Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 670/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149  par. 1,2,  art. 151 i  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. B., D. L. i M. Z. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz M. B., D. L. i M. Z. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 19.09.2014 r. nadaną w placówce pocztowej w dniu 15.10.2014 r. M. B., D. L. i M. Z. zaskarżyły przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania w sprawie z wniosku z dnia 2.12.1990 r. N. M.

o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych stwierdzającego przejście z mocy prawa na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa [...] Zakłady [...] Sp. z o.o. w P. – M. J. i Z. T.

Skarżące reprezentowane przez radcę prawnego zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. wniosły o stwierdzenie,

że przewlekłe prowadzenie postępowania przez 23 lata miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że organ administracji przez okres 14 lat odmawia rozstrzygnięcia sprawy. Wniosek o rozstrzygnięcie sprawy został ponowiony pismem z dnia 1.07.2004 r. Po ponowieniu wniosku organ administracji przez następny okres

6 lat odmawia rozstrzygnięcia sprawy. Po upływie 20 lat prowadzenia postępowania organ zawiesił postępowanie postanowieniem z dnia [...].12.2010 r. W ocenie skarżących niezrozumiałe jest zawieszenie postępowania po upływie 20 lat prowadzenia postępowania. Organ w ogóle nie zawiadamiał na piśmie strony od dnia 27 grudnia 2012 r. o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie.

Pełnomocnik skarżących wskazał, że wnioskiem stron z dnia 30.07.2012 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...].12.2010 r. zawieszającego postępowanie administracyjne w w/w sprawie. Wyrokiem z dnia 11.12.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt I SAB/Wa 449/13 stwierdził przewlekłość tego odrębnego postępowania administracyjnego i że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiono, że pismem z dnia 6.05.2014 r. strona wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w związku

z przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...].11.1966 r. Organ pozostawił wezwanie bez odpowiedzi.

Pełnomocnik skarżących podał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju dotychczas nie wydał stosownego aktu administracyjnego, co oznacza że od dnia złożenia podania wniosek nie został rozpoznany.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu [..].10.2014 r. Minister decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966 r.

W ocenie organu zarzuty skargi są bezzasadne, bowiem organ nie prowadził przedmiotowego postępowania w sposób przewlekły, a rozstrzygnięcie

w sprawie zostało wydane jeszcze przed złożeniem skargi.

Przedstawiając przebieg postępowania organ podał, że zarządzeniem

z dnia [...].07.1950 r. Minister Budownictwa ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. [...] Zakłady [...]

sp. z o.o. w P. – J. M. i T. Z. Orzeczeniem z dnia [...].11.1966 r. Minister Budownictwa i Materiałów Budowlanych stwierdził przejście z mocy prawa na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa [...] Zakłady [...] Sp. z o.o. w P. – M. J. i Z. T., w tym m.in. nieruchomości o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], wykaz [...], KW nr [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność T. Z. i J. M.

Organ wskazał, że pismem z dnia 02.12.1990 r. N. M., działając z upoważnienia spadkobierców J. M. złożył do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności zarządzenia z dnia [...].07.1950 r. oraz orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. Do ww. pisma nie załączono jednak pełnomocnictwa od spadkobierców J. M.

Pismem z dnia 27.02.1991 r. Minister Gospodarki Przestrzennej

i Budownictwa przekazał - według właściwości - ww. wniosek N.M. z dnia 02.12.1990 r. Ministrowi Przemysłu. Z treści pisma Ministerstwa Przemysłu z dnia 25.03.1991 r. wynika, że Minister Przemysłu wszczął postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia

z dnia [...].11.1966 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Pismem z dnia 23.11.1994 r. Minister Przemysłu i Handlu przekazał ww. wniosek Ministrowi Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.

Pismem z dnia 20.11.1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (następca prawny Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa) przekazał ww. wniosek Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pismem z dnia 15.03.1999 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia

z dnia [...].07.1950 r. oraz ww. orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. Pismem z dnia 23.01.2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał ww. wniosek Ministrowi Rozwoju Regionalnego i Budownictwa. Pismem z dnia 18.06.2001 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał ww. wniosek N. M. Ministrowi Rozwoju Regionalnego

i Budownictwa.

