Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 43/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Odrzucono skargę
Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 par. 4, art. 156 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. D., J. Z., K. Z.-M., P. M., Ł. M. i O. M. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 9 czerwca 1997 r., nr GGII7221/183/92 2. orzeka że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia 9 czerwca 1997 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz D. R., J. D., H. E., J. Z., K. Z. – M., P. M., Ł. M. i O. M. (w częściach ułamkowych) nieruchomości położonej w G. przy ul. P. oznaczonej na k.m. 60 jako działka nr 1535/143 o powierzchni 784 m2, powstałej po podziale działki nr 810/143 objętej księga wieczystą KW nr [...] i zwrocie odszkodowania w wysokości 17 306 zł raz o odmowie zwrotu na rzecz wskazanych osób działki nr 809/143 o powierzchni 452 m2 na k.m. 60 oraz działki nr 1534/143 o powierzchni 10692 m2 powstałej po podziale działki nr. 810/143 o powierzchni 11476 m2 położonych w G. przy ul. P.. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 48 i art. 69 ustawy gruntami dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. Nr 30, poz. 127 z 1991 r. ze zm.) oraz § 2, 3, 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu nieruchomości. (Dz.U. z 1991 r. Nr 72, poz. 315 ze zm.)

Organ wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność W.M., J.R., D. R. i B. E. o powierzchni 119.28 ha została nabyta przez Skarb Państwa na cele użyteczności publicznej w drodze sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości za łączną cenę szacunkową 556 299 zł. Akt notarialny sprzedaży został sporządzony w dniu 2 stycznia 1970 r. Byli właściciele oraz ich następcy prawni zwrócili się do Urzędu Rejonowego z wnioskiem o zwrot nieruchomości, która zdaniem wnioskodawców stała się zbędna na cel na jaki została wywłaszczona. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Rejonowego w dniu 21 marca i 24 września 1996 r. stwierdzono, że wnioskowana do zwrotu działka nr 809/143 wchodzi w całości w skład bulwaru, a działka nr 810/143 stanowi teren ogrodzony, na którym znajdują się dwa budynki murowane oraz kilka domków kempingowych. Pozostały teren zajęty jest pod dojazd do zabudowań oraz obszar zadrzewiony lub porośnięty krzewami o charakterze parku. Część budynku nr 11 położonego na wzniesieniu terenu stanowi siedzibę Komendy Hufca ZHP. Budynek pełni również funkcję Strażnicy Harcerskiej składającej się z pokoi noclegowych, pomieszczeń biurowych, sali kominkowej wykorzystywanej jako stołówka. W budynku wynajmowane jest mieszkanie będące w zarządzie Administracji Budynków Komunalnych. W budynku Nr 9 znajduje się mieszkanie zajmowane przez instruktora ZHP J. G. na podstawie decyzji o przydziale lokalu, a część piwniczna zajęta jest przez magazyn. Na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Miasta Wydziału Gospodarki Nieruchomościami ustalono, iż mieszkanie przeszło do zasobów komunalnych i czynsz za zajmowany lokal pobiera Administracja Budynków Komunalnych nr II. Z opinii urbanistycznej Urzędu Miasta z dnia 11 marca 1996 r. wynika, iż wnioskowane do zwrotu działki położone są na terenach urządzeń sportowych ogólnodostępnych i sportu kwalifikowanego z zielenią rekreacyjną. Organ wskazał, iż w stosunku do działki nr 809/143 nie można stwierdzić zbędności na cel wywłaszczenia i orzec jej zwrotu na rzecz wnioskodawców, gdyż obecne zagospodarowanie pod bulwar nadmorski całkowicie spełnia przesłankę użyteczności publicznej, a cel określony w decyzji wywłaszczeniowej należy ocenić przez pryzmat sposobu korzystania z nieruchomości. Organ ustalił, iż działka Nr 810/143 stanowi również własność Gminy Miasta i jest użytkowana przez Związek Harcerstwa Polskiego bez tytułu prawnego. Nieruchomość od 1958 r. była użytkowana przez ZHP, początkowo na podstawie umowy najmu z byłymi właścicielami. Z okoliczności sprawy wynika, iż wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Komendy Chorągwi ZHP dla realizacji celów statutowych tego stowarzyszenia, które następnie wystąpiło o nabycie użytkowania wieczystego. Zgodnie z informacją Urzędu Miasta nabycie użytkowania wieczystego będzie możliwe po zakończeniu sprawy zwrotu nieruchomości. Organ stwierdził, iż cel wywłaszczenia nie jest realizowany na części przedmiotowej działki i zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 69 ust.1 cytowanej ustawy. W wyniku wydzielenia geodezyjnego tej części nieruchomości powstała działka nr 1535/143 o powierzchni 784 m2 podlegająca zwrotowi, pozostały teren - to jest utworzona po podziale działka nr 1534/143 o powierzchni 10 692 m2 stanowi wystarczający obszar do realizowania celów statutowych ZHP i nie podlega zwrotowi. Organ wskazał, iż na podstawie § 3 pkt 1 wymienionego rozporządzenia zlecił biegłemu z listy Wojewody inż. A. G. dokonanie oszacowania odszkodowania podlegającego zwrotowi oraz kwoty nakładów zwiększających wartość nieruchomości przy uwzględnieniu stopnia zużycia budynku nr 9, które wyniosło 17 306 zł.

