Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 40/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15,  art. 27
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 39
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi W. Ś. i M. Ś. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1090, dalej :"ustawa o prawie do rekompensaty") Minister Skarbu Państwa (Minister), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] potwierdzającej W. Ś. i M. Ś. (Skarżący) prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...] przy ul. [...], dawne województwo [...], obecnie [...], w udziale 5/12 części każdemu z nich, oraz odmawiającej ww. osobom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we [...] przy ul. [...], w udziale 1/6 części utrzymał w mocy decyzję Wojewody w części zaskarżonej to jest w jej punkcie 6.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Poprzedniczka prawna Skarżących, E. Ś. wystąpiła w dniu 30 listopada 1990 r. z wnioskiem o przyznanie jej ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione we [...]. Do wniosku dołączone zostało m.in. tłumaczenie przysięgłe z języka angielskiego oświadczenia I.W. z dnia 19 września 1990 r., w którym I.W. zrzeka się na rzecz swojej siostry E. Ś. całego jej udziału w odszkodowaniu za należną jej część nieruchomości położonej we [...], która wcześniej należała do jej ojca R. K.

Wniosek ten postanowieniem z dnia [...] przekazany został do rozpoznania Wojewodzie.

E. Ś. pismem z 1 lutego 2008 r. ponowiła wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez R. i Z. K.

Decyzją z [...] wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 4, art. 3 ust. 2 i art. 8 ustawy oprawie do rekompensaty, Wojewoda potwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we [...],przy ul. [...] województwo [...] przysługuje W.Ś., synowi S. i E. w udziale 5/12 części oraz M.Ś., synowi S. i E. w udziale 5/12. Wartość nieruchomości pozostawionej przez R. i Z. K. we [...] ustalona została na kwotę [...] złotych, a wartość świadczenia pieniężnego stanowiącego 20% wartości pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] złotych, wysokość rekompensaty przysługującej stosownie do posiadanego udziału w prawie do rekompensaty ustalona została na rzecz W.Ś. i M.Ś. na kwoty po [...] złotych.

W punkcie 6 decyzji Wojewoda odmówił W. Ś. i M. Ś. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we [...] przy ul. [...] w udziale 1/6 części.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że oświadczenie I. W. z dnia 19 września 1990 r. nie zostało uwierzytelnione przez konsula polskiego, ani nie dołączono do niego klauzuli apostille. Natomiast oświadczenia I. W. z dnia 21 listopada 2005 r. i 18 lutego 2010 r. dotyczą zrzeczenia się części majątku wyłącznie po Z.K. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że I.W. wskazała E.Ś. jako osobę uprawnioną do rekompensaty wyłącznie za udział w prawie własności nieruchomości pozostawionej we [...] przy ul. [...], należący do Z. K.

Skarżący złożyli od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej o uchylenie w części (pkt 6) oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji potwierdzającej Skarżącym prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we [...] przy ul. [...], także w udziale 1/6 części, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w części (pkt 6) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Opisaną na wstępie decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody w zaskarżonej części.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie kluczową kwestią jest ustalenie udziałów w prawie do rekompensaty oraz ocena skuteczności dołączonego do akt sprawy oświadczenia Pani I. W. z dnia 19 września 1990 r. o zrzeczeniu się na rzecz E. Ś. udziału w odszkodowaniu za część nieruchomości we [...] przy ul. [...] należącą do R. K.

Minister wyjaśnił następnie, że w postępowaniu w związku z tym, że właściciele pozostawionych nieruchomości nie żyją zastosowanie znajdzie art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty. Prawo to przysługuje więc wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2, czyli posiadają obywatelstwo polskie. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Organ podkreślił, że z uwagi na fakt, iż oświadczenie Pani I. W. z dnia 19 września 1990 r. zostało sporządzone na terytorium obcego państwa mają do niego zastosowanie również przepisy konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 112, poz. 938, dalej : "Konwencja Haska"). Stosownie do art. 3 ww. konwencji jedyną czynnością która może być wymagana w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru, w jakim działała osoba, która podpisała dokument, oraz, w razie potrzeby, tożsamości pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument, jest dołączenie apostille określonej w artykule 4, wydanej przez właściwy organ Państwa, z którego dokument pochodzi.

