Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 564/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 135  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Ewa Pisula - Dąbrowska (spr.) Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi G.K. na orzeczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], na podstawie § 33 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy służby cywilnej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 z późn. zm.) utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], którym to orzeczeniem wymierzono funkcjonariuszowi Służby Granicznej G. K. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Organy uznały G. K. winnym naruszenia dyscypliny służbowej polegającej na tym, że w dniu [...] lipca 2010 r., pełniąc służbę jako wartownik w [...], znajdował się w stanie nietrzeźwości - wynik badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu: I próba godz. 8.25 - 0,67 promila, II próba 8.30 - 0,58 promila zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. w stanie uniemożliwiającym wykonywanie zadania służbowego, tj. o czyn z art. 135 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) i wymierzył ww. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

W motywach uzasadnienia organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 135 ust. 1 cytowanej ustawy o Straży Granicznej funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Wyjaśnił, że naruszeniem dyscypliny służbowej stosownie do art. 135 ust. 2 pkt 9 tej ustawy jest wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego albo uniemożliwiający jego wykonanie.

W ocenie organu, dokonane ustalenia faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że wina G. K. w zakresie przypisanego mu czynu została w całości udowodniona, zaś charakter i ciężar tego czynu w pełni uzasadniają wymiar orzeczonej w stosunku do niego kary dyscyplinarnej. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone było zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Ustalony stan faktyczny odzwierciedla zebrany w trakcie postępowania materiał dowodowy oparty w szczególności na zeznaniach świadków i oceniony zgodnie z regułami procedury dyscyplinarnej w ramach swobodnej oceny dowodów. Organ stwierdził, iż przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby wziął pod uwagę takie okoliczności jak dobrowolne poddanie się badaniu alkomatem, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz fakt odbywania przez obwinionego uprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej. Podkreślił, że G. K. dopuścił się przedmiotowego naruszenia dyscypliny służbowej podczas odbywania uprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej nagany, wymierzonej orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymanym w mocy orzeczeniem Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...].

Powyższą karę dyscyplinarną wymierzono funkcjonariuszowi w związku z nieprawidłowym pełnieniem przez niego służby w dniu [...] czerwca 2009 r. w charakterze młodszego asystenta - wartownika [...], poprzez opuszczenie miejsca pełnienia służby oraz zaniechanie czynności służbowej. Organ wskazał też, iż obwiniony posiada mierną opinię służbową (ocena 2 - nie spełnia wymagań, niezbędna jest poprawa), sporządzoną przez kierownika Sekcji [...]. W przedmiotowej opinii, po przeanalizowaniu dotychczasowego przebiegu służby funkcjonariusza zawarto wniosek, że jest funkcjonariuszem słabo zdyscyplinowanym i mało odpowiedzialnym oraz że nie jest przydatny do wykonywania zadań na zajmowanym stanowisku służbowym. Nie wykazuje posiadanej wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do realizacji zadań w zakresie pełnienia służby w Strzeżonym Ośrodku. Nadto stwierdził, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż aktualnie, zgodnie z informacją znajdującą się w aktach osobowych funkcjonariusza, przed Sądem Rejonowym w [...] Wydział Karny prowadzone jest przeciwko [...] G. K. postępowanie karne (sygn. akt [...]) o to, że w dniu [...] lutego 2010 r. kierował samochodem osobowym po drodze publicznej znajdując się w stanie nietrzeźwości (wynik badania I - próba 1,20 mg/l, II – próba 1,20 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 kk. W konkluzji organ stwierdził, iż G. K. nie daje rękojmi wykonywania zawodu funkcjonariusza SG. Postawa obwinionego – nacechowana brakiem odpowiedzialności i przewidywania skutków nagannego postępowania - dyskredytuje go jako funkcjonariusza oraz w jednoznaczny sposób wskazuje, iż nie jest on godny dalszego pełnienia służby w formacji jaką jest Straż Graniczna. Nadto, nie jest gotów do podjęcia obowiązków szczególnej dyscypliny zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o SG co dyskwalifikuje go jako funkcjonariusza SG. Tym samym wydalenie ze służby jest uzasadnione.

