Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 820/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 grudnia 2010 r. W.D. zwróciła się do Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z wnioskiem o zweryfikowanie poprawności klasyfikacji zajmowanego przez nią stanowiska pracy dokonanej przez pracodawcę pod kątem charakteru i warunków jej wykonywania. Wskazała, że pracodawca w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie przyjął zagrożeń występujących na jej stanowisku pracy – laboranta chemicznego materiałów wybuchowych.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. odmówił nakazania umieszczenia pracownicy W.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 35 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy zgodnie z którym składkę na FEP opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust.: 1 i 3 ustawy. W myśl ostatnio przywołanych przepisów dla zakwalifikowania pracy wykonywanej przez pracownika, jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, konieczne jest to by:

- w przypadku prac w szczególnych warunkach - była to praca mieszcząca się w wykazie prac w szczególnych warunkach (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy) i jednocześnie pracy tej towarzyszyły czynniki ryzyka, które w rozumieniu ustawy związane są z następującymi rodzajami prac: prace pod ziemią, prace na wodzie, prace pod wodą, prace w powietrzu, prace w warunkach gorącego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2), prace w warunkach zimnego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C), bardzo ciężkie prace fizyczne (prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ), prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kg dla mężczyzn i 5 kg dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej,

- w przypadku prac o szczególnym charakterze - była to praca mieszcząca się w wykazie prac o szczególnym charakterze (wykaz tych prac określa załącznik nr 2 do ustawy) i jednocześnie wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.

W wyniku kontroli organ ustalił, że W.D. zatrudniona jest na stanowisku "laborant chemiczny - Laboratorium Kontrolne [...]", a praca wykonywana jest w K., w laboratorium zlokalizowanym w budynku [...]. Inspektor wskazał, że z przedstawionych dokumentów oraz udzielonych wyjaśnień wynika, że praca na tym stanowisku nie jest związana z bezpośrednią obsługą urządzeń służących do produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz konfekcjonowaniem takiego asortymentu. Organ ustalił, że przedmiotem pracy jest wykonywanie analiz ruchowych dla Zakładu A (analizy materiałów wybuchowych, mieszanek nitrogliceryny z nitroglikolem, kwasów nitracyjnych i ponitracyjnych). W ramach obowiązków, w zależności od potrzeb, laborant przeprowadza: test Abla (oznaczanie stałości mieszanek nitrogliceryna/nitroglikol oraz stałości materiałów wybuchowych), oznacza zawartość kwasu azotowego i siarkowego w kwasie nitracyjnym i kwasie ponitracyjnym, oznacza zawartość soli w materiale wybuchowym, oznacza zawartość saletry amonowej w materiale, przeprowadza analizę sitową surowców. Podczas tych prac wykorzystywany jest sprzęt i urządzenia laboratoryjne, a masa badanych próbek materiałów wybuchowych nie przekracza kilku gram. W ocenie inspektora pracy zakwalifikowanie pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię na zajmowanym przez nią stanowisku pracy do którejkolwiek z prac wymienionych w załącznikach nr: 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie jest możliwe. Praca ta nie mieści się bowiem w grupie prac wymienionych w załączniku nr 1 zarówno ze względu na jej zakres (załącznik nie wymienia w ogóle prac laboratoryjnych), jak i brak czynników ryzyka, o których mowa w ustawie. Prace laboratoryjne, czy też badawcze nie są też wymienione w załączniku nr 2. Organ zaznaczył, że wniosek W.D. związany był z niezakwalifikowaniem wykonywanej przez nią pracy do grupy prac, o których mowa w punkcie 15 załącznika nr 2 tj. "Prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". W ocenie inspektora pracy wykonywana przez wnioskodawczynię praca związana jest z procesem produkcji materiałów wybuchowych, bowiem wyniki przeprowadzanych badań wykorzystywane są w tym procesie, służą one na potrzeby procesu produkcji materiałów wybuchowych, jednakże nie może być ona utożsamiana z pracą bezpośrednio przy produkcji takich materiałów. Prowadzenie bowiem analiz laboratoryjnych nie skutkuje wprost wytworzeniem materiału wybuchowego. Organ powołał się na wyjaśnienia złożone przez W.D., które potwierdzają wykonywanie przez nią analiz materiałów wybuchowych w toku produkcji do których zużywa jednorazowo do badań niewielkie, laboratoryjne ilości tych materiałów: 6,5g, 20g. Organ zaznaczył, że z wyjaśnień tych wynika również, że wnioskodawczyni ma kontakt z maksymalnie 200g - 400g materiału wybuchowego, z którego pobiera próbki. Jak ustalił organ administracji materiał ten jest pobierany i przynoszony z obszaru produkcyjnego przez innych pracowników. W budynku [...] nie prowadzi się prac polegających na produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, materiałów pirotechnicznych, jak również nie konfekcjonuje się takich materiałów, a także ich nie magazynuje. Organ stwierdził, że ilości materiałów wybuchowych, z którymi ma kontakt wnioskodawczyni w czasie pracy stwarzają zagrożenie bezpośrednio dla niej lub też osób mogących znaleźć się w pobliżu. Jednakże w ocenie organu taki stan zagrożenia nie może być utożsamiany z występowaniem zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.