Apostille jest rodzajem zaświadczenia, na podstawie którego dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną międzynarodowej Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji.

Analiza oświadczenia Pani I. W. z dnia 19 września 1990 r. wskazuje, iż nie spełnia ono wymogów określonych w konwencji haskiej. Nie została bowiem do niego dołączona klauzula apostille. Nie może ono zatem w prowadzonym postępowaniu wywołać skutków prawnych w postaci przekazania przez Panią I. W. udziałów w prawie do rekompensaty na rzecz Pani E.Ś. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ przywołał treść uchwala Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt III CZP 21/07

Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez Skarżących w odwołaniu twierdzeń, że oświadczenie Pani I. W. z dnia 19 września 1990 r. zostało dokonane na gruncie obowiązywania poprzednich przepisów dotyczących rekompensaty, nie wymagających szczególnej formy określonej w ustawie o prawie do rekompensaty oraz zostało złożone w chwili nieobowiązywania konwencji haskiej dotyczącej klauzuli apostille Minister wskazał, że zgodnie z art. 27 tejże ustawy do postępowań w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się jej przepisy. Mając na względzie powyższy przepis, obecnie organy orzekające o publicznoprawnym uprawnieniu do rekompensaty za mienie zabużańskie obowiązane są stosować przesłanki obowiązujące w dacie orzekania. Odnosi się to także do klauzuli apostille na podstawie, której dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną konwencji haskiej są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji. Organy mogłyby stosować uprzednio obowiązujące przepisy tylko w przypadku wyraźnego ustawowego wskazania, którego obecna ustawa nie zawiera (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt OSK 2907/12).

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty zostało wszczęte wnioskiem Pani E.Ś. z dnia 30 listopada 1990 r. i nie zakończyło się przed wejściem w życie ustawy o prawie do rekompensaty. Tak więc Wojewoda prawidłowo zastosował przepisy art. 3 ust 2 ustawy o prawie do rekompensaty oraz Konwencji Haskiej. Nie można zatem twierdzić, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty.

Za bezzasadne organ uznał również zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące niepoinformowania stron o koniecznym uzupełnieniu po 2005 r. przedstawionego do postępowania dokumentu w postaci oświadczenia Pani I.W. z dnia 19 września 1990 r. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ wojewódzki podjął wszelkie możliwe czynności mające na celu konwalidację wadliwego oświadczenia. W szczególności w piśmie z dnia 24 lutego 2011 r. pouczył strony postępowania, że załączone do akt sprawy oświadczenie I. W. o zrzeczeniu się na rzecz siostry E.S. całego jej udziału w spadku za należną część nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] złożone 19 września 1990 r. przed notariuszem, nie może być wykorzystane jako dowód w sprawie, albowiem nie zostało złożone w polskiej placówce konsularnej, a w przypadku złożenia przed notariuszem w [...] nie posiada apostille. Tym samym organ wojewódzki wypełnił, wynikający z art. 9 k.p.a., obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielił im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż w toku postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] Strony miały realną możliwość usunięcia braków formalnych kwestionowanego wskazania, poprzez dołączenie klauzuli apostille lub też przedłożenia oświadczenia o wskazaniu osoby uprawnionej złożonego w polskiej placówce konsularnej. Pomimo tego Skarżący z takiej możliwości nie skorzystali.

Zdaniem Ministra w przedmiotowej sprawie Wojewoda umożliwił Stronom uczestnictwo w każdym stadium postępowania, w tym składanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, a decyzję wydał po ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego pozostawienia spornej nieruchomości, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dlatego też nie można twierdzić, iż w prowadzonym postępowaniu zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a., zostały naruszone.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucili :

I. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

• art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie przez Ministra, to jest mimo zaistnienia przesłanek do uchylenia w zaskarżonej części (pkt 6) decyzji Wojewody z dnia [...] i konieczności orzeczenia co do istoty sprawy - utrzymanie w mocy zaskarżonej części decyzji,

