Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1531/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 6-9, art. 11, art. 12, art. 14, art. 15, art. 75, art. 77, art. 81, art. 107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: artr. 18, art. 59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1531/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), WSA Waldemar Michaldo, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 6 września 2021 r. nr 1201-IEE.711.2.94.2021.6.GS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie (dalej: DZUS) postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr 180200/71/1299/2021-RED-BK odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. R. (dalej: Strona, Zobowiązany, Skarżący).

Jako podstawę prawną postanowienia DZUS wskazał art. 59 § 3 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.).

W uzasadnieniu postanowienia DZUS wskazał m.in., że "W dniu 17 marzec 2021 r. i 26 marzec 2021 r. wpłynęły do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma dłużnika A. R. z dnia 12 marca 2021 r. W treści pism zobowiązany wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]."

DZUS wskazał, że "zobowiązany podnosi, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone ze względu na nieistnienie w obrocie prawnym decyzji nr 180200/40/611/2011/US/ORZ".

DZUS stwierdził, że Zobowiązany nie spełnia warunków do umorzenia postępowania w świetle ustawy egzekucyjnej.

Strona wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o jego uchylenie, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych oraz zwrócenie się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika procesowego w sprawie na rzecz Skarżącego w osobie adwokata.

Zobowiązany stwierdził nadto w zażaleniu, że "pozostałe w sprawie tytuły wykonawcze podlegają też umorzeniu albo decyzja poprzedzająca je znak [...] nie jest ostateczna". Zarzucił też, że organ egzekucyjny nie rozpoznał istoty sprawy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS) postanowieniem z dnia 6 września 2021 r. znak 1201-IEE.711.2.94.2021.6.GS, na podstawie art. 17, art. 18 oraz art. 59 § 4 u.p.e.a. a także art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie DZUS z dnia 15 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał m.in., że DZUS, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia 1 października 2019 r. nr od [...] do [...] oraz z dnia 16 listopada 2020 r. nr od [...] do [...], od [...] do [...].

Powyższe tytuły obejmują zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, na kwotę należności głównej w łącznej wysokości 43.104,10 zł.

W toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny zajął w dniu 7 października 2019 r. oraz 17 listopada 2020 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat Kraków - Nowa Huta świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Zawiadomienia o zajęciu z dnia 7 października 2019 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 1 października 2019 r. doręczono Zobowiązanemu w dniu 24 października 2019 r.

Zawiadomienia o zajęciu dnia 17 listopada 2020 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 16 listopada 2020 r. doręczono Zobowiązanemu w dniu 30 listopada 2020 r.

Zobowiązany pismami z dnia 12 marca 2021 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego "prowadzonego w oparciu o decyzję z dnia 24.06.2011 r. nr 180200/40/611/2011/US/Orz, znak 180200/450/498/2011/US/Orz", wzywając przy tym do "usunięcia naruszenia prawa". Strona wskazała, że postępowanie to podlega umorzeniu na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3327/15 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 271/20. Zobowiązany wskazując na powyższe wyroki podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotknięte jest nieważnością, gdyż oparte jest na "pozbawionej bytu prawnego" ww. decyzji.

W zażaleniu Zobowiązany ponownie powołał ww. wyroki oraz dodatkowo wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 447/20 uchylający decyzję DIAS z dnia 13 lutego 2020 r. nr 1201-IEE.711.2.12.2020.2.JB oraz poprzedzającą ją decyzję DZUS z dnia 21 listopada 2019 r. znak 180200/71/8058/2019-RED-MSS "obejmujące tytuły wykonawcze od nr [...] do [...]".

Dalej DIAS w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w toku prowadzonego wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego nastąpiła zmiana stanu prawnego, związana z wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070). Przywołał treść stosowanych przepisów przed nowelizacją i po zmianach.

Zobowiązany, motywując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podniósł, że podstawą jego umorzenia jest nieistnienie w obrocie prawnym decyzji z dnia 24 czerwca 2011 r. nr 180200/40/611/2011/US/Orz. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta nie określa wysokości zaległości składkowych, ale jest decyzją stwierdzającą podleganie ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 stycznia 1999 r. Należy zauważyć, że decyzję tę wydano w dniu 24 czerwca 2011 r. Zatem nie może ona dotyczyć zaległości, które wykazane są na tytułach wykonawczych z dnia 16 listopada 2020 r. oraz 1 października 2019 r. W analizowanej sprawie podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja z dnia 5 lutego 2020 r. nr 180271DZPDZ20/000271 oraz z dnia 21 lipca 2017 r. nr 180271DZPZ17/000984. Najstarsze zaległości wykazane na tytułach powstały w 2013 r. W związku z tym, powołana przez zobowiązanego ww. decyzja nie dotyczy badanego postępowania. Słusznie, zdaniem DIAS, organ egzekucyjny - występując jednocześnie w roli reprezentanta wierzyciela - wskazał, że argument ten nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przywołane przez Stronę wyroki wydano w odniesieniu do zupełnie innego stanu faktycznego i prawnego niż ten analizowany w ramach niniejszego postępowania.

