Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 81/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2025-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 407/23 w sprawie ze skargi N. w M. Sp. z o.o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. zasądza od N. w M. Sp. z o.o. w M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu kwotę 3149 (słownie: trzy tysiące sto czterdzieści dziewięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 407/23 - po rozpoznaniu skargi N. w M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej "skarżąca", "spółka", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej "SKO w Tarnobrzegu") z dnia [...] maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu gminy części środków dotacji przyznanej na dofinansowanie realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w tym profilaktyki społecznej w roku 2019, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu na rzecz skarżącego N. w M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. kwotę 4 497 (cztery tysiące czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Mielca decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. orzekł o obowiązku zwrotu do budżetu Gminy Miejskiej Mielec przez N. sp. z o.o. w M., kwoty 29.868,65 zł stanowiącej część środków dotacji, przyznanej na dofinansowanie realizacji zadań N. z siedzibą w M., w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej w roku 2019, to jest;

• kwoty 11 889,13 zł jako stanowiącej kwotę dotacji wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z należnymi odsetkami, w wysokości określonej jak od zaległości podatkowych, która to kwota dotyczy wydatku związanego z wypłaconym ekwiwalentem za niewykorzystany urlop;

• kwoty 17.979,52 zł jako stanowiącej kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak od zaległości podatkowych, która to kwota dotacji dotyczy nadmiernie pobranej dotacji na uczniów, którzy byli nieobecni w danym miesiącu, brak było opłat za pobyt dziecka w przedszkolu, a adnotację o wypisaniu dziecka z przedszkola w dzienniku zajęć nie były jednoznaczne.

Decyzja ta w wyniku rozpoznaniu odwołania wniesionego przez spółkę została utrzymana w mocy przez SKO w Tarnobrzegu decyzją z dnia [...] maja 2023 r. Decyzja ta w wyniku rozpoznaniu odwołania wniesionego przez spółkę została utrzymana w mocy przez SKO w Tarnobrzegu decyzją z dnia [...] maja 2023 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał między innymi, że w sprawie tej, decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta Mielca zobowiązał organ prowadzący przedszkole do zwrotu kwoty dotacji w wysokości 956.160,99 zł, która utrzymana została w mocy decyzją SKO w Tarnobrzegu z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...]. W wyniku wniesionej skargi na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 626/22 uchylił decyzje organów obu instancji. Organ podkreślił, że Sąd ten w cytowanym wyroku wskazał, że zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie może zostać sfinansowany z dotacji oświatowej. Nawet uznanie, że dany wydatek jest wydatkiem bieżącym, nie jest wystarczające do takiej kwalifikacji, gdyż niezbędne jest także wykazanie, że dany wydatek służy realizacji zadań placówki oświatowej. W ocenie Sądu, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest świadczeniem służącym wyłącznie pracownikowi i nie dotyczy bezpośrednio zadań wykonywanych przez pracownika na rzecz uczniów. Świadczenie takie nie jest wynagrodzeniem, czy jego pochodną gdyż nie odnosi się do pracy (świadczenia na rzecz dzieci), a należne jest z reguły w związku z ustaniem stosunku pracy oraz zaprzestaniem świadczenia pracy. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy nie jest wydatkiem poniesionym na cele kształcenia, wychowania i opieki. Świadczenie to jako rekompensata za niewykorzystany urlop, a nie wykonywaną pracę nie mą związku z konkretnym, świadczonym w ramach stosunku pracy zatrudnieniem. Zatem wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop jest obowiązkiem pracodawcy, na który organ prowadzący szkołę, winien znaleźć własne środki.

Organ stwierdził również, że w 2019 r. została pobrana z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacja w nadmiernej wysokości, w części dotyczącej uczniów, którzy byli nieobecni w danym miesiącu oraz nastąpiło rozwiązanie umowy lub byli nieobecni w danym miesiącu i brak było opłat za pobyt dziecka w przedszkolu, a adnotacje o wypisie dziecka z przedszkola w dzienniku zajęć nie były jednoznaczne. Organ powołał się na załącznik nr 11 do protokołu kontroli gdzie sporządzono zestawienie zbiorcze dotyczące wysokości kwot dotacji w poszczególnych miesiącach, z wyszczególnieniem dzieci wykazanych do dotacji przez organ prowadzący przedszkole. Ponadto sporządzono załącznik nr 12 do protokołu, dotyczący okresu zawarcia umów przez organ prowadzący z rodzicami/prawnymi opiekunami, który zawierał okres uczęszczania dziecka do przedszkola oraz wypowiedzeniu umów przez rodziców. Weryfikacji poddano również dokumenty potwierdzające wpłaty rodziców o świadczenie usług dydaktyczno-opiekuńczo-wychowawczych. Ustalenia protokołu zawierają szczegółowy opis faktów, stanowiących podstawę do wniosków pokontrolnych. Skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, ani tym bardziej dowodów, poza gołosłownym negowaniem takiego stanowiska organu. Dlatego zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że w tej części dotacja była pobrana w nadmiernej wysokości, a wyniki kontroli, z którymi kontrolowany został zapoznany, stanowią uzasadnienie do wyliczonych w decyzji kwot podlegających obowiązkowi zwrotu.

