Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 115/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia u skarżącego – L.Z. choroby zawodowej: "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz", wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), przepisów wydanych na podstawie art. 237§1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. odmówił stwierdzenia L.Z. choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Decyzję wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. (WOMP) z dnia [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (IMPZS) z dnia [...] r. nr [...]. Ustalono, że L.Z. zatrudniony był:

- od 30 września 1978 r. do 31 października 1980 r. w KWK "[...]" w J. (późniejsza KWK "[...]") obecnie: "Kopalnie Węgla Kamiennego w całkowitej likwidacji" w D., w charakterze robotnika górniczego pod ziemią;

- od 1 listopada 1980 r. do 30 kwietnia 1987 r. w KWK "[...]" w J. (późniejsza KWK "[...]") obecnie: "Kopalnie Węgla Kamiennego w całkowitej likwidacji" w D., w charakterze górnika pod ziemią;

- od 22 września 1988 r. do 2 stycznia1989 r. w Zakładzie Karnym w J., w charakterze pracownika fizycznego, na rzecz [...] w R.; od 3 września 1992 r. do 12 sierpnia 1993 r. i od 10 marca 1994 r. do 18 października 1994 r. - w [...] w R.,- działającym przy Zakładzie Karnym w R. - w charakterze szwacza. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że L.Z. będąc zatrudnionym w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w J. (późniejsza KWK "[...]") w latach 1978 - 1987 pracował w charakterze robotnika górniczego pod ziemia oraz górnika pod ziemią wykonując prace związane z urabianiem i załadunkiem węgla, transportem materiałów do przodków, wykonywaniem zabudowy wyrobisk ścianowych i chodnikowych. Pracę wykonywał w narażeniu na hałas o natężeniach od 78 dB do 90 dB, a więc natężeniach okresowo przekraczających wartości Najwyższego Dopuszczalnego Natężenia (NDN), stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu.

Będąc zatrudnionym w Zakładzie Karnym w J., w charakterze pracownika fizycznego, wykonując pracę w [...] w R. na Stacji Przeładunkowo-Rozładunkowej PKP przeładowywał ręcznie między innymi węgiel i koks z wagonów kolejowych na samochody ciężarowe. Był narażony na hałas w granicach: 79 - 85 dB, a więc natężeniach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu.

Będąc zatrudnionym w charakterze szwacza w latach 1992 - 1994 w [...]w R. działającym przy Zakładzie Karnym w R., wykonywał szycie ubrań roboczych w narażeniu na hałas w granicach od 74 dB do 91 dB, a więc o natężeniach okresowo przekraczających dopuszczalne normy. Wobec powyższego uznano, że warunki pracy mogły mieć wpływ na wystąpienie zachorowania.

WOMP na podstawie posiadanej dokumentacji, biorąc pod uwagę przerwę w narażeniu na hałas oraz inne istotne przyczyny pozazawodowe powodujące upośledzenie słuchu, jak chociażby dyskopatia szyjna z okresowym zespołem bólowym korzeniowym naczynioruchowym, stwierdził brak podstaw do rozpoznania obustronnego przewlekłego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej.

