Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 70/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 art. 16 par. 1 art. 28, art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Bogdan Wolski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. nr [...] dotyczącej stwierdzenia uwłaszczenia Zakładu [...] w K. działką nr [...] położoną w K. przy [...] - w części odnoszącej się do działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [..], w granicach dawnych parcel nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakład [...] w K. prawa użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położnego w K. przy [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2008 r. Z. K. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] w części odnoszącej się do działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], w granicach dawnych parcel nr [...]. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r. umorzył postępowanie wszczęte z wniosku Z. K. uznając, że wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w zakresie takiego żądania, a w konsekwencji nie jest on stroną postępowania w rozumieniu art. 157 § 2 kpa.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Z. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po jego rozpatrzeniu organ nadzoru stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że w myśl art. 157 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w rozumieniu art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może zatem nastąpić dopiero po zbadaniu, że zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania. Jednocześnie Minister podał, że materialnoprawną podstawę objętej postępowaniem nadzorczym uwłaszczeniowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. stanowił art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464), w myśl którego uwłaszczenie następuje z mocy prawa, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanych przepisach. Przy czym uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Po przeanalizowaniu akt sprawy organ nadzoru zauważył, że nieruchomość oznaczona jako parcela nr [...] (wydzielona z parceli nr [...]) oraz parcela nr [...] ( wydzielona z parceli nr [...]) uregulowana w księgach wieczystych byłej gminy katastralnej [...], stanowiąca własność W. S. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] listopada 1973 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 1988 r. sygn. akt [...] spadkobiercą W. S. jest Z. K. Z dokumentacji geodezyjnej oraz z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] października 1989 r. wynika, że wyżej wymienione parcele katastralne nr [...] weszły w skład opisanej działki nr [...], która zgodnie z planem podziału z dnia [...] sierpnia 1995 r. została podzielona na działki nr [...]. Parcele te weszły w skład działki nr [...]. Wobec czego działka nr [...] (z której została wydzielona działka nr [...], w granicach dawnych parcel nr [...] i [...]) w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej stanowiła własność Skarbu Państwa. Jednocześnie działka ta pozostawała również w zarządzie jednostki uwłaszczonej (zawiadomienie z księgi wieczystej KW Nr [...]). W świetle powyższego dla terenu będącego przedmiotem niniejszego postępowania zaistniały przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. W utrwalonym orzecznictwie oraz w piśmiennictwie panuje pogląd, że klauzula "nie narusza praw osób trzecich" oznacza, że uwłaszczenie nie może nastąpić z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości. Tak więc złożenie przez byłego właściciela (bądź jego następcę prawnego) wniosku o zwrot nieruchomości powinno skutkować przeprowadzeniem postępowania o zwrot przed postępowaniem uwłaszczeniowym, bowiem w przypadku istnienia przesłanek zwrotu nie może ona zostać uwłaszczona. Zasadnicze zatem znaczenie dla wzajemnej relacji obu postępowań ma data złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez jej byłego właściciela (bądź jego następcę prawnego). W niniejszej sprawie organ nadzoru ustalił, że dopiero w dniu [...] lipca 1999 r. Z. K. (spadkobierca byłej właścicielki) wystąpił z wnioskiem do Urzędu Miasta K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. części działki nr [...] w granicach dawnych parcel nr [...]. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. odmówił zwrotu przedmiotowej działki a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. sygn. akt [...] oddalił natomiast skargę Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. W tej sytuacji organ nadzorczy stwierdził, że z przedstawionych ustaleń wynika, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości został złożony w dniu [...] lipca 1999 r., czyli po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego (decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r.). Minister zauważył, że dopiero złożenie wniosku o zwrot nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu powodowało ujawnienie względem tej nieruchomości praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, to tym samym w dniu uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.), a także w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o jej zwrot, a zatem nie naruszono praw osób trzecich. Stanowisko takie jest zgodne z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294), w świetle której złożenie wniosku o zwrot po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wywołuje w stosunku do tej decyzji skutków z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem postępowania o zwrot nieruchomości nie prowadzi się z urzędu. Z kolei w postępowaniu uwłaszczeniowym nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem, nadto w przypadku braku złożenia wniosku o zwrot nieruchomości organ nie miał obowiązku informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym. Ponadto Minister stwierdził, że obecnie prawa rzeczowe do działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej posiadają A. C. i M. K. jako spadkobierczyni Z. K., gdyż aktem notarialnym (umową sprzedaży) z dnia [...] listopada 1994 r. A. C. i Z. K. nabyli na współwłasność w częściach równych prawa rzeczowe do działki nr [...] od likwidatora Zakładu [...] w K. Zatem w sprawie bezspornym jest fakt, że brak tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...] lub jej części oznacza w konsekwencji, że Z. K. nie posiada interesu prawnego oraz legitymacji do złożenia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji W. K. z dnia [...] kwietnia 1992 r.