Inspektor zaznaczył, że wnioskodawczyni podnosi, że do wykonywania badań niezbędne jest posiadanie takich cech jak: "ostrość wzroku, sprawne umysł, dobra pamięć, dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa, szybki refleks, spostrzegawczość, umiejętność podejmowania trafnych decyzji", które to cechy wraz z wiekiem mogą ulec obniżeniu. Dodatkowo wskazuje, że po wykonaniu analizy podejmuje ona decyzję o tym, czy może nastąpić dalszy proces technologiczny czy też jego wstrzymanie.

W ocenie inspektora pracy argumentacja ta nie jest w pełni uzasadniona. Faktem jest, że przeprowadzenie testu Abla służy ocenie stałości chemicznej materiału wybuchowego lub mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu. Pozwala to z jednej strony na ocenę bezpieczeństwa użytkowania takiego materiału w przyszłości (zapobiega niedopuszczeniu do wyekspediowania materiału, który nie spełnia ustalonych norm) lecz także (na etapie procesu produkcji) zapobiega stratom produkcyjnym związanym z dalszym przerobem materiału, który w rezultacie nie mógłby zostać wprowadzony do sprzedaży. Ponadto ocena stabilności jest także istotna ze względu na niedopuszenie do operowania materiałem, który już na etapie produkcji mógłby okazać się niestabilny, co mogłoby stwarzać zagrożenie. Cel przeprowadzania takiego badania nie budzi zatem wątpliwości. Z ustaleń wynika jednak, że w przypadku negatywnego wyniku badania nie wprowadza się natychmiastowo awaryjnych procedur służących szybkiemu zniszczeniu danej partii materiału wybuchowego, czy też mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu. Partię taką pozostawia się na okres od kilku do kilkunastu godzin, a nawet kilku dni celem określenia przyczyny niespełnienia wymagań i dokonania jej naprawy. Ponadto w przypadkach wątpliwych powtarza się test. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż czas trwania testu (minimalna wymagana stałość to 15 minut, w związku z czym czas trwania testu jest odpowiednio dłuższy i dochodzi do 30 - 45 minut, a nawet 60 minut) jest uzależniony od rodzaju materiału, a także wymagań klienta, trudno w takim przypadku mówić o działaniu pod presją czasu. W ocenie organu badanie musi być prowadzone zgodnie z przyjętą metodyką, w związku z czym pojęcie presji czasu w tym przypadku nie jest zasadne. Test Abla prowadzony jest w temperaturze 75°C, w której rozkład materiału następuje zdecydowanie szybciej niż w temperaturze otocznia, co pozwala na określenie i podjęcie odpowiednich działań naprawczych. O zakresie tych działań będą decydowały osoby dozoru (kierownicy odpowiednich wydziałów, technolodzy).