Od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w imieniu wnioskodawców odwołanie złożył ich pełnomocnik, wskazując, że organ odmówił zwrotu działek nr 809/143 i nr 1534/143, mimo że działki te wraz ze znajdującą się na nich zabudową nie zostały dotychczas użyte i są zbędne na cele, dla których orzeczono ich wywłaszczenie. W odwołaniu wskazano, że przyznana na rzecz skarżących działka 1535/143 ze względu na sposób wydzielenia i jej aktualny kształt w żaden sposób nie spełnia warunków działki budowlanej i tym samym nie będzie mogła być użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem i wniesiono o dokonanie takiej korekty w wydzieleniu, która umożliwiłaby racjonalne wykorzystanie działki nr 1535/143. Nadto w odwołaniu zarzucono, iż działka, co do której stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że znajduje się w ciągu bulwaru nadmorskiego, faktycznie jest w sposób trwały oddzielona od bulwaru.

Wojewoda decyzją z dnia 19 grudnia 1997 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda uznał, że cel wywłaszczenia na działce 1534/143, użytkowanej nadal przez Komendę Hufca ZHP, został zrealizowany, zakwestionował natomiast rozstrzygnięcie dotyczące działki 809/143. Zdaniem Wojewody organ I instancji niedostatecznie wyjaśnił kwestie związane z realizacją celu publicznego, w związku z czym w zakresie tym winno zostać przeprowadzone postępowanie dowodowe.

Powyższa decyzja Wojewody została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 1999 r., sygn. akt [...], jako wydana z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania nie może przesądzać o rozpatrzeniu sprawy, natomiast organ w uzasadnieniu decyzji jednoznacznie przesądził o zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji, co do odmowy zwrotu działki Nr 1534/143.

Wojewoda decyzją z dnia 2 stycznia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy w punkcie 1 decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 9 czerwca 1997 r. nr [...] o odmowie zwrotu działki nr 809/143 oraz działki nr 1534/143 o pow. 10692 m2 oraz uchylił ją w pozostałym zakresie. Ponadto Wojewoda orzekł o zwrocie na rzecz D.R., J. D., H. E., J. Z., O. M., K. Z. – M., P. M., Ł. M. (w częściach ułamkowych) nieruchomości zabudowanej, położonej w G. przy ul. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1535/143,ierzchnio pow. 784 m2, objętej księgą wieczystą KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy– za odszkodowaniem w wysokości 36 134, 92 zł. Organ ustalił, iż umowa sprzedaży z dnia 2 stycznia 1970 r., Rep. A. nr [...], na podstawie której Skarb Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nabył od W.S.M., J. M. R., D.L. R. i B. S.E. nieruchomość położoną w G. przy ul. B., zawarta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W § 2 umowy sprzedaży wskazano, iż zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo - Miejskiego i zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 20 sierpnia 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nieruchomość ta przeznaczona jest pod użyteczność publiczną. Z ogólnych postanowień umowy sprzedaży trudno jest ustalić konkretny cel wywłaszczenia, organ I instancji na podstawie materiału dowodowego ustalił, iż wywłaszczenia dokonano na wniosek ZHP i w oparciu o środki finansowe przyznane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, na wykup nieruchomości przy ul. B, dla Komendy Hufca ZHP. ZHP w latach 1936 - 1989 posiadał status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej. W trakcie postępowania ustalono jednak, że na części działki nr 810/143 cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i nie jest ona wykorzystana na potrzeby ZHP, w związku z czym dokonano wydzielenia tej części działki, która jako odrębna działka nr 1535/143 podlega zwrotowi byłym właścicielom i ich następcom prawnym. Wydzielenia dokonano w części, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a granice działki ustalono z uwzględnieniem pozostawienia dostępu do pozostałej części nieruchomości wykorzystywanej przez ZHP. Powstała po podziale działki nr 810/143 część, to jest działka nr 1543/143 jest obecnie użytkowana przez Komendę Hufca ZHP. Z zebranych dokumentów wynika, że teren ten wraz z budynkami od wielu lat jest intensywnie wykorzystywany na całoroczną działalność statutową Związku Harcerstwa Polskiego, działalność wychowawcza, szkoleniową i kształcenie kadry, na nieruchomości organizowane są spotkania odprawy, zbiórki drużyn i kadry, a Komenda Hufca ZHP ponosi wszystkie koszty utrzymania terenu i użytkowanych budynków. Wobec powyższego Wojewoda uznał, iż cel wywłaszczenia został w tym zakresie na działce nr 1534/143 zrealizowany. Organ wskazał, iż przeprowadzone oględziny nieruchomości, wykazały, że działka nr 809/143 jest częścią bulwaru nadmorskiego. Wschodnia granica tej działki jest częścią bulwaru nadmorskiego, znajdują się na niej słupy oświetleniowe i trawniki. Powyższa funkcja terenu działki ustalona została już w planie rozbudowy, zatwierdzonym w dniu 31 grudnia 1930 roku. Bulwar stanowi wydzielony skwer o podwyższonym standardzie usług, jest ogólnodostępny i służy jako teren rekreacyjny całemu społeczeństwu. A zatem należy stwierdzić, iż aktualny sposób zagospodarowania działki nr 809/143 i sposób jej wykorzystywania mógł stanowić podstawę wywłaszczenia w dniu wydania aktu wywłaszczającego przedmiotową działkę. Organ stwierdził, iz do sprawy zwrotu działki nr 809/143 znajduje zatem zastosowanie art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dodany z dniem 22 września 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), z którego treści wynika, że roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.

