Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 414/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Uchylono decyzję II i I instancji
Uchylono postanowienie
Uchylono postanowienie
Uchylono decyzję
Powołane przepisy: article: art. 49b
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skarg E. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r. nr WOP.7721.134.2021.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oraz na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 roku nr WOP.7721.252.2022.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2023 roku nr WOP.7721.134.2021.HB oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 roku nr PINB-7141/050a/2019/PO, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2023 roku nr WOP.7721.252.2022.HB oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 roku nr PINB-7141/050a-2/2019/PO, 3. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 27 grudnia 2021 roku nr PINB-7141/050a/2019/PO, 4. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 27 grudnia 2021 roku nr PINB-7141/050a-2/2019/PO, 5. uchyla decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2021 roku nr WOP.7721.134.2021.HB, 6. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej E. B. kwotę 1480 zł (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

E. B. (dalej też: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na:

decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 marca 2023 r., nr WOP.7721.134.2021.HB, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO nakazującą rozbiórkę budynku -domku holenderskiego trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych, kołach o podporach metalowych) parterowego o dachu płaskim o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00m x 9,00m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obręb ewidencyjny K. gmina Krokowa - sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 414/23,

decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 r., nr WOP.7721.252.2022.HB, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 r. nr PINB-7141/050a-2/2019/PO nakazującą rozbiórkę wiaty drewnianej o wymiarach 3,40m x 9,00m, wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obręb ewidencyjny K. gmina Krokowa - sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 415/23.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) - zwanej dalej p.p.s.a. połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, albowiem pozostają ze sobą w związku. Ich przedmiotem były bowiem części jednego obiektu budowlanego, jakim jest domek holenderski wraz z tarasem.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Pismem z dnia 25 lipca 2019r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej: organ I instancji, PINB) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zabudowy działki nr [...] w miejscowości K., gm. Krokowa.

W dniu 9 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim przeprowadził oględziny ww. działki, stwierdzając w ich wyniku, że na działce tej w 2018 r. wybudowane zostały przez E. B. m.in. obiekt budowlany - domek holenderski o wymiarach 3,00m x 9,00m konstrukcji stalowej, nietrwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych wraz z zadaszonym tarasem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,40m x 9,00m.

Postanowieniem z dnia 4 października 2019 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO organ pierwszej instancji na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) wstrzymał E. B. roboty budowlane przy posadowieniu obiektu budowlanego domku holenderskiego trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych, kołach o podporach metalowych) parterowego o dachu płaskim o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00m x 9,00m wraz z zadaszonym tarasem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,40m x 9,00m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obręb ewidencyjny K.gmina Krokowa i nałożył obowiązek przedstawienia określonych w postanowieniu dokumentów w terminie do dnia 31 sierpnia 2020 r.

Wobec niewykonania obowiązków nałożonych powyższym postanowieniem, decyzją z dnia 10 maja 2021 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał rozbiórkę domku holenderskiego trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych, kołach o podporach metalowych) parterowego o dachu płaskim o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00m x 9,00m wraz z zadaszonym tarasem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,40m x 9,00m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obręb ewidencyjny K. gmina Krokowa.

E. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że postawienie obiektu budowlanego takiego jak tzw. domek holenderski stanowiący wolnostojący parterowy budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35 mkw nie wymaga pozwolenia na budowę.

W toku postępowania odwoławczego przeprowadzone zostały w dniu 30 sierpnia 2021 r. dodatkowe oględziny, z których sporządzono protokół opisując znajdujące się na działce obiekty budowlane w następujący sposób:

1. budynek - domek holenderski o konstrukcji drewnianej, parterowy o dachu

płaskim, obłożony sidingiem metalowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, trwale związany z gruntem - na podporach metalowych i kołach oraz bloczkach betonowych, o wymiarach 3,00 m x 9,00 m;

2. wiata o konstrukcji drewnianej trwale związana z gruntem o wymiarach

3,40 m x 9,00 m niepołączona konstrukcyjnie z postawionym obok domkiem

holenderskim.

