Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2868/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 36(4) ust. 1 i 10, art. 36(8) ust. 11
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Małgorzata Rysz Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4276/14 w sprawie ze skargi Z. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2014 r. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2014 r. na rzecz Z. D. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4276/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r., z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w K. uchwałą z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] stwierdziła, że Z. D. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Zdający otrzymał bowiem ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego.

Zadanie z prawa cywilnego polegało na sporządzeniu, jako pełnomocnik pozwanego, apelacji lub opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia apelacji od wyroku wydanego w następującej sprawie. Powód nabył samochód od przedsiębiorcy prowadzącego salon samochodowy. Przed zakupem przeprowadził badanie techniczne pojazdu, podczas którego potwierdzono nr nadwozia oraz stan techniczny pojazdu. W toku prowadzonego postępowania w sprawie paserstwa samochodu okazało się, że został on skradziony. Następnie został on zabezpieczony przez funkcjonariuszy Policji. Poprzedni właściciel samochodu ubezpieczył go u pozwanego. Po umorzeniu postępowania w sprawie kradzieży samochodu, pozwany wypłacił poszkodowanemu odszkodowanie. W związku z wypłatą odszkodowania poszkodowany zawarł z pozwanym umowę przeniesienia własności pojazdu. Następnie prokurator zwrócił pozwanemu pojazd. Powód wezwał pozwanego do wydania tego pojazdu, a następnie wniósł pozew, domagając się zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej pojazdu oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z niego. Sąd okręgowy uznał powództwo za częściowo zasadne, podnosząc, że powód nabył samochód w dobrej wierze i posiadał go w dobrej wierze przez okres ponad trzech lat, tym samym zostały spełnione przesłanki z art. 169 k.c. Dlatego też Sąd uznał, że to powód był właścicielem samochodu w dniu jego zwrotu przez prokuraturę na rzecz pozwanego. Pozwany był zobowiązany do wydania samochodu powodowi i był świadomy istnienia zobowiązania od dnia, kiedy otrzymał wezwanie do wydania samochodu. Pozwany sprzedał rzecz, którą miał obowiązek wydać powodowi, osobie trzeciej. W związku z tym, zdaniem sądu, powodowi należy się odszkodowanie za niewykonanie zobowiązania. Zdający, rozwiązując powyższe zadanie, sporządził apelację od wyroku sądu okręgowego.

Po rozpatrzeniu odwołania strony od uchwały z dnia [...] maja 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, działając na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymała ją w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że w projekcie apelacji nie zostały podniesione zarzuty, których podniesienie warunkuje należytą ochronę roszczeń przysługujących pozwanemu na gruncie stanu faktycznego stanowiącego kazus egzaminacyjny i które są niezbędne dla wykazania należytego przygotowania zdającego do wykonywania zawodu radcy prawnego, a to zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zakresie terminu naliczania odsetek, art. 224 § 2 k.c. w kontekście wadliwego zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z samochodu, będące konsekwencją naruszenia art. 336 k.c. i art. 475 § 2 k.c. W ocenie organu odwoławczego są to poważne błędy dyskwalifikujące pracę zdającego.

Organ stwierdził również, że zdający w apelacji błędnie przyjął istnienie okoliczności, że powód z uwagi na brak dobrej wiary nie nabył pojazdu na własność, co jest oczywiście sprzeczne z występującymi w kazusie egzaminacyjnym faktami i dowodami. Koncepcja przedstawiona przez zdającego w apelacji, a zakładająca brak należytej staranności powoda w sprawdzeniu stanu prawnego pojazdu, a w rezultacie brak jego dobrej wiary, mogłaby się ostać, gdyby została należycie uzasadniona przez zdającego i znalazła potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Tymczasem zdający ograniczył się tylko do argumentacji, że powód nie wykazał się należytą starannością, albowiem powierzył dokonanie ekspertyzy technicznej pojazdu swojemu koledze.

