Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 421/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3; art. 135
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 87; art. 92c pkt 1 pkt 1; lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d.; lp. 3.3.. załącznika nr 3 do u.t.d.; art. 32a; art. 92a ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2022 poz 2201
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 3, art. 5 ust. 1, 2 i 6;
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2023 r. nr [...] w zakresie nałożenia na O. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. kary pieniężnej w wysokości 500 zł (pięćset złotych) za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. 220 zł (dwieście dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2023 r., nakładającą na skarżącą O. T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

W dniu 10 grudnia 2022 r., na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej dokonali kontroli pojazdu członowego o nr rej. [...], którego kierowcą był obywatel [...] – V. S.. Kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz O. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w E.. W trakcie kontroli kierowca okazał m.in. dowody rejestracyjne pojazdów, paszport, wypis z licencji nr [...], drogowy list przewozowy CMR nr [...] z dnia 9 grudnia 2022 r., fakturę nr [...] z dnia 9 grudnia 2022 r., zgłoszenie celne [...] Z przeprowadzonych czynności sporządzono w dniu 10 grudnia 2021 r. protokół kontroli drogowej nr [...], w którym stwierdzono naruszenia polegajcie na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm., dalej jako "u.t.d."). Kierowca podpisał protokół, nie wnosząc uwag.

Przesłuchany w charakterze świadka kierowca V. S. zeznał, że jest to jego pierwszy kurs, który realizuje dla spółki O. T., nie posiada świadectwa kierowcy, gdyż nie wiedział, że taki dokument jest mu potrzebny. Ponadto wskazał, że nie posiada karty pobytu wydanej cudzoziemcowi, któremu udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

W toku wszczętego postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji uzyskał informację z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Biura do spraw Transportu Międzynarodowego, że kontrolowany pojazd widniał w wykazie taboru skarżącej spółki O. T. oraz, że na dzień 10 grudnia 2022 r. spółka nie miała udzielonego świadectwa kierowcy dla V. S..

W piśmie z dnia 7 marca 2023 r. skarżąca wskazała, że kierowca, który wykonywał przewóz, posiadał status rezydenta oraz wymagane przepisami prawa szkolenie, badania lekarskie i psychologiczne, a brak było możliwości wpisania kodu 95 w prawie jazdy, gdyż nie zostało ono wymienione na dokument wydany przez uprawniony organ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Strona wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 92c pkt 1 pkt 1 u.t.d.

Decyzją z dnia [...] 2023 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5500 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, to jest za:

- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument (lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d.);

- wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy (lp. 3.3.. załącznika nr 3 do u.t.d.).

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2023 r. organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ drugiej instancji wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 87 ust. 1 pkt 4 i art. 32a u.t.d., a także art. 3, art. 5 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UEL z 2009 r. Nr 300 poz. 72, dalej jako "rozporządzenie nr 1072/2009") oraz art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim: (i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach, (ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim. (ust. 1). Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1. (ust.2). Świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi (ust. 6).

Organ ustalił, że będąca przewoźnikiem skarżąca nie posiadała świadectwa kierowcy dla kierowcy V. S.. Organ zauważył jednocześnie, że argumentacja strony, iż pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że kierowca posiada status rezydenta w Polsce, stoi w sprzeczności z działaniami skarżącej jako pracodawcy, podejmowanymi w celu zalegalizowania pracy V. S.. Skarżąca złożyła bowiem w Urzędzie Pracy w E. powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy, który będzie wykonywał pracę na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Na etapie uzupełniania tego dokumentu skarżąca, będąc w posiadaniu paszportu V. S., mogła zweryfikować czy obywatel Ukrainy posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Organ podniósł, że o uzyskanie statusu rezydenta długoterminowego UE może starać się cudzoziemiec, który przebywa w Polsce legalnie i nieprzerwanie przez minimum 5 lat, zaś potwierdzeniem tego statusu jest karta pobytu wydana przez uprawniony organ na terytorium Unii. Strona nie przedstawiła tego dokumentu. Natomiast z pieczątki w paszporcie kierowcy wynika, że V. S. przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 9 października 2022 r. Zatem strona, będąca przewoźnikiem, powinna mieć świadomość, że V. S. nie posiada zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W konsekwencji na skarżącej spoczywał obowiązek uzyskania dla tego kierowcy świadectwa kierowcy zgodnie rozporządzeniem nr 1072/2009.

