Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 607/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 311 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Asesor WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Dominik Dymitruk, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 czerwca 2021 r. nr BP.501.2156.2020.1834.DL1.2432 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 października 2020 r. nr WITD.DI.0152.I0044/26/20; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 1.017 (tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 14 czerwca 2021 r., nr BP.501.2161.2020.1834.DL1.2432, utrzymująca w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 8 października 2020 r. nr WITD.DI.0152.I0044/26/20 o nałożeniu na P. Spółka Akcyjna kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł. za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.

Jak wynika z akt sprawy, w wyniku kontroli drogowej autobusu marki [...] nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 10 września 2020 r. na parkingu przy szkole podstawowej w miejscowości W. (W. [...]) stwierdzono, że kontrolowanym pojazdem kierowca W. S. wykonywał w imieniu strony skarżącej przewóz na linii regularnej S. - W. W autobusie, poza kierowcą, przewożonych było 49 osób (48 dzieci wraz z opiekunką). Podczas kontroli kierowca okazał m.in. rozkład jazdy na tej trasie, nie okazał natomiast samego zezwolenia, wyjaśniając, że omyłkowo zabrał rano do pojazdu druk innego zezwolenia zamiast właściwego. W toku podjętych czynności przeprowadzono wstępną drogową kontrolę techniczną pojazdu. Szczegółowe oględziny ujawniły usterkę niebezpieczną, tj. wyciek oleju silnikowego z jednostki napędowej. Wyciek miał charakter ciągły, kroplowy i ustał w momencie wyłączenia silnika, po czym po uruchomieniu silnika pojawił się ponownie. Rodzaj wycieku oraz ślady oleju i zabrudzeń na osprzęcie silnika oraz na kadłubie i misie olejowej wskazywały jednoznacznie, że nieszczelność ma charakter długotrwały. Przebieg i wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z dnia 10 września 2020 r., podpisanym przez kierowcę bez zastrzeżeń.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ I instancji we wskazanej na wstępie decyzji z 8 października 2020 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 2 000 zł w związku ze stwierdzeniem następujących naruszeń przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.) – dalej: u.t.d z lp. 9.2 załącznika nr 3 do ww. ustawy – "wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne – za każdy pojazd" – z tytułu czego kara wynosi 2 000 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wydanej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez: naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a., art. 10 § 1 w zw. z art. 86 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego: art.92a, art. 92b i art. 92c u.t.d. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie przez organ, że w sprawie nie zachodzą okoliczności egzoneracyjne w postaci braku wpływu strony na powstanie naruszeń. Do odwołania (złożonego przez pełnomocnika – radcę prawnego działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez stronę) przedłożono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu VI Wydział Gospodarczy z dnia 29 czerwca 2020 r. (sygn. akt VI GR 6/20) o otwarciu postępowania sanacyjnego wobec strony skarżącej i wyznaczeniu zarządcy – P(1). S.A. z siedzibą w W.

Skarżoną obecnie decyzją GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie organ przytoczył przepisy u.t.d., które miały zastosowanie w niniejszej sprawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo nałożono na stronę skarżącą karę pieniężną za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczną (wyciek oleju silnikowego z jednostki napędowej). Stwierdzono, że ustaleń w tym przedmiocie dokonano na podstawie protokołu kontroli drogowej, dokumentacji fotograficznej oraz danych cyfrowych na nośniku CD. Biorąc pod uwagę stan pojazdu oraz charakter przewozu ujawnione naruszenie zdaniem organu stanowiło istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Organ wskazał, ze ujawnionej usterce strona mogła zapobiec poprzez dokładne sprawdzenie stanu pojazdu każdego dnia przed rozpoczęciem jazdy i zobowiązanie do tego kierowcy pojazdu. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prowadzone zgodnie z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., prawidłowo ustalono stan faktyczny i oceniono zebrany materiał dowodowy. Organ stwierdził ponadto, że strona w toku postępowania nie wskazała żadnych okoliczności nadzwyczajnych lub nieprzewidywalnych, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d., ani dowodów na zaistnienie takich okoliczności; w szczególności organ zważył, że obowiązek przeprowadzenia sprawdzenia okresowego pojazdu ciąży na jego właścicielu.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej, zgodnie z normami przepisanymi, kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92a, art. 92b i art. 92c u.t.d. poprzez ich niezastosowanie, tj. przyjęcie przez organ, że w sprawie nie zachodzą okoliczności egzoneracyjne w postaci braku wpływu skarżącej na powstanie naruszeń, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego w sprawie nakazuje ich zastosowanie. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez naruszenie:

