Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 496/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 9, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego T. R. kwotę 480 ( czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 13 sierpnia 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga T. R. (dalej zwanego: "skarżącym") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany: "organem") z "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. Skarga ta została przekazana Sądowi przez organ wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Jak wynika zaś z przekazanych przez organ akt sprawy, wnioskiem z 30 kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu) skarżący zwrócił się do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania ww. należności podając, że jest "płatnikiem składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych (np. za pracowników, osoby współpracujące z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność). Dotyczy płatników, którzy rozpoczęli działalność przed 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.; od 1 lutego do 29 lutego i na dzień 31 marca 2020 r.; od 1 marca do 31 marca i na dzień 30 kwietnia 2020 r., zgłaszali do ubezpieczeń społecznych mniej niż 50 osób (nie liczymy osób zgłoszonych jako pracownik młodociany)".

Pismem z 1 czerwca 2020 r. organ poinformował skarżącego, że wniosek, który otrzymał, nie pozwolił na ustalenie prawa do zwolnienia. W piśmie tym zawarto także prośbę o wyjaśnienie w terminie 14 dni "bloku II wniosku, na 29.02.2020 nie ma Pan osób ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych z innych kodów niż prowadzenie działalności". Skarżący nie złożył wyjaśnień.

Opisaną na wstępie decyzją organ odmówił skarżącemu zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.); dalej zwanej "ustawą COVID-19" w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji organ podał natomiast, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Wskazał, że skarżący wnioskował o zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych (również siebie). Zrelacjonował, że z zapisów na koncie w organie wynika, że skarżący zgłosił się jako płatnik składek od 1.02.2019 r., a od 2.03.2020 r. zgłosił także do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego zleceniobiorcę. W tych okolicznościach organ ocenił, że na dzień 29 lutego 2020 r. skarżący nie spełnił warunku zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych (z innych kodów tytułu niż prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej) i tym samym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. Dodał, że skarżący może złożyć wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, opłacająca składki wyłącznie za siebie, o ile spełnia pozostałe warunki określone w ustawie.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podał natomiast, że złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek zarówno za siebie, jak i za pracownika, którego zgłosił do ubezpieczenia 2 marca 2020 r. Ocenił, że skoro organ przyjął, że nie przysługuje mu zwolnienie za pracownika (co nie zostało jednak wyjaśnione w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a.), to nic nie stało na przeszkodzie, aby udzielić zwolnienia dla samego skarżącego, który niewątpliwie spełnia do tego wszystkie warunki. Zarzucił, że zaskarżona decyzja nie odpowiada żadnym wymogom zasad ogólnych zawartych w k.p.a.; zostały naruszone gwarancje strony do rozstrzygnięcia zgodnie ze słusznym interesem strony. Podniósł, że decyzja nie zawiera żadnego merytorycznego uzasadnienia odmowy (brak wskazania oraz brak uzasadnienia podstawy prawnej decyzji). Dodał, że nie rozumie o jakich "innych kodach" jest mowa w treści decyzji. Wywiódł ponadto, że jeżeli nowelizacja przepisu art. 31zo budziła wątpliwości organu, to zastosowanie w sprawie winien znaleźć art. 7a k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto ocenił, że zgodnie z przepisami skarżący jako płatnik powinien złożyć wniosek jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, opłacająca składki wyłącznie za siebie i wskazać przychód za pierwszy miesiąc, za który wnioskował o zwolnienie z opłacania składek. Zdaniem organu, skoro skarżący tego nie uczynił, to zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, wobec wniosku skarżącego, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2019, poz. 2167 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaś zaskarżonej decyzji następuje między innymi w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu o odmowie zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r., o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19.

Wymaga przede wszystkim zauważenia, że do postępowań, w których wydawana jest tego rodzaju decyzja, zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.); dalej jako "k.p.a.". Zgodnie zaś z art. 9 k.p.a., "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Tymczasem w kontrolowanej sprawie, organ wbrew obowiązkom wynikającym z cytowanego przepisu, w piśmie z 1 czerwca 2020 r. nie poinformował skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nie udzielił także skarżącemu żadnych czytelnych wyjaśnień i wskazówek, które – wobec ustalenia przez organ, że na dzień 29.02.2020 r. skarżący zgłaszał do ubezpieczeń społecznych wyłącznie siebie - pozwoliłyby skarżącemu na właściwe zmodyfikowanie zakresu żądania. Za takie nie może być bowiem uznane zawarcie w piśmie z 1 czerwca 2020 r. prośby (skierowanej nie wiadomo zresztą, w jakim trybie) o wyjaśnienie w terminie 14 dni "bloku II wniosku, na 29.02.2020 nie ma Pan osób ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych z innych kodów niż prowadzenie działalności".

Zdaniem Sądu, treść pisma z 1 czerwca 2020 r. (k. 2 akt adm.), którego skierowanie do skarżącego było jedyną czynnością podjętą przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, świadczy o naruszeniu przez organ art. 9 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób przecież wykluczyć, że w przypadku skierowania do skarżącego odpowiedniego (zgodnego z treścią art. 9 k.p.a.) wezwania, ten dokonałby stosownej zmiany żądania zawartego we wniosku, która umożliwiałaby organowi podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Wymaga bowiem podkreślenia, że z niekwestionowanych przez strony okoliczności sprawy wynika, że na dzień 29.02.2020 r. skarżący zgłaszał do ubezpieczeń społecznych wyłącznie siebie, a tacy płatnicy składek również, w świetle art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, uprawnieni byli pod pewnymi warunkami do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec-maj 2020 r.

Sąd za trafne uznaje także zarzuty skargi podnoszone względem treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytacza inne przepisy prawa (art. 31zo ust. 1) niż powołany w podstawie prawnej tej decyzji art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Formułuje także niejasne oceny, będące następstwem uprzednio skierowanej do strony lakonicznej prośby o wyjaśnienie "bloku II wniosku, na 29.02.2020 nie ma Pan osób ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych z innych kodów niż prowadzenie działalności". Jak słusznie podnosi skarżący, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, ani o jakie "inne kody" chodzi, ani dlaczego nie udzielił zwolnienia dla samego skarżącego, skoro wskazuje na możliwość złożenia przez skarżącego wniosku o tego rodzaju zwolnienie jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, opłacającą składki wyłącznie za siebie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni zatem ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i wobec ujawnionych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym sprawy a zakresem żądania zawartego we wniosku skieruje do skarżącego wezwanie, w którym zrealizuje obowiązki wynikające z art. 9 k.p.a. W przypadku zaś wydania decyzji sporządzi jej uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Organowi zwrócić należy także uwagę na konieczność rzetelnego prowadzenia akt sprawy, a w tym włączania do akt sprawy oryginalnych (względnie poświadczonych za zgodność z oryginałem) i kompletnych podań strony, a także dowodów doręczenia stronie pism od organu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym (480 zł) - ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 265).