Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 179/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 16 grudnia 2022 r. nr 277/EU-O/2022 w przedmiocie odmowy wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego R. O. od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2022 r., nr 277/EU-0/2022 Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w C. z dnia 14 września 2022 r. odmawiającą R. O. (dalej: "skarżący") wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm., dalej "ustawa o Policji").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 27 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w C. o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypłacony w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, opublikowany w dniu 6 listopada 2018 r., w świetle którego przelicznik 1/30 stosowany do obliczania należnego ekwiwalentu został uznany za niezgodny z Konstytucją.

Z zaświadczenia z dnia 5 kwietnia 2019 r. wynika, że skarżący został zwolniony ze służby w dniu 10 sierpnia 2010 roku, wypłacono skarżącemu 19554,95 zł brutto ekwiwalentu za 101 dni niewykorzystanego urlopu.

Decyzją z dnia 30 września 2019 r. Komendant Powiatowy Policji w C. odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.

Decyzją z dnia 20 listopada 2019 r., wydaną na skutek wniesienia odwołania przez skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 41/20) uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W wyroku wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Policji uwzględnią zawartą w orzeczeniu ocenę prawną i dokonają wyliczenia oraz wypłaty części należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na podstawie art. 115a ustawy o Policji interpretowanego w zgodzie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, przepisy te bowiem stanowią wystarczającą podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy.

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III OSK 3728/21) oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie od ww. wyroku.

Decyzją z dnia 14 września 2022 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji w C. odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610, dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"), która zmieniła treść art. 115a ustawy o Policji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Organ wskazał, że ocena prawna wyrażona przez sąd wiąże organy na mocy art. 153 p.p.s.a., chyba że uległy zmianie przepisy prawa. W rezultacie, organ przyjął, że po zestawieniu stanu faktycznego sprawy z aktualnymi przepisami, skoro w dacie zwolnienia ze służby wypłacono skarżącemu w całości przysługujący mu wówczas ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy, to uprawnienie skarżącego zostało zrealizowane i aktualnie nie przysługuje mu prawo wypłaty wyrównania tego świadczenia.

W odwołaniu od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w C. skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że na dzień wydania decyzji nie było w systemie prawnym normy ustawowej odnoszącej się do ustalenia należnego prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego; art. 190 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zakresie wskazanym w wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 przez pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop; art. 66 ust. 2 Konstytucji RP poprzez działanie uniemożliwiające realizację gwarantowanego prawa do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem zastosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach z pominięciem wyroku TK. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji orzekł

o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że od

dnia 1 października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed

dniem 6 listopada 2018 r., jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, zastosowanie

znajdują wyłącznie przepisy w brzmieniu dotychczasowym, dotyczące ustalania

wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe

i dodatkowe, a więc z obowiązującym w dniu zwolnienia ze służby "przelicznikiem"

1/30 miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu

wypoczynkowego lub dodatkowego. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie

wskazał, że organ nie jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu

administracyjnego, jeżeli istotnej zmianie uległ stan prawny. Dnia 1 października

2020 r. organ został wyposażony w materialnoprawne przepisy umożliwiające

rozpoznanie wszystkich spraw o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za

niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, a zastosowanie się do

wykładni art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu przyjętym w wyroku WSA w Krakowie

stanowiłoby naruszenie art. 6 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 115 ustawy o Policji w zw. z art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że na dzień wydania decyzji nie było w systemie prawnym normy ustawowej odnoszącej się do ustalenia należnego prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego; art. 190 ust 4 Konstytucji w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zakresie wskazanym w wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 przez pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop; art. 66 ust. 2 Konstytucji RP poprzez działanie uniemożliwiające realizację gwarantowanego prawa do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem zastosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach z pominięciem wyroku TK. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że w związku wejściem w życie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, doszło do zmiany art. 115a ustawy o Policji, a zatem do zmiany stanu prawnego, która wyłącza związanie organu wyrokiem sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Komendant Wojewódzki Policji wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie bezspornym jest, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 10 sierpnia 2010 roku. Skarżącemu wypłacono ekwiwalent za 101 dni niewykorzystanego urlopu w kwocie 19554,95 zł brutto obliczony według przelicznika 1/30 uposażenia zasadniczego. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (odmawiające przeliczenia ekwiwalentu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego), a wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wskazanego wyroku.

W sprawie bezspornym jest również, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie zmiana art. 115 a ustawy o Policji oraz ustawa o szczególnych rozwiązaniach zawierająca przepisy przejściowe. Sporną kwestią pozostaje okoliczność związania organów Policji powołanym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, ponieważ organy l i II instancji naruszyły art. 153 p.p.s.a. i orzekły w sposób odmienny niż wynikało to ze wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2020 r. (sygn. akt III SA/Kr 41/20), co do którego wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną (III OSK 3728/21).

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Trzeba bowiem wskazać, że zmiana stanu prawnego uzasadniająca odstąpienie od wskazań zawartych w wyroku ma miejsce wyłącznie wówczas, gdy powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z 22.09.1999 r., l SA 2019/98, cyt. za B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019).

W ocenie Sądu wejście w życie w dniu 1 października 2020 r. nowelizacji ustawy o Policji nie pozwala na przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy doszło do zmiany stanu prawnego, która uzasadniałyby odstąpienie od zastosowania wyroku WSA w Krakowie. Aktualne bowiem pozostają w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego rozważania prawne zawarte w ww. wyroku, a przede wszystkim wynikające z niego wskazania.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r."

Jak stanowi zatem przepis art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. a nie w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew wyrokowi TK z dnia 30 października 2018 r. i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku.

Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organy w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.

Zdaniem Sądu, zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, jak również ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku TK z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Druk sejmowy IX 432-s. 2, 13 i 14).

Wyrok Trybunału usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 115a ustawy o Policji w ww. zakresie, na mocy art. 190 Konstytucji RP. Dlatego zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej, w tym organy Policji, winny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zgodnie z Konstytucją RP.

Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg zasad podanych w ustawie o Policji, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). W rezultacie w realiach niniejszej sprawy, w której skarżący został zwolniony z Policji z dniem 2 kwietnia 2008 roku (a zatem przed 2018 r.), do oceny zasadności żądania

o ponowne przeliczenie ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy zastosowanie

znajduje przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 2018 r.

i ukształtowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, w rezultacie w pełni

aktualne pozostają wskazania zawarte wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego z dnia 23 lipca 2020 r.

W niniejszej sprawie nie doszło do zmiany elementów decydujących o powstaniu sprawy administracyjnej, w postaci: okoliczności faktycznych sprawy, a także norm prawnych stanowiących podstawę orzekania przez organy administracji publicznej i nadal, tak jak to miało miejsce w dniu wydania ww. wymienionego wyroku, ocena sytuacji skarżącego powinna zostać dokonana z zastosowaniem poprzednio obowiązującego art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. oraz treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji.

Należy wskazać, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 321/21, CBOSA).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art 119 pkt 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę, organy Policji zastosują wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2020 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2022 r. zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Mając na względzie naruszenie przez organy Policji przepisów art. 153 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.