Ponadto organ wyjaśnił, że w przypadkach szczególnych możliwe jest także przeprowadzenie innych testów stałości chemicznej, których przeprowadzenie wymaga zdecydowanie większej ilości czasu. Organ wskazał dodatkowo, że wraz z wiekiem następuje u każdej osoby pogorszenie wzroku oraz zwolnienie niektórych reakcji przy czym analizy laboratoryjne dokonywane w laboratorium położonym w obiekcie [...] są prowadzone według z góry ustalonych schematów postępowania - procedur. Obowiązkiem laboranta jest zastosowanie się do tych procedur, a następnie śledzenie wskazań przyrządów (wagi, termometry) i zabarwienia papierka jodo-skrobiowego. Dlatego w ocenie organu należyte wykonanie tych czynności nie ulegnie zmianie wraz z wiekiem pracownika w sposób na tyle istotny, że rodzący ryzyko popełnienia pomyłki, która mogłaby stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Organ zaakcentował, że omawiana praca wymaga rzetelności i odpowiedzialności jednakże nie jest z nią związana szczególna odpowiedzialność, nie można też stwierdzić by do wykonywania tej pracy konieczne było posiadanie szczególnej sprawności psychofizycznej (odbiegającej w sposób istotny od "normalnej" sprawności niezbędnej do wykonywania pracy), niezależnie od faktu, iż pracodawca kieruje pracowników na badania psychologiczne i lekarskie wymagane na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających prawo do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą albo bezpośrednio zatrudnionych przy wytwarzaniu i obrocie materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Inspektor wskazał ponadto, że pozostałe prace wymienione w załączniku nr 2 nie wiążą się w żaden sposób z pracą wykonywaną przez W.D. dlatego organ uznał, że brak jest przesłanek pozwalających na zakwalifikowanie wykonywanej przez nią pracy do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W odwołaniu od wyżej przywołanej decyzji W.D. wskazała, że jej praca polega na wykonywaniu analiz materiałów wybuchowych w toku produkcji, analiz przy produkcji nitrogliceryny, nitroglikolu oraz analizy surowców przeznaczonych do produkcji materiałów wybuchowych. Opisała czynności, które wykonuje przy dokonywaniu tychże analiz oraz wskazała, że każda ingerencja w materiały wybuchowe może spowodować jego detonację, której skutków nie da się określić. Dodała, że jakiekolwiek niedopatrzenie z jej strony może skutkować przedwczesnym rozkładem czyli wybuchem materiału. Dartego istnieje konieczność działania w sytuacji presji czasu, ze względu na bezpieczeństwo własne oraz współpracowników dlatego uznała, że skarżona decyzja musi zostać zweryfikowana.

Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył ustalenia stanu faktycznego zawarte w decyzji organu I instancji i przywołał treść art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W ocenie organu w niniejszej sprawie praca wykonywana przez odwołującą się nie mieści się w grupie prac wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy ze względu na jej zakres bowiem załącznik ten nie wymienia prac laboratoryjnych, jak i brak czynników ryzyka, o których mowa w ustawie. Prace laboratoryjne nie są również wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych dlatego wniosek odwołującej należało przeanalizować pod kątem spełnienia przesłanek grupy prac, o której mowa w pkt 15 załącznika nr 2 to jest "prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca nie definiuje pojęcia pracy bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów priotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu. W ocenie Inspektora pod pojęciem tym należy rozumieć prace polegające na przetwarzaniu substancji chemicznych i innych składników stosowanych w produkcji materiałów wybuchowych, przy czym przetwarzanie to winno mieć charakter przemysłowy i powinno wprost skutkować wytworzeniem materiału wybuchowego. Organ poddał analizie czynności wykonywane w ramach obowiązków pracowniczych przez odwołującą i wskazał, że prace przez nią wykonywane nie są pracami polegającymi na przetwarzaniu na skalę przemysłową substancji chemicznych i innych składników stosowanych do produkcji amunicji i innych materiałów wybuchowych. Analiza materiałów wybuchowych w laboratorium nie jest pracą wykonywaną bezpośrednio przy produkcji, tym bardziej, że materiał do badań pobierany jest i przenoszony w celu dokonania jego analizy z obszaru produkcyjnego przez innych pracowników, a w budynku [...], gdzie odwołująca świadczy pracę nie prowadzi się prac polegających na produkcji. Praca bezpośrednio przy produkcji jest związana z samodzielną pracą, której efektem jest wytworzenie materiału wybuchowego, środków strzałowych czy wyrobów pirotechnicznych. W pojęciu tym nie mieści się, w ocenie organu odwoławczego, czynności wpływające na proces produkcji. Organ odniósł się również do pojęcia bezpieczeństwa publicznego wskazując, że nie zostało ono zdefiniowane w ustawie o emeryturach pomostowych. Inspektor zaznaczył, że powinno ono być interpretowane szeroko oraz, że nawet przy takiej interpretacji nie sposób uznać, że praca wykonywana przez odwołującą stwarza warniki do uznania, że bezpieczeństwo publiczne zostało zagrożone. Organ zaznaczył, że analizy laboratoryjne prowadzone w laboratorium przebiegają według z góry ustalonego schematu i metodyki i odbywają się w odpowiednio długim czasie. Obowiązkiem laboranta jest dostosowanie się do tych procedur, a ciążący na nich obowiązek rzetelnego wykonania badań, choć mający wpływ na proces produkcji, nie może być utożsamiany ze szczególną odpowiedzialnością tym bardziej, że w razie ewentualnych działań naprawczych decyzję podejmują osoby dozoru, a więc kierownicy odpowiednich wydziałów.

