Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 832/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Miasta P. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie o stwierdzenie, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z naruszeniem prawa. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Miasta P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] Minister Transportu i Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta P., reprezentowanego przez pełnomocnika M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. wydane zostało z naruszeniem prawa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Transportu i Budownictwa wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. stwierdzono, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], parcela nr [...] o pow. [...] m² i [...] o pow. [...] m², stanowiącej tabularną współwłasność J. S. w 1/5 części i W. G. w 4/5 częściach wydane zostało z naruszeniem prawa.

Organ zaznaczył, że stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. przysługiwało, na podstawie art. 127 § 3 kpa prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia, o czym strony zostały prawidłowo pouczone.

Przedmiotowa decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została Prezydentowi Miasta P. w dniu 5 grudnia 2005 r. Czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął bieg w dniu 6 grudnia 2005 r. i upłynął w dniu 19 grudnia 2005 r. Wniosek z dnia 19 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany zaś został w Urzędzie P. Nr [...] w P. w dniu 21 grudnia 2005 r., co potwierdza data stempla na kopercie.

Minister Transportu i Budownictwa stwierdził zatem, że skarżący uchybił ustawowemu terminowi wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czym naruszono przepis art. 129 § 2 kpa, a jednocześnie wnioskodawca nie wystąpił o przywrócenie terminu do jego złożenia.

W skardze na powyższe postanowienie Miasto P. zarzuciło zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 40 § 2 i art. 129 § 2 kpa poprzez niedoręczenie żadnemu z ustanowionych w sprawie pełnomocników decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. oraz poprzez przyjęcie, że pełnomocnik Miasta P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem czternastodniowego terminu, przewidzianego w kpa do wniesienia tego wniosku.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 2 maja 2005 r. do Ministra Infrastruktury wysłana została informacja o ustanowieniu w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących aktualnie mienie Miasta P., pełnomocników w osobach M. S., R. N., M. M. i P. J. Pomimo niniejszego powiadomienia organ zaniechał doręczenia pełnomocnikom decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., co stanowi oczywiste naruszenie art. 40 § 2 kpa. Zdaniem skarżącego okoliczność ta pozwala wręcz na stwierdzenie, że w odniesieniu do żadnego z ustanowionych pełnomocników termin na złożenie wniosku o ponowne rozstrzygniecie sprawy nie zaczął biegu. Nie można więc tym bardziej mówić o uchybieniu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał, że pismo z dnia 2 maja 2005 r., otrzymane w dniu 9 maja 2005 r., informujące o ustanowieniu w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących aktualne mienie Miasta P., pełnomocników w osobach M. S., R. N., M. M. i P. J. dotyczyło spraw o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących obecnie mienie Miasta P. m.in. sygn. nr [...], sygn. nr [...].

Minister Transportu i Budownictwa zaznaczył ponadto, że nadesłane jako załącznik do pisma z dnia 2 maja 2005 r. pełnomocnictwo M. S. z dnia 25 kwietnia 2005 r. umocowywało go do występowania w charakterze strony i reprezentanta interesów Miasta P. w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r.

Organ podkreślił, że dopiero przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 19 grudnia 2005 r. doręczone zostało, jako załącznik do niniejszego wniosku, pełnomocnictwo M. S. do występowania w imieniu i na rzecz Miasta P. w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości stanowiących mienie Miasta P., odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi publiczne, stwierdzenie nieważność decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących obecnie mienie Miasta P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie sądu skarga Miasta P. jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie z dnia [...] marca 2006 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zaskarżonym postanowieniem Minister Transportu i Budownictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2005 r. wskazując, że przedmiotowa decyzja doręczona została stronie w dniu 5 grudnia 2005 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 19 grudnia 2005 r. nadany zaś został za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 21 grudnia 2005 r., a zatem z przekroczeniem czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 kpa.

Wskazać należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego istotnie wynika, że decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została Prezydentowi Miasta P. w dniu 5 grudnia 2005 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany zaś został dopiero w dniu 21 grudnia 2005 r. Okoliczność niniejsza nie budzi zastrzeżeń. W ocenie sądu wątpliwości budzi jednakże kwestia czy przedmiotowa decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została zgodnie z regułami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zaznaczyć trzeba, że sposób doręczania wszystkich pism (w tym także decyzji) kierowanych do strony określają przepisy art. 39 - 49 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 40 § 1 kpa pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 kpa).

W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została bezpośrednio Prezydentowi Miasta P., o czym świadczy, znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowej decyzji. Z analizy dokumentów przekazanych przez Ministra Transportu i Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę wynika zaś, że w dniu 14 września 2005 r. do Kancelarii Głównej Ministerstwa Infrastruktury wpłynęło pismo Miasta P. z dnia 9 września 2005 r., sporządzone przez M. S. - pracownika Wydziału [...] Urzędu Miasta P., w którym wniesiono o oddalenie wniosku o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959. Jako załącznik do niniejszego pisma wskazano zaś pełnomocnictwo. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że na podstawie akt administracyjnych sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy wskazane pełnomocnictwo zostało do przedmiotowego pisma załączone. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem jedynie pełnomocnictwo z dnia 23 marca 2005 r., umocowujące M. S. do występowania w imieniu i na rzecz Miasta P., które dołączone zostało do wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Żadnego innego pełnomocnictwa nie ma. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązkiem organu było wyjaśnienie niniejszej kwestii.

Jak wyżej wskazano stosownie do treści art. 40 § 2 kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W postanowieniu z dnia 9 września 1993 r., sygn. akt III ARN 45/93 Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 40 § 2 kpa nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. (...) Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów i otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (OSNC z 1994 r., nr 5, poz. 112).

Skoro zatem w dniu 14 września 2005 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., do Kancelarii Głównej Ministerstwa Infrastruktury wpłynęło pismo z dnia 9 września 2005 r., sporządzone przez M. S. - pracownika Urzędu Miasta P., w którym jako załącznik wskazane zostało pełnomocnictwo, organ nie mógł pominąć powyższej okoliczności, nawet jeżeli stosowne pełnomocnictwo nie zostało w istocie do przedmiotowego pisma załączone. Obowiązkiem organu było podjęcie stosownych działań mających na celu ustalenie czy Miasto P. reprezentowane będzie w niniejszej sprawie przez pełnomocnika.

Niewyjaśnienie wskazanej kwestii, zwłaszcza że niedołączenie pełnomocnictwa jest brakiem formalnym usuwalnym, stanowi w ocenie sądu naruszenie prawa, tj. art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2006 r.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.