Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 333/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 § 3, art. 133, art. 134, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. skargi kasacyjnej Z. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 716/11 w sprawie ze skargi Z. Sz. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości składek na ubezpieczenia społeczne rolników uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rz.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 716/11, oddalił skargę Z. Sz. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. Z. Sz. wystąpił do Prezesa KRUS o umorzenie w całości jego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników wraz z odsetkami. Podał, że od dnia 1 marca 2009 r. jest bezrobotny i pobiera zasiłek w kwocie 550 zł. Zamieszkuje samotnie i samodzielnie utrzymuje dom. Po opłaceniu wszystkich rachunków na życie pozostaje mu jedynie 150 zł. Wnioskodawca podkreślił, że nie ponosi winy za powstanie zaległości z tytułu składek, ponieważ pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że jego gospodarstwo rolne ma powierzchnię 0,71 ha przeliczeniowego (zaświadczenie z dnia 1 czerwca 2005 r. wydane przez Urząd Miasta i Gminy w N.), nie zaś 1,37 ha przeliczeniowego (zaświadczenie z 2009 r. wydane przez Urząd Miasta i Gminy w N.).

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., znak [...], Prezes KRUS odmówił Z. Sz. umorzenia zaległych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników wraz z odsetkami za okres drugi kwartał 2005 r. do pierwszego kwartału 2009 r. w kwocie 2.409,80 zł, stwierdzając, że sytuacja bytowa wnioskodawcy nie odbiega zasadniczo od sytuacji innych rolników, natomiast w postępowaniu administracyjnym ustalono, że w jego gospodarstwie nie zaistniały zdarzenia niezależne od rolnika, mające wpływ na powstanie zaległości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. Sz. argumentował, że zdarzeniem szczególnym, przez niego niezawinionym i mającym decydujący wpływ na powstanie zaległości składkowych było wystawienie mu nieprawidłowego zaświadczenia z dnia 1 czerwca 2005 r. o powierzchni jego gospodarstwa.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odmówił Z. Sz. umorzenia w całości zadłużenia za podany wyżej okres, przyznając, że co prawda zaświadczenie z dnia 1 czerwca 2005 r. wystawiono błędne, ale z decyzji ustalających wysokość podatku rolnego za lata 2005 - 2010 r. wynikało, że powierzchnia gospodarstwa wnioskodawcy wynosi 1,37 ha przeliczeniowego. W ocenie Prezesa KRUS wnioskodawca znał rzeczywistą powierzchnię prowadzonego gospodarstwa. Gospodarstwo to nie zostało dotknięte żadnymi klęskami żywiołowymi lub zdarzeniami losowymi, które by pozbawiły rolnika możliwości uiszczania składek na ubezpieczenie, zaś stan gospodarstwa nie odbiegał od innych na tym terenie, z których uiszczane są składki.

Wyrokiem z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 464/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. uwzględnił skargę Z. Sz. i uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] maja 2010 r., uznając, że narusza ona art. 7, 77 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) dalej powoływanej jako "k.p.a.", ponieważ organ nie rozważył czy opóźnienie w uiszczaniu składek nastąpiło z winy zobowiązanego, a decyzja nie zawierała przekonującej argumentacji w tym zakresie. Wyrok uprawomocnił się.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezes KRUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił decyzję z dnia [...] marca 2010 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek i umorzył w całości odsetki od zadłużenia za okres od drugiego kwartału 2005 r. do pierwszego kwartału 2009 r.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 157/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. uwzględnił skargę Z. Sz. i uchylił decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2011 r., jako wydaną z naruszeniem art. 138 i art. 107 § 1 k.p.a., bowiem organ rozstrzygnął jedynie co do odsetek od zadłużenia, ale nie rozstrzygnął – w sentencji decyzji – co do należności głównej. Wyrok uprawomocnił się.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Prezes KRUS po kolejnym ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił decyzję z dnia [...] marca 2010 r. w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek i umorzył je (w kwocie 657 zł), zaś w części należności głównej za drugi kwartał 2005 r. do pierwszego kwartału 2009 r. w kwocie 1.752,80 zł utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Tym razem organ przyjął, że zaświadczeniem z dnia 1 czerwca 2005 r. Urząd Miasta i Gminy w N. wprowadził Z. Sz. w błąd odnośnie powierzchni przeliczeniowej jego gospodarstwa. Błąd ten skutkował uznaniem, że wnioskodawca nie był winny opóźnieniu w uiszczaniu składek i z tego powodu organ umorzył odsetki. Nie umorzył jednak należności głównej, bowiem wnioskodawca nie wykazał żadnych okoliczności uzasadniających niemożność jej uiszczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. Z. Sz. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych, wskazując, że zadłużenie nie powstało z jego winy tylko z winy organu administracji, który dnia 1 czerwca 2005 r. wystawił mu zaświadczenie o błędnej treści.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w tej sprawie.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) dalej powoływanej jako "ustawa o u.s.r." Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Cytowany przepis jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ może umorzyć należności, lecz nie ma takiego obowiązku. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny obejmuje zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia decyzji pod kątem jej celowości czy słuszności.

