Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 340/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. z dnia 4 października 2010 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 września 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez St. H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N., o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. W dniu 29 czerwca 2010 r. wpłynął do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu, w którym skarżąca zwróciła się o ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na złą sytuacją materialną jej rodziny, spowodowaną bezrobociem i niskimi dochodami miesięcznymi oraz ponoszeniem kosztów związanych z utrzymaniem trójki uczących się dzieci. Podała, że jej mąż jest ciężko chory na stwardnienie rozsiane, uzyskuje niskie świadczenie z KRUS (niesięgające 1.000 zł), a leczenie jest bardzo drogie. Rodzeństwo nie może jej przyjść z pomocą, "z wyjątkiem pożyczek na życie skromne, bo z OPS N. nawet Program Żywieniowy został odebrany". W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci tj. piętnastoletnią córką – D. i dwudziestoletnimi synami- D. i P. Źródłami dochodów miesięcznych rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości 367 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,19 zł (łącznie: 599,19 zł). Jako dodatkowe źródło dochodu podała dotacje unijne w formie stypendiów za 2009/2010 po 850 zł. S. H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m². Określiła "koszty podstawowe" na kwotę 200,08 zł (energia 106,75 zł, gaz 93,33 zł). Zaznaczyła, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, oszczędności ani nieruchomości rolnej. Do wniosku dołączyła kserokopie: naliczenia czynszu za mieszkanie na łączną kwotę 460,45 zł, faktur za energię w wysokości średnio 105 zł miesięcznie, faktury za gaz w wysokości 93,33 zł, decyzji o ustaleniu renty P. H. z KRUS w wysokości 872,21 zł miesięcznie, decyzji z dnia 22 marca 2010 r. i 2 listopada 2009 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego oraz zasiłków rodzinnych i dodatków do nich. Wobec złożenia wniosku, pismem z dnia 28 lipca 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, przez złożenie dodatkowych wyjaśnień: czy P. H. tworzy z nią wspólne gospodarstwo domowe, a jeżeli nie – aby wskazała przyczyny tego stanu, a także oświadczyła, czy posiadają rozdzielność majątkową, orzeczoną separację bądź rozwód. Wezwaniem zobowiązano ponadto skarżącą do wyjaśnienie, dlaczego w przedłożonym rozliczeniu za czynsz mieszkania z dnia 17 maja 2010 r., wykazała pięć osób, za które pobiera się opłatę z tytułu wywozu śmieci, skoro ze złożonego oświadczenia wynika, że jej rodzina liczy cztery osoby. Zwrócono się również o przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych w tym kont i lokat dewizowych wszystkich członków gospodarstwa domowego z ostatnich trzech miesięcy, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009 wszystkich członków gospodarstwa domowego, zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych dzieci skarżącej. Zażądano także aby wyjaśniła, czy nieruchomość położona w K. o powierzchni 17,26 ha, stanowi współwłasność jej i męża, a jeśli nie - to, aby przedstawiła dokument potwierdzający stan prawny nieruchomości oraz wskazała jakiego rodzaju jest to nieruchomość, czy stanowi ono źródło dochodu