Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1439/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 79, 81, art. 138 par 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących M. K. i M. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. i M. K. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym ustalonym przez organ stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy S. nakazał M. i M. K. :

1. wykonanie od strony północnej działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] obręb S., gmina S. drenaż przechwytujący wody opadowe z dachu i terenu utwardzonego, analogicznie do istniejącego drenażu przy wjeździe na posesję państwa K. ;

2. odprowadzenie nadmiaru wody na drogi wewnętrzne o numerach geodezyjnych [...] korytkiem betonowym przykrytym kratką metalową o spadku minimum 2 ‰ na długości około [...] m;

3. wykonanie ww. prac do dnia [...] r.

Nie zgadzając się w powyższym rozstrzygnięciem organu I instancji M. K. złożył odwołanie, w którym skarżący zakwestionował twierdzenie organu, że podwyższenie jego działki przyczyniło się do zmiany stanu wody na gruncie skutkiem czego jest zalewnie działek nr [...]. Twierdził, iż działki nr [...] są zalewane przez wodę płynącą z drogi głównej. Nadto wskazał, że przyczyną zalewania działki jest wybudowanie domu bez wzięcia pod uwagę dużego spadku terenu, na jakim budynek jest usytuowany oraz podwyższenie drogi wewnętrznej.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji było nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Zdaniem Kolegium Wójt Gminy S. w toku postępowania nie poczynił ustaleń pozwalających na stwierdzenie, czy zaistniały przesłanki wskazane w treści art. 29 ust. 3 prawa wodnego. W szczególności nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz szkody na gruncie sąsiednim, jak również czy istnieje pomiędzy tymi zjawiskami związek przyczynowy. Zdaniem organu II instancji oględziny dokonane przez osoby nieposiadające fachowej wiedzy w przedmiotowym zakresie nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę zgodnie z powyższymi zaleceniami Wójt Gminy S. zlecił biegłemu z zakresu melioracji wodnych sporządzenie opinii w celu ustalenia przyczyn zalewania wodami opadowymi i roztopowymi działek oznaczonych zgodnie z ewidencją geodezyjną nr [...], obręb S., gmina S. w szczególności, ustalenie :

a) czy przyczyną zalewania przedmiotowych działek, jest podwyższenie terenu działki nr [...], obręb S., gmina S,

b) jaka jest przyczyna zalewania działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...], obręb S. gmina S.

Biegły J. S. pismem z dnia [...] r. zawiadomił właścicieli działek o terminie przeprowadzenia oględzin w dniu [...] r. o godz. [...]. Zawiadomienie o powyższym M. i M. K. odebrali w dniu [...] r.

W dniu 2 marca 2015 r. biegły sporządził opinię, w której we wnioskach końcowych stwierdził, że działki objęte planem zagospodarowania przestrzennego gminy S. - obręb S. (Uchwała nr X/74/03), ze względu na hydrografię tego terenu mają ograniczoną przydatność na cele budownictwa mieszkaniowego, bez wcześniejszego ich przystosowania. Są to tereny o wysokim poziomie wód gruntowych i obecnie ograniczonych możliwościach grawitacyjnego odpływu wody.

Powierzchnia zagospodarowanej działki nr [...] usytuowana jest najniżej w stosunku do działek przyległych. Poziom wody gruntowej występuje już ca 40 cm pod powierzchnią terenu. Wody powierzchniowe bez możliwości grawitacyjnego odpływu.

Po opadach i roztopach działka nr [...] zalewana jest spływami powierzchniowymi: z zachodu z działki nr [...], z północy i wschodu z działek drogi wewnętrznej nr [...]. Spływy te wynikają z naturalnego ukształtowania terenu i w kontekście art. 29 ust. 1 pkt 1, nie mogą być traktowane jako zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Od południa (z działki nr [...]) działka nr [...] zalewana jest odpływem wody infiltrowanej ze studni chłonnych, usytuowanych na działce nr [...], w szczególności ze studni nr 3, usytuowanej przy granicy z działką nr [...] do której włączony jest odpływ z drenażu. W czasie opadów jest to wypływ pod ciśnieniem, po opadach długotrwałe wysięki wody szczelinami w murze i spod muru ogrodzenia działki. Jest to zmiana stanu wody na gruncie działki nr [...], a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na tej działce wody opadowej - ze szkodą dla działki nr [...].

