Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 777/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 235, art. 236
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Par. 6 ust. 1 , par. 8  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: Art. 75 par. 1, art. 77 par.1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Janusz Bociąga Protokolant asystent sędziego Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej – D. J. sprawy ze skargi A S.A. w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u A. S. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka – wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Organ I instancji ustalił, że A. S. zatrudniona była w Zakładzie Przemysłu [...] "T", S, ul. W, Zakład [...] w G, G, ul. O (zakład zlikwidowany) w okresie od 13.03.1986 r. do 30.06.1986 r. na stanowisku szwacz obsługując maszyny szwalnicze i wykonując czynności zawodowe, które charakteryzowały się wykonywaniem seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, które spełniałyby kryteria ruchów monotypowych. Następnie, w okresach od 01.10.1986 r. do nadal A. S. zatrudniona jest w A S.A. w K na następujących stanowiskach pracy: od 01.10.1986 r. do 31.01.1987 r. robotnik pomocniczy (wyrób papierosów), od 01.02.1987 r. do 15.05.1991 r. maszynista maszyn i urządzeń tytoniowych (wyrób papierosów), od 16.05.1991 r. do 26.04.1992 r. urlop wychowawczy, od 27.04.1992 r. do 31.08.1999 r. maszynista (wyrób papierosów) i od 01.09.1999 r. do nadal operator (produkcja filtrów). Organ I instancji podał, że obsługując maszyny papierosowe (do września 1996 r.) A. S. zakładała materiały na maszynę (bibułkę papierosową, oklejkę, dolewała klej, dosuwała kasety z filtrami), kontrolowała jakość produktu (pobierała próbki papierosów, oceniała wizualnie produkt, mierzyła parametry fizyczne), sprzątała i czyściła maszyny oraz odbierała kasety z papierosami i kładła je na transporter łańcuchowy. Od października 1996 r. obsługuje maszyny filtrowe, tj. zakłada materiały i surowce na maszynę (bibułkę filtrową, kasety, klej), utrzymuje w czystości maszyny (odkurza, omiata), kontroluje i reguluje parametry procesu (panele sterownicze), ocenia sensorycznie kleje i inne produkty stosowane w procesie, prowadzi rejestr zużycia materiałów, czyści podzespoły maszyn zgodnie z przyjętymi zasadami, segreguje odpady oraz zajmuje się bieżącą obsługą maszyny: usuwa zatory, włącza i wyłącza maszyny. Organ I instancji stwierdził, że A. S. wykonując obowiązki zawodowe wykonuje czynności powtarzalne z częstotliwością narzuconą przez automatykę procesu. Prace te charakteryzują się wykonywaniem seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, które spełniałyby kryteria ruchów monotypowych. Przy ich wykonywaniu obciążenia doznaje głównie prawa ręka, co mogło skutkować rozwojem zmian chorobowych w obrębie nadgarstka i łokcia prawej ręki. Organ I instancji zaznaczył, że Ośrodek Medycyny Pracy w dniu [...] 2014 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o rozpoznaniu u A. S. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka po stronie prawej - poz. 20/1 uzasadniając, że przeprowadzone badania (neurologiczne, EMG i internistyczne) oraz analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej dają podstawę do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka po stronie prawej. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że dokonana ocena narażenia środowiskowego, w której brano pod uwagę stopień ograniczenia ruchowego, liczbę powtórzeń danych czynności oraz wielkość sił rozwijanych przez mięśnie będące w trakcie pracy potwierdziła, iż pracownik wykonywał seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, co daje podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej - poz. 20/1. Organ I instancji stwierdził, że przeprowadzona przez Ośrodek Medycyny Pracy w dniu 26 listopada 2014 r. i dniu 3 grudnia 2014 r. powtórna analiza danych o sposobie wykonywania pracy zawartych w kartach oceny narażenia zawodowego (z dat 3 i 30 października 2014 r.) i w piśmie pracodawcy z dnia 28 października 2014 r. pozwala na uznanie z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzanym schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy. Zdaniem organu I instancji, zebrany w niniejszym sprawie materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie Nr [...], wystawione w dniu [...] 2014 r. przez Ośrodek Medycyny Pracy o rozpoznaniu u A. S. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka po stronie prawej - ze względu na potwierdzenie w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy charakteryzującej się wykonywaniem ruchów monotypowych, dał podstawę do wydania decyzji o stwierdzeniu u A. S. choroby zawodowej. Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał zatem związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaną chorobą a warunkami pracy.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji pracodawca – A S.A. z siedzibą w K zarzucił naruszenie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wyłącznie materiału dowodowego wskazującego stan faktyczny przedstawiony przez pracownika, bez uwzględnienia argumentacji i twierdzeń pracodawcy o warunkach wykonywania pracy i warunkach narażenia pracownika. Ponadto odwołujący się zarzucił naruszenie art. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a to argumentów i twierdzeń pracodawcy o warunkach pracy i warunkach narażenia pracownika, zawartych w piśmie pracodawcy z dnia 28.10.2014 r. mających istotne znaczenie dla prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i jej wyjaśnienia.

