Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 327/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2024-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 29;
journal: Dz.U. 2023 poz 1199
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
article: § 2 ust. 1 pkt 3;
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2024 r., nr [...], Inne utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2024 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020).

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły następujące okoliczności sprawy.

M. S. w dniu 14 czerwca 2021 r. złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2021 rok – wniosek w pierwszym roku realizacji zobowiązania. We wniosku skarżący zadeklarował realizację pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni [...] ha.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. przyznał skarżącemu płatność ekologiczną na rok 2021 w ramach pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2021 w łącznej wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji ustalił obszar gruntów objętych podjętym w dniu 15 marca 2021 r. 5-letnim zobowiązaniem ekologicznym na powierzchnię równą [...] ha. Ustalając powierzchnię stwierdzoną organ uwzględnił między innymi potwierdzenie przez Jednostkę Certyfikującą [...].

Następnie w dniu 6 maja 2022 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022 w ramach pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji. We wniosku na rok 2022 skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do powierzchni [...] ha.

Decyzją z dnia [...] 2023 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. przyznał skarżącemu płatność ekologiczną na rok 2022 w wysokości [...] zł do pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2022 w łącznej wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym na powierzchnię równą [...] ha. Ustalając powierzchnię stwierdzoną organ uwzględnił między innymi potwierdzenie przez Jednostkę Certyfikującą [...]. Przyznane decyzją z dnia [...] 2023 r. środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego w dniu 13 kwietnia 2023 r.

Skarżący nie wniósł odwołania od decyzji z dnia [...] 2023 r.

W dniu 13 lutego 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020).

W piśmie z dnia [...] 2024 r. M. S. wyjaśnił, że we wniosku na rok 2022 omyłkowo nie zaznaczono wariantu ekologicznego 7.1 przy: działce rolnej B1 o powierzchni [...] ha położonej na działce nr [...], działce rolnej H1 o powierzchni [...] ha położonej na działce nr [...] oraz przy działce rolnej P1 o powierzchni [...] ha położonej na działce nr [...]. Powołując się na art. 59 ust. 6 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 skarżący wniósł o uznanie pomyłki za błąd oczywisty w rozumieniu tych przepisów.

Decyzją z dnia [...] 2024 r. organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości [...] zł.

Pismem z dnia 22 marca 2024 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Jednocześnie w tym samym piśmie skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] 2023 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej za 2022 rok i przyznanie płatności w kwocie uwzględniającej powierzchnię [...] ha. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie płatności ekologicznej za rok 2022 był wypełniany przez doradcę, który omyłkowo nie zaznaczył trzech działek do płatności ekologicznej, mimo że powinny być zgłoszone. Ponadto brak zmniejszenia powierzchni został potwierdzony bez żadnych wątpliwości przez Jednostkę Certyfikującą [...] w ramach raportu z kontroli z [...] 2022 r., w którym stwierdzono powierzchnię gruntów ekologicznych [...],23 ha. Równocześnie w dniu 25 marca 2024 r. skarżący złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022 r., zaznaczając dodatkowo wariant 7.1 na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] i deklarując w ramach tego wariantu łącznie 84,08 ha.

Pismem z dnia [...] 2024 r. Inne, powołując się na treść art. 66 § 1 k.p.a. zawiadomił skarżącego, że pismo z dnia 22 marca 2024 r. zostanie rozpatrzone przez ten organ w części obejmującej odwołanie od decyzji z dnia [...] 2024 r. Natomiast w zakresie zawartego w piśmie z dnia 22 marca 2024 r. podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] 2023 r. w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej za rok 2022 strona może złożyć podanie do właściwego organu, którym jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P.. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował skarżącego o treści art. 66 § 2 k.p.a.

Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2024 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z dnia [...] 2024 r.

Organ odwoławczy ustalił, że we wniosku na rok 2021 strona ubiegała się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu 7 do powierzchni [...] ha i do takiej powierzchni decyzją z dnia [...] 2021 r. została przyznana płatność ekologiczna w łącznej kwocie [...]zł, jak również na taki obszar ustalono powierzchnię zobowiązania ekologicznego podjętego przez skarżącego w dniu 15 marca 2021 r.

Następnie we wniosku na rok 2022 skarżący ubiegał się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu 7 do powierzchni [...] ha. Decyzją z dnia [...] 2023 r. przyznano skarżącemu płatność ekologiczną do wskazanej we wniosku powierzchni w łącznej kwocie [...]zł. Ponieważ decyzja z dnia [...] 2023 r. uwzględniała w całości żądanie strony, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298, dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") nie podlegała doręczeniu stronie. Kwota przyznana tą decyzją została przekazana na rachunek bankowy skarżącego w dniu 13 kwietnia 2023 r.

W ocenie organu w ustalonym stanie faktycznym sprawy zachodziły podstawy do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Z tego względu w sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1199). Zgodnie z treścią tego przepisu przedmiotem postępowania jest ustalenie czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Wypłacone nienależnie w okolicznościach sprawy środki publiczne pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a powołanej ustawy.

Organ podkreślił, że płatności nienależne to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Płatność nienależna to płatność przyznana niezgodnie z przepisami prawa i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, oznacza nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić.

