Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 647/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3§ 1-3, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 1-3, art. 18 ust. 2, art. 19 ust. 1 i ust. 2, art. 22, art. 32 pkt 2, art. 33, art. 34 ust. 1, art. 38 ust. 1-2, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 40 ust. 1-4, art. 50 ust. 1, art. 52 ust. 3-4, art. 67 ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 86
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia aktu urodzenia dziecka martwo urodzonego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010r., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 7 ust. 4, art. 40 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2004r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.) "w sprawie zgłoszenia urodzenia dziecka martwego, bez ustalenia płci", Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił sporządzenia aktu urodzenia dziecka martwo urodzonego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż dnia [...] marca 2010r. J.M. urodziła w siódmym tygodniu ciąży (poronienie) martwego noworodka, dla którego nie można było jeszcze ustalić płci. Kierownik przywołał dalej obszerny fragment treści pisma Ordynatora Oddziału Ginekologiczno-Położniczego z dnia [...] maja 2010r., z którego wynika, że "pacjentka dostarczyła fragmenty skrzepu, który jak stwierdziła zabezpieczyła po wystąpieniu krwawienia podejrzewając, że mogą to być fragmenty jaja płodowego. Po przyjęciu na oddział ginekologii wykonano badanie USG, w trakcie którego stwierdzono brak pęcherzyka ciążowego w jamie macicy, a dostarczony materiał biologiczny przekazano do badania histopatologicznego w Zakładzie Patomorfologii. Z uwagi na brak wskazań do wyłyżeczkowania jamy macicy odstąpiono od tej procedury. Wynik badania histopatologicznego: W dostarczonym materiale brak tkanki łożyskowej. Badanie genetyczne nie ma uzasadnienia....(..) Ponieważ pacjentka domagała się karty zgonu płodu z określeniem jego płci, w związku z brakiem elementów płodu w badaniu histopatologicznym, wystawiona została karta zgonu z określeniem płci domniemanej, określonej pisemnie w dokumentacji szpitalnej pacjentki, przez nią samą...(..). Wobec powyższego brak jest uzasadnionego żądania, aby lekarz w zaistniałej sytuacji określił rzeczywistą płeć płodu".

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego podniósł także, że przeprowadzona w 2007r. nowelizacja dwóch rozporządzeń Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi oraz w sprawie wzoru karty zgonu i jej wypełniania miała na celu umożliwienie pochówku zmarłego dziecka, którego płeć nie jest możliwa do ustalenia bez konieczności sporządzania aktu zgonu. Karta zgonu jest wypełniana dla dzieci martwo urodzonych, na wniosek osób uprawnionych do ich pochowania, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, zaś kierownik USC nie jest uprawniony do dokonywania jakichkolwiek adnotacji na karcie zgonu wydanej wyłącznie w celu pochówku.

Organ I instancji powołał się na dyspozycję art. 40 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, na mocy którego do aktu urodzenia wpisuje się płeć dziecka (art. 40 ust. 2 pkt 1), zaś zgłoszenie powinno w szczególności zawierać: określenie płci, ciężaru i długości dziecka (art.40 ust. 3 pkt 7). W ocenie organu z powyższego wynika, że płeć określona przez lekarza jest jedną z cech niezbędnych i wymaganych do sporządzenia aktu, a zatem na podstawie zgłoszenia bez określonej płci kierownik USC nie może sporządzić aktu urodzenia.

Pismem z dnia [...] maja 2010r. J.M. wniosła do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji. J.M. powołała się przede wszystkim na stanowisko Ministra Zdrowia wyrażone w piśmie z dnia [...] czerwca 2009r. (znak [...]), w którym w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, jak i rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2005r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka (Dz.U. Nr 27, poz. 232) i z dnia 21 grudnia 2006r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. Nr 247, poz 1819), Minister wyjaśnił tryb postępowania organu administracyjnego w przypadku urodzenia martwego dziecka we wczesnym stadium ciąży. Odwołująca się zwróciła uwagę, że Minister Zdrowia dopuszcza stosowanie przy wypełnianiu dokumentów potwierdzających urodzenie martwe "uprawdopodobnienia" danych lub - gdy jest to niemożliwe - niewpisywania niektórych danych. Zdaniem J.M. przywołana w uzasadnieniu decyzji treść pisma Ordynatora, odnosząca się do kwestii braku szczątków dziecka w zachowanym materiale, dodatkowo potwierdza zasadność i zgodność z obowiązującymi przepisami prawa zastosowania procedury "uprawdopodobnienia" danych martwo urodzonego przez nią dziecka. Stąd uzasadnionym w jej ocenie wydaje się zastosowanie przepisu art. 67 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego i dokonanie w dokumencie stosownej adnotacji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda powołując się na art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 40 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 7 w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2010r.

Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego podejmuje decyzje w oparciu o ustawę z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 40 ust. 1 tejże ustawy akt urodzenia sporządza się na podstawie zaświadczenia wystawionego przez lekarza lub zakład służby zdrowia, przy czym - stosownie do ust. 2 pkt 1 tego przepisu - do aktu urodzenia należy wpisać m.in. płeć dziecka.

Mając na względzie, iż w myśl art. 18 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego akt stanu cywilnego powinien zawierać tylko dane wymagane przez prawo, zdaniem Wojewody, brak jest możliwości wpisania do aktu urodzenia informacji, iż płeć dziecka jest "domniemana". Organ odwoławczy wskazał, że z przedstawionych przez Szpital wyjaśnień wynika, iż nie jest możliwe nie tylko określenie, ale również "uprawdopodobnienie" płci dziecka J.M..

Zdaniem organu II instancji w zaistniałej sytuacji nie może być także mowy o niewpisaniu niektórych danych, jeśli zważy się, że płeć dziecka determinuje jego imię. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ww. ustawy, kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmawia przyjęcia oświadczenia o wyborze dla dziecka więcej niż dwóch imion, imienia ośmieszającego, nieprzyzwoitego, w formie zdrobniałej oraz imienia niepozwalającego odróżnić płci dziecka. W niniejszej sprawie wydanie aktu stanu cywilnego z określeniem imienia i płci byłoby de facto administracyjnym rozstrzygnięciem tych kwestii, co wykracza poza kompetencje kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.

Pismem z dnia [...] lipca 2010r. J.M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Wojewody, zarzucając naruszenie przez organ II instancji art. 38 i art. 40 ust. 2 pkt 1 oraz art. 50 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, a także art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca za chybione uznała stanowisko organów dotyczące "braku określenia płci", a także twierdzenie, iż na podstawie przepisów brak jest możliwości sporządzenie aktu urodzenia z uprawdopodobnieniem płci dziecka urodzonego martwo. J.M. podkreśliła, że zgłoszenie wskazuje jednoznacznie płeć dziecka ("żeńska"), którą Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego winien wpisać w akcie urodzenia, czyniąc - zgodnie z art. 38 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego - uwagę, że dziecko urodziło się martwe.

Zdaniem skarżącej organy I, jak i II instancji naruszyły przysługujące jej prawo określone w art. 38 ust. 2 ww. ustawy do rejestracji zmarłego dziecka w aktach stanu cywilnego, nie wykazując jakiejkolwiek woli realizacji art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, "w szczególności w zakresie słusznego interesu obywateli czy też pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa" - poprzez "nie przestrzeganie legalnej wykładni wyższego urzędu Państwa kierując się tylko bardzo wąskim przestrzeganiem i to literalnym przepisów prawa". Ponadto skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Z uwagi na powyższe J.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nazywane dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i inne akty lub czynności wskazane przepisem art. 3 § 2 pkt 1 -7 tej ustawy oraz na bezczynność organów w zakresie określonym pkt 8 tego przepisu. Sądy administracyjne orzekają także (art. 3 § 3) w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Kryterium tej kontroli, zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sprawując tę kontrolę, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przepis powyższy oznacza bowiem, iż Sąd rozpoznając skargę nie jest wprawdzie związany zarzutami i wnioskami, a więc "granicami skargi ", ale jest związany "granicami sprawy", poza które sądowa kontrola wykroczyć nie może. Granice sprawy wyznacza zaś istota stosunku administracyjno prawnego podlegającego załatwieniu zaskarżonym rozstrzygnięciem.

