Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 373/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę P. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w obrębie ewidencyjnym N., w Gminie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]o powierzchni [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w G. - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyły P. S.A. z siedzibą w W., reprezentowane przez radcę prawnego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę P. z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w obrębie ewidencyjnym N., w Gminie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]o powierzchni [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w G.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż skoro w sprawie nie stwierdzono, aby przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., to nieruchomość ta należała w tym dniu do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy i podlegała komunalizacji z mocy prawa

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wniosły P.S.A. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieustalonego stanu faktycznego. Ponadto, P. zarzuciło ww. decyzji Wojewody [...] naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "P. " w zw. z art. 42 us.t 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r o przedsiębiorstwach państwowych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W ocenie Komisji, z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Organ podkreślił przy tym, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego (państwowego) istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Tym samym, obowiązkiem organów jest w pierwszej kolejności ustalenie czy według stanu na powołaną datę przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zaś po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do komunalizacji z mocy prawa, organ powinien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki określone w art. 11-12 ww. ustawy.

Komisja wskazała, iż w przedmiotowej sprawie tytuł prawny Skarbu Państwa do nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną nie jest kwestionowany. W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż w dniu [...] maja 1990 r. Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną.

Następnie Komisja wyjaśniła, iż użyty w art. 5 ust. 1 ustawy termin "należenie mienia" wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z powyższą regulacją, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Mienie ogólnonarodowe (państwowe) zarządzane w ten sposób należało zatem do terenowego organu administracji państwowej. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Komisja wskazała, iż przewidywały one powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, iż nie odnaleziono w przedmiotowej sprawie dokumentu, na podstawie którego działka nr [...] zostałaby oddana w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu państwowemu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, w tym na rzecz P. W ocenie Komisji, okoliczność ta jest bezsporna i została potwierdzona oświadczeniem P. złożonym w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...]

Komisja nie podzieliła przy tym stanowiska P., iż prawo zarządu sporną nieruchomością powstało z mocy prawa na podstawie ogólnych przepisów prawa regulujących powstanie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego P., przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). W ocenie Komisji, żadne przepisy dotyczące powstania i funkcjonowania przedsiębiorstwa P., traktatów międzynarodowych oraz żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Tylko zaś tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa.

Komisja wskazała, iż przywoływane przez P. stanowisko sądów administracyjnych o możliwości wywodzenia przez P. S.A. tytułu prawnego do mienia służącego faktycznie temu przedsiębiorstwu z aktów regulujących status prawny P. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09) zostało w późniejszych wyrokach tego Sądu uznane za odosobnione i nie zasługujące na aprobatę.

Organ podniósł, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało natomiast ugruntowane stanowisko, iż akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei - mając charakter ogólnych aktów normatywnych - nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.

Za niezasadny uznała ponadto Komisja zarzut naruszenia art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W ocenie organu, powołane przepisy nie mogły zostać przez organ I instancji naruszone, gdyż nie mają one zastosowania w sprawie. Dotyczą bowiem postępowania uwłaszczeniowego.

Komisja nie podzieliła również zarzutów naruszenia art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) oraz art. 206 tej ustawy w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, wskazując, iż przepisy te nie mają w niniejszej sprawie zastosowania Regulują bowiem kwestię uwłaszczenia osób prawnych a nie komunalizacji mienia z mocy prawa.

Ponadto, w ocenie KKU, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające komunalizację z mocy ustawy z 10 maja 1990 r., w tym w szczególności przesłanki wynikające z art. 11 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Organ wskazał, iż P. nie mogło być zaliczone do żadnego z wymienionych w powyższym przepisie podmiotów, zaś wykonywane przez ten podmiot zadania nie należą do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów (wyrok NSA z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 760/07). Komisja podniosła, iż fakt, że przedmiotowa nieruchomość stanowi fragment wąskotorówki B. K. – M. R. sam z siebie nie tworzy innej jakości w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Nie istnieje bowiem żaden przepis prawa, który generalnie wyłączałby z komunalizacji nieruchomości, na których znajdują się tory kolejowe czy inne obiekty P. (wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1503/11).