Ponadto organ wskazał, że o tym, czy praca wymaga szczególnej sprawności psychofizycznej nie może decydować konieczność poddania się pracownika na danym stanowisku pracy badaniom wykonanym na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających prawo do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą albo bezpośrednio zatrudnionym przy wytwarzaniu i obrocie materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Badania te związane są bowiem z rodzajem świadczonej pracy. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że w przypadku pracy wykonywanej przez dowołującą się przesłanką decydującą o braku podstaw do nakazania umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jest rodzaj wykonywanej pracy, która nie jest pracą wykonywaną bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu, której mowa w pakt 15 załącznika do ustawy o emeryturach pomostowych, a zatem nie ma konieczności powoływania biegłego, czy praca wykonywana przez odwołującą się wymaga szczególnej sprawności psychofizycznej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca ponownie opisała czynności jakie wykonuje na swoim stanowisku pracy – laboranta chemicznego w Laboratorium kontrolnym [...] zaznaczając, że wykonuje analizy materiałów wybuchowych w toku produkcji, a zatem niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa ludzi pracujących przy produkcji tych materiałów, jak i innych ludzi. Wskazała również, że każda interwencja w materiał wybuchowy nitroglicerynowy może spowodować jego detonację. Dodała ponadto, że w ramach swoich obowiązków wykonuje również oznaczenie stałości termicznej materiału wybuchowego (test Abla). Niedopatrzenie ze strony skarżącej w którejkolwiek czynności może skutkować przedwczesnym rozkładem, więc wybuchem materiału. Dlatego uznała, że jej praca związana jest z presją czasu. Do wykonywania pracy niezbędne jest posiadanie szczególnej sprawności psychofizycznej takiej jak: ostrość wzroku, sprawny umysł, dobra pamięć oraz koordynacja wzrokowo – słuchowa, szybki refleks i spostrzegawczość. Czynniki te mogą się zmieniać wraz z wiekiem dlatego pracodawca poddaje pracowników badaniom psychotechnicznym i psychofizycznym klasyfikując pracowników do produkcji materiałów wybuchowych. Skarżąca zaznaczyła, że organy administracji nie starają się zdefiniować co to jest oraz do kogo się odnosi proces technologiczny, a więc bezpośrednia produkcja. W ocenie skarżącej do prac wykonywanych przy bezpośredniej produkcji możemy zaliczyć dostarczanie materiałów lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki. Jednocześnie skarżąca uznała, że prace w szczególnych warunkach są związane z czynnikiem ryzyka, który wraz z upływem lat może spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić:

1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;

2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.

W przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu pracownikowi temu służy skarga do państwowej inspekcji pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy właściwe organy państwowej inspekcji pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z takiej ewidencji oraz do skorygowania dokonanego w tej materii wpisu. Istnieje więc prawny obowiązek weryfikacji prawidłowości prowadzenia takiej ewidencji przez pracodawcę, na wniosek uprawnionych podmiotów. Organami właściwymi w tym zakresie są Inspektorzy Pracy, a w drugiej instancji Okręgowy Inspektor Pracy. Zatem rozstrzygnięcie takiej sprawy wymaga merytorycznego jej rozpoznania. Dokonuje się bowiem oceny warunków pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, a następnie w wyniku dokonanej oceny uznaje się, że istnieją lub nieistnieją podstawy do umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników świadczących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wynik tej oceny winien więc być odzwierciedlony w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

W niniejszym postępowaniu należało uznać, że wniosek skarżącej dotyczył umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jak właściwie uczyniły organy inspekcji pracy, a zatem sprawa rozstrzygnięta decyzją Okręgowego Inspektora Pracy mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej przywołanym wyroku stwierdził również, że nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku nie zaliczonym do wykazu stanowisk , o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stanowiłoby w istocie wiążące ustalenie, że określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie ustalenia, które ze stanowisk spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych nie należy do kompetencji organów inspekcji pracy.

W rozpoznawanej sprawie zatem organy inspekcji pracy prawidłowo prowadziły postępowania badając, czy istnieją przesłanki przemawiające za umieszczeniem skarżącej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym kontekście należy przytoczyć brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych zgodnie z którym: prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

W myśl natomiast ust. 2 omawianego przepisu czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac:

1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

a) prace pod ziemią,

b) prace na wodzie,

c) prace pod wodą,

d) prace w powietrzu;

