Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1840/97
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1998-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 175 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Wprowadzenie przez prawodawcę zasady, według której zakwestionowanie przez podatnika obliczenia i poboru podatku dokonanego przez płatnika bądź istnienia w takiej sytuacji w ogóle obowiązku podatkowego dokonać się może wyłącznie w trybie określonym w art. 175 par. 1 Kpa, oznacza, iż przewidziany w art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku nastąpić może tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 par. 1 Kpa decyzji w przedmiocie obliczenia tego podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego.

TEZY

Wprowadzenie przez prawodawcę zasady, według której zakwestionowanie przez podatnika obliczenia i poboru podatku dokonanego przez płatnika bądź istnienia w takiej sytuacji w ogóle obowiązku podatkowego dokonać się może wyłącznie w trybie określonym w art. 175 par. 1 Kpa, oznacza, iż przewidziany w art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku nastąpić może tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 par. 1 Kpa decyzji w przedmiocie obliczenia tego podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 kwietnia 1997 r. Wielisław J. wystąpił do Urzędu Skarbowego w S. z żądaniem zwrotu podatku w kwocie 9.136,60 zł, jaki pobrany został od niego i odprowadzony przez Agencję Mieszkaniową. Stawiając to żądanie powołał się on na przepis par. 9 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 35 poz. 173/. Do swego pisma załączył on m.in. kserokopie umowy zawartej przez siebie w dniu 24 lipca 1996 r. z Oddziałem Agencji Mieszkaniowej w S. w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.

Decyzją z dnia 15 maja 1997 r., wydaną na podstawie art. 104 par. 1 i art. 175 par. 1 Kpa, Urząd Skarbowy w S. odmówił Wielisławowi J. zwrotu zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 9.136,60 zł pobranego przez Wojskową Agencję Mieszkaniową w S. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że podatek, którego zwrotu domaga się Wielisław J. pobrany został przez ww. agencję, działającą jako płatnik z tytułu przychodu w postaci ekwiwalentu pieniężnego wypłaconego w zamian za rezygnację z kwatery. Wypłata ww. ekwiwalentu nastąpiła w dniu 24 lipca 1996 r., zaś pobór zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 20 proc. wypłaconego świadczenia nastąpił na podstawie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponieważ z żądaniem zwrotu niesłusznie pobranego przez płatnika podatku Wielisław J. wystąpił po upływie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku, odmowa uwzględnienia jego żądania jest zasadna, uważa organ podatkowy I instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Wielisława J., w którym nadal domagał się on zwrotu pobranego podatku, Izba Skarbowa w S. decyzją z dnia 18 sierpnia 1997 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, orzekła o utrzymaniu zaskarżonej decyzji.

Podzielając w pełni stanowisko organu I instancji co do tego, że ze względu na fakt zgłoszenia żądania po upływie nie podlegającego przywróceniu terminu jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika odmowne załatwienie żądania przez ten organ było w pełni uzasadnione, organ odwoławczy odniósł się też w uzasadnieniu swej decyzji do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku zapoznania podatnika z przepisami prawa, uznając ten zarzut za niezasadny w świetle treści sporządzonego w Urzędzie Skarbowym w S. w dniu 15 maja 1997 r. protokołu zapoznania podatnika z aktami sprawy. Chybiony jest też, zdaniem organu odwoławczego podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia przepisu par. 9 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazując na fakt, że przydział kwatery nastąpił w okresie pełnienia przez Wielisława J. służby wojskowej, zaś wypłata ekwiwalentu za rezygnację z przydzielonej kwatery miała miejsce już po jego przejściu na emeryturę, uważa organ odwoławczy, że przychód z tytułu tego ekwiwalentu podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 20 proc. uzyskanego przychodu, tj. na zasadach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powyższą decyzję Wielisław J. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarządzenia zwrotu pobranego podatku, odwołuje się on do brzmienia przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ oraz art. 21 ust. 1 pkt 38 tej ustawy, a także przepisu par. 9 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z których to przepisów - jego zdaniem - wynika, iż świadczenie pieniężne w postaci ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery nie podlega opodatkowaniu. Uważa on też, że skoro ustawa podatkowa przewiduje upływ okresu rozliczenia z podatku dochodowego z dniem 30 kwietnia roku następnego, to zgłoszony przezeń w kwietniu 1997 r. wniosek o zwrot pobranego podatku mieści się w tym terminie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona, brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje fakt, że kwota podatku dochodowego, której zwrotu domagał się skarżący, pobrana została od niego przez Oddział Agencji Mieszkaniowej w S., jako płatnika, w wysokości 20 proc. wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z przysługującej mu kwatery. Do pobrania tego podatku i odprowadzenia go przez płatnika na rachunek urzędu skarbowego doszło w związku z treścią przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, w brzmieniu nadanym mu przepisem art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 30 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 134 poz. 646/, według którego dochodów /przychodów/ uzyskanych z wypłaconych emerytom i rencistom świadczeń pieniężnych z tytułu łączącego ich uprzednio z zakładem pracy stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy nie łączy się z dochodami /przychodami/ z innych źródeł i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu w wysokości 20 proc. przychodu oraz w wykonaniu przez ww. agencję obowiązku określonego w art. 41 ust. 1 i 4 i art. 42 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej, stosownie do których to przepisów osoby fizyczne będące podmiotami gospodarczymi oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, dokonujące wypłat z tytułu dochodów, o jakich mowa m.in. w art. 30 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, są obowiązane pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat i przekazywać go na rachunek urzędu skarbowego.

