Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 106/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art 135, art. 200 i art. 205 § 1, art. 153
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 86 ust. 1 pkt 2, art. 93 ust. 3 I ust. 7
journal: Dz.U. 2023 poz 742
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Asesor WSA Adam Osik Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku z dnia 27 stycznia 2023 r., nr AP/202223/1/U w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku z dnia 13 grudnia 2022 r., nr AP/2022/23/1162; 2. zasądza od Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku na rzecz skarżącego K. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku z dnia 27 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 3 października 2022 r., na formularzu stanowiącym załącznik

nr 2 do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Pomorskiej

Słupsku, K. B. (zwany dalej również - "stroną", "wnioskodawcą" lub "skarżącym") wystąpił do Akademii Pomorskiej w Słupsku z wnioskiem o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023 w związku z posiadanym aktualnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Do wniosku załączył kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (znacznym) oraz oświadczenie, w treści którego zapewnił o ważności załączonego do wniosku orzeczenia, o niezłożeniu wniosku o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (przedłużeniu) i braku zamiaru wystąpienia z takim wnioskiem do końca stanu epidemii, stanu zagrożenia epidemicznego lub zmiany obowiązujących przepisów prawa.

Dodatkowo wnioskodawca zaznaczył w oświadczeniu, że składany wniosek ma swoją podstawę w art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.s.w.n.") oraz § 8 ust. 5 aktualnego regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Pomorskiej w Słupsku. Ponadto, oświadczył, że w jego przypadku niepełnosprawność powstała w trakcie studiów, wobec czego świadczenie w postaci stypendium dla osób z niepełnosprawnościami przysługuje mu przez dodatkowy okres 12 semestrów.

Decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r., nr [...] Rektor Akademii Pomorskiej nie przyznał K. B. stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/23.

Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 86 - 95 p.s.w.n., § 2 i § 6 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Pomorskiej w Słupsku wprowadzonego zarządzeniem Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku z dnia 15 września 2022 r., nr R.021.80.22 oraz w zw. z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm., zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał jedynie, że: "zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 1 i 2 świadczenia, o których mowa w § 2 nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: 1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny;

2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia

pierwszego stopnia".

Pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. K. B. wystąpił do Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że organ pierwszej instancji przyjął błędne założenia i błędnie ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie. We wniosku oraz w załączniku do niego wnioskodawca wskazywał, że jego niepełnosprawność powstała

w 2018 r., to jest w trakcie studiów. W związku z tym, na podstawie art. 93 ust. 7 p.s.w.n., stypendium dla osób niepełnosprawnych mu przysługiwało. Pomimo tego,

że posiada tytuł magistra, to na podstawie wymienionego przepisu - z racji faktu powstania niepełnosprawności w trakcie studiów - stypendium przysługuje przez kolejny - dodatkowy okres 12 semestrów, zaś pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Łodzi z dnia 26 lipca 2022 r., III SA/Łd 356/22).

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor Akademii Pomorskiej w Słupsku decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia 13 grudnia 2022 r.

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wymienił takie same, jak w decyzji pierwszej instancji przepisy. Uzasadnienie przedmiotowej decyzji ogranicza się z kolei do przywołania treści przepisu art. 93 ust. 2 pkt. 1 i 2 p.s.w.n.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję organu odwoławczego K. B. zarzucił decyzji naruszenie art. 93 ust. 4 w związku z art. 93 ust. 7 p.s.w.n. oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę poprzez przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/23.

W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że organ przyjął błędne założenia

i błędnie ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie. Występując z wnioskiem skarżący wskazywał bowiem, że niepełnosprawność powstała w 2018 r., to jest w trakcie studiów. W świetle art. 93 ust. 7 p.s.w.n. stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługiwało skarżącemu i to pomimo, że posiada tytuł magistra. Na poparcie swojego stanowiska skarżący ponownie przytoczył ww. wyrok WSA w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Pomorskiej w Słupsku wniósł

o oddalenie lub odrzucenie skargi.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzję przesłano skarżącemu przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru. Przesyłka wróciła z adnotacją, że adresat odmówił odebrania przesyłki w dniu 1 lutego 2023 r. Następnie, drogą elektroniczną, skarżący zwrócił się o ponowne przesłanie przedmiotowej decyzji, co nastąpiło w dniu 17 lutego 2023 r. Odnosząc się do zarzutów organ podniósł z kolei, że skarga jest niezasadna, gdy skarżący nie spełnia przesłanek do otrzymania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Skarga stanowi wyłącznie polemikę z wydaną decyzją.

Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. skarżący wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ całkowicie pominął brzmienie przepisu art. 97 ust. 3 p.s.w.n., a jego niepełnosprawność powstała w czasie studiów w Wielkiej Brytanii, gdzie nie pobierał stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie decyzje we wskazanym zakresie kognicji Sąd

uznał, że wniesiona skarga jest zasadna, albowiem obie wydane przez Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, nie znajdując jednocześnie podstaw do jej odrzucenia.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

(aktualny publikator: tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.). Regulacje dotyczące pomocy materialnej dla studentów zostały zawarte w przepisach Działu

II - Szkolnictwo wyższe, Rozdział 3 - Prawa i obowiązki studentów, tej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie - istotę sporu - stanowi zasadność odmowy przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n., student ma prawo ubiegać się o:

1) stypendium socjalne,

2) stypendium dla osób niepełnosprawnych,

3) zapomogę,

4) stypendium rektora,

5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego,

6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Przy czym przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 p.s.w.n.).

W art. 89 p.s.w.n. ustawodawca wskazał, że stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 100, 173 i 240).

W myśl art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do

5 miesięcy.

Ograniczenia w zakresie możliwości przyznawania pomocy materialnej, w tym również stypendium dla osób niepełnosprawnych normuje art. 93 p.s.w.n. Zgodnie z tym przepisem, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia

i jednolitych studiach magisterskich (ust. 1). Student kształcący się na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4

i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku (ust. 2).

Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny;

2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia (ust. 3).

Natomiast łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów (ust. 4).

Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku,

gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony

w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (ust. 5).

Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr (ust. 6).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, że skarżący w dniu 11 października 2022 r. uzyskał tytuł zawodowy (magistra). Przedmiotowa okoliczność legła u podstaw odmowy przyznania skarżącemu stypendium dla niepełnosprawnych. Organ bowiem odmawiając wnioskowanego świadczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że świadczenie nie przysługuje studentowi posiadającemu jeden z wymienionych w art. 93 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. tytułów zawodowych, do których ustawodawca zaliczył również posiadany przez skarżącego tytuł magistra. Podobnie, w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie, organ odniósł się do unormowania regulaminowego uczelni, dotyczącego tytułu zawodowego.

Jednak, zdaniem skarżącego, okoliczność ta nie powinna stanowić przeszkody do przyznania wnioskowanego przez niego świadczenia. Stypendium bowiem powinno zostać mu przyznane w oparciu o unormowanie zawarte w art. 93 ust. 7 p.s.w.n. W myśl tego przepisu, w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 (stypendium dla osób niepełnosprawnych - przypis Sądu), przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio. W ocenie skarżącego, przepis art. 93 ust. 7 p.s.w.n. jest przepisem szczególnym, który umożliwia przyznanie studentowi wnioskowanego świadczenia przez dodatkowy okres bez względu na posiadany tytuł zawodowy magistra.

W rozpoznawanej sprawie ważna jest zatem treść przepisu art. 93 ust. 7 p.s.w.n. Przepis ten został przywołany przez skarżącego w toku postępowania o przyznanie stypendium i stanowił podstawę prawną zgłoszonego żądania. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący powołał się na jego treść oraz na okoliczność powstania niepełnosprawności w trakcie studiów. Analiza obu zapadłych decyzji w sprawie wskazuje, że organ pominął ten przepis ustawy, i co istotne, nie zawarł w tym przedmiocie jakiekolwiek stanowiska.

Takiego sposobu procedowania przez organ uczelni nie można zaakceptować.

