Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 246/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zo, art. 31zp, art. 31zq
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 39-49b, art. 63, art. 65, art. 129, art. 134, art. 180, art. 391 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi M. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2020 roku nr 210600/71/51785/2020 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej M. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. .


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie przez M.F. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

9 kwietnia 2020 r. M.F. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.

Pismem z 29 maja 2020 r. została wezwana do udzielenia wyjaśnień w związku z nieprawidłowościami w złożonym przez nią wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma. Pismo zostało wysłane do skarżącej za pomocą PUE i uznane za doręczone 15 czerwca 2020 r.

Decyzją z 15 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M.F. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca do maja 2020 r. Decyzja także została wysłana do strony przez PUE.

Pismem z 3 sierpnia 2020 r. strona złożyła wniosek przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że nie została powiadomiona o nieprawidłowościach we wniosku RDZ z uwagi na fakt, że na jej adres nie wypłynęło pismo z 29 maja 2020 r. Skarżąca poinformowała, że chorowała, co uniemożliwiło jej bezpośredni kontakt z innymi osobami. Stan pandemii uniemożliwił normalny kontakt z urzędnikami, którzy naruszali przepisy proceduralne, w tym art. 9 k.p.a. Do wniosku zostało dołączone oświadczenie o chorobie księgowej skarżącej.

Zaskarżoną decyzją z 28 sierpnia 2020 r. ZUS stwierdził uchybienie przez stronę terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu decyzji powołując się na art. 31 zq ust.8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) dalej: "ustawa COVID-19" organ wskazał, że od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zatem z art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony 3 sierpnia 2020 r z uchybieniem 14 dniowego terminu ponieważ decyzja z 15 czerwca 2020 r. została uznana za doręczoną 30 czerwca 2020 r. za pośrednictwem platformy PUE. A zatem termin na złożenie wniosku upłynął 14 lipca 2020 r. organ wskazał także, że strona nie złożyła wniosku o jego przywrócenie, a zatem organ zobowiązany był stosownie do art. 134 k.p.a. stwierdzić uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Dodatkowo organ poinformował stronę, że wniosek o zwolnienie został przez nią złożony za pośrednictwem platformy PUE w związku z powyższym wszelka korespondencja również była do strony kierowana za pomocą tej platformy i dlatego wezwanie z 29 maja 2020 r. zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 § 1 i 2 k.p.a. z dniem 15 czerwca 2020 r. i obecnie nie ma możliwości do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez stronę wniosku.

Powyższa decyzja także została do strony wysłana za pośrednictwem platformy PUE i uznana za doręczoną 15 września 2020 r.

Pismem z 11 lutego 2021 r. ustanowiony przez stronę pełnomocnik złożył wniosek o rozpatrzenie złożonego 3 sierpnia 2020 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją 24 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Wyrokiem z 23 lutego 2022 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję ZUS z 24 marca 2021 r., w uzasadnieniu wskazując, iż wezwanie z 29 maja 2020 r., decyzja z 15 czerwca 2020 r. oraz decyzja z 28 sierpnia 2020 r. nie zostały prawidłowo doręczone stronie.

Decyzją z 29 kwietnia 2022 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdził niedopuszczalność złożonego 3 sierpnia 2020 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. W wyniku wniesionej przez stronę skargi na powyższą decyzję. ZUS decyzją z 19 sierpnia 2022 r. uchylił decyzję z 29 kwietnia 2022 r. i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z tego względu wyrokiem z 3 listopada 2022 r. w sprawie III SA/Łd 562/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie wywołane skargą strony na decyzję z 29 kwietnia 2022 r.

Wnioskiem z 5 stycznia 2023 r., pełnomocnik strony zwrócił się do organu o doręczenie na adres mocodawczyni m.in. decyzji z 28 sierpnia 2020 r. Żądane rozstrzygnięcie zostało skutecznie doręczona stronie 16 marca 2023 r.

17 kwietnia 2020 r. M.F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi na decyzję z 28 sierpnia 2020 r. wskazując na naruszenie art. 134 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. w sytuacji, gdy wniosek ten złożony przez skarżącą 3 sierpnia 2020 r.- z uwagi na to, że decyzja z 15 czerwca 2020 r. nie została doręczona i nie weszła tym samym do obrotu prawnego - należałoby uznać za przedwczesny.

W konsekwencji pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Organ, wskazał jedynie, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020r. zawarta w decyzji z 15 czerwca 2020 r. wynikała z faktu, że stwierdzono rozbieżności pomiędzy złożonym wnioskiem o zwolnienie, a zapisami w KSI. We wniosku skarżąca podała, że zwolnienie dotyczy tylko skarżącej jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą opłacającej składki wyłącznie za siebie, podczas gdy z konta skarżącej wynikało, że w okresie którego dotyczył wniosek skarżąca zatrudniała inne osoby. Stąd została wezwana do złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni, którego nie dotrzymała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przywołana powyżej ustawa COVID-19 w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r., tj. 9 kwietnia 2020 r. w art. 31zp ust. 4 stanowiła, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19). W przypadku płatnika składek, który utworzył profil informacyjny w systemie teleinformatycznym ZUS, informacja o której mowa w ust. 5, udostępniana jest wyłącznie na tym profilu (art. 31zq ust. 6 ustawy COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19). Zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Opisany w tym artykule termin jest terminem procesowym oraz zawitym. W razie uchybienia mu, stosowanie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 12 § 1 O.p., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.

