Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt IV SA 2829/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za II kwartał 2002 r.: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 kwietnia 2003r. Nr "[...]" Marszałek Województwa po rozpatrzeniu wniosku Gminy i Miasta S. z dnia 30 lipca 2002r. odmówił odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej w wysokości 39940,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w II kwartale 2002r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona w złożonym wniosku podała, że termin zakończenia inwestycji "Sieć kanalizacji sanitarnej z oczyszczalnią ścieków miasta S." planowany jest na wrzesień 2002r. Strona wnioskowała jednocześnie o odroczenie terminu płatności do 31 grudnia 2002r. Organ I instancji zwrócił uwagę, iż termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia wskazanych opłat. Przy czym, termin realizacji inwestycji może być odroczony wyłącznie na czas niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia. Zdaniem organu I instancji przedsięwzięcie zostało zrealizowane 30 września 2002r., a więc brak było podstaw prawnych do odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej poza ten okres tzn. do 31 grudnia 2002r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina S. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że wnioskiem z dnia 22 stycznia 2003r. Gmina S. zwróciła się o odroczenie terminu płatności opłat za korzystanie ze środowiska do 30 czerwca 2003r. Wniosek ów dotyczył odroczenia terminu płatności opłat za korzystanie ze środowiska w kwocie 103 093,20zł, obejmującej cały rok 2002. Podano również, iż Marszałek Województwa w swych decyzjach orzekł wybiórczo o odmowie odroczenia opłat za korzystanie ze środowiska za II i IV kwartał 2002r., nie odnosząc się do całości przedmiotu wniosku. Ponadto, Gmina S. zrealizowała terminowo inwestycję, która doprowadziła z dniem 16 grudnia 2002r. do fizycznej likwidacji punktów zrzutowych ścieków nie oczyszczonych będących przedmiotem naliczania opłat. Podany termin 30 czerwca 2003r. uzasadniony jest całokształtem uporządkowania gospodarki ściekowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr "[...]" z dnia 20 maja 2003r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż jednym z koniecznych warunków do odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej jest terminowa realizacja inwestycji, która ma usunąć przyczyny ponoszonych opłat. Z pierwotnie złożonego harmonogramu wynikało, że zakończenie inwestycji przewidziano na 30 września 2002r., natomiast w jednym z kolejnych harmonogramów strona przesunęła termin zakończenia inwestycji na 30 czerwca 2003r. Zdaniem organu II instancji pierwszy ze złożonych harmonogramów winien stanowić podstawę do oceny terminowości inwestycji. Kolegium argumentowało dalej, że fakt przesunięcia terminu realizacji inwestycji wyklucza przesłankę terminowości inwestycji, konieczną do udzielenia odroczenia opłaty za korzystanie ze środowiska.

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze Gmina S. wniosła o uchylenie zaskarżony decyzji. Powtórzono argument odwołania, dotyczący wybiórczego orzeczenia w decyzjach obejmującego jedynie odmowę odroczenia opłaty za II i IV kwartał 2002r. Podczas, gdy strona wnioskowała o odroczenie terminu płatności opłaty za cały 2002r. Jako podstawę prawną tego odroczenia podano art. 5 ust. l i 3 ustawy z dnia 23 listopada 2002r. o zmianie

ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne (Dz. U. Nr 233, poz. 1957). Argumentowano dalej, iż organy administracji orzekające w niniejszej sprawie niewłaściwie zinterpretowały, iż termin zakończenia realizacji inwestycji winien przypaść na dzień 30 września 2002r. tj. z dniem odbioru końcowego oczyszczalni ścieków z kanalizacją. Ponadto w przedłożonym harmonogramie poinformowano, o całości inwestycji, która obejmowała budowę sieci kanalizacyjnej oraz przykanalików i ich przyłączenie do zrealizowanej sieci. Natomiast

