Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 200/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: ART. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
article: art. 134 par 1, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] nr [...] odmówił M. K. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z [...]. znak: [...]

z tytułu składek za [...] r. w łącznej kwocie [...]zł oraz umorzył należności

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem wynikających z ww. decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu Zakład wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny

w K. wyrokiem z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 50/20 uchylił decyzję ZUS

z [...] nr UP- [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] nr [...].

Zakład ustalił, że S. K. prowadził działalność gospodarczą i nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Zmarł

13 listopada 2015 r. Decyzją z [...] znak: [...] przeniesiono na M. K. odpowiedzialność za zobowiązania męża za lipiec 2015 r. z tytułu składek w wysokości [...] zł. Zobowiązana 30 stycznia

2019 r. złożyła wniosek o umorzenie ww. należności.

Zgodnie z art. 30 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2020.266) dalej "u.s.u.s.", do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, na podstawie którego Zakład umarza należności z tytułu składek. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się". Oznacza to, że w stosunku do wymienionych

w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek Zakład nie może więc badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Zakład [...]. zatem wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 939,60 zł. Zatem kwota będąca przedmiotem niniejszego postępowania - 1180,24 zł to należności z tytułu składek

w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność opłacającą składki na własne ubezpieczenia.

Zakład ustalił, że zobowiązana pobiera rentę rodzinną w wysokości 2294,51 zł brutto, tj. 1919 zł netto. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe, miesięczne wydatki w wysokości 2693,68 zł tj. z tytułu miesięcznych opłat - 246,38 zł, opłat eksploatacyjnych - 575,30 zł, kosztów leczenia - 975 zł oraz inne wydatki - 897 zł. Strona posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków

w wysokości 83.719,42 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 171.432,43 zł oraz w bankach na kwotę 11.060,48 zł. Powyższe zobowiązania nie są spłacane. Zobowiązana posiada majątek nieruchomy - lokal mieszkalny w K. o pow. 63,29 m2. Z protokołu spisu inwentarza z 22 sierpnia 2016 r. wynika, że spadkodawca posiadał udział [...] w nieruchomości gruntowej położonej

w miejscowości K.-P. o pow. 540 m2.

Wniosek został rozpatrzony w oparciu o art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Zakład stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Kluczowe znaczenie ma art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy u.s.u.s. Zobowiązana jest spadkobiercą zmarłego płatnika i ponosi odpowiedzialność za zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. W związku z tym przesłanki, z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w sprawie. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s również nie ma zastosowania.

W stosunku do zobowiązania strony nie zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne. Zakład nie wyczerpał możliwości dochodzenia należności. Zaległości nie były przedmiotem przymusowego dochodzenia i organ egzekucyjny dotychczas nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych. Nie można zatem stwierdzić zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Nie można również wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 tej ustawy). Zobowiązana pobiera rentę rodzinną w wysokości 2294,51 zł brutto. Świadczenie jest wolne od zajęć. Do wypłaty pozostaje kwota 1919 zł. Istnieje zatem możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia. Kwota zajęcia wynosiłaby 573,62 zł. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie zagrozi egzystencji strony ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji. Całość zadłużenia, do którego spłaty strona została zobowiązana decyzjami Zakładu

o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania męża wraz z odsetkami wynosi: 60.236,74 zł. Koszty egzekucyjne należne dla organu egzekucyjnego wyniosłyby 3011,84 zł uwzględniając wysokość potracenia możliwego do dokonania ze świadczenia zostałyby zaspokojone na przestrzeni pół roku. W ocenie organu zatem w przypadku wdrożenia egzekucji, można jednoznacznie stwierdzić, że

w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Egzekucja administracyjna jest jedną z ostatecznych form egzekwowania należności. Zawarcie ugody z wierzycielem mogłoby zniwelować dodatkowe koszty oraz umożliwić spłatę zadłużenia w ratach.

Z kolei umorzenie składek od należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Zobowiązana złożyła wniosek z uwagi na sytuację finansową i zdrowotną. Organ ustalił, że z uwagi na schorzenia - stwardnienie rozsiane, jaskrę, oraz rozwarstwienie siatkówki wnioskodawczyni nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i uzyskania dodatkowych dochodów. Korzysta z pomocy finansowej rodziny. Regularnie przyjmuje leki o raz wymaga intensywnej rehabilitacji w celu utrzymania sprawności fizycznej, na którą przeznacza większą część swojego dochodu, korzystając

z prywatnych zabiegów.

