Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1484/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 9 sierpnia 2016 r. [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz skarżącego kwotę 1.349 (tysiąc trzysta czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Burmistrza Gminy z dnia 14 września 2015 r. w sprawie nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Podstawą decyzji były następujące ustalenia i rozważania:

Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. Burmistrz Gminy wszczął postępowanie w sprawie określenia stronie wysokości podatku od nieruchomości oraz rolnego za 2012 r. a następnie zaskarżoną decyzją określił podatnikowi wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że przedmiotem niniejszej sprawy jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego należnego za nieruchomości gruntowe oznaczone jako działki nr [...], [...], [...], [...] położone w T. Nieruchomości mają różne przeznaczenie.

Zgodnie z ewidencją gruntów działki [...], [...] i [...] stanowią grunty rolne i podlegają podatkowi rolnemu. Mają one łączną powierzchnię 3,7435 ha. W części stanowią one grunty V klasy i podlegają zwolnieniu z podatku rolnego. Opodatkowaniu podlega część o pow. 2.1600 ha z tytułu której organ ustalił podatek.

Działka nr [...] w ewidencji posiada oznaczenie B (budowlana) i ma powierzchnię 1.865 m². Zabudowana jest budynkiem o pow. 2.175,97 m2. Opisane obiekty podlegają podatkowi od nieruchomości ustalonemu przez organ I instancji.

Przywołane wyżej ustalenia co do wysokość podatku oraz opisu nieruchomości nie były przez skarżącego kwestionowane. Pochodzą one ze składanych przez niego deklaracji podatkowych. Zaznaczył on jednak, iż deklaracje składa na żądanie organu podatkowego i nie uznaje się za podatnika podatku od nieruchomości, którym jego zdaniem powinien być samoistny posiadacz nieruchomości a więc "A" SA.

Kolegium wyjaśniło, że w poprzednich postępowaniach w sprawach prowadzonych w Kolegium pod sygnaturą 873-877/13 ustalono, że spółka "A" SA w T. opisane nieruchomości sprzedała spółce "B" SA w S. w dniu 21 czerwca 1999 r. Następnie w dniu 8 maja 2000 r. spółka "B" SA w S., nieruchomości sprzedała J. B..

Obydwie wskazane wyżej umowy uznane zostały mocą wyroków sądów powszechnych za bezskuteczne względem Masy Upadłości "A" SA. Sądy nakazały wydanie Masie Upadłości opisanej nieruchomości. Co jest w zasadzie bezsporne, wyroki sądów powszechnych nie podważyły przejścia własności nieruchomości na rzecz J. B. dokonanego w maju 2000 r., a jedynie pozwalały na to, aby wierzyciele uzyskali zaspokojenie swoich roszczeń w nieruchomości. W prowadzonym ówcześnie postępowaniu przed organem I instancji J. B. w piśmie z dnia 12 października 2012 r. wyjaśnił, że wprawdzie nabył własność opisanych wyżej działek, jednakże nigdy nie objął ich w posiadanie. Stwierdził, że tak w czasie zawarcia umowy, jak i w czasie kiedy zapadały kolejne wyroki sądowe, nieruchomościami władał "A" prowadzący na nieruchomościach działalność gospodarczą. Wyjaśnił także, że nigdy nie podjęte zostały żadne czynności zmierzające do wykonania wyroku Sądu Okręgowego mówiącego o wydaniu nieruchomości Masie Upadłości.

Dodatkowo w sprawach dotyczących zobowiązania w podatku dotyczących lat 2008-2012 Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważał problematykę tego, na kim spoczywa obowiązek podatkowy z tytułu wymienionych wyżej nieruchomości (wyroki WSA w Gdańsku z dnia 26 lutego 2014 r., I SA/Gd 1588/13, I SA/Gd 1589/13, I SA/Gd 1590/13, I SA/Gd 1501/13,1 SA/Gd 1592/13).

Rozważając czym jest posiadanie Sąd wskazał, iż stanowi ono stan faktyczny. Domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada jest jej posiadaczem. Posiadaczem samoistnym jest natomiast ten, kto włada rzeczą jak właściciel. W większości przypadków posiadaczem samoistnym jest prawowity właściciel. Może się także zdarzyć, że daną rzeczą faktycznie włada jak właściciel osoba niebędąca właścicielem - pozostająca w dobrej lub złej wierze. Mając na uwadze treść omówionej wyżej regulacji ustalenie tego, w czyim i jakiego rodzaju posiadaniu znajdowała się nieruchomość było kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością faktyczną.