Mając powyższe na uwadze Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2010 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. złożył Z. K., wnosząc o jej uchylenie i o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

- art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa poprzez przyjęcie, że skarżący nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r.,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w zbiegu z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie zanegowanie istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego oraz pominięcie istotnego faktu braku zawiadomienia skarżącego o tym, że nieruchomość wywłaszczona stała się zbędna, jak również nieuzyskanie przez organ administracji zgody w trybie art. 47 ust. 4 w/w ustawy od poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego, ewentualnie wskazanie okoliczności niemożliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku zgody,

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 9 kpa w zw. z art. 47 ust. 4 oraz 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie zanegowanie istnienia po stronie organu prowadzącego postępowanie uwłaszczeniowe, tj. Wojewody [...], obowiązku poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków i uznanie, że wskazany organ nie powinien informować poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego następcę prawnego o roszczeniu przysługującym mu na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.,

- art. 7 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa wskutek braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na końcowe rozstrzygnięcie organu, w szczególności, czy przed dniem 5 grudnia 1990 r. nastąpił stan zbędności części działki nr [...] dla celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej i a priori uznanie, ze skoro wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożono dopiero po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego, to w dniu 5 grudnia 1990 r. do omawianych gruntów nie istniały uprawnienia osób trzecich, tj. Z. K.,

