Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 362/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 16 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 11 maja 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", "organ II instancji") decyzją nr [...] z [...] grudnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a."), stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ") z [...] maja 2021 r., znak: [...], którą odroczono Zakładowi [...] w [...] (dalej: "Zakład", "Strona", "Skarżący") termin płatności nałożonych administracyjnych kar pieniężnych oraz zmniejszającej administracyjne kary pieniężne o kwotę 92 297 zł (słownie: dziewięćdziesiąt dwa tysiące dwieście dziewięćdziesiąt siedem zł) w związku z realizacją przedsięwzięcia - modernizacją oczyszczalni ścieków w [...].

Decyzję wydano w następującym stanie sprawy.

WIOŚ wymierzył Zakładowi decyzjami z [...] lutego 2015 r. oraz z [...] lutego 2015 r. kary administracyjne – w wysokości odpowiednio 46 385 zł. oraz 45 912 zł. – w związku z niewykonywaniem analizy ścieków odprowadzanych z oczyszczalni w [...] do rowu odwadniającego, co skutkowało przekroczeniem dopuszczalnych wartości stężeń zawiesiny ogólnej, określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 200 r.

Wnioskiem z 11 marca 2015 r. Zakład wystąpił do WIOŚ o odroczenie terminu płatności ww. kar pieniężnych oraz o ich zmniejszenie. Wniosek uzasadniono realizacją zadania modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w [...]. W ramach tego zadania została wykonana w 2012 r. przebudowa oczyszczalni ścieków w miejscowości [...]. Łącznie na modernizację wydatkowano kwotę 800 142,33 zł. Przedstawiono także nowe warunki funkcjonowania oczyszczalni i efekty, jakie przyniosły one w celu poprawy jakości odprowadzanych ścieków.

Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. WIOŚ odmówił Zakładowi odroczenia terminu płatności kar pieniężnych oraz ich zmniejszenia, wskazując, że przyczyną ich wymierzenia był brak prowadzenia przez Stronę wymaganych pomiarów emisji ścieków z częstotliwością określoną w pozwoleniu wodnoprawym. Natomiast wskazywana we wniosku modyfikacja oczyszczalni ścieków nie zapewniała usunięcia przyczyny nałożenia na zakład kar pieniężnych. Miała ona za zadanie poprawić efektywność oczyszczania ścieków, jednak nie to było przyczyną wymierzenia kar pieniężnych. W ocenie WIOŚ, realizacja przedmiotowej modernizacji nie stanowi wypełnienia przesłanki wskazanej w art. 317 ust. 1 w zw. z art. 316 ustawy z 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz. U. 2013 r. poz. 1232 ze zm.; dalej: "p.o.ś."), wedle którego odroczenie terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia jest możliwe, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku.