• art. 15 k.p.a. w związku art. 80 z art. 77 oraz art. 75 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie przez Ministra, to jest nie rozpoznanie przez organ drugiej instancji istoty sprawy, polegającej na ocenie treści i formy oświadczenia I. W. złożonego przed notariuszem zagranicznym dnia 19 września 1990 r., jak również poprzez niepełną ocenę zebranego materiału dowodowego, którego częścią jest także oświadczenie I. W. z dnia 19 września 1990 r. wyrażające wolę zrzeczenia się całego należnego jej odszkodowania (rekompensaty) na rzecz E. Ś.,

• art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku stania w toku postępowania na straży praworządności i działania na podstawie przepisów prawa, naruszenie art. 35 K.p.a. przez rażące naruszenie terminów załatwiania spraw, naruszenie obowiązku załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela i obowiązku informowania stron oraz czuwania nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa oraz zasady prowadzenia postępowania przez organy administracji w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez nie uchylenie ww. decyzji Wojewody mimo ewidentnego nie poinformowania przez szereg lat przez Wojewodę stron postępowania działających wówczas bez pomocy pełnomocnika o okolicznościach faktycznych i prawnych (brak klauzuli apostille), które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, i z których organ wywodzi negatywne dla strony skutki prawne.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

• art. 5 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazanie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 oraz w art. 6 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, nie było skutecznie dokonane przez I.W., podczas gdy w toku postępowania trwającego przeszło 20 lat zarówno treść, czas i miejsce złożenia tego wskazania jak i jego forma nie budziły żadnych wątpliwości czy zastrzeżeń ze strony organu oraz wskazanie to zostało dokonane na gruncie obowiązywania poprzednich przepisów dotyczących rekompensaty (prawa zaliczenia) spełniając wymogi ówcześnie obowiązującego prawa nie wymagającego szczególnej formy określonej w ww. "ustawie zabużańskiej" z 8 lipca 2005 r., jak również zostało złożone w chwili (1990 r.) nie obowiązywania w Polsce Konwencji Haskiej dotyczącej klauzuli apostille,

• art. 2, art. 5, art. 7, art. 21, art. 31, art. 32, art. 47, art. 64, art. 87, art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 8 Konwencji o ochronie Praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do w/w Konwencji, poprzez naruszenie podstawowych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej - państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę własności i dziedziczenia, zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, zasady działania na podstawie i w granicach prawa oraz zakazu ograniczenia obywatelowi praw skutkującego w przedmiotowej sprawie uniemożliwieniem uzyskania przez spadkobierców potwierdzenia prawa do rekompensaty za całość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, w szczególności w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (TK z 08.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, SN uzasadnienie wyroku z 10.10.2003 II CK 36/02) oraz wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie skargi B. przeciwko Polsce.

Z uwagi na powyższe Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra oraz punktu 6 poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga rozpoznawana według powyższych kryteriów okazała się niezasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy wskazanie przez I. W. w oświadczeniu 19 września 1990 r. E. Ś, jako osoby uprawnionej do udziału przysługującego I. W. w odszkodowaniu za należną jej część nieruchomości położonej we [...], która wcześniej należała do jej ojca R. K. mogło być uznane za wywierające skutki prawne w ramach postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.

W dacie złożenia powyższego oświadczenia kwestie związane z rekompensatą za tzw. mienie zabużańskie uregulowane były w art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99, dalej "u.g.g."). Zgodnie z ust. 1 powołanego artykułu "Na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą".

Zakres podmiotowy osób uprawnionych do uzyskania prawa do rekompensaty uzupełniał ust. 4 powołanego artykułu stanowiący: "W razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.". Przepis ten następnie – w kolejnych wersjach ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – został przeniesiony do art. 81 ust. 4. Od 1 stycznia 1998 r. treść powyższego przepisu wprowadzona została do art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i obowiązywała aż do daty jego uchylenia w dniu 30 stycznia 2004 r. przez ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39. Dalej "ustawa z 12 grudnia 2003 r."), obecnie zastąpioną przez ustawę o prawie do rekompensaty.