Z postępowania wyjaśniającego organu odwoławczego wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat Kraków - Nowa Huta z dnia 5 lutego 2020 r. znak 18020071/928/2019-RKS-6781357897, nr wg RWA: 180271DZPDZ20/000271 jest prawomocna i ostateczna.

Powyższe wyjaśnienia prowadzą do wniosku, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji, tj. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, było prawidłowe.

Skarżący wniósł na powyższe postanowienie DIAS z dnia 6 września 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji,

2. uchylenie postanowienia organu I instancji,

3. zobowiązanie Dyrektora O/ZUS w Krakowie do umorzenia postępowania egzekucyjnego,

4. ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata.

W skardze Zobowiązany ponownie położył nacisk na nieistnienie w obiegu prawnym decyzji DZUS z dnia 24 czerwca 2011 r. o podleganiu ubezpieczeniom społecznym.

W związku z tym decyzja wymiarowa z dnia 21 lipca 2017 r. "a więc podjęta ponad 2 miesiące wcześniej niż decyzja z dnia 24 czerwca 2011 r. weszła do obiegu prawnego, jest nieważna z mocy prawa".

Skarżący ponownie powołał wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2021 r. wskazując, że wyrok ten "uchylił wszystkie tytuły wykonawcze o które Dyrektor O/ZUS w Krakowie prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu, znak od [...] do [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie "uznał ten wyrok za nieprawomocny", gdzie Zobowiązany tłumaczy, że wyrok ten jest nieprawomocny, gdyż pełnomocnik reprezentujący go z urzędu wystąpił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego".

Zdaniem Skarżącego nieprawdą jest również, że decyzja wymiarowa z dnia 5 lutego 2020 r. jest prawomocna i ostateczna. Decyzją z dnia 11 marca 2021 r. DZUS odmówił uchylenia ww. decyzji. Zobowiązany wskazał, że złożył w dniu 15 kwietnia 2021 r. odwołanie do Sądu Okręgowego ds. Ubezpieczeń Społecznych w K.. Sąd ustanowił mu pełnomocnika, co "dobitnie świadczy, że decyzja nr 180271DZPDZ20/000271 z 5.02.2020 r. jest w toku rozpatrywania instancyjnego". Zatem organ odwoławczy niesłusznie stwierdził, że decyzja ta jest prawomocna i ostateczna. W opinii Skarżącego tytuły wykonawcze wystawione na podstawie tej decyzji są nieważne i powinny zostać uchylone, a prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne umorzone.

DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS, którym utrzymał w mocy postanowienie DZUS odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione enumeratywnie w art. 59 § 1 u.p.e.a., przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. W myśl art. 59 § 4 zdanie 1 tej ustawy organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela lub z urzędu. W sytuacji wszczęcia postępowania na żądanie zobowiązanego, a właśnie tak jest w sprawie podlegającej rozpoznaniu, rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść zgłoszonego żądania. Inaczej rzecz ujmując strona składając podanie do organu administracji określa przedmiot tego postępowania określając go właśnie w tym podaniu. Podania są formą komunikacji strony z organem administracji publicznej, stanowią jedno z węzłowych zagadnień procedury administracyjnej, zwłaszcza wówczas, gdy wyrażone w podaniu żądanie prowadzi do wszczęcia postępowania. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W konsekwencji o charakterze pisma decyduje wyłącznie zobowiązany, a w razie wątpliwości organ administracji nie może się domyślać, czy też przypisywać, wedle własnej oceny, intencji zobowiązanemu, lecz ma obowiązek wyjaśnić jego rzeczywistą wolę.

W rozpoznawanej sprawie Strona w podaniu z dnia 12 marca 2021 r. skierowanym do DIAS (które DIAS zgodnie z właściwością przekazał do DZUS przy piśmie z dnia 24 marca 2021 r.) wniosła o "umorzenie postępowania egzekucyjnego administracyjnego prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, będący jednocześnie wierzycielem w oparciu o decyzję z dnia 24 czerwca 2011 r., nr 180200/40/611/2011/US/Orz, znak: 180200/450/498/2011/US/Orz".

Dalej Strona wskazała, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie wyroku NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3327/15 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 271/20.