Organ wskazał, że w świetle § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie ekologiczne") zobowiązanie ekologiczne jest realizowane przez okres 5 lat od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej. W związku z tym, że zobowiązanie ekologiczne jest zobowiązaniem wieloletnim, w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane jego wymogi. Charakter zobowiązania wieloletniego uzasadnia pogląd, że uchybienie w danym roku negatywnie wpływa na płatności już otrzymane nawet za rok, w którym uchybień nie stwierdzono. Obowiązek zwrotu płatności ekologicznej ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem realizacji programu ekologicznego. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu ekologicznego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.

Organ wskazał, że elementy składające się na zobowiązanie ekologiczne kształtowane są przez pierwszy wniosek o przyznanie płatności ekologicznej oraz wydaną na jego podstawie decyzję. Skarżący podjął zobowiązanie ekologiczne do pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni [...] ha, a terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania był dzień 15 marca 2021 r. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2021 dobrowolnie zobowiązał się do realizowania zobowiązania na wszystkich działkach rolnych zgłoszonych do programu zgodnie z warunkami i wymogami określonymi w rozporządzenia ekologicznym, tj. na gruntach ornych o powierzchni [...] ha. Natomiast w dniu 6 maja 2022 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny deklarując do płatności ekologicznej w pakiecie 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji łączną powierzchnię działek rolnych [...] ha. Skarżący w roku 2022 nie zadeklarował do płatności ekologicznej następujących działek ewidencyjnych, do których podjął zobowiązanie ekologiczne w roku 2021: działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha. Zatem w 2022 r. skarżący nie zadeklarował łącznie [...] ha gruntów ornych objętych zobowiązaniem ekologicznym podjętym w dniu 15 marca 2021 r. Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna nr [...]) o powierzchni [...] ha zadeklarował uprawę owsa bez wskazania realizowanego pakietu, na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna nr [...]) o powierzchni [...] ha zadeklarował uprawę żyta ozimego bez wskazania realizowanego pakietu oraz na działce rolnej [...] (działka ewidencyjna nr [...]) o powierzchni [...] ha zadeklarował uprawę żyta ozimego bez wskazania realizowanego pakietu.

Organ odwoławczy wskazał, że w powyższych okolicznościach zaistniała przesłanka zwrotu płatności ekologicznej przewidziana w § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów. Z uwagi na to, że we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022 skarżący nie zadeklarował powierzchni gruntów ornych objętych zobowiązaniem ekologicznym, powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości [...] zł. Kwotę podlegającą zwrotowi organ odwoławczy ustalił jako iloczyn [...] ha (różnica między powierzchnią zgłoszoną do płatności w 2021 r. a powierzchnią zgłoszoną do płatności w 2022 r.) oraz kwoty [...]zł (średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku 2021 bez kosztów transakcyjnych).

Ponieważ ustalona kwota nienależnie pobranych płatności przekraczała kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, organ stwierdził brak podstaw do zastosowania przepisów przewidujących odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie art. 54 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr 1306/2013") w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

W ocenie organu nie zachodziły również określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr 809/2014") przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. W przedmiotowej sprawie nie miała miejsca sytuacja, o jakiej mowa w powołanym przepisie, gdyż płatność nie została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy. Nienależnie pobrane płatności powstały z przyczyn leżących po stronie skarżącego, który nie spełnił wymogu określonego w rozporządzeniu ekologicznym i błąd ten mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Strona, zgodnie ze złożonym oświadczeniem miała świadomość warunków i procedury otrzymania pomocy. Znała zasady przyznawania płatności w zakresie programu płatności ekologicznej oraz otrzymała decyzję o poziomie zobowiązania w roku 2021.

Organ stwierdził, że w sprawie nie upłynął również okres przedawnienia przewidziany w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. Nr 312, str. 1, dalej "rozporządzenie EUROATOM"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W rozpoznawanej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, zawierający ostateczną deklarację powierzchni gruntów ornych objętych zobowiązaniem ekologicznym, tj. 6 maja 2022 r. Natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) z dnia 12 marca 2024 r. została doręczona w dniu 14 marca 2024 r., to jest przed upływem 4 lat od stwierdzenia nieprawidłowości.

Organ odwoławczy uznał za niezasadny podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego podkreślając, że przepis ten dotyczy podstawowych warunków przyznawania płatności ekologicznej, które trzeba spełnić, żeby ubiegać się o przyznanie tej płatności.

W ocenie organu niezasadny był również zarzut naruszenia art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, gdyż organ pierwszej instancji w postępowaniu o przyznanie płatności na rok 2022 uwzględnił w całości żądanie sformułowane przez samego rolnika. Organ podkreślił, że wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności samodzielnie deklaruje rodzaje płatności i powierzchnię, do której chce się ubiegać o płatności na dany rok. Jednocześnie z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby po złożeniu wniosku skarżący występował do organu pierwszej instancji z żądaniem zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

W odniesieniu do zarzutu strony dotyczącego nieuwzględnienia wyników kontroli jednostki certyfikującej organ wskazał, że kontrola jednostki certyfikującej, przeprowadzana na podstawie ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U z 2023 r, poz. 1235) ma inny zakres i charakter aniżeli kontrola przeprowadzana w toku ubiegania się o płatności ekologiczne. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności ekologicznej. Nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną, ubiega się o uzyskanie płatności stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt, że wnioskodawca spełnia kryteria produkcji ekologicznej.

W związku z argumentacją skarżącego, iż niezadeklarowanie powierzchni zobowiązania wynikało z pomyłki, o której dowiedział się z zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. organ wskazał, że popełniony przez stronę błąd bez żadnych wątpliwości nie może zostać uznany za oczywistą omyłkę, o której mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Oczywista omyłka to błąd małej wagi, który można dostrzec na pierwszy rzut oka lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymaga przeprowadzenia określonych działań kontrolnych, nie może zostać uznana za omyłkę o takim charakterze. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy musi odnieść się do danych w nim zawartych i te właśnie dane poddać kontroli, gdyż decydują one o wielkości przyznanej pomocy. Skoro skarżący wystąpił o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczył, że znane mu są zasady ich przyznawania, to należy uznać, że znane mu były zasady w ich całokształcie. Tym samym to strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową deklarację we wniosku.

M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2024 r., zarzucając naruszenie przepisów poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki kontynuacji w roku 2022 zobowiązania upraw ekologicznych na powierzchni [...] ha, zgodnej z wnioskiem z roku 2021 (potwierdzonej kontrolą na miejscu) tj.:

- naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego;

- naruszenie art. 27 ust. 2, 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich;

- błędne ustalenia faktyczne rażąco sprzeczne z zebranymi dowodami poprzez ustalenie, że nienależne płatności powstały z przyczyn leżących po stronie skarżącego ze względu na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych objętych w roku 2021 zobowiązaniem, podczas gdy zaniechanie działalności rolniczej nigdy nie miało miejsca (co potwierdzają dowody) nastąpiła tylko pomyłka przy wypełnianiu wniosku przeoczona przez rolnika i zignorowana przez organ weryfikujący wniosek.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że podjął w 2021 r. zobowiązanie ekologiczne do powierzchni [...] ha. Zobowiązanie było realizowane w roku 2021 i kontynuowane na tej samej powierzchni w roku 2022. Wniosek o płatności ekologiczne za rok 2022 był wypełniany przez doradcę, który omyłkowo nie zaznaczył trzech działek do płatności ekologicznej, mimo że powinny być zgłoszone. Jednakże brak zmniejszenia powierzchni został potwierdzony bez żadnych wątpliwości przez Jednostkę Certyfikującą [...] w ramach raportu z kontroli z [...] 2022 r., w którym stwierdzono powierzchnię [...] ha gruntów ekologicznych. W ocenie skarżącego, organ winien wezwać rolnika do wyjaśnień albo w momencie otrzymania wniosku o płatność z dnia 6 maja 2022 r. albo w momencie otrzymania wyników kontroli od jednostki certyfikującej za rok 2022, gdyż powierzchnia upraw ekologicznych była większa niż we wniosku o płatność, w tym uwzględniona powierzchnia działek pominiętych we wniosku przez rolnika, a nie automatycznie zatwierdzić treść wniosku. Organ miał obowiązek przynajmniej pouczyć rolnika o konsekwencjach niezgłoszenia trzech działek do płatności ekologicznych. Także w momencie ustalenia podczas kontroli administracyjnej sprawy o przyznanie płatności ekologicznej w 2022 roku rozbieżności w zgłoszonej powierzchni organ winien najpierw ustalić przyczyny rozbieżności i dopiero po dokonaniu ustaleń wdrożyć odpowiednie do nich postępowanie. Organ winien uwzględnić okoliczność, że na działkach było kontynuowane zobowiązanie ekologiczne, a brak ich zgłoszenia nie wynikał z intencji skarżącego, ale z niezamierzonej i nieznanej nawet rolnikowi pomyłki, o której rolnik dowiedział się dopiero z zawiadomienia o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Ustalenie tego faktu przez organ winno skutkować poprawieniem przez rolnika wniosku o płatność za rok 2022 jako złożonego w ramach oczywistego błędu.

Skarżący podkreślił, że procedura składania wniosku jest skomplikowana. Odbywa się elektronicznie, nie jest intuicyjna, bardzo łatwo jest o omyłkę czy błąd. Sam wniosek jest nieczytelny nawet w podstawowej wersji, a wnioskodawca korzysta z wielu dodatkowych programów. Dlatego też wnioskodawca korzysta z pomocy doradcy przy wypełnianiu wniosku. Weryfikację poprawności wniosku utrudnia też sposób zorganizowania wydawania decyzji. Decyzja nie jest doręczana rolnikowi, jeżeli uwzględnia jego wniosek. Pracownicy ARiMR przy minimum staranności powinni wychwycić błąd rolnika, ale zignorowali oczywistą niezgodność przy zgłoszeniu działek. Skoro rolnik nie otrzymał decyzji, bo jego wniosek został bezrefleksyjnie zaakceptowany w całości, nadal nie wiedział, że ominął część działek. Także w momencie wypłaty środków rolnik nie wiedział, że otrzymał za niską wypłatę, gdyż sposób skomplikowania naliczania dofinansowań - przy wielkości gospodarstwa rolnika i ilości dofinansowań — nie pozwolił mu na weryfikację i stwierdzenie zaniżenia wypłaty. Rolnik spełnił wszystkie przesłanki otrzymania płatności ekologicznych za rok 2022. Realizował nadal zobowiązanie ekologiczne na wszystkich gruntach zgłoszonych w roku 2021 do 5-letniego okresu realizacji. W związku z powyższym nie ma podstaw do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalająca wysokość nienależnie pobranych płatności ekologicznych podlegających zwrotowi.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust. 1, ust. 1c, ust. 2 i ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 15 marca 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 158 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r., poz. 412 z późn. zm.), w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, w których płatność lub pomoc finansowa zostały przyznane m. in. na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków. Ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1c art. 29 ). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2 art. 29).