Decyzją z dnia 31 marca 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz.1263 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] 2015 r., znak: [...]. Organ II instancji zaznaczył, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie powinna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie - o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania - wydane na podstawie wyników badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organ odwoławczy stwierdził, że bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 Kpa. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Organ II instancji wskazał, że rozstrzygając o stwierdzeniu u A. S. choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do aktualnie obowiązującego rozporządzenia, wziął pod uwagę uzasadnienie orzeczenia lekarskiego jednostki właściwej w tych sprawach, która w sposób szczegółowy i jednoznaczny wyjaśniła treść dokonanego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego, zarzuty przedstawione w odwołaniu firmy A S.A. nie wnoszą do postępowania żadnych nowych informacji, które mogłyby wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organ ten zaznaczył, że - jak wykazała ocena narażenia zawodowego – A. S. w okresie swojej pracy wykonywała pracę wymagającą długotrwałej powtarzalności i długotrwałego przeciążenia w zakresie stawów nadgarstkowych. Nadto organu II instancji podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a orzeczenie lekarskie w sposób jasny, jednoznaczny i spójny uzasadnia treść dokonanego rozpoznania, co powoduje brak podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

W skardze na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego pracodawca - A S.A. z siedzibą w K wniósł o zmianę decyzji w całości i orzeczenie, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. S. lub o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), poprzez nieuprawnione przyjęcie, że pomiędzy zachorowaniem A. S. na przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a sposobem wykonywania pracy u skarżącego pracodawcy (narażeniem zawodowym) istnieje związek przyczynowy bezsporny ewentualnie oparty na wysokim prawdopodobieństwie. Zdaniem strony skarżącej, doszło również do naruszenia art. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a to argumentów i twierdzeń pracodawcy o warunkach pracy i warunkach narażenia pracownika, zawartych w piśmie pracodawcy z dnia 28.10.2014 r., mających istotne znaczenie dla prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i jej wyjaśnienia. W skardze podniesiono, że przedstawione przez A. S. informacje o powtarzalności wykonywanych na maszynach czynności są nieprawdziwe, albowiem czasami wielokrotnie przewyższają rzeczywistą ilość powtarzalnych czynności wykonywanych na maszynie w czasie dnia pracy. Skarżąca Spółka stwierdziła, że dane te mogły być łatwo zweryfikowane i poddane kontroli przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego, ponieważ u skarżącego pracodawcy nadal pracuje kilku pracowników, którzy w tym samym czasie co A. S. wykonywali takie same prace na maszynach papierosowych i filtrowych i podają zupełnie inne wartości co do częstotliwości i powtarzalności wykonywanych czynności. Skarżąca Spółka podniosła, że w związku z brakami w zakresie ustaleń rzeczywistego poziomu narażenia zawodowego A. S. przy pracy na maszynach papierosowych i maszynach filtrowych, we własnym zakresie zleciła sporządzenie opinii w zakresie "Ergonomicznej Oceny Stanowiska Produkcyjnego dla Przedsiębiorstwa A S.A., [...], K". Okoliczności tych nie badał organ I instancji przed wydaniem decyzji, a w ocenie strony skarżącej, w kompetencjach organu mieścił się taki obowiązek, aby nie doszło do