WSA zaznaczył, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość "A" SA i syndyk masy upadłości oświadczył, że wstępuje w miejsce wierzycieli do procesu, o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i wydanie nieruchomości, toczącego się przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...]. Proces ten wszczęli wierzyciele "A" SA i dotyczył uznania za bezskuteczne wobec wierzycieli (a następnie wobec masy upadłości) umów sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości. W efekcie postępowań przed sądami powszechnymi syndyk masy upadłości uzyskał uznanie umów sprzedaży za bezskuteczne względem masy upadłości i nakaz wydania ich masie. Sąd ocenił, że przekazanie (wydanie) przedmiotowej nieruchomości do masy ma służyć jedynie umożliwieniu zaspokojenia z niej wierzycieli w ramach postępowania upadłościowego (art. 59 prawa upadłościowego z 1934 r. ze zm.) i nie zmienia stosunków właścicielskich.

W opisanym stanie faktycznym WSA uznał, że syndyk jest posiadaczem nieruchomości na podstawie ww. czynności czyli postanowienia o ogłoszeniu upadłości i ustanowieniu syndyka oraz wyroku Sądu Okręgowego. Zatem syndyk masy upadłości nie może być uznany za posiadacza samoistnego przedmiotowych nieruchomości, a co za tym idzie jego zachowania i zdziałanie przez niego czynności (posiadanie nieruchomości, wynajem części nieruchomości, dbanie o nieruchomość "jak właściciel") nie mogą skutkować uznaniem, że to upadła spółka "A" SA ma przymiot posiadacza samoistnego, włada nieruchomością jak właściciel.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że podatnikiem podatku od nieruchomości powinien być ich właściciel, którym od maja 2000 r. był J. B. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skarżącego w części w jakiej podważa on zasadność ustalenia zobowiązania podatkowego względem właściciela nieruchomości.

W ocenie SKO nie są zasadne zarzuty podatnika odnośnie tego, że wyrok WSA w Gdańsku dotyczący wymiaru podatku od nieruchomości wydany w sprawie ze skargi "A" nie może przesądzać wyniku niniejszego postępowania, albowiem zapadł między innymi stronami i dotyczył innego przedmiotu. W ocenie Kolegium nawet jeśli wyrok Sądu z formalnego punktu widzenia nie wiąże organu administracji, to jednak nie można zapominać, że Sądy dokonują oceny działania administracji pod kątem zgodności z prawem. Byłoby działaniem wysoce oportunistycznym podejmowanie rozstrzygnięć wbrew prawomocnym wyrokom sądów, które zawierają oceny prawne odnoszące się w sposób bezpośredni do konkretnej sprawy podatkowej związanej z jej przedmiotem czy istotnymi ustaleniami faktycznymi. W związku z powyższym Kolegium uznało, że brak jest podstaw i powodów do tego, aby inaczej niż uczynił to Sąd dokonać oceny posiadania nieruchomości przez syndyka na podstawie postanowienia Sądu powszechnego przyjmując, że miało ono cechy posiadania samoistnego, wbrew dobitnemu poglądowi Sądu w tym zakresie.

Jako niezasadne Kolegium uznało zarzuty odnoszące się do wydania decyzji z naruszeniem art. 200 Ordynacji podatkowej w tym sensie, że niewyznaczenie tego terminu przez organ I instancji nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej rozstrzygnięcie takie może zostać wydane jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Samo niewyznaczenie terminu, biorąc pod uwagę stanowisko skarżącego wyrażane w sprawie, nie może prowadzić do konieczności uchylenia decyzji celem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Kolegium za niezasadne uznało zarzuty podatnika kwestionującego zastosowanie art. 68 ordynacji podatkowej, gdyż podatnik deklarację złożył w roku 2000 po nabyciu prawa własności nieruchomości i w roku 2001. Zadeklarował do opodatkowania budynki niemieszkalne o pow. 2.175,97 m2 oraz grunty o pow. 39.300 m2. Jednakże zgodnie z wyjaśnieniami organu podatkowego, w roku 2005 grunty zostały częściowo przekwalifikowane, tj. działka nr [...] uzyskała przeznaczenie z rolnych na mieszkaniowe. Po tej zmianie podatnik nie składał nowej deklaracji podatkowej, choć miał obowiązek to uczynić w terminie 14 dni od dnia dokonania zmiany.