- art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie, że postępowania wszczęte z wniosku skarżącego jest bezprzedmiotowe, podczas gdy organ ten miał obowiązek wydania merytorycznej decyzji kończącej sprawę.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym, które wpłynęło do Sądu w dniu 3 czerwca 2011 r., skarżący uzupełnił przedmiotową skargę, podtrzymując zarzuty i wnioski w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest decyzja wydana w postępowaniu nadzorczym. Organ administracji wydając decyzję w trybie nadzoru obowiązany jest do zbadania, czy weryfikowana w tym trybie decyzja ostateczna dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 kpa. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Przy czym w sprawach administracyjnych rozpoznawanych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i kończonych wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji "interes prawny" ma strona postępowania, tzn. podmiot, którego (jak stanowi art. 28 kpa) interesu prawnego lub obowiązku dotyczy konkretne postępowanie administracyjne. Zatem organ nadzoru orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo zbadał, czy Z. K. jest uprawniony do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., bowiem (o ile postępowanie nadzorcze nie zostaje wszczęte z urzędu) tylko wniosek strony może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Wobec tego o tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, rozstrzygają przepisy prawa materialnego. A zatem aby uznać podmiot za stronę postępowania, niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania uwłaszczeniowego są: Skarb Państwa, państwowa osoba prawna twierdząca, że w dniu wejście w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.) posiadała daną nieruchomość w zarządzie, oraz podmioty twierdzące, że przysługuje im prawo rzeczowe (własność lub użytkowanie wieczyste do przedmiotowej nieruchomości). Jak wynika z akt sprawy Z. K. zakwestionował legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. dotyczącej uwłaszczenia Zakładu [...] w K. opisaną działką nr [...] położoną w K., która to decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 446, z zm.). Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy określał, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życia tej ustawy, tj. 5 grudnia 1990 r., w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że na podstawie art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy grunty będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych stały się z tym dniem ex lege (z mocy prawa) przedmiotem ich użytkowania wieczystego, przy czym nabycie tego prawa stwierdza się decyzją wojewody. Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa i własności budynków ma zatem charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona jedynie nabycie z mocy prawa przez państwową osobę prawną, posiadającą w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności budynków. Zatem w postępowaniu prowadzonym - jak w niniejszej sprawie - przez Wojewodę [...] na podstawie powołanych przepisów organ ten obowiązany był do ustalenia, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie był na dzień 5 grudnia 1990 r. państwową osobą prawną legitymującą się prawem zarządu do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ustalenia powyższe Wojewoda przeprowadził prawidłowo, bowiem wnioskodawca uwłaszczenia był państwową osobą prawną inną niż Skarb Państwa a nieruchomość, w skład której wchodzi wywłaszczona działka, pozostawała w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co wynika z zawiadomienia z księgi wieczystej KW Nr [...]. Tak więc stwierdzić należy, że Zakład [...] w K. spełniał przesłanki do uwłaszczenia. Jednakże wobec tego, że postanowienie zawarte w art. 2 ust. 1 stanowi, że przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego nie narusza praw osób trzecich, organ uwłaszczeniowy był także zobowiązany do wzięcia pod uwagę zgłoszonych przez osoby trzecie praw co do przedmiotu uwłaszczenia, które mogą mieć wpływ na przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego. Dotyczy to przede wszystkim roszczeń byłych właścicieli lub ich spadkobierców o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, a znajdując się w zarządzie państwowych osób prawnych w dniu 5 grudnia 1990 r. podlegały uwłaszczeniu. Przy czym sam fakt niewykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie stanowił wystarczającej przeszkody do uwłaszczenia, ponieważ przepisy regulujące kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości obok przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia stawiały wymóg złożenia przez właściciela lub jego spadkobiercę wniosku o zwrot nieruchomości. Z uwagi na to, że uwłaszczenie na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. następowało z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., przeto aby nie doszło do przekształcenia prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego, roszczenia byłych właścicieli lub ich spadkobierców powinny być zgłoszone organowi właściwemu do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości już na dzień 5 grudnia 1990 r. (a najpóźniej przed wydaniem decyzji w przedmiocie uwłaszczenia) i przekazane organowi prowadzącemu postępowanie uwłaszczeniowe. Dopiero bowiem złożenie w odpowiednim czasie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skutkuje ujawnieniem względem tej nieruchomości praw osób trzecich w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. W przypadku zgłoszenia takiego roszczenia organ prowadzący postępowanie w przedmiocie uwłaszczenia powinien je zawiesić w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu zakończenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zatem, jak już wyżej zostało wskazane, przymiot strony w postępowaniu uwłaszczeniowym przysługuje oprócz państwowej osoby prawnej (legitymującej się w dniu wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r. prawem zarządu do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy) również "osobom trzecim" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, których praw uwłaszczenie nie może naruszyć. Tym też osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r., natomiast wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez Z. K. dopiero w dniu [...] lipca 1999 r. Jednocześnie podkreślić należy, że wbrew stanowisku skarżącego organ orzekający w sprawie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej nie ma obowiązku badać, czy pozostający w jej zarządzie grunt, który uprzednio został wywłaszczony, spełnia przesłanki do zwrotu na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobiercy. Organ ten jest zobowiązany jedynie w sytuacji, gdy poweźmie wiadomość, że został złożony przez osobę uprawnioną wniosek o zwrot nieruchomości, wziąć tę okoliczność pod uwagę w prowadzonym przez siebie postępowaniu i wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania o uwłaszczenie. Zauważyć należy, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i w sprawach uwłaszczeniowych orzekają inne organy, a jedynie organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest uprawiony do badania, czy zaistniały ustawowe przesłanki do jej zwrotu. Wobec powyższego bezpodstawne są zarzuty skarżącego odnośnie rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów art. 47 ust. 4 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdyż przepisy te dotyczą kwestii zwrotu nieruchomości i nie były one (i nie mogły być) podstawą rozstrzygnięcia w sprawie o uwłaszczenie. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że opisana działka nr [...] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Zakładu [...] w K., a Wojewoda [...] wydając decyzję uwłaszczeniową w dniu [...] kwietnia 1992 r. nie mógł uwzględnić roszczeń osób trzecich do tej nieruchomości, bowiem roszczenia takie nie były zgłoszone - wniosek o zwrot nieruchomości został zgłoszony 7 lat po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Przy czym, jak trafnie zauważył Minister Infrastruktury, postępowanie o zwrot nieruchomości wszczyna się wyłącznie na wniosek zainteresowanych, a nie z urzędu. Zatem niewykorzystanie nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu samo przez się nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, gdyż obok wystąpienia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia konieczny był jeszcze wniosek byłego właściciela lub jego spadkobierców. Ponadto Minister zasadnie podkreślił, że po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej nastąpiło zbycie przedmiotowego prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich na podstawie umowy cywilnoprawnej. Uwłaszczony Zakład jako nabywca prawa rzeczowego legitymujący się decyzją administracyjną potwierdzającą to nabycie przeniósł przysługujące mu w stosunku do działki nr [...] prawo rzeczowe za odpłatnością na rzecz osób trzecich w formie cywilnoprawnej umowy. W przypadku umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego wpisanego do księgi wieczystej nabywca w dobrej wierze chroniony jest tzw. zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wobec tego, w niniejszej sprawie na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...] listopada 1994 r. aktualnie prawa rzeczowe do działki ujętej w decyzji uwłaszczeniowej posiadają jedynie A. C. i M. K.

Reasumując, mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury, jak również decyzja ją poprzedzająca, są zgodne z prawem. Z akt sprawy wynika, że wbrew zarzutom skargi organ nadzoru wydane rozstrzygnięcia oparł o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych przez ten organ decyzji nadzorczych. Jednocześnie organ wyczerpująco wyjaśnił kwestię w sprawie zasadniczą, tzn. brak legitymacji skarżącego do bycia stroną postępowania w rozumieniu art. 157 § 2 w związku z art. 28 kpa. Skarżącemu nie przysługiwały na dzień uwłaszczenia i nie przysługują obecnie żadne prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że skarżący, nie posiadając praw rzeczowych do uwłaszczonej nieruchomości, nie mógł skutecznie żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1992 r. Stosownie bowiem do treści art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Prawidłowo zatem organ nadzoru umorzył na podstawie art. 105 kpa wszczęte postępowanie nadzorcze z przyczyn podmiotowych. Brak bowiem przymiotu strony skarżącego uniemożliwia organowi nadzoru prowadzenie postępowania nadzorczego i merytoryczne rozstrzyganie zasadności złożonego przez nieuprawniony podmiot wniosku.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.