Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1434/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 134 § 1, art. 151, art. 146 § 1, art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 3a pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1991 nr 120 poz 526
law: Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Piotr Polak, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 214/16 w sprawie ze skargi A. M. na czynność Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od A. M. na rzecz Prezydenta Miasta G. kosztów postępowania kasacyjnego w całości


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 października 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 214/16 oddalił skargę A. M. na czynność Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły.

Wspomniany wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 1 września 2015r. A. M. złożyła w Urzędzie Miejskim w G. wniosek o zapewnienie dowozu dziecka – W. S. do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A." w K. w roku szkolnym 2015/2016 wraz z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Pismem z dnia 8 września 2015r. organ poinformował wnioskodawczynię, że gmina nie ma obowiązku finansowania dowozu dziecka uczęszczającego do szkoły położonej poza obwodem, a także poza obszarem administracyjnym gminy. W odpowiedzi na kolejne pismo Naczelnik Wydziału Edukacji wskazał, że na terenie miasta G. działają placówki, które mogą realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego, zatem obowiązek zapewnienia dowozu (lub zwrotu kosztów przejazdu) ogranicza się do tych placówek.

W dniu 17 listopada 2015r. A. M. ponownie złożyła wniosek o zapewnienie dowozu lub zwrot kosztów dowożenia dziecka do szkoły. Do wniosku dołączyła orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w G. o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego z dnia [...] lipca 2015r. oraz orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] września 2015r. o zaliczeniu małoletniego do osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2015r. Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w G., powołując się na art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015r. poz. 2156 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.s.o.", poinformował, że Miasto G. nie zapewni dziecku dowozu do wnioskowanej placówki, ponieważ na jego terenie działają placówki, które mogą realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i obowiązek zapewnienia dowozu (lub zwrotu kosztów przejazdu) ogranicza się do tych placówek.

W dniu [...] grudnia 2015r. Aleksandra M. wezwała Prezydenta Miasta G. do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu małoletniego W. S. do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A." w K.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w G. pismem z dnia 12 stycznia 2016r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wyjaśnił, że właściwe, najbliższe placówki dla małoletniego stanowią Zespół Szkół Ogólnokształcących Specjalnych nr [...] w G. lub klasa integracyjna w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr [...] w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr [...] w G. Placówki te dostosowane są do realizacji potrzeb W. S. i w niemniejszym stopniu od Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A. " w K. pozwalają na realizację zaleceń określonych w jego orzeczeniu lekarskim.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. M. wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności z dnia [...] listopada 2015r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 3a pkt 1 w związku z pkt 3 u.s.o.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta G. wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną. Podkreślił, że stronie wskazano właściwe, najbliższe dla dziecka placówki, które są dostosowane do realizacji jego potrzeb w stopniu niemniejszym niż szkoła, do której uczęszcza dziecko oraz pozwalają na realizację zaleceń określonych w orzeczeniu. Zespół Szkół Ogólnokształcących Specjalnych nr [...] analogicznie do szkoły niepublicznej "A." w K. w swojej działalności korzysta z metod terapii logopedycznej, psychologicznej, pedagogicznej, integracji bilateralnej, sensorycznej, metody Biofeedback, gimnastyki korekcyjnej, rehabilitacji, hipoterapii, dogoterapii oraz innych terapii indywidualnych dostosowanych do potrzeb danego dziecka. Analogiczne warunki kształcenia zapewnia również klasa integracyjna w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr [...] w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr [...] w G., w tym w szczególności zalecaną opiekę logopedyczną. Nadto organ stwierdził, że we wskazanych placówkach kształcą się dzieci o podobnych problemach zdrowotnych.

Oddalając skargę Sąd I instancji stwierdził, że czynność Prezydenta Miasta G. określona w piśmie z dnia [...] listopada 2015r. polegająca na odmowie zapewnienia małoletniemu W. S. bezpłatnego transportu lub zwrotu kosztów dowozu tego dziecka do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A." w K. odpowiada prawu. Sąd przywołał art. 17 ust. 3a pkt 1 i pkt 2, art. 2 pkt 5 u.s.o. i wyjaśnił, że małoletni W. S., dla którego skarżąca jest rodziną zastępczą, jest dzieckiem niepełnosprawnym. Posiada stwierdzoną niepełnosprawność sprzężoną, w tym upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz wadę słuchu – uczeń słabosłyszący, która została potwierdzona orzeczeniami, w tym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Z zaleceń zwartych w orzeczeniu wynika objęcie dziecka kształceniem specjalnym w szkole ogólnodostępnej lub integracyjnej lub specjalnej na czas edukacji w klasach I-III szkoły podstawowej.