Decyzją z dnia 20 września 2021 r. nr WOP.7721.134.2021.HB Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej też: organ odwoławczy, WINB) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ ten wskazał, że przedmiotowy domek holenderski o powierzchni ok. 27 mkw oraz drewniana wiata o powierzchni 30 mkw stanowią dwie niezależne konstrukcje, co uzasadnia rozdzielenie prowadzonego przez PINB postępowania na dwa odrębne. Oprócz tego weryfikacji wymaga procedura. Zarówno domek holenderski jak i wiata posiadają powierzchnię do 35 mkw, zatem organ winien prowadzić postępowanie w trybie art. 49b ustawy Prawo budowlane. Domek holenderski powinien zostać zakwalifikowany jako budynek, ponieważ posiada fundamenty punktowe w postaci bloczków betonowych.

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO organ

1 instancji na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu budynku domku holenderskiego trwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych, kołach i odporach metalowych) pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00 m x 9,00 m, pobudowanego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina Krokowa i nałożył na E. B. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 sierpnia 2022 r. określonych dokumentów.

Ponadto postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. nr PINB-7141/050a-2/2019/PO organ I instancji na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty pobudowanej bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina Krokowa i nałożył na E. B. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 sierpnia 2022 r. określonych dokumentów.

Wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego w ww. postanowieniach terminu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim wydał w dniu 14 listopada 2022 r. na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane dwie decyzje:

- nr PINB-7141/050a/2019/PO nakazującą rozbiórkę przedmiotowego domku holenderskiego jako posadowionego bez wymaganego zgłoszenia,

- nr PINB-7141/050a-2/2019/PO nakazującą rozbiórkę wiaty jako posadowionej bez wymaganego zgłoszenia.

W odwołaniach od powyższych decyzji strona zarzuciła, że domek holenderski posadowiony na bloczkach betonowych i kołach o podporach metalowych nie jest trwale związany z gruntem i nie wymaga dokonania zgłoszenia oraz że także wiata nie jest trwale związana z gruntem i nie może zostać uznana za budynek, którego posadowienie wymaga dokonania zgłoszenia.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 marca 2023 r. nr WOP.7721.134.2021.HB, Wojewódzki Pomorskie Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy którą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO nakazującą rozbiórkę domku holenderskiego, podzielając stanowisko co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego jako budynku.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 19 września 2020 r., przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ postępowanie zostało wszczęte przed tą datą, zastosowanie mają przepisy ustawy dotychczasowej.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane ilekroć w ustawie jest mowa

budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty

dach. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku o powierzchni zabudowy do 35 mkw, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 mkw powierzchni działki.

W orzecznictwie sądowo administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że cecha trwałego związania z gruntem jako jedna z cech budynku zidentyfikowanego w art. 3 pkt 2 Prawa budowalnego sprowadza się do posadowienia budynku na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. Bez znaczenia jest rodzaj zastosowanego fundamentu: bloczki betonowe czy też fundament wylewany lub murowany. Trwałe związanie z gruntem to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak że opiera się on czynnikom zewnętrznym np. atmosferycznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji i uniemożliwić jej przesunięcie (wyrok NSA z 18 stycznia 2023r. sygn. akt II OSK 2605/21). Fundament jest natomiast elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Może być wykonany z różnych materiałów. Parametry fundamentu oraz głębokość jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji (wyrok NSA z 25 marca 2011r. II OSK 547/10).

Tym samym WINB uznał, że rozpatrywany obiekt posadowiony na bloczkach betonowych i pełniący funkcję rekreacji indywidualnej jest trwale związany z gruntem, co oznacza konieczność zakwalifikowania go jako budynku. Organ podkreślił też, że już w swojej poprzedniej decyzji nr WOP.7721.134.202I.HB z dnia 20 września 2021 r. przesądził, że sporny obiekt budowlany tj. domek holenderski, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, posadowiony na podporach metalowych oraz bloczkach betonowych kwalifikuje się jako budynek, a bloczki betonowe zakotwione w gruncie spełniają funkcję fundamentu punktowego. Stanowisko to nie uległo zmianie i jest nadal aktualne.

