Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 626/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 2 września 2022 r. nr SKO 4103/498/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.)

w związku z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – E. P. (dalej: skarżąca, strona) - od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Szczytnej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczytnej z dnia 19 lipca 2022 r. nr OPS 422.16.O.2022, odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Wałbrzychu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium rozpoznając odwołanie wskazało w pierwszym rzędzie, że w sprawie zastosowanie znajdą przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (zwana poniżej w skrócie "ustawą" bądź "u.ś.r."). Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Jak wskazał organ, w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca ma przyznaną emeryturę i pobiera to świadczenie od dnia 1 marca 2020 r., a z treści 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy wynika jednoznacznie, że okoliczność pobierania przez osobę sprawującą opiekę któregokolwiek ze świadczeń wymienionych w tym przepisie (w tym prawa do emerytury) stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie organu, istota problemu prawnego w niniejszej sprawie polega na konieczności wyjaśnienia, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną wymaga załatwienia odmownego w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) ustawy.

Rozważając tę kwestię, organ – odwołując się szeroko do orzecznictwa sądów administracyjnych w tej materii – stwierdził, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego

w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (czego domagała się skarżąca) pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielnie określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto taka praktyka spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury. Powyższe – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19 – przemawia za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Zatem należy uznać, że osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a. ustawy, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację

z pobierania świadczenia niższego, tj. w przypadku skarżącej emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do tego świadczenia. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie świadczenia emerytalnego

i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji

o wstrzymaniu wypłaty tego świadczenia, organ winien stronę poinformować, co wynika z art. 9 k.p.a. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) ustawy. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do tego świadczenia, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Kolegium uznało, że organ I instancji wypełnił obowiązek poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, gdyż pismem z dnia 29 czerwca 2022 r. poinformował stronę o możliwości zawieszenia prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca zażądała jednak, co wynika z treści odwołania, przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a kwotą emerytury, co z przyczyn wskazanych już wyżej, byłoby sprzeczne z prawem. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji

w sposób prawidłowy odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci pobierania emerytury. Organ zauważył przy tym, że orzeczenie w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest podejmowane przez organ administracji w warunkach tzw. uznania administracyjnego, wobec czego organ nie ma swobody wyboru, a prawo do świadczenia może przyznać tylko po spełnieniu ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek i braku w okolicznościach sprawy przesłanek negatywnych.

Kolegium nie zgodziło się natomiast z zaprezentowaną przez organ I instancji interpretacją przepisu art. 17 ust. 1b ustawy. Organ wskazał, że jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, art. 17 ust. 1 b ustawy, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji. Stąd nie ulega wątpliwości, że przepis ten nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r. Ponadto

w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z powyższego wynika - jak stwierdziło Kolegium - że nie może być przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Jak wynika zatem z decyzji Kolegium, jedyną przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego stronie skarżącej okazało się pobieranie przez nią emerytury, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy.

W skardze strona, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt lit. a) ustawy przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego

w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj. art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79 k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranej przez skarżącą emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji,

a nadto o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych i rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazując na konieczność wykładni celowościowej, systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i stworzenia możliwości wyboru jednego ze świadczeń w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalnego. Podniosła, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ winien o takiej możliwości poinformować stronę. Automatyczne wyłączenie prawa do wnioskowanego świadczenia w przypadku zbiegu opisanych uprawnień nie znajduje uzasadnienia, co strona wyjaśniała odwołując się do poglądów orzecznictwa, które szeroko cytowała. Skarżąca zaznaczyła, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powinien być interpretowany w taki sposób, że pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury.

