Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 393/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a § 9 i art. 91
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Anna Rotter, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi G.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.1059.2022.2/MK UNP: 2401-22-294845 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 30 grudnia 2022 r. Nr 2401-IEE.711.1059.2022.2/MK (UNP: 2401-22-294845) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna), po rozpatrzeniu zażalenia dłużnika zajętej wierzytelności G. W. (dalej także zobowiązana, skarżąca), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 17 października 2022 r. Nr [...], którym organ określił zobowiązanej wysokość nieprzekazanej kwoty w wysokości 153.462,43 zł – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym wobec dłużnika J. W., na podstawie zawiadomienia z 31 sierpnia 2020 r., dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej należnej mu w firmie J.. Kwota zajęcia wynikająca z ww. zawiadomienia na dzień jego sporządzenia wynosiła 28.389,17 zł.

Zawiadomienie zostało zobowiązanej doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 3 września 2020 r. W związku z brakiem odpowiedzi, pismem z 8 listopada 2020 r., skierowano do strony ponaglenie z prośbą o jej niezwłoczne nadesłanie. Zobowiązana w piśmie z 17 listopada 2020 r. oświadczyła, że uznaje zajęcie wierzytelności wobec kontrahenta J. W. i będzie realizować zajęcie. W okresie od złożenia oświadczenia do dnia wydania postanowienia przez organ I instancji, na poczet ww. zajęcia, zobowiązana wpłaciła na konto organu egzekucyjnego kwotę 2.500 zł (organ I instancji w formie tabeli przedstawił zestawienie wpłat).

W wyniku zmiany należności objętej ww. zawiadomieniem, która miała miejsce w związku ze złożeniem korekty zobowiązania przez J. W., skierowano do zobowiązanej aktualizację do zajęcia o nr [...]. Zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z 22 czerwca 2022 r. obejmowało kwotę dochodzonej należności w wysokości 145.969,92 zł.

Analizując dokumentację zobowiązanej, którą składała w ramach obowiązków osoby prowadzącej działalność gospodarczą, opodatkowaną podatkiem od towarów i usług (tj. jednolite pliki kontrolne JPK), organ stwierdził, że kwota wartości zakupionych towarów i usług od kontrahenta, do którego uznała zajęcie ww. wierzytelności, w okresie od miesiąca września 2020 r. do miesiąca września 2022 r., wyniosła 4.896.580 zł netto, a należny podatek od towarów i usług wyniósł 1.126.205 zł.

Zobowiązana nie wywiązała się z dokonanego przez organ zajęcia wierzytelności. Organ zaś stwierdził, że z momentem uznania wierzytelności, można mówić o skutecznym zajęciu i z tym momentem przechodzą na organ egzekucyjny wszelkie prawa i obowiązki związane z dochodzoną wierzytelnością. Powołał się na art. 91 u.p.e.a. Postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. określił wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności w wysokości 147.016,60 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – rozpoznając zażalenie zobowiązanej – uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 17 października 2022 r. określił wysokość nieprzekazanej przez zobowiązaną kwoty w wysokości 153.462,43 zł tytułem realizacji zawiadomienia z 31 sierpnia 2020 r.

Zobowiązana w zażaleniu zarzuciła mu naruszenie art. 91 w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez uznanie, że dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, podczas gdy zajęcie było realizowane. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał zażalenie za niezasadne.

Zgodził się z organem egzekucyjnym, że zaistniały przesłanki do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty w wysokości 153.462,43 zł.

Odnosząc się do stanowiska zobowiązanej, że dokonała wpłat od początku 2020 r. w łącznej kwocie 138.500 zł wyjaśnił, iż z dokumentów nadesłanych przez organ egzekucyjny wynika, że zajęć było więcej. Organ egzekucyjny wskazał w postanowieniu, jaką część dokonanych wpłat zaliczył na poczet dochodzonej zajęciem z 31 sierpnia 2020 r. należności, tj. w kwocie 2.500 zł. Rozliczenia tego dokonał zgodnie z art. 115 § 1 u.p.e.a., który traktuje o podziale kwoty uzyskanej z egzekucji. Zaskarżone postanowienie odnosi się tylko do jednego zajęcia i zawiera informacje dotyczące tylko tego zajęcia, bowiem tylko te mogą być w nim zawarte.