Należy zaznaczyć, że z literalnego brzmienia art. 93 ust. 3 p.s.w.n. wynika, że uzyskanie któregokolwiek z wymienionych w tym przepisie tytułów zawodowych uniemożliwia przyznanie świadczeń stypendialnych, wymienionych w art. 86 ust.1 pkt 1-4, tej ustawy, jednak dalsza część przepisu art. 93 p.s.w.n. na możliwość taką wskazuje. Z treści przepisu art. 93 ust. 7 p.s.w.n. wprost bowiem wynika, że stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje, i to w dodatkowym okresie 12 semestrów, gdy niepełnosprawność tych osób powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. Przepis ten, w ocenie Sądu, wprowadza odstępstwo od wyrażonej w art. 93 ust. 3 p.s.w.n. reguły, pozwalając osobie niepełnosprawnej na pobieranie przedmiotowego świadczenia przez dłuży okres, niż w przypadku innych świadczeń materialnych przewidzianych dla studentów, którzy nie posiadających orzeczeń o niepełnosprawności. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że osoby niepełnosprawne w RP podlegają szczególnej ochronie (art. 69 Konstytucji RP). Przy czym, użycie w tym przepisie spójnika: "lub" oznacza, że przepis ten zawiera dwie niezależne od siebie przesłanki, w których studentowi może przedmiotowe stypendium przysługiwać, to jest w sytuacji powstania niepełnosprawności w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego. Tym samym, w przypadku skarżącego, który deklarował wystąpienie niepełnosprawności w trakcie studiów, sama li tylko okoliczność uzyskania tytułu zawodowego, nie mogła zdaniem Sądu, stanowić wystarczającej podstawy odmowy przyznania stypendium dla niepełnosprawnych. Za prawidłowością przedstawionego stanowiska przemawia bowiem samo brzmienie przepisu, który wydłuża okres przyznawania świadczenia studentom niepełnosprawnym o dodatkowy okres 12 semestrów, w zależności od momentu powstania niepełnosprawności, także w przypadku tych studentów, którzy tytuł zawodowy już posiadają, co wynika wprost z treści przepisu.

W tym miejscu podkreślić należy, że we wniosku z dnia 3 października 2022 r. skarżący wskazał, że pierwsze studia podjął już w roku akademickim 2015/2016. Nie było też kwestionowane w sprawie, że ustalony stopień niepełnosprawności skarżącego (znaczny) datuje się od 13 grudnia 2018 r. Wynika to z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 kwietnia 2020 r. Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku, dołączonego do wniosku o przyznanie spornego stypendium.

Powyższe okoliczności nie znalazły jednak jakiegokolwiek odzwierciedlenia w zapadłych decyzjach.

Można zaznaczyć, że przedmiotowe orzeczenie stanowi wyłączny dowód istnienia niepełnosprawności oraz daty lub okresu jej powstania, a także daty lub okresu powstania stopnia tej niepełnosprawności. Należy podzielić stanowisko zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 lipca 2022 r., III SA/Łd 356/22, zgodnie z którym pojęcie, którym posłużył się ustawodawca w treści art. 93 ust. 7 u.p.s.w.n., to jest pojęcie powstania niepełnosprawności, należy interpretować w sposób uwzględniający zarówno przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 573), jak również rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Przypomnieć w tym miejscu wypada, że zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność - oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast w myśl § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia powiatowe zespoły i wojewódzkie zespoły wydają odpowiednio orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia. Równocześnie § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia wymusza na zespole orzekającym, by w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności zawrzeć m.in.: datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Z kolei przepis § 14 pkt 5 i 6 rozporządzenia wskazuje na konieczność, aby zespół datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustalił na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej (§ 14 ust. 5 rozporządzenia), a jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej, nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, to za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu (§ 14 ust. 6 rozporządzenia).

Wskazany w treści przepisu art. 93 ust. 7 p.s.w.n. warunek, aby niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego oznacza niewątpliwie konieczność poczynienia przez organ uczelni stosownych ustaleń w tym zakresie, jak też oceny przedłożonych dokumentów, w tym zwłaszcza orzeczenia o stopniu znacznym niepełnosprawności.

Natomiast z uzasadnień decyzji Rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku wynika jednoznacznie, że powyższe okoliczności zostały przez organ całkowicie zignorowane (na co słusznie zwrócił uwagę skarżący). Organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania, ani nie poczynił jakichkolwiek ustaleń (co wymagać będzie uzupełnienia na dalszym etapie sprawy). Nie może jednak ujść uwadze, że początkowo organ procedował w sposób wskazujący na zamiar wyjaśnienia kwestii dotyczących powstania niepełnosprawności. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 12 października 2022 r. organ wystąpił do Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku z zapytaniem o ważność przedłożonego przez studenta (skarżącego) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, uzyskując w dniu 18 października 2022 r. odpowiedź w tym przedmiocie (vide: pismo z dnia 12 października 2022 r. i pismo z dnia 17 października 2022 r. w aktach administracyjnych). Ponadto, organ wezwał skarżącego do wykazania za pomocą zaświadczeń, czy w trakcie studiów na Uniwersytecie Gdańskim pobierał stypendium dla niepełnosprawnych oraz czy w roku akademickim 2022/23 ubiega się o takie stypendium (co może sugerować, że organ wtedy nie wiązał jeszcze faktem posiadania tytułu zawodowego negatywnych skutków prawnych). Skarżący, w wyniku otrzymanego zobowiązania, w dniu 12 października 2022 r. przedstawił stosowne zaświadczenie (vide: zaświadczenie z dnia 12 października 2022 r. z [...] Biura Stypendialnego w G. w aktach administracyjnych).