Natomiast w dniu 10 grudnia 2022 r. kierowca kontrolowanego pojazdu członowego V. S. nie miał przy sobie i nie okazał funkcjonariuszowi dokonującemu kontroli wymaganego ważnego świadectwa kierowcy, to jest świadectwa potwierdzającego zgodne z prawem zatrudnienie w dniu 10 grudnia 2022 r. tego kierowcy przez skarżącą. Zatem w okolicznościach sprawy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywany był z naruszeniem wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. w związku z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 obowiązku posiadania przy sobie przez kierowcę pojazdu samochodowego i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wymaganego w tym przypadku świadectwa kierowcy.

Zgodnie z przedłożoną organowi licencją nr [...], podmiotem wykonującym przedmiotowy przewóz drogowy była spółka O. T., która w myśl art. 87 ust. 3 u.t.d. jest odpowiedzialna za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 oraz wysokość administracyjnych kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Według tego załącznika, za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy przewidziana jest kara pieniężna w kwocie 5000 zł, a za niewywiązanie się z obowiązku wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy – kara w kwocie 500 zł.

Odnosząc się natomiast do kwestii kodu umieszczonego na odwrocie prawa jazdy kierowcy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wskazał, że brak kodu 95 nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że kod ten potwierdza posiadanie uprawnień kierowcy zawodowego, nie jest natomiast dokumentem tożsamym ani zastępującym świadectwo kierowcy.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku w okolicznościach sprawy podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. Organ wyjaśnił że strona skarżąca przy dołożeniu należytej staranności mogła nie dopuścić do powstania naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca O. T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zarzuciła zaskarżonej decyzji niezastosowanie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm.).

Zdaniem skarżącej, organy bezzasadnie utrzymują, że w stosunku do obywatela Ukrainy przebywającego na terytorium Polski powyżej 185 dni, legalnie zatrudnionego i posiadającego prawo stałego pobytu na terenie Rzeczpospolitej Polskiej wyłączone zostają ze stosowania przepisy prawa polskiego i uwarunkowania dotyczące pracy w kraju unijnym. Skarżąca podniosła, że V. S. posiadał wszystkie wymagane polskim prawem dokumenty, a tylko ze względu na sytuację wojenną sprawdzenie i wymiana dokumentów na [...] były kwestią czasu.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie koszów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części, a mianowicie w zakresie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy.

Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5500 zł za:

- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - za każdy dokument (lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.);

- wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy (lp. 3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d.).

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie nie było sporne, że skarżąca wykonywała międzynarodowy transport drogowy rzeczy.

Obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego, podczas wykonywania przewozu drogowego w międzynarodowym transporcie drogowym, posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa kierowcy, jeżeli jest wymagane, określa przepis art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Natomiast instytucja świadectwa kierowcy jest uregulowana w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych.

Rozporządzenie nr 1072/2009 znajduje zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty (art. 1 ust. 1 rozporządzenia). Przewóz międzynarodowy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009 oznacza, między innymi, przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu (art. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia).

W świetle pkt 2 i 3 preambuły do rozporządzenia nr 1072/2009, ma ono na celu ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zatem rozporządzenie nr 1072/2009 uzależnia wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadza obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w odniesieniu do kierowców z państw trzecich. Rozporządzenie określa warunki dotyczące udzielania i cofania licencji wspólnotowych oraz rodzaju przewozów, do których mają one mieć zastosowanie, a także okresy ważności licencji i szczegółowe zasady korzystania z nich oraz ustanawia świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 11 i 12 preambuły do rozporządzenia).

Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który: jest posiadaczem licencji wspólnotowej (lit. a) oraz albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim (lit. b).

Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).

Zasadą jest, że świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 rozporządzenia).

Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1072/2009).

Na mocy art. 32a u.t.d. powyższe przepisy rozporządzenia nr 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy stosuje się do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy.

W świetle art. 4 pkt 22 u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, między innymi obowiązki lub warunki wynikające z rozporządzenia nr 1072/2009, wymienionego w art. 4 pkt 22 lit. e u.t.d.