Pismem z dnia 24.01.2002 r. nr [...] Minister Infrastruktury poinformował N. M. o braku możliwości dotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. i jednocześnie wezwał go do wskazania adresów zamieszkania pozostałych spadkobierców poprzednich właścicieli przejętego przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 17.06.2004 r. Minister Infrastruktury wezwał N. M. do nadesłania postanowień sądu o nabyciu spadku po poprzednich właścicielach znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz wniosku wszystkich spadkobierców o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia 01.07.2004 r., N.M., W. M., I. M. i M. M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].11.1966 r.

Postanowieniem z dnia [...].01.2005 r. Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. w części dotyczącej przejęcia nieruchomości o powierzchni [...] m2 - do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłym W.Z.

Decyzją z dnia [...].01.2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury umorzył postępowanie dotyczące oceny legalności ww. orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. w części dotyczącej przejęcia przedsiębiorstwa pn. [...] Zakłady [...] sp. z o.o. w P. – J. M. i T. Z.

Postanowieniem z dnia [...].02.2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury podjął postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia

z dnia [...].11.1966 r. w części dotyczącej przejęcia nieruchomości o powierzchni [...] m2.

Pismem z dnia 12.04.2005 r. organ wystąpił do Zarządu Geodezji

i Katastru Miejskiego [...] w P. o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym znacjonalizowanej nieruchomości. Na ww. pismo z dnia 12.04.2005 r. Zarząd Geodezji i Katastru [...] udzielił odpowiedzi dopiero pismem z dnia 13.10.2005 r., do którego załączono wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...], Obręb [...], jedn. ewid. [...], i kopię mapy ewidencyjnej przedstawiającą przedmiotową nieruchomość.

Pismem z dnia 12.04.2005 r. organ wystąpił do M. Z.

o wskazanie adresów M. B. i D. L. (spadkobierców W. Z.). M.Z. udzieliła odpowiedzi na ww. pismo w piśmie z dnia 20.04.2005 r.

Pismem z dnia 23.10.2005 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

Pismem z dnia 20.03.2007 r. Minister Budownictwa zawiadomił strony

o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z dnia 05.12.2007 r. Minister Infrastruktury wystąpił do Urzędu Miasta P. o aktualizację informacji o stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 19.12.2007 r. Urząd Miasta P. udzielił ww. informacji.

Pismem z dnia 10.12.2007r. organ wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z dnia 06.06.2008 r. Minister Infrastruktury poinformował strony

o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy.

Pismem z dnia 10.02.2009 r. organ zawiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji.

Pismem z dnia 22.04.2009 r. organ wystąpił do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o nadesłanie informacji

o danych osobowych D.L.

Pismem z dnia 22.04.2009 r. organ wystąpił do M. Z.

o nadesłanie postanowienia o nabyciu spadku po F. Z. oraz informacji o aktualnym adresie D. L.

Pismem z dnia 22.04.2009 r. organ wystąpił do N. M.

o nadesłanie informacji o osobach uprawnionych do reprezentowania przedsiębiorstwa pn. [...] Zakłady [...], J. M.

i T. Z. sp. z o.o.

Pismem z dnia 12.05.2009 r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy. Pismem z dnia 20.05.2009 r. organ ponownie zwrócił się do N. M. o nadesłanie informacji o osobach uprawnionych do reprezentowania ww. spółki.

Pismem z dnia 19.08.2009 r. M. Z. nadesłała kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].07.2009 r. sygn. akt [...] o nabyciu spadku po F. Z. oraz informację o adresie D. L.

Pismem z dnia 22.10.2009 r. Minister Infrastruktury zawiadomił strony

o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy.

Jednocześnie pismem z dnia 22.10.2009 r. organ wystąpił do M. Z. o nadesłanie informacji o adresie zamieszkania W. Z. (spadkobiercy F. Z.).

Odrębnym pismem z tej samej daty organ wystąpił z analogiczną prośbą do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW.