Początkiem terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jest dzień następujący po dniu doręczenia decyzji w trybie określonym w przepisach art. 39-49 k.p.a..

W rozstrzyganej sprawie kluczowe zatem znaczenie miało ustalenie, czy i kiedy doszło do prawidłowego doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Podejmując bowiem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 134 k.p.a. organ ogranicza się tylko i wyłącznie do zbadania w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji stronie i ustalenia kiedy został wniesiony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Te elementy są kluczowe przy ocenie zachowania lub uchybienia 14-dniowego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzającej uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dlatego w rozpoznawanej sprawie, szczególnie istotne było ustalenie czy i w jakim dniu decyzja organu I instancji została skarżącej skutecznie doręczona, a zatem czy otworzył się termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Nie budzi wątpliwości, że doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością wysoce sformalizowaną, stanowiąc gwarancje podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroniąc organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia czy wydłużenia postępowania. W związku z tym czynność ta winna być dokonywana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. W orzecznictwie wskazuje się, że wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej i to bez względu na to, czy czynność tą realizował samodzielnie czy też zlecał jej wykonanie innym prawem uprawnionym podmiotom. W konsekwencji wszelkie błędy popełnione w tym zakresie skutkują bezskutecznością omawianej tu czynności (por. wyrok NSA z 11 maja 2012 r. I FSK 1134/11, LEX nr 1286827).

W zakresie oceny prawidłowości i skuteczności doręczenia decyzji z 15 czerwca 2020 r. sąd w całości popiera stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego sądu z 23 lutego 2022 r w sprawie III SA/Łd 590/21 wraz z przywołaną na jego poparcie argumentacją. W wyroku tym sąd analizując przywołaną powyżej regulację zawartą w art. 31 zq ustawy COVID-19 wskazał, że z przepisów tych wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych był uprawniony wyłącznie do umieszczenia na profilu informacyjnym w systemie teleinformatycznym pozytywnej dla wnioskodawcy informacji o zwolnieniu z obowiązku opłacania składek, a nie decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wobec tego z uwagi na brak odrębnego uregulowania w ustawie COVID-19 do doręczeń decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wskazać należy, że na podstawie art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestię doręczeń w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-49b k.p.a., przy czym w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed zmianami wprowadzonymi 5 października 2021 r. na podstawie ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2320).

W art. 39 k.p.a. ustanowiona została zasada, zgodnie z którą doręczania pism organ administracyjny dokonuje za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.

W art. 391-393 i art. 46 k.p.a. uregulowane zostały zasady i tryb doręczania przez organ administracji pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

myśl art. 391 § 1 k.p.a. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z następujących warunków:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej;

2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny.

Posłużenie się przez ustawodawcę kategorycznym sformułowaniem "następuje" prowadzi do wniosku, że spełnienie warunku z art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje do uruchomienia doręczenia elektronicznego, zaś doręczenie w trybie tradycyjnym nie może wówczas mieć miejsca. Zatem złożenie podania do elektronicznej skrzynki podawczej automatycznie powoduje, że wszelkie doręczenia będą dokonywane w formie elektronicznej. Ustawodawca nie wymaga w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń strony, w szczególności jej wyraźnej zgody. Jest ona objęta domniemaniem wynikającym z samego faktu złożenia podania w ten sposób. Domniemana zgoda na doręczenie elektroniczne może być jednak w każdym czasie cofnięta. Dodatkowo pamiętać trzeba, że stosownie do przepisu art. 63 § 4 k.p.a. zdanie drugie, w przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego organ jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Jednocześnie w myśl art. 63 § 5 k.p.a., urzędowe poświadczenie odbioru podania wniesionego w formie dokumentu elektronicznego zawiera: 1) informację o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej; 2) pouczenie o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 391 § 1d (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2019 r., II SA/Wa 939/19, a także Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; publ. WK 2019; https://sip.lex.pl, Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; publ. LEX/el. 2019; https://sip.lex.pl; Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany; publ. LEX/el. 2019; https://sip.lex.pl; por. także wyroki NSA: z 7 czerwca 2017 r., II GSK 1444/17; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2629/15; z 30 czerwca 2020 r., II FSK 800/20; postanowienie NSA z 21 marca 2014 r., I OSK 477/14).