Skarżąca zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 407/23 ją uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Sąd I instancji podkreślił, że wobec wyroku poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, na gruncie przedmiotowej sprawy niewątpliwie oceny wymaga zastosowanie art. 153 p.p.s.a.

W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie odnośnie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na uczniów, którzy byli nieobecni w danym miesiącu stan faktyczny sprawy uległ zmianie w stosunku do tego, który był przedmiotem oceny przy wydawaniu wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r. Po wydaniu wyroku przez WSA w Rzeszowie a przed wydaniem decyzji przez SKO w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2015 r., orzekając o odpowiedzialności Michała Kempy za naruszenie dyscypliny finansów publicznych Regionalna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Rzeszowie wydała orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2023 r. w którym uznała, że w odniesieniu do kilku uczniów nie nastąpiło pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Chodzi tutaj o kilku uczniów co do których, organy orzekające z niniejszej sprawie uznały, że dotacja na nich została pobrana w nadmiernej wysokości, gdyż nie powinna być dla nich przyznana. Nastąpiła zatem zmiana okoliczności faktycznych po wydaniu wyroku, która winna być oceniona przez organy odwoławczy orzekający w przedmiocie zwrotu dotacji. Zmiana tego stanu faktycznego spowodowała w tym zakresie brak związania organu wcześniej dokonana oceną prawną wyrażoną przez Sąd.

Ponadto w ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem niezasadnie odstąpił od zawiadomienia skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Następnie organ, działając na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a." zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 października 2023r. sygn. akt I SA/Rz 407/23, doręczony w dniu 31 października 2023 roku, uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2023 roku, znak: [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu gminy części środków dotacji przyznanej na dofinansowanie realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w tym profilaktyki społecznej w roku 2019 r., zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej "k.p.a.", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż organ odwoławczy dopuścił do naruszenia zasady zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i umożliwieniem wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań i uznania ze ta okoliczność mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy takie orzeczenie nie mogło mieć miejsca z uwagi na związanie Sądu I instancji w tym zakresie oceną prawną wyrażoną w uprzednim orzeczeniu Sądu oraz na nieistotność tego zagadnienia w rozpoznawanej sprawie co w konsekwencji spowodowało nadużycie przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a;

2) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy istniały bezwzględne przesłanki do jego zastosowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 i 188 p.p.s.a. wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego poprzez oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2023 roku nr [...]; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego, kosztów postępowania poniesionych przed Sądem pierwszej instancji.

3) oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona nie zażądała jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że sprawa była powtórnie rozpoznawana przez sąd administracyjny, bowiem wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 626/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Prezydenta Miasta Mielca oraz utrzymującą nią w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...]. Zatem, w świetle normy art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. wykładnia i wskazania zawarte w tych wyrokach są wiążące zarówno dla Sądu I instancji rozpoznającego sprawę jak i dla Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują naruszenie przepisów postępowania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te zasługują na uwzględnienie.

Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania. "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten Sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (por. wyrok SN z 25 lutego 1998r., III RN 130/97 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz.101). Ocena prawna może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, braku wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego, a także np. prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. "Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku Sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego Sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej" (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. str. 220).

Tym samym Sąd I instancji, wydając zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 407/23 oraz ponownie przeprowadzające w sprawie postępowania administracyjne i wydające decyzje związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 626/22. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia.

Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA z: 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną oraz w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów.

Podsumowując stwierdzić należy, że moc wiążąca orzeczenia niemal bezwarunkowo oznacza, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w prawomocnym wyroku 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 626/22 Sąd I instancji uznał za zgodne z obowiązującymi przepisami stanowisko organu, zgodnie z którym ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest świadczeniem służącym wyłącznie pracownikowi i nie dotyczy bezpośrednio zadań wykonywanych przez pracownika na rzecz uczniów. Jednocześnie w wyroku tym wskazano również, że z uwagi na szczególny charakter przyznanej dotacji oświatowej, na skarżącym również, a nawet przede wszystkim, ciąży obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających, że poniesione wydatki, tak co do rodzaju jak i wysokości, miały bezpośredni związek z celem przyznanej dotacji i odnosiły się do uprawnionego ucznia. Organ odwoławczy stwierdził, że w 2019 r. została pobrana z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacja w nadmiernej wysokości, w części dotyczącej uczniów, którzy byli nieobecni w danym miesiącu oraz nastąpiło rozwiązanie umowy lub byli nieobecni w danym miesiącu i brak było opłat za pobyt dziecka w przedszkolu, a adnotacje o wypisie dziecka z przedszkola w dzienniku zajęć nie były jednoznaczne. Skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, ani tym bardziej dowodów, poza gołosłownym negowaniem takiego stanowiska organów.