W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji zgodnie z procedurą przewidzianą w takich wypadkach wydał postanowienie z dnia 27 grudnia 2021 r. w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, w którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie przedmiotowego obiektu i zobowiązał E. B. jako inwestora do przedłożenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2022r. określonych dokumentów, stanowiących podstawę legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. Zgodnie z art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

W rozpatrywanej sprawie strona zobowiązana nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, zatem nie spełniła obowiązku, nałożonego ww. postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. Niespełnienie tych warunków (niezależnie od ich przyczyn) skutkuje obowiązkiem orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

Decyzją z dnia z dnia 31 marca 2023 r., nr WOP.7721.252.2022.HB, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał również w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 14 listopada 2022 r. nr PINB-7141/050a-2/2019/PO nakazującą rozbiórkę wiaty drewnianej. Wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Według art. 30 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga budowa wiaty do 35m2 (według stanu prawnego w 2018 r.). Obecna regulacja to art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.

Organ wyjaśnił, że wiata to zadaszenie, budowla w postaci przekrycia (dachu, konstrukcji) podpartego słupami lub nadwieszonego z lekkimi ścianami lub bez nich. Tego rodzaju obiekt budowlany - wiata jest pozbawiony wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jego podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich albo z większości stron. Również w języku ogólnym (potocznym) wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku.

Jak wynika z akt sprawy, wiata jest trwale związana z gruntem. Jej budowa wymagała zgłoszenia, którego brak uzasadnia wdrożenie procedury z art. 49b ustawy Prawo budowlane. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie wiaty i zobowiązał E. B. jako inwestora do przedłożenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2022r. określonych dokumentów, stanowiących podstawę legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. W rozpatrywanej sprawie strona zobowiązana nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, zatem nie spełniła obowiązku, nałożonego ww. postanowieniem z dnia z dnia 27 grudnia 2021 r. Niespełnienie tych warunków (niezależnie od ich przyczyn) skutkuje obowiązkiem orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.

E. B. wniosła skargi na obie powyższe decyzje, zarzucając organowi naruszenie art. 3 pkt 2 i art. 29 ust. 1 pkt 16 w związku z 49b ust.1 i 3 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany - domek holenderski, posadowiony na bloczkach betonowych i kołach o podporach metalowych o wymiarach 3m x 9m wymaga zgłoszenia, podczas gdy powyższy obiekt nie jest trwale związany z gruntem i nie wymaga zgłoszenia oraz poprzez przyjęcie, że wiata o konstrukcji drewnianej posadowiona na kotwach i legarach drewnianych o wymiarach 3,40m x 9m wymaga zgłoszenia, podczas gdy nie jest ona związana trwale z gruntem i nie wymaga zgłoszenia. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) - zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze -w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Ponadto zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji doprowadziła do wniosku, że wydane w tej sprawie decyzje naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Organy w tej sprawie błędnie procedowały odrębnie w stosunku do domku holenderskiego i w stosunku do wiaty uznając je za odrębne obiekt budowlany, mimo że stanowią one jeden obiekt budowlany. Błędnie również uznały, że domek holenderski stanowi budynek, co przełożyło się na tryb postępowania na podstawie art. 49b ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie w ocenie Sądu prawidłowe załatwienie sprawy wymagało zastosowania art. 135 p.p.s.a. i uchylenia nie tylko decyzji organów obu instancji orzekających rozbiórkę, ale również poprzedzających je postanowień wydanych w trybie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. wstrzymujących roboty budowlane i nakładających obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, jak i decyzji kasacyjnej WINB z dnia 20 września 2021 r. uchylającej poprzednio wydaną przez organ I instancji decyzję nakazująca rozbiórkę na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Przechodząc do szczegółowych rozważań wskazać należy, że materialnoprawną podstawą obu zaskarżonych decyzji WINB jak i poprzedzających decyzji organu I instancji stanowił przepisy art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w dniu 19 września 2020 r. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), ze względu na art. 25, który nakazuje stosować przepisy dotychczasowe do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie noweli. Niniejsze postępowanie administracyjne wszczęte zostało w 2019 r.