Organ właściwy do wydania świadectwa kierowcy oraz postępowanie w tym przedmiocie normuje art. 32b u.t.d. Zgodnie z tym przepisem Główny Inspektor Transportu Drogowego, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje, odmawia wydania, zmienia, cofa świadectwo kierowcy lub zawiesza wydawanie świadectw kierowców (ust. 1). Świadectwo kierowcy wydaje się na wniosek przedsiębiorcy, posiadającego licencję wspólnotową, złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej (ust. 2). Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3). Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać: 1) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres; 2) imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo kierowcy (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) kopię licencji wspólnotowej; 2) zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy oraz kopię: a) karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95 oraz posiadanego prawa jazdy albo b) prawa jazdy wydanego w państwie członkowskim Unii Europejskiej z aktualnym wpisem kodu 95; 3) kserokopię dokumentu tożsamości; 4) kserokopię prawa jazdy; 5) kserokopię dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie społeczne kierowcy (ust. 5).

W świetle zatem przytoczonych przepisów, jeżeli przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 16, str. 44 z późn. zm., dalej powoływanej jako "dyrektywa nr 2003/109/WE"), w świadectwo kierowcy. Kierujący pojazdem obywatel państwa trzeciego jest obowiązany legitymować się świadectwem kierowcy, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej przewoźnika, na którego wniosek świadectwo zostało wydane i okazywać świadectwo kierowcy na żądanie uprawnionego organu kontroli.

Przez kierowcę należy rozumieć każdą osobę, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając w gotowości do jego prowadzenia w razie konieczności (art. 2 pkt 5 rozporządzenia).

Z treści przywołanych przepisów jasno wynika, że wystąpienie o wydanie świadectwa dla kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego jest obowiązkiem przewoźnika, do niego też świadectwo kierowcy należy. Po uzyskaniu świadectwa, obowiązkiem przewoźnika jest wyposażenie w świadectwo kierowcy, który prowadzi pojazd, a nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi. Podstawowym obowiązkiem strony skarżącej było zatem przekazanie kierowcy ważnego świadectwa przed rozpoczęciem przewozu. Kierowca ma bowiem obowiązek okazywania świadectwa na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, a zatem musi dysponować tym świadectwem w czasie całego przewozu.

Z bezspornego stanu faktycznego, jaki legł u podstaw zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 10 grudnia 2022 r. w trakcie kontroli kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie kontrolujących świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej dla skarżącej. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego bezsprzecznie wynika również, że skarżąca nie wystąpiła do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o wydanie takiego świadectwa.

Organ odwoławczy wywiódł z powyższego, że strona skarżąca dopuściła się naruszenia z lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. oraz jednocześnie naruszenia z lp. 1.1.12. tego załącznika.

Zgodnie z treścią lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 5000 zł.

Skarżąca w toku postępowania podnosiła, że doszło do niezamierzonego naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z oświadczeń będącego obywatelem Ukrainy kierowcy – pracownika skarżącej wynikało bowiem, że posiada on status rezydenta. Dodatkowo skarżąca wskazała, że kierowca odbył wszystkie wymagane polskim prawem szkolenia oraz badania lekarskie i psychologiczne. W treści skargi skarżąca także akcentowała, że V. S. posiadał wszystkie wymagane polskim prawem dokumenty, a tylko ze względu na sytuację wojenną sprawdzenie i wymiana dokumentów na polskie były kwestią czasu oraz, że kierowca – obywatel Ukrainy przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powyżej 185 dni, był legalnie zatrudniony i posiadał prawo stałego pobytu.

