Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2282/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającą je decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... r. nr ... w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia ... r., nr ... , 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz D. K. kwotę ... (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2282/05

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia ... r., nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji Prezydenta [...] w dniu ... r., nr ... odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki nr ewid. ... w obrębie ... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że nieruchomość [...] położona przy ul [...] róg [...] oznaczonej "K." rej. hip. nr ... znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., w związku z czym termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upływał w dniu 16 lutego 1949 r.

Organ zaznaczył, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że dotychczasowa właścicielka wskazanej nieruchomości I. J. złożyła stosowny wniosek w dniu 21 grudnia 1948 r., a więc w terminie i trybie przewidzianym w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu. Do przedmiotowego wniosku I.J. załączyła zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. , z którego wynika, że tytuł własności działek nr ... o pow. [...] m2, nr ... o pow. [...] m2, nr ... o pow. [...] m2 i nr ... o pow. [...] m2 wchodzących w skład nieruchomości "K." rej. hip. nr ... uregulowany jest jawnym wpisem na rzecz wnioskodawczyni.

Wniosek ten został rozpoznany przez Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniami administracyjnymi nr ... , i ... z dnia ... r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej.

Organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , w wyniku rozpoznania wniosku D. K. , stwierdziło nieważność wskazanych wyżej decyzji. W konsekwencji pozostał do rozpatrzenia wniosek dotychczasowej właścicielki przedmiotowej nieruchomości z dnia 21 grudnia 1948 r.

Prezydent [...] decyzją z dnia ... r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki nr ew. ... w obrębie .... Organ pierwszej instancji wskazał, że brak jest pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na podział objętej wnioskiem nieruchomości, tym samym brak jest możliwości wydzielenia gruntu, w odniesieniu do którego ustanowione zostałoby użytkowanie wieczyste.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. K. , wskazując m.in., że decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie negatywnej opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, która to została podjęta z naruszeniem prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie wskazało, że nieruchomość warszawska położona przy ul [...] róg [...] oznaczona "K. " rej. hip. nr .... wchodzi obecnie w skład działki oznaczonej nr ew. .. w obrębie .., stanowiącej Park [...]. Przedmiotowy grunt położony jest zatem w obrębie wskazanego Parku wpisanego do rejestru zabytków pod nr ... .

Organ zaznaczył, że przepis art. 7 ust. 1 powołanego dekretu określa tryb występowania przez byłych właścicieli gruntów położonych na obszarze W., które na mocy art. 1 tego dekretu przeszły na własność gminy W., o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: użytkowania wieczystego) za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że w niniejszej sprawie wniosek złożony został w terminie oraz przez podmiot uprawniony, tj. właścicielkę przedmiotowej nieruchomości I. J. O rozpoznanie złożonego wniosku występowała również następczyni prawna wnioskodawczyni, dokumentując swe prawa na mocy stosownego postanowienia o nabyciu spadku.

Organ podkreślił, że z powołanego powyżej przepisu wynika obowiązek organu administracji rozpatrującego wniosek nie tylko uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowania, lecz także obowiązek wnikliwego rozważenia, czy istnieje możliwość realizowania nadal przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości. Organ administracji, aby odmówić byłemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości musi udowodnić, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela w żadnym wypadku nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według aktualnie obowiązującego planu zabudowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że z dniem 1 stycznia 2004 r. obowiązujący na terenie objętym wnioskiem Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego [...] zatwierdzony uchwałą Rady [...] W. nr ... z dnia ... r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego nr 15, poz. 184), na mocy art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) utracił swą moc. Istnienie negatywnej przesłanki do rozpoznania wniosku dekretowego wynikającej z planu zagospodarowania przestrzennego pozwala na negatywne rozpoznanie złożonego wniosku, nie jest jednak elementem koniecznym do prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia wniosku. Negatywna przesłanka określona w przepisie art. 7 ust. 2 niewątpliwie nie istnieje, jeśli dla konkretnego obszaru warszawskiego nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Organ podniósł, że z ustaleń stanu faktycznego i prawnego dokonanego przez organ pierwszej instancji wynika, że przedmiotowy grunt nieruchomości [...] położony jest w obrębie parku " [...]". Teren ten wpisany jest do rejestru zabytków pod nr ... na mocy decyzji z 1965 r. Następnie decyzją nr ... z dnia ... r. ustalono dokładnie granice ścisłej ochrony konserwatorskiej parku.