Zgodnie z art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Organy uznały, że będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany - domek holenderski posadowiony na działce nr [...] jest budynkiem, albowiem jest trwale związany z gruntem, ma ściany i dach, a jego budowa zwolniona była z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, ale powinna zostać objęta zgłoszeniem, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wzniesienia go w 2018 r. W odniesieniu do tarasu, który pierwotnie organ I instancji uznał za element związany z domkiem holenderskim i stanowiący z nim całość, obecnie procedując organy uznały, że jest on odrębnym obiektem budowlanym stanowiącym samodzielną wiatę podlegającą dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wymagającą tym samym dokonania zgłoszenia.

Sąd uznał, że dokonana przez organ odwoławczy kwalifikacja prawnobudowlana kontrolowanej zabudowy, a w konsekwencji również przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia, nie są prawidłowe.

Wskazać należy, że w sytuacji samowoli budowlanej najistotniejszą kwestią jest jej kwalifikacja prawnobudowlana i ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej charakteru i czasu jej powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r., II OSK 782/06). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z 29 września 2018 r., sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10).

W sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czyjej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego. Wreszcie, prawidłowe ustalenia faktyczne determinują tryb i warunki legalizacji oraz wpływają na uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, kształtując już na tym etapie sytuację prawną samowolnika. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, tj. budynku, budowli, obiektu małej architektury bądź tymczasowego obiektu budowlanego.

Ze względu na charakter rozbiórki jako sankcji prawnej pociągającej za sobą najbardziej dotkliwe dla samowolnika skutki faktyczne, jej zastosowanie wymaga wszechstronnych i niewątpliwych ustaleń oraz oceny stanu faktycznego niezbędnych do tego, aby inwestor, który z własnej winy znalazł się w sytuacji odbiegającej od wzorca normatywnego, mógł rzeczywiście skorzystać z dobrodziejstwa legalizacji oferowanej przez prawo.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że domek holenderski postawiony jest na bloczkach betonowych i kołach o podporach metalowych. Potwierdza to zgromadzony materiał dowodowy w postaci protokołu oględzin z 30 sierpnia 2021 r. wraz z dokumentacją fotograficzną.

W ocenie Sądu wniosek jaki wysnuły organy odnośnie kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego jako budynku jest sprzeczny z treścią art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, którego brzmienie na przestrzeni lat nie uległo zmianie. Wskazany przepis stanowi, że przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi poprzez wykonanie fundamentów (tak: NSA w wyroku z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt IIOSK 2344/19). Podkreślić trzeba, że zarówno Prawo budowlane jak i żadna inna ustawa nie zawierają definicji fundamentu, dlatego też, w celu przesądzenia czy w sprawie mamy z takowym do czynienia, należy określić podstawową cechę lub cechy go charakteryzujące w oparciu o zakres semantyczny tego pojęcia, jaki ma ono w języku potocznym. Zgodnie z encyklopedyczną definicją przez pojęcie "fundamentów" należy rozumieć "osadzoną w gruncie dolną część budowli lub podstawę konstrukcji (np. maszyny)", fundamenty mogą być różne, np. "stopowe -pod słupy, ławowe - pod ściany, płytowe - pod całe obiekty, na gruntach o niedostatecznej nośności fundamenty opiera się na palach, studniach, kesonach" (Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa 1982, s. 223). W świetle powyższej definicji fundamentem będzie "sadzona w ziemi dolna część budynku". Fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, który zapewnia jego stabilność i trwałość (istotą budynku jest m.in. to, że niezmiennie znajduje się w tym samym miejscu) i przenosi ciężar budynku na grunt. Zdaniem Sądu ułożone na ziemi bloczki betonowe nie spełniają takiej roli, dlatego nie można ich uznać za fundament.