Stwierdził, że organ egzekucyjny wykazał jaka kwota wynikała z zajęcia (na dzień jego sporządzenia), na którą składała się należność główna, odsetki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne - co dawało łącznie kwotę 146.969,92 zł. Część wpłaconych kwot, zaliczono zgodnie z art. 115 § 1 u.p.e.a. na koszty egzekucyjne i koszty upomnienia, co zobrazowano w tabeli. Niewpłacona kwota przez zobowiązaną wynosi 153.462,43 zł i składa się na nią należność główna i odsetki. Uznał, że strona bezpodstawnie uchyla się od przekazania wierzytelności należnej J. W., co nie jest kwestionowane. Pozwala na to analiza dokumentacji, którą zobowiązana składała w ramach obowiązków w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i wykazaniem transakcji pomiędzy podmiotami wykazanymi w raportach JPK. Organ egzekucyjny po dokonaniu zajęcia w marcu 2020 r. wszedł w prawa dłużnika głównego, zatem zobowiązana winna przekazać należne kwoty organowi egzekucyjnemu, skoro tego nie uczyniła, to pozwala na konkluzję, że bezpodstawnie uchylała się od przekazania należnych organowi egzekucyjnemu kwot.

W skardze własnej zobowiązana wskazała na naruszenie art. 91 w z zw. z art. art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez uznanie, że dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, podczas gdy zajęcie było realizowane. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania skargowego.

W uzasadnieniu powtórzyła, że nie jest prawdą, że uchyla się od realizowania zajęcia, bowiem wpłaciła na konto Urzędu Skarbowego jedynie kwotę 2.500 zł. W rzeczywistości zajęcie było realizowane, a kwota, która została wpłacona, od początku 2020 r., wyniosła 138.500 zł. W ocenie zobowiązanej realizowała ona zajęcie zgodnie ze złożonym w tym zakresie oświadczeniem, natomiast nie ma wpływu na to w jaki sposób Urząd Skarbowy zaksięgowywał poszczególne wpłaty (jako dowód wskazała na wyciąg z rachunku bankowego).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wyjaśnił, że z wyliczeń dokonanych z nadesłanych przelewów wynika, że skarżąca wpłaciła kwotę 134.000 zł. Wskazała jednak w tytułach przelewów jeden nr tytułu zajęcia o nr [...]. Z dokumentów nadesłanych przez organ egzekucyjny wynika, że zajęć było więcej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie określające wysokość uznanej i nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, w kwocie 153.462,43 zł należnej dłużnikowi głównemu, zajętej na podstawie zawiadomienia z 31 sierpnia 2020 r. oraz z 22 czerwca 2022 r.

Stan faktyczny sprawy jest poza sporem. Przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaistniały przesłanki do wydania skarżącej, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 71a § 9 ww. ustawy, który stanowi, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Na podstawie art. 91 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania wobec dłużnika zajętej wierzytelności trybu przewidzianego w art. 71b tej ustawy, a mianowicie ściągnięcia zajętej kwoty wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi wówczas postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a.

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 31 sierpnia 2020 r. (zmienionego 22 czerwca 2022 r.) dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej należnej dłużnikowi głównemu J. W., w firmie skarżącej – J.. Skarżąca nie zareagowała na to zawiadomienie, więc organ w dniu 8 listopada 2020 r. skierował do niej ponaglenie. Skarżąca w piśmie z 17 listopada 2020 r. oświadczyła, że uznaje zajęcie wierzytelności wobec kontrahenta J. W. i będzie realizować zajęcie. Organ wskazał, że w okresie od złożenia oświadczenia do dnia wydania postanowienia w I instancji, na poczet ww. zajęcia uiszczono na konto organu egzekucyjnego kwotę 2.500 zł.

Skarżąca temu przeczyła podając, że wpłaciła jedynie ww. kwotę, konsekwentnie utrzymywała, iż wpłaciła łącznie 138.500 zł.