proponowana data odroczenia opłaty na dzień 30 czerwca 2003r. związana jest kompleksowym uregulowaniem gospodarki ściekowej na terenie miasta S. Wyjaśniono również, iż termin realizacji inwestycji nigdy nie uległ zmianie w stosunku do umowy kontraktowej zawartej przez Gminę z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w O. oraz z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Odstępstwa od pierwotnego harmonogramu realizacji inwestycji spowodowane są wyłącznie przez właścicieli nieruchomości, na których spoczywa obowiązek podłączenia budynków do przykanalików.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło nadto, że skoro termin realizacji inwestycji upłynął 30 września 2002r., a inwestycja ta nie spowodowała usunięcia przyczyn ponoszonych opłat to brak jest jakichkolwiek podstaw do ubiegania się o odroczenie opłaty. Wywodzono, iż nie jest zasadny argument skargi nakierowany na brak rozstrzygnięcia o żądaniu strony w całości oraz zwrócono uwagę na obowiązek kwartalnego odraczania opłat za korzystanie ze środowiska. Wskazano, iż organ I instancji rozstrzygnął decyzjami wnioski skarżącego dotyczące odroczenia terminu płatności za poszczególne kwartały 2002r. Kolegium podniosło dalej, że w przypadku wydania kolejnych decyzji dotyczących odroczenia opłat za te same kwartały w obrocie prawnym obowiązywałoby kilka decyzji dotyczących tego samego przedmiotu sprawy. Nadmieniono wreszcie, że wniosek złożony 22 stycznia 2003r., w którym podmiot zwraca się o odroczenie terminu płatności opłat należnych za I, n i m kwartał roku 2002, wniesiony jest po terminie uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 285 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 200Ir. Nr 62, poz. 627 ze zm.) i brak jest w takim przypadku podstaw do ubiegania się o odroczenie opłat naliczonych za wskazane kwartały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Kwestię ponoszenia opłat związanych z korzystaniem ze środowiska reguluje ustawa z dnia 21 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001r. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 273 ust. l opłata za korzystanie ze środowiska ponoszona jest m. in. za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Natomiast podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. l ustawy). W myśl art. 285 ust. 2 ustawy podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Ustawodawca przewidział w Dziale IV ustawy możliwość odroczenia opłaty podwyższonej. I tak art. 317 ust. l ustawy stanowi, że termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Przy czym odroczenie może objąć opłaty najwyżej w części, w jakiej przewyższa ono kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję. Termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa wyżej. Podmiot starający się o odroczenie terminu płatności opłaty ma obowiązek złożyć wniosek do właściwego organu przed upływem terminu, w którym opłaty winny być uiszczone. Wniosek taki z kolei winien zawierać: wskazanie wysokości opłaty lub kary, o której odroczenie terminu płatności występuje strona, opis realizowanego przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 317 ust. l oraz harmonogram realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy (art. 318 ust. l i 3 ustawy). Właściwy organ może odmówić odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej w drodze decyzji jedynie wówczas, gdy wnioskodawca nie spełni warunków do odroczenia przewidzianych ustawą.

W sprawie niniejszej jak wynika z akt postępowania administracyjnego, wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty za n kwartał 2002r. został złożony do organu w dniu 30 lipca 2002r. Z wniosku wynikało, że inwestor zamierza zakończyć zadanie inwestycyjne z końcem września 2002r. W piśmie tym wniesiono jednocześnie o odroczenie terminu płatności do końca 2002r. Z uwagi na fakt, że złożony wniosek nie był kompletny, tzn. nie dołączono do niego harmonogramu realizacji przedsięwzięcia, organ I instancji miał obowiązek wezwać wnioskodawcę do przełożenia brakującego harmonogramu i na podstawie uzupełnionych dokumentów wydać decyzję w przedmiocie odroczenia opłaty podwyższonej bądź odmówić odroczenia takiej opłaty. Pierwszy ze znajdujących się w aktach sprawy harmonogram podaje, iż Gmina S. zamierza wykonać inwestycję, która rozwiąże całokształt gospodarki ściekami, przy czym całościowy program realizacji przedsięwzięcia zaplanowano na koniec 2002r. Z przedłożonych akt wynika, iż harmonogram ów był podstawą odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za l kwartał właśnie do 31 grudnia 2002r. Decyzja ta została wydana w dniu 24 października 2002r. na podstawie wniosku z 14 października 2002r. W harmonogramie tym faktycznie przewidziano zakończenie inwestycji polegającej na budowie oczyszczalni ścieków wraz z kanalizacją sanitarną na 30 września 2002r. Zawarto jednak także i inne określone tam przedsięwzięcia, mające na celu fizyczną likwidację odprowadzanych ścieków. Należy więc przyjąć, że strona planowała zakończenie inwestycji na 31 grudzień 2002r. o czym ostatecznie organ został poinformowany. Z tych względów należy przyjąć, iż skarżąca Gmina w chwili składania wniosku spełniała kryteria określone przywołaną ustawą do udzielenia jej odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej do 31 grudnia 2002r. Strona bowiem w terminie określonym w art. 285 ust. 2 złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności, ostatecznie załączając harmonogram realizacji przedsięwzięcia. W dacie złożenia wniosku brak było też podstaw do twierdzeń, że Gmina nie realizuje terminowo przedsięwzięcia opisanego w harmonogramie. Założeniu temu nie przeczy fakt, że ów harmonogram zawierał datę 30 września 2002r. z jaką zaplanowano oddanie do użytku oczyszczalni ścieków wraz z kanalizacją. Trudno bowiem uznać, że zakres czynności określonych w harmonogramie, zaplanowanych przez inwestora po tej dacie, nie jest przedsięwzięciem, o którym mowa w art. 317 ust. l, skoro czynności te zmierzały do przyłączenia użytkowników do sieci kanalizacyjnej i pełnego oddania do użytku przedsięwzięcia mającego usunąć przyczynę ponoszenia przez Gminę opłat podwyższonych. Organy obu instancji w swych decyzjach powinny więc udzielić odroczenia płatności opłaty podwyższonej da wskazanej daty tj. 31 grudnia 2002r., tak jak dokonał tego odroczenia organ I instancji w stosunku do opłaty należnej za H! kwartał. Zdaniem Sądu bez znaczenia jest fakt, że strona w uzupełnieniu wniosku w późniejszej dacie zmieniła harmonogram przesuwając ostatecznie realizację inwestycji na termin późniejszy. Ewentualne niewykonanie inwestycji w pierwotnie podanym terminie będzie skutkowało dla strony brakiem możliwości umorzenia opłaty oraz wydaniem decyzji w trybie art. 319 ust. 4 i art. 320 ust. l ustawy, nie powinno mieć jednak wpływu na samą możliwość odroczenia. Z tych względów zaskarżone decyzje nie odpowiadają prawu.