Wskazać również należy, że o ile kwestia ustalenia, czy dany obiekt posiada przegrody budowlane i dach co do zasady nie budzi wątpliwości, o tyle kwestia trwałego związania danego obiektu budowlanego z gruntem była przedmiotem licznych wypowiedzi orzecznictwa sądów administracyjnych formułowanych na potrzeby oceny robót budowlanych polegających na wykonaniu innych obiektów budowlanych niż budynki, w tym urządzeń reklamowych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1005/10, czy z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 323/11). W orzecznictwie przyjmuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Trwałe związanie z gruntem budynków jest cechą immanentnie związaną z posiadaniem fundamentów. Tymczasem urządzenia, o których mowa wyżej, dla związania z gruntem nie potrzebują fundamentów.

W powołanym przez WINB wyroku z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygnatura akt II OSK 1477/20 Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że obiekt budowlany posadowiony na bloczkach betonowych stanowi budynek, oceniał stan faktyczny, w którym owe bloczki betonowe były zagłębione w gruncie, odpowiadając sposobowi wykonywania fundamentów punktowych. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie, z materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany spoczywa na bloczkach betonowych, które nie są w gruncie zagłębione.

W ocenie Sądu sposób posadowienia przedmiotowego obiektu budowlanego na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie nie pozwala na zakwalifikowanie go jako budynku, nie można ich bowiem uznać za fundament w rozumieniu przywołanym powyżej. Samo posadowienie obiektu budowlanego na bloczkach betonowych nie jest wystarczające do przypisania mu cech fundamentu i takiego związania z gruntem, które wynika z ich występowania i determinuje uznanie go za budynek. Przedmiotowy obiekt budowlany został posadowiony tylko na bloczkach betonowych, których wykonanie nie wymaga prac ziemnych i samo ustawienie na nich obiektu nie ma charakteru niewzruszalnego. W takim wypadku bloczki betonowe pełnią jedynie funkcję podpór i izolacji obiektu od podłoża, nie zaś fundamentu trwale wiążącego obiekt z gruntem, dającego pewność jego zakotwiczenia.

Sąd uznał, że przedmiotowy obiekt stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Jednocześnie w ocenie Sądu, przedmiotowy obiekt stanowi tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Przedmiotowy obiekt posadowiony został na bloczkach betonowych, ułożonych na gruncie. Nie wykazano, aby obiekt ten miał w gruncie umocowanie nadające mu cechy fundamentu. Tym samym, nie można było uznać, że jest on trwale związany z gruntem. Posadowienie obiektu w taki sposób, bez trwałego związania z podłożem, wyłącza możliwość uznania, że obiekt ten jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Pogląd o kwalifikacji domku holenderskiego do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych wyrażony został też m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2021 r., II OSK 2131/18, z 13 września 2019 r., II OSK 2581/17, z 10 września 2019 r., II OSK 1941/17.

Materiał dowodowy nie dawał również podstaw do zakwalifikowania tarasu przylegającego do domku holenderskiego jako odrębnego obiektu stanowiącego wiatę. Ze zdjęcia załączonego do protokołu oględzin wynika, że zadaszenie nad tarasem ma związek z domkiem, jest ogrodzone ze wszystkich stron i pokryte dachem wspartym na słupach drewnianych, opartych na podłodze tarasu, stanowiąc przedłużenie obiektu rekreacyjnego ściśle z nim związane. Organ odwoławczy nie wykazał okolicznościami faktycznymi odrębności tarasu od domku, pozwalającej uznać go za inny obiekt - wiatę, podlegającą dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Przy braku normatywnej definicji wiaty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko, akceptowane przez sąd orzekający w niniejszej sprawie, według którego za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2016 r. II OSK 1481/14, wyrok WSA w Krakowie z 8 listopada 2010 r., II SA/Kr 973/10). Za podstawowe cechy wiaty należy uznać wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 8 lipca 2021 r. II SA/Po 929/20). Z ujawnionej dokumentacji zdjęciowej wynika, że zadaszenie związane z domkiem zostało osadzone na słupkach łączących się z płytą tarasu, posadowioną na kotwach i legarach drewnianych. Przedmiotowy obiekt nie jest wiatą, lecz pełni funkcję tarasu. W szczególności świadczy o tym jego konstrukcja i usytuowanie względem budynku mieszkalnego oraz rola, jaką pełni, a jaka jest uwidoczniona na znajdujących się w aktach fotografiach. Taki taras wraz z zadaszeniem przy domu nie stanowi wiaty wolnostojącej (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., II OSK 880/20).