Przedmiotem sprawy jest sporządzenie aktu urodzenia, a przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jest odmowa Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego sporządzenia aktu stanu cywilnego o określonej treści. Poza granicami sprawy, a zatem poza granicami kontroli Sądu z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, pozostają te eksponowane w skardze okoliczności faktyczne, które zdaniem skarżącego doprowadziły do sporządzonego niepełnego, bądź niewłaściwego w swej treści pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka martwego, a które świadczyć mają o naruszeniu prawa przez pracowników Szpitala, który zgłoszenie wystawił.

Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 z późn. zm.), w świetle jej przepisów art. art. 1, 2, 3, za przedmiot ma rejestrację zdarzeń, od których zależy stan cywilny osób. Rejestracji stanu cywilnego osób, zgodnie z art. 2 dokonuje się w księgach stanu cywilnego w formie aktów urodzenia, małżeństwa oraz zgonu.

Podkreśla się w piśmiennictwie ( por. A. Czajkowska, E. Pachniewska- Prawo o aktach stanu cywilnego, Komentarz, Orzecznictwo, Wzory, Wyd. Prawn. Lexis Nexis, Wa-wa 2005- str. 14- dalej Komentarz, oraz K. Gondorek, A. Ustowska- Prawo o aktach stanu cywilnego z Komentarzem, Wyd. Prawn. Wa-wa 1991 str. 20 i n. ), że jedną z podstawowych zasad systemu rejestracji stanu cywilnego jest tzw. "zasada meldunkowa". Jej istota polega na tym, że wpisy w księgach stanu cywilnego dokonywane są na podstawie zgłoszenia przez uprawnione, a zarazem zobowiązane do tego przepisami osoby oraz zobowiązane do tego organy państwowe, czy inne instytucje określone w przepisach.

Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 do zgłoszenia urodzenia dziecka są obowiązani: 1/ ojciec dziecka albo matka, jeżeli jej stan zdrowia na to pozwala, albo inna osoba obecna przy porodzie; 2/ lekarz albo położna. W myśl ust. 2 tego artykułu, jeżeli urodzenie dziecka nastąpiło w zakładzie opieki zdrowotnej, do zgłoszenia urodzenia obowiązany jest zakład opieki zdrowotnej. Jednakże dopuszczalna dla osób fizycznych określonych w art. 39 ust. 1 pkt 1 ustna forma zgłoszenia urodzenia lub zgonu ( art. 19 ust. 1 i 2 ) nie oznacza zgłoszenia urodzenia przez złożenie oświadczenia, podlegającego wpisowi do ksiąg stanu cywilnego. W myśl bowiem przepisu art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, akt urodzenia sporządza się na podstawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka wystawionego przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej. Dokonanie zgłoszenia ustnego urodzenia dziecka musi łączyć się zatem z przedstawieniem druku pisemnego zgłoszenia wypełnionego w Dziale I -szym przez podmioty określone art. 40 ust. 1 ustawy.

Na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 40 ust. 4, rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka ( Dz. U. Nr 27, poz. 232 ) określono wzór pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka oraz sposób jego wypełniania. We wzorze zgłoszenia wyróżniono Dział I, podlegający - zgodnie z § 2 ust. 2 – wypełnieniu, na podstawie dokumentacji medycznej przez uprawnionego pracownika zakładu opieki zdrowotnej, w którym urodziło się dziecko lub do którego została przyjęta kobieta z dzieckiem bezpośrednio po urodzeniu poza zakładem opieki zdrowotnej oraz lekarza lub położną, którzy byli obecni przy urodzeniu. W sytuacji gdy dziecko urodziło się poza zakładem opieki zdrowotnej, albo przyjęcie kobiety z dzieckiem do zakładu nie nastąpiło bezpośrednio po urodzeniu poza tym zakładem, dział I zgłoszenia, w myśl § 2 ust. 3 może wypełnić lekarz położnik po przeprowadzeniu badania matki i dziecka.

Przepis art. 38 ust. 2 ustawy o aktach stanu cywilnego stanowi, że jeżeli dziecko urodziło się martwe, zgłoszenie takiego zdarzenia powinno nastąpić w ciągu 3 dni. W takim wypadku sporządza się, akt urodzenia z adnotacją w rubryce "Uwagi", iż dziecko urodziło się martwe, aktu zgonu nie sporządza się. Przepis powyższy wyraża zatem normę, w myśl której akt urodzenia sporządza się dla każdego dziecka, bez względu na to, czy urodziło się żywe czy martwe, różnicując tylko czas w jakim winno nastąpić zgłoszenie urodzenia dziecka żywego ( art. 38 ust. 1 ) i martwego. Zarazem ustawa nie definiuje względnie nie określa przesłanek urodzenia żywego lub martwego.