J. D., J. Z., K. Z. – M., P. M., Ł. M. oraz O. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. W skardze wskazano, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 136 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili, iż w przedmiotowej sprawie nie określono celu wywłaszczenia nieruchomości. Określenie "użyteczność publiczna" nie jest określeniem precyzyjnym i nie może być podstawą do pozbawienie prawa własności nieruchomości, a przeznaczenie nieruchomości pod użyteczność publiczną nie uprawniało do przeznaczenia tego terenu pod budowę bulwaru nadmorskiego czy pod działalność Hufca ZHP.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Nie będąc związany granicami wniesionej skargi, Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wnioskodawczynie D. R.oraz H. E., do których zostały skierowane wydane w sprawie decyzje, zmarły bowiem w toku postępowania. H. E. zmarła w dniu 28 maja 1995. (dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 105) D. R. zmarła w dniu 11 stycznia 2003 r. (dowód: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 74) Decyzja organu I instancji wydana w dniu 9 czerwca 1997 r. została zatem skierowana do osoby zmarłej H. E.. Decyzja organu II instancji z dnia 2 stycznia 2006 r., wydana została wobec zmarłych D. R. i H. E..

Wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej skutkuje wadliwością decyzji uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2010 r. I SA/Wa 1518/2009 LexPolonica Nr 2238514, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2008 r. I SA/Wa 995/2008 LexPolonica Nr 2058930, wyrok Naczelnego Sądu Adminstracyjnego w Warszawie z 20 września 2002 r. I SA 428/2001 OSP 2004/3 poz. 33, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 lutego 2008 r. II SA/Łd 850/2007 Lex Polonica 2134185)

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność obu wydanych w sprawie decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji winien podjąć czynności mające na celu ustalenie kręgu osób, które zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. należy wezwać do udziału w sprawie, jako następców prawnych zmarłych stron. Organ winien bowiem zgodnie z art. 10 k.p.a. zapewnić im możliwość wzięcia udziału w postępowaniu i do nich skierować podjęte rozstrzygnięcie.

W związku ze zmianą stanu prawnego po dacie wydania decyzji organu I instancji i wejściem w życie nowej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) zastosowanie w sprawie znajdą przepisy tej ustawy. Zgodnie z art. 142 ust. 1 i 2 tej ustawy organem właściwym w sprawach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przy czy w sprawach, w których stroną postępowania jest gmina, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I k.p.a. Ponieważ w niniejsza sprawa dotyczy zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Gminy, której prezydent pełni funkcje starosty, organ ten podlegać winien wyłączeniu.