Sąd pierwszej instancji ocenił, że Prezes KRUS prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał, iż zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, a dokonana przez organ ocena możliwości płatniczych skarżącego i ustalenie, że sytuacja skarżącego pozwala na zapłatę składek, nie narusza zasady ogólnej postępowania administracyjnego polegającej na uwzględnianiu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę, że skarżący posiada gospodarstwo rolne. Z wizytacji gospodarstwa wynika, że nie ma on na utrzymaniu nikogo, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielem zamieszkiwanego domu. Zobowiązany nie powołał się na żadne zdarzenie nadzwyczajne (np. powódź, pożar czy inne zdarzenie losowe), którego wystąpienie kwalifikowałoby do umorzenia zaległych należności.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił zasady przeprowadzania dowodu z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." i ocenił, że przedłożone na rozprawie orzeczenie z dnia 22 lipca 2010 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Z. Sz. i wynikające z niego problemy zdrowotne skarżącego nie mogą być podstawą umorzenia zaległych składek, gdyż nie zaistniały przesłanki potwierdzające, że przewlekła choroba uniemożliwiła mu aktywność na rynku pracy. Z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżący może być zatrudniany w zakładach pracy chronionej. Poza tym dokument ten, jako uzasadniający okoliczność niemożności zapłaty składek, został przedłożony dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a Sąd co do zasady nie rozstrzyga sprawy na podstawie dodatkowego materiału dowodowego.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa KRUS jest prawidłowa, natomiast tak długo jak istnieje należność z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych skarżący może – w przypadku zmiany okoliczności faktycznych, tj. sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej – wystąpić o jej umorzenie, ponieważ odmowa umorzenia należności nie ma powagi rzeczy osądzonej.

II

Skargę kasacyjną złożył Z. Sz.

Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zwolnienie z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

– prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o u.s.r.;

– przepisów postępowania przez wadliwe zastosowanie art. 1 i 3 w zw. z art. 106 § 4, 133 i 134 p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a.

Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji brak środków finansowych na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne rolników należy uznać za sytuację uzasadniającą istnienie ważnego interesu strony w umorzeniu tych należności. Stwierdził, że jego sytuacja dostatecznie przemawia za umorzeniem zaległych należności na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o u.s.r., ponieważ uzasadniony przypadek stanowi fakt, że jest on osobą straszą i umiarkowanie niepełnosprawną, natomiast nieporozumieniem jest przyjęcie przez Sąd, że będąc osobą umiarkowanie niepełnosprawną może podjąć pracę w zakładzie pracy chronionej, gdyż lokalny rynek nie oferuje pracy nawet ludziom młodym i zdrowym. Gdyby wnoszący skargę kasacyjną nie został obciążony obowiązkiem zapłaty składek, to i tak, nie mogąc zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych, pozostawałby w niedostatku. Sąd pominął w swoich rozważaniach kwestię zaświadczenia z dnia 1 czerwca 2005 r. i jego prawnych skutków dla prawidłowego załatwienia sprawy. Zastosowanie się przez skarżącego do błędnego zaświadczenia nie powinno skutkować dla niego negatywnymi konsekwencjami. Zatem zaskarżony wyrok narusza prawo i powinien zostać uchylony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że wnoszący skargę kasacyjną nie pozostaje w niedostatku, gdyż może się samodzielnie utrzymać i dlatego jest zdolny do opłacenia zaległych składek. Obowiązek zapłaty składek wynika z ustawy, więc błąd organu polegający na wystawieniu skarżącemu nieprawidłowego zaświadczenia mógł jedynie uzasadnić brak zawinienia w opóźnieniu zapłaty składek i umorzeniem odsetek, ale nie mógł skutkować umorzeniem należności.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy.