Zdaniem organu, wadą apelacji przygotowanej przez zdającego jest prezentowanie postawy zdającego jako pełnomocnika pozwanego tak, jakby nie kontynuował swoich własnych działań przed sądem I instancji, tzn. abstrahowanie od czynności i twierdzeń pełnomocnika pozwanego przedstawionych wcześniej w postępowaniu przed sądem I instancji. Zdający, opowiadając się za koncepcją braku dobrej wiary powoda, zapomina, że pełnomocnik pozwanego, w którego rolę "wciela" się zdający nie kwestionował tych okoliczności ani też nie złożył wniosków dowodowych dla obalenia twierdzeń powoda w tym zakresie. Uzasadnienie generalnie jest lakoniczne i skromne. Nie rozwija zarzutów i nie zawiera wnikliwej ich analizy.

Organ podkreślił, że zdający przy formułowaniu zarzutów apelacyjnych nie dostrzegł zasadniczej kwestii - błędnego ustalenia przez sąd wartości pojazdu, wysokości wynagrodzenia za korzystanie z pojazdu, a także błędne oznaczenie daty naliczania odsetek.

Z. D. złożył skargę na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że sporządzone rozwiązanie zadania w oparciu o zarzut naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c., jest poprawne, zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji oraz uwzględnia interes reprezentowanej strony, co świadczy o tym, że skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W ocenie Sądu I instancji, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Wadliwość sporządzonej przez skarżącego apelacji uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego.

Z. D. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4276/14 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 364 ust. 1 w zw. z art. 364 ust. 6 i art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, a tym samym nieuchylenie zaskarżonej uchwały jako niezgodnej z prawem, w trybie sądowej kontroli działalności organu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., będące efektem błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, pomimo że w wyniku jej wydania doszło do naruszenia art. 364 ust. 1 w zw. z art. 364 ust. 6 i art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny negatywnej z części drugiej egzaminu radcowskiego - zadania z prawa cywilnego - w sytuacji, gdy sporządzone przez skarżącego rozwiązanie zadania z części drugiej egzaminu radcowskiego jest poprawne, zachowuje wymagania formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa i wskazuje na umiejętność ich interpretacji oraz uwzględnia interes reprezentowanej strony, co świadczy o tym, że skarżący jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wskazane powyżej - a nieuwzględnione przez Sąd I instancji - naruszenia, jakich dopuścił się organ, przejawiały się w:

a. uznaniu przez organ, że w świetle występujących w kazusie egzaminacyjnym faktów i dowodów nie istnieją okoliczności pozwalające na kwestionowanie dobrej wiary powoda przy nabyciu pojazdu, a w konsekwencji bezzasadne uznanie podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c. za błędny, pomimo iż dokonanie takiego ustalenia jest oczywiście sprzeczne z treścią zadania egzaminacyjnego oraz nie uwzględnia argumentacji przedstawionej w sporządzonej przez skarżącego apelacji, przede wszystkim nie uwzględniając rozróżnienia pomiędzy badaniem stanu technicznego a badaniem stanu prawnego nabywanego samochodu;

b. uznaniu, że zarzut naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c. nie został przez skarżącego należycie uzasadniony, w tym przyjęcie, iż skarżący w ramach zaproponowanego sposobu rozwiązania zadania egzaminacyjnego ograniczył się jedynie do argumentacji, że powód nie wykazał się należytą starannością, bowiem powierzył dokonanie ekspertyzy technicznej swojemu koledze, podczas gdy taka konstatacja nie znajduje oparcia w sporządzonej przez skarżącego apelacji;

c. przyjęciu, że określenie przez skarżącego w sporządzonej apelacji egzaminacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 79.800 zł jest błędem i działaniem na niekorzyść reprezentowanej przez skarżącego strony, pomimo iż stwierdzenie takie nie znajduje oparcia w treści zadania egzaminacyjnego oraz analizie korzyści i strat spowodowanych takim określeniem wartości przedmiotu zaskarżenia, a w szczególności nie uwzględnia charakteru reprezentowanej przez skarżącego w ramach zadania egzaminacyjnego strony, tj. dużego zakładu ubezpieczeń prowadzącego szereg zbliżonych do egzaminacyjnego postępowań;

