Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 230/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 230/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski WSA Ewa Rynczak Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta M. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr[...] po rozpatrzeniu wniosku Z.K. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako pgr. "1" o pow. 0,0130 ha i pgr. "2" o pow. 0,1473 ha, które weszły w skład działki ewidencyjnej "3" stanowiącej publiczną drogę gminną położoną w obrębie ewidencyjnym L. gmina W., objętej księgą wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D. oraz wypłacenia wynagrodzenia za bezumowne wykorzystywanie tych gruntów. Decyzja ta zapadła na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 126 poz. 2603 z późn. zm.) w związku z art. 73 ust. 2 pkt 1, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14 poz. 60 z późn. zm.).

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Z.K. wystąpiła do Starosty M. z wnioskiem wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogę oznaczoną jako działka nr "3", stanowiącą własność Skarbu Państwa, określając powierzchnię zajętego gruntu na ok. 30 arów oraz należność z tego tytułu na kwotę 60.000 zł. Ponadto zażądała wynagrodzenia za wcześniejsze korzystanie z tych gruntów, zabranych pod drogę w 1976 r. "bez żadnego tytułu prawnego", w kwocie 46.000 zł. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż droga powstała bez jej zgody.

Organ I instancji ustalił, że Z.K. była właścicielką pgr. "1" o pow. 0,0130 ha. Właścicielką pgr. "2" była W.K. - matka wnioskodawczyni. Prawo do spadku po zmarłej W.K. nabyła Z.K., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w M. sygn. akt [...] z dnia 7 lutego 2001 r. Z dokumentów przekazanych przez Urząd Gminy W. - zawiadomienia Sądu Rejonowego w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w D. z dnia 27.03.1997 r. nr[...], kserokopii mapy ewidencji i wykazu porównawczego sporządzonego dla działki nr "3" - wynika, że wyżej wymienione parcele weszły w skład działki ewid. nr "3". Działka ewid. nr "3" położona w L. stanowi drogę zaliczoną do kategorii gminnych dróg publicznych, zgodnie z Uchwałą Rady Narodowej Miasta Krakowa Nr 103 z dnia 28 maja 1986 r. Zgodnie z odpisem Kw[...], przedmiotowa działka w dniu 27 marca 1997 r. wpisana została do tej księgi wieczystej jako własność Państwa na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 stycznia 1999 r. sygn. akt [...] apelacja od orzeczenia o wpisie dokonanym w Kw [...] została oddalona.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Starosta M. uznał, iż w przedmiocie parcel l. kat. "1" i l. kat. "2" nie ma zastosowania przepis art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dotyczy on bowiem nieruchomości, które pozostawały w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i nie stanowiły ich własności. W rozpatrywanym przypadku Skarb Państwa w wymienionej dacie był już właścicielem działki nr "3", a tym samym parcel katastralnych wchodzących w jej skład. Nabycie tego prawa nastąpiło na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, który stanowi, iż z dniem wejścia w życie tej ustawy grunty oddane i zajęte pod drogi publiczne, wybudowane z udziałem czynu społecznego i istniejące w tym dniu, stają się z mocy prawa własnością Państwa. Ustawa powyższa weszła w życie z dniem 1 października 1985 r. i nie przewidywała w tym przypadku żadnego odszkodowania ani innej rekompensaty za grunty oddane i zajęte pod drogi publiczne.

Zawarte we wniosku żądanie wypłaty wynagrodzenia za okres 23 lat korzystania z przedmiotowej nieruchomości, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni w apelacji od orzeczenia o wpisie dokonanym w Kw[...] podnosiła, iż droga na działce nr "3" nie istniała w dacie wejścia w życie ustawy o drogach publicznych (1 października 1985 r.) Starosta M. uznał za bezzasadne.

Od powyższej decyzji odwołała się Z.K. podnosząc, że przedmiotowa droga nie jest drogą konieczną, bowiem istnieje inna możliwość przejazdu. Skarżąca nigdy nie wyrażała zgody na jej budowę, a ponadto droga ta przecina jej pole na dwie części, co utrudnia uprawę i obniża jej wartość.