Uwzględniając powyższe uwagi, dokonaną przez organ odwoławczy kwalifikację obiektu objętego nakazem rozbiórki jako budynku i wiaty uznać należało za nieprawidłową i nie można było zaakceptować jako kluczowej dla całego procesu legalizacji. Konsekwentnie, przyjętego przez organ odwoławczy trybu legalizacji określonego w art. 49b Prawa budowlanego również nie można była zaakceptować.

Dokonanie nieprawidłowej kwalifikacji spornej zabudowy było zasadniczym uchybieniem rzutującym na prawidłowość orzeczonej rozbiórki, a następnie warunków usunięcia jej skutków. Należy bowiem zauważyć, że postępowanie legalizacyjne stanowi zorganizowaną, spójną całość, której poszczególne elementy są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego w legalizacji skutku, a mianowicie przywrócenia zaburzonego samowolą stanu zgodności z prawem. Prawidłowa kwalifikacja obiektu, determinująca ocenę wymogów Prawa budowlanego, przekłada się również na tryb procedowania i uwarunkowania rozbiórki, która aktualizuje się wówczas, gdy nie ma możliwości legalizacji samowoli. Decyduje bowiem o stosowaniu środków egzekucyjnych w razie braku dobrowolnego spełnienia obowiązku rozbiórki kształtując sytuację prawną samowolnika w aspekcie egzekucyjnym. Zgodnie z art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (§ 4). Natomiast w myśl art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Z tego wynika, że zasadniczo wysokość grzywny dla osób fizycznych nie może przekroczyć 10 000 zł, z wyjątkiem grzywny nakładanej w razie egzekucji obowiązku rozbiórki budynku, której wysokość nie jest w ten sposób ograniczona i zależy od powierzchni budynku oraz ustalonej ceny za 1 m2. Kwalifikacja obiektu budowlanego dokonana przez organ nadzoru w postępowaniu legalizacyjnym ma charakter wiążący dla organów egzekucyjnych, które nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.).

Powyższe oznacza, że prawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana samowolnie wykonanego obiektu ma zasadnicze znaczenie dla samego procesu legalizacji, jak i dla dalszych jego losów w razie zakończenia procesu legalizacji rozbiórką. Wobec tego dostrzeżone przez Sąd naruszenia w zakresie zastosowania prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 2 i art. 49b ustawy Prawo budowlane miały wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do kwalifikacji wybudowanego obiektu jako budynku ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 p.p.s.a. jest powiązanie obowiązku sądu orzekania "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego innej niż zaskarżona do sądu decyzja ostateczna wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione. Przepis art. 135 p.p.s.a. znajduje więc zastosowania jedynie w razie uwzględnienia skargi. W takim przypadku podstawą do jego zastosowania będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2022 r. III OSK 2824/21). Jednym słowem warunkiem zastosowania art. 135 p.p.s.a. jest to, aby zaskarżony akt okazał się sprzeczny z prawem i to w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie - art. 145 p.p.s.a. -co w niniejszej sprawie miało miejsce.