Zmiana ukształtowania powierzchni działki nr [...], poprzez jej podwyższenie o 0,3 ÷ 1,1 m w stosunku do działek sąsiednich, jej zabudowa i pokrycie części powierzchni kostką brukową, spowodowało zmianę stanu wody na gruncie oraz kierunek spływu powierzchniowego wody opadowej z tej działki. Wody te generalnie spływają w kierunku południowym, wzmacniając naturalny kierunek spływu wody z drogi - dz. Nr [...] na drogę wewnętrzną - działki nr [...]. Nie stwierdzono aby powyższe zmiany i spływy powodowały konkretne szkody na gruntach działek drogowych - nr [...]. Zalewanie tych działek wynika z naturalnego ukształtowania terenu i naturalnych ogólnych kierunków spływu wody opadowej. Niewielki spływ z północnej części zabrukowanej działki z odsiąkiem z donic dla rośliny sam w sobie nie wyrządza szkód i może być wyeliminowany przez prawidłowo wykonany drenaż.

W konkluzji swojej opinii biegły stwierdził, że przy rozstrzyganiu wyżej opisanego sporu o zmianie stanu wody na gruncie w kontekście art. 29 ustawy Prawo wodne mamy do czynienia z dwoma przypadkami, tj.

1/ zmianą stanu wody na gruncie, w szczególności zmianą kierunku spływu powierzchniowego wody opadowej z działki nr [...] na działkę [...] i dalej na działki drogowe nr [...]. Ten kierunek spływu wody opadowej odpowiada ogólnemu naturalnemu kierunkowi spływu wody opadowej przed zabudową, z południowego-zachodu i zachodu na wschód. Nie stwierdza się by ta zmiana kierunku spływu wody, sama w sobie powodowała straty inne niż naturalne zalewanie terenów najniżej usytuowanych.

2/ zmianą stanu wody na gruncie, w szczególności zmianą kierunku odpływu znajdującej się na działce nr [...] wody opadowej z dachów, odprowadzanej do studni chłonnych, w szczególności do studni nr [...] z przyłączonym drenażem, z którego woda wypływa i przesącza się na działkę nr [...].

Na podstawie opinii biegłego J, S. Wójt Gminy S. na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469) wydał decyzję [...] r., w której nakazał M. i M. K.

1. Odłączyć drenaż przechwytujący wody opadowe z dachu od studni chłonnej nr [...];

2. Odłączony drenaż i wody opadowe z dachu odprowadzić do niżej usytuowanego zbiornika, jakim jest droga wewnętrzna nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik M. i M. K. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 7, art. 8 oraz art. 9 k.p.a., przejawiające się w dowolnej a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, zaniechanie informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w postępowaniu, a następnie zaniechanie zastosowania w sprawie uznania administracyjnego, co skutkowało wydaniem decyzji z całkowitym pominięciem prezentowanego przez skarżących stanowiska w sprawie;

2. art. 10 i art. 79 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie prawa skarżących do czynnego udziału w postępowaniu poprzez oparcie decyzji wyłącznie na ustaleniach opinii biegłego, sporządzonej w oparciu o dokonane oględziny - przy czym skarżący zostali pozbawieni możliwości wzięcia udziału w oględzinach przedmiotowej nieruchomości i do zaprezentowania własnego stanowiska na etapie sporządzania opinii z uwagi na brak powiadomienia skarżących o dacie czynności z co najmniej 7-dniowym wyprzedzeniem, o którym mowa w art. 79 k.p.a.

Nadto pełnomocnik skarżących zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wyrażające się w bezzasadnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do jego zastosowania.

Zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), zwanej dalej ustawą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium powołując się na treść art. 29 ust. 3 ustawy wskazało, że aby wydać decyzję na jego podstawie konieczne jest ustalenie, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi jednocześnie istnieć związek przyczynowo- skutkowy. Organ podkreślił, iż dokonanie zmiany stanu wody na gruncie, która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy, tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. W celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie zasadne było dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego.