Trafny jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o u.s.r.

Jak wynika z powołanego przepisu Prezes Kasy może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego. Z powyższego sformułowania wynika, że obowiązkiem organu orzekającego jest zbadanie możliwości płatniczych wnioskodawcy i ustalenie, czy jest on w stanie opłacić zaległe składki. Ustalenie, że wnioskodawca nie ma żadnych środków z których mógłby spłacać swoje zobowiązanie uzasadnia przyjęcie, że ma on ważny interes w umorzeniu należności. Zakładając, że stan finansów funduszów organ zna z urzędu, uznać należy, że postępowanie dowodowe powinno doprowadzić do ustalenia okoliczności dotyczących sytuacji wnioskodawcy a w szczególności ustalenia, czy i jakie środki pozostają w jego dyspozycji oraz jakie ma możliwości zdobycia środków na opłacenie składek. Brak takich ustaleń aktualnych na datę decyzji nie pozwala na uznanie, że art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o u.s.r. został zastosowany prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że rzeczywiście, decyzja Prezesa KRUS o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Decyzja taka podlega jednak kontroli sądowej, bowiem ustawodawca nie pozostawił organowi całkowitej swobody, co do wyboru rozstrzygnięcia. Swoboda wyboru zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. W wyroku z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 301/06, Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie ustawy z dnia 18 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) dalej jako "ustawa o s.u.s." i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) dalej jako "rozporządzenie MGPiPS" wyjaśnił, że ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy o s.u.s. i w § 3 rozporządzenia MGPiPS. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Z art. 41a ust. 1 ustawy o u.s.r. wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej a z drugiej strony stan finansów funduszów. Zatem także działając na podstawie tej ustawy i podejmując decyzję uznaniową organ musi wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej. W wyroku z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 301/06 NSA wyjaśnił, że prymat interesu społecznego nie może zastąpić rozważenia kwestii zastosowania zasady ogólnej postępowania administracyjnego, określonej w art. 7 k.p.a.

Zauważyć należy, że Prezes KRUS w zarządzeniu z dnia 18 października 2005 r. w sprawie trybu umarzania, odpisywania i udzielania ulg w spłacaniu należności (Dz. Urz. Prezesa KRUS z dnia 30 maja 2006 r. Nr 1, poz. 26) zawarł m.in. zestaw wytycznych dla pracowników KRUS przygotowujących decyzje w sprawach indywidualnych. Z § 7 ust. 3 zarządzenia, wynika jakie okoliczności powinny być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o umarzaniu składek. Zgodnie z powołanym uregulowaniem okoliczności tam wymienione stanowią przesłanki umorzenia należności, przy czym umorzenie może nastąpić, gdy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych tam przesłanek. Te przesłanki to m.in. brak źródeł dochodu oraz majątku, z którego można by efektywnie dochodzić należności, sytuacja finansowa uniemożliwiająca uregulowanie w całości zadłużenia nawet przy udzieleniu dogodnych ulg w spłacie, sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zaistnienie przewlekłej choroby pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie składek. Jakkolwiek zarządzenie Prezesa KRUS nie stanowi aktu prawa powszechnie obowiązującego, jednak stanowi ono dobrą wskazówkę przy dokonywaniu oceny skarżonej decyzji o odmowie umorzenia należności.