- art. 7 i 77 § 1, 78 § 2 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 10 § 1 w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie -wskazano, że strona nie została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów - czym organ naruszył prawo strony do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 14 grudnia 2022 r. Zarządca Masy Sanacyjnej P(2) S.A. – P(1). S.A. z siedzibą w W. – wstąpił do sprawy w charakterze strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wskazane, gdyż w sprawie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, wobec wydania ich z kwalifikowaną wadą prawną, muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

W myśl art. 311 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2015 poz. 978 ze zm., dalej jako P.r.), postępowania sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika.

W orzecznictwie wskazuje się na niedopuszczalność ograniczenia na etapie postępowania prawa zarządcy masy sanacyjnej jako strony postępowania. W wyroku z 16.04.2021 r. w sprawie o sygn. akt III OSK 259/21 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjnych podkreślił bezwzględny charakter przepisu art. 311 ust. 1 P.r., który skutkuje całkowitym pozbawieniem dłużnika legitymacji procesowej w postępowaniach sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi, dotyczących masy sanacyjnej, także w przypadku zezwolenia przez sąd dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu na podstawie art. 288 ust. 3 P.r. Zatem od momentu otwarcia postępowania sanacyjnego jedynym podmiotem mającym legitymację procesową do występowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym masy sanacyjnej (a za takie należy uznać postępowanie dotyczące nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym) i występowania w tymże postępowaniu na rzecz spółki w restrukturyzacji jest wyznaczony w ramach postanowienia o otwarciu postępowania sanacyjnego zarządca masy sanacyjnej. W niniejszej sprawie, mimo wyznaczenia zarządcy masy sanacyjnej postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 czerwca 2020 r., organ prowadził postępowanie z udziałem spółki , a nie zarządcy. Od daty wydania postanowienia w sprawie o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego w trybie postępowania sanacyjnego i wyznaczenia zarządcy spółka nie miała już legitymacji procesowej w sprawach dotyczących jej majątku wchodzącego w skład masy sanacyjnej. Legitymację procesową do reprezentowania spółki (która pozostała stroną jedynie w znaczeniu materialnym) uzyskał natomiast wyznaczony zarządca. Jeżeli zatem w takiej sytuacji organy procedowały z udziałem dłużnika, a nie z udziałem zarządcy, wydana w takich warunkach decyzja dotknięta jest wadą nieważności z art. 156 pkt 4 k.p.a. jako skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Mianowicie, strona, z której udziałem sprawa została przez organ rozpoznana, nie miała zdolności procesowej, a zarządca (będący stroną w znaczeniu formalnym) został pozbawiony możności występowania w sprawie i bronienia w ten sposób interesów spółki (strony w znaczeniu materialnym).

Co więcej, skoro organ administracyjny nie wydał w sprawie prawidłowego aktu administracyjnego Sąd nie znajduje podstaw do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji oraz twierdzeń i zarzutów skargi odnoszących się do materialnoprawnych aspektów sprawy. Możliwe to będzie dopiero wówczas, gdy w sprawie zapadnie akt administracyjny nie zawierający wad prawnych, który na skutek ewentualnej skargi zostanie poddany kontroli sądowoadministracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.