Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1024/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1 ust. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 12 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego - uchyla zaskarżoną decyzję. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania J. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) w związku z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej części uzasadniania przywoływana jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą przyznania J. W. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką D. W.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, po wystąpieniu przez J. W. z wnioskiem z dnia 25 lipca 2013 r. organ I instancji podjął czynności wyjaśniające stan faktyczny sprawy. W tym celu przeprowadził wywiad środowiskowy ustalając, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i matką, rodzina mieszka w lokalu mieszkalnym wyposażonym w podstawowe sprzęty. Na łączny dochód w rodzinie składa się świadczenie emerytalne żony - 1480,68 zł i matki – 1133,70 zł. Wnioskodawca jest osobą bezrobotną bierną zawodowo, opiekuje się chorą na Parkinsona matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem stałej opieki osoby dorosłej, orzeczenie wydano w dniu 22 sierpnia 2007 r.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił J. W. przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ wyjaśnił, iż warunki nabycia przedmiotowej pomocy określa przepis art. 16a ustawy, który przewiduje, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r., poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie organ ustalił, iż dochód rodziny za 2011 rok wyniósł 24 385,48 zł co w przeliczeniu na osobę stanowi 677,37 zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do specjalnego zasiłku opiekuńczego, które wynosi 623 zł. Tym samym nie ma podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ dodał, iż przesłanką uniemożliwiającą pozytywne załatwienie wniosku jest także ustalenie, że strona nie pracuje zawodowo i nie może podjąć pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką. Wnioskodawca nie spełnił zatem przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] wnioskodawca utracił status osoby bezrobotnej, w okresie od 01.04.2010 r. do 30.06.2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką, wcześniej pracował w Centrum Kształcenia Ustawicznego w okresie od 16.06.1997 r. do 31.08.2005 r. oraz pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 24.03.2006 r. do 23.03.2007 r. Reasumując organ stwierdził, iż wobec przekroczenia kryterium dochodowego i nie spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia bezpośrednio przed ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne, nie jest zasadne pozytywne załatwienie wniosku strony.

W terminie prawem przewidzianym J. W. złożył odwołanie zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 16a ust. 3 ustawy wobec niezastosowania w sytuacji, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest przyznawany. Nadto naruszenie art. 16a ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że posiadanie statusu osoby bezrobotnej nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki. Odwołujący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie, że przysługuje mu prawo do wnioskowanego świadczenia.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczy podzielając stanowisko wywiedzione w decyzji organu I instancji, utrzymało w mocy ten akt.

Uzasadniając, Kolegium przytoczyło treść art. 16a ustawy podkreślając, iż w aktualnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przywołana norma nie określa obecnie, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. I dalej, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. kwoty 623 zł miesięcznie. Kolegium zwróciło uwagę, iż matka strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od 5 lipca 2007 r., zaś orzeczenie wydano w dniu 22 sierpnia 2007 r. Dalej, iż decyzją MOPS z dnia [...] strona otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na matkę na okres od 1 kwietnia 2010 r. bezterminowo, ocena stanu faktycznego nastąpiła na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy w ówcześnie obowiązującym brzmieniu, gdzie o świadczenie pielęgnacyjne mogła ubiegać się zarówno osoba rezygnująca z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak i osoba niepodejmująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało odwołującemu do 30 czerwca 2013 r. tj. do czasu obowiązywania tego przepisu.

Powracając na grunt wniosku z dnia 26 lipca 2013 r. Kolegium wskazało, że negatywną przesłanką jest brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bezpośrednio przed ubieganiem się o świadczenie oraz przekroczenie kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, iż przyznanie przedmiotowego świadczenia uzależnione jest od łącznego spełnienia warunków wskazanych w art. 16a ustawy. Z akt sprawy wynika zaś, iż kryterium dochodowe jest przekroczone a jednocześnie nie jest możliwe zastosowanie art. 16a ust. 3 ustawy, gdyż w treści tego artykułu ustawodawca użył sformułowania "...specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym". Nie ma natomiast wątpliwości, że w poprzednio obowiązującym stanie specjalny zasiłek opiekuńczy nie istniał, a świadczenie pielęgnacyjne nie było uzależnione od dochodu rodziny i osoby, nad którą była sprawowana opieka. Nie ma zatem zastosowania art. 16a ust. 3 ustawy. Dalej, iż z akt sprawy wynika, że strona utraciła status osoby bezrobotnej decyzją z dnia [...], zaś świadczenie pielęgnacyjne zostało ustalone decyzją z dnia [...], zatem po upływie ponad pół roku od czasu utraty statusu bezrobotnego. Przepis art. 16 a ust. 1 ustawy wyraźnie odnosi się do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rezygnacja taka musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie przed uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego w 2010 roku strona była bezrobotna z własnego wyboru, a to nie jest równoznaczne z rezygnacją.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. W. zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 107 § 2 i § 3 k.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu i instancji, brak pogłębienia zaufania do organów administracji publicznej poprzez dowolne przyjęcie, że w danym stanie faktycznym niezasadne jest orzeczenie o przyznaniu stronie wnioskowanego świadczenia, nadto poprzez dowolność polegającą na niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji, z którego wynikałoby, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznej sytuacji. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 16a ust. 1 i ust. 3 ustawy, wywodząc jak w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

Uzasadniając skarżący przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych wywodząc w oparciu o nie, iż będąc osobą bezrobotną nie pracuje, nie podejmuje zatem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a z kolei nie podejmując zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie musi z nich rezygnować, a zatem spełniona jest przesłanka z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nadto, iż potencjalna możliwość podjęcia etatu, nie jest wprawdzie tożsama z trwającym, zatrudnieniem, z którego osoba musiałaby zrezygnować, ale nie można uznać z góry, że w przypadku bezrobotnego nie jest spełniona przesłanka wynikająca z art. 16a ustawy, przepis ten nie wprowadza pojęcia aktualnej, czy też obecnej rezygnacji z zatrudnienia.

Po wtóre skarżący zarzucił organowi niezasadne odstąpienie od zastosowania art. 16a ust. 3 ustawy, w sytuacji gdy zgromadzony materiał jednoznacznie wskazuje, że dochód rodziny za 2011 rok wyniósł 677,37zł, zatem przekracza ustawowy próg o kwotę 54,37zł.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.).

Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął z urzędu zawieszone postępowanie, wobec rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 21 października 2014 r. pytania prawnego oznaczonego sygn.akt K 38/13.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. W ocenie sądu, w świetle stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy w ramach własnego postępowania, ponownie rozpatrując sprawę, dopuścił się wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] odmawiającą przyznania J. W. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką D.W.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił w szczególności przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Norma ta obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. W następstwie powyższego, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy (a które to świadczenie skarżący otrzymywał), wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy). W wypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który był ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W wypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3 ustawy).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do dwu kwestii. Organ stwierdził bowiem, iż negatywną przesłanką przyznania świadczenia skarżącemu jest brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bezpośrednio przed ubieganiem się o świadczenie oraz przekroczenie kryterium dochodowego.

Po pierwsze, organ odwoławczy nie uwzględnił i nie nadał żadnego znaczenia faktowi, że skarżący do dnia 30 czerwca 2013 r. (tj. do dnia wygaszenia świadczenia z mocy prawa) otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, której niepełnosprawność ustalona została orzeczeniem 22 sierpnia 2007 r. i datowała się od dnia wydania. Decyzją Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...], na podstawie art. 17 ustawy (w brzmieniu przed nowelizacją ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw), skarżącemu przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, przyznane na okres od 1 kwietnia 2010 r. bezterminowo. W piśmie z dnia 22 stycznia 2013 r. organ I instancji poinformował stronę, że na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzja z dnia [...] wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. W przywołanym piśmie organ pouczył stronę o możliwości ubiegania się od dnia 1 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. I choć decyzja z dnia [...] przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, to jednak Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (OTK-A 2013/9/134, Dz.U.2013/1557) stwierdził, że przywołana regulacja jest niezgodna z art. 2 Konstytucji RP.

Istotne, iż w przywołanej decyzji z [...] roku organ I instancji wyraźnie wskazał, iż przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. W związku z powyższym, skoro skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie poprzednio obowiązującego przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to w tym konkretnym przypadku rezygnacja z zatrudnienia nie powinna być rozumiana inaczej, niż przed nowelizacją przepisów ustawy. Skarżący, w obecnym stanie prawnym, nie miał bowiem możliwości faktycznej rezygnacji z zatrudnienia, ani nawet rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad swoją niepełnosprawną matką, gdyż uczynił to wcześniej w związku z koniecznością sprawowania nad nią opieki.

W ocenie sądu powyższe okoliczności – istotne dla prawidłowego zastosowania art. 16a ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Organ pominął, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Trudno również oczekiwać, że po wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne skarżący, będąc dotychczasowym opiekunem osoby niepełnosprawnej nagle porzuci tę opiekę i podejmie zatrudnienie, tylko po to, żeby zaraz z niego zrezygnować w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, kiedy ta osoba wymaga stałej opieki. Działaniem nielicującym z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) byłoby forsowanie takiej interpretacji przepisu art. 16a ustawy, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podjęcia zatrudnienia. I co ważne, w sytuacji gdy strona dotychczas otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne właśnie wobec stwierdzenia przez organ, iż spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Tym bardziej, iż na mocy decyzji z dnia [...] organ przyznał świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, co niewątpliwie pozwoliło stronie na osiągnięcie stabilnych warunków sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ nie powinien i nie może natomiast pomijać, iż opieka nad osobą niepełnosprawną i w konsekwencji rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nota bene legitymizowana przez organ decyzją przyznającą świadczenie pielęgnacyjne, miała charakter decyzji życiowej o wieloletnich skutkach, która zwykle jest podejmowana z uwzględnieniem założenia stabilności i ciągłości systemu prawa oraz zaufania obywatela do państwa prawa. W tym kontekście, nie można w tym samym stanie faktycznym orzec o braku spełnienia przesłanki, którą dotychczas organ oceniał jako spełnioną. Organ winien mieć na względzie cel, jakiemu służy przyznane świadczenie oraz konieczność zapewnienia beneficjentom tego rodzaju pomocy stabilności i pewności sytuacji życiowej chociaż na tej płaszczyźnie, na którą organ orzekający ma wpływ.