Zdaniem Sądu I instancji kwestią sporną w sprawie jest, czy Niepubliczna Specjalna Szkoła Podstawowa "A N." w K. jest najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3 a pkt 1 u.s.o. Według Sądu ustawodawca wyraźnie określa sposób ustalenia, która szkoła jest najbliższa w rozumieniu ww. przepisu. W myśl art. 71b ust. 5 u.s.o. jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie w szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Natomiast, jak wynika z art. 71b ust. 5b u.s.o., jeżeli powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka nie prowadzi szkoły specjalnej lub ośrodka, o jakim mowa w art. 2 pkt 5 u.s.o., odpowiednich ze względu na rodzaj niepełnosprawności, w tym upośledzenia umysłowego, starosta tego powiatu kieruje dziecko do najbliższego powiatu prowadzącego taką szkołę lub ośrodek. Starosta najbliższego powiatu prowadzącego taką szkołę lub ośrodek nie może odmówić przyjęcia dziecka do szkoły lub ośrodka. Tym samym Sąd przyjął, że w ramach postępowania zakończonego w trybie określonym w art. 71b ust. 5 i 5b oraz 5a u.s.o. starosta lub organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka bada, która szkoła jest najbliższa w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. Rozstrzygnięcie wydane w tej mierze jest wiążące i nie podlega weryfikacji przez organ rozpatrujący wniosek o zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki. W postępowaniu tym organ nie może zatem samodzielnie ustalać, która ze szkół jest najbliższa, lecz jest jedynie zobligowany do zorganizowania bezpiecznego przewozu dziecka, bądź do zwrotu kosztów takiego przewozu. Sąd dalej wskazał, iż w okolicznościach tej sprawy rodzice zastępczy dziecka nie występowali do Prezydenta Miasta G. (miasta na prawach powiatu), o zapewnienie odpowiedniej formy kształcenia wynikającej z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, lecz sami wybrali niepubliczną placówkę, co gwarantuje im art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Tym niemniej obowiązki gminy w zakresie dowozu dzieci i zwrotu kosztów przejazdu, zasadniczo wiążą się z obowiązkiem zapewnienia przez właściwy organ odpowiedniej formy kształcenia, co winno nastąpić na wniosek rodziców w trybie określonym w art. 71b ust. 5, 5a i 5b u.s.o. Natomiast dopiero, gdyby nie było możliwości zapewnienia takiej formy kształcenia w placówkach publicznych, wówczas należałoby przyjąć dopuszczalność żądania dowozu bądź zwrotu kosztów dojazdu dziecka do odpowiedniej placówki niepublicznej. Niezależnie od powyższego, w przypadku uczniów niepełnosprawnych pobierających naukę w szkole, obowiązek faktycznego dowozu lub zwrotu jego kosztów obejmuje tylko szkołę położoną w najbliższej odległości, a nie każdą ze szkół wybranych przez rodziców ucznia.

Dokonując wykładni pojęcia "najbliższa szkoła", Sąd I Instancji wskazał, iż nie należy mieć na względzie wyłącznie geograficznej bliskości danej placówki oświatowej, lecz także należy uwzględnić posiadanie przez taką placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Kwestia ta powinna być zatem oceniana indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Przy czym szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., jest szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia.