Przepis art. 40 ust. 2 omawianej ustawy, wyczerpująco wymienia w punktach 1-5 dane podlegające wpisaniu do aktu urodzenia. Należąc do nich m.in. nazwisko, imię (imiona ) i płeć dziecka oraz miejsce i data urodzenia dziecka ( art. 40 ust. 2 pkt 1 i 2). W myśl art. 40 ust. 2 pkt 5, dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej wpisuje się do aktu urodzenia wówczas, jeżeli sporządzenie aktu następuje na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2, a więc w sytuacji gdy urodzenie dziecka nastąpiło w zakładzie opieki zdrowotnej. Wówczas do zgłoszenia urodzenia obowiązany jest zakład opieki zdrowotnej.

W pozostałych przypadkach wpisuje się do aktu urodzenia nazwisko, imię i miejsce zamieszkania zgłaszającego ( art. 40 ust. 2 pkt 4) mimo, iż osoba taka przy ustnym zgłoszeniu przedstawia pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka sporządzone przez lekarza położnika po przeprowadzeniu badania matki i dziecka ( § 2 ust. 3 powołanego Rozporządzenia z 2.02.2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka).

Natomiast przepis art. 40 ust. 3 tylko przykładowo, niewyczerpująco wymienia dane jakie winno zawierać pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka stanowiąc, iż w " szczególności" danymi tymi są; prócz danych dotyczących rodziców dziecka, ich wykształcenia i źródeł utrzymania ( art. 40 ust. 3 pkt 1-4); data urodzenia dziecka ( pkt 5), określenie miejscowości urodzenia dziecka ( 6), określenie płci, ciężaru i długości dziecka ( pkt 7), charakterystykę porodu ( pkt 8).

Relacja między zakresem danych wpisywanych do aktu urodzenia (art. 40 ust. 2), a zakresem danych, które co najmniej według ustawy (art. 40 ust. 3) zawierać powinno pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka, stanowiące podstawę sporządzenia aktu urodzenia ( art. 40 ust. 1), dowodzi, iż tylko część danych objętych pisemnym zgłoszeniem urodzenia dziecka, ma doniosłość prawną dla sporządzenia aktu urodzenia. Znaczenie takie ma w szczególności data urodzenia dziecka, określenie miejscowości jego urodzenia oraz określenie płci dziecka, która w świetle art. 40 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, ma znaczenie także przy wyborze imienia, które winno pozwalać odróżnić płeć dziecka.

Nie podlegają natomiast wpisaniu do aktu urodzenia takie dane, objęte pisemnym zgłoszeniem urodzenia, jak ciężar i długość dziecka, czy charakterystyka porodu.

Skoro zatem podstawę sporządzenia aktu urodzenia stanowi pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka wystawione przez podmiot określony art. 40 ust. 1 ustawy, to za wady pisemnego zgłoszenia uniemożliwiające sporządzenie takiego aktu, można uznać takie, które dotyczą zdarzeń ( faktów ) wpisywanych do aktu urodzenia na podstawie tylko tego dokumentu. Należy zatem podzielić stanowisko organów rejestrujących stan cywilny, że nie wskazanie w pisemnym zgłoszeniu urodzenia dziecka martwego wystawionym dnia [...] marca 2010 roku przez Szpital danych dotyczących m. in. płci dziecka, daty i miejscowości urodzenia dziecka, uniemożliwiło sporządzenie na podstawie tego zgłoszenia aktu urodzenia dziecka.

Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego nie zawiera przepisów, które Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego dawałyby podstawę do czynienia z urzędu ustaleń uzupełniających treść pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka w celu sporządzenia aktu jego urodzenia.

Ustawa w przepisach art. 18 ust. 2, art. 34 ust.1 i art. 73 ust. 1 określa sytuacje, w których kierownik urzędu stanu cywilnego może dokonać z urzędu; skreślenia w akcie stanu cywilnego danych, których zawierać on nie może, odtworzenia treści aktu w razie zaginięcia lub zniszczenia części lub całości księgi stanu cywilnego, czy transkrypcji (wpisania) aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą. Przepisy art. 50, 52 ust. 3 i 4, art. 67 ust. 2 oraz art. 86 określają konkretne sytuacje, w których przydane są kierownikowi USC uprawnienia do dokonywania uzupełniania czy zmian aktu stanu cywilnego. Nie dotyczą one jednak braków zgłoszenia urodzenia dziecka.