Zarzuty te nie są jednak zasadne. Jak słusznie wywodził organ, skarżąca obowiązana była wystąpić o wydanie świadectwa kierowcy dla V. S.. Wynika to z przepisów zarówno krajowych (art. 32a u.t.d.), jak i przepisów Unii Europejskiej (art. 3 i 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009). V. S. został zatrudniony przez przewoźnika w charakterze kierowcy i wykonywał w imieniu skarżącej międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca jest obywatelem kraju trzeciego – Ukrainy oraz nie jest rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowym. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie przyznają status rezydenta długoterminowego obywatelom państw trzecich, którzy zamieszkiwali legalnie i nieprzerwanie na ich terytorium przez okres pięciu lat, bezpośrednio poprzedzający złożenie właściwego wniosku. Na mocy art. 8 ust. 2 dyrektywy, Państwa Członkowskie wydają rezydentowi długoterminowemu zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Zezwolenie jest ważne przez co najmniej pięć lat i podlega automatycznemu odnowieniu z chwilą jego wygaśnięcia, na podstawie wniosku, jeżeli wniosek taki jest wymagany. Przepisy dotyczące przyznania statusu rezydenta długoterminowego w Polsce zawiera ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.). Zgodnie z art. 211 ust. 1 tej ustawy zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku i spełnia łącznie następujące warunki: 1) posiada źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu; 2) posiada ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) posiada potwierdzoną znajomość języka polskiego. Jak słusznie podnosił organ, potwierdzeniem posiadania przez obywatela państwa trzeciego statusu rezydenta długoterminowego jest karta pobytu (art. 240 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach).

Jak wynika natomiast z akt sprawy, strona skarżąca nie powoływała się na okoliczność posiadania przez V. S. karty pobytu i takiego dokumentu w toku postępowania nie przedstawiła. Skarżąca w tym zakresie powoływała się jedynie na oświadczenie kierowcy, na podstawie którego miała przyjąć, iż kierowca jest rezydentem. Słusznie jednak podniósł organ odwoławczy, że z pieczątki w paszporcie V. S. wynika, iż przebywa on legalnie na terytorium Polski dopiero od 9 października 2022 r. W związku z tym skarżąca, jako pracodawca, mogła zweryfikować, czy rzeczywiście kierowca posiada status rezydenta długoterminowego UE.

Jednocześnie trzeba podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn. zm.), wprawdzie umożliwiają obywatelom Ukrainy legalne przebywanie i podejmowanie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak nie przyznają im statusu rezydenta długoterminowego ani obywatelstwa. Zatem skarżąca miała prawo zatrudnić V. S., co jednak nie zwalniało skarżącej z obowiązku uzyskania świadectwa kierowcy zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami art. 3 i art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 w związku z art. 32a u.t.d. Słusznie również wskazywał organ, że przedłożone w trakcie kontroli dokumenty potwierdzały, że V. S. posiada uprawnienia kierowcy zawodowego, ale nie są one tożsame ani nie zastępują świadectwa kierowcy.

W związku ze sformułowanym w skardze zarzutem naruszenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U.UE.L.2009.300.51 z dnia 2009.11.14) wymaga podkreślenia, że nie stanowiło ono podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Powołane rozporządzenie reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu (art. 1 ust. 1). Natomiast zagadnienia związane z obowiązkiem posiadania świadectwa kierowcy uregulowane są w przepisach rozporządzenia nr 1072/2009, do którego odsyła art. 32a ustawy o transporcie drogowym oraz w przepisach tej ustawy.

W konsekwencji, w stanie faktycznym niniejszej sprawy kara pieniężna w wysokości 5000 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenie z lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. została prawidłowo nałożona na skarżącą.

W ocenie Sądu brak było natomiast podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie z lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d.

Skoro bowiem na dzień 10 grudnia 2022 r., kiedy miała miejsce kontrola, przewoźnik w ogóle nie dysponował świadectwem kierowcy dla kierującego pojazdem V. S., gdyż takie świadectwo nie było przez Głównego Inspektora Drogowego wydane, to oczywistym jest, że przewoźnik nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Nie mogło więc dojść do naruszenia, o którym mowa w lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. Naruszanie to, zdaniem Sądu, dotyczy innych okoliczności faktycznych, niż ustalone w rozpatrywanej sprawie.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie z opisu naruszenia z lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu).

Natomiast zgodnie z treścią lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., karą pieniężną w wysokości 5000 zł objęte jest wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Chodzi zatem o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa kierowcy, a nie o kwestie związane z aspektem faktycznym, jakim jest niewyposażenie kierowcy w świadectwo i w związku z tym nieokazanie przez kierowcę świadectwa w toku kontroli.

Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym wskazane wyżej pozycje załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych, co znajduje potwierdzenie w przepisach prawa unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 336/20).