Sąd I instancji zauważył następnie, że w orzeczeniu z dnia [...] lipca 2015r. zalecono objęcie małoletniego kształceniem specjalnym w szkole ogólnodostępnej lub integracyjnej lub specjalnej na czas edukacji w lasach I – III szkoły podstawowej oraz uznano za wskazaną rewalidację: prowadzenie zajęć terapeutycznych z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, prowadzenie ćwiczeń sfery percepcji wzrokowej i sprawności grafomotorycznej, kontynuowanie terapii logopedycznej, stworzenie dobrych warunków akustycznych, by umożliwić dziecku optymalny odbiór bodźców słuchowych oraz zalecono sposób pracy z dzieckiem, a nadto wsparcie opiekunów prawnych. Natomiast z twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie w odpowiedzi na skargę wynika, że wymienione placówki szkolne dostosowane są do realizacji potrzeb W. S. i w niemniejszym stopniu od niepublicznej szkoły "A N." w K. pozwalają na realizacje zaleceń określonych w orzeczeniu lekarskim. Organ wskazał przy tym na odpowiednie kwalifikacje kadry pedagogicznej oraz jej doświadczenie w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, a także na rodzaj prowadzonych zajęć i terapii, w tym logopedycznej, dostosowanych do potrzeb małoletniego. Powyższe zostało potwierdzone w pismach dyrektorów tych placówek, z których jednoznacznie wynika, że kierowane przez nich placówki są w stanie zapewnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego W. S. oraz, że w roku szkolnym 2015/2016 dysponowały wolnym miejscem. Wobec tego przekonanie skarżącej wyrażone w skardze, że oferta zajęć i terapii tych placówek jest dużo bardziej uboga niż szkoły niepublicznej "A N." w K., co miałoby stanowić uzasadnienie dla wnioskowanego żądania, nie może odnieść skutku.

Sąd I instancji podkreślił – wbrew stanowisku skarżącej – iż nie ma znaczenia czy szkoła niepubliczna wybrana dla dziecka w większym stopniu pozwala realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, bowiem nie znajduje uzasadnienia finansowanie przewozu dziecka przez gminę tylko z tej racji, że placówka niepubliczna dysponuje lepszymi warunkami od placówek publicznych. Takie rozumowanie prowadziłoby do całkowitego oderwania od hipotezy art. 17 ust. 3a u.s.o. W przekonaniu Sądu I instancji oczywiste jest, że im większe czesne pobierane przez placówkę niepubliczną, tym większe są możliwości w oferowaniu świadczeń edukacyjnych i innych dostosowanych do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. Placówki publiczne oparte na zasadzie nieodpłatności nie mogą być w tym względzie porównywalne. Na gruncie omawianej ustawy wystarczającym kryterium jest natomiast zapewnienie wymogów zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie ustalenie, która placówka zapewnia optymalne warunki. Również kwestia liczebności osobowej oddziałów nie może zostać uznana za decydującą, skoro liczebność klas w szkołach winna odpowiadać przepisom § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001r. Nr 61, poz. 624 ze zm.). Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że organ miał podstawy do nieuwzględnienia żądania skarżącej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. M. wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, a w konsekwencji tego stwierdzenie bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta G. w przedmiocie odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów dowozu małoletniego W. S. do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "A N." w K., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "P.p.s.a." w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "P.u.s.a.") w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez dokonanie niepełnej kontroli sądowej, nieuwzględniającej stanu faktycznego sprawy i zgromadzonych w sprawie dowodów, a z odniesieniem się wyłącznie do wykładni prawa materialnego, co godzi w konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu, podczas gdy art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.u.s.a, nakazując sądom administracyjnym dokonanie kontroli działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem ex officio ponad zrzuty i wnioski skargi, obliguje sąd administracyjny nie tylko do kontroli zastosowanego prawa materialnego i jego wykładni, lecz również do oceny trafności ustaleń organu dokonanych na podstawie stanu faktycznego sprawy i dopiero tak dokonana kontrola odpowiada wypełnieniu gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu;

b) art. 151 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi na czynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów dowozu W. S. do niepublicznej szkoły "A N." w K., pomimo tego, że czynność została oparta na błędnych ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, że dwie szkoły publiczne wskazane przez organ spełniają warunki najbliższej szkoły w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., podczas gdy żadna z tych szkół nie spełnia owych warunków, a najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. jest Niepubliczna Specjalna Szkoła Podstawowa "A N." w K.;

c) art. 146 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. nr 120, poz. 526 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie oraz nierozważenie słusznego interesu dziecka niepełnosprawnego, a więc interesu zasługującego na daleko idącą ochronę w porządku prawnym, niezbędnego we wszystkich działaniach władz administracyjnych, polegającego na najlepszym zabezpieczeniu warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie W. S., co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi;