Powołany przepis nakazuje zatem właściwemu organowi wydanie decyzji ustalającej kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego; obowiązkiem organu jest jej wydanie, jeżeli do nienależnego pobrania doszło, a nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych uzasadniających odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania ich zwrotu. Zatem przedmiotem badania w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 i 1c ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przypisie funduszy.

Decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie dotyczy zwrotu części środków przyznanych i wypłaconych skarżącemu na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r. tytułem płatności ekologicznej za rok 2021. W sprawie pozostaje poza sporem, że wypłacone z tego tytułu środki publiczne pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, a zatem z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wymaga przy tym podkreślenia, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2012 r., II GSK 1518/11; z 17 czerwca 2020 r., I GSK 9/20; z 5 lipca 2022 r., I GSK 632/22). Jak podkreśla się w orzecznictwie, postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w wyniku którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18).

Warunki i tryb przyznawania, wypłaty, ale także zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, w tym w ramach rolnictwa ekologicznego, reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2298). Przepis art. 1 pkt 2 wymienionej ustawy wyraźnie stanowi, że określa ona warunki i tryb przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej określa art. 44, według którego nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1). Właściwość i tryb ustalania nienależnych kwot pomocy i pomocy technicznej są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczących ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (ust. 2).

W art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków lub trybu przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy w ramach poszczególnych działań, poddziałań lub typów operacji objętych programem, a także przestrzennego zasięgu wdrażania tych działań oraz poddziałań. Na podstawie tej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm.).

Zwrotu płatności ekologicznej dotyczy § 31 rozporządzenia ekologicznego. Zgodnie z § 31 ust. 4 tego rozporządzenia, płatność ekologiczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Szczegółowe przypadki zwrotu płatności ekologicznej zostały zaś uregulowane w § 31 rozporządzenia ekologicznego.

Stosownie do § 31 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania ekologicznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności ekologicznej określonych w rozporządzeniu.

Jednocześnie na mocy ust. 2 § 31 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim;

2) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów.

Przepis § 17 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego, o którym mowa w § 31 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, przewiduje, że jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię.

Przepis § 17 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego pozostaje w związku z innymi uregulowaniami rozporządzenia ekologicznego. Mianowicie w świetle § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 tego rozporządzenia płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, który realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym" oraz spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zatem zobowiązanie ekologiczne ma charakter wieloletni i wymaga spełnienia określonych w nim wymagań w każdym roku realizacji zobowiązania. Jednocześnie przepisy § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego przewidują, że zobowiązanie ekologiczne obejmuje użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, a wielkość obszaru objętego zobowiązaniem ekologicznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Jest to zasada, zgodnie z którą podjęte w pierwszym roku zobowiązanie ekologiczne pozostaje niezmienne przez cały okres jego trwania.

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący od 15 marca 2021 r. realizował 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, uregulowane w rozporządzeniu z dnia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W pierwszym roku realizacji zobowiązania skarżący zadeklarował pakiet 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji, przewidziany w § 4 ust. 1 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia ekologicznego. Skarżący podjął się realizacji tak określonego zobowiązania ekologicznego na gruntach o powierzchni [...] ha składając w dniu 14 czerwca 2021 r. wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2021 – wniosek w pierwszym roku realizacji zobowiązania. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej przyznał skarżącemu płatność ekologiczną na rok 2021 w ramach pakietu 7 w wysokości [...] zł, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2021 w łącznej wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji ustalił również w decyzji obszar gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym na powierzchnię równą [...] ha.

Z prawidłowych ustaleń organu wynika również, że w dniu 6 maja 2022 r. skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022. Zgodnie z treścią złożonego wniosku, który znajduje się w aktach administracyjnych, skarżący w roku 2022 ubiegał się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach pakietu 7 Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni [...] ha, a zatem powierzchni mniejszej o [...] ha od zadeklarowanej w roku 2021. Jak przyznał sam skarżący, we wniosku złożonym w roku 2022 nie zostały zadeklarowane do wskazanej płatności ekologicznej powierzchnie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...] (działka rolna B1), nr [...] (działka rolna H1) oraz nr [...] (działka rolna P1).