Z art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego posterowani a wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wobec faktu, iż w związku z nieważnością wydanych decyzji, sprawa podlegać będzie ponownemu rozpatrzeniu przez inny organ, z udziałem innych stron postępowania, w ocenie Sądu formułowanie wiążących wytycznych odnośnie dalszego rozpoznania sprawy prowadziłoby do związania nimi organu, który nie orzekał w sprawie i mogło naruszać uprawnienia stron, które nie brały udziału w postępowaniu. Niemniej jednak z uwagi na długotrwałość toczącego się postępowania administracyjnego, w celu szybkiego i sprawnego zakończenia sprawy wskazać należy, iż organ ponowie rozpoznający sprawę winien uwzględnić, iż zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j.Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79 ze zm.). Odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości do działek zbytych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oznacza m.in. zastosowanie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącego, że nieruchomość nabytą w tym trybie uznaje się za zbędną na cel określony w umowie nabycia wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym zawarto umowę nabycia, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu bądź pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. W ramach tego uzasadnienia winna ona wskazywać przyczynę – cel wywłaszczenia. Podobnie umowa zawierana w trybie art. 6 tej ustawy winna precyzować cel nabycia nieruchomości. Jeżeli umowa zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie precyzuje celu nabycia nieruchomości, to w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości cel ten powinien być ustalony na podstawie innych dowodów. Na gruncie uregulowań ustawy o gospodarce nieruchomościami, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2000r. sygn. akt l SA 1650/99 (Lex Nr 54429) wskazał, iż ustalenie celu wywłaszczenia musi być konkretne, gdyż z jednej strony art. 136 ust. 1 wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu; z drugiej zaś art. 137 ust. 1 precyzuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji (umowie) o wywłaszczeniu.

Z okoliczności sprawy wynika, iż część wywłaszczonej nieruchomości została przeznaczona pod budowę bulwaru a część nieruchomości znajduje się w posiadaniu ZHP. Wobec różnego przeznaczenia obu części nieruchomości istnieje konieczność dokonania ustaleń i oceny prawnej odnośnie celu wywłaszczenia i jego realizacji w stosunku do obu części nieruchomości, stanowiących aktualnie odrębne działki.

W zawartej w niniejszej sprawie umowie wskazano, iż wywłaszczana nieruchomość zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo-miejskiego zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 20 sierpnia 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej zatwierdzającą ogólny plan zagospodarowania przestrzennego Zespołu Miejskiego przeznaczona jest pod użyteczność publiczną. Cel wywłaszczenia określony został jako związany z realizacją planu zagospodarowania przestrzennego. Organ winien zatem przede wszystkim ustalić, czy treść i stopień szczegółowości tego planu umożliwia stwierdzenie jakie było przeznaczenie wywłaszczanej nieruchomości w tym planie i czy cel wynikający z tego planu został zrealizowany. W przypadku ustalenia, iż treść tego planu nie daje podstawy do sprecyzowania celu wywłaszczenia organ winien poczynić ustalenia w przedmiocie celu wywłaszczenia na podstawie innych dowodów. Zgromadzone w toku postępowania dokumenty wskazują na przeznaczenie nieruchomości dla celów statutowych ZHP. Nadto, w sytuacji, gdyby ustalenie celu wywłaszczenia na podstawie treści planu było możliwe, a cel ten był odmienny niż cel wynikający z dokumentacji poprzedzającej wywłaszczenie, organ winien dokonać oceny rozbieżności w tym zakresie.

Odnośnie części wywłaszczonej nieruchomości, na której zrealizowany jest bulwar, wskazać należy, iż późniejsza zmiana celu wywłaszczenia nie jest dopuszczalna. Powołany w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, iż przepis art. 229 tej ustawy, wyłączający roszczenie o zwrot nieruchomości stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, utracił moc wobec stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. jego niezgodności z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji (Dz. U. Nr 59 poz. 369). Zatem w obecnym stanie prawnym, o tym, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje ten cel, na który została ona wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle. Zrealizowanie innego celu, niż zakładany przy wywłaszczeniu, nie stoi na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzenie, iż dana nieruchomości została wywłaszczona na inny cel niż cel jaki później zrealizowano, winno skutkować obowiązkiem zwrotu nieruchomości.

Odnośnie części nieruchomości zajętej obecnie dla potrzeb ZHP organ winien rozważyć czy cel stanowiący podstawę wywłaszczenia został zrealizowany w okresie wskazanym w art.137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w jaki sposób nastąpiła realizacja tego celu. W szczególności organ winien ocenić, czy realizacja takiego celu mogła sprowadzać się do dalszego pozostawania nieruchomości w dyspozycji ZHP, który wcześniej zajmował budynek położny na nieruchomości na podstawie umowy najmu. Wyjaśnienia wymaga, jaki zakres nieruchomości znajdował się we władaniu ZHP oraz jaki charakter ma posiadanie przez ZHP nieruchomości po zawarciu umowy wywłaszczenia. W szczególności organ winien rozważyć, czy w sytuacji braku umowy przekazującej nieruchomość ZHP w użytkowanie wieczyste w okresie wynikającym z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunek realizacji celu wywłaszczenia został spełniony.

Nadto wskazać należy, iż w sytuacji gdyby organ zamierzał zastosować art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, iż jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, określenie wielkości zwracanej części nieruchomości wymaga szczegółowych ustaleń i uzasadnienia odnośnie sposobu określenia właśnie takiego, a nie innego zakresu nieruchomości podlegającej zwrotowi.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), stwierdził nieważność obu wydanych w sprawie decyzji i na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że decyzje te nie mogą być wykonane.