Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2183/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] lutego 2013 r., którą nałożył na R. Z. (dalej skarżący) karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za wykonywanie dnia 30 stycznia 2013 r. przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...] - granica m. P. do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie dróg bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), dalej u.d.p. Jako podstawę skarżonej decyzji podano art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 u.d.p. oraz załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie dróg , a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.), dalej u.t.d.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] lutego 2013 r. na odcinku skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] – granica m. P., w miejscowości P., funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej samochód o nr rej. [...] wraz z przyczepą lekką o nr rej. [...], którym kierował skarżący. Kontroli dokonano przy użyciu urządzenia DSRC (skanera) i wykazała ona, że zatrzymany pojazd nie został wyposażony w urządzenie pokładowe viabox, służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych. Z kontroli sporządzony został protokół, który skarżący podpisał bez uwag.

W tracie kontroli skarżący - uprzednio pouczony o odpowiedzialności karnej, został przesłuchany w charakterze świadka i zeznał do protokołu, że w tym dniu prowadził ww. pojazd niewyposażony w viabox. Nadto podał, że owym pojazdem kierował także w inne dni, a mianowicie;

- [...] lutego 2013 r. około godziny 06:36:37,

- [...] lutego 2013 r. około godziny 17:03:33 oraz 06:23:13,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 07:10:42,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 17:31:31 oraz 06:48:42,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 16:37:55 oraz 06:20:36.

Wyjaśnił przy tym, że myślał, iż viabox nie jest wymagany w stosunku do ww. pojazdu wraz z przyczepą.

GITD w oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę 3.000 złotych za przejazd w dniu [...] stycznia 2013 r. około godziny 06:20:36 gdyż skontrolowany pojazd nie został wyposażony w urządzenie viabox, a mimo to poruszał się po drodze, która została wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a rozporządzenia w sprawie dróg, tj. po drodze, na której za przejazd po niej pobiera się stosowne opłaty elektroniczne od pojazdów przekraczających 3,5 t.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez brak realizacji zasady prawdy obiektywnej, niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niekompletne zgromadzenie materiału dowodowego. Wydanej decyzji skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 3a pkt 3 u.d.p. podnosząc, że poruszał się pojazdem wykorzystywanym przez zarządcę dróg do utrzymania tych dróg , który to pojazd podlega zwolnieniu z ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym. We wniosku powołał się na przepisy art. 4 pkt 20, art. 19 ust. 2, 3, 4, 5, 7, 8 oraz art. 20 ust. 16 u.d.p. Ponadto skarżący do akt przedłożył umowę o współpracy zawartą przez firmę P. Sp. z o.o. ze Skarbem Państwa – Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad w P. (dalej GDDKiA) dotyczącą zabiegów pielęgnacyjnych (redukcja koron drzew, podcięcia konarów) obejmujących pobocze dróg administrowanych przez GDDKiA O/P. oraz zlecenie wykonania prac polegających na posprzątaniu i zagospodarowaniu gałęzi powstałych po pielęgnacji drzew przy drodze krajowej nr [...] udzielone przez firmę S. na rzecz firmy H.U.T Z. z siedzibą w P.

Organ pismem z [...] marca 2013 r. zwrócił się do GDDKiA o zajęcie stanowiska, czy na podstawie umowy zawartej z nim jako zarządcą przedmiotowej drogi skarżącemu przysługuje przewidziane w art. 13 ust. 3a u.d.p. zwolnienie dla pojazdów zarządów dróg od uiszczania opłaty elektronicznej. W odpowiedzi GDDKiA wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 3a u.d.p. zwolnienie z uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy tylko i wyłącznie pojazdów zarządcy drogi, w tym przypadku GDDKiA. Pojazdy wykonawcy – skarżącego, świadczą usługi na rzecz GDDKiA, ale nie są pojazdami zarządcy drogi, zatem nie mogą być zwolnione z opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że dnia [...] lutego 2013 r. w P. na odcinku drogi krajowej nr 92 Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej ww. zespół pojazdów, którym kierował skarżący. Organ ustalił, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t, co jego zdaniem dowodzą okazane przez kierowcę dowody rejestracyjne (dmc samochodu wynosiła 3.500 kg, a przyczepy 750 kg). Wobec powyższego organ uznał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa kontrolowany zespół pojazdów powinien był być wyposażony w urządzenie służące uiszczeniu opłaty elektronicznej (viaBox) za przejazd po drogach krajowych na wskazanym odcinku. Brak tego urządzenia został zaś zarejestrowany przez skaner urządzenia kontrolnego (DSRC), będącego na wyposażeniu pojazdu służbowego Inspekcji Transportu Drogowego - Mobilnej Jednostki Kontrolnej.

GITD wyjaśnił, że w toku kontroli wprowadzono numery rejestracyjne ww. pojazdu do systemu informatycznego, przeznaczonego do kontroli elektronicznego poboru opłat i w wyniku tego został wygenerowany incydent z bramownicy [...] z 30 stycznia 2013 r. z godziny 06:20:36 o numerze [...] o treści: "Brak komunikacji z OBU, brak kontraktu".

Odnosząc powyższe ustalenia do stanu prawnego organ podał, ww. odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów dnia [...] stycznia 2013 r., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a do rozporządzenia w sprawie dróg. W oparciu o informację uzyskaną od GDDKiA wskazał, że pojazdy wykonawcy – skarżącego nie są pojazdami zarządcy drogi i nie mogą być zwolnione z opłaty elektronicznej.