Jednocześnie, co także nie jest sporne w sprawie, skarżący wraz z wnioskiem na rok 2022 nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informacji o tych gruntach objętych zobowiązaniem ekologicznym, do których nie ubiegał się w roku 2022 o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, ze wskazaniem położenia tych gruntów i ich powierzchni. Natomiast z § 17 ust. 3, w tym z odesłania do odpowiedniego stosowania ust. 2 § 17 rozporządzenia ekologicznego jednoznacznie wynika obowiązek złożenia tego rodzaju informacji w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.

Wymaga przy tym zaznaczenia, że składając oba wnioski – na rok 2021 oraz na rok 2022, skarżący podpisał zawarte we wnioskach (pkt 3 części IX wniosku "Oświadczenia i zobowiązania") oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności. Zasady te, w przypadku ubiegania się o płatności z tytułu realizacji zobowiązania ekologicznego, obejmują także obowiązki określone w § 17 rozporządzenia ekologicznego. Natomiast z § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego wynika obowiązek wskazania działek do płatności ekologicznej. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przyznanie płatności ekologicznej zawiera, między innymi, oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych i sposobie wykorzystywania działek rolnych w ramach zobowiązania ekologicznego, zawierające w szczególności wskazanie pakietu i wariantu realizowanych na danej działce oraz uprawy lub gatunku rośliny uprawnej uprawianych na tej działce. W sytuacji zaś niezgłoszenia do płatności określonych gruntów objętych wcześniej zobowiązaniem ekologicznym, obowiązkiem rolnika jest złożenie informacji przewidzianej w § 17 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego. Składając opisane wyżej oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności, skarżący powinien mieć zatem świadomość treści § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia ekologicznego.

Niezłożenie wniosku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym albo informacji, o której mowa w § 17 ust. 3 skutkuje zaś zwrotem płatności na mocy § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów.

Mając na względzie, że skarżący w roku 2022 nie złożył wniosku o płatności ekologiczne do gruntów o powierzchni [...] ha objętych zobowiązaniem ekologicznym podjętym w roku 2021, a także nie złożył informacji, o jakiej mowa w § 17 ust. 3 rozporządzenia, organ odwoławczy w zgodzie z obowiązującymi przepisami nakazał skarżącemu zwrot tej części płatności, która została przyznana do tych gruntów w roku 2021. Trafnie w zaskarżonej decyzji powołano w tym zakresie przepis § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego.

Zasadnie również w zaskarżonej decyzji odwołano się do specyfiki płatności ekologicznej, której kluczowym elementem jest zobowiązanie wieloletnie, co sprawia, że zwrot płatności ma charakter wsteczny. Uzasadnione jest to celem i kompleksowym charakterem programu ekologicznego. Ma on bowiem charakter wieloletni i beneficjent jest zobowiązany do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach, w zgodzie z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności przepisami rozporządzenia ekologicznego. Niedotrzymanie tych warunków w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych, obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2013 r., II GSK 714/12). Trzeba również zauważyć, że w § 31 rozporządzenia ekologicznego jednoznacznie mowa jest o zwrocie płatności ekologicznej. Chodzi zatem bezsprzecznie o płatność wcześniej już przyznaną i wypłaconą.

Łączna kwota nienależnie pobranych płatności ekologicznych została ustalona na kwotę [...]zł, która nie jest kwestionowana przez stronę. Wskazana kwota została obliczona w sposób zgodny z § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego. Kwota [...]zł odpowiada bowiem takiej części płatności przyznanej w roku 2021, jaka część została przyznana do powierzchni gruntów niezgłoszonych do płatności w roku 2022 ([...] ha : [...] ha x [...] zł).

W konkluzji należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa stwierdził, że wypłacona rolnikowi kwota płatności ekologicznej za rok 2021 w wysokości [...] zł stanowi płatność nienależną, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki.

Ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności bezsprzecznie przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, organ zasadnie stwierdził brak podstaw do zastosowania przepisów dotyczących odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w przypadku, gdy kwota do zwrotu nie jest wyższa od wskazanej równowartości.

Mając na względzie okoliczności stanu faktycznego sprawy, która dotyczy zwrotu części płatności za rok 2021 w związku z niezadeklarowaniem określonych działek do płatności na rok 2022 i niezłożeniem w takim wypadku wymaganej informacji, oczywiście uzasadnione jest także stanowisko organu odwoławczego, że w okolicznościach sprawy nie upłynął czteroletni okres przedawnienia, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, za datę dopuszczenia się nieprawidłowości należy uznać datę złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, to jest 6 maja 2022 r. Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych z dnia [...] 2024 r. została doręczona skarżącemu w dniu 14 marca 2024 r. – zatem przed upływem 4 lat od dnia dopuszczenia się nieprawidłowości.

Trafna jest również ocena organu o niezaistnieniu w okolicznościach sprawy przesłanek skutkujących brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ekologicznych.

Z art. 7 ust 3 rozporządzenia nr 809/2014 wynika, że obowiązek zwrotu o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, treść art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Sformułowanie to wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem określonego w powołanym przepisie wyjątku od zasady, że płatność nienależna podlega zwrotowi, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 sformułowanie "na skutek" pomyłki organu wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Jednocześnie możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2018 r., I GSK 2071/18).

