Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2608/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 8 § 1 i § 2 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 16 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1992 nr 67 poz 336
law: Ustawa Konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1992 r. o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 153, art. 170, art. 171
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz Prezydenta Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2032/18 w sprawie ze skargi [...], [...] i [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, II. oddala skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Poznania, III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2032/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...], [...] i [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji: 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju solidarnie na rzecz skarżących [...], [...] i [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju, uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 15 października 2015 r., i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956r. nr ew. 50/56 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 23 czerwca 1956 r.nr SA.Adm.II.1a/528/51 w części dotyczącej parcel nr 2614/183, 183/14, 2615/183, 2617/183, 2619/183. Organ wskazał, że uchylił decyzję z dnia 15 października 2015 r. z uwagi na skierowanie zaskarżonej decyzji do zmarłej dnia 11 marca 2015 r. [...]. Jednocześnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23 czerwca 1956 r. oraz orzeczenia z dnia 26 września 1956 r., gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego w kontrolowanej części.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli [...], [...] i [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu organ odwoławczy zupełnie pominął i nie odniósł się do zapadłych już prawomocnych orzeczeń WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie I SA/Wa 1226/09 oraz oddalającego skargę kasacyjną od tego rozstrzygnięcia wyroku NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11, w których to wyrokach sądy jednoznacznie wyraziły stanowisko, że orzeczenie o wywłaszczeniu (tj. Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 23 czerwca 1956 r. - w zakresie innej działki) zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem zajęcie nieruchomości na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138, Dz. U. z 1949 r. Nr 65, poz. 527), dalej dekret, ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 ust. 1 tego dekretu. Wprawdzie wyroki te odnoszą się do innej nieruchomości, ale objętej tym samym orzeczeniem, które dotyczyło działek skarżących. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy powinien odnieść się do wykładni zaprezentowanej w powołanych orzeczeniach.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiedli: Minister Inwestycji i Rozwoju oraz Prezydent Miasta Poznania.

Minister Inwestycji i Rozwoju zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 8 § 1 i § 2 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP przez błędną wykładnię, polegającą na:

- przyznaniu prymatu (nadrzędności) zasadzie pogłębiania zaufania do organów

państwa nad zasadą praworządności, zasadą prawdy obiektywnej i zasadą trwałości decyzji administracyjnych,

- uznaniu, że organ jedynie z uwagi na treść zasady pogłębiania zaufania do organów państwa powinien wydać tożsamą (lub podobną) decyzję jak w innej sprawie administracyjnej, w której ocenę prawną sformułował Naczelny Sąd Administracyjny.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 170 w zw. z art. 153 i art. 171 p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ nadzoru był związany w przedmiotowej sprawie wykładnią i oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.08.2012 r. sygn. akt i OSK 1157/11, który zapadł w innej sprawie;

2. art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez wadliwe przyjęcie, że organ nadzoru nie zgromadził całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez uchylenie zaskarżonej decyzji na skutek błędnego przyjęcia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy należało przyjąć, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez:

- błędne sformułowanie wytycznych co do dalszego postępowania, które to wytyczne zostały już zrealizowane przez organ nadzoru w trakcie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji,

