Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 428/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie NSA Alina Paluch AWSA Dorota Dąbek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004r sprawy ze skargi D. Ś. - [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 31 stycznia 2002r, nr [...] w przedmiocie długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złotych)


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r D. Ś. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] , rok produkcji 1999 , o wartości [...] EUR , przywieziony z Luksemburga.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu , a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne SAD [...] za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny podniósł , iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów tj. faktury oraz rewizji celnej towaru zadeklarowana wartość celna tego pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) , z uwagi niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości . Wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego .

Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu przyjęto kwotę [...] zł tj. wartość rynkową w Polsce pojazdu tej samej marki i rocznika według katalogu " Informator rynkowy , Samochody osobowe , EUROTAX ", a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT , o 17,6% z tytułu podatku akcyzowego , oraz o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] EUR . Kwota długu celnego według stawki celnej obniżonej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej w wysokości 5% , lecz nie mniej jak [...] EUR/szt. i została ustalona w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc , że przedmiotowy pojazd został zakupiony na przetargu otwartym prowadzonym przez firmę leasingową - [...] S.A. , która to firma jest wiarygodna i znana na europejskich rynkach zachodnich. Forma zakupu ( przetarg otwarty ) jednoznacznie świadczy - zdaniem skarżącego - że zapłacona kwota jest wartością rynkową w jak najściślejszym tego słowa znaczeniu i w pełni odzwierciedla rzeczywistą wartość towaru. W/w zarzucił, że organ celny w wydanej decyzji nie wskazał przesłanek , które budziłyby oczywistą wątpliwość co do wartości samochodu, a w konsekwencji nie było podstaw do kwestionowania zadeklarowanej kwoty transakcji.

Ponadto skarżący podważył zasadność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą " ostatniej szansy" i przyjęcie jego wartości rynkowej według katalogu " Informator rynkowy , Samochody osobowe ,EUROTAX " . Organ celny wziął pod uwagę jedynie rocznik pojazdu , a nie uwzględnił wskaźnik korekcyjny związany z przebiegiem ponad standardowym. O cenie samochodu - zdaniem skarżącego - decyduje w przeważającej części jego przebieg . Sprowadzony pojazd ma przebieg ponad 157.000 km , który jest ponad dwukrotnie większy od standardów tego rocznika . Przebieg jest udokumentowany w książce serwisowej i wpisany jest w fakturze . Okoliczność ta nie została uwzględniona w wydanej decyzji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej ( ta okoliczność nie jest przedmiotem skargi ) , natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził , że o zakwestionowaniu rachunku zadecydowała niska cena sprowadzonego samochodu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło jego zasadność , gdyż ustalona metodą zastępczą cena pojazdu odbiegała ok.19% od ceny zadeklarowanej przez skarżącego.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego . Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej . Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r ( Dz.U. Nr 80, poz.908 ). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. " ostatniej szansy " na podstawie art.29 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego powyższa metoda jest stosowana z uwzględnieniem wszystkich cenotwórczych czynników i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych .

Odnośnie zarzutu nabycia samochodu w drodze otwartego przetargu , w którym skarżący wylicytował wskazaną przez niego cenę , Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, że nie oznacza to jeszcze , iż cena transakcyjna odzwierciedla rzeczywistą wartość pojazdu . Cena za jaką został nabyty samochód nie ma w tym przypadku wpływu na ustalenie wartości celnej pojazdu , gdyż ta ostatnia w przypadku zastosowania " metody ostatniej szansy" określana jest w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem , iż opisana procedura nabycia pojazdu gwarantuje , że wartość w ten sposób nabytego samochodu jest wiarygodna. Określenie takiej , a nie innej ceny transakcyjnej ujętej na fakturze nie oznacza - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - że kwota za jaką kupujący nabył pojazd odzwierciedla jego rzeczywistą wartość.

Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia ponadnormatywnego przebiegu , Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż mając na uwadze przepisy dotyczące wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych , brak jest wskazania do odliczenia od " uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procentach stopnia uszkodzenia pojazdu , gdyż pojazdy uszkodzone nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym . Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia. Od kwoty bazowej nie odejmuje się również 10% marży , ponieważ import samochodów używanych wprowadzonych na polski obszar celny jest w dużej mierze importem indywidualnym , a nie dla celów handlowych . Uśrednione ceny takich właśnie pojazdów zawierają wyspecjalizowane wydawnictwa , w tym katalog "INFO-EKSPERT ". Organ odwoławczy podniósł , że od kwoty tej odliczono cło według stawki autonomicznej tj.35% , a nie obniżonej tj. 5% , co jest korzystniejsze dla importera.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący nie zgodził się z argumentacją Prezesa Głównego Urzędu Ceł . W/w podniósł, iż czym innym jest zakwestionowanie wiarygodności faktury , a czym innym jest ustalenie wartości celnej towaru . Jako dowolne należy traktować - zdaniem skarżącego - ustalenia faktyczne organów celnych . Organy te nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego , czym naruszyły art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r -Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w związku z art.262 Kodeksu celnego.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art.29 Kodeksu celnego , gdyż organ celny pierwszej instancji ustalił nie koszty zagraniczne , które tworzą wartość kalkulowaną , lecz oparł się na katalogu " Informator rynkowy , Samochody osobowe , EUROTAX " . W rezultacie organ ten przyjął , iż sprowadzony samochód można sprzedać na polskim rynku za kwotę [...] zł. Punktem wyjścia do obliczeń w " metodzie ostatniej szansy " była średnią ceną samochodu marki [...], rok produkcji 1999 o średnim przebiegu , natomiast sprowadzony samochód miał znacznie większy przebieg , co jest istotną w sprawie okolicznością.

Organy celne - zdaniem skarżącego - nie wykazały , że ceny transakcyjne w kraju sprzedawcy nie odbiegają od cen transakcyjnych w Polsce, co było konieczne do prawidłowego zastosowania metody ostatniej szansy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do przedmiotu sporu stwierdzić należy , że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna , a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia .Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą , która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) .

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego., w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania .

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego , ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Niezrozumiała i nieprzekonywująca jest argumentacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w części dotyczącej wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych . Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotem postępowania był taki właśnie towar.

Niezależnie od powyższego podnieść należy , iż organ I instancji uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określił kwotę długu celnego , jednak nie orzekł o objęciu przedmiotowego samochodu procedurą dopuszczenia do obrotu , mimo iż pojazd został zgłoszony do tej procedury. Uchybienie to nie zostało dostrzeżone przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł , dlatego okoliczność tę należy przy ponownym rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.