Pismem z dnia 22.10.2009 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego [...] w P. o nadesłanie odpisu postanowienia

z dnia [...].07.2009 r. sygn. akt [...].

Pismem z dnia 22.10.2009 r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy.

Postanowieniem z dnia [...].12.2010 r. nr [...] organ zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. w części dotyczącej ww. nieruchomości o powierzchni [...] m2 - do czasu dostarczenia dokumentów potwierdzających ujawnienie spółki z o.o. pn. [...] Zakłady [...] w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz powołania organów uprawnionych do reprezentowania spółki.

Pismem z dnia 20.06.2011 r. N. M., W. M., I. M., D. L., M. B. i M. Z., reprezentowani przez r.pr. P. B., złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. - w części dotyczącej przejęcia ww. nieruchomości o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność osób fizycznych (precyzując w ten sposób wniosek N. M., I. M., M. M. i W. M. z dnia 01.07.2004 r.).

Postanowieniem z dnia [...].06.2011 r. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku N. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...].12.2010 r. nr [...].

Pismem z dnia 30.07.2012 r. W. M., I. M., M. M., D. L., M. B. i M. Z., reprezentowani przez r. pr. P. B., złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...].06.2011 r. nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...].12.2010 r. nr [...], zawieszającego postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [...].11.1966 r. nr [...] - w części (ww. postanowień) dotyczącej przejęcia nieruchomości o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], wykaz

[...], KW Nr [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Postanowieniem z dnia [...].08.2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowień z dnia [...].12.2010 r. oraz z dnia [...].06.2011 r.

Postanowieniem z dnia [...].12.2013 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...].08.2013 r. nr [...]. Na ww. postanowienie z dnia [...].12.2013 r. została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pismem z dnia 08.01.2014 r. [...] Zakłady [...] sp. z o.o. (dalej: [...] Zakłady [...] sp. z o.o.), reprezentowane przez r. pr. P. P. B., poinformowały organ, iż doszło do rejestracji ww. spółki pod nr KRS [...]. Do ww. pisma załączono dokument potwierdzający okoliczność rejestracji spółki oraz powołania zarządu i rady nadzorczej

w postaci postanowienia Sądu Rejonowego [...]

w P. z dnia [...].12.2013 r. nr [...]

o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego ww. spółki pod nr KRS [...].

Postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju podjął postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...].11.1966 r. w ww. części.

Pismem z dnia 09.07.2014 r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - do dnia 30.09.2014 r.

Pismem z dnia 09.07.2014 r. organ wystąpił do Zarządu Geodezji

i Katastru Miejskiego [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym znacjonalizowanej nieruchomości. Odpowiedź w postaci wypisu

z rejestru gruntów dla działki nr [...] i kopii mapy ewidencyjnej wpłynęła do organu w dniu 21.07.2014r.

Pismem z dnia 01.08.2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zawiadomił strony o zgromadzeniu w sprawie materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Jednocześnie wskazano przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy do 31.10.2014 r.

W dniu [...].10.2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966r. w części dotyczącej przejęcia ww. nieruchomości o powierzchni [...] m2.

Minister podniósł, że organ wykonywał czynności zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy z należytą starannością i szybkością. W przedmiotowej sprawie na przeszkodzie do wydania rozstrzygnięcia we wcześniejszym terminie stanęła konieczność zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu stronom,

tj. spadkobiercom poprzednich właścicieli znacjonalizowanej nieruchomości oraz spółce z o.o. pn. [...] Zakłady [...], która początkowo nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na brak powołania organów, a następnie - również z uwagi na ograniczenie możliwości dokonywania przez organy spółki czynności tylko do działań niezbędnych do rejestracji spółki w KRS (w związku z nowelizacją ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowy Rejestrze Sądowym ustawą z dnia 29 kwietnia 2010 r., Dz. U. z 2010 r. Nr 106, poz. 671). Wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie podjęli współpracy z organem w celu umożliwienia ww. spółce udziału w postępowaniu, zamiast tego skarżąc postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w trybie zwykłym (wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz w trybie nadzwyczajnym (wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia). Dopiero po wydaniu postanowienia z dnia [...].12.2013 r. doszło do zarejestrowania ww. spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym, co umożliwiło organowi podjęcie postępowania nadzorczego.