W art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. wskazano : "W razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, prawo do zaliczenia wartości nieruchomości przysługuje łącznie wszystkim jego spadkobiercom, jeżeli posiadają oni obywatelstwo polskie i zamieszkują na stałe w Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy albo jednemu z nich wskazanemu przez pozostałych spadkobierców. Wskazanie osoby uprawnionej następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym".

W art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty przewidziano : "W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej."

Oznacza to, że począwszy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. wskazanie przez spadkobiercę repatrianta osoby uprawnionej do uzyskania prawa do rekompensaty następowało poprzez złożenia oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym, zaś od począwszy od 27 października 2005 r., to jest od daty wejścia w życie ustawy o prawie do rekompensaty, wskazanie osoby uprawnionej mogło być dokonane również przez złożenie oświadczenia przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

W art. 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. ustawodawca przewidział, że postępowania w sprawach potwierdzania praw do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Podobny zapis wprowadzony został do ustawy o prawie do rekompensaty. Zgodnie z art. 27 tejże ustawy postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

W ocenie sądu, z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zamiarem ustawodawcy było rozstrzyganie spraw dotyczących prawa do rekompensaty, na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydawania decyzji administracyjnych.

W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że wskazanie przez I.W. innych osób z grona spadkobierców Z. i R. K. winno zostać dokonane poprzez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Do akt sprawy dołączone zostało oświadczenie I. W. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, sporządzone w dniu 19 września 1990 r. Należy mieć jednak na względzie fakt, że przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, to jest z dniem 14 sierpnia 2005 r. weszła w życie Konwencja Haska znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych.

Z art. 1 powołanej konwencji wynika, że za dokument urzędowy dla celów Konwencji uważa się m.in. notarialne poświadczenia podpisów. W art. 2 powołanej Konwencji nałożono na państwa – strony obowiązek zwolnienia z legalizacji dokumentów, do których ma zastosowanie konwencja i które mają być przedłożone na jego terytorium. Wprowadzono jednocześnie mechanizm dołączania do danego dokumentu apostille określonej w artykule 4 Konwencji, w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru w którym działała osoba, która podpisała dokument, oraz w razie potrzeby, tożsamości pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument.

Wobec powyższego, począwszy do dnia wejścia w życie Konwencji Haskiej, poświadczenie podpisu dokonane przez notariusza zagranicznego winno być traktowane, jako dokument urzędowy, zaś państwo, będące stroną konwencji, mogło żądać od podmiotu przedstawiającego powyższy dokument zapatrzenia go w klauzulę apostille,. Innymi słowy mówiąc, począwszy od dnia 14 sierpnia 2005 r. dla wskazania osoby uprawnionej do prawa do rekompensaty poprzez złożenie oświadczenia przed zagranicznym notariuszem wymagane było również uzyskanie klauzuli apostille obejmującej poświadczenie podpisu dokonane przez notariusza.

Odnosząc się do orzeczeń przywołanych w toku postępowania przez Skarżących sąd wskazuje, że w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z 13 kwietnia 2007 r. III CZP 21/07, zgodnie z którym po przystąpieniu Polski do Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w dniu 5 października 1961 r. w Hadze (Dz.U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938 i 939) jedyną czynnością wymaganą w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru, w jakim działała osoba, która podpisała dokument, oraz, w razie potrzeby, tożsamości pieczęci lub stempla, jakim został on opatrzony, jest dołączenie apostille określonej w art. 4 Konwencji. Podzielić należy jednocześnie pogląd wyrażony w przywołanym przez Skarżących wyroku tutejszego sądu z dnia 23 grudnia 2008 r. I SA/Wa 394/08, zgodnie z którym to notarialne poświadczenie podpisu jest dokumentem urzędowym. Tym niemniej właśnie z uwagi na fakt, że dokonane przez notariusza poświadczenie podpisu jest dokumentem urzędowym, organ zobowiązany był zażądać przedstawienia tego dokumentu zaopatrzonego w klauzulę apostille.