nadużycia stwierdzenia choroby zawodowej w sytuacji, gdy schorzenie stwierdzone u pracownika nie pozostaje w związku przyczynowym bezspornym ewentualnie opartym na wysokim prawdopodobieństwie z wykonywaną pracą, a w szczególności z poziomem narażenia zawodowego, pomimo iż schorzenie to znajduje się w wykazie chorób zawodowych. W ocenie skarżącej Spółki, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, a nienależyte wyjaśnienie przez organ I instancji poziomu rzeczywistego narażenia zawodowego A. S. przy pracy na maszynach produkcyjnych stwarza ryzyko stwierdzenia u tego pracownika choroby zawodowej z naruszeniem § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem strony skarżącej, nie zachodzi związek przyczynowy bezsporny ewentualnie oparty na wysokim prawdopodobieństwie pomiędzy stwierdzonym u A. S. schorzeniem, opisanym w zaskarżonej decyzji, a sposobem wykonywania pracy przez pracownika na maszynach produkcyjnych, albowiem mimo stwierdzonej powtarzalności ruchów, ich seryjności i obciążenia pracą nadgarstka prawej ręki praca na stanowiskach A. S. była dobrze zorganizowana, co minimalizowało narażenie pracownika na powstanie choroby zawodowej do tego stopnia, iż ryzyko to prawie nie istniało. Strona skarżąca stwierdziła, że na podstawie przeprowadzonej Ergonomicznej Oceny Pracy Stanowiska Produkcyjnego Operator - Produkcja Filtrów można wnioskować, iż praca wykonywana przez operatora na wymienionym stanowisku jest pracą lekką, a czynność wykonywana najczęściej - pobranie manualne filtrów w celu sprawdzenia jakości (co 6 minut) - nie stwarza zagrożenia dla zdrowia pracowników. Ponadto szczegółowa analiza audytowanego stanowiska pracy wykazała, że to stanowisko pracy jest przestronne i dobrze zorganizowane. Rozplanowanie stanowiska pracy nie utrudnia bowiem utrzymania prawidłowej pozycji ciała. Różnorodność wykonywanych zadań w pozycji stojącej zapobiega powstawaniu obciążeń statycznych. Z powodu dość częstego zawieszania się maszyn i konieczności ich odblokowywania występuje presja czasu u pracownika. Podczas wykonywanych prac występuje wiele czynności manualnych, które mogą powodować przeciążenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego. Skarżąca Spółka wskazała, że we wnioskach i zakończeniu zawarta została wyraźna ocena, że audytowane stanowisko jest dobrze zorganizowane i charakteryzuje się wysokim poziomem zastosowanych rozwiązań. Audyt nie wykazał niezgodności, które mogłyby zagrażać zdrowiu pracowników pracujących na badanym obszarze, co potwierdziła analiza zarówno przy użyciu listy eksperckiej jak i metody REBA.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej - Ośrodka Medycyny Pracy, właściwej do rozpoznania choroby zawodowej, a także udokumentowanego przebiegu zatrudnienia A. S., z uwzględnieniem wykonywanych w czasie tego zatrudnienia czynności zawodowych. Organ odwoławczy zaznaczył, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania choroba zawodowa musi być wywołana sposobem wykonywania pracy, zatem z tego punktu widzenia istotnym jest ustalenie, jakie czynności w okresie pracy zawodowej wykonywała pracownica strony skarżącej i czy te czynności oraz sposób ich wykonywania dają podstawę dla uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzanym schorzeniem a sposobem wykonywania pracy. W toku postępowania została dokonana analiza przebiegu pracy uwzględniająca rodzaj wykonywanych czynności zawodowych, w której oceniano ich monotypowość. Zdaniem organu II instancji, przeprowadzona kompleksowa ocena wykonywanych czynności zawodowych potwierdziła, że pracownik w trakcie tych czynności wykonywał seryjne ruchu zginania i prostowania nadgarstków powtarzane wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, które