku).

Minister podzielił w pełni stanowisko, że z uwagi na nieprzerejestrowanie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego a co za tym idzie ustanie jej bytu prawnego i nabycie nieodpłatnie przez Skarb Państwa jej mienia po dniu 1 stycznia 2016 roku, Skarżące jako spadkobierczynie wspólników spółki jawnej nie mają interesu prawnego do występowania w postępowaniu nieważnościowym.

Odnosząc się do twierdzenia Skarżących, że nieruchomość na której funkcjonowało przedsiębiorstwo pn. [...] nie stanowiła własności spółki jawnej H. i H. H., lecz była prywatną własnością O. H. i K. H., a tym samym osób trzecich wobec właściciela przedsiębiorstwa organ przywołał treść protokołu zdawczo-odbiorczego. Wskazane w nim zostało, że przedsiębiorstwo H. et H. H. – [...] funkcjonowało na dwóch parcelach Nr [...] i Nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, na których znajdowały się: zbudowania fabryczne, kocioł parowy, hala maszynowa, hale stolarni, kuźnia, garaże i budynek biurowy.

Protokół zdawczo-odbiorczy oraz załączniki do niego nie wskazują, ażeby jakiekolwiek wyodrębnione działki znajdowały się poza częścią wykorzystywaną do działalności produkcyjnej.

Organ podkreślił, że w załączniku Nr 8 do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] października 1950 roku, stanowiącym odpis z księgi wieczystej poniemnieckiej Tom [...], wykaz [...], ujawniono w dziale II - "hipoteki i długi gruntowe", obciążenia na rzecz różnych wierzycieli, co zresztą koresponduje z treścią ww. oświadczenia K. H. i J. H., stanowiącego załącznik Nr 2 do ww. protokołu zdawczo-odbiorczego, wskazującego, że na przedmiotowych nieruchomościach, ujawniona była hipoteka zabezpieczająca na rzecz: W. C. oraz Kasy Komunalnej w [...] na łączną kwotę [...] Rm, zaś jako pokrycie tego obciążenia na dobro w Komunalnej Kasie Oszczędności wskazano m in. posiadane na koncie środki pieniężne oraz książeczki oszczędnościowe firmy H. i H. H. i J. H.

Oznacza to, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła składnik majątkowy przedsiębiorstwa, bowiem w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej jej współwłaścicielami byli wspólnicy spółki jawnej. W konsekwencji, Skarżące nie mają interesu prawnego pozwalającego na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku.

Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał poglądy wyrażone w wyrokach NSA z 24 listopada 2010 roku, sygn. akt. I OSK 159/10 oraz z 19 lipca 2016 roku, sygn. akt. I OSK 2371/14.

Końcowo organ wyjaśnił, że wobec wydania decyzji z [...] grudnia 2010 roku i z [...] kwietnia 2011 roku w sprawie zachodzą również przesłanki do uznania zaistnienia w sprawie powagi rzeczy osądzonej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżące wniosły do tutejszego sądu skargę zarzucając decyzji organu naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 28 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne stwierdzenie, iż obie Skarżące jako spadkobierczynie zmarłego K. H. nie posiadają bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego, kreującego status strony w postępowaniu o stwierdzenie nie-ważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] marca 1953 r. wy-danego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenie protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa [...];

2. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez poczynienie niepełnych, a zarazem błędnych ustaleń faktycznych, co do statusu prawnego i faktycznego nieruchomości wpisanej w protokołu zdawczo - odbiorczego dot. majątku spółki [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu i instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm w tym zakresie przepisanych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, decyzje wydane w obu instancjach odpowiadają prawu.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w pełni podziela stanowisko organów co do braku interesu prawnego po stronie skarżących jak i co do zaistniałej w sprawie res iudicata, które to okoliczności uzasadniały wydanie decyzji o umorzeniu postępowania.

Skarżące nie kwestionują ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, z których wynika, że prowadzona przez ich poprzednika prawnego spółka jawna nie została przerejestrowana do Krajowego Rejestru Sądowego w terminie wynikającym z art. 9 ust. 2 ustawy z 20 sierpnia 1997 roku – przepisy wprowadzającej ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Stosownie do ust. 2a cytowanego artykułu, podmioty, które wniosku o przerejestrowanie nie złożyły do 31 grudnia 2015 roku uznaje się za wykreślone z rejestru. Konsekwencją wykreślenia z rejestru jest utrata bytu prawnego, przy czym z mocy art. 2b analizowanego przepisu: "Z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z nabytego mienia za zobowiązania podmiotów, o których mowa w ust. 2a. Prawa wspólników, członków spółdzielni i innych osób uprawnionych do udziału w majątku likwidacyjnym wygasają z chwilą wykreślenia podmiotu z rejestru."