W ocenie Zakładu trudna sytuacja materialno-bytowa strony ma charakter stały. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że w omawianej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania umorzenia należności wykazane w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za uznaniowym rozstrzygnięciem sprawy. Odmowa umorzenia naruszałaby uzasadniony interes osoby wnioskującej.

Na powyższą decyzję, w zakresie punktu 1, M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia:

- art. 28 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że skarżąca jest w stanie uregulować należności z tytułu składek, na podstawie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zmarłego S. K., kiedy to ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie ma takiej możliwości;

- art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a przez to błędne uznanie, że karżąca jest w stanie uregulować należności z tytułu składek, na podstawie decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zmarłego S. K., kiedy to ze względu na stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną nie ma takiej możliwości;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji;

- art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącej ustalenia Zakładu są sprzeczne. W ocenie organu bowiem trudna sytuacja materialno-bytowa skarżącej ma charakter stały. Jednoczesnie organ powołuje się na możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia. Skarżąca wskazała, że pobierane świadczenie emerytalno - rentowe nie przewyższa faktycznie minimum socjalnego, biorąc pod uwagę koszty leków, rehabilitacji, masaży, a także dojazdów na wizyty pozwalające na zachowanie minimalnej sprawności ruchowej skarżącej. Jedynie dzięki pomocy finansowej synów jest w stanie egzystować, co wnioskodawczyni dokładnie opisała organowi. Strona nie ma żadnych możliwości spłaty należności, co przyznał sam organ.

Zdaniem skarżącej organ przy wydawaniu decyzji nie rozpoznał w sposób prawidłowy całokształtu zebranego materiału dowodowego i towarzyszących mu okoliczności, przez co wysnuł nieprawidłowe wnioski. Organ jednocześnie przyznaje, że skarżąca nie posiada środków, by spłacić zadłużenie i umarza jego część oraz wskazuje, że może spłacać pozostałą część zadłużenia, gdyż pozwala na to jej stan majątkowy. Skarżąca działanie organu uznała za niekonsekwentne i przeczące zasadom logiki. W przypadku obciążenia strony spłatą w należności opisanych w pkt 1 zaskarżonej decyzji, będzie zmuszona do zrezygnowania z dotychczasowego leczenia, co w krótkim czasie doprowadzi do pogorszenia jej stanu zdrowia, czego organ nie wziął pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie

z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z 5 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących

i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2021.137) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2019.2325 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia należności składkowych zmarłego S. K., za które jako spadkobierczyni odpowiedzialna jest skarżąca. Wymienione zobowiązania obejmują należności składkowe ubezpieczonych niebędących płatnikami składek oraz należności składkowe ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek.

Istotne jest, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wyrokiem z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 50/20, Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia należności składkowych, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego,

tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "Rozporządzenie" przez ich niezastosowanie. Nie rozważył prawidłowo przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przez co uchybił również przepisowi art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz zasadzie przekonywania z art. 11 K.p.a. Sąd wskazał, że przedmiotem rozważań o umorzeniu organ poddał m.in. należności składkowe osoby ubezpieczonej będącej płatnikiem składek. To zaś powodowało konieczność poddania ich analizie z zastosowaniem nie tylko art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ale i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a w konsekwencji także

§ 3 ust. 1 Rozporządzenia. Tego organ nie uczynił. Okres składkowy za lipiec 2015 r. nie został objęty umorzeniem, dlatego te należności, które dotyczą składek osoby ubezpieczonej będącej płatnikiem składek, powinny być przez organ rozważone przez pryzmat przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2

i pkt 3 Rozporządzenia. Sąd podniósł ponadto, że dokonując oceny w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika za zatrudnionych pracowników organ prawidłowo stwierdził, że ma do nich zastosowanie przesłanka całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu jednak organ nie dokonał prawidłowej oceny przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W związku z powyższym kontrolując zaskarżoną decyzję zachodzi konieczność zastosowania art. 153 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy których działanie, bezczynność, lub przewlekłe postępowanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna, o której stanowi wskazany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku.

W tak zakreślonych ramach sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ wykonał w sposób prawidłowy zalecenia Sądu zawarte w wyroku WSA

w Kielcach z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 50/20, co do dalszego postępowania.