i jaką ma szacunkową wartość rynkową. Wezwaniem zobowiązano ponadto skarżącą do wyjaśnienia czy w związku ze sprzedażą w 2009 r. przez P. H. nieruchomości rolnej za cenę 360000 zł, dokonaną na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...], otrzymała jakieś pieniądze od P. H., a także wskazanie, na jaki cel zostały pieniądze przeznaczone, bądź wskazanie czy pozostają one nadal w dyspozycji męża np. na jego rachunku bankowym. Zwrócono się również do skarżącej o wskazanie marki samochodu posiadanego przez męża wnioskodawczyni, rocznika samochodu i jego szacunkowej wartości rynkowej, ponadto zobowiązano ją do wyjaśnienie czy wystąpiła o podwyższenie alimentów od męża na wspólne dzieci, a jeśli tak – to wskazanie, na jakim etapie znajduje się sprawa oraz wyjaśnienia czy w gospodarstwie w R. znajdują się budynki- jakiego są rodzaju i powierzchni, jaka jest ich szacunkowa wartości rynkowa, a także czy stanowią one źródło dochodu np. z tytułu najmu. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może być uznane za niewskazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, co z kolie skutkować może oddaleniem wniosku. Skarżąca w piśmie z dnia 4 sierpnia 2010 r. odniosła się do wezwania Sądu, nie dołączając do akt sprawy żadnych dokumentów. Żądanie uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy ponowiono w dniu 18 sierpnia 2010 r., a skarżąca odniosła się do niego w piśmie z dnia 27 sierpnia 2010 r. W pismach z dnia 4 sierpnia 2010 r. i 27 sierpnia 2010 r. skarżąca podała, że: mąż P. H. nie jest członkiem gospodarstwa domowego, wymaga stałej opieki ze względu na zły stan zdrowia. Związek małżeński trwa od 1987r. bez rozdzielności majątkowej. Mąż jest zameldowany pod tym samym adresem co skarżąca, nie uczestniczy jednakże w partycypacji kosztów utrzymania mieszkania i nie ma takiego obowiązku. Ponadto oświadczyła, że członkowie jej gospodarstwa domowego nie posiadają oszczędności w bankach, dlatego nie może doręczyć wyciągów z transakcji, nie posiada kopii zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009, z uwagi na ich sporządzenie na miejscu. Wskazała również, że stypendia unijne dla trójki dzieci na rok szkolny zostały wypłacone w dwóch ratach – 370 zł i 450 zł. Podała również, że jej mąż P. H. podzielił pieniądze ze sprzedaży nieruchomości w K. na sześcioro rodzeństwa, sam przeznaczył w 1998 r. kwotę 60.000 zł na zabiegi mające spowolnić rozwój choroby, nie posiada jednakże dowodów poniesienia kosztów leczenia. Rodzeństwo męża nie dysponuje także dowodem otrzymania części pieniędzy ze sprzedaży nieruchomości Dalej poinformowała, że mąż posiada samochód marki [...], rok produkcji 1999, którego nie zna wartości, stwierdziła natomiast, że auto "sprowadzone do kraju rozbite za 100 euro wg fa-ry". O podwyższenie alimentów od męża nie wystąpiła ze względu na niskie uposażenie rentowe, które wynosi obecnie 690 zł. Wyjaśniła także, że syn D. H. nie podjął jeszcze zatrudnienia, a ona nie ma rodziców, ani teściów, a "osoby znajome służą pożyczką na życie". Według skarżącej nieruchomość położona w R. ma wartość rynkową 5 tysięcy zł (kwota proponowana jej w 2005 r.), natomiast pozostałe w gospodarstwie rolnym budynki mieszkalne i gospodarcze są niewydzierżawione. Obecnie skarżąca nie ogłaszała o sprzedaży, "być może OPS N. zakupi nieruchomość za 80.000 zł";

Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty przedłożone w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H., a mianowicie: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N., z których wynika, że małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. oraz 2009 r. zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł, a także zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2009/2010 oraz kserokopie wniosku skarżącej złożonego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 337/10, zawierającego dodatkowe informacje, istotne dla oceny sytuacji materialnej skarżącej.

Postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz wywiódł, że zawarte przez skarżącą informacje we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF były niewystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej St. H. Wątpliwości pojawiły się po pierwsze, w kwestii, z kim w istocie skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z jednej strony, bowiem skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazywała na chorobę męża, z drugiej – nie wykazała męża jako osoby tworzącej z nią wspólność domową. Ponadto, z akt administracyjnych sprawy wynikało, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z P. H. Po drugie, trudności nastręczyła ocena rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni, wobec ujawnienia w szczególności informacji, w sprawach o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09, na temat sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł. (kserokopia aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 18 marca 2008 r. w załączeniu do akt sprawy). Po trzecie wreszcie, trudno było ocenić płynność finansową rodziny wobec oświadczenia skarżącej, z którego wynikało, że dochody miesięczne członków jej rodziny są niższe od wydatków na utrzymanie mieszkania. Taki stan wskazywać mógł, że rodzina wnioskodawczyni posiada inne źródła dochodu, bądź oszczędności. Wobec tego skarżąca została zobowiązana, pismami z dnia 28 lipca 2010 r. i 18 sierpnia 2010 r. do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej określonych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów, o których mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Powyższe dane w ocenie referendarza sądowego były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Natomiast nieprzedłużenie przez skarżącą żadnych z żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej referendarz odnotował, że uwzględnienie z urzędu w niniejszej sprawie dokumentów przedłożonych przez skarżącą w sprawie I SA/Op 497/09 oraz II i II SA/Op 337/10, nie można uznać za wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, nałożonego przez tut. Sąd. W oparciu o powyższe referendarz uznał, że pomimo odmiennego twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności pokazują, iż łączy ją z mężem więź emocjonalno – ekonomiczna, wskazująca na tworzenie przez nich wspólnego gospodarstwa domowego. Świadczy o tym zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama wnioskodawczyni oświadczyła, wspólne rozliczanie się z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji sądowej przez męża w imieniu S. H. (por. II SA/Op 337/10, k-51 akt sądowych), udział skarżącej w roli pełnomocnika P. H. w sprzedaży nieruchomości w K., jak też jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża dotyczącymi np. choroby, podziału majątku. Ponadto, S. i P. H. nie posiadają orzeczenia o separacji, bądź ustaniu małżeństwa. Ustalenie powyższe zdaniem referendarza sądowego, ma znaczenie dla wskazania rzeczywistego składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, a w konsekwencji do ustalenia sytuacji materialnej jej bliskich. Wobec tego, przy rozpoznawaniu wniosku szczególne znaczenie miało niewyjaśnienie przez skarżącą wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania kwoty ze sprzedaży. Pomimo tego, że skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdza akt notarialny, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego okoliczność przekazania ich części rodzeństwu męża (chociażby oświadczenia rodzeństwa). Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel, ograniczając się do stwierdzenia, że mąż ich nie posiada. Ponadto, skarżąca nie wykazała, że obydwaj jej dwudziestoletni synowie są osobami uczącymi się. Przedstawiła, bowiem zaświadczenie w tym względzie tylko w stosunku do syna D., a zaświadczenie to odnosi się do roku szkolnego 2009/2010. W żaden sposób nie wyjaśniła także jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 660 zł, przekraczającej przecież wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 599,19 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Z powyższych względów, istotne stało się wyjaśnienie powstałych niejasności, a w szczególności przeznaczenia środków pieniężnych w kwocie 360.000 zł uzyskanych ze sprzedaży wymienionej nieruchomości rolnej. Zwłaszcza z uwagi na fakt niewystępowania przez skarżącą, mającą wiedzę o posiadaniu tak znaczących środków przez męża, o podwyższenie alimentów, tłumacząc to jego niskimi dochodami. Reasumując powyższe, referendarz uznał, że materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą nie pozwolił przyjąć poglądu, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła,

że kwestionowane postanowienie narusza prawo. Ponownie wskazała, na okoliczność że jest osobą bezrobotną, bez dochodów, bezprawnie pozbawioną wypłaty świadczeń z pomocy społecznej. Zakwestionowała możliwość uwzględnienia przez referendarza przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów przedstawionych przez skarżącą w sprawach prowadzonych w Wydziale I w szczególności informacji dotyczącej sprzedaży nieruchomości w K., która nie miała miejsca w 2010 r. Nadto podniosła, iż do spraw prowadzonych przez WSA w Opolu dołączyła wszystkie posiadane dokumenty potwierdzające jej sytuację materialną, co wykazała również w formularzu PPF. Formularze te wypełniła zgodnie ze stanem rzeczywistym, dlatego w jej ocenie nie zachodzi konieczność ponownego przedkładania zaświadczenia dotyczącego pobierania nauki przez jej dzieci, jak również zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, które wielokrotnie przedkładała do akt innych spraw. Wobec ujawnienia w innych sprawach wszczętych przed tut. Sądem ze skargi skarżącej, okoliczności istotnych dla oceny sytuacji materialnej, po wniesieniu sprzeciwu do akt niniejszej sprawy załączono również dokumenty przedłożone w innych sprawach w postaci:

- kserokopii zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (tj. wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wysłanej do skarżącej w dniu 12 sierpnia 2010 r., podpisanego przez P. H. oraz pisma skarżącej z dnia 5 i 19 sierpnia 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 337/10;

- kserokopii zaświadczenia z dnia 2 września 2010 r. o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2010/2011 oraz pism skarżącej z dnia 30 sierpnia 2010 r. i 20 września 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 404/10;

- kserokopii pisma skarżącej z dnia 4 sierpnia 2010 r. i 27 sierpnia 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 312/10;

- kserokopii pisma skarżącej z dnia 4 sierpnia 2010 r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 333/10

- kserokopii pism skarżącej z dnia 30 sierpnia 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 336/10 i II SA/Op 338/10;

-kserokopii pisma skarżącej z dnia 13 września 2010 r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 414/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy skutkuje zatem dokonaniem przez Sąd ponownych ustaleń oraz ponownej oceny pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie S. H., wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 września 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe oznacza więc, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Wobec powyższego na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu niezbędnych informacji - dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy - w urzędowym formularzu wniosku, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W rozpoznawanej sprawie referendarz uznał - mając na względzie zasadę ekonomii procesowej oraz szybkości postępowania i posiadając wiedzę na temat treści składanych przez skarżącą oświadczeń w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przed tut. Sądem (np. II SA/Op 337/10, I SA/Op 497/09. I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09), a także kierując się informacjami wynikającymi z akt administracyjnych - że dane ujawnione w formularzach wniosków są niewystarczające do oceny żądania S. H., pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wraz z przesłanym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano skarżącą do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Podkreślić wypada, że uprawnienie takie znajduje oparcie w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Strona uchylająca się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa. W świetle powyżej wskazanych okoliczności należało stwierdzić, że S. H. - nie stosując się do wezwania Sądu - nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim S. H. nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża- P. H., nieruchomości rolnej za cenę 360.000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty. Przy czym podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje wyraźnie akcentowanej przez skarżącą okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek odrębny jej męża, ale wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody (obecnie alimenty na dzieci wynoszą łącznie 80 zł). Zwrócić należy uwagę skarżącej, że w sytuacji gdy powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, Lex nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Na mocy bowiem art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy, gdyż - jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. - małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. i w 2009 r. zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. .H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei, ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni. Skarżąca nie wyjaśniła również wątpliwości dotyczących sposobu ponoszenia kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 658,86 zł ( czynsz- 460,45 zł, energia średnio 105 zł oraz gaz- 93,33 zł), przekraczających wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 599,19 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Nie udokumentowała jednakże ani rodzaju tej pomocy, ani podmiotów jej udzielających. Brak danych w tym zakresie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje. Trzeba też mieć na uwadze, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających kontynuację nauki przez syna P., jak również żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że wezwanie do przedłożenia zaświadczenia o kontynuacji nauki syna czy też przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia. Zauważyć ponadto należy, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego, którego grunty oddała w bezpłatną dzierżawę. Stosownie zaś do tej okoliczności zgodzić się należy z poglądem, ze sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych ( por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r., sygn.. akt I OZ 563/09, System Informacji Prawnej LEX nr 574123). Powołane stanowisko na gruncie niniejszej sprawy prowadzi zatem do stwierdzenia, że fakt oddania przez skarżącą gospodarstwa rolnego w dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego gospodarstwa nie stanowi okoliczności potwierdzającej trudną sytuację materialną strony skarżącej, stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, lecz potwierdza, że skarżąca nie wykorzystuje swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów, w tym również na pokrycie kosztów postępowania. Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Natomiast bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia powstałych w rozpoznawanej sprawie wątpliwości spowodowała brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Jeszcze raz zatem podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego też - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r.(sygn. akt I FZ 171/09, Lex nr 552205) - strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Końcowo należy wskazać, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Celnie wywodzono w orzecznictwie, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę - dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej - rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz kierował się stanowiskiem wyrażonym w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, Lex nr 478981). Ponadto odnotować należy, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy nieznany był jeszcze fakt sprzedaży nieruchomości w K., która to okoliczność ujawniła się dopiero w sprawach wszczętych ze skargi S. H., a prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.