Jak wyżej wskazano podstawę wpisów w księgach stanu cywilnego, a w tym aktu urodzenia stanowi zgłoszenie. Przepis art. 22 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego nakłada na kierownika urzędu stanu cywilnego obowiązek żądania dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłoszonych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego. W razie uznania tych dowodów za niewystarczające, w celu ustalenia stanu faktycznego, organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające.

Przepis art. 22 omawianej ustawy obejmuje swą dyspozycją dwie sytuacje: sprawdzenie prawdziwości danych zgłoszonych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego przez żądanie dowodów potwierdzających prawdziwość tych danych, oraz w razie uznania tych dowodów za niewystarczające - przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego - w celu ustalenia stanu faktycznego.

Wobec złożenia przez skarżącą wniosku o sporządzenie aktu urodzenia dziecka martwego na organie spoczywał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Obowiązek żądania z urzędu dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłoszonych do wpisu, spełnił Organ I instancji zwracając się pisemnie do Ordynatora Oddziału Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Wojewódzkiego. W udzielonej odpowiedzi stwierdzono, iż na podstawie przeprowadzonego przez Zakład Patomorfologii badania histopatologicznego nie jest możliwe ustalenie płci oraz ciężaru i długości płodu.

W takiej sytuacji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przepis art. 22 zdanie drugie p.a.s.c nie mógł mieć zastosowania. Niewątpliwe bowiem postępowanie wyjaśniające, w razie uznania za niewystarczające złożonych dowodów - pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka - może prowadzić Kierownik USC co do tych okoliczności, które objęte są Działem II zgłoszenia, wypełnianym przez urząd stanu cywilnego. Jednakże określenie płci dziecka, miejsca - miejscowości, w której nastąpiło urodzenie, i daty urodzenia, a także oznaczenie, czy pisemne zgłoszenie dotyczy urodzenia dziecka żywego czy martwego, należy tylko do tych podmiotów, które uprawnione są do wystawienia takiego dokumentu.

Należy zatem podzielić stanowisko organów, doznające poparcia w powołanym wyżej piśmiennictwie ( por. A. Czajkowska, E. Pachniewska komentarz j.w. str. 85 i 91 oraz K. Gondorek, A. Ustowska j.w. str. 177, 181), iż brak w zgłoszeniu pisemnym urodzenia dziecka danych dotyczących płci, miejsca i daty jego urodzenia uniemożliwia sporządzenie aktu urodzenia, bez względu na osobę, która zgłaszała urodzenie. Zaskarżona decyzja znajdowała zatem oparcie w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, gdyż pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka nie zawierało wszystkich niezbędnych danych dla sporządzenia aktu urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się martwe. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2009.04.01 sygn. II OSK 464/08 ( niepubl.) wyjaśniono, że wpis w odpowiedniej rubryce, iż "płeć jest nie do określenia", również stanowi brak danych, który uniemożliwia sporządzenie aktu urodzenia.

Zaznaczono już, że ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego nie definiuje pojęcia urodzenia dla celów sporządzania aktów stanu cywilnego, wyrażając ogólną regułę, iż akt urodzenia dziecka sporządza się bez względu na urodzenie żywe czy martwe.

W wydanym na podstawie art. 40 ust. 4 p.a.s.c. wyżej powołanym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka zawarta jest instrukcja wypełnienia pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka, zawierającego Działy; I ( wypełniany przez zakład opieki zdrowotnej, lekarza lub położną ) i dział II ( wypełniany przez pracownika USC ) oraz uwagi definiujące m.in. urodzenie żywe i zgon płodu ( urodzenie martwe), właśnie dla celów wypełnienia pisemnego zgłoszenia w Dziale I. W rozporządzeniu jako żywe urodzenie, określa się całkowite wydalenie lub wydobycie z ustroju matki noworodka, niezależnie od czasu trwania ciąży, który po takim wydaleniu lub wydobyciu oddycha bądź wykazuje jakiekolwiek inne oznaki życia. Każdy taki noworodek uważany jest za żywo urodzony ( pkt. 1 Uwag ). Natomiast zgon płodu ( urodzenie martwe) jest to zgon następujący przed jego całkowitym wydaleniem lub wydobyciem z ustroju matki. O zgonie świadczy to, że po takim wydaleniu lub wydobyciu płód nie oddycha, ani nie wykazuje żadnego znaku życia, jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli ( pkt. 2 Uwag).

