Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1159/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 787/19 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia – zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2019r. znak [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz W. C. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] października 2006 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., po rozpoznaniu wniosku W. C. przyznał zasiłek pielęgnacyjny osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która powstała przed 21 rokiem życia, na dziecko – M. C. w kwocie 153 zł miesięcznie na czas nieokreślony od 1 października 2006 r. Następnie, Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] października 2018 r. zmienił własną wcześniejszą decyzję w zakresie wysokości zasiłku pielęgnacyjnego do kwoty 184,42 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., a od 1 listopada 2019 r. w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Prezydent Miasta L. uchylił z dniem 1 kwietnia 2019 r. własną decyzję z dnia [...] października 2006 r. orzekającą o przyznaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej.

W dalszej kolejności Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] maja 2019 r. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie – zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie za okres od 1 maja do 31 sierpnia 2016 r., w wysokości 153 zł miesięcznie za okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz w wysokości 184 zł miesięcznie za okres od 1 do 31 marca 2019 r. Ponadto, organ mocą tej decyzji orzekł o zwrocie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja do 31 sierpnia 2016 r., od 1 grudnia 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz za okres od 1 do 31 marca 2019 r. w kwocie 4.009,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 478,95 zł, zatem w sumie 4.488,37 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 3 pkt 7, art. 16 ust. 1 i ust. 5, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b i ust. 6-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej jako: "u.ś.r.").

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła W. C. podnosząc, iż pieniądze otrzymane tytułem zasiłku pielęgnacyjnego przekazywała synowi, który wówczas przebywał w zakładzie karnym. Syn wcześniej złożył oświadczenie, że pomimo osiągnięcia pełnoletności prosi by świadczenie wpływało na konto odwołującej, bowiem on takowego nie posiadał. Sytuacja materialna odwołującej jest trudna, bowiem niewiele zarabia i spłaca liczne zobowiązania syna. Syn odbywał karę pozbawienia wolności za okradanie matki i znęcanie się nad nią psychicznie i fizycznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzja z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz syna były przyznane i wypłacane odwołującej. Ponadto, 13 maja 2019 r. do organu wpłynęło pismo Centralnego Zarządu Służby Więziennej w W. informujące, że M. C. był pozbawiony wolności w okresie od 21 kwietnia do 8 sierpnia 2016 r. przebywając w Zakładzie Karnym w S., w okresie od 10 lutego 2016 r. do 21 sierpnia 2018 r. przebywając w Areszcie Śledczym w L., a obecnie od 21 lutego 2019 r. jest tymczasowo aresztowany i przebywa w Areszcie Śledczym w L. Oznacza to, że w ww. okresach syn odwołującej przebywał i nadal przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, tym samym odwołująca nie sprawuje opieki nad nim, co oznacza, że zasiłek pielęgnacyjny odwołującej nie przysługuje w okresie: od 1 maja do 31 sierpnia 2016 r., od 1 grudnia 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od 1 marca 2019 r.

Wskutek uchylenia przez Prezydenta Miasta L. decyzji o przyznaniu świadczenia, brak jest podstawy prawnej nie tylko do dalszej wypłaty świadczenia, ale zaistniała podstawa do zastosowania instytucji zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za podane okresy. Zdaniem Kolegium, nie ma znaczenia okoliczność, że strona otrzymywane świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego przekazywała synowi do zakładu karnego czy też aresztu. Okoliczność właściwego wykorzystywania świadczenia nie była kwestionowana. Decydujące znaczenie ma okoliczność, że w okresie przebywania syna w zakładzie karnym czy areszcie, zasiłek nie przysługiwał w ogóle. Świadczenia w postaci zasiłku zostały przyznane i były wypłacone stronie, a skoro nie przysługiwały one w ogóle bo były nienależne, zwrócić musi je osoba, której je przyznano i która je otrzymała.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją W. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ja na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W uzasadnieniu wyroku wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2006 r. został przyznany skarżącej bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. W terminie późniejszym wysokość przyznanego świadczenia była podwyższana. Podstawą prawną przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest przepis art. 16 u.ś.r., który zawiera zarówno przesłanki pozytywne przyznania tego zasiłku – jak i – w treści ust. 5 – przesłankę negatywną jego przyznania. Stosownie do art. 16 ust. 5 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Definicję instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zawiera natomiast regulacja art. 3 pkt 7 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, takim miejscem jest m.in. areszt śledczy, jak i zakład karny. Okoliczność pobytu syna skarżącej w okresie od 21 kwietnia do 8 sierpnia 2016 r. w Zakładzie Karnym w S., w okresie od 10 lutego 2016 r. do 21 sierpnia 2018 r. w Areszcie Śledczym w L., a od 21 lutego 2019 r. ponownie w Areszcie Śledczym w L. jest poza sporem w sprawie. Oznacza to, że w ww. okresach syn skarżącej przebywał i przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, tym samym zasiłek pielęgnacyjny w tych okresach nie przysługuje. Prezydent Miasta w dniu [...] maja 2019 r. wydał decyzję o uchyleniu od 1 kwietnia 2019 r. decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego (zasiłek ten został przyznany bezterminowo). Decyzja ta została oparta na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. i jest ostateczna. Przechodząc dalej, Sąd I Instancji wskazał, że art. 30 u.ś.r. statuuje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (art. 30 ust. 1 u.ś.r.), a także zawiera definicję ustawową świadczenia nienależnie pobranego (art. 30 ust. 2 pkt 1 – 4 u.ś.r.). W treści powołanych przepisów ustawodawca posłużył się pojęciem: "świadczenia nienależnie pobranego". W orzecznictwie podkreślono, że "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W orzecznictwie sądowym przyjęte zostało stanowisko, że nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. Zwrot obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