2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,

b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,

d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Stosownie natomiast do regulacji ust. 3 art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Zatem aby mówić o możliwości umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze muszą zostać łącznie spełnione dwie przesłanki, i tak: w przypadku prac wykonywanych w szczególnych warunkach muszą występować warunki o których mowa w art. 3 ust. 1 a dodatkowo istnieć konieczność ujawnienia wykonywanej pracy w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Podobnie aby móc rozważać możliwość umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze praca ta musi spełniać warunki wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz dodatkowo, obligatoryjnie musi być ona ujawniona w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do omawianej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie przyjęły, że brak jest podstaw do umieszczenia skarżącej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach bowiem jej stanowisko pracy nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów, jak również nie zostało ujawnione w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Organy inspekcji pracy rozważając możliwość umieszczenia pracownika w wykazie pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze wskazały, że jedynie pkt 15 załącznika nr 2 do ustawy wskazuje na stanowiska pracy związane z produkcją materiałów wybuchowych. Zgodnie z tą regulacją za prace wykonywane w szczególnym charakterze są uznawane "prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". W tym zakresie organy inspekcji pracy wnikliwie przeprowadziły postępowanie mające wyjaśnić, czy praca skarżącej jest pracą bezpośrednio związaną z produkcją i organy te właściwie uznały, że specyfika pracy laboranta chemicznego nie pozwala na przyjęcie, iż pracownik na tym stanowisku pracuje bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych. I choć ustawa nie definiuje pojęcia pracy bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych (...) to pod pojęciem tym, zgodnie z literalnym brzmieniem opisu stanowiska pracy należy rozumieć, prace polegające na przetwarzaniu substancji chemicznych i innych składników stosowanych przy produkcji materiałów wybuchowych. Praca więc musi być wykonywana bezpośrednio przy procesie produkcji i w tym zakresie nie wystarczy wyłącznie jej wpływ na technologię. Zatem uznać należy, że słusznie wskazuje Inspektor Pracy, iż skarżąca ma wpływ na proces technologiczny oraz na samą produkcję, jednakże sam ten fakt nie może zmienić oceny, że skarżąca nie pracuje bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych. Zaznaczyć należy, że z protokołu kontroli pracodawcy, która miała miejsce w dniach 11, 12, 19, 25, 31 stycznia 2011 r. wynika, że W.D. świadczy pracę, jako laborant chemiczny w laboratorium w budynku [...]. Wykonuje ona analizy ruchowe materiałów wybuchowych, przy czym nie obsługuje urządzeń służących do produkcji materiałów wybuchowych i ich konfekcjonowania, nie przeprowadza również próbnej nitracji. Organy inspekcji pracy analizując zakres wykonywanych przez skarżącą czynności dokonały właściwych ustaleń faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych. Właściwie powołały się na opis stanowiska pracy skarżącej ustalony w toku przeprowadzanej u pracodawcy kontroli oraz na zakres jej obowiązków wynikający z instrukcji powołanych w protokole kontroli i na tej podstawie ustaliły, że praca wykonywana przez skarżącą nie może zostać uznana za pracę wykonywaną bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu. A wobec takiego ustalenia nie było konieczności badania zaistnienia drugiej przesłanki niezbędnej do umieszczenia pracownika w omawianej ewidencji wymienionej w art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Konkludując przyjdzie stwierdzić, że w sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy w oparciu o który organy dokonały słusznych ustaleń przyjmując, że praca wykonywana przez skarżącą, choć obiektywnie niebezpieczna, nie spełnia ustawowych przesłanek pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły odnieść skutku. Jednocześnie w odniesieniu do podniesionej w skardze kwestii badań psychotechnicznych i psychofizycznych, którym poddawani są pracownicy zajmujący stanowisko laboranta stwierdzić przyjdzie, że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej (Dz. U. Nr 62, poz. 287) stanowi wykonanie delegacji ustawowej zawartej w regulacji art. 201 § 6 Kodeksu pracy. Wykaz prac ustalony na podstawie tego rozporządzenia został ustanowiony w związku z uprawnieniem pracownika do powstrzymywania się od wykonywania pracy, gdy jego stan psychofizyczny nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy i stwarza zagrożenie dla innych osób, a zatem w celu umożliwienia realizacji uprawnienia o którym mowa w art. 210 § 4 Kodeksu pracy. Dlatego fakt ujęcia w wyżej opisanym rozporządzeniu prac przy materiałach łatwopalnych, środkach toksycznych i materiałach biologicznie zakaźnych oraz prac przy wytwarzaniu, transportowaniu, wydawaniu i stosowaniu materiałów wybuchowych i samozapalnych nie może mieć wpływu na uznanie pracy, której wykonywanie wymaga szczególnej sprawności psychofizycznej za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Ustawa o emeryturach pomostowych w żaden sposób nie odnosi się do wykazu prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej, lecz samodzielnie określa przesłanki, które muszą zostać spełnione by można było uznać pracę na danym stanowisku za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Konkludując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, a organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o emeryturach pomostowych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.