spełniały kryteria ruchów monotypowych. Zarówno zatem jednostka orzecznicza dokonująca oceny narażenia zawodowego, stosownie do § 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak i organy administracyjne, zgodnie stwierdziły, że wykonywane przez pracownika czynności na stanowiskach pracy obciążały kończyny górne, w tym stawy nadgarstkowe - co jest równoznaczne z monotypią ruchów w zakresie stawów nadgarstkowych. Zdaniem organu II instancji, ocena narażenia zawodowego, jak również konsultacja przedstawianej przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego dokumentacji w zakresie wykonywanych czynności oraz wnioski z tej konsultacji wypływające, które organ wydający decyzję brał pod uwagę, świadczą o wnikliwym i wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i rzetelnym jego rozpatrzeniu. Organ II instancji podkreślił przy tym, że pismo strony skarżącej z dnia 28.10.2014 r. organ I instancji rozpatrzył i poddał konsultacji w Ośrodku Medycyny Pracy (pismo z dnia 03.11.2014 r. [...]) w celu weryfikacji informacji, na podstawie których wydano orzeczenie lekarskie. Jak bowiem wynikało z treści pisma pracodawcy, przedstawił on uwagi co do zakresu obowiązków i sposobu wykonywania pracy oraz rodzaju wykonywanych czynności na stanowiskach pracy, które zostały opisane w pismach Pracowni Higieny Pracy i Szkodliwości Zawodowych OMP z dnia 18, 26 i 30 czerwca 2014 r. Organ II instancji wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że Ośrodek Medycyny Pracy opierając się na ocenie narażenia, sporządzonej przez Pracownię Higieny Pracy i Szkodliwości Zawodowych OMP (pisma z dat 26.11.2014 r. i 03.12.2014 r.), z uwzględnieniem pisma strony skarżącej z dnia 28.10.2014 r., poinformował w dniu 23.12.2014 r. (pismo znak: [...]), że w jego ocenie warunki pracy pozwalają na uznanie z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzanymi schorzeniami a sposobem wykonywania pracy i tym samym jednostka orzecznicza podtrzymała swoje orzeczenie lekarskie o stwierdzeniu u A. S. choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy zaznaczył, że sama strona skarżąca uczestniczyła w ustaleniu warunków wykonywania pracy przez A. S., podając charakterystykę stanowiska pracy (pismo z dnia 09.05.2014 r.). Nie jest zatem prawdą, że organ I instancji nie badał przed wydaniem decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej u A. S. okoliczności związanych z narażeniem zawodowym w miejscu pracy. Według tego organu, w świetle zebranego materiału dowodowego uzasadnionym jest przyjęcie, że pomiędzy zachorowaniem A. S. a sposobem wykonywania pracy u strony skarżącej istnieje związek przyczynowy w stopniu wysokiego prawdopodobieństwa, a tym samym organy administracyjne nie naruszyły przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem organu II instancji, przeprowadzona u strony skarżącej Ergonomiczna Ocena Pracy Stanowiska Produkcyjnego Operator - Produkcja Filtrów nie może być traktowana jako kontrargument dla oceny związku przyczynowo-skutkowego dokonanej przez jednostkę orzeczniczą na podstawie charakterystyki stanowiska pracy, sporządzonej także przez samą stronę skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, skarga pracodawcy – firmy A S.A. w K jest nieuzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502) Kodeks pracy (K.p.) oraz wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia stanowiącym wykaz chorób zawodowych określające - oprócz wykazu chorób zawodowych - okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, a także wskazujące instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła stosowne zawiadomienie oraz termin, w którym ma ono być przesłane. W szczególności art. 235¹ K.p. stanowi:

"Art. 2351. Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Sąd zwraca uwagę na to, że wymienione wyżej przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych są aktami prawnymi bezwzględnie obowiązującymi i brak jest podstaw do stosowania jakichkolwiek odstępstw od wyrażanych w nich zasad.

Jest niewątpliwym, że A. S. od 01.10.1986 r. do nadal zatrudniona jest w firmie A S.A. w K na stanowiskach pracy takich jak: robotnik pomocniczy (wyrób papierosów w okresie od 01.10.1986 r. do 31.01.1987 r.), maszynista maszyn i urządzeń tytoniowych (wyrób papierosów w okresie od 01.02.1987 r. do 15.05.1991 r. i od 27.04.1992 r. do 31.08.1999 r.) oraz operator (produkcja filtrów w okresie od 01.09.1999 r. do nadal).

Nie ma racji, zdaniem Sądu, strona skarżąca zarzucając, że organy administracyjnie błędnie ustaliły wysokie prawdopodobieństwo sposobu wykonywania pracy przez A. S. na powstanie u niej choroby - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod nazwą zespół cieśni w obrębie nadgarstka – wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Należy bowiem zauważyć, że nie tylko twierdzenia samej zainteresowanej A. S. miały znaczenie dla zakwalifikowania występującej u niej choroby jako choroby zawodowej, ale cały zebrany materiał dowodowy. W szczególności należy zwrócić uwagę na znajdującą się na str. 23-24 akt adm. "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" sporządzoną po przeprowadzeniu postępowania w dniach 3 i 31 października 2014 r., a więc także po piśmie strony skarżącej z dnia 28 października 2014 r., albowiem w jej sporządzeniu wziął udział starszy inżynier ds. BHP strony skarżącej. Już tylko ta okoliczność jednoznacznie wskazuje na dokonanie ustaleń przez organy nie tylko na podstawie stanu faktycznego przedstawionego przez pracownika, czy bez uwzględnienia argumentacji i twierdzeń pracodawcy o warunkach wykonywania pracy – jak zarzuca to strona skarżąca. Sąd zwraca uwagę także na to, że sama strona skarżąca nie wykluczyła wykonywania przez A. S. seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka powtarzanych wielokrotnie w krótkich odstępach czasowych, które spełniają kryteria ruchów monotypowych, ale we wszystkich swoich pismach, zwłaszcza z dnia 28 października 2014 r., odwołaniu i skardze podała jedynie mniejszą częstotliwość wykonywania takich ruchów przez A. S., jednocześnie nie wskazując źródła takich twierdzeń lub powołując się ogólnikowo na wypowiedzi nie skonkretyzowanych bliżej "innych pracowników".

Nie ma racji, zdaniem Sądu, strona skarżąca zarzucając organom administracyjnym naruszenie § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), poprzez nieuprawnione przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem A. S. na zespół cieśni w obrębie nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy u skarżącego pracodawcy (narażeniem zawodowym), albowiem ustalenie tego związku przyczynowego zostało oparte o ostateczne orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza. Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia:

"§ 6. 1. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego."

Skoro więc ujawniona dokumentacja przebiegu zatrudnienia A. S. oraz ocena narażenia zawodowego (wraz z załącznikiem stanowiącym pismo pracodawcy z dnia 28 października 2014 r.) wskazują na wykonywanie przez A. S. czynności powtarzalnych z częstotliwością narzuconą przez automatykę procesu produkcyjnego charakteryzujących się wykonywaniem seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka powtarzalnych wielokrotnie czyli wykonywaniem ruchów monotypowych nadgarstków, to tym samym przesądza to stwierdzenie, że pracownica ta z uwagi na sposób wykonywania pracy pracowała w warunkach narażenia zawodowego.