Wymaga przypomnienia, że art. 28 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), która ma miejsce w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w punktach od 1 do 6, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Te uzasadnione przypadki określa § 3 Rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym unormowaniem w przypadku należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Z kolei W art. 30 u.s.u.s. wskazano, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Z powołanych regulacji wynika, że dotyczą one:

1. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, których podstawą do umorzenia jest art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 Rozporządzenia (całkowita nieściągalność i uzasadnione przypadki);

2. należności z tytułu składek (inne niż składki) za zatrudnionych pracowników

w części finansowanej przez płatnika, których podstawą do umorzenia jest

art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (całkowita nieściągalność);

3. składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek, których ze względu na treść art. 30 u.s.u.s. organ nie może umorzyć.

Oceniając postępowanie organu w sprawie należy wskazać, że w pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. W celu ustalenia istnienia ww. przesłanek konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi.

W przypadku ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia.

Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia; 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ prawidłowo stwierdził brak przesłanek nieściągalności, w tym w szczególności wypełnił zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 50/20 w zakresie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., dokonując szczegółowej oceny tej przesłanki. Stosownie do powołanej regulacji całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z przepisu tego wynika, że organ ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w proporcji do egzekwowanych kwot)

z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Dokonując oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy zobowiązany posiada majątek nadający się do egzekucji, jak również, czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny.

Zdaniem Sądu organ zastosował się do opisanego obowiązku. Porównał spodziewane koszty egzekucji z informacjami o majątku nadającym się do egzekucji. Ustalił, że skarżąca pobiera rentę rodzinną w wysokości 2294,51 zł brutto. Świadczenie jest wolne od zajęć. Do wypłaty pozostaje kwota 1919 zł. Istnieje zatem możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia. Kwota zajęcia wynosiłaby 573,62 zł. Z przepisów art. 140 w zw. z art. 139 ustawy

z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika bowiem, że z emerytury mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 25% świadczenia, zaś wysokość świadczenia odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury pozostaje wolna od egzekucji i potrąceń. Oznacza to, że świadczenie nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie skarżącej minimum socjalnego, które nie jest progiem ubóstwa, lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne. Z kolei stosownie do art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności następujące opłaty: koszty egzekucyjne, które w przypadku zajęcia składnika majątkowego stanowiącego świadczenie wynoszą 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. Zakład ustalił, że całość zadłużenia, do którego spłaty została skarżąca zobowiązana decyzjami Zakładu o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania męża wraz z odsetkami wynosi: 60.236,74 zł. Koszty egzekucyjne wyniosłyby 3011,84 zł uwzględniając wysokość potracenia możliwego do dokonania ze świadczenia zostałyby zaspokojone na przestrzeni pół roku. Prawidłowa jest zatem konstatacja organu, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne, co oznacza brak przesłanki nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ prawidłowo stwierdził brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek.

Stosownie do przedstawionych na wstępie rozważań brak przesłanek nieściągalności, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stanowił również dla organu podstawę do odmowy umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych będących płatnikami składek za lipiec 2015 r. W tym jednak zakresie Zakład był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

w związku z § 3 Rozporządzenia.

Zdaniem Sądu organ, na podstawie zebranego materiału dowodowego, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanki z § 3 pkt 1 i pkt 3 Rozporządzenia. Stosownie do powołanej regulacji Zakład może umorzyć wskazane należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacanie należności

z tytułu składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w szczególności w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ miał tu na uwadze problemy zdrowotne skarżącej.

Z uwagi na choroby: stwardnienie rozsiane, jaskrę oraz rozwarstwienie rogówki skarżąca nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i uzyskania dodatkowych dochodów.

Stwierdzenie przez organ ww. przesłanki skutkowało umorzeniem należności

z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonych będących płatnikami składek za lipiec 2015 r.

Podsumowując Sąd stwierdził, że Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a., stosując się do wytycznych zawartych w wyroku WSA

w Kielcach z 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 50/20. Przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a., tj. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zebrany w sprawie

i wyczerpująco rozpatrzony materiał dowodowy. Następnie dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod wskazane wyżej przepisy prawne. Zajęte stanowisko Zakład przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi

z art. 107 § 3 k.p.a. Samo zaś niezadowolenie skarżącej z treści wydanego rozstrzygnięcia nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.