Z kolei w piśmie z dnia 12 marca 2021 r. skierowanym bezpośrednio do Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie zatytułowanym "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" wezwała do "zaniechania naruszenia prawa i wykonania wyroków 1) Naczelnego Sądu Administracyjnego w warszawie z dnia 17 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3327/15 2) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 271/20". W uzasadnieniu tego wezwania Strona wskazała m.in., że "wobec nie istnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia 24.06.2011 r. nr 180200/40/611/2011/US/Orz postępowanie egzekucyjne wynikające z przedmiotowej decyzji jest dotknięte nieważnością, powinno wiec zostać umorzone o co w tym miejscu wnioskuje wzywający".

Natomiast DZUS w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2021 r., którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazał "W dniu 17 marzec 2021 r. i 26 marzec 2021 r. wpłynęły do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma dłużnika A. R. z dnia 12 marca 2021 r. W treści pism zobowiązany wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]." (podkreślenie Sądu).

Sąd wskazuje, że w żadnym z przywołanych pism Skarżący nie wskazał numerów wymienionych przez organ tytułów wykonawczych, wskazując jedynie na podstawę egzekwowanego obowiązku, a mianowicie na decyzję z dnia 24 czerwca 2011 r., nr 180200/40/611/2011/US/Orz, znak: 180200/450/498/2011/US/Orz.

Dokonana przez Sąd analiza treści zalegających w aktach sprawy kserokopii nieuwierzytelnionych (nie potwierdzonych za zgodność z oryginałem, o czym w dalszej części) tytułów wykonawczych o numerach jak wyżej (karty nr 1-39 oraz nr 46-53 akt administracyjnych), wykazała, że w żadnym z tych tytułów nie wskazano jako podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku decyzji z dnia 24 czerwca 2011 r. o numerach jak wyżej.

Zatem nie ma najmniejszych wątpliwości, że DZUS w sposób nieuprawniony zmodyfikował wniosek Skarżącego i jak wynika z sentencji postanowienia DZUS odmówił umorzenia bliżej nie określonego "postępowania egzekucyjnego", natomiast z uzasadnienia można domniemywać, że organowi chodziło o odmowę umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie wymienionych powyżej tytułów wykonawczych, o które, jak wynika z treści wniosków, Skarżący nie wnosił. Zatem DZUS w istocie przeprowadził postępowanie w innej sprawie niż wnosił Skarżący.

Przypomnieć należy, że egzekucyjne postępowanie w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym.

Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), a w przypadku gdy wierzycielem jest równocześnie organ egzekucyjny, dzień wystawienia tytułu wykonawczego, co wynikało z art. 26 § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. Natomiast w stanie prawnym od dnia 20 lutego 2021 r., zgodnie z przepisem art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą:

1) doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym;

2) nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym;

3) wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja i prowadzone jest na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego. Inaczej rzecz ujmując każdy konkretny tytuł wykonawczy, po spełnieniu warunków przedstawionych powyżej, generuje odrębne postępowanie. Zatem i z tej przyczyny wadliwe jest postanowienie DZUS, gdyż organ egzekucyjny chcąc odmówić umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w uzasadnieniu powinien w sentencji wskazać konkretne postępowania egzekucyjne, których umorzenia odmówił.

Zupełnie odrębną kwestią w rozpatrywanej sprawie jest, czy wymieniona przez Skarżącego we wniosku o umorzenie decyzja mogła być podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych na zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Dlatego też DZUS w pierwszej kolejności powinien zwrócić się do Skarżącego o sprecyzowanie wniosku przez wskazanie konkretnych postępowań egzekucyjnych o umorzenie których wnosi.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że DZUS naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. stosowane do postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 18 w zw. z art. 59 § 1 i § 4 u.p.e.a. DIAS powyższe naruszenie zaakceptował, czym naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Przypomnieć należy zatem, że stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym wypadku zakresu żądania, które skierował Skarżący do organu egzekucyjnego.

Należy również zaznaczyć, że postępowanie w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego realizuje inne cele niż sama egzekucja. O ile egzekucja polega przede wszystkim na szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, to postępowanie w sprawie umorzenia postępowania zainicjowane na żądanie zobowiązanego zmierza do zakończenia postępowania egzekucyjnego, a nie do szybkiego i skutecznego zaspokojenia wierzyciela poprzez wyegzekwowanie od dłużnika wierzytelności, której istnienie i wymagalność zostały uprzednio ustalone w stosownych procedurach postępowania orzekającego.

W związku z powyższym należy wskazać, na przepis art. 18 u.p.e.a.

Stosownie do tego przepisu, "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiedniego zastosowania odesłano.