Podsumowując, możliwość zastosowania art. 7 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 809/2014, który wyłącza obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności, wymaga spełnienia dwóch przesłanek, pomyłki właściwego lub innego organu oraz niemożności wykrycia pomyłki przez beneficjenta w normalnych okolicznościach.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że opisane przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nie zostały spełnione w niniejszej sprawie. Trudno bowiem przyjąć, że skarżący składając własny wniosek o przyznanie płatności, w którym zadeklarował do płatności ekologicznej działki o powierzchni mniejszej niż podjęte wcześniej zobowiązanie ekologiczne, działał na skutek błędu organu. To rolnik ubiegający się o określone płatności jest odpowiedzialny za treść składanego w tym przedmiocie wniosku. Brak uwzględnienia we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej wszystkich działek objętych zobowiązaniem ekologicznym wynika wyłącznie z winy strony. Skarżący sam przyznawał w toku postępowania, że było to następstwem pomyłki doradcy, który wypełniał wniosek na rok 2022 i omyłkowo nie zaznaczył trzech działek do płatności ekologicznej. Przy tym okoliczność, że wniosek w imieniu skarżącego wypełniał doradca, w żadnym razie nie podważa powyższej oceny. To skarżący, będący wnioskodawcą, wystąpił o przyznanie mu płatności ekologicznych oraz oświadczył, że znane mu są zasady ich przyznawania. Tym samym to skarżący ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku albo ewentualne złożenie informacji, o jakiej mowa w § 17 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego. Odpowiedzialności skarżącego za prawidłowe wypełnienie wniosku w żadnym razie nie mogą podważyć argumenty o skomplikowaniu procedury składania wniosku. Z akt sprawy i ustaleń organu wynika jednoznacznie, że skarżący składał już wcześniej wniosek o płatność ekologiczną. Ponadto także w treści skargi skarżący wskazuje na fakt korzystania z wielu programów pomocy dla rolników. Sposób działania jednakowego dla wszystkich rolników systemu elektronicznego, w jakim składane są wnioski o pomoc, winien być zatem znany skarżącemu lub osobom, które w jego imieniu wypełniają wnioski o przyznanie płatności.

Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego co do tego, że wbrew argumentom skarżącego niezgłoszenie we wniosku kontynuacyjnym na rok 2022 do płatności ekologicznej gruntów o powierzchni [...] ha nie stanowi błędu oczywistego, jaki w świetle art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 mógłby być poprawiony przez rolnika w każdym czasie. Nietrafnie zarzuca skarżący, że powyższa okoliczność jest oczywistą omyłką, a organ pierwszej instancji winien wezwać rolnika do wyjaśnień albo w momencie otrzymania wniosku o płatność ekologiczną na rok 2022 albo w momencie otrzymania wyników kontroli jednostki certyfikującej na rok 2022 oraz, że ustalenie faktu omyłki winno skutkować poprawieniem przez rolnika wniosku o płatność na rok 2022 jako złożonego w ramach oczywistego błędu. W ocenie Sądu, organy prawidłowo dokonały wykładni instytucji "błędu oczywistego", o jakim mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Prawodawca unijny wprowadzając do powołanego przepisu wyrażenie "w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów" dokonał zróżnicowania braków, jakie mogą pojawić się przy wypełnianiu i składaniu wniosków o przyznanie płatności, na braki powstałe z powodu tzw. błędów oczywistych i przeciwstawne im - braki powstałe na skutek błędów nieoczywistych (merytorycznych). Dopuszczając przy tym korektę wniosku wraz z załącznikami w każdym czasie, a więc również poza terminem otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności, jedynie w odniesieniu do błędów oczywistych, tj. takich, których poprawienie nie prowadzi do modyfikacji wniosku pod względem merytorycznym. Zasada ta odnosi się również do dokonywania poprawek/uzupełnień wniosku i dołączonych do wniosku załączników (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2022 r., I GSK 2888/18 oraz z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20).

Pojęcie "oczywistych błędów" jest pojęciem niedookreślonym, co wymaga każdorazowo dokonania oceny okoliczności towarzyszących złożeniu i rozpatrzeniu wniosku. W orzecznictwie przyjmuje się, że błędy oczywiste to takie, które są bezsporne, niezamierzone i nie ma wątpliwości co do ich charakteru, nie trzeba ich objaśniać, często drobne, choć istotne i są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe, czy brak podpisu wnioskodawcy - tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 10 lutego 2021 r., I GSK 1807/20; z 14 września 2021, I GSK 297/21, por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2024 r., I GSK 1834/20).

Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Z oczywistym błędem w rozumieniu tych przepisów mamy do czynienia jedynie wtedy, gdy z treści samego wniosku i niebudzących wątpliwości okoliczności towarzyszących wynika, że jego treść powinna być inna. Niezgodność sporządzonego tekstu z rzeczywistą wolą strony musi być widoczna już na skutek pobieżnej lektury wniosku, jego załączników i pozostałych dokumentów. Jego wykrycie nie powinno zatem wymagać pogłębionej analizy merytorycznej żądania strony. Tego rodzaju błąd traktuje prawodawca unijny jako omyłkę podlegającą skorygowaniu w każdym czasie, której wystąpienie eliminuje możliwość obciążenia jednostki jego konsekwencjami. Tego rodzaju błąd dotyczyć może każdego elementu wniosku. Nie jest istotne to, jaki fragment wniosku okazał się wadliwy, ale to jaki charakter ma błąd i czy można przypisać mu walor błędu oczywistego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2023 r., I GSK 945/22; z 20 stycznia 2023 r., I GSK 323/22; z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku i załączników do wniosku. Błąd oczywisty to błąd, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka", inaczej niebudzący wątpliwości, którego wykrycie nie wymaga przeprowadzenia działań kontrolnych. Warunkiem uznania błędu za oczywisty jest również ustalenie, że stronie nie można przypisać złej wiary w popełnieniu błędu. O kwalifikacji błędu jako oczywisty nie decyduje subiektywne odczucie odwołującego, lecz obiektywne cechy oraz charakter popełnionego błędu. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Za błąd ten nie można natomiast uznać przypadku, gdy mimo sprawdzenia informacji zawartych we wniosku oraz dołączonych dokumentach, nie może być on w sposób prosty zidentyfikowany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 czerwca 2019 r., I GSK 607/19; z 16 maja 2019 r., I GSK 363/19; z 2 lutego 2019 r., I GSK 3112/18; z 28 marca 2017 r. II GSK 1670/15).

Dodatkowym warunkiem uznania możliwości poprawienia oczywistego błędu jest stwierdzenie działania beneficjenta w dobrej wierze, to jest stwierdzenie takiego jego zachowania, które nie nasuwa uzasadnionych wątpliwości co do tego, że błąd był spowodowany celowo, lub wynikał z lekceważącego podejścia do wypełniania obowiązków beneficjenta przy składaniu wniosku i ewentualnym poprawianiu oczywistego błędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20).

W ocenie Sądu błąd popełniony przez skarżącego przy wypełnianiu wniosku na rok 2022 nie jest błędem oczywistym w powyższym rozumieniu. Z porównania kolejnych części wniosku nie wynikała jakakolwiek sprzeczność, która wskazywałaby na niespójność wniosku i pozwalałaby uznać, że w istocie skarżący deklaruje do płatności ekologicznej powierzchnię równą powierzchni objętej zobowiązaniem ekologicznym podjętym w roku 2021. Słusznie podnosił organ odwoławczy, że zgodnie z ogólną zasadą to strona ponosi odpowiedzialność za treść składanego wniosku. Skarżący dysponuje wiedzą związaną z realizacją podjętego przez siebie w roku 2021 zobowiązania ekologicznego - zatem mógł przed złożeniem wniosku upewnić się czy wszystkie działki zostały uwzględnione we wniosku o przyznanie płatności na rok następny. Tym samym skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają skarżącego.

Podkreślić należy, że niezadeklarowanie określonych działek do płatności ekologicznej na rok 2022 nie było taką okolicznością, którą organ mógł ujawnić po pobieżnej lekturze wniosku, a zatem nie był to błąd widoczny na pierwszy rzut oka. Aby ujawnić powyższą nieprawidłowość należało przeanalizować wniosek skarżącego o przyznanie płatności za poprzedni rok jak i przyjęty do realizacji program ekologiczny, co wyklucza przyjęcie, że w sprawie wystąpił błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20).

Powyższej oceny nie zmienia podnoszona w skardze okoliczność, że skarżący mimo niezgłoszenia we wniosku przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022 wszystkich działek, realizował zobowiązanie ekologiczne na zadeklarowanej w 2021 r. powierzchni [...] ha, co potwierdzają wyniki kontroli jednostki certyfikującej. Słusznie bowiem organ odwoławczy podkreślił, że kontrole jednostek certyfikujących przeprowadzane są na podstawie ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1235) i mają inny zakres i charakter aniżeli kontrola przeprowadzana w toku ubiegania się o płatność ekologiczną oraz, że zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia przesłanek do otrzymania płatności ekologicznej. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt, że rolnik spełnia kryteria produkcji ekologicznej, co nie jest równoznaczne z ubieganiem się o płatność ekologiczną z tytułu realizacji określonego pakietu i wariantu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy jednostka certyfikująca przekazuje Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, wykazy producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego.

Zatem podnoszona przez skarżącego okoliczność, że na działkach pominiętych we wniosku z dnia 6 maja 2022 r. była kontynuowana działalność ekologiczna nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy skarżący działek tych nie zgłosił do płatności. Ubocznie można przy tym dostrzec, że w ponownym wniosku na 2022 rok (datowanym na dzień 25 marca 2024 r.) zostały zgłoszone do płatności ekologicznej tylko 2 spośród 3 działek, które nie zostały wymienione we wniosku pierwotnym, a były zgłoszone we wniosku na rok 2021.