Sąd jednak co do zasady nie podzielił argumentacji skargi. Po pierwsze brak było podstaw prawnych — jak słusznie zauważył organ II instancji - do odroczenia opłaty podwyższonej do 30 czerwca 2003r. Odroczenia tego bowiem strona domagała się na podstawie harmonogramu realizacji inwestycji, z którego wynika, że przesunięciu uległy poszczególne jej etapy w stosunku do pierwotnie wskazanego harmonogramu, gdzie termin zakończenia przedsięwzięcia przewidziano na 31 grudnia 2002r. Należy więc przyjąć, iż strona nie wywiązała się z pierwotnie przyjętego harmonogramu, co wykluczało przesłankę niezbędną do ubiegania się o odroczenie opłaty, mianowicie terminowość wykonywania przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 317 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska. Odroczenie terminu płatności przewidziane w art. 317 ust. l jako wyjątek od zasady ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, nie może być interpretowany rozszerzające. Terminowość realizacji winna być oceniana właśnie na podstawie złożonego przez stronę wniosku zawierającego opis realizowanego przedsięwzięcia oraz załączonego harmonogramu. Naruszenie terminów realizacji, co w niniejszej sprawie miało miejsce powoduje negatywne skutki dla wnioskodawcy. Po drugie nie jest zasadny argument według, którego organy nie rozpoznały całości żądania strony. Faktem jest, że Gmina wnioskiem z 22 stycznia 2003r. zwrócili się o odroczenie opłaty za I, H, ni i IV kwartał 2002r. Zaskarżona decyzja wprawdzie dotyczy jedynie odmowy odroczenia opłaty podwyższonej za n kwartał 2002r., ale -jak wynika z akt sprawy i stwierdzeń skarżącej - organ na podstawie wniosków złożonych w 2002r. orzekł decyzjami o odroczeniu bądź odmowie odroczenia za każdy z kwartałów. Mianowicie na podstawie wniosku z 30 lipca 2002r. orzeczono o odmowie odroczenia opłaty podwyższonej za I i n kwartał 2002r. Po rozpoznaniu wniosku z 14 października 2002r. udzielono odroczenia opłaty podwyższonej za H! kwartał 2002r. Organy orzekły też o braku możliwości odroczenia opłaty za IV kwartał. Tak więc słuszne jest stanowisko zaprezentowane przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, że wniosek z 22 stycznia 2003r. był w istocie jedynie modyfikacją żądania strony zgłoszoną we wcześniejszych pismach, po rozpoznaniu których, zostały wydane stosowne decyzje. Z tych względów nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego.

Brak było też - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - możliwości udzielenia odroczenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 5 ustawy z dnia 23 listopada 2002r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy - Prawo wodne (Dz. U. Nr 233, poz. 1957). Wskazany bowiem przepis daje podstawy do odroczenia terminu płatności opłat, jedynie w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska realizuje terminowo przedsięwzięcie ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o którym mowa w art. 317 ust. la. ustawy Prawo ochrony środowiska. Skarżąca gmina nie wskazywała w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze do sądu administracyjnego na fakt, iż przedsięwzięcie, które realizuje jest objęte krajowym programem oczyszczania ścieków, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Tak więc art. 5 ustawy z dnia 23 listopada 2002r. nie miał zastosowania w sprawie. Ponadto, opłata za drugi kwartał mogła zostać odroczona jedynie do 31 grudnia 2002r. Ostatnio powołana ustawa weszła w życie z dniem 12 stycznia 2003r. Dopiero od tej więc daty można było wystąpić ze stosownym wnioskiem, a organ był obowiązany z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002r. zawiesić postępowanie do dnia zatwierdzenia przez Radę Ministrów krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych. Skoro strona spełniała jedynie przesłanki odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej do 31 grudnia 2002r., to w konsekwencji brak było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania z przedmiocie uiszczenia tejże opłaty po tej dacie. Z tym dniem bowiem terminowo realizowana inwestycja winna zostać zakończona, skutkując brakiem przyczyn dalszego ponoszenia opłaty podwyższonej. Strona zaś nabyłaby uprawnienie do umorzenia odroczonych opłat. Natomiast przekroczenie terminu realizacji inwestycji eliminuje podstawy prawne odroczenia opłaty w oparciu o art. 317 ust. l a ustawy Prawo ochrony środowiska oraz możliwość zawieszenia postępowania na podstawie art. 5 ustawy z dnia 23 listopada 2002r.

Ponownie rozpatrując sprawę organy obu instancji winny rozstrzygnąć ją wedle powyższych wskazań, odraczając opłatę za korzystanie ze środowiska do 31 grudnia 2002r.

W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Sąd rozstrzygnął jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.