Omawiając zakres stosowania K.p.a. należy zwrócić uwagę na zakres stosowania zasad ogólnych postępowania w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na żądanie zobowiązanego.

Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że z uwagi na tę specyfikę egzekucji nie wszystkie zasady ogólne znajdą zastosowanie. Cel postępowania egzekucyjnego determinuje zakres inkorporacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 K.p.a.). W praktyce oznacza to, że treść cytowanego powyżej art. 18 u.p.e.a. należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego, nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, a jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się zatem odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 K.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 K.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 K.p.a.). Zatem i w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na żądanie zobowiązanego stosuje się wyżej wymienione zasady.

Kolejno Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne.

Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Zauważyć należy, że wymóg zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz sporządzenia prawidłowego uzasadnienia ma znaczenie nie tylko dla stron postępowania, które mają prawo wiedzieć, czym kierował się organ administracji publicznej przy załatwianiu ich sprawy, ale również dla sądu administracyjnego, którego zadaniem jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod kątem zgodności z prawem. Jest przy tym oczywiste, że w ramach sądowej kontroli badaniu podlega również to, czy ustalenia organu znajdują dostateczne oparcie w zebranym materiale dowodowym. Bez kompletnych akt sprawy, w tym wszystkich dowodów, na podstawie których organy administracji publicznej poczyniły ustalenia faktyczne, nie jest np. możliwe stwierdzenie, czy zaskarżony akt administracyjny został wydany przy dochowaniu wymogów wynikających z art. 81 K.p.a., a zatem czy ustalenia nie są arbitralne i dowolne. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Jak wynika z cytowanego przepisu art. 75 § 1 K.p.a przesłanką uznania środka dowodowego za dowód jest jego niesprzeczność z prawem. Obowiązkiem organu administracji jest czuwanie nad tym, ażeby nie posłużyć się dowodem sprzecznym z prawem. Ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego może zatem nastąpić wyłącznie legalnymi środkami dowodowymi (podkreślenie Sądu). Sprzeczność z prawem oznacza sprzeczność z prawem materialnym lub sprzeczność z prawem procesowym. Tymczasem przedłożone Sądowi akta sprawy to w większości w żaden sposób nieuwierzytelnione kserokopie różnych dokumentów, w tym tytułów wykonawczych, zawiadomień o zastosowaniu środków egzekucyjnych i decyzji, które są podstawowymi dowodami w sprawie. Nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu.

Dla zobrazowania jakie rodzi to konsekwencje Sąd przedstawi to na przykładzie zalegających w aktach sprawy kserokopii decyzji ZUS (karty nr 98-103 akt administracyjnych), które są wskazane w wymienionych powyżej tytułach wykonawczych jako podstawa egzekwowanego obowiązku. Ani jedna z tych kserokopii decyzji nie jest w żaden sposób uwierzytelniona. Jednocześnie żadna z tych kserokopii decyzji nie zawiera podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji.

Przedstawione w takim stanie dokumenty nie mają żadnej wartości dowodowej, gdyż w istocie nie wiadomo, czy zostały podpisane przez osobę upoważnioną do wydania decyzji, a to oznacza, że mogą być sprzeczne z prawem procesowym.

Sąd przypomina, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. elementem składowym i bezwzględnie wymaganym każdej decyzji administracyjnej jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Podpis reprezentanta organu ma dla strony istotne znaczenie. Po pierwsze jest gwarancją tego, że decyzja pochodzi rzeczywiście od odpowiedniego i właściwego organu, po drugie że jest wyrazem jego woli (por. np. NSA w wyroku z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 2438/13 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji powoduje nieważność decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. Ten ostatni przepis jest jasny, a jego treść jest oczywista, co nakazuje jednocześnie uznanie, że uchybienie enumeratywnie określonym w ustawie wymogom określającym elementy składowe i niezbędne każdej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa. Zatem nie można wykluczyć, że organy posłużyły się dowodami, które są sprzeczne z prawem.

Rozpoznając zażalenie DIAS nie zauważył powyższych braków w materiale dowodowym sprawy. Co więcej organ II instancji oparł swojego rozstrzygniecie na nieweryfikowalnych ustaleniach DZUS, naruszając obok wskazanych powyżej przepisów art. 7 i art. 77 K.p.a., a także zasadę dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 K.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie DZUS.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. W szczególności DZUS wezwie Skarżącego, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, o sprecyzowanie wniosku i wskazanie jakich konkretnych postępowań egzekucyjnych żąda umorzenia.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ponieważ pełnomocnik nie złożył wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu pomimo zawiadomienia o skierowaniu skargi na posiedzenie niejawne (karta nr 35 akt sądowych).