W dniu [...] r. IMPZS wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 21 wykazu u L.Z. Stwierdził, że przeprowadzona w instytucie specjalistyczna diagnostyka audiologiczna wykazała istnienie u pacjenta obustronnego niedosłuchu czuciowo-nerwowego z asymetrią. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wyniosło w kolejnych badaniach: dla ucha prawego (UP): 45 dB, 47 dB, 47 dB, dla ucha lewego (UL): 87 dB, 85 dB, 103 dB. Wykonana audiometria tonalna (powtarzalna) wykazuje ubytki słuchu obustronnie, szczególnie w zakresie wysokich częstotliwości, typowe dla zaburzeń odbioru. Przeprowadzono szereg badań dodatkowych, które potwierdziły odbiorczy charakter niedosłuchu i czuciowo-nerwową lokalizację niedosłuchu. Poddano analizie dokumentację medyczną i dokonano oceny narażenia zawodowego pacjenta na hałas: tj. w latach 1978-1998 pracował w narażeniu na hałas o natężeniach stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu, badanie audiometryczne wykonane w 1991 (tj. 3 lata po ustaniu narażenia) wykazało ubytki słuchu o wartości: UP - 31 dB, UL - 47 dB, w latach 1992-1994 był narażony na ponadnormatywny hałas, a audiogram wykonany 11 stycznia 1996 roku wykazał ubytki słuchu o wartości: UP - 80 dB, UL - 82 dB. Lekarze orzecznicy stwierdzili, że 18-miesięczny okres narażenia zawodowego na hałas w latach 1992 - 1994 mógł spowodować przesunięcie progu słuchu maksymalnie o 3 dB w stosunku do badania z 1991 roku (które i tak nie ocenia stanu słuchu na koniec pierwszego okresu zatrudnienia w narażeniu na hałas, bo zostało wykonane dopiero po 3 latach od jego zakończenia w 1988 roku). Wskazali, że niedosłuch odbiorczy występuje również w populacji osób nienarażonych na hałas i może być powodowany wieloma czynnikami, wśród których wymienia się między innymi przebyte urazy głowy, utraty przytomności, choroby metaboliczne, naczyniowe - miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, czynniki ototoksyczne (np. alkohol etylowy) i inne. Stąd wynika konieczność określenia związku przyczynowego stwierdzanych zmian w narządzie słuchu z warunkami pracy. Analiza przedstawionej dokumentacji medycznej wskazuje, że od wielu lat badany choruje na schorzenia samoistne między innymi na nadciśnienie tętnicze, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego. Z wywiadu wiadomo, że w 24 roku życia uległ wypadkowi, w wyniku którego doszło do wstrząśnienia mózgu. Biorąc powyższe pod uwagę, lekarze orzecznicy stwierdzili brak podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii istniejącego u pacjenta niedosłuchu, a tym samym do rozpoznania co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej narządu słuchu z pozycji 21 wykazu chorób zawodowych.

Wobec orzeczeń obydwu jednostek orzeczniczych organ I instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia u L.Z. choroby zawodowej narządu słuchu z pozycji 21 wykazu chorób zawodowych.

W odwołaniu L.Z. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia wskazując, że jest ono nietrafne, błędne i pomija fakty rzeczywiste, ponieważ pracował w bardzo dużym hałasie, co zostało "zatajone i zatuszowane" przez zakłady pracy, w których był zatrudniony. Nie zostały uwzględnione przez organ I instancji okoliczności przemawiające na jego korzyść, nie uwzględniono badań i pomiarów hałasu: z rzeczywistych lat pracy w kopalni pod ziemią od 30 września 1978 r. do 30 kwietnia 1987 r., w [...] od 1 września 1987 r. do 18 grudnia 1987 r. oraz z hal produkcyjnych Zakładu Karnego w R., gdzie pracował jako szwacz w [...]. Zauważył, że część pomiarów hałasu dotyczy innych okresów niż te, w których pracował. Niezależnie od powyższego podkreślił, że w trakcie wykonywania pracy jako kombajnista i górnik strzałowy narażony był na dużo większy hałas niż na innych stanowiskach w kopalni. Zaprzeczył twierdzeniom zawartym w decyzji organu I instancji, że jako 24 latek doznał wstrząśnienia mózgu i oświadczył, że również do takiego zdarzenia nie doszło później. Zaakcentował, że był ratownikiem górniczym w Kopalni "[...]", co wskazuje na dobry stan jego zdrowia w tym okresie. Szeroko argumentował, że w jego przekonaniu do uszkodzenia jego słuchu doszło w rezultacie jego wieloletniej pracy w dużym hałasie, a stanowisko zarówno lekarzy orzeczników jak i organu I instancji jest błędne. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji, przyznanie choroby zawodowej z poz. 21 wykazu chorób zawodowych, a także o przyznanie bezterminowej renty z tytułu choroby zawodowej i obliczenie jej wysokości oraz uchylenie orzeczenia lekarskiego ZUS z [...] r.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u L.Z. organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666- dalej "Kp"), która stanowi, iż "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych " narażeniem zawodowym".

Wskazał nadto, iż postępowanie wyjaśniające wykazało, że L.Z. był zatrudniony w latach 1978-1980 w KWK "[...]" w J. jako robotnik górniczy pod ziemią, w latach 1980-1987 w KWK "[...]" w J. (obecnie [...] w B.) jako górnik pod ziemią, w latach 1988-1989 w Zakładzie Karnym w J. jako pracownik fizyczny na rzecz [...] w R., w latach 1992-1993 i w roku 1994 w [...] w R. jako szwacz w Zakładzie Karnym w R.

Był badany w WOMP (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp..