Wymaga bowiem podkreślenia, że zmiana treści załącznika nr 3 do u.t.d., która miała miejsce z dniem 3 września 2018 r., na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Dz.U.2018 poz.1481) wynikała z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19 marca 2016, str. 8), dalej rozporządzenie nr 2016/403 – w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego.

Kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym polegały na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia nr 2016/403 i określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie – PN, bardzo poważne naruszenie – BPN, najpoważniejsze naruszenie – NN), a także dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Przy lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonującej wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy znajduje się odesłanie (przypis 7) do tabeli 10 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403.

Tabela 10 załącznika I do rozporządzenia nr 2016/403 dotyczy z kolei grupy naruszeń przepisów rozporządzenia nr 1072/2009 (dostęp do rynku międzynarodowych przewozów drogowych). Z tabeli tej wprost wynika zaś, że w przypadku świadectwa kierowcy zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń, do których może dojść w odrębnych okolicznościach faktycznych. Pierwsze naruszenie, z poziomem przewinienia BPN, to przewóz towarów bez ważnego świadectwa kierowcy (jak wskazano chodzi tu o brak świadectwa kierowcy, jego sfałszowanie, wycofanie, utrata ważności itp.) Drugie naruszenie z poziomem przewinienia PN dotyczy z kolei sytuacji, w której, jak wskazano, kierowca lub przewoźnik nie jest w stanie przedstawić ważnego świadectwa kierowcy lub ważnego uwierzytelnionego wypisu ze świadectwa kierowcy funkcjonariuszowi służb kontrolnych (tj. zaświadczenie lub uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy, zostały zgubione, uszkodzone, zapomniano je zabrać itp.).

Z powyższego wynika, że naruszenia z lp. 1.1.12. i lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. są odrębne i niezależne od siebie. W sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie ustalono, że przewoźnik w ogóle nie uzyskał świadectwa kierowcy, nie można zarazem przyjąć, że mamy do czynienia także z kolejnym deliktem administracyjnym w postaci niewyposażenia kierowcy w ten dokument. Naruszenie z lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. to naruszenie godzące w ogólne zasady i warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, a naruszenie z lp. 3.3.3. tego załącznika to naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych. Celem sankcji określonej w lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przejazdem. Z kolei celem unormowania z lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (choćby poprzez właściwy dobór kierowców, legitymujących się stosownymi uprawnieniami, w tym ważnym świadectwem kierowcy potwierdzającym legalne zatrudnienie). Dopuszczenie się naruszenia opisanego pod lp. 3.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi bardzo poważne naruszenie – BPN.

W konsekwencji zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w zakresie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy i umorzenia postępowania w tym zakresie.

Natomiast w pozostałym zakresie, odnoszącym się do nałożenia na skarżącą kary w wysokości 5000 zł za naruszenie, o którym mowa pod lp. 3.3.3. u.t.d., skarga podlegała oddaleniu.

Wskazać należy, że w sprawie nie zachodziły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności za ostatnio wymienione naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przy tym przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.

W sprawie nie zachodzą tego rodzaju okoliczności. Trafnie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że przedsiębiorca zajmujący się przewozami towarów obowiązany jest znać przepisy prawa regulujące tę dziedzinę działalności i ich przestrzegać. Jeżeli zatrudnia w charakterze kierowców obywateli państw trzecich, powinien zaznajomić się z przepisami prawa w tym zakresie i wyposażyć kierowcę wykonującego przejazd we wszystkie wymagane dokumenty, występując uprzednio o ich wydanie do odpowiednich organów. Strona skarżąca powinna i mogła dołożyć należytej staranności, aby zapoznać się z zasadami prowadzenia międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy oraz sprawdzić prawdziwość oświadczenia kierowcy o posiadaniu przez niego statusu rezydenta długoterminowego w Polsce. Ustalenie tej okoliczności nie wymagało od skarżącej nadmiernego wysiłku, a jedynie znajomości podstawowych regulacji prawnych dotyczących prowadzonej działalności.

Na skarżącą nie została też nałożona kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat, co wyklucza zastosowanie regulacji art. 92c ust. pkt 2 i 3.

W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zapewniono również stronie skarżącej udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy i umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt I wyroku) oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części (pkt II wyroku).

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a.w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy.