Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 805/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 126
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. [...] z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 564/22 w sprawie ze skargi S. [...] z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 września 2022 r., nr. [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz S. [...] z siedzibą w S. kwotę 1200 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę S. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 30 września 2022 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec i lipiec 2022 r. (sygn. akt I SA/Ol 564/22).

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

W dniu 9 maja 2022 r. Spółdzielnia jako zarządca wskazanej nieruchomości położonej w Szczytnie przy ul. Solidarności 2, zadeklarowała selektywne zbieranie odpadów.

Pracownicy spółki odbierającej odpady komunalne odnotowali 8 i 24 czerwca oraz 5 lipca 2022 r., że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdują się tworzywa sztuczne, szkło i papier. Spółka zawiadomiła o powyższym Burmistrza S., dołączając do pisma z 5 lipca 2022 r. wydruki zdjęć zawartości pojemników na odpady zmieszane z naklejkami: "popraw swoją segregację" oraz zawartości pojemnika na odpady papierowe.

Po wszczęciu z urzędu postępowania postanowieniem z 13 lipca 2022 r., organ I instancji przeprowadził 21 lipca 2022 r. niezależną kontrolę segregacji odpadów. Pracownik organu stwierdził w pojemnikach przynależnych do opisanej nieruchomości plastik, tworzywo sztuczne, kartony i dywan stanowiący odpad wielkogabarytowy. Dołączono do protokołu z kontroli wydruki zdjęć pojemników na odpady zmieszane.

Decyzją z 2 sierpnia 2022 r. Burmistrz S. określił S. wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec i lipiec 2022 r. W uzasadnieniu uznał, że we wskazanych miesiącach doszło do naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów. Wskazał, że nowe wyliczenie stanowi dwukrotność opłaty obliczonej na podstawie deklaracji strony.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia 30 września 2022 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Spółdzielnia mieszkaniowa wniosła skargę na powyższą decyzję, która została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazanym na wstępie wyrokiem.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.

Skargę kasacyjną od wymienionego na wstępie wyroku wniosła spółdzielnia mieszkaniowa zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 6ka ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297 ze zm.) poprzez przyjęcie, że skoro przepis nie precyzuje terminu w jakim podmiot odbierający odpady informuje właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów, to można uznać, iż zbiorcze zawiadomienie o wielokrotnych naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych obejmujący okres kilku miesięcy jest prawidłowe, podczas gdy należałoby przyjąć, że takie zawiadomienie powinno być dokonane niezwłocznie po stwierdzeniu każdorazowego faktu niedopełnienia przez właściciela obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny v/pływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 259) poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) skutkujące uznaniem, że zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady z 5 lipca 2022 r. wraz z dokumentacją fotograficzną z tego samego dnia oraz protokół kontroli z dnia 21 lipca 2022 r. są wystarczającymi dowodami na uznanie, że w dniach 8 czerwca 2022 r. i 24 czerwca 2022 r. doszło do naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, a poprzez to obciążenie podwójną opłatą za miesiąc czerwiec 2022 r. podczas gdy zarówno organ I instancji jak i organ II instancji nie sprostały wymaganiom dowodowym i nie wykazały, że w dniach 8 czerwca 2022 r. i 24 czerwca 2022 r. doszło do naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów co winno skutkować uchyleniem decyzji organów;

b) art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. skutkujące uznaniem, że nie istnieją wątpliwości co do rodzaju śmieci mogących znajdować się w pojemniku na odpady zmieszane podczas gdy przyjęty w mieście sposób segregacji zezwala aby pewne frakcje odpadów podlegające co do zasady obowiązkowi segregacji, były odbierane jako odpady zmieszane (opakowania plastikowe po oleju, papier zabrudzony i tłusty), a zebrany materiał dowodowy nie wyjaśnia, czy były to tego rodzaju odpady, co winno skutkować uchyleniem decyzji organów.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Jednocześnie strona skarżąca oświadczyła, iż zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie art. 6ka ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.).

Przywołany przepis stanowi, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.

Z cytowanego przepisu wynika, że w przypadku zaniechania selektywnego zbierania odpadów odbierający te odpady przyjmuje je jako niesegregowane i powiadamia o tym właściwy organ oraz właściciela nieruchomości.

Odnotować warto, że określony w omawianym przepisie obowiązek powiadomienia właściciela nieruchomości został wprowadzony ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579 ze zm.).

We wcześniejszym stanie prawnym podmiot odbierający odpady powiadamiał jedynie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Zmianę tę należy uznać za doniosłą, gdyż jako to słusznie przyjęto w orzecznictwie, powiadomienie właściciela nieruchomości pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych, dzięki czemu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie i zapobieżeniu ponoszenia większych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze tę funkcję powiadomienia za trafne należy uznać prezentowane w orzecznictwie stanowisko, iż powiadomienie właściciela powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych.

Istotna jest również forma owego powiadomienia.

Obowiązujące przepisy nie określają formy powiadomienia organu i właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego obowiązuje określona w art. 126 O.p. zasada pisemności. W rozpoznanej sprawie nie wynika precyzyjnie czy zasada ta została uwzględniona przy zawiadamianiu organu, czy zaniechano jej zastosowania przy zawiadomieniu strony postępowania. Przepisy u.c.p.g. nie określają formy (sposobu) powiadomienia, to i go nie różnicują. W świetle obowiązujących przepisów nie ma to większego znaczenia, ale zauważyć można, że skoro podmiot odbierający odpady sporządza pisemne powiadomienie organu, to nie powinno być nadmiernym obciążeniem adresowanie powiadomienia również do właściciela nieruchomości.

Zastosowana w niniejszej sprawie forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 O.p. Przede wszystkim nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, w niektórych przypadkach brak informacji o tym kto ją nakleił. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, iż pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. Owszem naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika ponadto precyzyjnie kiedy, jakiej treści i konkretnie do kogo zostało wysłane pisemne zawiadomienie o stwierdzonych nieprawidłowościach w segregowaniu odpadów, czy był to, czy też nie był właściciel nieruchomości, czy było to zawiadomienie zindywidualizowane, czy też zbiorcze.

Ponownie rozpoznający niniejszą sprawę Sąd pierwszej instancji zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną i stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

sędzia J. Sokołowska sędzia J. Brolik sędzia S. Presnarowicz