Lekarze specjaliści stwierdzili, iż osłabienie słuchu nastąpiło prawie rok przed zatrudnieniem w zakładzie [...]. Nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż w wyniku oceny przedstawionych warunków pracy, upośledzenie słuchu zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Natomiast z dokumentacji wynika, że L.Z. ma dyskopatię szyjną C5-C6 i C6-C7 z okresowym zespołem bólowym, korzeniowym, naczynio-ruchowym i bólami głowy o charakterze migreny szyjnej. Są to czynniki pozazawodowe. W podsumowaniu stwierdzono w oparciu o posiadaną dokumentację brak podstaw do rozpoznania obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej.

Następnie L.Z. był badany w IMPZS, gdzie lekarze specjaliści na podstawie przeprowadzonej diagnostyki audiologicznej (audiometria tonalna, impedancyjna, ABR, próby stroikowe) również orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp.

Lekarze orzecznicy stwierdzili, że 18 miesięczny okres narażenia zawodowego na hałas w latach 1992-1994 mógł spowodować przesunięcie progu słuchu maksymalnie o 3dB w stosunku do badania z 1991 roku (które i tak nie ocenia stanu narządu słuchu na koniec pierwszego zatrudnienia w narażeniu na hałas bo zostało wykonane dopiero po 3 latach od jego zakończenia w 1988 roku). Ponadto L.Z. w 24 roku życia uległ wypadkowi, w wyniku którego doszło do wstrząśnienia mózgu. W badaniu MR mózgu z lutego 2015 roku stwierdzono drobne ognisko w płacie ciemieniowym najprawdopodobniej o charakterze pokrwotocznym.

Organ odwoławczy zauważył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim, a bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, co oznacza, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Podkreślił, że organy administracji są związane ustaleniami orzeczenia/orzeczeń lekarskich. Inspektor sanitarny nie posiada kompetencji do rozpoznania choroby zawodowej, lecz jest właściwy wyłącznie do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź orzeczenia o braku podstaw do jej stwierdzenia. W tym zakresie zobowiązany jest on uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Ponadto wskazał, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych został zachowany. Nadto podkreślił, że w sprawie nie zostały spełnione konieczne warunki do stwierdzenia choroby zawodowej.

Nie zgadzając się z wyżej wskazanym rozstrzygnięciem skarżący zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując, że wydana decyzja jest niezgodna z prawem. Wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także do "wystąpienia z urzędu" do ZUS w O. o przyznanie skarżącemu dożywotniej, bezterminowej renty z tytułu choroby zawodowej "przeciążeniowej kręgosłupa" i "utraty słuchu"; obliczenia i przeliczenia renty inwalidzkiej od 1995 r.; wyrównania start finansowych wraz odsetkami i odszkodowaniem do dnia ich zapłaty. Stwierdził, że organy obu instancji "zatajają i tuszują umyślne błędy i tzw. kłamstwa". Szeroko opisał warunki pracy w jakich pracował podkreślając, że była to ciężka praca w hałasie, a także przedstawił przebieg postępowań zarówno przed organami inspekcji sanitarnej jak i w ZUS. Podobnie jak w odwołaniu wskazywał na błędne i niepełne ustalenia organów obu instancji co do jego pracy w hałasie. W uzasadnieniu stwierdził, że pierwszych zaniedbań dopuścił się ZUS, który w 1995 r. przyznał mu rentę, nie informując go o możliwości starania się o "renę z tytułu chorób zawodowych górników". Zakwestionował stanowiska: lekarzy orzeczników orzekających w niniejszej sprawie, opinię biegłego sądowego z dnia [...] r. o sygnaturze [...] oraz opinię lekarza orzecznika ZUS we W. z dnia [...]r. wskazując, że zostały wydane na podstawie błędnych ustaleń, a urzędnicy państwowi dopuścili się "fałszerstw i zaniedbań". Do skargi dołączył plik dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 3 marca 2017 r. zatytułowanym "Wniosek dowodowy" wniósł o wpisanie do protokołu, że w skardze z dnia 6 stycznia 2017 r. żądał, by Państwowy Powiatowy Inspektor Powiatowy w J. lub [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. z urzędu wystąpił do ZUS w O. o przyznanie bezterminowej renty z tytułu choroby zawodowej narządu słuchu i ponownego przeliczenia renty inwalidzkiej od 1995 r.. Wyjaśnił, że zgodnie z informacją zawartą w decyzji organu I instancji skarżący osobiście wystąpił do ZUS z wnioskiem o podobnej treści, a ZUS wydał decyzję odmowną. Kserokopia decyzji ZUS z dnia [...] r. została dołączona przez skarżącego do pisma z dnia 3 marca 2017 r..

