Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 180/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12a  ust. 1 i 3,  art. 22 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2022 r, nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., po rozpatrzeniu odwołania M. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą M.-T., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...] sierpnia 2022 r., znak [...], nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł, z tytułu nieprzedstawienia środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, 4 marca 2022 r., strona jako przewoźnik towaru, przesłała w trybie art. 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104; dalej jako: ustawa SENT) zgłoszenie transportu zarejestrowane w rejestrze pod numerem [...] Powyższe zgłoszenie o godzinie 12:34 posiadało status "kompletne" i zawierało wezwanie do przedstawienia Naczelnikowi Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli. Powyższe wezwanie nie zostało jednak przez przewoźnika zrealizowane.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, w toku, którego pismami z 9 maja 2022 r. i 9 sierpnia 2022 r. strona wystąpiła o nienakładanie kary pieniężnej wskazując w szczególności na brak doświadczenia w branży transportowej oraz dolegliwość takiej kary, Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu nieprzedstawienia środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi wadliwość powyższego rozstrzygnięcia z uwagi na:

1. naruszenie art. 12a ust. 3 ustawy SENT, poprzez zobowiązanie przewoźnika do przedstawienia środka transportu w innym miejscu niż wskazane w przepisach ustawy SENT;

2. błędną wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 3 ustawy SENT, poprzez:

a) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,

b) pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nieuszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku od towarów i usług;

3. błędną wykładnię art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;

4. naruszenie art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie kary za czyn nieistotny z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowo — prawnego należności podatkowych, co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności wyrażoną również w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej z orzecznictwa TSUE, zgodnie z którą, spośród możliwych do zastosowania środków działania przez administrację podatkową należy dokonywać wyboru tych, które są skuteczne, a zarazem najmniej uciążliwe dla podatników, a w każdym razie są uciążliwe nie bardziej niż jest to niezbędne do osiągnięcia wskazanych celów, do których środki te zmierzają.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. rozpatrując powyższe stanowisko wyjaśnił, iż odwołująca była przewoźnikiem tzw. towarów wrażliwych, które podlegają monitorowaniu na podstawie przepisów ustawy SENT i mimo skierowania do przewoźnika wezwania do przedstawienia środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli takie wezwanie nie zostało wykonane.

Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Nie ma znaczenia dla nałożenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzone ich naruszenie. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym, decyzją właściwego organu, są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu, a ich nałożenie jest obligatoryjne.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zobowiązania przewoźnika do przedstawienia środka transportu w innym miejscu niż wskazane w przepisach ustawy SENT, co miałoby dawać podstawy do niezastosowania się do wezwania, organ wyjaśnił, iż ustawodawca nałożył na przewoźnika obowiązek przedstawienia środka transportu w dwóch miejscach, tj.: w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju. W przedmiotowej sprawie miejsce kontroli zostało wskazane przewoźnikowi jako parking buforowy w S. przy ul. [...], oznaczony stosownymi danymi geolokalizyjnymi.

Organ nadmienił, iż w toku postępowania przed organem pierwszej instancji odwołująca nie podnosiła tego argumentu, a przywołała go dopiero przy odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego wskazuje to, iż nie była to przesłanka, którą kierował się przewoźnik w czasie, gdy otrzymał wezwanie i go nie wykonał. Jeśli wezwany podmiot uznawał, że kontrolna została wyznaczona w "niewłaściwym" miejscu to reakcją nie powinno być całkowite zignorowanie wezwania, ale powinien się on skontaktować się z funkcjonariuszami organu pod wskazanymi w wezwaniu numerami telefonów w celu ustalenia szczegółów przeprowadzenia kontroli: ustalenia innego miejsca bądź poinformowania, że środek transportu jest gotowy do kontroli pod adresem wskazanym w odwołaniu.

Po ustaleniu trasy przejazdu pojazdu, który miał być przedmiotem kontroli, organ odwoławczy ustalił, że najbliżej zlokalizowanymi od miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju (i jednocześnie w województwie zachodniopomorskim) były odziały celne w S. (Oddział Celny w S., [...] oraz Oddział Celny [...]" w S., ul. [...]).

Wyjaśniono, że w budynku przy ulicy [...] mieści się Oddział Celny w S., jak również komórki organizacyjne Izby Administracji Skarbowej w S. oraz [...] Urzędu Skarbowego w S.. W pobliżu tego budynku nie ma jednak miejsca, w którym możliwe byłoby przeprowadzenie kontroli (znajduje się tam parking dla samochodów osobowych). Samo poruszanie się tak dużego zespołu pojazdów, szczególnie w dni powszednie w godzinach pracy, mogłoby stanowić zagrożenie dla pozostawionych tam pojazdów, jak i ludzi, gdyby się tamtędy poruszali. Jeżeli chodzi zaś o drugi oddział celny, to znajduje się on na terenie portu, po którym poruszanie się podlega pewnym ograniczeniom i utrudnieniom.

Z tych względów, kierowanie się przez organ pierwszej instancji racjonalnymi i w istocie rzeczy słusznymi przesłankami, których wynikiem było nieznaczne skorygowanie miejsca kontroli określonego w wezwaniu względem siedzib oddziałów celnych nie dawało przewoźnikowi podstawy do niewykonania wezwania. Stawienie się do kontroli w miejscu wyznaczonym w wezwaniu, odległym o około 2-3 km od siedzib oddziałów celnych, przy uwzględnieniu tego, że same przewozy wykonywane są na trasach o długości setek czy tysięcy kilometrów, nie powinno stanowić dla profesjonalnego przewoźnika utrudnienia czy przeszkody nie do pokonania. Dodatkowo kontakt telefoniczny pod numerami wskazanymi w wezwaniu mógł doprowadzić do tego, że możliwe było ustalenie innego, bardziej dogodnego miejsca przeprowadzenia kontroli. Z rozwiązania tego korzystają inni przewoźnicy (co jest znane Dyrektorowi IAS w S., jako organowi odwoławczemu, z urzędu) i w takich sytuacjach kontrole odbywają się nawet w pobliżu granicy, bezpośrednio przed wyjazdem środka transportu wraz z towarem poza terytorium kraju.

W swojej decyzji organ dokonał też oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, którymi są ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Obszernie przedstawiono orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie rozumienia powyższych pojęć. W tym zakresie uznano, że wskazane przez odwołującą okoliczności w szczególności dotyczące braku wskazania przez podmiot, dla którego świadczyła usługi, iż oprócz zgłoszenia przewozu do rejestru SENT odwołująca winna zastosować się do wezwania do kontroli, czy też wskazywany w jej wniosku krótki czas prowadzenia działalności gospodarczej, nie uzasadniają odstąpienia od nałożenia kary. Organ dostrzegł ponadto, iż nieprzedstawienie środka transportu do kontroli nie było jedynym przypadkiem niezastosowania się przez stronę do wezwania, albowiem powyższe uchybienie miało miejsce także w przypadku zgłoszenia przewozu [...] Co więcej, dla rozpatrywanego aktualnie zgłoszenia przewozu o numerze [...] z rejestru SENT GEO wynika, iż nie były przesyłane dane geolokalizacyjne. Jest to naruszenie, za które ustawa SENT (art. 22 ust. 2a w związku z art. 10 ust. 1) również przewiduje karę pieniężną. Jej wysokość wynosi 10.000 zł. Za to naruszenie organ nie nałożył jednak na odwołującą kary w związku z popełnieniem w trakcie jednego przewozu dwóch naruszeń.

Organ przeanalizował także sytuację finansową odwołującej. Wskazał w szczególności, iż aktualna i zmienna sytuacja finansowa nie może być przyczyną odstąpienia od nałożenia kary. W takich przypadkach kara nie spełniałaby swojej dyscyplinującej i prewencyjnej roli. Zdaniem organu odstąpienie od nałożenia kary nie leży też w interesie publicznym, gdyż w interesie publicznym, co do zasady jest, aby uprawnione organy stosowały ustawę SENT, przy uwzględnieniu jej prewencyjnego celu. Oznacza to, że nakładane kary pieniężne mają zapobiegać popełnianiu w przyszłości, przez podmioty uczestniczące w obrocie towarami wrażliwymi, takich samych, bądź podobnych naruszeń. Organ wyjaśnił ponadto, że niewykonanie wezwania i nieprzedstawienie przez przewoźnika środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli jest naruszeniem, które należy zakwalifikować jako poważne. Jest to sytuacja, której nie można zaliczyć do uchybień formalnych o nieistotnym znaczeniu, gdyż unikanie/niestawienie się do kontroli może potencjalnie stanowić zagrożenie interesów Skarbu Państwa oraz ogółu obywateli RP. Nie leży w interesie publicznym odstąpienie od nałożenia na kary pieniężnej za popełnienie takiego poważnego naruszenia. Uznano zatem, iż nałożenie kary pieniężnej, w stwierdzonym stanie faktycznym, jest zasadne i konieczne. Jej nałożenie powinno mieć charakter prewencyjny i dyscyplinujący, aby w przyszłości odwołująca wykonywała swoje obowiązki w prawidłowy sposób.

Pismem z 12 stycznia 2023 r. przewoźnik wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

(a) naruszenie przepisów art. 12a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (zwanej dalej ustawą SENT) poprzez zobowiązanie przewoźnika do przedstawienia środka transportu w innym miejscu, niż wskazanym w przepisach wskazanej ustawy,

(b) błędną wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 3 ustawy SENT poprzez:

- pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" zasad: proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

- pominięcie w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nieuszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku od towarów i usług;

(c) błędną wykładnię art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów ustawy SENT, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej, której wysokość jest niewspółmierna do naruszeń skarżącej, podczas gdy nie doszło do żadnych uszczupleń należności publicznoprawnych;

(d) naruszenie art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.; dalej "Prawo przedsiębiorców") poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nałożenie kary za czyn nieistotny z punktu widzenia bezpieczeństwa podatkowo — prawnego należności podatkowych, co stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności wyrażoną również w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikającej z orzecznictwa TSUE, zgodnie z którą, spośród możliwych do zastosowania środków działania przez administrację podatkową należy dokonywać wyboru tych, które są skuteczne, a zarazem najmniej uciążliwe dla podatników, a w każdym razie są uciążliwe nie bardziej niż jest to niezbędne do osiągnięcia wskazanych celów, do których środki te zmierzają.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu opisanego wyżej stanowiska wskazano, że wprawdzie przewoźnik został wezwany do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT w celu przeprowadzenia kontroli na parking buforowy położny przy w S. ul. [...] nie było to jednak ani miejsce docelowe transportu, ani tym bardziej adres oddziału celnego, ten bowiem znajduje się ok. 2 km od parkingu publicznego wyznaczonego przez organ. Zdaniem skarżącej, skoro organ wyznaczył miejsce przeprowadzenia kontroli wbrew postanowieniom określonym w art. 12a ust. 3 ustawy SENT, tj. nakazał przewoźnikowi działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, przewoźnik nie miał obowiązku stosowania się do tych poleceń. Nadto organ administracji nie może stosować regulacji penalnych za niewykonanie polecenia organu, które samo w sobie było pozbawione legalności. W związku z powyższym uznać należy, że nałożenie kary na przewoźnika nie było w tym konkretnym przypadku możliwe w związku z istotnym naruszeniem przez organ art. 120 Ordynacji Podatkowej. Powyższe stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, która powinna skutkować uchyleniem skarżonej decyzji.

Skarżąca wskazała także, iż skoro przewóz drogowy obejmował ładunek w postaci makulatury, w ilości około 22.000 kg, tj. ładunek o "skrajnie niskiej wartości", nie stanowiący przedmiotu naruszeń "vatowskich", a nadto sprawa dotyczy przewoźnika w niekorzystnej sytuacji finansowej, organ miał niemal nieograniczone uprawnienia do skorzystania z przepisów egzoneracyjnych. Nie można bowiem tracić z pola widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu ustawy SENT. Celem tym była ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT.

W ocenie skarżącej, mimo nieprzedstawienia przez przewoźnika ładunku do kontroli wg wezwania zawartego w treści formularza SENT, nie stanowiło dla organu jakiejkolwiek przeszkody w ustaleniu, jaki był przebieg transportu i czy ładunek opuścił terytorium RP. Organ dysponuje pełnym materiałem dowodowym potwierdzającym fakt, iż ładunek wjechał do Polski i z niej wyjechał z ładunkiem makulatury zgodnie ze zgłoszeniem SENT. Zatem w sprawie nie istnieje nawet cień jakichkolwiek wątpliwości sugerujący, że w trakcie przewozu doszło do jakichkolwiek nielegalnych działań związanych z ładunkiem, bądź istniało jakiekolwiek realne ryzyko, że takie działania będą mogły zostać podjęte. Nałożenie kary na przewoźnika w takim przypadku było oparte wyłącznie na jedynym celu w postaci zaspokojenia interesu Skarbu Państwa.

Opisano też okoliczności dotyczące nieprzesyłania przez wskazany w zgłoszeniu do rejestru lokalizator danych do systemu PUESC wskazując, iż powyższe było wynikiem dostarczenia przez przedsiębiorstwo zapewniające usługi lokalizacyjne systemu lokalizacji skonfigurowanego wyłącznie pod usługę E-TOLL.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą na przewoźnika karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

Stosownie do art. 12a ust. 1 i ust. 3 ustawy SENT:

1. Jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze.

3. W przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.

Natomiast w myśl art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.

W sprawie jest bezspornym, iż skarżąca jako przewoźnik dokonała w ramach systemu SENT zgłoszenia przewozu odpadów, czego następstwem było skierowanie do niej przez organ celno-skarbowy wezwania do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli. Jako miejsce kontroli organ wskazał S., ul. [...] parking buforowy [...]. Bezspornie objęty zgłoszeniem transport miał miejsce, co organ ustalił na podstawie obrazu z kamer ANPRS i co jest też potwierdzane przez skarżącą, jednakże nie doszło przewodzenia do kontroli w miejscu wyznaczonym, albowiem transport nie został tam przedstawiony do wyznaczonej kontroli.

W powyższym zakresie skarżąca wskazywała na etapie postępowania przed organem I instancji, iż jest młodym przedsiębiorcą i jako niedoświadczona w branży zaufała firmie, dla której wykonuje usługi transportowe, ta zaś nie poinformowała jej o kontroli. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego skarżąca podnosiła zarzut co do niezgodnego z prawem wskazania przez organ miejsca kontroli, skutkiem czego niedopuszczalnym miało być nałożenie na przewoźnika kary za niestawienie się w tak wyznaczonym miejscu do kontroli.

W tym miejscu należy zauważyć, iż w myśl zacytowanego powyżej art. 12a ust. 3 ustawy SENT, przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, do kontroli w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu.

Oczywistym jest, że kontrola wielotonowego zestawu transportowego co do zasady nie następuje w oddziale celnym urzędu celno – skarbowego rozumianym jako budynek, w którym funkcjonuje organ celno-skarbowy. Pojęcie "odział urzędu skarbowego" winno być rozpatrywane w kategoriach jego siedziby czy zasięgu terytorialnego działania.

Jak wynika z Załącznika Nr 3 do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych oraz siedziby dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 361) siedzibą Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego jest S., a zasięgiem jego działania jest województwo zachodniopomorskie oraz morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne, morskie porty i przystanie od południka 16°42'00" długości geograficznej wschodniej do zachodniej granicy państwa.

W ocenie Sądu nie może też ulegać wątpliwości, że zaplanowana kontrola powinna następować w miejscu zapewniającym realną możliwość zaparkowania pojazdu ciężarowego oraz przeprowadzenia kontroli w sposób bezpieczny dla kierowcy, funkcjonariuszy Urzędu jak i innych użytkowników dróg a rolą organu celno-skarbowego wzywającego przewoźnika do kontroli jest wskazanie odpowiedniego miejsca takiej kontroli.

Wskazany przez organ "parking buforowy", położny jest, jak wyjaśnił organ, ok. 2 km od budynku Urzędu, na ogólnodostępnym terenie (poza obszarami portowymi o ograniczonym dostępie znajdującymi się sąsiedztwie), jawi się jako racjonalnie oznaczone miejsce kontroli "w oddziale urzędu celno-skarbowego". Nie można bowiem pomijać w tym zakresie obiektywnych ograniczeń dotyczących parkowania pojazdów ciężarowych oraz powszechnie znanych problemów z miejscami postojowym w centrach dużych miast, co jest szczególnie dolegliwe dla pojazdów ciężarowych wykonujących transport drogowy. Takie miejsce kontroli zapewniało też bezpieczne warunki, ograniczało uciążliwości związane z legalnym zaparkowaniem pojazdu ciężarowego.

Tym samym ów "parking buforowy" jako znajdujący się w niewielkiej odległości od budynku Urzędu (przy ul. [...]) oraz funkcjonującego na terenie portowym Oddziału Celnego [...]" w S., (ul. [...] a nadto zlokalizowany w miejscowości będącej siedzibą jednostki kontrolującej (tj. w S.), jawi się jako dopuszczalne miejsce, w którym organ mógł wyznaczyć kontrolę. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze nie sposób przyjmować, iż kontrola może następować jedynie pod "adresem oddziału celnego". Brak jest bowiem podstaw do utożsamiania pojęcia "oddziału celnego urzędu celno-skarbowego" z jego budynkiem czy też adresem, pod którym jest on posadowiony. Przy czym - jak trafnie wskazał organ - jeśli u zobowiązanego podmiotu wyznaczone miejsce wzbudza zastrzeżenia czy wątpliwości, powinny one były zostać zgłoszone organowi przed datą kontroli, nie zaś stanowić usprawiedliwienie całkowitego zignorowania wezwania do kontroli. Przedstawione w skardze stanowisko, że dopuszczalne jest wyznaczenie jako miejsca zaplanowanej kontroli jedynie adresu urzędu celno-skarbowego a wskazanie innego miejsca (adresu) uprawnia przewoźnika do niepoddania się kontroli lub uniemożliwia nałożenie kary nie wynika z art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Nie daje się też wyinterpretować z tego przepisu przy poszanowaniu zasady racjonalności ustawodawcy.

Również nieznajomość przepisów w zakresie ustawy SENT czy poleganie w tym zakresie na wiedzy podmiotów trzecich (tutaj: zleceniodawcy) nie może stanowić uzasadnienia zignorowania wezwania, które zostało skierowane do przedsiębiorcy. Stąd organy trafnie przyjęły przy orzekaniu, iż zaistniały podstawy ustalenia kary pieniężnej.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia kary w ocenie Sądu organy wnikliwie rozważyły możliwość ich zastosowania oraz przekonująco wyjaśniły dlaczego z takiego prawa nie skorzystały.

W szczególności należy zgodzić się z oceną organu, że ustanowione przez prawodawcę zasady nakazują przyjąć, iż niewykonanie obowiązku przedstawienia środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli jest istotnym naruszeniem zasad transportu towarów "wrażliwych". Stąd też przewidziano z tego tytułu odpowiednio dolegliwą karę i brak jest podstaw do przyjęcia, że jej wysokość narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności czy też inne wskazywane przepisy.

W zakresie oceny interesu społecznego oraz ważnego interesu przewoźnika jako przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, należało stwierdzić, że ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem nakładanych kar za naruszenia w powyższym zakresie nie jest dostarczanie dochodów budżetowi państwa, lecz funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenie norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu towarów "wrażliwych".

Nie sposób też uznać iżby wywodzona w skardze niewielka wartość towaru oraz podnoszony brak możliwości zaistnienia "naruszeń vatowskich" miał uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary.

Nie można tracić z pola widzenia, że w badanej sprawie przewóz dotyczył odpadów, a więc odwoływanie się do pierwotnego uzasadnienia przepisów ustawy SENT, w sytuacji, gdy w późniejszym czasie przewidziano objęcie monitoringiem również odpadów, nie jest trafne. Aktualnie prawodawca zdecydował się na rozszerzenie systemu monitowania przewozów o odpady. Jak wynika z uzasadnienia wprowadzonych zmian mają one nie tyle ograniczyć zagrożenia o charakterze fiskalnym, lecz zagwarantować bezpieczeństwo środowiska naturalnego. W tym miejscu należy zauważyć, iż odpady o znikomej - lub nawet zerowej wartości rynkowej - mogą wywołać kosztowne lub nawet nieodwracalne straty w środowisku. Tym samym wartość odpadów czy ewentualna możliwa szkoda w wymiarze fiskalnym w istocie pozostaje w realiach badanej sprawy bez istotnego znaczenia. Nie było też rolą organów administracji celno-skarbowej dokonywanie oceny zasadności działania ustawodawcy w zakresie objęcia monitoringiem takich odpadów jak objęte badanym przewozem.

Sąd uznał, że przedstawione w tym zakresie rozważania dotyczące ważnego interesu publicznego jawią się jako trafne i wyczerpujące. Przy czym w świetle stwierdzenia opisanych w decyzji innych uchybień w zakresie realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT, nałożenie kary jako środka prewencyjnego jawi się jako dodatkowo uzasadnione. Wbrew tezom skargi kara ma przede wszystkim charakter prewencyjny i dyscyplinujący, tak aby w przyszłości przewoźnik wykonywał swoje obowiązki w prawidłowy sposób w zakresie obowiązku poddania się kontroli, jak i umożliwienia bieżącego monitoringu przewozu w systemie SENT GEO. Fakt, że na podstawie danych z kamer można ustalić miejsce oraz czas wjazdu transportu i jego wyjazdu, nie zmienia okoliczności, iż jedynie przekazywane na bieżąco dane geolokalizacyjne dostarczają wymaganych przez ustawodawcę szczegółowych danych o przebiegu transportu. Nadto dopiero fizyczna weryfikacja danych zawartych w dokumentach dotyczących transportu pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż w trakcie transportu drogowego doszło do nadużyć.

Również w zakresie rozważenia ważnego interesu przewoźnika stanowisko organu jawi się jako należycie wnikliwe i przekonujące. W szczególności organy zbadały podnoszone przez skarżącą argumenty i okoliczności. Organ weryfikując sytuację ekonomiczną przewoźnika wystąpił z urzędu do innych właściwych organów (urzędu skarbowego, ZUS) i racjonalnie ocenił pozyskane w ten sposób informacje. Przy czym wywodzonej trudnej sytuacji przewoźnika bynajmniej nie potwierdza podnoszona przez organ okoliczność uiszczenia kary przez skarżącą, mimo wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd.

Wreszcie w zakresie pozostałych zarzutów nie można nie dostrzegać, iż nałożona na przewoźnika kara pieniężna wynika wprost z przepisów a wysokość kar została zróżnicowana przez ustawodawcę w zależności od rodzaju naruszenia obowiązków wynikających z ustawy SENT. Stąd jakkolwiek niewątpliwie nałożona na przewoźnika kara jest dolegliwa, to nie sposób dopatrzyć się takich okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od jej nałożenia.

Stwierdziwszy powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.