Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1603/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 par. 3, art. 144, art. 145 par. 1,2, art. 153 par. 2, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1603/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 stycznia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r., sprawy ze skargi M.C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 września 2009 r. Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2009r., Dyrektor Izby Skarbowej, stwierdził, że odwołanie z dnia 9 lipca 2009r., od decyzji Naczelnego Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2009r. nr [...] wydanej w przedmiocie zabezpieczenia na majątku B. C. i M. C. zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę - zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, określonego w art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Następujący przebieg postępowania doprowadził do wydania powyższego rozstrzygnięcia.

W dniu 24 kwietnia 2009r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o wydanie decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych na majątku podatnika B. C. Zabezpieczenie miało dotyczyć między innymi zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres objęty kontrolą, to jest za 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznając wniosek z dnia 24 kwietnia 2009r. za uzasadniony wydał wymienioną na wstępie decyzję na obojga małżonków z uwagi na złożenie wspólnego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r.

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął próbę doręczenia tej decyzji M. C. w jej mieszkaniu w dniu 13 maja 2009r. przez swojego pracownika (poborcę skarbowego), jednakże jak wynika ze sporządzonej przez doręczyciela notatki służbowej, w/w odmówiła przyjęcia tej korespondencji, a po odmowie wręczyła mu dokument pełnomocnictwa z dnia 22 kwietnia 2009r. udzielonego radcy prawnemu A. C. i oświadczyła, że wszelkie dokumenty należy kierować do niego.

W dniu 4 czerwca 2009r. w załączeniu do pisma z dnia 2 czerwca 2009r. zostało złożone w Urzędzie Skarbowym pełnomocnictwo udzielone przez M. C. radcy prawnemu dr A. C. datowane na dzień 22 kwietnia 2009r.

Od decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r. o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. M. C. złożyła odwołanie z dnia 7 lipca 2009r. podnosząc, że rozstrzygnięcie to jest sprzeczne z art. 212 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie doręczono tej decyzji jej pełnomocnikowi, oraz zarzuciła naruszenie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż dokonano zabezpieczenia na majątku odwołującej się przed powstaniem zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczącego B. C. Powyższe odwołanie zostało uzupełnione pismem z dnia 17 lipca 2009r. oraz pismem z dnia 20 sierpnia 2009r. w których podniesiono, że organ odwoławczy nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności i faktów związanych z doręczeniem pełnomocnictwa organowi podatkowemu i niedoręczeniem decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2009r. pełnomocnikowi odwołującej się. W ocenie odwołującej się doręczenie pełnomocnictwa nastąpiło w dniu 13 maja 2009r., co zostało potwierdzone przez pracownika organu I instancji w notatce urzędowej z dnia 14 maja 2009r., a pomimo urzędowego stwierdzenia istnienia pełnomocnictwa organ podatkowy zaniechał doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi strony.

Dyrektor Izby Skarbowej powołanym na wstępie postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podniósł, że przepis art. 223 § 2 pkt l Ordynacji podatkowej, stanowi, że odwołanie od decyzji organu podatkowego, który wydał decyzje, wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji stronie. Pracownik Urzędu Skarbowego doręczył skutecznie M. C. w dnu 13 maja 2009r. decyzje o zabezpieczeniu, w trybie art. 144 w związku z art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy dalej wskazał, że organ podatkowy I instancji w dniu doręczenia stronie decyzji nie był w posiadaniu prawidłowo złożonego pełnomocnictwa. Podkreślił, że zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, pełnomocnik ma obowiązek dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Do czasu złożenia do akt pełnomocnictwa uznać należy, że strona działała bez pełnomocnika zgodnie z art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej.

Organ zauważył, że termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r., doręczonej w dniu 13 maja 2009r., upływał w dniu 27 maja 2009r. oraz podniósł także, że odwołanie strony zostało przesłane za pośrednictwem poczty, listem nadanym w dniu 7 lipca 2009r. i jednocześnie strona wnosząc odwołanie nie wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej o przywrócenie uchybionego terminu zgodnie z dyspozycją art. 162 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2009r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2009r. względnie o stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, polegające na błędnym przyjęciu, że pełnomocnikowi strony pomimo przyjęcia pełnomocnictwa przedstawiciela organu nie należało doręczyć decyzji o zabezpieczeniu,

- art. 153 Ordynacji podatkowej, polegające na błędnym przyjęciu, iż doszło do odmowy przyjęcia pisma skierowanego do skarżącej.

Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie należy uznać za błędne i pozbawione podstaw prawnych, bowiem doręczający decyzje w dniu 13 maja 2009r. zgodnie z oświadczeniem skarżącej powinien ją doręczyć pełnomocnikowi. Organ podatkowy tego nie uczynił. Skarżąca podniosła, że pismem z dnia 29 czerwca 2009r. organ I instancji stwierdził, że M. C. w dniu 13 maja 2009r. wymusiła złożenie pełnomocnictwa przedstawicielowi Urzędu Skarbowego. Ponadto skarżąca podniosła, że przedstawiciel organu podatkowego ani nie stwierdził, że był upoważniony do odbioru pełnomocnictwa, ani też, że wymuszono pełnomocnictwo. Skarżąca podkreśliła, iż przedstawiciel organu pełnomocnictwo w dniu 13 maja 2009r. odebrał.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2009r. skarżąca podtrzymała swoją argumentację podniesioną w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji (postanowień) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala (art. 151 tej ustawy).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydane postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.