Powyższe definicje urodzenia żywego i martwego dla celów sporządzania pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka mimo, iż są adresowane do Lekarzy, położnych i zakładów opieki zdrowotnej, różnią się od definicji urodzenia żywego i zgonu płodu zawartej również w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2006 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania ( Dz. U. Nr 247, poz. 1819 z późn. zm.) – nazywane dalej rozporządzenie ws. dokumentacji.

Rozporządzenie to, wydane na podstawie art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej ( Dz. U. Nr 91, poz. 40) w załączniku zawiera kryteria oceny stosowane przy dokonywaniu wpisów w dokumentacji ( medycznej ) dotyczących czasu trwania ciąży, poronień, urodzeń żywych i zgonów płodów. Rozporządzenie dla celów sporządzania dokumentacji medycznej, definiuje urodzenie żywe i zgon płodu (urodzenie martwe) oraz wprowadza dodatkowe pojęcie poronienia zawężając definicję zgonu płodu. Urodzenie żywe jest niezależne od czasu trwania ciąży, jeżeli tylko po całkowitym wydaleniu lub wydobyciu z ustroju matki noworodek oddycha lub wykazuje jakiekolwiek inne oznaki życia. Natomiast zgonem płodu ( urodzeniem martwym) określono zgon płodu następujący przed całkowitym wydaleniem lub wydobyciem z ustroju matki, o ile nastąpił po upływie 22 tygodnia ciąży lub później. Poronieniem określa się wydobycie lub wydalenie z ustroju matki płodu jeżeli nastąpiło to przed upływem 22 tygodnia ciąży, a wydobyty lub wydalony płód nie oddycha ani nie wykazuje żadnego innego znaku życia.

W szpitalnym zgłoszeniu urodzenia dziecka wypełniono rubryki 4 Działu I pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka martwego, przeznaczonej na podanie daty ( dzień, miesiąc) urodzenia dziecka opatrzono zapisem – "poronienie", który uzupełniono w dziale 10, przeznaczonym na określenie miejsca porodu - zapisem " poronienie w domu".

Przepis art. 32 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że jeżeli akt urodzenia lub małżeństwa nie został sporządzony i nie można go sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach ustawy, ustala się treść aktu stanu cywilnego. Stosownie do przepisu art. 33 p.a.s.c. właściwym do ustalania treści aktu urodzenia, którego nie można sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach tej ustawy jest sąd (powszechny) orzekający w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

W podsumowaniu powyższych rozważań należy stwierdzić, że kierownicy urzędów stanu cywilnego mogą dokonywać rejestracji stanu cywilnego osób włącznie w postaci przewidzianej w przepisach ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W przypadku urodzenia dziecka martwego ustawodawca przewidział w art. 38 tej ustawy jedynie sporządzenie aktu urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. W artykule tym wyraźnie stwierdza się, że aktu zgonu takiego dziecka nie sporządza się. Akt urodzenia musi zawierać wszystkie wymagane przepisem art. 40 ust. 2 ustawy dane, w tym nazwisko, imię (imiona) i płeć dziecka. Ze względu na to, iż w przedłożonym przez szpital zgłoszeniu urodzenia noworodka nie określono jego płci, sporządzenie aktu urodzenia okazało się niemożliwe (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 roku w spr. II OSK 464/08, wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2009 roku w spr. III SA/Kr 775/09 oraz w Bydgoszcz z dnia 23 października 2007 roku w spr. IISA/Bd 621/07).

Przywołane przez skarżącą pismo Ministra Zdrowia z 8 sierpnia 2008 roku – MZ-OZD - 073-17952-1/EW/09 do sprawy nic nie wnosi, albowiem nie posiada przymiotu aktu prawnego, w szczególności nie nakłada na organ administracji żadnych obowiązków, ani też nie przydaje żadnych uprawnień.

Z powyższych względów, Sąd z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.