W dalszych wywodach skargi strona przywołała brzmienie wskazanych przepisów procesowych, zwracając szczególną uwagę na zasadę informowania, tym istotniejszą, że organ administracji jest podmiotem silniejszym, dysponującym władztwem administracyjnym. Zdaniem skarżącej, te cechy rodzą po jego stronie obowiązek informowania strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika

o przysługujących jej prawach i obowiązkach. W rozpoznawanej sprawie, w sytuacji gdy organ stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania stronie uprawnienia jest pobieranie emerytury, to powinien ją o tym powiadomić i wyznaczyć termin na usunięcie negatywnej przesłanki. Organ winien zatem, kierując się dobrem strony podjąć działania aby skarżąca spełniła wszystkie przesłanki ustawowe do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zaniechał jednak podjęcia działań zgodnych ze słusznym interesem strony. W ocenie skarżącej, Kolegium błędnie uznało, że organ I instancji dopełnił swoich obowiązków i wezwał skarżącą do zawieszenia pobieranej przez nią emerytury. Organ I instancji nawet pomimo zawieszenia przez skarżącą emerytury i tak nie przyznałby świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jego zdaniem istniała jeszcze inna negatywna przesłanka wynikająca z treści art. 17 ust. 1b ustawy. Wezwanie miało zatem charakter iluzoryczny, a spełnienie go spowodowałoby pozbawienie skarżącej środków do życia.

Skarżąca dodała, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto wyraża gotowość do zawieszenia pobieranej przez siebie emerytury.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; poniżej przywoływana w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.; zwana poniżej w skrócie "u.ś.r.").

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej

w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

Ustalone przez organy obu instancji okoliczności faktyczne występujące

w przedmiotowej sprawie nie uzasadniają zaspokojenia żądania skarżącej. W tej materii organ odwoławczy dokonał niewadliwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji, a odmawiającego skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia organ odwoławczy podał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wyłączający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ustalone prawo skarżącej do emerytury.

Uzasadniając ten pogląd organ odwołał się do wykładni wskazanego przepisu dokonywanej w orzecznictwie sądów administracyjnych, która wskazuje na konieczność dokonania szerokiej analizy prawnej tej normy, z uwzględnieniem reguł celowościowych, funkcjonalnych i systemowych, a nie poprzestanie na wykładni językowej. Wykładnia wskazanego wyżej przepisu prawa materialnego, dokonana przez organ odwoławczy, zresztą zgodnie z aktualną linią orzecznictwa, jest prawidłowa, tak jak i dokonana subsumpcja wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego sprawy do normy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Dokonując wykładni przywołanego przepisu, z uwzględnieniem wskazanych na wstępie reguł interpretacyjnych, należy uznać za uzasadnione zapewnienie stronom wyboru między świadczeniami pielęgnacyjnym i emerytalnym w przypadku ich zbiegu. W tym względzie Sąd podziela poglądy wyrażane orzecznictwie, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednocześnie obowiązkiem organu, wywodzonym z artykułów 7, 9 i 79a k.p.a., jest poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury

i o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji

o wstrzymaniu jej wypłaty. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej

z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).

W realiach niniejszej sprawy należy uznać, że organ dochował obowiązków wynikających z treści wymienionych przepisów proceduralnych. Wbrew twierdzeniom skarżącej, została ona prawidłowo poinformowana o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od wstrzymania jej wypłaty. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w zawiadomieniu z dnia 29 czerwca 2022 r., poprzedzającym wydanie decyzji, organ I instancji poinformował o istniejącej przeszkodzie w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w postaci ustalonego prawa skarżącej do emerytury i poinformował, że na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych istnieje możliwość złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Co oczywiste, złożenie takiego wniosku leży w wyłącznej gestii strony. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie, pomimo wyraźnego wskazania, że na moment skierowania do niej zawiadomienia brak jest możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej właśnie przyczyny, a po upływie 7 dni od dnia jego doręczenia zostanie wydana decyzja administracyjna. Dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zażądała przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a kwotą emerytury, w dalszym ciągu nie legitymując się wszakże zawieszeniem prawa do emerytury, pomimo wyraźnego wskazania organu I instancji, że pobieranie jej stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponadto, co istotne w kwestii dochowania przez organ obowiązków informacyjnych, w toku postępowania administracyjnego strona była zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, tym samym zakres udzielanych stronie pouczeń winien ograniczać się wyłącznie do wskazania tych okoliczności faktycznych i prawnych, których uzupełnienia oczekuje organ administracji w świetle wymogów stawianych przez prawo. Skoro w niniejszej sprawie stronę zastępował profesjonalny pełnomocnik, obowiązki organu administracji w zakresie należytego i wyczerpującego informowania