Na mocy art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej w przypadku udzielenia przez stronę pełnomocnictwa do działania w jej imieniu w postępowaniu podatkowym, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnik chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Pełnomocnik nie ma obowiązku, aby działać w sprawie w zastępstwie za osobę trzecią. Dopiero złożenie oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt sprawy powoduje, że pełnomocnik może działać w imieniu strony.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż z mocy art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, w zakresie nie uregulowanym w § 1 - 3, do pełnomocnika stosuje się przepisy prawa cywilnego. Na gruncie tych przepisów pojęcie "pełnomocnictwo" ma dwojakie znaczenie - z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, a z drugiej strony - dokument obejmujący (stwierdzający) to umocowanie. Od udzielenia pełnomocnictwa odróżnić należy jego wykazanie przed organem, który prowadzi postępowanie, stanowiące jeden z wymogów skuteczności czynności podejmowanych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Dokument "pełnomocnictwa" jest w tym wypadku jedynym dowodem potwierdzającym wobec organu podatkowego istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony (por. wyrok WSA z dnia 19 sierpnia 2004r., sygn. akt I SA/Wr 2356/02).

Dopiero skuteczne ustanowienie pełnomocnictwa w zgodzie z dyspozycją art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej obliguje organ do dokonywania doręczeń według zasady określonej w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc przedstawione uwagi do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skoro pełnomocnik złożył do akt sprawy dokument potwierdzający uprawnienie do działania w imieniu skarżącej za pismem z dnia 2 czerwca 2009r., które wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu 4 czerwca 2009r., to od tego momentu organ nie mógł prowadzić postępowania z pominięciem udziału w nim pełnomocnika.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt II FSK 128/08, że "kategoryczne brzmienie art. 137 § 3 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres".

W przekonaniu Sądu okoliczność, że skarżąca w dniu 13 maja 2009r. po odmowie przyjęcia przesyłki zawierającej decyzję o zabezpieczeniu, wręczyła pracownikowi organu podatkowego, a on dobrowolnie, czy też przymuszony przedmiotowe pełnomocnictwo odebrał, w żaden sposób nie może wpływać na ocenę prawną skuteczności doręczenia skarżącej decyzji o zabezpieczeniu w dniu 13 maja 2009r.

Niewątpliwie w momencie podjęcia próby doręczenia zarządzenia zabezpieczenia i odmowy przyjęcia tego pisma, skarżąca nie miała jeszcze prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, zatem odmowa przyjęcia przesyłki wywołała skutek doręczenia stosownie do art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej. Dopiero następną czynnością było wręczenie pracownikowi organu dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Zatem ewentualne rozważania, co do wstąpienia do sprawy pełnomocnika mogą być prowadzone, ale wyłącznie do zdarzeń, które nastąpiły już po odmowie przyjęcia przez skarżącą zarządzenia zabezpieczenia, co jak wyżej wykazano w świetle Ordynacji podatkowej jest równoznaczne ze skutecznym doręczeniem i przy przyjęciu, że pracownik organu w opisanej sytuacji występował w charakterze upoważnionego przedstawiciela organu, uprawnionego do odbioru pism kierowanych do organu.

Jednakże według Sądu w dniu 13 maja 2009r. pracownik organu (poborca skarbowy) działał jedynie w charakterze doręczyciela pism organu I instancji na zasadzie art. 144 Ordynacji podatkowej. Pracownik ten nie występował natomiast w charakterze przedstawiciela organu uprawnionego do przyjmowania jakichkolwiek dokumentów kierowanych do organu tak jak nie są upoważnieni do odbioru pism w imieniu urzędu, inne osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do doręczania pism organu podatkowego (np. pracownicy poczty).

Sąd orzekający w sprawie w podziela w pełni stanowisko zawarte w wyroku WSA z dnia 21 maja 2004r., sygn. akt I SA/Wr 1649/02, że z treści art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wynika, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. Organ nie ma obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy ewentualnie innym organom nie zostało złożone pełnomocnictwo strony.

Nie ma racji strona skarżąca kwestionując poprawność uznania, iż nie doszło do odmowy przyjęcia przez skarżącą decyzji o zabezpieczeniu, co skutkowało błędnym doręczeniem decyzji. W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że do dnia 4 czerwca 2009r. za skarżącą w sprawie nie działał pełnomocnik, dlatego zgodnie z art. 145 § l Ordynacji podatkowej wszelkie pisma należało doręczać stronie. Stroną w sprawie była skarżąca, co w sprawie jest bezsporne, dlatego decyzja z dnia 28 kwietnia 2009r. została skierowana do niej. W rozpoznawanym przypadku pracownik za pośrednictwem, którego organ podatkowy doręczał decyzję, stwierdził, że skarżąca odmówiła przyjęcia pisma w dniu 13 maja 2009r., co zostało odnotowane w notatce urzędowej z dnia 14 maja 2009r.

W art. 153 Ordynacji podatkowej, chodzi o sytuacje, w których adresat został zlokalizowany, podjęto próbę doręczenia, lecz odmawia on przyjęcia pisma. Odmowa pisma musi mieć charakter wyraźny. W niniejszym przypadku strona skarżąca uzewnętrzniła wolę odmowy przyjęcia pisma. Ta okoliczność stanu faktycznego nie budzi wątpliwości i zresztą nie jest kwestionowana przez skarżącą. Tym samym należało przyjąć stosując się do art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej, że pismo zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie za datę doręczenia decyzji z 28 kwietnia 2009r. należało uznać dzień 13 maja 2009r. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upłynął 27 maja 2009r., gdyż zgodnie z art. 223 § 2 pkt l Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro skarżąca wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania, organ odwoławczy zasadnie na mocy art. 228 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdził w formie ostatecznego postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.