Skarżący w kolejnym piśmie z dnia 3 marca 2017 r. ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie nie zgadzając się z opiniami lekarzy orzeczników podkreślając, że ujawnione w trakcie rezonansu magnetycznego mózgu z lutego 2015 r. drobne ognisko w płacie ciemieniowym najprawdopodobniej o charakterze pokrwotocznym mogło być wynikiem jego upadku na beton na jesieni 2014 r. Skarżący ponownie podkreślił, że praca w hałasie spowodowała u niego chorobę zawodową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718- dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] r. nr [...], który odmówił stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz", wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), przepisów wydanych na podstawie art. 237§1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666- dalej "Kp"),

Zgodnie z art. 235¹ Kp, za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Jak wynika, z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

W związku z powyższym organy inspekcji sanitarnej, rozpoznając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej winny postępowanie wyjaśniające ukierunkować na ustalenie takich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, jak: 1/ stwierdzenie istnienia u danej osoby typu jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych; 2/ określenie rodzaju pracy i warunków, w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej; 3/wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej.

Wskazać przy tym należy, iż w judykaturze przyjmowano (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 r., I SA 786/98), że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.- dalej"rozporządzenie"). Rozporządzenie to reguluje m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, tak więc według tych przepisów należało oceniać postępowanie organów w będącej przedmiotem kontroli Sądu sprawie odmowy stwierdzenia u skarżącego rozpoznawanej choroby zawodowej.

Wskazać należy, iż stosownie do postanowień § 2 powołanego rozporządzenia wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Zgodnie zaś z ww. załącznikiem, w poz. 21 za chorobę zawodową może być uznany obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, przy czym w tym wypadku okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata.

W myśl § 4 ust.1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia.

Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 § 5ust. 1a. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Narażenie zawodowe podlega ocenie, którą w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przeprowadza właściwy państwowy inspektor sanitarny. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kp.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W myśl natomiast § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (ust. 1), przy czym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2). Należy więc zauważyć, że organy inspekcji sanitarnej działając na podstawie przepisów prawa i w jego ramach wydają decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej są organami właściwymi do prowadzenia postępowania rentowego, wysyłania w imieniu strony wniosków do ZUS, obliczania wysokości świadczeń rentowych jak wnosi skarżący. Sprawy emerytalno-rentowe nie należą do kognicji sądów administracyjnych

W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia, tj. jednostki chorobowej określonej jako: "obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz".

W aktach sprawy znajdują się dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej mianowicie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K.(WOMP) z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (IMPZS) z dnia [...] r. nr [...].

W orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r. WOMP Stwierdził między innymi, że z opinii biegłych sądowych z dnia [...]r. ( sygn. akt [...]) wynika, że "W 1991 roku stwierdzono niedosłuch obustronny, bardziej po stronie prawej, nosi aparat słuchowy", "W 24-tym roku życia wstrząśnienie mózgu". Dalej WOMP zauważył, ze "Biorąc pod uwagę, że w 1991 r. Pan L.Z. nie pracował od 4-rech lat na kopalni(nie był narażony na hałas przemysłowy) i fakt, ze osłabienie słuchu nastąpiło prawie rok przed zatrudnieniem w [...] nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że w wyniku oceny przedstawionych warunków pracy, upośledzenie słuchu zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z dokumentacji dyskopatia szyjna C5-C6 i C6-C7, z okresowym zespołem bólowym korzeniowym naczynioruchowym i bólami głowy o charakterze migreny szyjnej. Są to czynniki pozazawodowe. Brak zatem w oparciu o posiadaną dokumentację podstaw do rozpoznania obustronnego przewlekłego odbiorczego ubytku słuchu, jako choroby zawodowej. Również w orzeczeniu IMPZS z dnia [...] r. stwierdzono, brak podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii istniejącego u skarżącego niedosłuchu. W wywiadzie skarżący podał obustronne pogorszenie słuchu od lat 90-tych, obecnie ucho lewe jest głuche, w uchu prawym stosuje aparat słuchowy (od 1991 roku). W wywiadzie również szumy uszne, zawroty głowy, stany omdleniowe, w ostatnich latach kilkukrotne utraty przytomności, nadciśnienie tętnicze, zabieg wszczepienia zastawki mechanicznej w pozycje aortalną i wszczepieniu nadwieńcowo prostej protezy naczyniowej z powodu tętniaka aorty wstępującej i niedomykalności zastawki aortalnej, niewydolność serca, zapalenie jelita grubego, przewlekła infekcja dróg moczowych, przerost prostaty, wielopoziomowa dyskopatia szyjnego odcinka kręgosłupa, wstrząśnienie mózgu w 24 –roku życia, nadużywanie alkoholu. Przeprowadzona w instytucie specjalistyczna diagnostyka audiologiczna wykazała istnienie u pacjenta obustronnego niedosłuchu czuciowo-nerwowego z asymetrią. Podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wyniosło w kolejnych badaniach: dla ucha prawego (UP): 45 dB, 47 dB, 47 dB, dla ucha lewego (UL): 87 dB, 85 dB, 103 dB. Wykonana audiometria tonalna (powtarzalna) wykazuje ubytki słuchu obustronnie, szczególnie w zakresie wysokich częstotliwości, typowe dla zaburzeń odbioru. Przeprowadzono szereg badań dodatkowych, które potwierdziły odbiorczy charakter niedosłuchu i czuciowo-nerwową lokalizację niedosłuchu. Poddano analizie dokumentację medyczną i dokonano oceny narażenia zawodowego pacjenta na hałas: tj. w latach 1978-1998 pracował w narażeniu na hałas o natężeniach stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu, badanie audiometryczne wykonane w 1991 (tj. 3 lata po ustaniu narażenia) wykazało ubytki słuchu o wartości: UP - 31 dB, UL - 47 dB, w latach 1992-1994 był narażony na ponadnormatywny hałas, a audiogram wykonany 11.01.1996 roku (tj. 2 lata po ustaniu narażenia) wykazał ubytki słuchu o wartości: UP - 80 dB, UL - 82 dB. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną przewlekły uraz akustyczny prowadzi do niedosłuchu z ubytkami dla głównych częstotliwości przeciętnie 1 dB na rok pracy w hałasie, a powyżej 30 roku życia - 1,5 dB. Nigdy nie występuje bardzo głębokie uszkodzenie słuchu. Z reguły granica przesunięcia progu słuchu dla niskich częstotliwości wynosi 40 dB, dla wysokich - 75 dB. Wobec powyższego 18-miesięczny okres narażenia zawodowego na hałas w latach 1992 - 1994 mógł spowodować przesunięcie progu słuchu maksymalnie o 3 dB w stosunku do badania z 1991 roku (które i tak nie ocenia stanu słuchu na koniec pierwszego okresu zatrudnienia w narażeniu na hałas, bo zostało wykonane dopiero po 3 latach od jego zakończenia w 1988 roku Z oceny narażenia zawodowego wynika, że skarżący pracował w latach 1978-1988 w narażeniu na hałas o natężeniach stwarzających ryzyko uszkodzenia narządu słuchu, badanie audiometryczne wykonane w 1991 r. wykazało ubytki słuchu o wartości UP-31dB, UL-47dB, kolejny okres narażenia zawodowego to lata 1992-1994 (w sumie 18 miesięcy), audiogram wykonany 11 stycznia 1996 r. wykazał ubytki słuchu o wartości UP-80-dB, UL-82 dB. Lekarze orzecznicy wskazywali, że hałas (w tym pochodzenia zawodowego0 nie jest jedyną przyczyną powstawania niedosłuchu odbiorczego. Przechodząc do określenia związku przyczynowego stwierdzonych zmian w narządzie słuchu z warunkami pracy lekarze orzecznicy zauważyli, iż analiza przedstawionej dokumentacji medycznej wskazuje, że skarżący od wielu lat choruje na schorzenia samoistne między innymi nadciśnienie tętnicze, zaawansowane zmiany i dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego, potwierdzone badaniem MR, sprzyjające zaburzeniom krążenia krwi w naczyniach zaopatrujących ośrodkowy układ nerwowy. Zauważyli, iż skarżący przyznał, że [...]. Ponadto wskazali na wstrząśnienie mózgu skarżącego w 24 roku życia oraz wyniki MR z lutego 2015 r. W konsekwencji wskazali na brak podstaw do rozpoznania co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej narządu słuchu z pozycji 21 rozporządzenia z 2009 r. pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym powołane orzeczenia pozwalają na stwierdzenie, że niemożliwe było stwierdzenie w skarżącego choroby zawodowej. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że zebrany materiał dowodowy potwierdza pozazawodową etiologię schorzenia.

Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki NSA z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - niepubl., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.

Takie stanowisko, akceptowane przez Sąd w przedmiotowej sprawie, zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię co akt normatywny z 2002 r.

Zauważyć należy, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. W związku z tym to na organie prowadzącym dane postępowanie ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału. Nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Co ważne, organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozumieć przez to należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych lub możliwych do przeprowadzenia w postępowaniu, jak również uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności. Równocześnie organ administracji winien przeprowadzać dowody w sposób uwzględniający kanony określone w k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż orzekająca w sprawie placówka medyczna pierwszego stopnia (WOMP) jak i placówka odwoławcza (IMPZS), zgodnie wykluczyły u strony skarżącego zawodową etiologię choroby narządu słuchu. Katalog chorób zawodowych jest katalogiem zamkniętym. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie albo warunki te nie są jej przyczyną, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że ustalony w sprawie stan faktyczny budzi wątpliwości, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności do rozstrzygnięcia sprawy. Organy ustaliły przebieg pracy zawodowej strony ustalając nie tylko miejsce pracy, ale także stanowiska na których strona była zatrudniona oraz warunki wykonywania pracy W ocenie orzekających lekarzy zakres informacji zawartych m.in. w karcie oceny narażenia zawodowego był wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego. Należy również zauważyć, że orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie zostały wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze, wskazane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia oraz lekarzy specjalistów w zakresie medycyny pracy, co jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 roku w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz.U. z 2010r., nr 110, poz. 736). Nadto organy dysponowały dokumentacją medyczną strony.

Podkreślić należy również, że orzeczenia jednostek orzeczniczych o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, mają zasadnicze znaczenie w niniejszym postępowaniu. W ujęciu procesowym orzeczenia te stanowią dowód z opinii biegłego (art. 84 § 1 kpa), czyli dowód z opinii uprawnionego lekarza medycyny pracy. Dowodem tym organy rozpoznające niniejszą sprawę były związane. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

W ocenie Sądu organy w postępowaniu w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny, czyniąc tym samym zadość zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) oraz zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Skoro w przedmiotowej sprawie organy orzecznicze (i to obu stopni) - dysponując specjalistyczną wiedzą, po przeprowadzeniu określonych badań lekarskich i ocenie zgromadzonej dokumentacji lekarskiej pod kątem związku schorzenia z czynnikami narażenia zawodowego - stwierdziły brak rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej określonej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, to organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były dać tym orzeczeniom wiarę i w konsekwencji orzec o braku stwierdzenia rozpoznawanej u skarżącej choroby zawodowej. Skoro bowiem z obu orzeczeń jednostek orzeczniczych wynika jednoznacznie i zgodnie, że w przypadku skarżącego miała miejsce pozazawodowa etiologia schorzenia, to w istocie brak jest podstawy do stwierdzenia, że do powstania rozpoznawanej choroby doprowadziły warunki pracy, w których skarżący pracował. Brak jest zatem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy pracą wykonywaną w ponadnormatywnym hałasie a rozpoznanym u skarżącego schorzeniem, co eliminuje uznanie schorzenia za chorobę zawodową.

Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego w piśmie z dnia 3 marca 2017 r. wskazać należy, że brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Protokół bowiem odzwierciedla przebieg postępowania zgodnie z art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Treść tego przepisu nie może być rozumiana w ten sposób, że protokół rozprawy powinien odzwierciedlać wszystkie oświadczenia i twierdzenia stron w ich dosłownym i szczegółowym brzmieniu (por. postanowienie SN z dn. 15 grudnia 1980 r., sygn. akt I CR 426/79, LEX nr 8289). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II OSK 64/12. W protokole powinny się znaleźć jedynie najistotniejsze fragmenty wypowiedzi stron, mające znaczenie w sprawie.

Zauważyć należy, że Sąd nie ma podstaw do podważania treści merytorycznej orzeczeń lekarskich pochodzących od uprawnionych do ich wydania podmiotów.

Zgromadzony w postępowaniu przez organy obu instancji materiał dowodowy dawał podstawę do orzeczenia wobec skarżącego o nie stwierdzeniu choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, a zatem brak było podstaw do uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji i uznania skargi za zasadną.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.