W związku z powyższym Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko organu podatkowego, który stwierdza, że deklaracja z 2001 r. była niewystarczająca do tego, aby ustalić zobowiązanie podatkowe za rok 2010. W związku z tym organ zasadnie wezwał podatnika do złożenia poprawnej i kompletnej deklaracji, co uczynił on w dniu 9 września 2015 r. Dlatego, w ocenie Kolegium organ podatkowy dysponował w sprawie okresem 5 lat na wydanie decyzji w sprawie, albowiem przed 9 września 2015 r. podatnik nie złożył deklaracji pozwalającej na ustalenie zobowiązania w podatkowego za okres od 2005 r., kiedy nastąpiły zmiany w ewidencji gruntów dotyczące przedmiotu opodatkowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 3 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm.) - dalej u.p.o.l., poprzez nieuznanie posiadacza samoistnego nieruchomości wskazanych w zaskarżonym nakazie, tj. Spółki "A" SA w upadłości z opcją likwidacyjną za podatnika podatku od nieruchomości i nieprawidłowe wskazanie jako podatnika podatku od nieruchomości skarżącego; co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku uznania naruszenia art. 3 ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, a przedmiotowe postępowanie podatkowe umorzone,

art. 3 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. 2016 poz. 617) - dalej u.p.r., poprzez nieuznanie posiadacza samoistnego nieruchomości wskazanych w zaskarżonym nakazie, tj. Spółki "A" SA w upadłości z opcją likwidacyjną za podatnika podatku rolnego i nieprawidłowe wskazanie jako podatnika podatku rolnego skarżącego; co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku uznania naruszenia art. 3 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r. zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, a przedmiotowe postępowanie podatkowe umorzone.

II. przepisów postępowania, tj.:

- art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez uznanie, iż niewyznaczenie skarżącemu przez organ I instancji siedmiodniowego termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego nakazu płatniczego - co jako pogwałcenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym przed organem I instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło skarżącemu zaprezentowanie swojego stanowiska co do dowodów na których oparto ustalenie stanu faktycznego sprawy zebranych w postępowaniu podatkowym, w którym skarżący nie był stroną,

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez uznanie za prawidłowe niepodjęcie przez organ I instancji wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie się w tym zakresie na uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 lutego 2014 r., który zapadł w innej sprawie podatkowej, tj. dotyczył innych stron - co jako pogwałcenie zasady prawdy obiektywnej miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż narzuciło skarżącemu zapatrywanie prawne i faktyczne Sądu poczynione w sprawie, w której skarżący nie miał możliwości działania,

- art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 207 O.p. poprzez uznanie za prawidłowe oparcie się organu I instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego na uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 lutego 2014 r., który zapadł w innej sprawie podatkowej, tj. dotyczył innych stron - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż narzuciło skarżącemu zapatrywanie prawne i faktyczne Sądu poczynione w sprawie, w której skarżący nie miał możliwości działania,

- art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 6 ust. 6 u.p.r., a także art. 6a ust. 5 u.p.o.l. poprzez uznanie z prawidłowe dokonanie przez organ I instancji doręczenia zastępczego nakazu płatniczego po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku uznania naruszenia art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 6 ust. 6 u.p.r., a także art. 6a ust. 5 u.p.o.l. niniejsze postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone,

- art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.p. w zw. z art. 6c ust. 1 u.p.r. poprzez uznanie za prawidłowe przez organ I instancji brak wskazania w nakazie płatniczym podstawy prawnej oraz uzasadnia w zakresie doręczenia zastępczego zaskarżonego nakazu płatniczego po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło stronie skuteczne odwołanie od nakazu płatniczego, ponieważ dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO nieprawidłowo wskazano na zmianę przeznaczenia działki [...] jako podstawę do zastosowania art. 68 § 2 o.p.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, określanej dalej jako p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W przedmiotowej sprawie istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do różnicy stanowisk w zakresie wskazania podmiotu obciążonego obowiązkiem podatkowym z tytułu podatku od nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że zarówno strona skarżąca jak i organy podatkowe pozostają przy tym zgodne, co do wykładni art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowiącego, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Wykładnię tę podziela także Sąd i nie wymaga ona szerszego omówienia.

W sprawie kluczowe zatem znaczenie miało ustalenie w czyim i jakiego rodzaju posiadaniu znajdowała się nieruchomość w roku objętym postępowaniem.

