Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 364/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a ust. 1, ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 12, ust. 28, art. 37ge ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2268
law: Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2023 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2023 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.140.2023.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 28 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał K. K. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący), na podstawie art. 37ge oraz art. 37gf ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.) - dalej jako: "ustawa o autostradach płatnych" lub "u.a.p.iKFD", do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd z 1 września 2022 r. o godzinie 05:44 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A2: węzeł Konin Wschód.

Strona skarżąca 10 marca 2023 r. wniosła sprzeciw od powyższego wezwaniu podnosząc, iż 1 września 2022 r. o godzinie 05:44 opuszczała autostradę A2 - węzeł Konin Wschód, pojazdem o nr rej [...]. Wskazała przy ty, że przez nieuwagę wjeżdżając na autostradę płatną na Węźle Turek-Koło w aplikacji urządzenia o numerze [...] zaznaczyła pojazd o nr rej [...], zamiast pojazdu którym wykonywała przejazd, tj. [...]. Strona wskazała nadto, iż pomyłka nastąpiła z jej winy, gdyż ma przypisane do urządzenia 3 pojazdy.

Decyzją z 6 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia wskazanego sprzeciwu strony skarżącej z 10 marca 2023 r. od wezwania z 28 lutego 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ - przytaczając treść art. art. 37a ust. 7, ust. 8, ust. 9 oraz ust. 28 oraz art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych - wskazał, iż z materiału dowodowego wynika, że strona korzystała z aplikacji i urządzenia o numerze [...]. Korzystanie z aplikacji odbywa się na warunkach określonych w regulaminie. Służy ona do rozliczania przejazdów zrealizowanych przez pojazd użytkownika na podstawie danych z nadajników GPS odnoszących się do aktualnej pozycji kierującego. Organ podkreślił przy tym, że instalując aplikację i zakładając w niej konto, należy potwierdzić fakt zapoznania się z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie. Dalej zaznaczono, iż chcąc wykonać przejazd z użyciem aplikacji, należy przed wjazdem na autostradę wybrać właściwy pojazd, którym będzie dokonywany przejazd. Prawidłowe uruchomienie aplikacji i wybranie właściwego pojazdu, którym będzie wykonywany przejazd, należy do obowiązków użytkownika i warunkuje poprawny pobór opłaty za przejechany odcinek autostradą wybranym pojazdem. Organ stwierdził, iż strona była zobowiązany do wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A2 - węzeł Konin-Wschód w dniu 1 września 2022 r. pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o nr rejestracyjnym [...], którego zgodnie z Centralną Ewidencją Pojazdów i Kierowców (CEPiK) była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Przejazd tym pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) na węźle Konin Wschód w 1 września 2022 r. o godz. 05:44 jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą płatną. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że strona uiściła opłatę za przejazd autostradą A2, ale samochodem o numerze rejestracyjnym [...], natomiast przejazd samochodem o numerze rejestracyjnym [...] nie został opłacony. Organ podkreślił, że przepisy regulujące tryb poboru opłaty za przejazd autostradą płatną nie przewidują możliwości zaliczenia opłaty uiszczonej za przejazd autostradą, nawet niezrealizowany, na poczet przejazdu innym samochodem. Opłata za przejazd autostradą powinna być wniesiona, co do zasady, przed wjazdem na płatny odcinek autostrady. Przejazd autostradą dokonany bez wniesienia stosownej opłaty za ten przejazd w odpowiednim terminie skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Zauważono przy tym, że możliwość nienaliczenia opłaty dodatkowej występuje w przypadku, gdy opłata za przejazd autostradą zostanie wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, niemniej jednak z możliwości tej strona nie skorzystała. Odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce także w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS. W przypadku spornego przejazdu okoliczność ta również nie wystąpiła.