Wojewoda decyzją z dnia [...]grudnia 2005 r. nr[...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił zarówno ustalenia faktyczne, jak i ocenę prawną dokonaną przez Starostę M. Zwrócił uwagę, że przesłankami, od których zależy wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną są:

1) fakt przejęcia we władanie przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości spełniającej określone przesłanki (ust. 1 art. 73);

2) przysługiwanie podmiotowi żądającemu ustalenia odszkodowania prawa własności tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. i tym samym roszczenia o ustalenie odszkodowania za nią (ust. 4 art. 73).

W razie braku którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek winno nastąpić orzeczenie o odmowie ustalenia odszkodowania.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach organu I instancji odpisu Kw[...], prawo własności działki nr "3", w skład której weszły parcele l. kat. "1" i l. kat "2", przysługiwało w dniu 31 grudnia 1998 r. Skarbowi Państwa, który stał się właścicielem tej działki w dniu 1 października 1985 r. z mocy prawa, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Wpis do księgi wieczystej prawa własności korzysta z domniemania prawdziwości zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. W świetle tego domniemania prawnego i wynikającego z niego faktu, iż przedmiotowa działka stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność nie Z.K., lecz Skarbu Państwa, Wojewoda stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Z. K.

Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ustawy o drogach publicznych oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreśliła, że jej wniosek dotyczył odszkodowania za grunty zajęte pod drogę publiczną o powierzchni ok. 30 arów, a zaskarżona decyzja dotyczy terenu o powierzchni 0,1603 ha. Wniosek o odszkodowanie dotyczył więc także pozostałej nieruchomości - ponad zajętą nieruchomość, o której orzeczono. Zdaniem skarżącej brak decyzji Wojewody stwierdzającej przejęcie pozostałego gruntu nie uzasadnia pozostawienia wniosku o ustalenie odszkodowania za pozostały grunt bez rozpoznania. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji winien był zawiesić postępowanie w tej części do czasu wydania przez Wojewodę deklaratoryjnej decyzji, ponieważ wnioski o odszkodowanie można było składać tylko do 31 grudnia 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoją wcześniejszą argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze podkreślił, że we wniosku o ustalenie odszkodowania skarżąca nie podała numerów działek zajętych pod drogę, a jedynie ich przybliżoną powierzchnię. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że pod drogę zostały zajęte pgr. "1" o pow. 0,0130 ha i pgr. "2" o pow. 0,1473 ha. Nie ma podstaw do przyjęcia, że organy administracji orzekły tylko o części żądania. Nie było również podstaw do zawieszenia postępowania, bowiem w sprawie nie występowało żadne zagadnienie prejudycjalne. W przypadku zajęcia innych działek - nie objętych zaskarżoną decyzją - pod drogę publiczną, skarżąca powinna wystąpić do Wojewody o wydanie deklaratoryjnej decyzji w trybie art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola nie wykazała naruszeń prawa materialnego ani też naruszeń postępowania. Organy obu instancji szczegółowo i wyczerpująco ustaliły stan faktyczny, zastosowały prawidłowe przepisy prawa materialnego, a postępowanie toczyło się z zachowaniem wszelkich wymogów proceduralnych.

Z. K. domagała się ustalenia i wypłaty odszkodowania za jej grunt zajęty pod drogę publiczną. Odszkodowanie takie przewiduje art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz.872 z późn. zm.). Ust. 1 powołanego przepisu wskazuje jednak wyraźnie, że dotyczy on nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia

1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, lecz nie stanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne.

Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych wynika, że objęte wnioskiem parcele pgr. "1" i pgr. "2" stanowią obecnie część działki nr "3", która jest droga publiczną - drogą gminną L.- K. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w D. z dnia 18 lipca 2005 r. własność działki nr "3" została wpisana w dniu 27 marca 1997 r. na rzecz Państwa. Oznacza to, że w dniu 31 grudnia 1998 r. parcele, o których mowa, stanowiły własności Skarbu Państwa, a zatem art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające... nie może mieć w tym przypadku zastosowania.

W aktach sprawy znajduje się kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 stycznia 1999 r., sygn. [...] wraz z uzasadnieniem. Odpis księgi wieczystej i postanowienie Sądu Okręgowego wskazują, że podstawą nabycia przez Skarb Państwa własności m. in. przedmiotowych parcel był art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14 poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem z dniem wejścia w życie ustawy o drogach publicznych tj. 1 października 1985 r. grunty oddane i zajęte pod drogi publiczne, wybudowane z udziałem czynu społecznego i istniejące w tym dniu, stały się z mocy prawa własnością Państwa. Prawidłowo wskazano w decyzjach obu instancji, że przejście własności na podstawie tego przepisu następowało bez odszkodowania. Tak więc również ustawa o drogach publicznych nie daje podstaw do przyznania Z.K. odszkodowania.

Skarżąca podnosi, że droga została wybudowana na jej działce bez jej zgody. Tym samym kwestionuje fakt, że przedmiotowe parcele "oddała" na budowę drogi, co jest jedną z przesłanek przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Obecnie jednak ani organy administracji, ani też sąd administracyjny nie może badać, czy podstawa wpisu własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej jest prawidłowa. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że ma tu zastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 Nr 124 poz. 1361), wedle którego domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Sposób obalenia tego domniemania został skarżącej wskazany w uzasadnieniu powołanego wcześniej postanowienia Sądu Okręgowego w K. Organy administracji nie mogą we własnym zakresie prowadzić postępowania wyjaśniającego na okoliczność, która jest objęta powyższym domniemaniem prawnym.

Kolejny zarzut skarżącej sprowadza się do twierdzenia, że organy administracji nie orzekły o całości jej wniosku. Żądała ona bowiem odszkodowania za grunt o powierzchni ok. 30 arów, a orzeczono jedynie o powierzchni 0,1603 ha. Zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Należy zaznaczyć, że we wniosku o odszkodowanie Z.K. nie wskazała numerów działek, za które domaga się odszkodowania. Podała jedynie, że chodzi jej o działki o powierzchni około 30 arów, które stanowią obecnie drogę "wpisaną na Skarb Państwa o numerze działki "3"". W celu precyzyjnego określenia przedmiotu postępowania Starosta M. zwrócił się do Wójta Gminy W. o przesłanie dokumentów wskazujących jakie parcele gruntowe, wchodzące obecnie w skład działki "3", stanowiły własność Z.K. bądź jej najbliższej rodziny. W odpowiedzi na to pismo otrzymano informację o dwóch parcelach katastralnych: pgr. "1" o pow. 0,0130 ha (stanowiącej wcześniej własność Z.K.) i pgr. "2" o pow. 0,1473 ha (stanowiącej wcześniej własność W.K., której córką i jedyną spadkobierczynią jest skarżąca). W świetle tych ustaleń nie ma podstaw do przyjęcia, by jakakolwiek inna parcela, która weszła w skład działki nr "3", była przedmiotem wniosku Z.K. Wiarygodność tego zarzutu podważa dodatkowo fakt, że skarżąca w żaden sposób go nie uprawdopodobniła. W szczególności nie wskazała na żadną działkę, która w postępowaniu została pominięta, nie wyjaśniła o jaką "pozostałą nieruchomość - ponad zajętą nieruchomość, o której orzeczono" jej chodzi. W tej sytuacji również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. okazał się bezzasadny. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym nie wnosiła o jego zawieszenie. Samo zaś mówienie o "pozostałym gruncie", bez wskazania jakie konkretnie nieruchomości skarżąca ma na myśli, nie wywołuje żadnych skutków procesowych.

Biorąc powyższe argumenty pod uwagę należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).