Sąd wskazuje również w tym miejscu, że kwestia opodatkowania spornej nieruchomości była już przedmiotem orzekania przez tut. Sąd.

W wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 983/07 wydanym ze skargi J. B. a dotyczącym 2007 r., Sąd uchylił decyzję organu podatkowego wskazując, że: "ustalenia poczynione, co do okoliczności zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości w 2000 r., nie przesądzają o tym, w czyim posiadaniu znajdowała się ona w roku 2007. Zebrany i rozważony przez organy materiał dowodowy pozwolił co prawda na jednoznaczne przyjęcie, że skarżący stał się w 2000 r. właścicielem nieruchomości, objął ją w posiadanie (o czym świadczy treść powołanego przez organy, a uprzednio podpisanego przez skarżącego aktu notarialnego) oraz manifestował wolę władania nią jak właściciel (o czym świadczy fakt złożenia przez skarżącego oświadczenia dla celów podatku od nieruchomości). Niezależnie więc od tego czy w związku z umową przeszły na niego uprawnienia właścicielskie, od 2000 r. władał on rzeczą jak właściciel i był w jej faktycznym posiadaniu jako posiadacz samoistny. Ograny nie ustaliły jednak czy w chwili wydania decyzji posiadanie to było kontynuowane."

W cyt. wyroku Sąd zwrócił również uwagę, że: "organy nie ustaliły, że przed 2007 r. syndyk masy upadłości spółki "A" wytoczył przeciwko J. B. i "B" S.A. w T. powództwo o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i wydanie nieruchomości. Fakt uznania umowy sprzedaży za bezskuteczną względem syndyka i nakazanie wydania mu nieruchomości stanowi istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność faktyczną. Poza zaistniałym pomiędzy spółkami "A" S.A., "B" S.A. oraz J. B. ciągiem zdarzeń gospodarczych, treścią, w tym uzasadnieniem, obu zapadłych przed sądami powszechnymi rozstrzygnięć organy winny zatem ustalić także okoliczności wykonania wyroku o wydanie nieruchomości. Ustalenie kto i w jakim czasie wykonał wyrok nakazujący wydanie nieruchomości pozwoli bowiem na jednoznaczne ustalenie kto faktycznie władał tą nieruchomością zarówno przed, jak i po wykonaniu wyroku. Odniesienie daty wykonania wyroku do czasu w jakim została wydana zaskarżona decyzja pozwoli z kolei na ustalenie, kto był samoistnym posiadaczem nieruchomości."

Następnie organy podatkowe w postępowaniach podatkowych za lata 2008-2012 za podatnika uznały "A" SA a ostateczne decyzje zostały uchylone przez tut. Sąd odpowiednio wyrokami z dnia 26 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Gd: 1588/13, 1590/13, 1501/13 i 1592/13.

W wyrokach tych Sąd uznał, że: "W tym stanie faktycznym syndyk jest posiadaczem nieruchomości na podstawie w/w czynności czyli postanowienia o ogłoszeniu upadłości i ustanowieniu syndyka oraz wyroku Sądu Okręgowego. Zatem syndyk masy upadłości nie może być uznany za posiadacza samoistnego przedmiotowych nieruchomości w roku podatkowym objętym niniejszym postępowaniem, a co za tym idzie jego zachowania i zdziałane przez niego czynności (posiadanie nieruchomości, wynajem części nieruchomości, dbanie o nieruchomość "jak właściciel") nie mogą skutkować uznaniem, że to upadła Spółka Akcyjna "A" ma przymiot posiadacza samoistnego, włada nieruchomością jak właściciel."

Przytoczenie powyższych wyroków było konieczne gdyż w rozpatrywanej obecnie sprawie organy podatkowe przyjęły, że skoro w świetle wyroków z dnia 26 lutego 2014 r. syndyk (czy Spółka) nie mógł (mogła) być podatnikiem jako posiadacz samoistny, to za podatnika uznać należało skarżącego.

Odnosząc się do powyższego Sąd zwraca uwagę, że jak słusznie podnoszono w skardze, między niniejszym rozstrzygnięciem a wyrokami tut. Sądu z dnia 26 lutego 2014 r. nie zachodzi tożsamość podmiotowa niezbędna do uznania, że wyroki te dotyczyły tej samej "sprawy" w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Wyroki te zatem nie wiązały organów podatkowych w sprawie, której stroną postępowania był skarżący, jak też nie wiązały składu Sądu rozpatrującego skargę strony. Toteż, o ile Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę co do zasady akceptuje rozstrzygnięcie zawarte w przywołanych wyrokach w zakresie w jakim syndyk masy upadłości nie może być uznany za posiadacza samoistnego, o tyle konkluzja jakoby ta okoliczność przesądzała o tym, że upadła Spółka "A" nie może mieć przymiotu posiadacza samoistnego, w ocenie Sądu nie jest prawidłowa.

