Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1058/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 sierpnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dalej jako "ZUS", po rozpatrzeniu wniosku E. S. – dalej jako "Skarżąca" o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. ) – dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. ) – dalej jako "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 30 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okresy i w kwotach (należności główne, odsetki za zwłokę i koszty upomnienia) wskazanych w decyzji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Pismem z dnia 12 marca 2018 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek za okres od stycznia do kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu, wskazując na trudną sytuację finansową swojej rodziny, Skarżąca stwierdziła, że od marca 2018 r. nie pełni funkcji wiceprezesa w spółce komandytowej; obecnie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku; uczęszcza na kurs zarządcy nieruchomościami w celu podwyższenia swoich kwalifikacji zawodowych oraz znalezienia nowej pracy zarobkowej; mąż nadal pełni funkcję prezesa w spółce komandytowej, która jednak nie przynosi dochodów; Skarżąca ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku [...] lat; starsza córka studiuje w trybie dziennym we W., co generuje wysokie koszty.

Skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące rozłożenia na raty należności z tytułu składek, tj. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, potwierdzenie przelewu z dnia 21 lutego 2018 r., zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis, formularz informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, PIT-36 L za 2016 r., PIT/B za 2015 i 2016 r.

Na podstawie przedłożonych do akt sprawy dokumentów organ ustalił, że Skarżąca nie pracuje zarobkowo i nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej; gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwójką dzieci w wieku [...] lat; posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...] CHF płatne miesięcznie po około 2.000,00 zł; posiada dom o powierzchni [...] m2 - własność w ½ części; nie posiada ruchomości i wierzytelności; ponosi wydatki na opłaty eksploatacyjne -1.000,00 zł oraz z tytułu miesięcznych opłat podatku od nieruchomości - 40,00 zł.

Z ustaleń ZUS wynika, że Skarżąca posiada nieruchomość obciążoną hipoteką na rzecz banku. Wobec Skarżącej nie jest obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na zawarty układ ratalny.

Decyzją z dnia z 30 kwietnia 2018 r. ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz w oparciu o § 3 ust. 1 wydanego na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 – dalej jako "Rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.") odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy za okresy i w kwotach (należności główne, odsetki za zwłokę i koszty upomnienia) wskazanych w decyzji, z uwagi na brak spełnienia przesłanek art. 28 u.s.u.s.

W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty nie dają podstaw do umorzenia przedmiotowych składek. Skarżąca nie wykazała, aby dotknęły ją straty materialne spowodowane klęską żywiołową lub innym nadzwyczajnym zdarzeniem. Wprawdzie Skarżąca posiada również inne zobowiązania, jednak nie należy oczekiwać, że ZUS zrezygnuje ze swoich publicznoprawnych wierzytelności na rzecz wierzytelności banku. Zdaniem organu, sytuacja Skarżącej jest trudna, jednakże nie uniemożliwia spłaty istniejących należności np. w postaci dogodnego układu ratalnego.

Pismem z dnia 24 maja 2018 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że jej sytuacja życiowa jest bardzo ciężka. Na utrzymaniu ma dwójkę uczących się dzieci, a jej mąż nie osiąga dochodów z prowadzonej spółki. Skarżąca podała, że w maju 2018 r. podjęła pracę na umowę zlecenie, lecz nie wie czy te dochody będą stałe i regularne. Skarżąca podpisała z ZUS umowę na spłatę zadłużenia w układzie ratalnym, ale wysokość raty tj. kwota 400,00 zł miesięcznie jest dla niej za wysoka, dlatego po zapłaceniu raty kredytu za dom w wysokości ok. 2000 zł i zakupie żywności, nie ma już środków na kolejne raty.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2018 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, ZUS ustalił, że od dnia 1 lipca 2018 r. Skarżąca rozpoczęła wykonywaną na zlecenie działalność w zakresie zarządzania nieruchomościami i od tego dnia jest zgłoszona do ubezpieczeń jako osoba prowadząca działalność gospodarczą; mąż Skarżącej zgłoszony jest od dnia 19 grudnia 2012 r. jako wspólnik spółki; w dniu 23 kwietnia 2018 r. Skarżąca zawarła z ZUS umowę spłaty ratalnej na zaległości z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 28 u.s.u.s. i stwierdził, że należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Wskazując na treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s organ wymienił przykładowe stany nieściągalności długu od osoby zobowiązanej i wskazał, że wobec Skarżącej całkowita nieściągalność zdefiniowana w tym przepisie nie zachodzi.