o okolicznościach faktycznych sprawy nie mogą być postrzegane tak szeroko jak

w sytuacji strony pozbawionej profesjonalnego wsparcia.

Podkreślenia jeszcze wymaga, że Sąd nie zgadza się z zaproponowaną przez stronę interpretacją art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która zakłada, że ustalone prawo do emerytury powinno pozbawiać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej emerytury, a wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w takim przypadku powinna nastąpić w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury. Sąd podziela w tej kwestii pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że w świetle obowiązujących przepisów nie możliwości do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie tak obliczonej różnicy (art. 17 ust. 3 u.ś.r. jednoznacznie określa wysokość świadczenia kwotowo) i przy zaistnieniu zbiegu świadczenia emerytalnego i pielęgnacyjnego konieczne jest dokonanie wyboru jednego z nich, na co zresztą wskazuje jednolite aktualnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroki z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 650/20, z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy organ w sposób precyzyjny wskazał jakie okoliczności, wyprowadzane

z obowiązujących przepisów, należy potwierdzić (wykazać) i jakie czynności podjąć celem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec braku zawieszenia prawa do emerytury przez stronę skarżącą, organy obu instancji nie były uprawnione do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, wobec zaktualizowania się negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z treścią tego przepisu, wbrew zarzutom skarżącej, pobieranie świadczenia emerytalnego w istocie wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wyczerpujący i przekonujący, zgodnie z regułami swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., po dokonaniu niewadliwych, wyczerpujących ustaleń zgodnie z reżimem art. 7 i art. 77 k.p.a., czemu dało wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, odniosło się do zarzutów odwołania, a Sąd zaprezentowane stanowisko organu i jego argumentację w całości podziela.

W kwestii wyrażonego w końcowym fragmencie skargi zamiaru zawieszenia przez stronę skarżącą prawa do emerytury wypada zauważyć, że na etapie postępowania sądowego nie jest możliwe uwzględnienie tej okoliczności oraz uchylenie z tego powodu zaskarżonej decyzji, gdyż sądy administracyjne, o czym mowa na wstępie, nie zastępują organów administracji publicznej w merytorycznym orzekaniu (nie stanowią "trzeciej instancji"), nie prowadzą zatem postępowania wyjaśniająco-dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego sprawy (wyjąwszy ograniczony zakres wyznaczony normą art. 106 § 3 p.p.s.a.), lecz kontrolują czy jego przebieg przed organami administracji publicznej był zgodny z obowiązującymi uregulowaniami procesowymi, w tym przypadku – z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Według art. 133 § 1 p.p.s.a., określającym podstawy wyrokowania, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z unormowania art. 133 § 1 p.p.s.a. wnosić należy, że sąd bierze pod uwagę wyłącznie stan faktyczny oraz stan prawny istniejący na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zatem zasada tempus regit actum, która oznacza, że dla rozstrzygnięcia sądu istotne są okoliczności prawne i faktyczne istniejące w chwili podjęcia zaskarżonego aktu (decyzji), a nie te, które powstały później. Istotna zmiana okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu decyzji ostatecznej w danej sprawie może stanowić ewentualnie podstawę do ponowienia wniosku przez stronę. Na kanwie rozpatrywanej zaś sprawy - wydanie decyzji dla strony o zawieszeniu jej prawa do emerytury przez właściwy organ rentowy może być podstawą do ponowienia wniosku o przyznanie komentowanego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.