W skardze do tutejszego Sądu G. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia go poprzedzającego. Zarzucił organowi naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Służby Granicznej, poprzez przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego z zmienionym składzie orzekającym po wydaniu postanowienia nr 173 z dnia 12 października 2010 r., oraz niewyznaczenie mu obrońcy pomimo podstaw prawnych. Skarżący zarzucił również błędne ustalenie stanu faktycznego (iż znajdował się w stanie nietrzeźwości) podnosząc, że badanie stanu nietrzeźwości zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy bez zachowania odstępów czasowych tj. 15 min. pomiędzy jednym a drugim badaniem, co dyskwalifikuje badanie i czyni je bezużytecznym.

Skarga zarzucała też naruszenie art. 135 ust. 2 pkt 9 i art. 136 ust. 1 pkt 9 ustawy o SG. Nadto kwestionowała okoliczność podnoszenia przez organ faktu, iż przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie karne o czyn z art. 178 a § 1 kk. Skarżący podniósł, że wyrok w tej sprawie jeszcze nie zapadł, a zatem nie powinno to zdarzenie wywoływać ujemnych dla niego skutków prawnych. Skarżący zarzucił też, że nie uwzględniono jego trudnej sytuacji osobistej, jak i rodzinnej, takich jak to, że jest jedynym żywicielem rodziny, na jego wyłącznym utrzymaniu pozostają żona i dzieci. Skarżący podniósł również, iż w jego sprawie należało powołać biegłego z zakresu toksykologii na okoliczność czy zażyty przez niego lek posiadał zawartość alkoholu, jak długo utrzymuje się w organizmie itd.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje:

Tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej określa, na podstawie art. 136b ustawy o Straży Granicznej, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015). Zgodnie z § 25 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, na podstawie zebranego materiału dowodowego przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych orzeka o uznaniu obwinionego winnym popełnienia czynu, za który podnosi odpowiedzialność dyscyplinarną i orzeka zarazem o odstąpieniu od wymierzenia kary.

Wskazać należy, iż istota postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego i ma na celu chronić przede wszystkim konkretną grupę zawodową. W związku z tym, w przypadku niektórych zawodów cieszących się zaufaniem publicznym nie można łagodzić skutków zachowań, które niosą za sobą negatywny odbiór społeczny i etyczny w ramach danej grupy zawodowej. Postępowanie dyscyplinarne, prowadzone wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, łączy się ze specyfiką wykonywania tego zawodu. Tak więc, ukształtowanie w ramach postępowania dyscyplinarnego konkretnej grupy zawodowej reguł, ukierunkowane jest przede wszystkim na obronę dobra konkretnego zawodu, a to oznacza, że odpowiedzialność dyscyplinarna może być powiązana także z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Natura deliktu dyscyplinarnego jest inna niż czynu podlegającego odpowiedzialności karnej, chociaż faktycznie w niektórych przypadkach granica między jednymi a drugimi jest nieostra. Zauważyć jednak trzeba, że czyny, które powodują uruchomienie postępowania dyscyplinarnego, mają różnorodny charakter i trudno przy nich na precyzyjną typizację. Odpowiedzialność dyscyplinarna, zwłaszcza ta dotycząca takich grup zawodowych, jak Straż Graniczna, jest związana przede wszystkim z postępowaniem sprzecznym z zasadami obowiązującymi w ramach zawodu, ale też z obowiązującymi zasadami etycznymi. Aspekt uznania obwinionego w ramach takiego postępowania za winnego określonego czynu, ma wymiar uznawany często w kategoriach społecznych. Tym bardziej, że ustawodawca na gruncie omawianych aktów prawnych nie wskazał, jakiej karze odpowiada dane przewinienie. Ustalenie tego należy do właściwych organów w ramach postępowania dyscyplinarnego. Dokonuje się to poprzez ocenę wagi naruszenia dyscypliny służbowej, ustalenie jej zakresu, a także wymiaru odpowiedniej kary.

