Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4300/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Edyta Podrazik Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 lipca 2004 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem, zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] ., nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 97.142.950 z późn. zm.) pozbawił C. M. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Organ wskazał w uzasadnieniu, że strona uzyskała uprawnienia kombatanckie po mężu C. M., który otrzymał je z kolei z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie służby wojskowej, podczas której nie brał on udziału w walkach z UPA i Wehrwolfem.

Odwołując się od powyższej decyzji C. M. podniosła, że niedopuszczalne jest odebranie uprawnień kombatanckich w sytuacji, kiedy ze względu na śmierć męża istnieją poważne trudności dowodowe związane z wyjaśnieniem charakteru działań podejmowanych przez niego w czasie służby wojskowej. Odwołująca się podkreśliła, że zwróciła się do Archiwum Śląskiego Okręgu Wojskowego z prośbą o przesłanie odpowiednich dokumentów dotyczących służby wojskowej męża i zapowiedziała przekazanie tych dokumentów Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Decyzją z dnia [...]., nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał dotychczasową decyzję własną w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ podtrzymał swą dotychczasową argumentację wskazując, że mąż Odwołującej się służył w wojsku od 6 czerwca 1948r., nie walczył z Wehrwolfem ani z UPA,. Organ uzasadnił to faktem, że akcję "Wisła" zakończono już w 1947r. Ustosunkowując się do wcześniejszego pisma Odwołującej się, w którym wskazała ona, że C.M. przebywał jako 13-letni chłopiec w obozie Poznań - Główna, skąd został wywieziony na roboty przymusowe, organ zaznaczył, że roszczenia z tego tytułu mogły być dochodzone do 31 grudnia 1999r. zgodnie z przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996r., nr 87, poz. 395 z późn. zm.)

W skardze C. M. podniosła te same argumenty co w odwołaniu, zarzucając organowi jednostronne interpretowanie okresu powojennego i dyskryminowanie ludzi, którzy byli zaangażowani w służbę krajowi po 1945r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna. Organ nie wyjaśnił w sprawie istotnych okoliczności faktycznych naruszając art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a.

Organ przyjął, że mąż Skarżącej - C. M. nie walczył w okresie pełnienia służby wojskowej z UPA ani z Wehrwolfem. Ustalenie to nie zostało poprzedzone wystarczająco wnikliwą analizą stanu faktycznego. Należało zwrócić się bowiem do Centralnego Archiwum Wojskowego z wnioskiem o nadesłanie odpowiednich dokumentów, które wskazywałyby na działania podejmowane przez 14 Pułk KBW, w którym służył mąż Skarżącej. Niektóre jednostki prowadziły bowiem walki z bandami UPA także po zakończeniu akcji "Wisła". Niedopatrzenie ze strony organu jest tym wyraźniejsze, że Skarżąca sama sygnalizowała w odwołaniu od pierwszej decyzji, że zwróciła do Archiwum Śląskiego Okręgu Wojskowego z prośbą o przesłanie odpowiednich dokumentów dotyczących służby wojskowej męża i zapowiedziała przekazanie tych dokumentów. Z akt sprawy nie wynika, żeby organ te dokumenty otrzymał lecz także nie podjął się wyjaśnienia tej sprawy z urzędu.

Odpowiadając na pismo Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie wszczęcia postępowania weryfikacyjnego C. M. wskazała, że mąż jej był wysiedlony z Poznania poprzez obóz Poznań - Główna. Wysiedlenia te odbywały się w latach 1939 - 1940. Organ ustosunkował się do tej okoliczności wskazując, że za wywiezienie do pracy przymusowej nie przysługują uprawnienia kombatanckie lecz świadczenia przewidziane w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Pominięto tu zatem jednoznaczną dyspozycję art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którą przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które przebywały w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Do takich miejsc, zgodnie z odpowiednim rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001r., zr 106, poz. 1154) należał obóz Poznań - Główna. Należało zatem bliżej zbadać okoliczności pobytu C. M. w tym obozie mając na uwadze, że jeśli faktycznie przebywał on w tym obozie w wieku 13 lat, to brak było przesłanek do pozbawiania wdowy po C.M. przysługujących jej uprawnień.

Z uwagi jednak na to, że w deklaracji członkowskiej ( k.11 akt administracyjnych ) mąż skarżącej podał, że na zlecenie SB wykonywał "krótkotrwałe zadania specjalne" rozważenia wymaga również kwestia, czy istnieją podstawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich z tytułu tej działalności.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

/-/ E. Podrazik /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski

JFS