Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 863/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54 par. 1, 4, 5-6, art. 72
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. H. [...] zł ([...]) w tym VAT, z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Skarbowej", "organ nadzoru", po rozpatrzeniu sprawy z zażalenia M. M., dalej: "zobowiązany", "skarżący", na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ egzekucyjny", z dnia [...] czerwca 2016r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę, utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2015r. wystawionego przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w [...], a obejmującego karę pieniężną nałożoną w drodze decyzji administracyjnej. W celu wyegzekwowania wskazanej należności organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015r., dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014r. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...] maja 2015r. Z kolei zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. dokonano zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego za pracę. Odpis tego zawiadomienia doręczono zobowiązanemu w dniu [...] maja 2016r.

Pismem z dnia [...] maja 2016r., powołując się na art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną z [...] kwietnia 2016r., polegającą na wezwaniu pracodawcy, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia, lecz przekazywał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia należności pieniężnych. Jednocześnie we wskazanym piśmie zobowiązany wniósł o wstrzymanie, na podstawie art. 56 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając skargę zobowiązany wskazał, iż [...] stycznia 2015r. zwrócił się do wierzyciela o wznowienie postępowania, w którym została wydana ostateczna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej. Do dnia sporządzenia skargi na czynności egzekucyjne nie otrzymał jednak odpowiedzi na powyższe pismo. W ocenie zobowiązanego złożony wniosek odniesie skutek. Z tego względu wnosi on o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i niepodejmowanie nowych czynności egzekucyjnych.

Jak ustalił organ egzekucyjny, na podstawie pisma Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na zobowiązanego jest prawomocna, a Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. odmówił wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. Naczelnik Urzędu Skarbowego skargę oddalił. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że zaskarżona czynność została dokonana prawidłowo, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawa.

Na postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany złożył w dniu [...] czerwca 2016r. zażalenie. W jego treści podniósł, że pomimo kierowania do organu monitów, nadal nie otrzymał informacji dotyczącej wniosku o wznowienie postępowania. W dalszym ciągu uważa jednak, iż wniosek ten odniesie skutek, co wpłynie na charakter postępowania egzekucyjnego. Dlatego wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych w myśl art. 1a pkt 16 ustawy egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, zauważył, że w świetle mających zastosowanie przepisów prawa czynność zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 §2 ustawy egzekucyjnej i zawiera wszystkie wymagane elementy jak oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona, rodzaj i stopę odsetek, oraz kwotę tych odsetek, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia, datę wystawienia, podpis oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynności egzekucyjne zobowiązany nie podnosi natomiast żadnych zarzutów o charakterze formalnoprawnym. Nie kwestionuje sposobu, ani formy dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę.

W ocenie organu nadzoru w skardze na czynności egzekucyjne można skutecznie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w świetle przepisów regulujących zasady dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Wobec powyższego, złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną nie ma znaczenia dla oceny poprawności zajęcia wynagrodzenia za pracę.

Odnosząc się do zawartego w skardze na czynności egzekucyjne i zażaleniu wniosku o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 54 §6 ustawy egzekucyjnej organ nadzoru wyjaśnił, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie wobec oddalenia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, żądanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie zasługuje jednak na uwzględnienie.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zobowiązany, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 54 §6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego będące wynikiem nieuwzględnienia wszystkich mających istotne znaczenie podnoszonych przez niego okoliczności, w sytuacji gdy wstrzymanie postępowania może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach i wynika z uznania administracyjnego. Formułując powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz udzielenie skarżącemu prawa pomocy prawnej poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata.

Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy prawnej rozstał rozstrzygnięty postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli postanowienie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a), b) lub c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a., może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Natomiast na podstawie art. 3 §2 pkt 3 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z treści powołanego przepisu wynika, że skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, służy zażalenie. Z kolei z przepisu art. 134 §1 P.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem, które nie ma znaczenia w sprawie niniejszej.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 54 §1, 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 599 z późn. zm.) w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, tj. obowiązującym od 1 stycznia 2016r., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora w terminie 14 dni od daty zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. W sprawie skargi organ egzekucyjny wydaje postanowienie. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Przez czynności egzekucyjne rozumie się, jak o tym stanowi art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że skarga z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia, oraz że skarga ta dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów. Skarga ma zatem charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 §1 ustawy egzekucyjnej, również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Dlatego nie można podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zdaniem sądu skarga nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 tej ustawy skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego

W związku z subsydiarnym charakterem skargi na czynności egzekucyjne mogą powstać trudności z oceną pism kierowanych w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z zasadą, że pisma procesowe ocenia się nie według ich nazwy, ale treści, organ rozpoznający je powinien zastosować właściwy tryb postępowania. W przypadku gdy takie pismo zawiera jeden z zarzutów wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej i zostało wniesione w ustawowym terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, to wówczas organ egzekucyjny powinien zastosować tryb przewidziany właśnie w tej regulacji.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż nie budzi wątpliwości, że w treści wniesionego przez skarżącego pisma z dnia [...] maja 2016r. zawarta jest skarga na czynności egzekucyjne. Wynika to nie tylko z nadanego mu przez skarżącego tytułu, co samo jeszcze nie byłoby wystarczające, ale przede wszystkim z jego treści. Skarżący wyraźnie bowiem wskazał, że wnosi skargę na czynność polegającą na wezwaniu pracodawcy, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia, lecz przekazywał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Tak opisane w piśmie z dnia [...] maja 2016r. działanie organu egzekucyjnego odpowiada treści zdania drugiego w §1 artykułu 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji normującego zasady dokonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. W skardze na czynności egzekucyjne na czynności egzekucyjne nie sformułowano zarzutu naruszenia prawa. Również w ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy czynność egzekucyjna zajęcia wynagrodzenia za pracę została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak to prawidłowo przyjął organ nadzoru. Podkreślić trzeba, że przedmiotem skargi jest konkretna czynność egzekucyjna, tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też prawidłowość jego prowadzenia. Z tego względu dla oceny prawidłowości czynności egzekucyjnej, co do której wniesiono skargę, nie ma znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego, że wniósł on o wznowienie postępowania i spodziewa się, iż w wyniku wznowienia postępowania decyzja ostateczna, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy zostanie uchylona. Biorąc zaś pod uwagę termin doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego, odpisu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz złożenia pisma zatytułowanego "skarga na czynności egzekucyjne", niezależnie od braku wskazania w nim określonych zarzutów w stosunku do działania organu egzekucyjnego, nie można było zastosować w stosunku do tego pisma trybu przewidzianego w art. 33 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

We wskazanym piśmie skarżący wniósł również o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do tego elementu treści pisma należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 §6 wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie w tym zakresie kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują zażalenia. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie zawiera rozstrzygnięcia w tym zakresie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ nadzoru wskazał jedynie, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy żądanie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie zasługiwało na uwzględnienie. Nawet gdyby jednak organ w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygał kwestię wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a skarżący wniósł w tym zakresie skargę do sądu administracyjnego, to skarga taka, ze względu na treść art. 3 §2 pkt 3 P.p.s.a., podlegałaby odrzuceniu ponieważ, jak wyżej wskazano, na postanowienie wydawane przez organ egzekucyjny lub organ nadzoru na podstawie art. 54 §6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przysługuje zażalenie.

Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wynagrodzenia za pracę. Sposób dokonania tych czynności, w ocenie Sądu, odpowiada przepisom art. 72 ustawy egzekucyjnej, a forma zawiadomienia spełnia wymagania wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 2310).

Biorąc powyższe pod uwagę nie stwierdzając naruszeń prawa, Sąd skargę jako nieuzasadnioną oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w sprawie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu znajduje podstawę w treści § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1801).