W postanowieniu z 16 marca 2007 r. III CSK 380/16, Sąd Najwyższy odnosił się do kwestii mocy prawnej zagranicznego dokumentu urzędowego, jakim był zagraniczny akt stanu cywilnego i kwestii wpływu braku transkrypcji powyższego aktu na możliwość uznania, że dane małżeństwo zostało zawarte, kwestii dotyczył wyroku WSA w Rzeszowie z 21 lipca 2010 r. II SA/Rz 257/10. Poglądy zawarte w powołanych orzeczeniach nie mogą więc znaleźć zastosowania w sprawie.

Z uwagi na powyższe, podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty uznać należy za nieuzasadnione.

Również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem I petitum skargi sąd uznaje za niezasadne.

W toku postępowania przedstawione zostały następujące oświadczenia na mocy których spadkobiercy Z. i R. K. wskazywali E. Ś. jako uprawnioną do uzyskania rekompensaty :

a. oświadczenie I. W. z dnia 19 września 1990 r. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym przez notariusza w G., w którym zrzekła się na rzecz swojej siostry E.Ś. całego jej udziału w odszkodowaniu za należną jej część nieruchomości położonej we [...], która wcześniej należała do jej ojca, R.K.

b. oświadczenie W. K. z dnia 12 października 1990 r. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym przez notariusza w S., w którym W. K. udzieli pełnomocnictwa E. Ś. i jednocześnie zrzekł się na jej rzecz wszelkich praw do spadku po rodzicach,

c. oświadczenie I. W. z dnia 24 listopada 2005 r. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, w którym wskazała, że jej brat A. zmarł bezpotomnie, cały jego majątek przeszedł na matkę Z.K., a ona i jej brat R.K. (to jest W. K.) prawa po Z. K. cedują na E.Ś.,

d. oświadczenie W.K. z dnia 30 stycznia 2008 r., sporządzone w formie pisemnej, z podpisem notarialnie poświadczonym i opatrzone klauzulą apostille, na mocy którego zrzekł się na rzecz E.Ś. całego jego udziału w spadku za należną mu część nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], która wcześniej należała do rodziców, Z. i R. K.,

e. oświadczenie I. W. z dnia 18 lutego 2010 r. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym i opatrzone klauzulą apostille, zawierające treść tożsamą z treścią oświadczenia z dnia 24 listopada 2005 r.

Oznacza to, że do akt postępowania złożone zostały oświadczenia sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym i opatrzone klauzulą apostille obejmujące oświadczenia W. K. o wskazaniu E. Ś. jako osoby uprawnionej z tytułu prawa do rekompensty za nieruchomość pozostawioną we [...] przez Z. i R. K. oraz oświadczenie I. W. wskazujące E. Ś. jako osobę wskazaną do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych we [...] przez Z. K.

Wojewoda prowadząc postępowanie wskazywał na wadliwości w zakresie oświadczeń obejmujących wskazanie uprawnionego spadkobiercy w pismach z dnia 14 lutego 2006 r. (w zakresie oświadczenia W. K. z dnia 12 października 1990 r.), z dnia 24 lutego 2011 r. (w zakresie oświadczenia I. W.), wyznaczając jednocześnie stronie termin 6 miesięcy na uzupełnienie braków, z dnia [...], jak również w postanowieniu z dnia [...].

W odpowiedzi na powołane wyżej pisma Wojewody, do akt postępowania złożone zostały :

a. opisane wyżej oświadczenie W. K. z dnia 30 stycznia 2008 r. (przy piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r.),

b. opisane wyżej oświadczenie I. W. z dnia 18 lutego 2010 r. (przy piśmie z dnia 29 czerwca 2011 r.)