Zatem w pełni prawidłowo organ przyjął, że wobec utraty bytu prawnego przez spółkę jawną i przejęcia przez Skarb Państwa mienia spółki jak i wobec wygaśnięcia praw wspólników, po stronie Skarżących nie występuje interes prawny pozwalający im na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 16 marca 1953 roku.

Skarżące w toku postępowania wywodziły, że protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa, zatwierdzony orzeczeniem z [...] marca 1953 roku obejmował nieruchomość nie stanowiącą własności spółki jawnej, ale własność osób fizycznych, K. i O. H. Skarżące uznawały zatem, że interes prawny przysługuje im jako spadkobierczyniom K. H., jednego z byłych współwłaścicieli nieruchomości.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym nieruchomość, na której prowadzone było Przedsiębiorstwo uznać należało, za wchodzącą w skład jej majątku, nie zaś należącą do osób trzecich w stosunku do spółki jawnej.

Na wstępie sąd wskazuje, że nie podziela stanowiska Skarżących, co do nieustalenia przez Ministra w jakim zakresie do spółki jawnej prawa niemieckiego, która miała siedzibę na terytorium włączonym po II Wojnie Światowej do państwa polskiego stosuje się przepisy polskiego kodeksu handlowego z 1934 roku.

Już w decyzji z [...] października 2017 roku organ powołał się na dekret z dnia 13 listopada 1946 roku o zarządzie Ziem Odzyskanych, zgodnie z którym na ziemie odzyskane rozciąga się ustawodawstwo, obowiązujące na obszarze Sądu Okręgowego w P.

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że objęcie terytorium tzw. Ziem Odzyskanych działaniem ustawodawstwa polskiego wynikało z samego pojęcia suwerenności Państwa Polskiego.

Następstwem zasady suwerenności Państwa było wprowadzenie jednolitego porządku prawnego dla wszystkich podmiotów podległych jego jurysdykcji. W konsekwencji, nie jest możliwe przyjęcie - jak sugerują Skarżące w skardze – by odrębny porządek prawny dotyczył spółek jawnych utworzonych na ziemiach wchodzących w skład Państwa Polskiego przed II Wojną Światową i odrębny porządek prawny dotyczył spółek jawnych, utworzonych na terytoriach wcielonych do Polski po II Wojnie Światowej.

W konsekwencji, zarzuty skargi dotyczące nie wyjaśnienia w jakim zakresie stosować należy przepisy prawa niemieckiego do spółki jawnej prowadzącej przedmiotowe Przedsiębiorstwo sąd uznaje za niezasadne.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że jak wynika z akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji Ministra Gospodarki z [...] kwietnia 2011 roku, Skarżące nie dysponują żadnymi dokumentami dotyczącymi spółki jawnej, prowadzonej przez ich poprzedników prawnych. W piśmie z 12 sierpnia 2010 roku Skarżące wyjaśniły, że nie mają żadnych dowodów ani żadnych dokumentów dotyczących spółki jawnej w tym w dokumentacji związanej z prowadzoną firmą. Wskazały, że cała dokumentacja rodzinna przepadła po zajęciu [...] przez wojska radzieckie, a rodzina H. utraciła cały majątek ruchomy oraz stan rodzinny.

W konsekwencji, dla ustalenia, czy nieruchomość na której znajdowały się zabudowania Przedsiębiorstwa stanowiła własność spółki jawnej, czy też jak chcą Skarżące, stanowiła własność osób trzecich w stosunku do spółki, odwołać się należy do przepisów polskiego kodeksu handlowego.

Zgodnie z art. 81 Kodeksu handlowego, spółka jawna posiada zdolność sądową i zdolność do czynności prawnych – realizowanych przez wspólników pod firmą tejże spółki. Możność nabywania praw i zaciągania zobowiązań oznacza dopuszczenie tej spółki do udziału w obrocie prawnym i gospodarczym. Pomimo tego jednak, że spółka jawna może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną, nie posiada ona charakteru osoby prawnej, oderwanej od osobowości tworzących spółkę osób fizycznych, lecz stanowi tylko węzeł łączący poszczególnych wspólników.

Natomiast w myśl art. 82 K.h., rzeczy i prawa, wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki. Zgodnie zaś z art. 102 § 1 Kodeksu handlowego, w razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników mają być równe, natomiast § 3 tego przepisu stanowi, iż domniemywa się, że rzeczy, które wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki, mają być wniesione na własność.

Powyższe przepisy oznaczają zatem, że majątek spółki jawnej składa się z wkładów wniesionych przez wspólników oraz praw nabytych w czasie trwania spółki, a majątek spółki należy do wszystkich wspólników i może ulec podziałowi w zasadzie tylko po rozwiązaniu spółki. Dlatego też udział wspólnika w majątku spółki (we wszystkich częściach składowych tego majątku) w czasie trwania spółki nie może być rachunkowo określony.