Zgodnie z art. 46 k.p.a. w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3 (§ 3). W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) wskazanie, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób (§ 4). W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3, organ administracji publicznej po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (§ 5). W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 6). Zawiadomienia, o których mowa w § 4 i 5, mogą być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny organu administracji publicznej, a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się (§ 7). W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone na podstawie § 6 organ administracji publicznej umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone i datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 4 i 5, w swoim systemie teleinformatycznym (§ 8). Warunki techniczne i organizacyjne doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego określają przepisy ustawy, o której mowa w § 4 pkt 3 (§ 9).

Z przepisów tych wynika, że w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób wskazany w art. 46 § 4 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej po upływie 7 dni od dnia wysłania na adres elektroniczny adresata automatycznie wygenerowanego zawiadomienia o niewpłynięciu urzędowego poświadczenia odbioru, przesyła powtórne zawiadomienie, w którym informuje, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego. W przypadku gdy w terminie 7 dni od dnia doręczenia pierwszego zawiadomienia adresat nie potwierdzi odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób przewidziany w art. 46 § 4 pkt 3 k.p.a., domniemywa się, że pismo zostało odebrane po upływie 14 dni od dnia doręczenia pierwszego zawiadomienia (art. 46 § 6 k.p.a.). W art. 46 § 8 k.p.a. określono obowiązki organu administracji publicznej w przypadku uznania za doręczone (na podstawie art. 46 § 6 k.p.a.) pisma w formie dokumentu elektronicznego, a mianowicie zapewnienie adresatowi dostępu w prowadzonym przez ten organ systemie teleinformatycznym do: 1) pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone; 2) informacji o dacie uznania pisma za doręczone; 3) informacji o datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 4 i 5.

W aktach administracyjnych brak jest jednak dokumentów potwierdzających wypełnienie przez organ obowiązków związanych z doręczeniem pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Brak jest urzędowego poświadczenia odbioru przez organ administracji wniosku z 9 kwietnia 2020 r., które zawierałoby stosownie do określonych w art. 65 § 5 k.p.a. wymogów informację o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz pouczenie o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 391 § 1d k.p.a. Formularz wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek również nie zawiera pouczenia o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W formularzu tym zawarta jest wyłącznie informacja o tym, że podanie adresu e-mail ma "ułatwić kontakt w sprawie". Przede wszystkim jednak brak jest urzędowych poświadczeń doręczenia zawiadomień o możliwości odbioru wezwania z 29 maja 2020 r., decyzji z 15 czerwca 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, które spełniałyby wymogi określone w art. 46 § 4 i 5 k.p.a. Akta administracyjne zawierają jedynie wydruki o nazwie "emisja pisma", które nie zawierają informacji, o jakich stanowi art. 46 § 4 i 5 k.p.a. Z wydruków tych nie wynika jednoznacznie, jakich pism doręczonych za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych dotyczą. Jest na nich oznaczenie wyłącznie znaku kancelaryjnego, daty wpływu/nadania, dat odbioru/zwrotu, a także skarżącej jako odbiorcy pomimo, że we wniosku z 9 kwietnia 2020 r. wpisano adres e-mail pełnomocnika skarżącej. Powyższe nie pozwala na uznanie, że decyzja z 15 czerwca 2020 r. odmawiająca skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek weszła do obrotu prawnego.

W świetle powyższego wadliwe są zawarte w kontrolowanej decyzji z 28 sierpnia 2020 r. ustalenia organu wskazujące na skuteczność doręczenia jego decyzji z 15 czerwca 2020r dla strony. Tym samym uznać należało, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 134 k.p.a. do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji z 28 sierpnia 2020 r.

W świetle powyższego wadliwe są ustalenia organu wskazujące na skuteczność doręczenia decyzji organu z 15 czerwca 2020 r dla strony. Tym samym uznać należało, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 134 k.p.a.. do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji z 28 sierpnia 2020 r.

Niezależnie od powyżej wskazanych uchybień przesądzających o wadliwości kontrolowanej decyzji w postepowaniu tym organ popełnił jeszcze kolejny błąd polegający na wydaniu decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przed rozpoznaniem złożonego przez stronę wniosku o jego przywrócenie, w sposób niezgodny z prawdą, wskazując, w decyzji z 28 sierpnia 2020 r., że strona wniosku takiego nie złożyła.

Z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w piśmie z 3 sierpnia 2020 r. strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniosek powyższy został przez organ rozpoznany dopiero po ponagleniu ze strony pełnomocnika skarżącej decyzją z 24 marca 2021 r., a więc pół roku po wydaniu decyzji stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W doktrynie i orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może nastąpić przed rozpoznaniem wniosku strony o jego przywrócenie (por. wyroki NSA: z 1 października 2009 r., I FSK 854/08; z 29 lutego 2012 r., II FSK 1663/10; z 23 lutego 2011 r., II FSK 1342/10, z 20 października 2016 r. I GSK 1900/14, wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r I OSK 1565/20) A zatem i z uwagi na powyższe uchybienie kontrolowana decyzja musi zostać uznana za wadliwą.

Ze wszystkich wskazanych powyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c należało orzec o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

d.j.