Chronologia akt wskazuje, że stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego tj. art. 49b ustawy Prawo budowlane miało miejsce nie tylko w objętych skargą decyzjach obu instancji nakazujących rozbiórkę domku holenderskiego i wiaty na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, ale również na poprzednich etapach postępowania, tj. również w postanowieniach PINB z dnia 27 grudnia 2021 r. nrPINB-7141/050a-2/2019/PO (dotyczącym wiaty) i nr PINB-7141/050a/2019/PO (dotyczącym domku holenderskiego) wydanych na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz - sięgając dalej - w decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 21 września 2021 r. nr WOP.7721.133.2021.HB, którą to decyzją na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ ten uchylił uprzednio wydaną przez PINB decyzję nakazującą rozbiórkę domku holenderskiego wraz z tarasem jako tymczasowego obiektu budowlanego, wydaną po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, tj. w trybie właściwym dla obiektu budowlanego objętego obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. Wszystkie te akty wydane zostały w granicach tej sprawy w rozumieniu materialnym dotyczącej legalności zabudowy na działce [...], wszystkie dotknięte są tą samą wadliwością polegającą na błędnym zakwalifikowaniu przedmiotowego obiektu budowlanego jako budynku. Jednocześnie w ocenie Sądu uchylenie powyższych aktów jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W wyniku tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego wyeliminowane zostaną wszystkie akty podjęte przez organy nadzoru w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 49b ustawy Prawo budowlane, co było błędne, łącznie z decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 września 2021 r. nr WOP.7721.134.2021 .HB, która w istocie zapoczątkowała skierowanie postępowania w przedmiocie kontroli legalności przedmiotowej zabudowy na nieprawidłowy tor. W rezultacie sprawa wróci do etapu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 10 maja 2021 r. nr PINB-7141/050a/2019/PO, które Wojewódzki Pomorski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku zobowiązany będzie ponownie rozpoznać uwzględniając wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę, że po pierwsze, domek holenderski wraz z tarasem stanowią jeden obiekt budowlany oraz po drugie, że obiekt ten nie stanowi budynku.

Uchylenie decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 września 2021 r. nr WOP.7721.134.2021 .HB nie będzie też godziło w wyrażony w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakaz orzekania na niekorzyść skarżącej. Po pierwsze, sama decyzja kasacyjna nie przyznaje stronie żadnego uprawnienia, jej uchylenie zatem nie powoduje pogorszenia sytuacji strony skarżącej. Po drugie, pogląd wyrażony w tej decyzji dotyczący uznania domku holenderskiego za budynek jest również aktualnie zwalczany przez stronę skarżącą, która w skardze forsuje pogląd odmienny, z którym zgodził się Sąd, że obiekt ten nie posiadając fundamentów nie może zostać uznany za budynek.

Sąd nie przesądza, czy w sprawie zasadne było orzeczenie rozbiórki domku holenderskiego wraz z tarasem na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane, w kwestii tej bowiem w pierwszej kolejności wypowiedzieć się musi Wojewódzki Pomorski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku jako organ odwoławczy rozpatrujący sprawę w jej całokształcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. wzw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 1480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Na zasądzoną kwotę składa się przede wszystkim zwrot wpisu uiszczonego przez skarżącą w obu sprawach, w łącznej kwocie 1000 zł. Ponadto Sąd zasądził kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Wysokość tego wynagrodzenia podlegała miarkowaniu na podstawie art. 206 p.p.s.a., w myśl którego sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zastosowanie tej regulacji pozostawione zostało uznaniu sądu i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że "określanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować każdorazowo z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego." (zob. wyrok WSA w Lublinie z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 30/17).

Analizując zatem na gruncie niniejszej sprawy rzeczywisty nakład pracy reprezentującego skarżącą pełnomocnika Sąd zwrócił uwagę, że skarga w sprawie II SA/Gd 415/23 - wniesiona od decyzji nakazującej rozbiórkę wiaty, jest w istocie w swym brzmieniu identyczna ze skargą wniesioną w sprawie II SA/Gd 414/23 wniesioną od decyzji nakazującej rozbiórkę domku holenderskiego, łącznie z kwestionowaniem stanowiska organu co do uznania tego obiektu za budynek trwale związany z gruntem, co oczywiście nie odnosiło się do wiaty. W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że nie zaistniały uzasadnione przesłanki do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w de facto dwukrotnej wysokości stawki podstawowej wynikającej z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z uwagi na nakład pracy pełnomocnika i jego przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy. Z tego względu zasądzono kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, stosując art. 206 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).