Od powyższej decyzji Zakład wniósł odwołanie do GIOŚ, który decyzją z [...] maja 2020 r utrzymał ją w mocy. Wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na to rozstrzygnięcie GIOŚ została uwzględniona, a wyrokiem z 10 listopada 2020 r. sygn. IV SA/Wa 1591/20 uchylono ww. decyzję GIOŚ oraz poprzedzającą ją decyzję WIOŚ z [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, powołując się na komentarz do p.o.ś., że podmioty, na które została nałożona kara administracyjna za nieprawidłowe korzystanie ze środowiska, które następnie podejmują działania mające na celu usunięcie przyczyn naruszenia wymagań ochrony środowiska, nie mogą być traktowane – w kwestii udzielenia ew. ulgi w uiszczeniu takiej należności – tak samo, jak podmioty, które żadnych działań mających usunąć nieprawidłowości nie podjęły. Natomiast skoro kara została nałożona w związku z nie wywiązywaniem się z obowiązku prowadzenia wymaganych pomiarów istniało założenie, że doszło do naruszenia standardów emisyjnych. Skoro zatem Strona podjęła działania mające na celu warunków korzystania ze środowiska w zakresie, za który została wymierzona kara pieniężna, powinno to zostać wzięte pod uwagę przy orzekaniu o udzieleniu ulgi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WIOŚ wezwał Zakład do przedłożenia dokumentów potwierdzających zrealizowanie do 12 marca 2020 r. opisanych we wniosku o odroczenie terminu płatności wymierzonych kar przedsięwzięć na obiekcie oczyszczalni ścieków, które mogły wpłynąć na poprawę warunków korzystania ze środowiska w zakresie, za który została wymierzona kara pieniężna. Odpowiedzi udzielono przy piśmie z 24 marca 2021 r., przedkładając żądane dokumenty obrazujące podjęte działania oraz wskazujące na etapy modernizacji, które zostały już zakończone. Po przeprowadzeniu ww. postępowania WIOŚ wydał decyzję z [...] maja 2021 r., którą odroczył zakładowi termin płatności nałożonych administracyjnych kar pieniężnych orzeczonych w decyzjach z [...] oraz [...] lutego 2015 r., a także zmniejszył ich łączną wysokość o kwotę 92 297 zł. w związku z wydatkowaniem środków własnych na realizację przedsięwzięcia przebudowy i rozbudowy oczyszczalni ścieków w [...]. WIOŚ uznał, że w wyniku przeprowadzonych prac modernizacyjnych – na podstawie wyników badań automonitoringowych przekazanych przez Zakład – że w kolejnych rocznych okresach oceny od 12 września 2012 r. do 11 września 2020 r. ścieki odprowadzane z oczyszczalni w [...] nie wykazywały przekroczenia wymagań określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Zarówno powyższe okoliczności, jak i wskazania zawarte w wyroku z 10 listopada 2020 r. spowodowały, że organ I instancji uznał, że w sprawie zaszły przesłanki do udzielenia ulgi w oparciu o art. 316 oraz art. 317 ust. 1 p.o.ś.

Pismem z 3 sierpnia 2021 r. WIOŚ wystąpił do organu II instancji o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] maja 2021 r. W piśmie tym podniesiono, że zgodnie z art. 281 ust. 1 p.o.ś. do opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021 poz. 1540; dalej: "o.p."). Następnie wskazano, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 wygaśnięcie administracyjnych kar pieniężnych następuje m. in. ze względu na ich zapłatę lub przedawnienie. W ocenie WIOŚ, taka sytuacja zaistniała w sprawie będącej przedmiotem decyzji z [...] maja 2021 r., bowiem 23 października 2020 r. Strona uiściła orzeczone wobec niej kary pieniężne. Ponadto przedmiotowe należności w dacie orzekania przez WIOŚ uległy przedawnieniu na skutek upływu 5-letniego okresu od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Zatem zaistniały warunki do stwierdzenia wygaśnięcia kary, przez co orzekanie w przedmiocie jej odroczenia i zmniejszenia stało się bezprzedmiotowe. Dlatego też w ocenie WIOŚ decyzja z [...] maja 2021 r. został wydana z rażącym naruszeniem prawa, co kwalifikuje organ II instancji do wydania stosownego rozstrzygnięcia.

GIOŚ wszczął 26 października 2021 r. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, o czym zawiadomił pisemnie Stronę. Ta w piśmie z 8 listopada 2021 r. przedstawiła stanowisko w sprawie, zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2021 r. powinno zostać umorzone. Podniesiono, że z uwagi na długotrwałe postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi, oraz podjęcie przez WIOŚ działań w ukierunkowanych na egzekucję wymierzonych kar w postaci wezwania do zapłaty, istotnie Zakład uiścił je 23 października 2020 r. w celu uniknięcia konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z odsetkami, lub też kolejnych działań egzekucyjnych, np. blokady kont bankowych. Takie działania miałyby istotne konsekwencje dla dalszej działalności Zakładu. Jednakże nie można uznać, że uiszczenie kar było dobrowolnym wypełnieniem zobowiązania skutkującym jego wygaśnięciem. W ocenie Strony wszczęcie przedmiotowego postępowania ma na celu sanowanie przewlekłości organów obu instancji w procedowaniu wniosku o udzielenie ulgi. Jednocześnie zaznaczono, że WIOŚ postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. odmówił Stronie stwierdzenia nadpłaty z tytułu poniesionych kar.

GIOŚ wydał [...] grudnia 2021 r. zaskarżoną decyzję, stwierdzając nieważność decyzji umorzeniowej. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, organ II instancji wskazał, że decyzja ta spełnia wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. kryterium wydania jej z rażącym naruszeniem prawa. Polega ono w warunkach rozpatrywanej sprawy na wydaniu decyzji administracyjnej pomimo, że wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia stało się zbędne. Organ I instancji orzekł bowiem o udzieleniu ulgi w spłacie kar administracyjnych pomimo, że te wygasły na skutek ich uiszczenia przez Stronę. Ponadto decyzja o udzieleniu ulgi została wydana w momencie, kiedy należność z tytułu przedmiotowych kar ulegała już przedawnieniu. Zdaniem GIOŚ, powyższe okoliczności powinny spowodować umorzenie postępowania w sprawie odroczenia i zmniejszenia kary jako bezprzedmiotowego. Natomiast wydana decyzja z [...] maja 2021 r. – jako zapadła z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. – powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, o czym finalnie orzekł GIOŚ.

Strona złożyła na rozstrzygnięcie GIOŚ skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym zastosowaniu tych przepisów w sprawie, w szczególności na bezpodstawnym unieważnieniu z urzędu decyzji WIOŚ z [...] maja 2021 r., która zmierzała do wykonania treści prawomocnego wyroku i jego uzasadnienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 10 listopada 2020 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1591/20, a tym samym realizacji obowiązku określonego w art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022, poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), a nadto decyzja ta zmierzała do urzeczywistnienia zasady sprawiedliwości społecznej określonej w art. 2 Konstytucji RP, który to przepis GIOŚ całkowicie utracił z pola widzenia i nie rozważył jej zastosowania w tej sprawie wbrew obowiązkowi z art. 7 k.p.a., który w ten sposób również został istotnie naruszony;

2. art. 2 i 7 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 170 p.p.s.a. polegające na doprowadzeniu do niewykonania i obstrukcji prawomocnego wyroku WSA w Warszawie poprzez czynienie przez organ zaskarżoną decyzją ustaleń sprzecznych z treścią cytowanego wyroku, co jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawa i zaufania obywateli do jego organów a także z art. 7 Konstytucji zasadą legalizmu, oraz niezastosowaniu wprost w/w przepisów Konstytucji mimo, że zachodziły do tego podstawy i przesłanki formalne i faktyczne;

3. art. 281 ust. 1 i 3 p.o.ś. polegające na nieprawidłowej wykładni oraz niezastosowaniu ust.3 tego przepisu oraz błędnym zastosowaniu art. 59 § 1 pkt 1 i 70 § 1 o.p. na niekorzyść Skarżącego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu, że do ponoszenia administracyjnych kar pieniężnych w zakresie opisanym w art. 281 ust. 3 p.o.ś. nie stosuje się przepisów ordynacji podatkowej, na które organ powołuje się w zaskarżonej decyzji, w rezultacie czego odmawiając Skarżącemu zwrotu niesłusznie zapłaconych kar administracyjnych, których zapłaty dokonano w obliczu podjęcia działań egzekucyjnych podjętych przez WIOŚ i zastosowania w październiku 2020 r. – ok. 3 tygodni przed wydaniem wyroku – środków egzekucyjnych wymienionych w art. 15 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2020 poz. 1427; dalej: "u.p.e.a.");

4. art. 70 § 4 o.p. poprzez pominięcie tego przepisu w tej sprawie oraz art. 59 § 1 pkt 1 i 9 o.p. polegające na bezpodstawnym zastosowaniu tego przepisu w tej sprawie, gdyż stosując wobec Skarżącego środki egzekucyjne w postaci wezwań z 13 października 2020 r. do zapłaty kar (upomnień), przewidziane w art. 15 § 1 u.p.e.a., organ I instancji doprowadził do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowych kar, co powoduje że Skarżący złożył swój wniosek o zwrot kar w terminie tj. jeszcze przed upływem terminu przedawnienia płatności w/w kar i kary te powinny być skarżącemu zwrócone,