Dodatkowo, należy zwrócić uwagę na okoliczności związane z nabyciem prawo własności nieruchomości.

Z ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, które w tym zakresie nie są kwestionowane przez Skarżące, "otwarta" spółka prawa niemieckiego - odpowiednik polskiej spółki jawnej, której wspólnikami byli: K. H. (junior) i O. H. powstała w 1934 roku. K. H. i O. H. wpisani zostali jako właścicieli nieruchomości do księgi wieczystej w 1930 roku, a więc w okresie funkcjonowania prowadzonej przez nich spółki jawnej. Dopiero w 1937 roku doszło do zbycia przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę jawną na rzecz H. H. (żony O. H.) i J. H. oraz zmiany nazwy spółki na "[...]" właściciele: H. i H. H. – [...]. Prokurentami spółki zostało O. H. i K. H., który następnie przystąpił do spółki jako wspólnik.

Zatem w stanie faktycznym tej sprawy, nie można uznać, by K. H., którego spadkobierczyniami są skarżące, był osobą trzecią w stosunku do spółki w rozumieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2007 roku I OPS 2/07. W konsekwencji, pogląd Skarżących, że interes prawny przysługuje im jako spadkonierczyniom osoby trzeciej w stosunku do spółki, uznać należy za niezasadny.

Za niezasadny uznać należy pogląd Skarżących, że źródłem ich interesu prawnego jest przysługiwanie K. H. udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. W realiach niniejszej sprawy nie można traktować odrębnie K. H., wspólnika spółki jawnej i K. H., współwłaściciela nieruchomości.

Ustalenie, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, że Skarżącym nie przysługuje interes prawny pozwalający na żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 16 marca 1953 roku, obligowało organ do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że Skarżące już raz występowały o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku. W toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2011 roku Skarżące żądały stwierdzenia nieważności zarówno orzeczenia nacjonalizacyjnego z [...] maja 1948 roku jak i orzeczenia z [...] marca 1953 roku w całości. Uzasadniając występowanie po ich stronie interesu prawnego Skarżące powoływały się na następstwo prawne po byłych wspólnikach spółki jawnej – K. i J. H.

W postępowaniu zakończonym decyzją z [...] maja 2018 roku Skarżące wnosiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku. Żądanie to opierały na przysługiwaniu udziału w prawie własności nieruchomości na której posadowione było przedsiębiorstwo ich poprzednikowi prawnemu, K. H. Zatem w obecnie prowadzonym postępowaniu Skarżące traktowały K. H. jako osobę trzecią w stosunku do spółki.

Ustalenie w toku postępowania, że K. H. nie może być uznany w zakresie przysługującego mu udziału w prawie własności nieruchomości za osobę trzecią w stosunku do spółki oznacza, że przedmiotowe postępowanie dotyczy tej samej sprawy, która zakończona została decyzją z [...] kwietnia 2011 roku. Postępowanie dotyczy bowiem stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1953 roku, a więc tego samego przedmiotu, przy czym wszczęte zostało wnioskiem złożonym przez te same osoby, które były stronami postępowania zakończonego decyzją z [...] kwietnia 2011 roku. Również ta okoliczność obligowała organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Podsumowując tę część rozważań za niezasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez poczynienie niepełnych a zarazem błędnych ustaleń co do statusu prawnego i faktycznego nieruchomości wpisanej w protokole zdawczo-odbiorczym zatwierdzonym orzeczeniem z [...] marca 1953 roku.

Końcowo sąd wskazuje na okoliczność faktyczną, która umknęła zarówno organowi jak i Skarżącym.

W ocenie sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sporna nieruchomość nie została przejęta w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku (Dz. U. nr 3, poz.17, dalej : "ustawa nacjonalizacyjna"), ale w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87, dalej "dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich").

W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie nr [...] z [...] marca 1964 roku z którego wynika, że nieruchomość położona w [...] oznaczona hipotecznie tom 13, karta 571 65 66 stanowiąca własność O. i K. H. po ½ przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy art. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Wnioskiem z tego samego dnia, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wystąpiło do Sądu Powiatowego, Wydział Ksiąg Wieczystych o wpisanie w księdze wieczystej tom 13, karta 571 nr parceli [...] i [...] prawa własności Skarbu Państwa. Postanowieniem z [...] marca (data roczna jest nieczytelna) Sąd Powiatowy w [...] wpisał Skarb Państwa jako właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla parceli [...] i[...], podając jako podstawę prawną, art. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że stosownie do art. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, z mocy prawa przechodził na własność Skarbu Państwa wszelki majątek m.in. obywateli Rzeszy Niemieckiej i byłego Wolnego Miasta [...] z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez Niemców prześladowanej. Analogicznej treści przepis, z tym że odnoszący się do przedsiębiorstw, które podlegały przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania, wprowadzony został do ustawy nacjonalizacyjnej. Innymi słowy mówiąc, zarówno dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jak i ustawa nacjonalizacyjna, odwoływały się w art. 2 do kryterium podmiotowego i przewidywały przejęcie na własność Państwa mienia należącego do obywateli Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta [...] oraz mienia będącego własnością niemieckich osób prawnych.