Mając na uwadze powyższy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, uprawniony jest pogląd, że zapadłe decyzje w ogóle nie korespondują z wynikiem przeprowadzonych czynności dowodowych. W świetle przyjętego przez organ rozstrzygnięcia jawią się one wręcz jako zbędne i niepotrzebnie oraz świadczące o niekonsekwentnym zachowaniu się organu uczelni. Zwłaszcza w sytuacji gdy z uzasadnień wydanych decyzji, jak też treści odpowiedzi na skargę, nie jest wiadome dlaczego organ uczelni w swoich rozważaniach nie uwzględnił art. 93 ust. 7 p.s.w.n., a jednocześnie zostały przez niego podjęte czynności powyżej opisane.

Oceniając działanie organu uczelni ponownego podkreślenia wymaga, że zarówno we wniosku o przyznanie stypendium, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślał, że niepełnosprawność w związku z którą występuje o świadczenie stypendialne powstała w trakcie studiów i powoływał się przy tym na art. 93 ust. 7 p.s.w.n. W takiej sytuacji organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie, czyniąc niezbędne ustalenia lub wyjaśnić dlaczego czynności w sprawie nie podjął. Tym samym przedstawione działanie organu świadczy o istotnym naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Jak podniesiono, przepis art. 86 ust. 2 p.s.w.n. stanowi, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, a więc również stypendium dla osób niepełnosprawnych oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Wobec jednoznacznej treści powyższego przepisu nie może budzić wątpliwości obowiązek organów uczelni stosowania przepisów k.p.a. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2022 r., III OSK 1698/21 "obecny stan prawny nie przewiduje odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., a zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny by stosowane wprost, do całego postępowania przed organami uczelni, choć oczywiście przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej, której główną misją jest działalność edukacyjna (patrz wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., III OSK 4974/21). Pogląd ten należy w pełni zaaprobować. Zatem w sprawach przed organami uczelni wyższych z zakresu świadczeń materialnych przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie.

Trzeba więc wskazać, że zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W myśl art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Co więcej, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązane są do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Wskazane zasady postępowania administracyjnego, w tym i zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., organ realizuje między innymi poprzez prawidłowe, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej, załatwiającej daną sprawę. Uzasadnienie decyzji stanowi bowiem integralną część decyzji administracyjnej. Sporządzenie go w sposób istotnie wadliwy, uniemożliwia zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia, a w konsekwencji czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd kontroli decyzji administracyjnej.

Trzeba również podkreślić, że decyzje negatywne dla strony, powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i starannie uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu.

W ocenie Sądu, obie wydane w sprawie decyzje tych kryteriów nie spełniają. Uzasadnienia decyzji nie mogą się ograniczać tylko do wskazania przepisu prawa (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie). Ponadto, w świetle poczynionych rozważań organ uczelni rozpoznający sprawę nie sprostał także pozostałym opisanym powyżej obowiązkom, wynikającym z ogólnych zasad k.p.a. W obu wydanych decyzjach pominięto, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, podnoszone przez skarżącego okoliczności, jak i przepisy prawa. Dlatego przedmiotowe decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Mając na względzie przywołane okoliczności sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu sądowego sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań.

Rozpoznając ponownie sprawę Rektor Akademii Pomorskiej w Słupsku zobowiązany będzie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, uwzględniając uwagi Sądu.

Obowiązkiem organu będzie wydanie decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a., po uprzednim przeprowadzeniu postępowania dowodowego, poczynienie ustaleń pozwalających na zweryfikowanie twierdzeń skarżącego dotyczących okresu powstania niepełnosprawności, przy uwzględnieniu materiału już zgromadzonego w sprawie.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).