5. art. 61 k.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie go w tej sprawie, a w konsekwencji bezpodstawne wszczęcie z urzędu postępowania o unieważnienie prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji, przez co doszło do rażącego naruszenie konstytucyjnych zasad min. legalizmu i zaufania obywateli do demokratycznych organów państwa prawa (art.2 i 7 Konstytucji RP), w szczególności doprowadzenia swoim bezprawnym działaniem do niewykonania prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 10 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1591/20 i jego uzasadnienia, potwierdzającego Skarżącemu możliwość i podstawę do uniknięcia zapłaty przedmiotowych kar i zwrotu niesłusznie i bezprawnie pobranych kar.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2022, poz. 329 t.j. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga była zasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzją GIOŚ z [...] grudnia 2021 r. stwierdzająca nieważność decyzji WIOŚ z [...] maja 2021 r., na mocy której odroczono Skarżącej termin płatności nałożonych administracyjnych kar pieniężnych oraz zmniejszającej administracyjne kary pieniężne o kwotę 92 297 zł w związku z realizacją przedsięwzięcia - modernizacją oczyszczalni ścieków w [...]. Podstawą stwierdzenia nieważności był art. 156 § 1 pkt 2 k.pa., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. GIOŚ upatruje rażącego naruszenia prawa w wydaniu decyzji przez WIOŚ o odroczeniu terminu płatności administracyjnych kar pieniężnych oraz zmniejszeniu nałożonej kary na Skarżącą mimo, że w dniu wydawania decyzji należności wygasła - zarówno na skutek zapłaty , jak i przedawnienia.

Należy zgodzić się z organem, że – na podstawie art. 281 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2021.1973 t.j.) - do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organ słusznie także przywołał przepisy ostatnio powołanej ustawy dotyczące przedawnienia. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 i 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty lub przedawnienia. Stosownie do przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Odnosząc się do kwestii rozumienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa" jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, należy przypomnieć jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 156 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Istotne jest również, że decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności i prawidłowości (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13). Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności.

Wspomniana wyżej zasada trwałości decyzji administracyjnej oraz wynikające z niej domniemanie legalności decyzji ostatecznej, mają silne oparcie w wartościach konstytucyjnych, w tym przede wszystkim w zasadzie pewności prawa i obrotu prawego, stanowiącej istotny komponent zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62). Uruchomienie nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy ciężar gatunkowy naruszenia prawa przeważa nad dobrem, jakie stanowi pewność wspomnianego obrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 534/08). Stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminacji decyzji wadliwych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 920/08).

O przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1900/13 oraz cytowane tam orzecznictwo).

W pierwszym rzędzie, zdaniem Sądu uznanie przez organ, że orzeczone kary pieniężne wygasły na skutek ich zapłaty i przedawnienia, jest przedwczesne. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przeanalizował, czy w przedmiotowej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, a także czy skarżący ma jeszcze możliwość złożenia wniosku o zwrot zapłaconej kwoty. Chociaż w ustaleniach stanu faktycznego GIOŚ odnotował fakt zarówno złożenia wniosku o odroczenie, jak i przebieg postępowania administracyjnego w tym zakresie oraz wydanie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 10 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1591/20,którym uchylono zaskarżoną decyzję GIOŚ i WIOŚ, to nie przeanalizował w żaden sposób skutków prawnych , jakie wywołuje zarówno złożenie samego wniosku , jak i wydanie wyroku przez sąd administracyjny uchylającego obie decyzje, w szczególności na ewentualne zawieszenie postępowania. Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Jak wynika z akt sprawy, skarżący skorzystał z instytucji odroczenia terminu płatności administracyjnych kar pieniężnych na zasadach określonych w art. 316-321 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 z późn. zm.) i niezwłocznie wniósł stosowny wniosek. Po uzyskaniu decyzji odmownej WIOŚ utrzymanej w mocy decyzją GIOŚ skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. Warto odnotować, że postępowanie odwoławcze trwało 5 lat, a wyrok sądu administracyjnego uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji. W szczególności GIOŚ nie wskazał, w jaki sposób intepretuje pojęcie decyzji "dotyczącej zobowiązania", a w szczególności czy należy je rozumieć wąsko, jako decyzję nakładającą administracyjną karę pieniężną czy też wszelkie decyzje wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, zatem także dotyczące odroczenia terminu płatności. Nie przesądzając na tym etapie tej kwestii warto wskazać, że ta pierwsza interpretacja prowadziłaby do konkluzji, że długotrwałe prowadzenie postepowania w przedmiocie odroczenia płatności kar w istocie pozbawiałby możliwości podmiot zobowiązany do jej zapłaty skorzystania z dobrodziejstwa tej instytucji, a kontrola sądu administracyjnego w istocie nie wywołałaby żadnego skutku.

Po drugie, należy jednocześnie podkreślić, że kwestia ewentualnego przerwania biegu przedawnianie jest istota w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie tylko ze względu na fakt, czy w ogóle decyzja WIOŚ naruszała prawo, ale także, czy ewentualne naruszenie miało oczywisty i rażący charakter. GIOŚ winien był wziąć tutaj pod uwagę fakt, że WIOŚ wydając decyzję z [...] maja 2021 r. kierował się wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Warszawie z 10 listopada 2020 r. Warto przypomnieć, że rażące naruszenie prawa zachodzi, jeżeli treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z 10.05.2022 r., III OSK 1083/21, LEX nr 3342673.) . Należy również podkreślić, że wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności decyzji. Decyzji ostatecznej służy swoiste domniemanie legalności i prawidłowości. Z domniemania tego wynika między innymi, że ewentualne wątpliwości co do legalności kwestionowanej decyzji ostatecznej powinny przemawiać za odmową stwierdzenia jej nieważności. (por. wyrok NSA z 26.04.2022 r., II OSK 2381/19, LEX nr 3343002.).

Po trzecie, organ winien wziąć pod uwagę to, że postępowanie szczególne, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, nie jest postępowaniem o charakterze merytorycznym, zmierzającym do ustalenia okoliczności sprawy i nie ma w nim miejsca na weryfikowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1637/11). GIOŚ winien ustosunkować się do tychże kwestii, w szczególności do tego, czy pominięcie przez WIOŚ faktu zapłaty należności z tyłu administracyjnych kar pieniężnych należy do strefy faktów, które pominął WIOŚ przy wydawaniu przez siebie decyzji czy też nieprawidłowego zastosowania norm prawnych. Należy również wskazać, że chociaż wystosowanie wezwanie do zapłaty nie jest elementem postępowania egzekucyjnego, lecz je poprzedza, to GIOŚ nie ustalił, czy Skarżącemu przysługuje jeszcze możliwość wystąpienia o zwrot zapłaconej administracyjnej kary pieniężnej.

Lektura uzasadnienia nie daje odpowiedzi na powyższe kwestie, stąd nie spełnia wymagań wskazanych w art. 107 § 3 k. p.a. Nie zawiera bowiem niezbędnych elementów , które winny być szczegółowo rozważone przy ustalaniu, czy decyzja WIOŚ jest dotknięta nieważnością. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że organ naruszył prawo i zaskarżoną decyzję należało uchylić. Rozpoznanie pozostałych zarzutów skarżącego jest przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zbada i omówi szczegółowo w uzasadnieniu kwestię związane z zawieszenie terminu przedawnienia zarówno należności, jak i żądania zwrotu wpłaconej kwoty z tytułu nadpłaty (a zatem czy decyzja w ogóle narusza prawo), a następnie jeśli uzna, że odpowiedz na to pytanie jest pozytywna , dokona oceny ewentualnego naruszenia prawa pod kątem tego, czy ma rażący charakter biorąc pod uwagę fakt, że decyzja WIOŚ realizowała wytyczne zawarte w wyroku WSA w Warszawie w dniu 10 listopada 2020 r.

W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a..