Sąd zwraca uwagę na to, że treść przytoczonego wyżej § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oznacza, że uprawniony lekarz orzecznik stwierdza wystąpienie lub brak u osoby badanej schorzenia opisanego w wykazie chorób zawodowych mając na względzie wykonywanie pracy przez osobę badaną w konkretnym narażeniu zawodowym, przy czym wiedza lekarzy o pracy osoby badanej w konkretnym narażeniu zawodowym ma służyć medycznemu rozpoznaniu choroby i ustaleniu związku ujawnionego klinicznego obrazu choroby z wykonywaną pracą w warunkach narażenia zawodowego. Tym samym – zdaniem Sądu – konkretne schorzenie i jego związek z narażeniem na konkretne czynniki szkodliwe występujące w miejscu pracy w sensie medycznym ustala lekarz orzecznik.

Sąd ponownie zauważa, że sama strona skarżąca w treści skargi przyznała, że A. S. wykonywała pracę na maszynach produkcyjnych, gdzie stwierdzono "powtarzalność ruchów, ich seryjność i obciążenia pracą nadgarstka prawej ręki", jednocześnie zaznaczając, że ryzyko narażenia pracownika na powstanie choroby zawodowej "prawie nie istniało" lub zostało zminimalizowane dobrą organizacją pracy. Sąd zwraca jednak uwagę na to, że ustawodawca nie stopniuje "narażenia zawodowego", to znaczy, że prawnie irrelewantnym jest okoliczność pracy w warunkach niewielkiego, małego czy dużego narażenia zawodowego. Z tego względu podnoszenie okoliczności, jakoby narażenie zawodowe, w jakim pracowała skarżąca, było niewielkie nie wyklucza zaistnienia przesłanki wykonywania pracy w warunkach narażenia zawodowego.

Zdaniem Sądu, całkowicie gołosłownym jest zarzut strony skarżącej o naruszeniu przez organy administracyjne art. 75 § 1 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Strona skarżąca nie wskazała, o jaki materiał dowodowy miałoby chodzić. Co prawda strona skarżąca stwierdziła, że na jej zlecenie została przeprowadzona Ergonomiczna Ocena Pracy Stanowiska Produkcyjnego Operator - Produkcja Filtrów, jednak o przeprowadzenie dowodu z takiej oceny nie wnioskowała, a nawet oceny tej nie dołączyła. Nie wiadomo więc jakiego okresu ocena ma dotyczyć i jakie okoliczności miałaby udowodnić, tym bardziej, że sama strona skarżąca podaje, że z oceny tej ma wynikać, iż "z powodu dość częstego zawieszania się maszyn i konieczności ich odblokowywania występuje presja czasu u pracownika" oraz, że "podczas wykonywanych prac występuje wiele czynności manualnych, które mogą powodować przeciążenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego".

Słusznie, zdaniem Sądu, organy administracyjne nie wzięły pod uwagę twierdzeń strony skarżącej, jakoby choroba stwierdzona u A. S. nie wystąpiła u innych pracowników strony skarżącej wykonujących prace na takich samych stanowiskach, albowiem o powstaniu konkretnej choroby (w tym mogącej być uznaną za zawodową) współdecydują różne okoliczności, także cechy osobnicze pracownika, uwarunkowania genetyczne, indywidualne skłonności itp. Nie mają one jednak żadnego znaczenia w uznaniu powstałej u pracownika choroby za zawodową, o którym to uznaniu decyduje – zgodnie z art. 235¹ K.p. – istnienie w środowisku pracy narażenia zawodowego (działanie czynników szkodliwych dla zdrowia albo sposób wykonywania pracy) oraz figurowanie choroby w wykazie chorób zawodowych.

Sąd podkreśla, że to na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia pracownikowi właściwych warunków pracy, warunków nie zagrażających jego zdrowiu i życiu i to na pracodawcach ciąży obowiązek poddawania pracowników stałym, systematycznym badaniom okresowym z dokumentowaniem wyników badań. Taki obowiązek szczególnie obciąża pracodawców zatrudniających pracowników w warunkach mogących szkodzić ich zdrowiu. Należy zwrócić uwagę na treść art. 236 K.p., który stanowi:

"Art. 236. Pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze."