W zakresie oceny naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia ewentualnej kary organ miał obowiązek zbadać okoliczności faktyczne sprawy i uzasadnić wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Sąd, badając legalność takiej decyzji, ustala, czy organy nie naruszyły prawa przy wydawaniu konkretnego rozstrzygnięcia. Natomiast, nie bada słuszności rozstrzygnięcia administracyjnego, a jedynie ocenia, czy nie narusza ono prawa.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność do wykonywania zadania służbowego albo uniemożliwiający jego wykonanie (art. 135 ust. 2 pkt 9 tej ustawy). Nie budzą wątpliwości ustalenia organu, że G. K., pełniąc służbę w dnia [...] lipca 2010 r., znajdował się w stanie nietrzeźwości. Fakt ten potwierdziły wyniki badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu: I próba o godz. 8.25, druga próba o godz. 8.30. Podnoszone przez skarżącego zarzuty, dotyczące kwestionowania tego faktu poprzez podnoszenie, że leki uspokajające, które zażył, mogły zawierać alkohol i należało na tę okoliczność powołać biegłego toksykologa oraz że przerwy między badaniami były za krótkie albowiem winny być 15-minutowe, nie stanowią argumentów, które mogłyby podważyć ustalony przez organ stan faktyczny.

Wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna wydalenia ze służby mieści się w katalogu kar z art. 136 ust. 1 ustawy o SG i jest karą najsurowszą przewidzianą w tym przepisie.

W ocenie Sądu, organy wskazały w uzasadnieniach okoliczności, które miały wpływ na orzeczenia tego rodzaju kary. Podkreśliły, iż do przedmiotowego zdarzenia doszło w czasie odbywania uprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej za opuszczenie miejsca pełnienia służby oraz zaniechanie czynności służbowej. Organ wyjaśnił, że funkcjonariusz posiada mierną opinię służbową, jest słabo zdyscyplinowany, mało odpowiedzialny, nieprzydatny do służby. Nadto, że aktualnie przeciwko G. K. prowadzone jest przed Sądem Rejonowym w [...] postępowanie karne, sygn. akt [...], o to, że w dniu [...] lutego 2010 r. kierował samochodem osobowym po drodze publicznej, będąc w stanie nietrzeźwości. Wszystkie te okoliczności łącznie, spójnie uzasadniają zarówno kwalifikację czynu jak i wymierzoną karę.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, dotyczącego wyłączenia składu orzekającego po wydaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej postanowienia nr [...] z dnia [...] października 2010 r. (w przedmiocie zwrotu akt postępowania dyscyplinarnego Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej celem usunięcia uchybień prawnych i braków w zakresie dowodowym), stwierdzić należy, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Rozporządzenie MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Służby Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015) w § 14 reguluje kwestie wyłączenia funkcjonariusza z udziału w postępowaniu dyscyplinarnym. Stosownie do § 14 ust. 3 pkt 4 wyłącza się świadka zdarzenia. Zasadnie zatem organ uznał, iż świadka zdarzenia należało wyłączyć z takiego postępowania. Żaden przepis prawa nie przewiduje jednak, iż w takim przypadku postępowanie prowadzi się na nowo, od początku, czego domaga się skarżący. Stwierdzić należy, iż przepisy dotyczące postępowania dyscyplinarnego nie zawierają odesłania do przepisów kodeksu postępowania karnego. Tym samym powyższy zarzut nie mógł zostać uwzględniony.

Odnosząc się do zarzutu ustanowienia obrońcy z urzędu w toku postępowania dyscyplinarnego stwierdzić należy, iż stosownie do § 17 cyt. wyżej rozporządzenia. Skarżący ma prawo ustanowić obrońcę, ale obowiązek ten nie ciążył na organie.

Odnośnie zarzutu dotyczącego wymiaru orzeczonej kary, podkreślić należy, iż stosownie do § 25 ust. 1 i § 28 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., to przełożony w sprawach dyscyplinarnych dokonuje samodzielnie, jako organ właściwy, oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wymierza karę, miarkując jej wysokość. Sąd administracyjny dokonuje jedynie oceny legalności zaskarżonych orzeczeń, a zatem kontroli, czy nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Organ miał prawo do samodzielnych ustaleń, oceny prawnej i wymierzenia kary z katalogu kar dyscyplinarnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.