Wobec powyższego, Sąd w prawomocnym wyroku zgodził się ze stanowiskiem organu, że w tej części dotacja była pobrana w nadmiernej wysokości. Z treści wyroku z 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 626/22 jasno wynika, że skarżona decyzja, jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego to jest art. 252 ust. 1 pkt 1) i pkt 21 u.f.p. w zw. z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., przez błędne uznanie, że sprzeciwiają się one uznaniu za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem tej części dotacji oświatowej na 2019 r., z której sfinansowane zostały koszty wynagrodzeń pracowników placówki oświatowej dla której pracodawcą jest organ prowadzący tę placówkę oraz koszty doskonalenia zawodowego nauczycieli. Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zadaniem organów ponownie rozpoznających sprawę, jak i w dalszej kolejności sądów administracyjnych, było w świetle art. 153 p.p.s.a. przeprowadzenie postępowania w zakresie wyjaśnienia prawidłowości wydatkowania dotacji na pokrycie kosztów związanych z wynagrodzeniem pracowników placówki oświatowej dla której pracodawcą jest organ prowadzący tę placówkę oraz koszty doskonalenia zawodowego nauczycieli. A contrario, zarówno organ prowadzący postępowanie, jak skarżący w skardze nie mógł kwestionować kwestii prawidłowości wydatkowania dotacji w części dotyczącej pobrania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji w nadmiernej wysokości, w części dotyczącej uczniów, którzy byli nieobecni w danym miesiącu oraz nastąpiło rozwiązanie umowy lub byli nieobecni w danym miesiącu i brak było opłat za pobyt dziecka w przedszkolu. Co wymaga podkreślenia, w wyroku pierwotnym Sąd I instancji przyznał rację organowi i uznał, że rozprzęgnięcie to w tej części odpowiada prawu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji będąc związany regułą wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. nie mógł ponownie analizować tej kwestii i uznać, że organ wydając w sprawie decyzję naruszył podstawową zasadę k.p.a. wyrażoną w jej art. 10. Trzeba bowiem podkreślić, że wskazywane przez Sąd I instancji orzeczenie Regionalnej Izby Obrachunkowej (prawidłowo powinno być orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej) z dnia [...] przedszkwietnia 2023 r. dotyczyło uznania, że w odniesieniu do kilku uczniów nie nastąpiło pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Chodzi tutaj o kilku uczniów co do których, organy orzekające z niniejszej sprawie uznały, że dotacja na nich została pobrana w nadmiernej wysokości, gdyż nie powinna być dla nich przyznana. Zatem orzeczenie to dotyczyło zagadnienia, w odniesieniu do którego Sąd w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 626/22 przyznał rację organowi i organ ten będąc związany tym wyrokiem, nie powinien podejmować czynności prawnych, ponieważ kwestia ta została już przesądzona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji związany był stanowiskiem wyrażonym w tym wyroku. Jednakże Sąd I instancji, nie uwzględnił zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Rację ma autor skargi kasacyjnej, który wskazał, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok sformułował nowe oceny prawne, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem zawartym w wyroku z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 626/22. Nie podporządkował się on do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji należało uznać za pozbawione podstaw prawnych. Dowód w postaci orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej dotyczył elementu decyzji, który nie został zakwestionowany w wyroku z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 626/22, a jeżeli strona uważała, że wyrok ten nie odpowiadał prawu, powinna już wtedy skorzystać z prawa do złożenia skargi kasacyjnej. Dlatego też, rację ma autor skargi kasacyjnej, że organ swoim działaniem nie naruszył art. 10 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, OSP 2007, z. 3, poz. 26 z glosą W. Tarasa, uchwała siedmiu sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, Nr 4, poz. 66), że nie każde naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. skutkuje uchyleniem decyzji poddanej kontroli sądu. Zarzut naruszenia powołanego przepisu poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Podobnie należy ocenić sytuację gdy zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wiązany jest nie z zaniechaniem powiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem sprawy oraz zajęciem stanowiska na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, lecz z wyznaczeniem stronie zbyt krótkiego terminu na realizację uprawnień wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, poddanych kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takiej cechy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma w sprawie niniejszej orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej, nie dotyczy ono bowiem kwestionowanych w wyroku z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 626/22 kwestii wynagrodzenia pracowników i ich szkolenia.

Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie wskazanego wyżej zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy przez Sąd Wojewódzki uchylił na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Na koszty te składa się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 2.700 zł oraz uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 449,00 zł.