Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA 5/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska (spr.) Zbigniew Ślusarczyk Beata Jezielska Romualda Gumińska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. na rozprawie, sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości postanawia - odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta O. z dnia 10 lipca 2002 r. "[...]" negatywnie rozstrzygnięty został wniosek D. T. i H. T. o nabycie własności nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy O., położonej w O. przy ul. "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 288 o powierzchni 381 m2.

Organ ustalił, iż wnioskodawczynie nabyły prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 8 grudnia 1999 r., natomiast prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na podstawie umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste z dnia 11 grudnia 1970 r. na mocy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W związku z tym organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczynie nie spełniają warunków zawartych w art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, póz. 1209 ), bowiem nie wszystkie były użytkownikami wieczystymi w dniu 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. a ponadto nieruchomość ta nie została nadana w trybie osadnictwa rolniczego.

Na skutek odwołania wnioskodawczyń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 5 września 2002 r. "[...]", orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i nieodpłatnym nabyciu prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez D. T. w 5/8 a przez H. T. w 3/8 części, wskazując przede wszystkim że z brzmienia art. ł ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie wynika by dotyczył on wyłącznie nieruchomości nabytych na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z właściwą interpretacją tego przepisu, roszczenie użytkownika wieczystego o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości uzasadnia sam fakt, iż położona jest ona na obszarze Ziem Odzyskanych. Wywodząc na podstawie unormowania art. 924 Kodeksu cywilnego i zapisu w księdze wieczystej, że w okresie od 26 maja 1990 r. do 24 października 2001 r. D. T. była współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki do 5/8 części, zaś H. T. do 3/8 części, organ II instancji stwierdził zatem, iż przysługuje im roszczenie o nieodpłatne nabycie w tych częściach prawa jej własności.

Opowiadając się za stanowiskiem wyrażonym w uchylonej decyzji Prezydent Miasta O. w imieniu Gminy O. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie z tej przyczyny, iż rażąco narusza art. l ust. l ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na tej podstawie, że Gmina O. nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi sądowej w sprawie indywidualnej dotyczącej osoby trzeciej, w której organ tej gminy wydał decyzję administracyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ( art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm. / ).

Stosownie do postanowień art. 50 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ), Sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przed uprawniony podmiot. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym gmina nie jest stroną w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, w której decyzję wydaje organ tej gminy i w związku z tym nie jest uprawniona do wniesienia skargi na decyzję organu drugiej instancji. Jest to pogląd utrwalony w orzecznictwie sądowym ( por. orzeczenia powołane w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt OPK 14/00, ON SA Nr l z 2001 r., póz. 17 oraz orzeczenia powołane przez M. Bogusza (w:) Zaskarżenie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze PWN Warszawa 1997 r., str. 57-65 ).

W uzasadnieniu uchwały z 19 maja 2003 r. ( sygn. akt OPS 1/03, ONSA Nr 4 z 2003 r., póz. 124 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do

zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym

do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Widać z tego

niezbicie, że włączenie organów samorządowych do systemu organów

administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej

sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek

jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki

samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji

publicznej nie jest on ( ani też żaden z pozostałych organów danej

jednostki ) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego,

rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania

z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje

zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Niemniej należy

pamiętać, że jest to następstwem celowego działania ustawodawcy.

Niekiedy czyni on to tak wyraźnie, że nie może to budzić najmniejszych

wątpliwości. Przykładowo z art. 2 ust. l i 2 ustawy z dnia 4 września

1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego

osobom fizycznym w prawo własności wynika, że o przekształceniu

prawa użytkowania wieczystego orzeka wójt (burmistrz, prezydent

miasta), a w przypadku ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabyciu prawa

własności nieruchomości orzeka przewodniczący zarządu jednostki

samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości będącej jej

własnością - tej właśnie gminy, która jest właścicielem nieruchomości,

na której ustanowiono użytkowanie wieczyste. Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego powodu podlega licznym ograniczeniom, płynącym z przepisów prawa publicznego."

Z kolei w uzasadnieniu uchwały z 9 października 2000 r. ( sygn. akt OPK 14/00, ONSA Nr l z 2001 r., póz. 17 ) Naczelny Sąd Administracyjny - w odniesieniu do powierzenia w ustawie z 4 września 1997 r., której wyżej mowa, wydawania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości będącej własnością gminy jej wójtowi ( burmistrzowi, prezydentowi miasta ) - wskazał, że mimo, iż sprawa dotyczy prawa własności przysługującego gminie i decyzja wywrze określone skutki cywilnoprawne dla tej gminy jako właściciela, to nie jest ona stroną tego postępowania, gdyż obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej.

Przywołana argumentacja nie straciła na aktualności po reformie sądownictwa administracyjnego. Z tych względów przyjąć należy, że Gmina O. nie była legitymowana do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w sprawie nabycia udziałów w prawie własności nieruchomości przez jej dotychczasowych współużytkowników wieczystych. W tym stanie rzeczy skarga ta podlegała odrzuceniu z mocy art. 58 § l pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).