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sytuacji, gdy decyzja ta winna zostać uchylona;

przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z pózn. zm.) - dalej jako: Przepisy Wprowadzające Ustawę o Samorządzie, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że prawo zarządu P. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej;

prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, iż do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Gospodarce Gruntami", poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie Ustawy o Gospodarce Gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr 26, poz. 138, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o PP PKP" w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (j.t. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Przedsiębiorstwach Państwowych" poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe P. gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie Ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe P. w toku jego dalszej działalności;

prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów Wprowadzających Ustawę o Samorządzie w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz.U. nr 84, poz. 948, ze zm) - dalej jako "Ustawa o PKP", poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono, iż analiza treści uzasadnienia do projektu ustawy z 10 maja 1990 r. w powiązaniu z przepisami komunalizacyjnymi prowadzi do wniosku, że za przepisami tymi nie kryje się intencja jak najszerszego wyposażenia gmin w mienie państwowe, przy jednoczesnym zamiarze uszczuplenia mienia Skarbu Państwa. Przeciwnie, analiza art. 5, 11 i 14 ww. ustawy prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było jedynie wyposażenie gmin w składniki majątkowe niezbędne do wykonywania przez nie powierzonych im zadań.

Skarżąca wskazała ponadto na brak symetrii oraz arbitralne zróżnicowanie kryteriów, na podstawie których podejmuje się decyzje komunalizacyjne w odniesieniu do poszczególnych podmiotów postępowania. W jej ocenie, organ nie odniósł się w ogóle do kwestii "zarządzania" nieruchomością przez terenowe organy administracji na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami ani nie ustalił w toku postępowania, czy terenowe organy administracji państwowej legitymowały się zindywidualizowanym "tytułem prawnym" do nieruchomości. Organ pominął zatem w ogóle kwestię konieczności ustalenia przynależenia nieruchomości do ww. jednostek.

W skardze podniesiono ponadto, iż z wszystkich przepisów regulujących funkcjonowanie P. wynika wyraźnie, że będące w dyspozycji P. wydzielone mienie ogólnonarodowe znajdowało się w jego zarządzie. Powołano się przy tym na poglądy judykatury (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 r. I OSK 1401/09), że przedsiębiorstwo (P. S.A.) może udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie P. W ocenie skarżącej, możliwe jest powoływanie się na akt prawny regulujący powstanie konkretnego podmiotu i wykazywanie, że zgodnie z jego regulacją całe określone w sposób niezindywidualizowany mienie przeszło w zarząd tego podmiotu.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2016 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę P. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w obrębie ewidencyjnym N., w Gminie P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]o powierzchni [...] ha.

Podstawę prawną ww. decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą komunalizacyjną".

Zgodnie z powołanym art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Z art. 5 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika zatem, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż w toku postępowania administracyjnego nie odnaleziono decyzji ani umowy, która potwierdzałaby, że nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu skarżącej w dniu [...] maja 1990 r. Kwestią sporną pozostaje natomiast interpretacja przepisów prawa i zachodzącej pomiędzy nimi korelacji.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, że problematyka dotycząca komunalizacji mienia, w stosunku do którego P. zgłaszają roszczenia, twierdząc, że grunt ten winien być przedmiotem uwłaszczenia dawnego P. P. P.(którego następcą prawnym jest obecnie P. S.A.), jest zagadnieniem od wielu lat analizowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Początkowo orzecznictwo to nie było jednolite. Na skutek jednak ewolucji poglądów, która dokonała się na przestrzeni ostatnich kilku lat - zarówno w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wypracowana została przez to orzecznictwo w zasadzie jednolita wykładnia przepisów prawa materialnego dotyczących powyższej problematyki. Jest ona przy tym zgodna z wykładnią prawa, dokonaną przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w zaskarżonej decyzji i w całości podziela ją również skład orzekający w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że w sprawie nie jest kwestionowane, iż P. S.A. nie dysponują decyzją administracyjną, na mocy której uzyskałyby jakiekolwiek zindywidualizowane prawo (zarządu, użytkowania) do spornej nieruchomości ani jakimkolwiek innym dokumentem, który takie prawo mógłby tworzyć lub potwierdzać. To pozwoliło organom obu instancji ustalić, że sporna nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Wniosek taki organy wysnuły dokonując analizy art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (u.g.g.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z tym przepisem, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Pogląd ten Sąd podziela, za niezasadne uznając zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej oraz art. 6 u.g.g. Skoro bowiem - w myśl art. 6 u.g.g. w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r. - terenowy organ administracji państwowej mógł, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, powierzyć go utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej – oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować gruntem, to w sensie normatywnym grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej.