W przypadku zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru - zgodnie z dyspozycją art. 36 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) dokonywanie podziału oraz zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku wymaga pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. decyzją z dnia ... r., nr ... działając na podstawie art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 oraz art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, odmówił wydania zezwolenia na wydzielenie gruntu w W. przy ul [...] oraz przy ul [...], ozn. nr hip. "K." rej. .... Decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa poprzez niedopuszczenie do postępowania w charakterze strony D. K. . Okoliczność tę potwierdził Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia ... r., nr .... Równocześnie organ ten, również na mocy decyzji z dnia ...r., nr ... odmówił uchylenia decyzji nr ... z dnia ... r.

Organ wskazał zatem, że na mocy powołanych wyżej rozstrzygnięć Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków brak jest zezwolenia na wydzielenie gruntu w W. przy ul [...] oraz przy ul [...], ozn. nr hip. "K." rej. .... Wyodrębnienie przedmiotowego gruntu z historycznego układu parkowego jest niedopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, gdyż naruszy wartości kulturowe zabytkowego parku.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. K.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez niezasadne uznanie, że korzystanie z gruntu objętego dekretowym wnioskiem poprzedniczki prawnej skarżącej nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania,

- pominięcie w ocenie prawnej sytuacji skarżącej art. 95 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanawiającego na rzecz osoby mającej roszczenie do części nieruchomości, prawo do żądania podziału niezależnie od ustaleń planu zagospodarowania,

- błędną interpretację art. 96 ust. 1 a) ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającą na stosowaniu tego przepisu (będącego podstawą art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków) bez uwzględnienia jego związku z art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do którego jest on przepisem wykonawczym,

- niezasadne oparcie się na art. 36 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie zabytków, który w sprawie niniejszej nie ma zastosowania, bowiem decyzja dekretowa nie wiąże się za zmianą przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości objętej ochroną konserwatorską,

- niezasadne zastosowanie art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków w sytuacji, gdy konserwatorskiego pozwolenia na podział nieruchomości objętej ochroną wymaga tylko podział w trybie art. 96 w zw. z art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie w trybie art. 95 tej ustawy,

- sprzeczność z własnym stanowiskiem warunkującym decyzję dekretową od decyzji konserwatorskiej w sytuacji, gdy decyzja konserwatorska, na której oparto dekretową odmowę nie jest ostateczna,

W uzasadnieniu skargi przytoczono okoliczności na potwierdzenie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania.

Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej zwana ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul [...] był brak pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na podział nieruchomości oraz brak możliwości wydzielenia gruntu, w odniesieniu do którego ustanowione zostałoby prawo użytkowania wieczystego.

Wskazać jednakże należy, że wniosek skarżącej rozpoznawany był w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Dekret ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Przesłankami tymi są: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku w przepisanym prawem terminie i korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania. Dekret nie określał żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego (vide: wyroki NSA z 17 stycznia 2002 r., I SA 1482/00, Lex 81770; z 4 stycznia 1999 r., IV SA 135/98, Lex 47376). Inne okoliczności nie mają więc doniosłości prawnej, a więc nie mogą stanowić przeszkody do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wprawdzie w art. 7 ust. 5 dekretu mowa jest o "nie przyznaniu z jakichkolwiek innych przyczyn wieczystej dzierżawy", jednakże w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że wykładnia tego przepisu nie może oznaczać, że owe inne przyczyny stanowią samodzielną przesłankę odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (np. wyrok SN z 7 lutego 1995 r., III ARN 83/94 OSNAP zd. 2, poz. 142; Daniela Kozłowska, Eugeniusz Mzyk, Grunty warszawskie, Wyd. II Zielona Góra 2000 s. 13)

Niezwykle istotnym dla zasadności wniosku dekretowego jest uzyskanie stanowiska strony co do zamiaru zagospodarowania gruntu, gdyż pozwala to ustalić, czy istnieją podstawy uwzględnienia żądania w świetle art. 7 ust. 2 powołanego dekretu (por. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 36/98, Lex 4737).

Odnosząc się do kwestii braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, należy podkreślić, że brak ten nie może być podstawą negatywnego rozpoznania wniosku, gdyż taka przesłanka nie wynika z przepisu art. 7 ust 2 dekretu. Dekret nie przewidywał bowiem sytuacji, że na terenie Warszawy brak będzie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Reasumując stwierdzić należy, że wadliwe rozumienie przez organy administracji art. 7 ust 2 powołanego dekretu, wywarło wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i w tym zakresie skargę należy uznać za zasadną. Pozostałe zarzuty skargi, tj. naruszenie przez organ drugiej instancji przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) są chybione, gdyż przepisy powyższych ustaw nie były podstawą rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie wszystkie powyżej omówione okoliczności, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm..), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.