Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 40/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 83 par. 3, art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 pkt 73, art. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 658
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Ch. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1342/15 o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1342/15 w zakresie oddalenia wniosku w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Ch. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

L. Ch. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą F. [...] L. Ch. w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie podatku akcyzowego. W piśmie tym skarżący zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.

Postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek.

Na skutek wniesionego przez skarżącego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, uznając, że sprzeciw skarżącego nie był zasadny.

W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie, L. Ch. zakwestionował jego prawidłowość, wskazując na naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i wniósł o "uchylenie zaskarżonego postępowania w całości".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonującego kontroli zaskarżonych orzeczeń jest nie tylko dokonanie ich oceny co do meritum, lecz również zbadanie, czy zostały one wydane - z uwagi na swą formę - w ramach przysługujących wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu kompetencji.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż kontrolowane postanowienie dotyczyło zagadnienia przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zostało ono wydane [...] listopada 2015 r., na skutek rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 października 2015 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Orzeczeniem tym Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego.

Podstawę wydanego przez WSA w K. orzeczenia stanowił zatem m.in. art. 260 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), który wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (a więc również postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Znowelizowanie art. 260 § 1 p.p.s.a. zmierzało w istocie do pozostawienia rozpoznania spraw z zakresu ochrony prawnej w wojewódzkich sądach administracyjnych. Po nowelizacji ww. przepisu wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje taką sprawę niejako "w drugiej instancji", kontrolując wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Od wydanego w takim przypadku przez wojewódzki sąd wojewódzki orzeczenia, nie przysługuje zatem zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej, tylko przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałych toczących się postępowaniach, rozpoczętych przed tą datą, zastosowanie znajdują dotychczasowe reguły, w myśl których skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy zarządzenia lub postanowienia referendarza, od którego ten sprzeciw został wniesiony. We wskazanym przepisie mowa jest bowiem o "postępowaniu" (w danej sprawie) jako całości, a nie o postępowaniach incydentalnych (wpadkowych).

Powyższe oznacza, że znowelizowany powyższą ustawą z 9 kwietnia 2015 r. przepis art. 260 § 1 p.p.s.a., tak jak inne dotyczące rozpoznania przez referendarza sądowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy tego aktu, nie znajdują zastosowania do spraw wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1717/15, dostępne na stronie http:// orzeczenia.nsa.gov.pl)

Należy podkreślić, iż datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, ewentualnie jej oddanie w polskiej placówce pocztowej (art. 83 § 3 p.p.s.a.), którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie, skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne (por. postanowienie z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 1039/12, postanowienie z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I GSK 1141/12). Mając zatem na uwadze, że wnioskodawca złożył w sprawie skargę w dniu [...] lipca 2015 r., wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny rozstrzygnięcia na wskazanej w zaskarżonym postanowieniu podstawie prawnej było nieprawidłowe, a zatem nie mogło ono pozostać w obrocie prawnym. Sąd ten nie był bowiem uprawniony do kontrolowania wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w powyższym przedmiocie.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uwzględni zatem w powyższym zakresie przepisy proceduralne w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. - o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.