Dodatkowo wskazać należy, że we wniosku z dnia 10 kwietnia 2014 r. o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] Skarżący (na tym etapie postępowania reprezentowani już przez fachowego pełnomocnika) wskazywali, że I.W. złożyła jedno oświadczenie w 1990 r., następnie kolejne skuteczne oświadczenie w 2005 r., w konsekwencji nie mogła złożyć nowego oświadczenia woli w tym przedmiocie w 2010 r., albowiem oświadczenie to ma charakter materialnoprawny i I.W. w 2010 r. nie miała się czego zrzec (str. 5 powołanego pisma). Powyższe argumenty w ocenie sądu świadczą o nie dostrzeżeniu przez Skarżących na ówczesnym etapie postępowania faktu, że I. W. była spadkobierczynią zarówno Z. K., jak i R. K. Oświadczenia z 2005 r. i 2010 r. dotyczą wskazania osoby uprawnionej przez I. W. działającą jako spadkobierczyni Z. K., natomiast oświadczenie z 1990 r. składane było przez I. W. jako spadkobierczynię R. K. – i to ostatnie oświadczenie nie zostało przedłożone w prawidłowej formie w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, również podniesiony w uzasadnieniu skargi zarzut nie informowania Stron o przyjętym przez organ kierunku wykładni oświadczenia I. W. z 19 września 1990 r. uznać należy za niezasadny.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że wbrew stanowisku Skarżących wyrażonemu w punkcie I podpunkcie drugim petitum skargi, organ drugiej instancji rozpoznał sprawę co do istoty i ocenił oświadczenie złożone przez I. W. co do jego formy i treści, uznając, że z uwagi na nie zachowanie formy wymaganej prawem nie jest możliwe uznanie, że I. W., jako spadkobierczyni R.K., wskazała jako osobę uprawnioną swoją siostrę E.Ś.

Skarżący na etapie skargi podnosili, że po wystosowaniu wezwania z dnia [...] nie było możliwe sanowanie braku oświadczenia złożonego przez I. W. w dniu 19 września 1990 r. z uwagi na fakt, że E.Ś. zmarła przed datą jego wystosowania przez organ.

Zarzut ten również należy uznać za nieuzasadniony.

Z akt administracyjnych wynika, że E. Ś. zmarła w dniu [...]. W dniu 18 lutego 2010 r., a więc już śmierci E. Ś, I. W. złożyła w formie pisemnej notarialnie poświadczonym i opatrzone klauzulą apostille, oświadczenie, w którym jako spadkobierczyni Z.K. i A.K. wskazywała swoją siostrę E.Ś. jako uprawnioną do rekompensaty po powołanych wyżej osobach. Skuteczność tego oświadczenia nie została zakwestionowana przez organ pierwszej instancji którego decyzja w tym zakresie wobec jej niezaskarżenia stała się decyzją ostateczną.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w jego ocenie, obowiązujące przepisy nie wyłączały możliwości wskazania przez I. W. po dniu [...], a więc po śmierci E. Ś., spadkobierców w osobach Skarżących jako uprawnionych do prawa do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego jej w ramach dziedziczenia po ojcu, R. K. Wskazanie takie, pomimo wystosowania przez organ pism z 24 lutego 2011 r. i 8 listopada 2011 r. nie zostało dokonane.

Wobec powyższego uznać za nieuzasadnione uznać należy podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Organ administracji informował E. Ś. oraz Skarżących o treści obowiązujących przepisów prawa, wskazywał na nieprawidłowości formy oświadczeń o wskazaniu spadkobiercy uprawnionego do rekompensaty oraz udzielił terminu dla złożenia odpowiednich dokumentów. Nie znajduje więc zastosowania w tej sprawie pogląd wyrażony w przywołanym w skardze wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 7 października 2013 r. II SA/Wr 497/13, zgodnie z którym w procedurze administracyjnej nie obowiązujące zasada, że nieznajomość prawa szkodzi.

Przywoływane w skardze zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji oraz Konwencji o ochronie praw człowieka również nie mogą zostać w niniejszej sprawie uznane za zasadne. Odmowa przyznania prawa do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego po R.K. nastąpiła na skutek nie wskazania Skarżących jako uprawnionych pomimo kilkukrotnego informowania o treści przepisów i wynikających z nich wymaganiach co do formy oświadczenia o wskazaniu. W sprawie tej sąd nie dostrzega również przywoływanej w uzasadnieniu skargi kolizji interesów Państwa i jednostki. Jednostka poinformowana została o treści obowiązujących przepisów i nie wypełniła ich – w takiej zaś sytuacji nie można mówić o konflikcie interesów.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.