Organ odwoławczy wskazał, że biegły na potrzeby prowadzonego postępowania sporządził opinię o stanie stosunków wodnych na gruntach działek nr [...], obręb S. w związku z zabudową i zagospodarowaniem działki nr [...], obręb S. Biegły pismem z dnia 15 lutego 2015 r. zawiadomił strony o miejscu i terminie przeprowadzenia oględzin związanych z opracowywaniem opinii w przedmiotowej sprawie. W trakcie przedmiotowych oględzin J. S. przedstawił główne wnioski płynące ze sporządzanej przez niego opinii.

Zdaniem organu odwoławczego pomimo nieprawidłowego zawiadomienia o przeprowadzonych oględzinach to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Kolegium wskazało, że zawiadomieniem z dnia [...] r. skarżący zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś w dniu [...] r. M. K. stawił się w siedzibie urzędu i zapoznał się z protokołem oględzin z dnia [...] r. Jednocześnie do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski związane z prowadzonym postępowaniem.

Organ nie podzielił stanowiska skarżących, iż biegły nie dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości z uwagi na brak udziału państwa K. w przeprowadzonych czynnościach oraz braku ich zgody na wejście na teren ich nieruchomości. Nie brali oni udziału w oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] r. jednak z oświadczenia złożonego przez J. S. wynika, że na potrzeby sporządzenia opinii w dniu [...] r. przeprowadził wizję lokalną we własnym zakresie, w której udział wziął również M. K.

W treści sporządzonej opinii J. S. wyjaśnił, iż po opadach i roztopach działka nr [...] zalewana jest spływami powierzchniowymi: z zachodu (działka nr [...]) z północy i wschodu (działki nr [...] ). Spływy te wynikają z naturalnego ukształtowania terenu i nie mogą być traktowane jako zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Od południa natomiast (działka nr [...]) działka nr [...] zalewana jest odpływem wody infiltrowanej ze studni chłonnych usytuowanych na działce nr [...], a w szczególności ze studni chłonnej nr [...] , usytuowanej przy granicy działek, do której podłączony jest odpływ i z drenażu. W czasie opadów jest to wpływ pod ciśnieniem, po opadach długotrwałe wysięki, wody szczelinami w murze i spod muru ogrodzenia działki. Zdaniem biegłego : funkcjonowanie kanalizacji deszczownianej z drenażem na działce nr [...] zmienia stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na tej działce wody opadowej - ze szkodą dla działki nr [...].

Organ zauważył, iż w przedmiotowej sprawie szkodę występującą na działce nr [...] wiązać należy z jej zalewaniem oraz podtapianiem skrzynki elektrycznej, na co wskazywała H. Ł. we wniosku z dnia [...]r. W ocenie biegłego działka należąca do H. Ł. jest niemalże w sposób ciągły, w pasie 2-3 m wzdłuż ogrodzenia, podtapiana wysiękami wody z nasypu działki nr [...]. Jedynie w okresach posusznych zjawisko to ustępuje. W czasie opadów deszczu działka w tym pasie jest zalewana wodami wypływającymi pod ciśnieniem poprzez szczeliny i pod murem oporowym i ogrodzeniowym.

Stan ten potęguje ograniczenia w normalnym korzystaniu z terenów zielonych posesji.

Zdaniem organu decyzja oparta na regulacji art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne może być bowiem wydana także, gdy naruszanie zakazów i nakazów wskazanych w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo wodne jest tylko jedną z przyczyn szkody. SKO zwróciło uwagę na to, że prawodawca, wskazał na "szkodliwy wpływ" określonych działań, nie przesądził, że ma być to jedyna przyczyna powstawania szkody (pojęcie szkodliwego wpływu) na gruncie przyległym. Organ podkreślił, że gdyby nawet szkoda była następstwem w kumulacji określonych zdarzeń, tylko z tego tytułu nie sposób właścicielom odmówić ochrony należnej w myśl art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. Wyeliminowanie bowiem nawet jednej z przyczyn z reguły będzie skutkować ograniczeniem wielkości szkód tu powstających i uciążliwości związanych z zalewaniem nieruchomości. W ocenie Kolegium nie jest koniecznym ustalenie, czy zmiana stanu wody na gruncie działki nr [...] stanowi wyłączną przyczynę szkód zaistniałych na działce nr [...].