WSA wskazał, że w treści wniosku o przyznanie świadczenia zawarte jest pouczenie, że świadczenie nie przysługuje w przypadku przebywania osoby uprawnionej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, którą jest m.in. areszt śledczy, jak i zakład karny. Bezspornie skarżąca miała świadomość, że jej syn (jako osoba uprawniona do świadczenia) przebywał w areszcie śledczym, jak i w zakładzie karnym. Mimo pouczenia, skarżąca nie powiadomiła o zaistnieniu okoliczności powodującej ustanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a mianowicie o pobycie w areszcie śledczym i zakładzie karnym. Skarżąca informację o tym przekazała organowi dopiero w kwietniu 2019 r., podczas gdy syn po raz pierwszy trafił do aresztu śledczego w kwietniu 2016 r.

W ocenie Sądu I instancji, zasadne jest zatem żądanie przez organ pomocy społecznej zwrotu kwoty stanowiącej równowartość wypłaconego skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego w okresie pobytu jej syna w areszcie śledczym i zakładzie karnym. Z tego powodu – zdaniem Sądu – w sprawie nie doszło do naruszenia ani art. 30 ust. 1, ani art. 30 ust. 2 u.ś.r., a także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Niewątpliwie wnioskodawczynią ubiegającą się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w roku 2006 była skarżąca. Wydana w dniu [...] października 2006 r. decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w późniejszym terminie była zmieniana przez organ, ale tylko w zakresie wysokości przyznanego świadczenia, stąd należy przyjąć, że osobą pobierającą świadczenie była skarżąca (matka osoby uprawnionej), a zatem osobą zobowiązaną do jego zwrotu jest także skarżąca. Z tego także powodu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca nie kontestuje tego, że pobierała świadczenie. WSA uznał że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają okoliczności związane z kontaktami skarżącej z synem. Niewątpliwie okoliczność, że syn był karany za wyłudzenie pieniędzy od skarżącej, okradanie jej, jak i znęcanie się psychiczne i fizyczne nad matką, powinna być uwzględniona w toku postępowania w sprawie przyznania ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia. Wówczas także organ uwzględni wszelkie okoliczności związane z sytuacją finansową strony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła W. C. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Łodzi, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca kasacyjnie wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, a w razie oddalenia wniesionego środka odwoławczego – o odstąpienie od zasądzenia od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 16 ust. 2 i 3 w zw. z art. 23 ust. 1 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zasiłek pielęgnacyjny może przysługiwać osobie składającej wniosek o ustalenie prawa do tego świadczenia na mocy art. 23 ust. 1 u. ś.r., niebędącej uprawnioną w rozumieniu art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r., "na uprawnionego" w rozumieniu art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje wyłącznie podmiotom wymienionym w art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r., tj. niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, osobie, która ukończyła 75 lat oraz osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, a osoba składająca wniosek na mocy art. 23 ust. 1 u.ś.r., niebędąca uprawnioną, jest jedynie przedstawicielem uprawnionego w postępowaniu o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego;

2) art. 30 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nakłada obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego na przedstawiciela uprawnionego, na ręce którego nastąpiła wypłata świadczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego dotyczy wyłącznie osoby, którą organ uznał za uprawnioną do pobierania świadczenia w związku ze spełnieniem przesłanek ustawowych, a zwrotu nie można nakazać przedstawicielowi tej osoby;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, wobec skierowania ich do skarżącej jako osoby, która nie może być stroną postępowania w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany i zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na brak spełnienia materialnych przesłanek wynikających z ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a które w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który - w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego - nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy, przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przypadku drugiej podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ustawa wymaga ponadto, aby skarżący wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na treść art. 30 ust. 1 u.ś.r. Stosownie do postanowień tego przepisu, do zwrotu obowiązana jest osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne. Z treści wskazanego unormowania wynika, że w pierwszej kolejności należy ustalić, kim jest osoba pobierająca nienależne świadczenie i czy faktycznie owo świadczenie było nienależne. W istocie z uregulowań ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego osobą pobierającą świadczenie jest adresat tego świadczenia, czyli osoba wskazana w decyzji przyznającej to świadczenie.

Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt.1-3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat.

W sytuacji gdy wnioskodawca jest małoletni, to wówczas w postępowaniu działa za niego przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z art. 98§1k.r.i.o. rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Należy jednak podkreślić, że sam fakt reprezentowania strony przez przedstawiciela nie pozbawia strony tego przymiotu, co oznacza że wszelkie pisma w sprawie, w tym decyzje winny być adresowane na małoletniego, z tym jednak zastrzeżeniem, że działa przez przedstawiciela.

Zatem w sytuacji gdy osobą uprawnioną jest niepełnosprawne dziecko, adresatem tej decyzji będzie dziecko, a doręczenie decyzji nastąpi do rąk przedstawiciela tego dziecka. Przedstawiciel ustawowy nie staje się stroną tego postępowania ani adresatem decyzji, działa bowiem wyłącznie na rzecz i w imieniu małoletniego.

W przedmiotowej sprawie to M. C. był osobą uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego. W chwili wydania decyzji z dnia [...] października 2006r. o przyznaniu tego świadczenia był osobą małoletnią, z tego względu doręczenie decyzji nastąpiło do rąk jego matki W. C.. Fakt doręczenia decyzji przedstawicielce ustawowej nie czynił z niej adresata decyzji, a w konsekwencji strony postępowania o zasiłek. M. C. stał się pełnoletni z dniem [...] września 2008 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt przesyłania po dacie uzyskania pełnoletniości przez M. C. funduszy z tytułu zasiłku na konto jego matki W. C. nie może przemawiać za przyjęciem, że to ona była beneficjentem środków przyznanych synowi z powodu niepełnosprawności.

Podkreślenia wymaga, że niepełnosprawny, któremu przyznano zasiłek pielęgnacyjny, po osiągnięciu pełnoletniości ma prawo decydować w jaki sposób, w tym na które konto będą mu wypłacane pieniądze z tego tytułu.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by beneficjent zasiłku pielęgnacyjnego ustanowił pełnomocnikiem rodzica, który wcześniej jako przedstawiciel ustawowy reprezentował go w postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia [...] października 2006 r.

Nadmienić należy, że w odwołaniu z dnia 14 czerwca 2019 r. W. C. podała, że syn po osiągnięciu pełnoletniości złożył oświadczenie, w którym poinformował, by przyznane mu świadczenie przesyłać na konto matki, gdyż on sam rachunku bankowego nie posiada.

Mając na względzie powyższe, rację przyznać należało skarżącej kasacyjnie, że tak Sąd I instancji, jak i organy wadliwe przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały przesłanki do uznania W. C. za osobę, która nienależnie pobrała zasiłek pielęgnacyjny. Przesłanie na jej konto zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2016 r. do 30 sierpnia 2016r., za okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r. i od 1 marca 2019 r. do 31 marca 2019 r. nie mogło skutkować przyjęciem, że stała się przez to beneficjentem zasiłku przeznaczonego dla niepełnosprawnych.

Jak wynika z odwołania taka forma przekazania środków pozostawała w zgodzie z wolą niepełnosprawnego, pełnoletniego syna.

Tak Sąd, jak i organy wadliwie więc uznały, że adresatem decyzji wydanej w trybie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 u.ś.r. winna być W. C..

W świetle powyższych okoliczności zarzut naruszenia art. 30 ust.1 u.ś.r. okazał się skuteczny i dlatego uchylić należało tak zaskarżony wyrok, jak i decyzje organów obu instancji, w istocie bowiem sprawa została dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższych rozważań.

Wbrew stanowisku autora kasacji za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

"Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. A zatem dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie jaki konkretny przepis został naruszony i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny. Nie chodzi więc w takim wypadku o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie.

Autor kasacji zakwestionował wykładnię przepisu art.30ust.1u.ś.r. Zinterpretowanie występującego tam pojęcia "osoby która nienależnie pobrała świadczenie" wymagało dokonania złożonego procesu wykładni.

Przepis ten nie zawiera jednoznacznie brzmiących nakazów czy zakazów.

Nie sposób więc stwierdzając, że doszło do jego naruszenia uznać, że nastąpiło przekroczenia przesłanek, które były wprost określone w tym przepisie.

Naruszenie art. 30 ust.1 u.ś.r. nie miało zatem charakteru kwalifikowanego w rozumieniu art. 156 § 1pkt.2 K.p.a.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 i art. 200 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 183§2 P.p.s.a.