W ocenie organu, w sprawie nie mają również zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., bowiem zadłużenie z tytułu składek nie powstało wskutek nadzwyczajnego zdarzenia. Zadłużenie zostało objęte zawartym układem ratalnym, co oznacza, że Skarżąca uznała okres i wysokość zadłużenia.

Zdaniem organu, należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla dłużnika.

Organ uznał, że skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko.

Zarówno niskie dochody, jak i konieczność ponoszenia zwyczajnych wydatków związanych z utrzymaniem nie stanowią przesłanki do umorzenia należności publicznoprawnych. Stałe wydatki związane z utrzymaniem są wydatkami ponoszonymi przez ogół społeczeństwa i nie mają nadzwyczajnego charakteru. Skarżąca nie ma przeciwwskazań zawodowych ani zdrowotnych do kontynuowania zatrudnienia, czy podjęcia działalności oraz uzyskania środków finansowych niezbędnych do uregulowania zadłużenia z tytułu składek.

W ocenie ZUS nie ma przeszkód, aby zmienić warunki przyznanej ulgi i objąć całość zadłużenia układem okresowym z ratą dostosowaną do aktualnych możliwości płatniczych Skarżącej.

Zdaniem ZUS, płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym zauważyć, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W ocenie organu, przedłożona dokumentacja nie wskazuje, aby sytuacja Skarżącej spełniała zaistnienie przesłanki ważnego interesu czy interesu publicznego i tym samym nie daje możliwości do umorzenia długu. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, co prowadzi do wniosku, że posiadany dochód jest wystarczający do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W sprawie nie udowodniono, aby spłata należności z tytułu składek w układzie ratalnym pozbawiła Skarżącą środków do życia, a w stosunku do Skarżącej nie został ustalony element nieściągalności długu, ponieważ organ ma możliwość wdrożenia egzekucji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że nieumorzenie należności z tytułu składek wywoła negatywne skutki w finansach rodziny Skarżącej. Skarżąca wskazała na konieczność ogłoszenia upadłości i zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, co jest procesem długotrwałym i kosztownym. W ocenie Skarżącej umorzenie składek pozwoli jej na regulowanie bieżących zobowiązań. Skarżąca wskazała również na sytuację finansową, rodzinną i zawodową, i stwierdziła, że nie pobiera żadnych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia 3 sierpnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia 30 kwietnia 2018 r. w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, a spór koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu wskazanych składek.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

W ocenie Sądu, ZUS zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż wymienione w art. 28 u.s.u.s przesłanki nie wystąpiły. Zasadnie organ skonstatował, że Skarżąca nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że spełnione zostały kryteria do objęcia postępowaniem upadłościowym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak i w umorzonym postępowaniu upadłościowym. W sprawie nie ma zastosowania również art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6, bowiem zadłużenie, które jest przedmiotem niniejszego postępowania nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, z uwagi na zwarty układ ratalny. Ponadto organ ustalił, że Skarżąca posiada nieruchomość, która może zostać zajęta na poczet zaległości.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wyłączają przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust.3 u.s.u.s. w odniesieniu do wskazanych składek.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.).

W ocenie Sądu, ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez stronę skarżącą (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11, LEX nr 1305514). Oznacza to, że ustalenia w zakresie przesłanki "całkowitej nieściągalności" dokonuje organ rozpoznający wniosek, bez względu na zakres inicjatywy dowodowej skarżącego w tym przedmiocie. Także bowiem w przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego, który był jednocześnie płatnikiem tych składek, organ stosuje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i bada, czy zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności składek (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 44/12, LEX nr 1310089).

Zdaniem Sądu ZUS zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie można jeszcze stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone z uwagi na zawarty układ ratalny, co wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności.

W ocenie Sądu organ nie naruszył w tym zakresie przepisu art. 28 u.s.u.s.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zasadnie stwierdził, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust.1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przemawiających za umorzeniem należności.

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie ZUS nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast należy mocno wyartykułować, że kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS, dlatego też Sąd nie może jakby tego chciała Skarżąca ponownie rozpatrzyć jej wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS. Taką decyzję może podjąć wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności składkowych.

Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej Skarżącej ZUS stwierdził, że Skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.

W ocenie Sądu, prezentowana argumentacja jest prawidłowa, albowiem analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że przedłożona dokumentacja obrazująca stan majątkowy i sytuację rodzinną Skarżącej wskazuje, że Skarżąca jest zdrowa, aktywna zawodowo, prowadzi działalność gospodarczą i osiąga dochód, co umożliwia jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji spłacenie zaległych należności.