Organ wskazał, że obowiązek zapewnienia czynnego udziału ww. spółce w postępowaniu nadzorczym wynikający z zasady czynnego udziału strony

w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) wykluczał wydanie decyzji we wcześniejszym terminie, albowiem ww. zasada ma pierwszeństwo przed zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Postępowanie w przedmiotowej sprawie było zawieszone przez okres blisko 4 lat, zaś rozstrzygnięcie w sprawie (decyzja

z dnia [...].10.2014 r. nr [...]) zostało wydane i wysłane przed wniesieniem przedmiotowej skargi na przewlekłość.

Organ podniósł, że główną funkcją instytucji skargi na przewlekłość jest skłonienie organu do wydania decyzji, nie zaś penalizacja działań (zaniechań) organu. W rozważanym przypadku niewątpliwie rozstrzygnięcie nie zostało wydane na skutek złożenia skargi, która to okoliczność powinna wpłynąć

w sposób zasadniczy na ocenę legalności działań organu naczelnego w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał też, że sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania zakończonego orzeczeniem wywłaszczeniowym po kilkudziesięciu latach od jego zakończenia, a w rozważanym przypadku - po upływie niemal 60 lat. Minister podkreślił wielowątkowość omawianych postępowań, na którą składa się konieczność zbadania legitymacji wnioskodawców (art. 28 k.p.a.) oraz pozyskania akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego postępowania. Organ wskazał na bardzo wymagający, zarówno pod względem czasowym, jak i merytorycznym, charakter czynności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Analiza archiwalnych akt wywłaszczeniowych wymaga obszernej znajomości przepisów prawa ówcześnie obowiązującego oraz wiedzy historycznej, a także umiejętności interpretacji języka ówcześnie stosowanego, który ulega ewolucji z biegiem czasu i po 60 latach znaczenie użytych pojęć nierzadko może budzić wątpliwości.

Minister podniósł, że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane w dniu [...].10.2014 r. także ze względu na zmiany organizacyjne w urzędzie - połączenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego z Ministerstwem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a także ze względu na trudną sytuację kadrową w Wydziale ds. Rewindykacji Mienia, w którym obecnie pracuje czterech referentów (a przez większość czasu trwania przedmiotowego postępowania - jedynie trzech), prowadzących ponad 400 spraw rewindykacyjnych. Wskazano, iż skomplikowany charakter prowadzonych spraw czyni niemożliwym usunięcie w krótkim czasie zaległości we wszystkich prowadzonych postępowaniach z uwagi na długi okres wdrażania nowych pracowników.

W piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej -

nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś

w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce

w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi

w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy

go wydaniem rozstrzygnięcia.

W sprawie niniejszej, w związku z tym, że skarga wniesiona została w dniu 15.10.2014 r., a zatem 9 dni po wydaniu decyzji z dnia [...].10.2014 r., brak było możliwości zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 2.12.1990 r.

o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Wniosek ten został bowiem rozpoznany

w przewidzianej przepisami prawa formie. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji, która może być poddana kontroli w administracyjnym toku instancji.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż wniesienie w niniejszej sprawie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po wydaniu przez organ decyzji nie czyni niniejszej skargi niedopuszczalną, albowiem skarga wniesiona została przed doręczeniem decyzji, co nastąpiło w dniu 16.10.2014 r. Strony wniosły zatem skargę do sądu przed wejściem decyzji do obrotu prawnego. W ocenie Sądu, w tym stanie sprawy, brak było podstaw do odmowy objęcia kontrolą Sądu przedmiotu skargi.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, w związku z wydaniem aktu administracyjnego

w postępowaniu nieważnościowym przed wniesieniem skargi, nie było podstaw do umorzenia postępowania sądowego w tym zakresie. Wydanie aktu nie było wynikiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Z tych względów Sąd oddalił skargę w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku z dnia 2 grudnia 1990 r. Sąd oddalił też wniosek skarżących o wymierzenie organowi grzywny. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy decyzja została w sprawie wydana, zwłaszcza przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie ma podstaw do nałożenia na organ grzywny. Celem grzywny w tego rodzaju sprawie jest zdyscyplinowanie organu do podjęcia działań mających na celu zakończenie postępowania. Postępowanie

w tej sprawie zostało zakończone wydaniem decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd dokonał badania, czy postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...].10.2014 r. prowadzone było przewlekle.