d. uznaniu przez organ, że brak "wcielenia się" przez skarżącego w rolę egzaminacyjnego pełnomocnika pozwanego (r. pr. M. B.) i "kontynuacji" sposobu prowadzenia przez niego postępowania stanowi wadę przygotowanej przez skarżącego apelacji, podczas gdy takie "wcielenie się" uniemożliwiłoby wyjście poza zakres argumentacji przedstawionej przez tego pełnomocnika w postępowaniu w I instancji, a w konsekwencji ograniczyłoby możliwość uwzględnienia przez skarżącego interesów pozwanego oraz uniemożliwiłoby poprawne rozwiązania zadania egzaminacyjnego, nakazując de facto powielenie uprzednio popełnionych w sprawie błędów;

e. uznaniu przez organ, że w projekcie apelacji nie zostały podniesione zarzuty, których podniesienie warunkuje należytą ochronę roszczeń przysługujących pozwanemu na gruncie stanu faktycznego stanowiącego kazus egzaminacyjny, podczas gdy skarżący nie tylko zapewnił taką ochronę poprzez podniesienie zarzutu naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c., ale niezależnie od tego podniósł również szereg zarzutów dodatkowych;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 32 Konstytucji RP oraz art. 7 i 8 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, a tym samym nieuchylenie zaskarżonej uchwały jako niezgodnej z prawem, w trybie sądowej kontroli działalności organu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., będące efektem błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, pomimo że na skutek jej wydania doszło do naruszenia art. 7 i 32 Konstytucji oraz art. 7 i 8 k.p.a. w wyniku dokonania przez organ oraz organ I instancji rażąco odmiennej oceny podniesionego przez skarżącego w pracy egzaminacyjnej zarzutu naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c., od oceny tego samego zarzutu przyjmowanej w innych komisjach egzaminacyjnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że treść zaskarżonego wyroku, a w szczególności jego uzasadnienie, nasuwają poważne wątpliwości co do tego, czy Sąd I instancji dokonał wnikliwej i rzetelnej kontroli działania organu w sferze zaistniałych w sprawie faktów.

Zdaniem skarżącego, zaproponowane przez niego rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego pozwalało na przyznanie mu oceny pozytywnej z części drugiej egzaminu radcowskiego. Podniósł, że prawidłowo rozpoznał problem przedstawiony przez autorów zadania z zakresu prawa cywilnego, polegający na ustaleniu charakteru wiary, w jakiej pozostawał nabywca skradzionego pojazdu (czy był on w dobrej czy też złej wierze). Skarżący, przyjmując złą wiarę nabywcy, konsekwentnie rozwinął przyjętą przez siebie koncepcję w dalszej części apelacji. Innymi słowy, dostosował on zarzuty i wnioski apelacji do przyjętych na wstępie założeń. Tym samym spełnił kluczowe kryteria decydujące o przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skarżący zauważył ponadto, że treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku sugeruje, iż w opinii Sądu I instancji do uchylenia zaskarżonej uchwały mogłoby dojść jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd, że naruszenie prawa przez organ miało charakter rażący. Tymczasem w stosunku do uchwał organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości żaden przepis prawa takiego obostrzenia nie wprowadza. Sąd ma zatem obowiązek zbadać wszystkie naruszenia prawa, jakich w postępowaniu odwoławczym dopuścił się organ, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do uchybień o charakterze rażącym.

Skarżący powołał się również na podnoszone w skardze argumenty dotyczące okoliczności, że część komisji egzaminacyjnych stwierdzała w uzasadnieniach ocen pozytywnych, iż podniesienie zarzutu naruszenia art. 169 § 1 i 2 k.c. nie może zostać uznane za błędne, w szczególności ze względu na ocenny charakter przesłanek oraz różnorodne orzecznictwo w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w istocie uchylił się od dokonania kontroli merytorycznej zaskarżonej uchwały, uznając, że nie jest uprawniony do oceny pracy skarżącego, lecz traktuje ją jedynie jako element stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że niewątpliwie znajdująca się w aktach administracyjnych praca skarżącego z zakresu prawa cywilnego stanowi element stanu faktycznego sprawy. Jednak sąd administracyjny może wywiązać się z wynikającego z art. 3 § 1 p.p.s.a., obowiązku kontroli zaskarżonej uchwały, w zakresie w jakim uchwała ta zawiera merytoryczną ocenę zadania egzaminacyjnego, jedynie wówczas gdy odniesie się i dokona oceny pracy zdającego. W przeciwnym przypadku sądowoadministracyjna kontrola uchwały ustalającej wynik egzaminu radcowskiego pozostaje iluzoryczna, sprowadzając się do zbadania spełnienia przez uchwałę komisji egzaminacyjnej wyłącznie wymogów formalnych. Ustawodawca, przewidując w art. 368 ust. 11 ustawy o radcach prawnych, że od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego, nie ograniczył sądowej kontroli tych uchwał jedynie do kwestii proceduralnych.

Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji przytoczył in extenso przepisy ustawy o radcach prawnych dotyczące egzaminu radcowskiego, w tym również m.in. ustalające skalę ocen, a następnie stwierdził, że organ odwoławczy odniósł się w sposób wystarczający do zarzutów zawartych w odwołaniu, przytaczając najważniejsze argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Następnie Sąd I instancji stwierdził, że ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Uznając, że sporządzona apelacja była wadliwa, Sąd I instancji nie wyjaśnił, na jakiej podstawie doszedł do takiego wniosku.

W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odnosi się w wystarczający sposób do postawionych przez skarżącego zarzutów. Sąd I instancji nie podjął bowiem próby wyjaśnienia, dlaczego uznał argumenty skarżącego za niezasługujące na uwzględnienie. Powyższe w istotny sposób utrudnia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd I instancji odniesie się do stawianych przez skarżącego zarzutów, biorąc w szczególności pod uwagę dwie zasadnicze kwestie.

Po pierwsze, należy zauważyć zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Oceniając zatem zadanie z prawa cywilnego polegające w rozpoznawanej sprawie na sporządzeniu apelacji od wyroku sądu okręgowego, oceniający powinien wziąć przede wszystkim pod uwagę, czy zaproponowane przez zdającego rozwiązanie świadczy o odpowiednim przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu.

W niniejszej sprawie skarżący w sporządzonej apelacji przyjął koncepcję, która zmierzała do obalenia dobrej wiary nabywcy samochodu – powoda, a zatem w jak najszerszym zakresie zabezpieczała interes jego klienta. Koncepcja ta została przez zdającego dostatecznie uzasadniona w apelacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęte przez zdającego stanowisko procesowe nie powinno być a priori odrzucone przez oceniających pracę, jedynie dlatego, że ich zdaniem nie zostałoby ono uwzględnione przez sąd II instancji. Organ zarzucił skarżącemu błędne ustalenie przez sąd wartości pojazdu, wysokości wynagrodzenia za korzystanie z pojazdu oraz błędne oznaczenie daty naliczania odsetek. Należy jednak podkreślić, że wobec postawienia w apelacji zarzutu braku dobrej wiary powoda, powyższe zagadnienia mogły mieć w tak przyjętej koncepcji środka odwoławczego jedynie drugorzędne znaczenie.

Rozpatrując tę kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien również wziąć pod uwagę, że ustawodawca przewidział w art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych możliwość różnicowania ocen z każdej części egzaminu w ramach pięciostopniowej skali.

Po drugie, Sąd I instancji odniesie się również do zarzutu skarżącego dotyczącego nierównego traktowania zdających ocenianych przez różne komisje egzaminacyjne. Nie budzi wątpliwości, że praca każdego ze zdających egzamin radcowski powinna być oceniana indywidualnie. Jednak należy rozważyć, czy w sprawie nie doszło do naruszenia zasady równości ustanowionej w art. 32 Konstytucji RP w sytuacji, gdy identyczne rozwiązanie, tak jak w niniejszej sprawie postawienie zarzutu naruszenia art. 169 § 1 k.c. i art. 169 § 2 k.c., jest oceniane inaczej przez różne komisje egzaminacyjne, co w konsekwencji oznacza, że osoby, które zaproponowały takie rozwiązanie, uzyskują pozytywny albo negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

O kosztach Sąd orzekł stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).