d) art. 146 § 1 P.p.s.a., poprzez bezzasadne nieuwzględnienie skargi i w konsekwencji odmowę stwierdzenia bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta G. w przedmiocie odmowy zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów dowozu W. S. do niepublicznej szkoły "A N." w K., w sytuacji niewykazania przez organ, że wskazane przezeń szkoły publiczne zapewniają W. S. odpowiednie metody pracy oraz nauki, dostosowane do jego indywidualnych potrzeb wynikających ze stopnia niepełnosprawności, a potwierdzonych orzeczeniem nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] lipca 2015r., podczas gdy szkoły publiczne wskazane przez organ nie stwarzają warunków właściwych dla kształcenia zgodnego z indywidualnymi potrzebami niepełnosprawnego syna skarżącej;

e) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na wyłącznym przytoczeniu ustaleń organu, przy jednoczesnym braku dokonania własnej oceny tych ustaleń pod względem zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym oraz prawnym, a także w kontekście zarzutów skarżącej; nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi, skutkujące całkowicie dowolną oceną, że obydwie szkoły publiczne wskazane przez organ spełniają warunek najbliższej szkoły w rozumieniu normy art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o.;

f) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wobec nieuwzględnienia uchybienia organu o istotnym znaczeniu dla treści kontrolowanej czynności Prezydenta Miasta G. odmawiającej zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów dowozu W. S. do niepublicznej szkoły "A N." w K., polegającego na niezasadnym uznaniu ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, jako odpowiadającego hipotezie przepisu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o.;

g) art. 66 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, wobec uznania za doręczone w sposób prawidłowy pisma pełnomocnika organu z dnia 20 października 2016r., dotyczącego wykonania zobowiązania Sądu I instancji z dnia 13 października 2016r., podczas gdy pismo to pełnomocnikowi skarżącej nie zostało doręczone, co uniemożliwiło zapoznanie się stronie skarżącej z dokumentami przedłożonymi przez organ m.in. w postaci oświadczeń dyrektorów oraz arkuszy organizacji szkół publicznych wskazanych przez organ, a stanowiących podstawę ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych w zaskarżonym wyroku;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek ww. błędów procesowych, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez bezpodstawne zaakceptowanie stanowiska organu przyjmując, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy przesłanki szkoły najbliższej w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., a zatem szkoły zapewniającej pełną realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i jednocześnie położonej geograficznie najbliżej miejsca zamieszkania niepełnosprawnego ucznia, spełniają szkoły publiczne wskazane przez Prezydenta Miasta G., w konsekwencji czego nie istnieje obowiązek organu zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły niepublicznej "A N." w K., do której niepełnosprawny uczeń uczęszcza.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta G. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania uznając, iż wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty nie są trafne.

Zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez dokonanie niepełnej kontroli sądowej – nieuwzględniającej stanu faktycznego sprawy, a z odniesieniem się wyłącznie do wykładni prawa materialnego jest bezzasadny. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wypada wskazać, iż przepis art. 1 § 2 P.u.s.a. jest normą o charakterze ustrojowym, który określa podstawową funkcję sądów administracyjnych i toczącego się przed nimi postępowania. Stąd też to, czy sądowa ocena legalności kwestionowanej czynności organów administracji jest prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu (vide: wyrok NSA z dnia 8 października 2015r. sygn. akt II GSK 2991/14; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016r. sygn. akt II GSK 912/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podobnie chybiony jest zarzut naruszenia normy art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, statuującej powszechne prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Formułując ów zarzut zaniechano jego uzasadnienia, a tym samym nie sposób dociec w czym upatrywane jest jego naruszenie. Z kolei przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazuje, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004r. sygn. akt OSK 628/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1580/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014r. sygn. akt II GSK 1560/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013r. sygn. akt I GSK 1151/11; wyrok NSA z dnia 11 września 2012r. sygn. akt I OSK 1234/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Żadna z ww. sytuacji nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem Sąd I instancji dokonał wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonej czynności i wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie ustosunkował się również do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Dokonując analizy pojęcia najbliższa szkoła w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. uwzględnił indywidualne okoliczności związane z potrzebą specjalistycznego kształcenia małoletniego W. S. zawarte w szczególności w orzeczeniu Poradni Psychologiczni – Pedagogicznej w G. z dnia [...] lipca 2015r. uznając, iż tylko szkoła, która jest w stanie realizować powyższe zalecenia, a także zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem pozostaje dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia wymagającego konkretnie sprofilowanego specjalistycznego kształcenia, może być uznana za szkołę najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. Szczegółowo opisane zalecenia tyczące specjalistycznego kształcenia małoletniego Wojciecha Siwaka, Sąd I instancji skonfrontował z zakresami kształcenia specjalistycznego oferowanymi przez placówki położone na terenie gminy G., a uznawane przez organ za szkoły najbliższe w rozumieniu ww. przepisu. Precyzyjnie przeprowadzona w zaskarżonym wyroku weryfikacja ofert programowych specjalistycznego kształcenia owych szkół doprowadziła Sąd I instancji do konkluzji, iż zarówno Zespół Szkół Ogólnokształcących Specjalnych nr [...] w G., jak i Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr [...] w G. spełniają wymóg szkoły najbliższej w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., bowiem – w niemniejszym stopniu od niepublicznej szkoły "A N." w K., do której uczęszcza W. S. – pozwalają na realizacje zaleceń sprofilowanych w orzeczeniu lekarskim i orzeczeniu o niepełnosprawności. Z powyższego punktu widzenia Sąd I instancji uznał, iż nie ma znaczenia czy szkoła niepubliczna wybrana dla dziecka w większym stopniu pozwala realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, skoro szkoły z terenu gminy G. są w stanie w niemniejszym stopniu realizować zalecenia specjalistycznego kształcenia małoletniego W. S. W świetle powyższych okoliczności zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. uznać wypada za bezzasadny.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Natomiast mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowią naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011r. sygn. akt I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 2693/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W okolicznościach niniejszej sprawy należy skonstatować, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, prawidłowo wyjaśniające przesłanki podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Tym samym brak jest niejasności zarówno co do podstawy faktycznej, jak i prawnej zaskarżonego wyroku. Powyższe bezzasadnym czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i ust. 2 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989r. poprzez ich niezastosowanie oraz nierozważenie słusznego interesu dziecka niepełnosprawnego. Powyższe przepisy odnoszą się do dzieci bez względu na to czy są niepełnosprawne czy też nie, a zatem niepełnosprawność małoletniego W. S. nie jest cechą relewantną z punktu widzenia powyższej regulacji. Ponadto wypada dostrzec, iż skarżąca kasacyjnie poza podniesieniem zarzutu naruszenia ww. przepisów nie wskazała w czym owego naruszenia upatruje. Nie można natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy uznać naruszenia dyrektywy najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka, którą statuuje art. 3 ust. 1 ww. Konwencji, skoro organy administracji wskazują skarżącej kasacyjnie prawną możliwość specjalistycznego kształcenia dziecka, w sprofilowanym dla niego zakresie, w niemniejszym stopniu od tego realizowanego w niepublicznej szkole, w placówce położonej na terenie gminy miejsca zamieszkania dziecka, zapewniając jednocześnie dowóz tego dziecka do owej placówki bądź zwrot kosztów dojazdu.

Zarzut naruszenia art. 66 P.p.s.a. uznać natomiast należy za wadliwie sformułowany, poprzez pominięcie wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych owego artykułu. Tak sformułowany zarzut kasacyjny generalnie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na ograniczenia wynikające chociażby z art. 183 § 1 P.p.s.a., nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy przede wszystkim wskazanie podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) rozumiane jako podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd I instancji. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997r. sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011r. sygn. akt II OSK 2520/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 146 § 1 i art. 151 P.p.s.a. Są to bowiem przepisy wynikowe i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Pierwszy z nich ma zastosowanie w sprawie, jeżeli skarżący wykaże, że zaskarżona czynność jest niezgodna z przepisami prawa, a zatem skargę należało uwzględnić. Drugi z nich natomiast Sąd I instancji obowiązany jest zastosować, gdy skarga podlega oddaleniu, tj. jeżeli zaskarżonemu aktowi lub czynności nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Autor skargi kasacyjnej, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jego zdaniem, uchybił sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 87/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia ww. przepisów nie został skutecznie powiązany z naruszeniem jakiegokolwiek innego przepisu, co w konsekwencji oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia ww. przepisów wynikowych.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Odstępując od zasądzenia od skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego uwzględniono sytuację materialną i zdrowotną jej rodziny, która uzasadnia zastosowanie art. 207 § 2 P.p.s.a.