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ziszczeniu uległy przesłanki wskazane w treści art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, co uzasadniało wydanie decyzji nakazującej właścicielom działki nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Organ II instancji zaakceptował pogląd wyrażony w opinii przez biegłego, że aktualnie brak jest możliwości nakazania właścicielowi przywrócenia stanu poprzedniego. Organ nie uwzględnił zarzutów dotyczących zasadności powołania biegłego z zakresu melioracji wodnych i łąkarstwa. Biegły ten miał wydać opinię na okoliczność związaną ze zmianą stanu wody na gruncie, zaś ocena obiektów budowlanych i ich wykonanie wskazywana jedynie w kontekście ich obecności na badanym terenie pod względem skutków przyjętych rozwiązań w odniesieniu do stosunków wodnych na działce.

Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik M. i M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając :

1. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. — poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się w wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Organu I instancji — podczas gdy decyzja Wójta Gminy S. została wydana przez organ podlegający wyłączeniu na podstawie wskazanych przepisów, co stanowi kwalifikowaną wadę decyzji, wobec czego winna ona zostać uchylona;

b. art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. — poprzez nienależyte zbadania materiału zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji sprzeczne z treścią zebranego materiału dowodowego uznanie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wydania decyzji o której mowa w art. 29 ust. 3 ustaw)? z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne;

c. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., wyrażające się w braku dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu melioracji, pomimo istnienia i braku -wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do prawidłowości opinii biegłego, sporządzonej w toku postępowania przed organem I instancji;

d. art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez nienależyte zbadania materiału zgromadzonego w sprawie i wydanie decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności spraw)', wyrażające się w braku dokonania ustaleń co do tego, czy wykonanie urządzeń o których mowa w decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] roku zapobiegnie w przyszłości powstawaniu szkód;

e. art. 80 w zw. z art. 84 k.p.a. — poprzez brak właściwej weryfikacji specjalizacji biegłego, który sporządził opinię stanowiącą w istocie podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyrażające się w błędnym przyjęciu, że do wydania opinii w niniejszej sprawie wystarczające jest sporządzenie opinii przez rzeczoznawcę w zakresie melioracji i łąkarstwa, podczas gdy przedmiotem opinii biegłego nie były ani łąki, ani też urządzenia melioracyjne, a nieruchomości zabudowane, a nadto - do sporządzenia opinii Organ I instancji winien był przybrać biegłego ze specjalizacją z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji i postępowań wodnoprawnych, przez Skarżącego zarzutu w tym zakresie,

f. art. 7, art. 10 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. — poprzez brak poinformowania Skarżącego o możliwości końcowego zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do brania udziału w czynnościach postępowania administracyjnego na każdym jego etapie;

2. naruszenie prawa materialnego:

a. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że do jego zastosowania wystarczające jest ustalenie, że szkoda na przyległym gruncie powstała wskutek kumulacji różnych zdarzeń, podczas gdy brzmienie wskazanego przepisu wskazuje na konieczność rozpatrywania szkodliwego wpływu na sąsiednie grunty w kontekście zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej przez właściciela danej nieruchomości i to w tej płaszczyźnie winna nastąpić ocena co do występowania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdarzeniem a szkodą;

b. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jednolity - Dz. U. z 2015 r. poz. 469) poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w bezpodstawnym przyjęciu, że na podstawie wskazanego przepisu możliwe było nakazanie skarżącemu wykonania urządzeń mających skutkować ograniczeniem wielkości szkód, podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem powołanego przepisu treścią decyzji właściwego organu winno być nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, nie zaś urządzeń wyłącznie ograniczających wielkość powstających szkód;

Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o

1. wstrzymanie wykonania decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego niniejszą skargą;

2. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku oraz poprzedzającej ją decyzją Wójta Gminy z dnia [...] roku ewentualnie:

na podstawie, art. 138 § 2 k.p.a. - o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, wydanej w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt [...] i przekazanie spraw Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia:

3. zasądzenie solidarnie od Organów obu instancji na rzecz skarżącego kosztów wywołanego niniejszą skargą postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W zakresie postępowania dowodowego, pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z treści opinii rzeczoznawcy z zakresu gospodarki wodnej, na okoliczność ustalenia stanu stosunków wodnych na gruncie działki [...] w związku z jej zabudową i zagospodarowaniem oraz wadliwości opinii biegłego sporządzonej w toku postępowania administracyjnego — stanowiącej załącznik do niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z pisma Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej zwanej: "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, iż organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga okazała się zasadna.