- niewskazanie w wytycznych do dalszego postępowania sposobu uzupełnienia materiału dowodowego, tj. wskazania podmiotów do których organ powinien wystąpić w celu uzupełniania materiału dowodowego i konkretnych dowodów, które mogłyby być przydatne do prawidłowego rozpatrzenia sprawy;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez wadliwe uzasadnienie wyroku, co przejawia się zaniechaniem przez sąd próby sformułowania własnej oceny w zakresie legalności orzeczenia wywłaszczeniowego na skutek nieuprawnionego powołania się na związanie w sprawie wyrokiem zapadłym w innej sprawie, co w konsekwencji może doprowadzić do nadmiernego przedłużenia postępowania i naraża Państwo Polskie na odpowiedzialność przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Prezydent Miasta Poznania również zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 170 i 171 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że organ orzekający niesłusznie pominął i nie odniósł się do zapadłych już prawomocnych orzeczeń WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1226/09 i NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r., sygn, akt I OSK 1157/11, w których to wyrokach sądy jednoznacznie wyraziły stanowisko, że orzeczenie o wywłaszczeniu z 23 czerwca 1956 r. utrzymane w mocy orzeczeniem z 26 września 1956 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, zaś organ był związany wykładnią i oceną, jaką wyraziły sądy w tych wyrokach w odniesieniu do orzeczenia w zakresie oceny możliwości stwierdzenia jego nieważności, podczas gdy wyroki te odnoszą się do innej sprawy - innej nieruchomości, której właścicielami były inne osoby, a ponadto wyroki te zapadły w nadzwyczajnym trybie kontroli decyzji Ministra, gdzie organy nadzorcze mają ograniczony zakres kontroli decyzji, zatem Minister nie jest związany wykładnią i oceną zawartą w tych wyrokach;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z uwagi stwierdzenie naruszenia przez ten organ przepisów postępowania poprzez pominięcie materiału dowodowego w postaci w/w wyroków WSA i NSA, podczas gdy nie odniesienie się przez ten organ do tych wyroków nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem wyroki te zapadły w innej sprawie i nie wiążą organu, nie stanowią elementu stanu faktycznego w niniejszej sprawie i nie mają istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia o wywłaszczeniu.

Prezydent Miasta Poznania wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Odpowiedź na skargi kasacyjne wnieśli skarżący [...], [...] i [...] dochodząc ich oddalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargi kasacyjne zostały rozpoznane na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID–19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 11 października 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1– 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach każdej ze skarg kasacyjnych (środków odwoławczych, środków zaskarżania).

Minister Inwestycji i Rozwoju oparł środek odwoławczy o obydwie podstawy z art. 174 p.p.s.a. Natomiast Prezydent Miasta Poznania powołał się w skardze kasacyjnej na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Do każdego ze złożonych środków odwoławczych – skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz skargi Prezydent Miasta Poznania – Sąd rozpoznający sprawę odniesie się osobno, niemniej należy zaznaczyć, że część z sformułowanych zarzutów zawartych w obydwu w środkach zaskarżania wskazuje na naruszenie przez Sąd wojewódzki tych samych przepisów (norm) prawa, w tym zwłaszcza zawartych art. 170 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. oraz m. in. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.

Zaistniały spór skupia się wokół legalności wydanych aktów administracyjnych, tj. decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 września 1956r. nr ew. 50/56 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 23 czerwca 1956 r. nr SA.Adm.II.1a/528/51.

Pierwszorzędnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu, w odniesieniu do każdej ze skarg kasacyjnych, jest ustalenie czy – w szczególnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy – mają zastosowanie normy prawne zawarte art. 170 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. w związku z prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 10 sierpnia 2012r. sygn. I OSK 1157/11, który uprzednio zaaprobował w innej sprawie nielegalność przedmiotowych aktów administracyjnych przez uznanie ich za wydane z rażącym naruszeniem prawa, a których to aktów administracyjnych obecnie organ w ostatecznej decyzji odmawia uznania za wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut naruszenia przepisów postępowania zawarty w środku odwoławczym Ministra Inwestycji i Rozwoju, tj. sformułowany w pkt 5 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez wadliwe uzasadnienie wyroku, co przejawia się zaniechaniem przez sąd próby sformułowania własnej oceny w zakresie legalności orzeczenia wywłaszczeniowego na skutek nieuprawnionego powołania się na związanie w sprawie wyrokiem zapadłym w innej sprawie, co w konsekwencji może doprowadzić do nadmiernego przedłużenia postępowania i naraża Państwo Polskie na odpowiedzialność przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