Za nieusprawiedliwione trzeba także uznać zarzuty skargi, oparte na regulacjach historycznych, dotyczące niezastosowania aktów o przedsiębiorstwie państwowym P. Z aktów tych – jako aktów o charakterze ogólnym – nie wynika bowiem tytuł prawny dla skarżącej do spornego gruntu. Zaś wyłączenia spod komunalizacji mienia, określone w art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie obejmują P. P.P., gdyż nie zostało ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), które zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ww. ustawy.

Ponadto, od początku swojego istnienia P. miało obowiązek ewidencjonowania wydzielonych temu przedsiębiorstwu ściśle oznaczonych nieruchomości w trybie określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie PKP (Dz. U. Nr 81, poz. 714). Analogiczną regulację przewidywał także art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. Udokumentowanie zatem dopełnienia tych obowiązków należało do skarżącej.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Przepis ten nie stanowił podstawy do nabycia przez przedsiębiorstwo P. tytułu prawnego do mienia objętego komunalizacją. Wskazany przepis mógł stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Wyjaśnić należy, iż prawo zarządu musi wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych regulujących gospodarowanie nieruchomościami należącymi do Skarbu Państwa (np. art. 38 ust. 2 u.g.g.). W tym kontekście nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 80 (pierwotnie 87) u.g.g., skoro przepis ten mówił o przekształceniu z mocy prawa użytkowania w zarząd, a prawa użytkowania ustanowionego zgodnie z przepisami o gospodarowaniu nieruchomościami P. również nie posiadały. Prawo użytkowania lub zarządu nie mogło powstać również na podstawie art. 4 rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego PP "Polskie Koleje Państwowe", gdyż tak jak i inne przepisy dotyczące utworzenia i działalności Polskich Kolei Państwowych – jako mające charakter norm ogólnych – także ten przepis nie tworzył prawa do konkretnej nieruchomości (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., I OSK 1211/12 oraz wyrok NSA z 30 maja 2012 r., I OSK 827/11).

Uprawnień do spornej nieruchomości skarżąca spółka nie może też wywodzić z przepisów art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie bowiem z treścią tych przepisów, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. S.A. (art. 34 ust. 1). Powyższe grunty, z dniem [...] czerwca 2003 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. (art. 34a). Uwłaszczenie P. dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (sygn. akt K 30/03), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie [...] maja 1990 r., a więc 10 lat wcześniej, niż możliwe stało się uwłaszczenie P. na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wyraźnie też Trybunał stwierdził, że art. 34a przywołanej ustawy nie dotyczy mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Przy tak wykładanych przepisach prawa materialnego za niezasadne Sąd uznał również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu, wszystkie bowiem okoliczności, które musiały podlegać ustaleniu i ocenie przez organ (a ich zakres wynika z prawa materialnego) zostały ustalone i ocenione w sposób wyczerpujący dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organy orzekające zasadnie stwierdziły, że skoro P. S.A. kwestionowały możliwość komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, to powinny same wykazać, że nieruchomość ta należała w dniu [...] maja 1990 r. do P. S.A. Tymczasem skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała, aby P. przysługiwał do spornych gruntów jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy lub prawo zarządu.

Na zakończenie wyjaśnić należy, że w skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09. Podkreślenia jednak wymaga, że zaprezentowane w tym wyroku stanowisko ma charakter odosobniony i po wydaniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw - prowadzonych z udziałem skarżącej - już do tego zapatrywania nie nawiązywał. Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie została zaś rozstrzygnięta w ponad 200 prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skarg skarżącej spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 marca 2016 r., I OSK 2520/13, z dnia 4 listopada 2015 r., I OSK 2015, z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1282/13, z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1212/12, I OSK 1211/12, I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1091/12; z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I OSK 748/12 i I OSK 727/12; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1716/12; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 45/12; z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1941/11 i I OSK 1830/11; z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt. I OSK 282/11). Sąd w składzie orzekającym przychyla się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem [...] maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.