Skarżąca powołała się wprawdzie na to, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci, ponosi wydatki na utrzymanie domu i z tytułu zawartej umowy kredytowej, a jej mąż nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak z przedłożonej dokumentacji nie wynika, że okoliczności te całkowicie i trwale wykluczają ją z szeroko rozumianej aktywności zawodowej. Wręcz przeciwnie – Skarżąca wprost wskazała, że podniosła kwalifikacje zawodowe, założyła działalność gospodarczą, podjęła pracę zarobkową i podpisała umowę na czas nieokreślony z firmą zarządzającą nieruchomościami.

Organ ponadto dokonał analizy złożonego oświadczenia i ustalił, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz mężem i dwojgiem dzieci, osiąga dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, nie posiada dochodu z innych źródeł wymienionych w oświadczeniu, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy. Organ ustalił wysokość ponoszonych przez Skarżącą opłat na utrzymanie, w tym ponoszone opłaty eksploatacyjne oraz koszty związane ze spłatą kredytu za dom. Organ uwzględnił również, że Skarżąca nie wskazała na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Skarżąca nie przedłożyła zaświadczeń lekarskich, z których wynikałoby, że Skarżąca lub jej mąż są całkowicie i trwale wyłączeni z rynku pracy i z możliwości zarobkowania. Skarżąca nie sprawuje również opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Sąd podkreśla, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku spłaty należności pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji ocena taka została prawidłowo przeprowadzona.

Jak już wyżej zasygnalizowano, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącej. Należy zaakcentować, że podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla skarżącego.

W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, a zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy został oceniony właściwie.

Organ zasadnie skonstatował, że na podstawie zgromadzonych danych nie można uznać, że opłacenie przedmiotowych należności pozbawiłoby Skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ ustalił wysokość dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą na przestrzeni kilku ostatnich lat oraz dokonał zestawienia tych dochodów z ponoszonymi wydatkami, a wyciągnięte wnioski w tym zakresie są prawidłowe.

Oceniając obecną sytuację finansową Skarżącej, organ zasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki, które pozwalałyby na umorzenie przedmiotowych zaległości składkowych. Z przedłożonych do sprawy dokumentów, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że Skarżąca pracuje i osiąga z tego tytułu dochody. Stan zdrowia Skarżącej i jej męża nie wyklucza dalszej aktywności zawodowej, możliwości zarobkowania, poprawy kondycji finansowej i spłaty przedmiotowego zadłużenia z tytułu składek. Skarżąca ponadto posiada również nieruchomość w postaci domu jednorodzinnego.

W ocenie Sądu, realizacja obowiązku regulowania zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów może stanowić obciążenie dla budżetu Skarżącej, jednakże sama w sobie nie wykluczona spłaty przedmiotowego zadłużenia, np. w ramach już zawartego lub odpowiednio zmodyfikowanego układu ratalnego.

Pojęcie uzyskiwania dochodu jest pojęciem obiektywnym, o czym świadczy fakt, że ustawodawca umożliwia prowadzenie egzekucji np. z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz z wierzytelności zobowiązanego. Tym samym np. wynagrodzenie za pracę, renta lub emerytura są źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone do pewnej wysokości na spłatę zadłużenia z tytułu składek, tak dobrowolne, jak i w drodze egzekucji administracyjnej.

W ocenie Sądu, nie można przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca nie wskazała na poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności mogłoby ją pozbawić możliwości dalszej egzystencji, o czym zasadnie orzekł organ.

Zgodzić się zatem należy z wnioskiem organu, iż przedłożone w sprawie dokumenty nie dowodzą, aby Skarżąca nie mogła uregulować choćby części należności, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, ponieważ pociągnęłoby to dla niej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki.

Wskazać należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Obowiązkiem wierzyciela jest poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Nie jest wymaganym, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest bowiem rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości Skarżącej. Okoliczności te zostały zatem słusznie, w ocenie Sądu, potraktowane jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania wobec Skarżącej ulgi w postaci umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W opinii Sądu, organ prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając Skarżącej umorzenia zaległych składek.

Należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

W ocenie Sądu, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. ZUS podejmując rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie zobligowany był z urzędu lub na wniosek strony, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ten był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto ocenić, na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wyraz powyższemu organ powinien dać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd zwraca także uwagę, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego.

W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżąca może ponownie wystąpić do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.