Obowiązkiem rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności jest dołożenie należytej staranności w wypełnieniu wniosku składanego do Agencji. Rolnik bowiem ubiega się o przyznanie mu konkretnych świadczeń i musi spełniać wszystkie niezbędne wymagania. W przypadku płatności ekologicznej jednym z takich wymagań jest coroczne złożenie wniosku o przyznanie płatności do powierzchni gruntów objętych pięcioletnim zobowiązaniem ekologicznym albo, jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności ekologicznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym, złożenie zamiast wniosku o przyznanie płatności informacji o tych gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, ze wskazaniem położenia tych gruntów i ich powierzchni. Odpowiedzialności za brak należytej staranności producenta rolnego w wypełnieniu wniosku o przyznanie płatności nie można przerzucać na pracowników Agencji, gdyż to rolnik ponosi odpowiedzialność za staranne wypełnienie wniosku o przyznanie płatności.

Na podzielenie nie zasługuje również argument, że skarżący nie mógł wykryć swojego błędu przy wypełnianiu wniosku z tej przyczyny, że organ nie doręczył mu decyzji o przyznaniu płatności na rok 2022 r. Podkreślić należy, że skarżący został pouczony o możliwości i trybie żądania doręczenia decyzji, która uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu oraz o możliwości złożenia odwołania od tej decyzji (art. 32 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Składając podpis pod wnioskami o przyznanie płatności na rok 2021 jak i na rok 2022 skarżący oświadczył, że zapoznał się z powyższym pouczeniem (sekcja IX wniosku "Oświadczenia i zobowiązania" pkt 1). W aktach sprawy brak jest stosownego żądania strony doręczenia mu decyzji, która uwzględniała w całości jego żądanie zawarte we wniosku złożonym w dniu 6 maja 2022 r. W związku z tym organ nie miał obowiązku doręczyć skarżącemu decyzji z dnia [...] 2023 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2022.

Podnoszona w skardze okoliczność, że także w momencie wypłaty środków skarżący nie miał wiedzy o pominięciu we wniosku części działek, w zestawieniu z powierzchnią tych działek wynoszącą ponad 36 ha oraz wielkością płatności, która w 2022 roku zostałaby do nich przyznana – na poziomie ponad [...] zł, nie przemawia na korzyść skarżącego. Przeciwnie, okoliczności te wskazują na brak należytej staranności w działaniu rolnika, co w świetle art. 4 rozporządzenia 809/2014 także przemawia za odmową uznania pomyłki za błąd oczywisty w rozumieniu tego przepisu.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie wyżej wymienionych regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności ekologicznej. W przeciwieństwie bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy zawierający odmienną niż kodeks postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011r., II GSK 192/10). W postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej dotyczącej płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, gdyż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 października 2011r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012r., sygn. akt II GSK 88/11; z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20). Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wymieniona wyżej regulacja dokonała zatem istotnej merytorycznie zmiany wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady informowania stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2024 r., I GSK 1412/20). Przepis art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oznacza, że organ z urzędu nie informuje rolnika o okolicznościach faktycznych i prawnych rzutujących na ustalenie jego praw jako strony postępowania.

W świetle zatem przepisów art. 27 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich uznać należy, że organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2022 nie miał obowiązku wzywania skarżącego z urzędu do złożenia wyjaśnień w związku z treścią tego wniosku, także po zestawieniu go w toku dalszego postępowania z wielkością zobowiązania ekologicznego podjętego w roku 2021 oraz z wykazem przedstawionym przez jednostkę certyfikującą. Słusznie zaś podnosił organ odwoławczy, że w aktach sprawy brak jest żądania skarżącego udzielenia mu dodatkowych informacji w sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi są niezasadne.

Powyższej oceny nie zmienia podnoszona przez skarżącego okoliczność złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2022. Takie żądanie było pierwotnie zawarte w treści odwołania i skarżący zawiadomieniem z dnia [...] 2024 r. został pouczony przez organ odwoławczy o treści art. 66 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący w dniu 20 września 2024 r. (data nadania) nadesłał do Sądu kopię wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2022 datowanego na dzień 25 kwietnia 2024 r. i skierowanego do organu pierwszej instancji. Przy tym na złożonej kopii wniosku brak potwierdzenia jego złożenia do właściwego organu.

Niezależnie jednak od powyższej okoliczności podkreślić należy, że samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania o przyznanie płatności za rok 2022 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy w dacie wydania decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzja przyznająca płatności na rok 2022 był ostateczna i pozostawała w obrocie. Jak podkreśla się też w orzecznictwie, sama możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, czy też wznowienia postępowania nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 4 k.p.a., niezależnie od tego na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a także postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją. Organ administracji publicznej oceniając wystąpienie przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania nie może się kierować przewidywaniami jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa, jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Zgodnie z tym poglądem, w razie zakwestionowania ostatecznego rozstrzygnięcia uznawanego za zagadnienie wstępne, postępowanie główne nie może być zawieszone na podstawie art. 97 S 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2009 r. I OSK 441/09, a także np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r., I OSK 1699/14). Nie wyłącza to jednak możliwości późniejszego wzruszenia we właściwym trybie decyzji rozstrzygającej co do istoty, gdy w odpowiednim trybie zostanie zmienione rozstrzygnięcie uznawane za zagadnienie wstępne.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niezasadna. W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.