Z akt postępowania nacjonalizacyjnego wynika, że Przedsiębiorstwo zostało przejęte na podstawie art.- 3 ustawy nacjonalizacyjnej. W art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej, ustawodawca odwoływał się do kryterium przedmiotowego.

W ocenie sądu, analiza treści art. 2 i art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej wskazuje, że miały one odrębne zakresy zastosowań, przedsiębiorstwo, którego właściciele spełniali kryterium podmiotowe, o którym mowa w art. 2 podlegało przejęciu bez względu na to, czy spełniało kryteria przedmiotowe.

Jeżeli przedsiębiorstwo nie należało natomiast do podmiotów wymienionych w art. 2, wówczas podlegało przejęciu o ile spełnione zostały kryteria z art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej.

W aktach administracyjnych przedstawionych sądowi znajdują się dokumenty dotyczące procedury nacjonalizacyjnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę jawną. Wynika z nich, że w toku nacjonalizacji badano możliwość przejęcia przedsiębiorstwa w trybie art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej, czyli z uwagi na spełnienie kryterium podmiotowego. W toku posiedzenia Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw w [...] 28 sierpnia 1947 roku, adw. [...] wnosił o upaństwowienie przedsiębiorstwa w trybie lit. B podnosząc, że reprezentowane przez niego osoby, J. i K. H. są obywatelami polskimi. Na poparcie swoich twierdzeń, adwokat przedstawił tymczasowy dowód z 10 lipca 1946 roku stwierdzający tymczasowo przynależność do narodowości polskiej K. i J. H. Adw. H. oponował przeciwko przejęciu przedsiębiorstwa w trybie lit. B. Posiedzenie zostało odroczone a J. H. zobowiązana do dostarczenia dowodu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego. Na kolejnym posiedzeniu, 3 października 1947 roku Wojewódzka Komisja postanowiła przedstawić Ministrowi Przemysłu i Handlu wniosek o wydanie orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa spółki jawnej w części dotyczącej H. H. na podstawie art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej, a w części dotyczącej art. J. H., na podstawie art. 3 tejże ustawy. Na skutek wniosku Ministerstwa Przemysłu i Handlu z 15 grudnia 1947 roku skierowanego do Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw, organ ten postanowieniem z [...] marca 1948 roku przywrócił Ministrowi termin do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw. W zażaleniu Minister podnosił, że nie jest możliwe przejęcie przedsiębiorstwa w części na podstawie art. 2 a w części na podstawie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej.

Po rozpoznaniu zażalenia Ministra, Główna Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw zmieniła postanowienie Wojewódzkiej Komisji i przedstawiła Ministrowi Przemysłu i Handlu wniosek o przejęcie na własność Przedsiębiorstwa spółki jawnej za odszkodowaniem a więc w trybie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedsiębiorstwo w połowie stanowiło własność obywateli polskich i w tej części przechodzi na własność Państwa w trybie art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej. Część niemiecka przedsiębiorstwa przechodzi natomiast na własność Państwa w innym trybie.

Ostatecznie, jak wynika z orzeczenia z 16 marca 1953 roku podstawą przejęcia przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę jawną był art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej.

Sąd wskazuje, że w toku postępowania nacjonalizacyjnego jedynie J. H. przedstawiła dokumenty potwierdzające posiadanie przez nią obywatelstwa polskiego.

Uwzględniając zatem treść dokumentów zgromadzonych w toku postępowania nacjonalizacyjnego jak również dokumentów stanowiących podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości uznać należy, że nieruchomość ta nie została przejęta na własność Skarbu Państwa w ramach postępowania nacjonalizacyjnego, ale w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

Zatem nawet gdyby przyjąć istnienie po stronie Skarżących interesu prawnego, jako spadkobierczyń osób trzecich w stosunku do spółki, należałoby uznać, że brak jest przedmiotu postępowania, bowiem orzeczenie z 16 marca 1953 roku nie mogło dotyczyć nieruchomości, która przeszła z mocy prawa na własność Państwa z chwilą wejścia w życie dekretu z 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

W konsekwencji, uznając, że decyzje obu instancji odpowiadają prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.