W związku ze zgłoszonym organowi podatkowemu przez skarżącego podatnika żądaniem zwrotu pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego, opartym na twierdzeniu o nieistnieniu obowiązku podatkowego, stwierdzić należy, iż przepisy prawa przewidują określony tryb postępowania pozwalającego na weryfikację błędnego obliczenia i pobrania podatku przez płatnika. I tak, w myśl obowiązującego do 31 grudnia 1997 r. przepisu art. 175 par. 1 Kpa, w sytuacji gdy obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionuje obliczenie podatku bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.

Wynika z powyższego przepisu, że z żądaniem sprostowania obliczenia podatku dokonanego przez płatnika bądź uznania nieistnienia obowiązku oraz z żądaniem zwrotu niesłusznie pobranej kwoty podatnik wystąpić może jedynie w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika. W świetle ukształtowanego orzecznictwa sądowego termin powyższy ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje bezpowrotnie utratę prawa podatnika do skutecznego wystąpienia z takim żądaniem, a dokonane przez płatnika obliczenie i pobranie podatku staje się czynnością o skutkach ostatecznych /por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1993 r. - SA/Wr 1141/92/.

Wprowadzenie przez prawodawcę zasady, według której zakwestionowanie przez podatnika obliczenia i poboru podatku dokonanego przez płatnika bądź istnienia w takiej sytuacji w ogóle obowiązku podatkowego dokonać się może wyłącznie w trybie określonym w art. 175 par. 1 Kpa, oznacza, iż przewidziany w art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych zwrot nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku nastąpić może tylko na mocy wcześniej wydanej na podstawie art. 175 par. 1 Kpa decyzji w przedmiocie obliczenia tego podatku bądź uznania nieistnienia obowiązku podatkowego.

W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że w terminie określonym w art. 175 par. 1 Kpa skarżący nie wystąpił do urzędu skarbowego z żądaniem uznania nieistnienia obowiązku podatkowego związanego z osiągnięciem przychodu z tytułu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Niezgłoszenie przezeń tego żądania w ciągu jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez dokonującą wypłaty tego ekwiwalentu Agencję Mieszkaniową w S. spowodowało utratę uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania podatkowego skierowanego przeciwko czynnościom płatnika i tym samym uprawnienia do żądania zwrotu pobranego podatku.

Nie wdając się zatem w ocenę zasadności twierdzeń skarżącego co do nieistnienia po jego stronie obowiązku podatkowego, opartych na przepisie par. 9 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami prawa w takim zakresie, w jakim - uznając obliczenie i pobranie podatku przez płatnika za czynność ostateczną - nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia istnienia nadpłaty w pobranym przez tego płatnika podatku.

Uznając w tych warunkach skargę za nieuzasadnioną, orzec należało o jej oddaleniu /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/.