Instytucja przewlekłego prowadzenia postępowania wprowadzona została

do postępowania sądowoadministracyjnego ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz.18), która weszła w życie 11.04.2011 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są rozbieżne poglądy, co do tego, czy w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania, badaniu podlega postępowanie organu tylko po dniu 11.04.2011 r., czy także wcześniejsze działania lub zaniechania organu.

W ocenie Sądu, przy ocenie, czy działanie organu nosi, czy nosiło cechy przewlekłości, nie można pominąć czasu trwania postępowania przed 11.04.2011 r. Postępowanie to, zainicjowane wnioskiem z dnia 2.12.1990 r. i zakończone decyzją

z dnia [...].10.2014 r., było niewątpliwie długotrwałe, albowiem toczyło się ponad 23 lata.

W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J.P.Tarno "Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11).

W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej postępowanie nieważnościowe prowadzone było przewlekle.

Od momentu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności w dniu 2.12.1990 r. przez kilka lat do 24.01.2002 r., kiedy to wezwano wnioskodawcę do wskazania adresów zamieszkania pozostałych spadkobierców stron, organ właściwie

nie podejmował czynności. Niepodejmowanie czynności przez tak długi czas doprowadziło w efekcie do nieusprawiedliwionego przedłużenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że na przeszkodzie wcześniejszemu rozstrzygnięciu sprawy stanęła konieczność zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu spadkobierców poprzednich właścicieli znacjonalizowanej nieruchomości i spółce z o.o. [...] Zakłady [...], która początkowo nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na brak powołania organów,

a następnie - również z uwagi na ograniczenie możliwości dokonywania przez organy spółki czynności tylko do działań niezbędnych do rejestracji spółki w KRS.

Rozważając podane powody długotrwałości postępowania wskazać należy na niekonsekwencję w działaniu organu w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że już w 2005 r., a zatem 9 lat temu (pismo z dnia 23 października 2005 r.) organ zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia wniosku

o stwierdzenie nieważności i możliwości zapoznania się z aktami sprawy

oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów w terminie do 14.11.2005 r. (art. 10 k.p.a.). Organ pozostawił więc strony w przekonaniu,

że zgromadzono pełny materiał dowodowy i postępowanie będzie zakończone. Tymczasem nadal nie kończył postępowania i w dalszym ciągu zawiadamiał

o kolejnych, przewidywanych terminach podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Następnie, w 2009 r. organ ponownie uznał, że dysponuje niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy materiałem dowodowym, o czym zawiadomił strony pismem z dnia 10.02.2009 r., wskazując na możliwość zapoznania się z tym materiałem w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Tak minęły cztery lata od pierwszej informacji organu

o zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji.

Powyższe wskazuje, że choć już w 2005 r. można było zdaniem organu wydać decyzję, postępowanie nie zostało zakończone, a w miejsce tego organ wystosowywał kolejne pisma informujące o przewidywanych terminach zakończenia postępowania. Powyższe świadczy o nieuzasadnionym przedłużaniu postępowania i w konsekwencji o braku racjonalnego działania organu. Na przewlekłe prowadzenie postępowania wskazuje też okoliczność,

że dopiero w 2009 r. organ zwrócił się do N. M. o nadesłanie informacji o osobach uprawnionych do reprezentowania przedsiębiorstwa pn. [...] Zakłady [...], J. M. i T. Z. sp. z o.o. (pismo z dnia 22.04.2009 r.), w sytuacji, gdy organ uznawał Spółkę za stronę postępowania nieważnościowego.