Przeprowadzona niniejszym przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza treści zarzutu nr 5 sformułowanego w skardze kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz skonfrontowanie go z uzasadnieniem skargi kasacyjnej doprowadziło zatem do wniosku, że skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje wyrok Sądu pierwszej instancji, zarzucając Sądowi I instancji – nienależyte wykonanie – przez Sąd I instancji obowiązku rzetelnej kontroli z powodu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, nieodpowiadającego wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r. sygn. II GSK 38/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Minister Inwestycji i Rozwoju wskazuje w uzasadnieniu tego zarzutu w szczególności, że Sąd I instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku ograniczył się do wskazania, iż jest związany wykładnią przepisów i oceną prawną wskazaną w wyroku NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11, który dotyczył innej sprawy. Następnie, jak akcentuje skarżący, Sąd wojewódzki zacytował motywy rozstrzygnięcia wskazane w powyższym wyroku NSA. Nie odniósł się w ogóle w uzasadnieniu do decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16. Nie wyjaśnił wadliwości stanowiska organu w sprawie oraz powodów, dla których organ powinien zastosować wykładnię i ocenę prawną wskazaną w wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 1157/11. Ponadto Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 w oparciu o wskazane wyżej motywy bez wypowiedzenia się w kwestiach kluczowych, w szczególności zaś w kwestii dokonanej przez organ wykładani art. 2 pkt 1 lit. b dekretu prowadzi m. in. do zbędnego przedłużania postępowania nadzorczego i oddala jego merytoryczne zakończenie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę ten zarzut jest zasadny.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia wyroku Sądu. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tego przepisu.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.

Wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji prawidłowo zidentyfikował sporne – pierwszorzędne – zagadnienie w tej sprawie oraz jego istotę, ale uchylił się od obowiązku rzetelnej kontroli i zajęcia własnego stanowiska w sprawie, co wykazał w uzasadnieniu zarzutu Minister Inwestycji i Rozwoju. To zaniechanie Sądu wojewódzkiego skutkuje tym, że z powodu wadliwie sporządzonego uzasadnienia zaskarżony wyrok wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd I instancji nie wywiązał się w pełni z ciążącej na nim powinności rzetelnej kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16.

Sąd wojewódzki w uzasadnieniu wyroku wskazał, że kontrolowana sprawa dotyczyła orzeczenia, które zostało już skontrolowane przez sądy administracyjne a w konsekwencji uznał, że jest związany wykładnią i oceną jaką wyraziły sądy we wcześniej zapadłych wyrokach.

Pomimo zajęcia takiego stanowiska Sąd pierwszej instancji uchylił się od dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która wydana została bez uwzględnienia stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2012 r. I OSK 1157/11. W wyroku tym wskazano, że zajęcia nieruchomości na cele mieszkalne pracowników poczty nie można było uznać za zajęcie na cel użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. f) dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 20 poz. 138, Dz. U. z 1949 r. Nr 65 poz. 527) ani na żaden z pozostałych celów użyteczności publicznej wskazanych w art. 2 ust. 1 powołanego dekretu. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z 10 sierpnia 2012 r. I OSK 1157/11 winien ocenić, czy decyzja wydana przez Ministra bez uwzględnienia stanowiska zawartego w tymże wyroku jest zgodna z prawem czy też nie.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że podniesiony w skardze kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju zarzut nr 5 – naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zasadny. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (pkt I sentencji wyroku).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a., przedwczesna na tym etapie postępowania byłaby ocena pozostałych zarzutów wskazanych w środku odwoławczym Ministra Inwestycji i Rozwoju jak i ocena zarzutów ulokowanych w skardze kasacyjnej Prezydenta Miasta Poznania.

Przeprowadzenie bowiem przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zasadności powyższych zarzutów wobec zaniechania przez Sąd I instancji sformułowania własnej oceny prawnej w zaskarżonym wyroku, pozbawiłoby skarżących kasacyjnie jednej instancji sądowej, co byłoby nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego, wynikającą z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, a wyraźnie proklamowaną w art. 176 ust. 1 Konstytucji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. III OSK 820/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił pozostałe zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz oddalił w całości skargę kasacyjną Prezydenta Miasta Poznania (pkt II sentencji wyroku)

Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę przeprowadzi rzetelną kontrolę decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 7 maja 2018 r. nr DO-4-6613-184-RF/16 stosowanie do powyższych ustaleń oraz obowiązujących w tym zakresie wymogów prawnych, dając temu odpowiedni wyraz w szczególności w sporządzonym uzasadnianiu wyroku.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. II OSK 933/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).