Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 238/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-08-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów , ustanowiono adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. T. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w sprawie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2008r. skarżący Z. T. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie swej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania. Wskazuje, iż ma na utrzymaniu syna i synową, osoby bezrobotne, nie osiągające żadnych dochodów. Wskazuje, iż jest osobą starszą i schorowaną. Wydatki na leki pochłaniają znaczną część budżetu domowego. Dodaje ponadto, iż pomaga również córce, która samotnie wychowuje 6 letnie dziecko.

Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz synem i synową. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego są dochody z emerytur strony oraz małżonki w łącznej wysokości 2 005,42 zł ( netto 1 696,93 zł ). Z dokumentów dołączonych na wezwanie Sądu wynika, iż zarówno syn jak i synowa skarżącego są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku.

Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada on dom o pow. 77,85 zł, mieszkanie o pow. 32 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,17 ha. Nie wskazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności.

Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W myśl przepisu § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ) – wpis od ew. skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi ½ wpisu sądowego uiszczonego od złożonej skargi, nie mniej jednak niż 100,00 zł a zatem w tym wypadku 100,00 zł. Natomiast opłata za sporządzenie uzasadnienia do wyroku wynosi 100,00 zł ( § 2 rozporządzenia RM z 16.12.2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sadowoadministracyjnych ). Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych w pełnej wysokości jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu.

W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał bowiem w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie w stanie uiścić należnych na obecnym etapie kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów wnioskodawcy wysokości 2005,42 zł, brak udokumentowanych wydatków na leczenie czy utrzymanie, niewskazanie dodatkowych, nadzwyczajnych okoliczności czy obowiązkowych kosztów obciążających budżet domowy, posiadany majątek, w szczególności gospodarstwo rolne, który zawsze może jego właścicielowi przynosić potencjalne pożytki czy też służyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, jeśli jego posiadaczowi brakuje bieżących środków finansowych - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał także – pomimo wezwania Sądu - jakim dochodem dysponuje z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, a także nie wyjaśnił, dlaczego jego syn oraz synowa nie podejmują żadnej, choćby dorywczej, sezonowej pracy zarobkowej w celu poprawy swej sytuacji bytowej. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku bądź wpisu sądowego należnego od ew. skargi kasacyjnej czy innych kosztów sądowych.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata, orzekający uznał, iż wobec istniejącego w ustawie z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tzw. przymusu adwokackiego, obligującego strony skarżące do wnoszenia skarg kasacyjnych po sporządzeniu ich przez kwalifikowanego pełnomocnika oraz wobec kosztów, jakie należałoby ponieść w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru w odniesieniu do dochodów, jakie otrzymuje skarżący w przeliczeniu na liczbę członków rodziny – uznano, iż ustanowienie dla strony adwokata jest zasadne. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Poniesienie przez skarżącego, zdaniem orzekającego, pełnych kosztów postępowania ( tj. i kosztów sądowych i kosztów ustanowienia adwokata z wyboru ) mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego oraz najbliższych. W takiej sytuacji odmowa przyznania stronie pomocy w postaci wyznaczenia adwokata mogłaby doprowadzić do pozbawienia jej konstytucyjnego prawa do sądu.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w celu sporządzenia ew. skargi kasacyjnej należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 i art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla strony adwokata byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawcę aktualnie wymaganych kosztów sądowych przy jednoczesnym ustanowieniu dla niego kwalifikowanego pełnomocnika procesowego, nie naraża skarżącego na pogorszenie warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).