Jak słusznie wskazano w ww. wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 983/07 syndyk masy upadłości spółki nie może być uznany za samoistnego posiadacza. Zgodnie z prawem upadłościowym syndyk nie posiada bowiem osobowości prawnej, a jedynie działa w imieniu i na rzecz upadłego.

Jednakże syndyk z chwilą ogłoszenia upadłości przejmuje zarząd nad majątkiem upadłego, syndyk działa w imieniu własnym na rzecz upadłego, który w dalszym ciągu pozostaje podatnikiem podatku od nieruchomości jako właściciel, użytkownik wieczysty czy samoistny posiadacz nieruchomości.

Podobnie powyższą kwestię rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2004 r., sygn. akt FSK 91/04, który to pogląd tut. Sąd w pełni akceptuje i przyjmuje za swój, a mianowicie: "Posiadanie gruntu przez właściciela - spółkę akcyjną, które było podstawą kwalifikowania spornych gruntów jako grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej do chwili ogłoszenia upadłości Spółki, po tym zdarzeniu, pozostaje nadal posiadaniem samoistnym. Brak jest zatem uzasadnionych podstaw, aby z chwilą objęcia obowiązków przez syndyka posiadanie gruntów przez podatnika, które jest stanem faktycznym nadal istniejącym, miało przestać decydować o kwalifikacji gruntów".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazania wymaga, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość "A" Spółka Akcyjna i syndyk masy upadłości oświadczył, że wstępuje w miejsce wierzycieli do procesu, o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i wydanie nieruchomości, toczącego się przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...]. Proces ten wszczęli wierzyciele "A" SA i dotyczył uznania za bezskuteczne wobec wierzycieli (a następnie wobec masy upadłości) umów sprzedaży nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości. W efekcie postępowań przed sądami powszechnymi syndyk masy upadłości uzyskał uznanie umów sprzedaży za bezskuteczne względem masy upadłości i nakaz wydania ich masie.

Jednakże z zaskarżonej decyzji nie wynikają okoliczności wykonania wyroku o wydanie nieruchomości. Ustalenie kto i w jakim czasie wykonał wyrok nakazujący wydanie nieruchomości jest bowiem niezbędne do ustalenia kto faktycznie władał tą nieruchomością zarówno przed, jak i po wykonaniu wyroku. Odniesienie daty wykonania wyroku do czasu w jakim została wydana zaskarżona decyzja pozwoli z kolei na ustalenie, kto był samoistnym posiadaczem nieruchomości. Ustaleń w tym zakresie, których dokonanie notabene nakazał Sąd w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 983/07, w zaskarżonej decyzji zabrakło. Organ zatem nie ustalił stanu faktycznego sprawy w zakresie własności i posiadania z uwzględnieniem treści art. 3 § 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l.

Zasadny okazał się także zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. W przeprowadzonym postępowaniu jest to szczególnie istotne gdyż organy podatkowe oparły się w głównej mierze na materiale dowodowym i wyrokach Sądu dotyczących innego podmiotu, w których to postępowaniach z oczywistych względów skarżący nie mógł uczestniczyć. Niewyznaczenie zatem stronie terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego uniemożliwiło skarżącemu przedstawienie swojego stanowiska i ewentualnych dowodów, gdy strona już w piśmie z dnia 12 października 2012 r. i przy składanych deklaracjach negowała fakt jakoby była posiadaczem spornej nieruchomości i podatnikiem. Naruszenie to mogło mieć zatem istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w sposób jednoznaczny ustali czy w okresie, którego dotyczy postępowanie zarząd nieruchomością sprawował syndyk a zatem posiadaczem samoistnym i podatnikiem była Spółka "A" czy też nieruchomość była w posiadaniu skarżącego - J. B. Po ustaleniach w tym zakresie organ albo wszcznie postępowanie wobec Spółki, mając na uwadze przepisy dotyczące przedawnienia, albo wyda decyzję wobec skarżącego nie uchybiając obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.