Organ przyznał zaś, że skarżąca wpłaciła kwotę 134.000 zł z tym, że dokonywała wpłat wskazując w tytułach przelewów na jeden nr tytułu zajęcia o nr [...]. Natomiast zajęć wystawionych przez organ było więcej. Organ I instancji wskazał, że wpłaty dokonane 26 marca 2021 r. oraz 4 maja 2021 r. (odpowiednio 500 zł i 2.000 zł) – zgodnie z art. 115 § 1 u.p.e.a. – zaliczył na poczet kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz należność główną w związku z zajęciem z 31 sierpnia 2020 r. o nr [...].

Zatem należy przyjąć, że dokonane przez skarżącą wpłaty zostały przez organ podzielone na poczet dokonanych (wielu) zajęć wierzytelności, z czego w rozstrzyganej sprawie zaliczono na poczet kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz należność główną. Kwestię kolejności zaspakajania kwoty uzyskanej z egzekucji administracyjnej reguluje art. 115 § 1 u.p.e.a., a odstąpienie od reguł określonych tym przepisem należy uznać za niedopuszczalne.

Ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli.

Z akt sprawy wynika, co także nie jest sporne, że skarżąca uznała zajęcie z 31 sierpnia 2020 r. Nie budzi zatem wątpliwości fakt istnienia wymagalnych i bezspornych zobowiązań skarżącej wobec dłużnika głównego, a także bezpodstawnego uchylania się od ich przekazania organowi egzekucyjnemu w pełnej wysokości. Powyższe potwierdza także analiza transakcji wykazanych w plikach JPK.

Należy podzielić prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. została określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazuje na to sformułowanie "organy egzekucyjne uprawnione są". Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10 oraz z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2245/18 wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności lub jej części mogą być jedynie okoliczności prawne, i to takie, których konsekwencją jest uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, jak np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp. Użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Tym samym cel, na który wydatkowano omawiane kwoty pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia.

Osią sporu – jak wskazano wyżej – jest kwestia dokonanych przez skarżącą wpłat, których w jej ocenie, organ nie zaliczył na poczet dochodzonych wierzytelności na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w niniejszej sprawie. Tytuł wykonawczy z 26 sierpnia 2020 r. wraz z "Zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej" z 31 sierpnia 2020 r. doręczono skarżącej – 3 września 2020 r. Do akt administracyjnych organ załączył dokument pt. "Zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od 01.01.2018 do 07.06.2022", z którego wynika, że dotyczy zobowiązanego J. W.. Ponadto w dokumencie w układzie tabelarycznym ujęto m.in. dane dłużnika zajętej wierzytelności (tj. skarżącej), nr czynności oraz datę i kwotę uzyskania kwoty, a także jej rozliczenie. W dokumencie wskazano łączną sumę rozliczonych kwot w wysokości 143.027,72 zł. Z analizy tego dokumentu wynika, że na poczet czynności (zajętej wierzytelności) oznaczonej nr "[...]" (tj. związanej z rozpoznawaną sprawą), zaliczono odpowiednio:

- pod pozycją 65 kwotę 500 zł w dniu 26 marca 2021 r.,

- pod pozycją 74 kwotę 2.000 zł w dniu 4 maja 2021 r.

Skoro więc skarżąca dokonując wpłat, co nie jest przez organ kwestionowane, wskazywała ten sam tytuł przelewów (tj. inny niż dotyczy badanej sprawy), to organ prawidłowo przyjął kolejność zaspokajania należności na podstawie art. 115 § 1 u.p.e.a. Załączony do akt dokument potwierdza, że wobec dłużnika głównego wystawiono wiele tytułów wykonawczych, a wobec dłużnika zajętej wierzytelności odpowiednio zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, zaś organ nie pominął żadnej z dokonanych przez skarżącą wpłat, a wręcz odwrotnie zaliczył je na poczet wymagalnych zobowiązań zgodnie z ww. przepisem.

Skoro zatem skarżąca nie przekazała zajętych przez organ egzekucyjny wierzytelności w pełnej wysokości, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. było zasadne.

W niniejszej sprawie organy przy wydawaniu zaskarżonych postanowień nie naruszyły obowiązującego prawa ustalając fakt bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności na podstawie materiału dowodowego sprawy.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie było zgodne z prawem, a wobec nie stwierdzenia uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i bezzasadności skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 tej ustawy.