Zdaniem organu skarżący jako kierujący w dniu [...] stycznia 2013 r. nie uiścił opłaty za przejazd ww. zespołem pojazdów po płatnej drodze krajowej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wobec czego słusznym było nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Odnosząc się do zarzutów procesowych zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy GITD stwierdził, że zarzuty te są bezzasadne. Okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na niego kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Powody nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Zdaniem organu skoro bezsporne było, że kierujący poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty, to za takie postępowanie należało wymierzyć karę 3.000 złotych, przewidzianą w bezwzględnie obowiązujących przepisach.

Zdaniem organu skarżący, jako kierujący pojazdami samochodowymi ma obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych, nie może być usprawiedliwieniem dla naruszenia przepisów. GITD wskazał, przy tym także, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1391). Stosownie do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające ten obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem prawie trzyletni okres vacctłio legis. Wobec tego w ocenie organu skarżący miał wystarczającą ilość czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

Postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. organ dokonał sprostowania oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] zmieniając na stronie 3 tej decyzji wpisana tam datę z "[...].02.2013 r. o godzinie 06:20:36." na "[...].01.2013 r. o godzinie 06:20:36"

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. Z. zarzucił naruszenie art. 13 ust. 3a pkt 3 u.d.p. oraz naruszenia naczelnych zasad postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie decyzji o nałożeniu kary oraz wstrzymanie jej wykonania.

W uzasadnieniu skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że organ nie przeanalizował dostatecznie charakteru świadczonej przez niego na rzecz zarządcy drogi usługi, tj. utrzymania zieleni przydrożnej, w tym sadzenia i usuwanie drzew oraz krzewów, tj. zadania zarządcy drogi, w przypadku zawierania umów o partnerstwie publiczno-prawnym (art. 19 ust. 7 u.d.p.).

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenia skargi.

Postanowieniem z [...] października 2013 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.

Z akt sprawy wynika, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] lutego 2013 r. wykazała, że skarżący, co sam przyznał, dokonał przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...] - granica m. P. w dniach i godzinach;

- [...] lutego 2013 r. około godziny 06:36:37,

- [...] lutego 2013 r. około godziny 17:03:33 oraz 06:23:13,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 07:10:42,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 17:31:31 oraz 06:48:42,

- [...] stycznia 2013 r. około godziny 16:37:55 oraz 06:20:36.

Ponadto protokół kontroli zawiera inne jeszcze przejazdy skarżącego zarejestrowane w systemie.

W związku z tym decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] organ nałożył na skarżącego karę 3.000 złotych za przejazd w dniu [...] stycznia 2013 r. około godziny 06:20:36 po drodze, która została wyszczególniona w załączniku nr 2 pkt 8 lit. a rozporządzenia w sprawie dróg, tj. po drodze, na której za przejazd po niej pobiera się stosowne opłaty elektroniczne od pojazdów przekraczających 3,5 t.

Jak wyżej wskazano, istniejącą w uzasadnieniu tej decyzji oczywistą omyłkę co do daty tzw. incydentu, poprawiono na mocy postanowienia z [...] czerwca 2013 r. wpisując w miejsce figurującej w decyzji daty; "[...].02.2013 r. o godzinie 06:20:36." na ;" [...].01.2013 r. o godzinie 06:20:36". W tej sytuacji w decyzji z [...] lutego 2013 r. przyjęto, że nałożona na skarżącego kara pieniężna obejmowała przejazd (incydent), który miał miejsce w dniu [...] stycznia 2013 r. o godzinie 06:20:36. Jednakże przeczy temu treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 2013 r., która wskazuje na przejazd w dniu [...] stycznia 2013 r. z godziny 06:20:36 ( vide str. 1, 2 i 11 uzasadnienia decyzji z [...] maja 2013 r.).

Tak więc ustalony przez organ stan faktyczny opisany w decyzji z [...] lutego 2013 r. co do daty przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej różni się od stanu faktycznego przyjętego w decyzji z dnia [...] maja 2013 r. jako podstawa wymierzenia kary pieniężnej. W pierwszej decyzji mowa jest o przejeździe w dniu [...] stycznia 2013 r. około godziny 06:20:36, zaś w decyzji utrzymującej w mocy wskazana jest data [...] stycznia 2013 r. godzina 06:20:36.

W omawianym wypadku, w ocenie Sądu doszło do sytuacji, w której w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ dokonał odmiennych ustaleń faktycznych niż stan faktyczny objęty decyzją wcześniejszą tj. z [...] lutego 2013 r.

Zdaniem Sądu stanowi to naruszenie przepisów k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uzupełniająco należy wskazać , iż taka pomyłka nie jest oczywistą pomyłką podlegającą sprostowaniu z urzędu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przepis art. 113 § 1 k.p.a nie może być wykorzystywany jako instrument pozwalający na nową ocenę stanu faktycznego lub prawnego bądź powodować merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia (wyrok WSA z 9 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 658/10).

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż wada polegająca na wyżej opisanej rozbieżności dotyczącej dat przejazdu skarżącego skutkuje koniecznością uwzględnienia skargi.

Z uwagi na powyższe okoliczności ocena podnoszonych w skardze zarzutów natury materialnoprawnej dotyczących charakteru przedmiotowego przejazdu jako przejazdu nie podlegającego opłacie byłaby na obecnym etapie postępowania przedwczesna.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.