Na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożył K. K. argumentując, iż 1 września 2022 r. o godzinie 5:44 uiścił opłatę za przejazd autostradą A2 na węźle Konin-Wschód. Co prawda uiszczona opłata dotyczyła pojazdu o nr rejestracyjnym [...], a powinna dotyczyć pojazdu o nr rejestracyjnym [...] (którym wykonywano przejazd), aczkolwiek została za przejazd uiszczona. W ocenie skarżącego przepisy regulujące tryb poboru opłat za przejazd autostradą płatną powinny uwzględniać zaliczenie opłaty uiszczonej omyłkowo na poczet innego pojazdu.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Tym samym więc sąd bada zaskarżone doń orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem - zarówno materialnym jak i procesowym – i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 6 kwietnia 2023 r. orzekająca o nieuwzględnieniu sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.

Z przyjętych za podstawę wyrokowania niespornych ustaleń faktycznych, stanowiących jednocześnie podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że 1 września 2022 r. o godz. 05:44 na płatnym odcinku autostrady A2, węzeł Konin-Wschód, organy zarejestrowały przejazd pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o nr rejestracyjnym [...], którego skarżący był właścicielem, jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą płatną. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że strona uiściła opłatę za przejazd autostradą A2, ale samochodem o numerze rejestracyjnym [...], natomiast przejazd samochodem o numerze rejestracyjnym [...], którym strona poruszała się po płatnym odcinku autostrady, nie został opłacony.

Wskazać należy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie odnoszący się do okoliczności związanych z wymierzeniem opłaty dodatkowej za przejazd autostradą płatną nie jest sporny, w tym sensie, że przejazd taki miał miejsce i nie został prawidłowo opłacony (okoliczność przyznana przez skarżącego). Strona skarżąca stanęła jednak na stanowisku, że nie powinna zostać obciążony opłatą, gdyż co prawda w aplikacji urządzenia o numerze [...] zaznaczyła pojazd o nr rejestracyjnym [...], zamiast pojazdu którym poruszała się po płatnym odcinku autostrady, tj. pojazdu o nr rejestracyjnym [...], jednakże opłatę uiściła, a co za tym idzie organy powinny zaliczyć na poczet przejazdu dokonanego pojazdem o nr rejestracyjnym [...] opłatę uiszczoną omyłkowo na poczet innego pojazdu.

W ocenie sądu stanowiska skarżącego nie można jednak podzielić.

Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 1 września 2022 r., za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:

1) właściciel pojazdu albo

2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, ze zm.), albo

3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

- zwany dalej "wnoszącym opłatę" (art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych). Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 37a ust. 8 ustawy o autostradach płatnych). Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być również wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ww. ustawy). Nadto, w myśl art. 37a ust. 28 ww. ustawy kierujący pojazdem:

1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:

a) ważnego biletu autostradowego lub

b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS;

2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.

Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.

W świetle powyższego trzeba więc podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę z konkretnym pojazdem, którym wykonywany jest przejazd. Przepisy ustawy o autostradach płatnych nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet opłaty za przejazd, opłaty dokonanej za przejazd innym pojazdem - bilet autostradowy zawiera bowiem numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 ww. ustawy). Twierdzenie zatem, że bezprawnie nałożono na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, nie zasługuje na akceptację i nie ma oparcia w przepisach prawa.

Przywołane okoliczności faktyczne – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć na podstawie dotychczas przedstawionych argumentów – stanowiły więc usprawiedliwioną i dostateczną podstawę nałożenia na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą.

W tym miejscu wymaga zaakcentowania, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież, ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (vide np.: wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1856/18, Lex nr 3339190).

Równocześnie należy podkreślić, że skoro ustawodawca nie przewidział możliwości zaliczenia na poczet przejazdu autostradą opłaty uiszczonej za przejazd innym pojazdem, niż ten który faktycznie poruszał się po drodze, to nie sposób postawić organowi zarzutu naruszenia prawa. Tym bardziej, że organ - będąc związany zasadą praworządności (będącą zarówno zasadą konstytucyjną, jak również zasadą ogólną postępowania administracyjnego) - ma obowiązek działać jedynie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.

Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

eg