Niezależnie od powyższej argumentacji, sąd w składzie orzekającym, aprobuje pogląd, kształtujący się na tle nowego uregulowania art. 16a ustawy, że w toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje bowiem podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r., w sprawie o sygn.akt II SA/Go 516/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., w sprawie o sygn.akt II SA/Bd 436/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r., sygn.akt II SA/Łd 923/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po wtóre, kwestią rodzącą spór w niniejszej sprawie jest ustalenie organu, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia. Na podkreślenie zasługuje fakt, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP (Dz.U.2014/1443, Dz.U.2014/1459), co oznacza, iż nadal przesłanka kryterium dochodowego musi być spełniona.

Sąd analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście obowiązujących przepisów prawa stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód rodziny skarżącego i słusznie oceniły, iż przekracza on ustawowe kryterium dochodowe. Przywołany już na wstępie przepis art. 16a ust. 2 ustawy odsyła do art. 5 ust. 2 ustawy, który określa wysokość kryterium dochodowego rodziny warunkującego przyznanie rozważanego świadczenia. Kwotę tę precyzuje aktualnie § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), stanowiąc iż od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2014 r. wynosi ona 623,00 zł. Jak potwierdzają dokumenty administracyjne niniejszej sprawy, na łączny dochód w rodzinie skarżącego w 2011 roku składa się świadczenie emerytalne żony skarżącego - 1480,68 zł i matki – 1133,70 zł. Dochód rodziny za 2011 rok wyniósł 24 385,48 zł co w przeliczeniu na osobę stanowi 677,37 zł miesięcznie i bezsprzecznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do specjalnego zasiłku opiekuńczego, które wynosi 623 zł.

Sąd nie podziela jednak stanowiska organu odwoławczego, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego, stronie skarżącej nie przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Uwadze organu odwoławczego umknęło brzmienie art. 16a ust. 3 ustawy, który przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeżeli przekroczenie dochodu nie jest wyższe niż najniższy zasiłek rodzinny, o ile świadczenie to przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym. Expressis verbis regulacja ta odnosi się do przysługującego uprzednio specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednakże zasiłek ten wprowadzony został do ustawy dopiero z dniem 1 stycznia 2013 r. Wobec tego oczywiste jest, że nie mógł przysługiwać w poprzednim okresie zasiłkowym. Z woli ustawodawcy, zastąpił on w stosunku do części uprawnionych, przysługujące poprzednio świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane bez względu na wysokość dochodu (wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Łd 1037/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy i co zostało już przytoczone wyżej, decyzją z dnia [...] skarżącemu zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony. Decyzja w tym zakresie została wygaszona ex lege z dniem 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 wspomniana regulacja uznana została za niezgodną z Konstytucją RP, nie rodząc wszakże dla świadczeniobiorców uprawnień sanacyjnych z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP (por. str. 9 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego). Mając powyższe na uwadze sąd w składzie niniejszym podziela stanowisko zaprezentowane w przywołanym już wyroku WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Łd 1037/14, iż fakt uznania przywołanych norm prawnych za niezgodne z Konstytucją RP ma kluczowe znaczenie dla wykładni przepisu art. 16a ust. 3 ustawy, w zakresie w jakim dotyczy odwołania się do określenia świadczenia, przysługującego uprawnionej w poprzednim okresie zasiłkowym. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalane w decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, było prawem podmiotowym jednostki chronionym konstytucyjnie. Nabycie prawa polegało na jego przyporządkowaniu konkretnemu podmiotowi, który spełniał wymogi ustawowe. Władcza, niezgodna z Konstytucją, ingerencja Państwa, polegająca na pozbawieniu dotychczasowych beneficjentów przyznanych im świadczeń, nie może zaś, w ocenie sądu, dodatkowo skutkować pozbawieniem ich również uprawnienia do stosowania dobrodziejstwa, określonego w art. 16a ust. 3 ustawy, z tego jedynie powodu, iż specjalny zasiłek opiekuńczy nie dotyczył (co oczywiste) poprzedniego okresu zasiłkowego. W stosunku do tych osób, za świadczenie przysługujące w poprzednim okresie zasiłkowym uznać należy świadczenie pielęgnacyjne, pobierane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, skoro specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi swoistą kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki WSA w Łodzi: z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn.akt II SA/Łd 1143/13, z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn.akt II SA/Łd 1328/13 i sygn.akt II SA/Łd 214/14 – https://cbois.nsa.gov.pl).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ zobligowany będzie do dokonania wykładni przesłanek art. 16a ust. 1 ustawy stosownie do argumentacji zawartej w przytoczonych wyżej motywach wyroku, a następnie prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z uwzględnieniem okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu, co pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu, mając jednak na względzie skutki jakie mogą wynikać dla skarżącego z przepisów ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567).

Z tych wszystkich względów, uwzględniając skargę, sąd obowiązany był rozstrzygnąć na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

A. P.