Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1134/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1749/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na działanie Ministra Sprawiedliwości postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 29 października 2014 r., IV SA/Wa 1749/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie z jego skargi na działanie Ministra Sprawiedliwości.

W uzasadnieniu przedstawiono stan sprawy. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym jego dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie. Przedmiotowa umowa zawarta została na czas określony do 31 lipca 2014 r. W załączniku do wniosku, stanowiącym uzupełnienie oświadczenia o stanie majątkowym i źródłach utrzymania, skarżący wymienił koszty związane z miesięcznym utrzymaniem koniecznym. Do kosztów tych zaliczył: opłatę za gaz - 25 zł, abonament telewizyjny - 24,90 zł, telefon komórkowy - 30 zł, koszty wyżywienia - 590 zł, koszty leczenia - 80 zł, koszty przejazdów do pracy - 310 zł, koszty odzieży, środków czystości i higieny osobistej - 50 zł, prasa - 8 zł oraz koszty korespondencji procesowej - 125 zł.

Pismem z 11 sierpnia 2014 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia oświadczenia poprzez: 1) wskazanie aktualnych źródeł utrzymania, ewentualnie nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącego jako osoby bezrobotnej z jednoczesnym wskazaniem, czy otrzymuje on aktualnie zasiłek dla bezrobotnych, 2) złożenie oświadczenia, czy skarżący zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę), a także 3) nadesłanie zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej skarżącego i 4) udokumentowanie stałych opłat miesięcznych z tytułu abonamentu telewizyjnego (24,90 zł), opłat za telefon komórkowy (30 zł), gaz (25 zł) i kosztów przejazdu. Ponadto, wezwano skarżącego do 5) wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy oświadczeniem złożonym w formularzu PPF (rubryka 7), że skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, a brakiem określenia - wśród miesięcznych kosztów utrzymania - kosztów czynszu za mieszkanie, opłaty za wynajem mieszkania, opłaty za wodę, energię elektryczną oraz ogrzewanie; na te okoliczności skarżący zobowiązany został do wskazania przyczyn niepokrywania tych kosztów, ewentualnie oświadczenia kto pokrywa te koszty i w jakiej wysokości. W związku z oświadczeniem skarżącego, że jest osobą "trwale, strukturalnie bezrobotną" wezwano go również do 6) złożenia oświadczenia, czy w celu pokrycia kosztów utrzymania koniecznego korzysta on z pomocy instytucji finansowych, ewentualnie osób trzecich - jeśli tak, należało nadesłać dokumenty (np. potwierdzenie wpłaty środków pieniężnych, umowy pożyczki) potwierdzające tę okoliczność.

W piśmie z 3 września 2014 r. skarżący oświadczył, że nie została mu przedłużona umowa o pracę, w związku z czym z dniem 4 sierpnia 2014 r. przyznano mu status osoby bezrobotnej. Potwierdzając tę okoliczność, skarżący dołączył decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z [...] sierpnia 2014 r. Wnioskodawca wskazał ponadto, że nie korzysta z pomocy innych osób, sprawę zaś egzekucji wielokrotnie wyjaśniał Sądowi, a obecnie wyjaśnia Ministrowi Sprawiedliwości i Prokuraturze Generalnej. Skarżący podniósł, że w zakresie oświadczeń złożonych w załączniku do formularza PPF nie ma rozbieżności, natomiast niewskazanie przez niego opłat z tytułu czynszu za mieszkanie wynikało z faktu zamieszkiwania w piwnicy. Za wodę, energię i ogrzewanie skarżący nie płaci, ponieważ nie posiada na to środków finansowych. Skarżący oświadczył jednocześnie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe oraz nie posiada zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej. Do powyższego pisma skarżący dołączył umowę abonencką z dnia 27.08.2013 r. zawartą z Cyfrowym Polsatem S.A. z siedzibą w Warszawie na usługi telewizyjne w wysokości 24,90 zł oraz fakturę za telefon w wysokości 25 zł. Skarżący nie udokumentował wydatków związanych z zakupem gazu, nie wyjaśnił też kwestii związanej z nieopłacaniem przez niego należności z tytułu zużycia wody i prądu.

Od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący wniósł sprzeciw oświadczając, że jako osoba trwale, strukturalnie bezrobotna utrzymuje się z prac dorywczych, okresowych, z wynagrodzeniem nieprzekraczającym minimalnego ustawowego wynagrodzenia miesięcznego.

Zdaniem Sądu I instancji podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Pomimo wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, skarżący nie wyjaśnił istotnych okoliczności, które powinny podlegać ocenie przy rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Skarżący nie wskazał z jakich konkretnie źródeł utrzymuje się obecnie, a tylko ogólnikowo powołał się na prace podejmowane dorywczo. Sytuacja finansowa skarżącego, w kontekście deklarowanej wysokości ponoszonych przez stronę wydatków, nie została przedstawiona w sposób bezsporny.

Ocena rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego w opisanych okolicznościach nie jest zatem możliwa. Wobec sprzecznych informacji zawartych w oświadczeniach skarżącego, przy braku dokumentów źródłowych poświadczających możliwości płatnicze strony, Sąd powziął wątpliwości co do wiarygodności złożonego wniosku. Strona ubiegająca się o prawo pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Przyznanie prawa pomocy w innej sprawie, na którą powołuje się wnioskodawca, pozostaje bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia, bowiem Sąd orzeka na podstawie akt danej sprawy, a nie w oparciu o stanowisko wyrażone w sprawie podobnej, przez inny skład orzekający.

W zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie może odnieść zamierzonego skutku.

Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku wniesionym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pomimo, że skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby na określenie jego sytuacji materialnej, to nie wykonał w całości tego wezwania. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy udzielanego ze środków publicznych, skarżący powinien liczyć się z koniecznością udzielenia sądowi wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności.

Skarżący wezwany do złożenia oświadczenia, czy "zalega ze spłatą zobowiązań finansowych, ewentualnie zaległych opłat i czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne" wskazał tylko, że "sprawę egzekucji wielokrotnie Sądowi" wyjaśniał, wezwany do "nadesłania zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej o sytuacji majątkowej" zaznaczył, że "żadnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej" nie przedstawi i w sposób wulgarny odmówił udzielania informacji na temat jego sytuacji rodzinnej (k. 166). Wezwany do udokumentowania wydatków związanych z zakupem gazu podniósł, że nie ma dokumentów z tym związanych, natomiast w kwestii kosztów przejazdu wskazał, że "dostępne są na kolejach" a on nie gromadzi wykorzystanych biletów (dołączył kopię dwóch biletów kolejowych i jeden komunikacji miejskiej). Wezwany do wskazania aktualnych źródeł utrzymania, w toku postępowania wyjaśnił tylko, że utrzymuje się "z prac dorywczych, okresowych (...) z wynagrodzeniem nieprzekraczającym minimalnego ustawowego wynagrodzenia miesięcznego" bez dalszego doprecyzowania tej informacji.

W świetle okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego można uznać, że skarżący uchyla się od współpracy z Sądem pierwszej instancji w zakresie właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione, to wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.