Z przytoczonego wyżej unormowania ustawowego w art. 236 K.p. wynika – zdaniem Sądu - prawne domniemanie istnienia związku przyczynowego między pracą w warunkach mogących wywołać konkretną chorobę a jej stwierdzeniem u pracownika. Oznacza to, że w związku ze stwierdzeniem narażenia zawodowego, o którym mowa w art. 235¹ K.p. i jednocześnie stwierdzeniem wystąpienia u skarżącej choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych zachodzi prawne domniemanie istnienia związku przyczynowo skutkowego ujawnionych warunków pracy ze stwierdzoną chorobą. Domniemanie to może być jednoznacznie wykluczone tylko konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem.

Sąd zaznacza, że pojęcie choroby zawodowej - pomimo rozpoznawania jej w sensie medycznym przez uprawnionych lekarzy orzeczników – jest pojęciem prawnym i w związku z tym stwierdzenie konkretnej choroby zawodowej u konkretnego pracownika leży w gestii organów administracyjnych – państwowych powiatowych i wojewódzkich inspektorów sanitarnych. Świadczy o tym wprost treść § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, który stanowi:

"§ 8. 1. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika."

Przytoczone powyżej unormowanie w § 8 rozporządzenia rozdziela więc kompetencje lekarzy orzeczników od kompetencji organów administracyjnych. Z powyższego przepisu – zdaniem Sądu - wynika, że lekarze orzecznicy orzekający o rozpoznaniu u skarżącej schorzenia opisanego w wykazie chorób zawodowych (w poz. 20/1 wykazu) mogą – z uwagi na obraz kliniczny choroby – wykluczyć związek tej choroby z warunkami pracy wskazując na inną niż zawodowa etiologię schorzenia, przy czym wykluczenie tego związku powinno być jednoznaczne, a nie oparte jedynie na przypuszczeniu.

Z kolei – zdaniem Sądu - organy administracyjne, które mają pełne rozeznanie co do występującego lub nie narażenia zawodowego i co do okresu, w jakim narażenie wystąpiło, mając na względzie kliniczne rozpoznanie choroby przez lekarzy orzeczników, są wyłącznie władne do stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u konkretnego pracownika. Tak więc organy administracyjne, mając na względzie rozpoznanie u skarżącej przez właściwe medyczne organy orzecznicze choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych i brak wykluczenia przez lekarzy orzeczników (z uwagi na obraz kliniczny choroby) jej związku z warunkami pracy skarżącej, mogą samodzielnie dokonać ustalenia, że udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie ujętym w wykazie i tym samym stwierdzić wystąpienie konkretnej choroby zawodowej. Świadczy o tym wprost – zdaniem Sądu – przytoczona wyżej treść § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych. Jednocześnie organy administracyjne mogą sformułować do lekarzy orzeczników zapytanie w rodzaju, czy mając na względzie okoliczność, że została stwierdzona u osoby badanej choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, można – mając na względzie obraz kliniczny choroby – wykluczyć związek stwierdzonej choroby z ujawnionym działaniem konkretnych czynników szkodliwych, a jeśli tak, to z jakiego powodu. Brak takiego pytania w niniejszej sprawie jest – zdaniem Sądu – w pełni uzasadniony stwierdzonym istnieniem czynników szkodliwych na stanowiskach pracy A. S., a konkretnie wykonywaniem czynności powtarzalnych z częstotliwością narzuconą przez automatykę procesu produkcyjnego charakteryzujących się wykonywaniem seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstka powtarzalnych wielokrotnie, a więc wykonywaniem pracy na maszynach produkcyjnych, gdzie stwierdzono "powtarzalności ruchów, ich seryjności i obciążenia pracą nadgarstka prawej ręki", co z kolei potwierdziła strona skarżąca w swych pismach

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa, a zatem Sąd - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w wyroku.