Przypomnieć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r. znak [...] nakazującą M. i M. K. odłączenie drenażu przechwytującego wody opadowe z dachu od studni chłonnej nr [...] , odłączony drenaż i wody opadowe z dachu odprowadzić do niżej usytuowanego zbiornika, jakim jest droga wewnętrzna nr [...]

Podstawę materialnoprawną ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469, ze zm.) regulujące kwestie zakazu i obowiązku właściciela nieruchomości gruntowej oraz jego odpowiedzialność odszkodowawczą uregulowane w art. 29.

Z brzmienia art. 29 ustawy, wynika ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Przepis art. 29 ust. 3 stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Istotą niniejszej sprawy było ustalenie czy wykonane przez skarżących prace na nieruchomości oznaczonej nr [...] doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie i czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie oraz to czy pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem istnieje związek przyczynowy.

Organ I instancji swoją decyzję oparł na opinii biegłego z zakresu melioracji wodnych i łąkarstwa, który po przeprowadzeniu w dniu [...] r. sporządził opinię wskazując, że szkoda jaka powstaje na działce nr [...] polega na czasie trwania zalewania i podtapiania, a w konsekwencji tego nie ma właścicielka nieruchomości niemożliwości korzystania z terenów zielonych.

Zdaniem biegłego przyczyną tego stanu rzeczy jest m.in. zmiana kierunku odpływu znajdującej się na działce nr [...] wody opadowej z dachów, odprowadzanej do studni chłonnych, w szczególności do studni nr [...] z przyłączonym drenażem, z którego woda wpływa i przesącza się na działkę nr [...].

Opinia, na której swoje rozstrzygnięcie oparły organy I i II instancji została sporządzona przez biegłego, który opracował ją m.in. na podstawie przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin na działkach nr [...]. W tym dniu skarżący nie uczestniczyli w przeprowadzonych oględzinach nie udostępnili również swojej działki nr [...], zawiadomienie o tych czynnościach otrzymali bowiem w dniu oględzin tj. [...] r.

Zgodnie z art. 79 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1), strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2).

W ocenie Sądu uniemożliwienie skarżącym uczestnictwa w oględzinach, nie dokonanie oględzin ich nieruchomości w szczególności tych urządzeń, na których funkcjonowanie zwraca uwagę biegły (studnia chłonna, drenaż), stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.

Zarzut pozbawienia strony możliwości uczestniczenia w oględzinach skarżący podnosili już w odwołaniu, organ odwoławczy przyznał, że zawiadomienie o przeprowadzonych oględzinach było nieprawidłowe jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy skoro strona mogła zgłaszać uwagi do opinii, zadawać w związku z nią pytania oraz zapoznać się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Oględziny na nieruchomości skarżących powinny odbywać się z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego do oględzin na działce nr [...] nie doszło w dniu [...] r. Biegły odbył ze skarżącym rozmowę na jego nieruchomości we wcześniejszym terminie ([...] r.), jednak w aktach nie ma dowodu, że w tym dniu biegły taką rozmowę odbył i co było jej przedmiotem.

Zachowanie wymogu art. 79 i art. 81 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej, a naruszenie jego stanowi o naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Dyspozycja art. 79 § 2 k.p.a. jednoznacznie stanowi, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania, składać wyjaśnienia. Stanowi to zapewnienie stronie gwarancji realizacji zasady ogólnej k.p.a. dotyczącego czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 10 k.p.a.

Organ odwoławczy akceptując ten stan rzeczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W odniesieniu do pisma Rzeczoznawcy Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych sporządzonego przez mgr inż. E. P., którą skarżący dołączyli do skargi Sąd stwierdza, że nie stanowi ono opinii lecz jest poglądem wyrażonym przez autora pisma dotyczącym działki skarżących oraz działek przyległych.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w szczególności zleci biegłemu opracowanie opinii po uprzednim przeprowadzeniu oględzin, o których z wyprzedzeniem siedmiodniowym zostaną zawiadomione strony postępowania.