Nie miało zatem miejsca w niniejszym postępowaniu zintensyfikowanie przez organ w jednym czasie działań mających na celu ustalenie wszystkich stron postępowania, których udział w sprawie organ uznawał za konieczny. Działania organu w tym zakresie były znacznie odłożone w czasie. Brak czynności organu w tym zakresie przez wiele lat wskazuje na przewlekłe (opieszałe) prowadzenie postępowania nieważnościowego.

Dokonując kontroli w niniejszej sprawie, Sąd stwierdził jednocześnie,

że przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez Ministra Infrastruktury

i Rozwoju nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa.

Oceniając, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący, czy też nie, Sąd wziął pod uwagę sposób działania organu po dniu 17.05.2011 r. Zdanie drugie w przepisie art. 149 § 1 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brzmiące "jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa" dodane zostało przepisem art. 14 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie w dniu 17.05.2011 r. Zgodnie zaś z art. 16 tej ustawy, jej przepisy stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie ustawy.

W sprawie niniejszej, postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...].11.1966 r. było zawieszone postanowieniem z dnia [...].12.2010 r. do czasu dostarczenia dokumentów potwierdzających ujawnienie spółki z o.o. pn. [...] Zakłady [...] w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz powołania organów uprawnionych do reprezentowania spółki. Postanowieniem z dnia [...].06.2011 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy ww. postanowienie. Następnie, pismem z dnia 30 lipca 2012 r. strony, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły o stwierdzenie nieważności tych postanowień.

Postanowieniem z dnia [...].08.2013 r. Minister Transportu, Budownictwa

i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowień

z dnia [...].12.2010 r. oraz z dnia [...].06.2011 r. Postanowieniem z dnia [...].12.2013 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...].08.2013 r. Na postanowienie z dnia [...].12.2013 r. została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie.

Postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju podjął postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...].11.1966 r. z uwagi na to, że pismem z dnia 08.01.2014 r. [...] Zakłady [...] sp. z o.o. poinformowały organ, iż doszło do rejestracji ww. spółki pod nr KRS [...]. Do pisma załączono dokument potwierdzający okoliczność rejestracji spółki oraz powołania zarządu i rady nadzorczej.

Zdaniem Sądu, dla oceny, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący konieczne było ustalenie, czy w sprawie występuje, po dniu 17.05.2011 r., oczywista bezzasadność podejmowanych czynności, czy też oczywiste, nieuzasadnione powstrzymywanie się organu od podjęcia czynności niezbędnych dla zakończenia postępowania.

Z takimi sytuacjami w tej sprawie nie mamy do czynienia. Jak wynika

z przedstawionego stanu sprawy, od dnia 17.05.2011 r. postępowanie znajdowało się w fazie zawieszenia. Strony nie kwestionowały przed sądem administracyjnym postanowienia organu z dnia [...].06.2011 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Następnie, na skutek wniosku stron z dnia 30.07.2012 r. toczyło się postępowanie nieważnościowe w sprawie postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Nie można w świetle powyższego stwierdzić, że niezakończenie w tym czasie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 1966 r. było skutkiem nieracjonalnych działań organu. Po podjęciu zaś postępowania w dniu [...].03.2014 r. organ po upływie sześciu miesięcy, w dniu [...].10.2014 r., wydał decyzję w sprawie. Biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy rozpatrywanej w postępowaniu nieważnościowym, w ocenie Sądu, sam czas dokonywania w niej oceny materiału dowodowego po podjęciu postępowania nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.

Organowi nie można zarzucić po dniu 17.05.2011 r. celowych, naruszających prawo działań ani zaniechań, a tym samym przewlekłemu prowadzeniu postępowania nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa.

Sąd wskazuje jednocześnie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania nie służy badaniu prawidłowości działania organu z punktu widzenia trafności stosowania prawa materialnego, w tym także w aspekcie uznawania przez organ bądź nieuznawania określonych podmiotów za stronę postępowania nadzorczego (art. 28 k.p.a.). Ustalenie istnienia interesu prawnego po stronie określonych podmiotów ma swe źródło w prawie materialnym. Z tego też względu wszelka ocena w tym zakresie, w tym także

z punktu widzenia rażącego naruszenia prawa, nie może mieć miejsca

w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1, § 2, art. 151 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.