Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 955/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M.a B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. b.a.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 955/11

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, powołując znak sprawy [...], która obejmowała należności za styczeń 1997 r. oraz marzec 1997 r. – grudzień 1998 r. Prośbę swą umotywował trudną sytuacją materialną, rodzinną i pogarszającym się stanem zdrowia. Nadto podniósł, że zadłużenie powstało m.in. z powodów losowych, niezawinionych przez wnioskodawcę, a prowadzenie działalności było utrudnione z uwagi na dokonanie zajęcia rachunków bankowych przez Urząd Skarbowy i nieotrzymanie od kontrahentów zapłat z wykonane usługi.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), odmówił M. B. umorzenia należności:

- z tytułu składek za okres marzec 1997 r. – grudzień 1998 r. w kwocie: 5.663,47 zł;

- z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie: 15.805,00 zł;

- z tytułu różnicy składki za miesiąc styczeń 1997 r. przedawnionej, zabezpieczonej wpisem hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości w kwocie: 1,51 zł;

- z tytułu kosztów upomnienia w kwocie: 8,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie transportu samochodem ciężarowym, handlu obwoźnego branży przemysłowej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Działalność została zlikwidowana i decyzją Wójta Gminy D. wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 2 czerwca 2000 r. Wskazał, iż M. B. nie zgłaszał przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej, co potwierdzone zostało przez Urząd Skarbowy w S. Organ podkreślił, iż w związku z prowadzoną działalnością, wnioskodawca obowiązany był do opłacania składek ubezpieczeniowych i z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku na jego koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie.

Organu pierwszej instancji stwierdził, że brak było podstaw do umorzenia należności na podstawie § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zakład wskazał w decyzji również na brak podstaw do umorzenia zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), motywując to tym, że w przypadku skarżącego nie zachodziła całkowita nieściągalność zdefiniowana w art. 28 ust. 3 tejże ustawy.

Organ podkreślił, że argumenty wnioskodawcy, iż do likwidacji działalności doprowadziło między innymi zajęcie przez Urząd Skarbowy rachunków bankowych, brak zapłaty należności przez kontrahentów za wykonane usługi oraz wysokie koszty napraw i utrzymania samochodu, nie mogą stanowić przesłanki do umorzenia. Działalność gospodarcza jest bowiem działalnością prowadzoną na własne ryzyko, które ponosi osoba ją prowadząca, na której spoczywają obowiązki względem różnych instytucji i urzędów związane z opłacaniem należności publicznoprawnych, jak również ponoszeniem innych wydatków związanych z funkcjonowaniem firmy.

Organ zauważył, iż umorzenie ma charakter fakultatywny, co bezpośrednio wypływa z zapisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że Zakład może umorzyć należności, ale nie jest to obligatoryjne. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze uznania, co oznacza, że decyzja o umorzeniu należy do organu orzekającego, który podejmuje ją na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności indywidualnego przypadku. Organ podkreślił, iż tylko w sytuacji zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń Zakład może (nie musi) skorzystać z przysługującego mu uprawnienia zawartego w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Umorzenie należności jest bowiem instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną w szczególnych okolicznościach i zgodnie z linią orzecznictwa sądowego zastrzeżoną dla sytuacji drastycznych. W przypadku skarżącego, w opinii organu, takich okoliczności nie stwierdzono. Wnioskodawcy nie dotknęły straty materialne spowodowane klęską żywiołową lub innym nadzwyczajnym zdarzeniem. Co prawda skarżący ma przewlekłe problemy zdrowotne, jednak nie pozostaje bez źródła dochodu, gdyż pobiera emeryturę w kwocie brutto 1.756,39 zł. Organ wskazał również, że skarżący posiada majątek, który nie daje postaw do rozpatrywania jego sytuacji w kategoriach ubóstwa czy też zagrożenia egzystencji. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] ha. Możliwa jest zatem sprzedaż gruntów, co umożliwiłoby skarżącemu pozyskanie środków na spłatę zadłużenia wobec Zakładu.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2011 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, podnosząc kwestię przedawnienia należnych składek. Wskazał również, iż w spornych okresach jego działalność była zawieszona.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, iż organ prowadzący postępowanie zbadał wszechstronnie sprawę i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały, zebrany materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i nie znalazł podstaw do umorzenia ciążących na skarżącym zobowiązań wobec Zakładu.

Odnosząc się do kwestii podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podkreślił, że z zebranych dokumentów nie wynika, aby w okresie do 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca zgłaszał przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Powyższe, potwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 15 grudnia 2010 r.

Odnośnie kwestii przedawnienia należności wobec ZUS organ wskazał, iż zgodnie z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Zgodnie z ust. 5 tego przepisu, bieg terminu przedawnienia przerywało np.: odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie nowe zasady dotyczące przedawnień, wprowadzając 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek. Znowelizowany art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadził generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności, co jednocześnie oznacza wprowadzenie jednolitego okresu przedawnienia wszystkich wymagalnych zobowiązań. Zmiana przepisów dotyczących przedawnienia nie ma wpływu jedynie na ocenę przedawnienia należności, które wygasły przed dniem 1 stycznia 2003 r. - według przepisów obowiązujących przed tą datą. Wobec tego, że należności z tytułu składek, do zapłaty których zobowiązany jest skarżący, nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r. to według stanu na ten dzień należności były wymagalne. Zatem zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne objęte są dziesięcioletnim terminem przedawnienia, z tym że zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, iż w przypadku skarżącego, w celu wyegzekwowania należności składkowych, zostało wszczętych szereg czynności, które zgodnie z obowiązującymi przepisami przerwały bądź zawiesiły bieg terminu przedawnienia należności. O czynnościach tych wnioskodawca był szczegółowo informowany. Ponadto, organ podkreślił, iż Zakład zabezpieczył swoje wierzytelności wpisem do hipoteki nieruchomości będącej własnością wnioskodawcy, co powoduje, że zgodnie art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności te nie ulegają przedawnieniu.

Organ wskazał również, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i oparty jest na zasadzie solidaryzmu. Środki finansowe, z jakich wypłacane są świadczenia pochodzą głównie ze składek osób podlegających ubezpieczeniu i służą zaspokajaniu przez państwo ochrony socjalnej poprzez zagwarantowanie świadczeń na rzecz obywateli z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, z powodu bezrobocia oraz niewypłacalności pracodawców. Cele te są realizowane ze środków, które zobowiązane są uiszczać podmioty ustawowo zobowiązane. W przypadku, gdy świadczenia te w postaci składek na określone fundusze nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, aby Zakład uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie tych nie płacących należności.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. złożył M. B.. W swoim środku zaskarżenia podał, iż w spornych okresach jego działalność była zawieszona o czym poinformował Urząd Skarbowy drogą pisemną. Wniósł o zmianę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz o zaniechanie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie przez stronę skargi po ustawowym terminie. Wskazał, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 maja 2011 r., a więc termin na złożenie skargi mijał w dniu 18 czerwca 2011 r. Skarga została tymczasem nadana w urzędzie pocztowym w dniu 20 czerwca 2011 r.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. (sygn. akt [...]) przekazał sprawę w przedmiocie skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] roku, według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Pismem procesowym z dnia 8 października 2011 r. M. B. wystąpił z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia skargi.

Postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek M. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd wskazał, że skarga M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. wniesiona została z zachowaniem ustawowego terminu. Zaskarżona decyzja została bowiem doręczona stronie w dniu 19 maja 2011 r., a zatem trzydziesty dzień terminu do wniesienia skargi przypadał na sobotę 18 czerwca 2011 r. Zgodnie z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli termin do złożenia skargi upływa w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Oznacza to, w ocenie sądu, że w rozpatrywanej sprawie ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był poniedziałek – 20 czerwca 2011 r., a zatem skarga nadana w tej dacie w urzędzie pocztowym, nie uchybiła ustawowemu terminowi do jej wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z m.) - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. W konsekwencji Sąd nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie w całości jego zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek lub do wstrzymania prowadzonej egzekucji.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż sąd nie uwzględnił wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem ustawowego terminu. Jak już to zostało wykazane w opisanym wyżej postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2011 r. w sprawie odrzucenia wniosku M. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie był poniedziałek – 20 czerwca 2011 r., a zatem skarga strony nadana w tej dacie w urzędzie pocztowym, nie uchybiła ustawowemu terminowi do jej wniesienia.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek, powstałych za okres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana zgodnie z prawem.

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej –u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy), a zatem w przypadku, gdy (ust. 3 ustawy):

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, stanowiąc zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje możliwość umorzenia tych należności. Należy jednak zauważyć, że nawet wówczas stwarza to organowi podejmującemu rozstrzygnięcie tylko możliwość, a nie prawny obowiązek umorzenia należności z tytułu składek. Taki pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w sprawach o umorzenie należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w sytuacji stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.

W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że wobec skarżącego nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład wskazał bowiem, iż wnioskodawca osiąga miesięczny dochód w kwocie 1600,43 zł. netto z tytułu świadczenia emerytalnego. Stałe miesięczne wydatki, według oświadczenia strony, wynoszą 364,36 zł (czynsz, opłaty za energię, opłaty za wodę), dodatkowo ponoszone są koszty związane z leczeniem w miesięcznej wysokości ok. 300zł i potrącenia egzekucyjne w kwocie 430 zł. Organ ustalił ponadto, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 1,30 ha (składającej się z 7 działek) wraz z domem o powierzchni [...] pod adresem K. N. [...] gm. S. Do księgi wieczystej nieruchomości o nr KW [...] Sąd Rejonowy w S. na wniosek Zakładu dokonał w dniu [...]. wpisu hipoteki. Powyższa nieruchomość, zgodnie ze złożonym przez stronę oświadczeniem, zapisana została w testamencie synowi. Bezspornym jest również, iż skarżący mieszka w wynajmowanym mieszkaniu, za które płaci czynsz i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, gdyż od ok. 30 lat nie mieszka z żoną. Organ ustalił ponadto, że skarżący jest właścicielem samochodu Polonez z 1995 r., a poza zobowiązaniem wobec ZUS M. B. posiada zaległości wobec banków i urzędów na łączną kwotę: 15.352 zł.

Wobec powyższego zasadnie Zakład stwierdził, że uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód, posiadana nieruchomość oraz prowadzona egzekucja i spłata zaległości cywilnoprawnych powodują, iż brak jest możliwości stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. Rację również organ rentowy, iż skarżący nie spełnia żadnego z kryterium określonych przepisem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy, i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Prawidłowo także organ rozważył możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), zgodnie z którym Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r., pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Przepis ten, jako przepis szczególny, dopuszcza więc szerszą niż art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. możliwość umorzenia składek w przypadku spełnienia przesłanek w nim wskazanych – jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Ustawodawca wprowadzając "ważny interes", jako przesłankę umorzenia należności z tytułu składek należnych za okres ściśle określony w art. 17 powyższej ustawy, nie sprecyzował tego pojęcia ani też nie zawarł delegacji dla właściwego organu do określenia zasad umorzenia zaległości w oparciu o tę przesłankę. Posługując się kryterium ocennym, niedookreślonym prawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych margines swobody w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny. Pozostawienie takiej swobody uprawnionemu organowi nie oznacza w żadnej mierze dowolności w ocenie stanu faktycznego. Im bardziej bowiem niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, przekonujące i pełne musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Organ stosujący prawo, jest więc zobligowany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania (wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 271/09).

W ocenie Sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty przemawiają za przyjęciem, iż w niniejsze spawie nie występuje przesłanka "ważnego interesu", w rozumieniu art. 17 powołanej ustawy. Zasadnie Zakład stwierdził, że sytuacja życiowa skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, iż ze względu na jego sytuację materialną i rodzinną uregulowanie zaległości spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Sąd ani organ nie neguje przy tym, iż sytuacja skarżącego jest trudna, albowiem ponosi on szereg, wskazanych szczegółowo w zaskarżonej decyzji niezbędnych dla utrzymania wydatków (w szczególności wydatków na leczenie), niemniej jednak te okoliczności nie mogły prowadzić do umorzenia zaległości. Sytuacja materialna skarżącego nie jest bowiem na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd miał także na względzie okoliczność, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, Lex nr 334125). Tym samym ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, nie naruszają prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7, 11, 77 § 1, 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Należy przy tym zauważyć, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, które zresztą nie były przez niego kwestionowane. W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w spornym okresie jego działalność była zawieszona, podnieść należy, iż jest on niezasadny. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 grudnia 2010 r. zawiera informację dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż w okresie do 31 grudnia 1998 r. M. B. nie zgłaszał przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu na poparcie swoich twierdzeń.

Brak jest również podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja dotyczy należności już przedawnionych. Dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie nowe zasady dotyczące przedawnień, wprowadzając 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek. Znowelizowany art. 24 u.s.u.s. wprowadził generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności, co jednocześnie oznacza wprowadzenie jednolitego okresu przedawnienia wszystkich wymagalnych zobowiązań. Zmiana przepisów dotyczących przedawnienia nie ma wpływu jedynie na ocenę przedawnienia należności, które wygasły przed dniem 1 stycznia 2003 r. - według przepisów obowiązujących przed tą datą. Wobec tego, że należności z tytułu składek, do zapłaty których zobowiązany jest skarżący, nie uległy przedawnieniu przed 1 stycznia 2003 r., to według stanu na dzień 1 stycznia 2003 r. należności te były wymagalne, zatem objęte są dziesięcioletnim terminem przedawnienia. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku skarżącego, jak wskazał organ, w celu wyegzekwowania należności składkowych zostało wszczętych szereg czynności, które zgodnie z obowiązującymi przepisami przerwały bądź zawiesiły bieg terminu przedawnienia należności. Okoliczności powyższych skarżący nie kwestionował. Ponadto, istotne jest, iż Zakład w dniu 12 października 2000 r. zabezpieczył swoje wierzytelności wpisem do hipoteki nieruchomości będącej własnością skarżącego, co powoduje, że zgodnie art. 24 ust. 5 u.s.u.s., należności te nie ulegają przedawnieniu.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.

A. B.