Prawidłowe rozumienie powołanego przepisu prawa materialnego (art. 41a ust. 1 ustawy o u.s.r.) pozwala ocenić właściwie zakres koniecznego postępowania dowodowego. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność, czy opłacenie należności z tytułu składek jest w ogóle możliwe oraz czy nie pozbawi ono zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli zostanie potwierdzone, że opłacanie należności nie jest możliwe lub, że ich zaspokojenie pozbawi zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 349/09).

Ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, ale to organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń. Prawidłowość powyższych działań organu podlega kontroli sądowej, w ramach której Sąd ocenia, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy zgromadzony materiał został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym.

W sprawie niniejszej Sąd pierwszej instancji bardzo powierzchownie przeanalizował obowiązujące przepisy prawa i w zasadzie nie przeprowadził żadnej ich wykładni, co spowodowało wadliwą ocenę zakresu koniecznego postępowania dowodowego oraz wadliwą ocenę prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Sąd właściwie nie rozważył, czy istniała podstawowa przesłanka umorzenia należności w postaci braku możliwości płatniczych wnioskodawcy. Tymczasem w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07 NSA wskazał, że konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu byłyby wystarczające do pokrycia zadłużenia. W kontrolowanym wyroku Sąd kwestię tę pominął, mimo że organ nie wskazał z jakich to środków ma być spłacana zaległość. Sąd nie wziął pod uwagę, że z ustaleń wynika, że wnioskodawca ma 56 lat, ma bardzo małe gospodarstwo rolne, które nie jest uprawiane, nie ma żadnych maszyn rolniczych, a jego inwentarz składa się z 25 kur i jednego indyka, stodoła i obora są w ruinie (zawalone dachy), a sam wnioskodawca nie otrzymuje już zasiłku dla bezrobotnych. Nie zostały też wykazane żadne dochody, z których ewentualnie mogłyby zostać spłacane należności.

W tej sytuacji uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia z art. 41a ust. 1 ustawy o u.s.r. jest przedwczesne, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, że wnioskodawca miesiąc przed podjęciem decyzji zarejestrował działalność gospodarczą, bowiem nie wiadomo czy działalność tę podjął i czy przynosi ona jakikolwiek dochód.

Ocena decyzji, w której nie oceniono ustawowych przesłanek umorzenia jest dokonana z naruszeniem prawa materialnego. Z tego względu pierwszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 41a ust. 1 ustawy o u.s.r. uznać należy za uzasadniony.

Uzasadniony jest także zarzut procesowy naruszenia art. 133 i 134 p.p.s.a. Jak wynika z wyżej przedstawionych rozważań Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie na podstawie całości akt i właściwie zupełnie bezrefleksyjnie zaakceptował rozstrzygnięcie organu podjęte bez uwzględnienia sytuacji wnioskodawcy wynikającej ze znajdującej się w aktach dokumentacji.

Na marginesie tylko Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jeżeli Sąd chciał poddać ocenie zaświadczenie o niepełnosprawności złożone na rozprawie, to powinien dopuścić dowód z tego dokumentu, jeżeli zaś dowodu tego nie przeprowadzał, to nie powinien wypowiadać się na temat treści dokumentu nie włączonego do materiału dowodowego w uzasadnieniu wyroku. Niedopuszczenie dowodu z dokumentu a jednocześnie ocena jego treści stanowi naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Wskazane nieprawidłowości powodują konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i ponowną kontrolę sądową zaskarżonych decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd, mając na względzie przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego, raz jeszcze oceni czy organ przeprowadził wystarczająco wnikliwe postępowanie dowodowe i czy ustalił okoliczności związane z istnieniem przesłanek umorzenia należności. Sąd oceni zatem, czy organ ustalił należycie i wnikliwie sytuację materialną zobowiązanego oraz jego możliwości zarobkowe i płatnicze. Sąd oceni, czy dokonana przez organ analiza finansów zobowiązanego pozwala na ustalenie, że w jego budżecie pozostaje, po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, jakakolwiek kwota, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności KRUS. Sąd dokonując oceny weźmie pod uwagę, że do tej pory zobowiązany regulował swoje stałe zobowiązania korzystając z zasiłku dla bezrobotnych jako jedynego źródła utrzymania, czyli korzystając z pomocy Państwa, której to pomocy w dacie decyzji już nie otrzymywał.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.