Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1742/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1, art. 17b
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Krowodrza w Krakowie M. S. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 października 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1025/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 3 stycznia 2023 r. skarżący J. K. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką Z. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe, ze wskazaniem, że stopień niepełnosprawności datuje się od 19 czerwca 2013 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją Wójta Gminy L. z 24 sierpnia 2023 r. znak: GOPS.ŚR.81821-34/22/23, orzeczono o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazano, że ponieważ nie można ustalić dat powstania niepełnosprawności matki, skarżący nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto wskazano, że skarżący ma trójkę rodzeństwa. I tak Z. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Oboje pobierają świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. Dochód przeznaczają na własny użytek. Z. B. (zam. S.), oświadczyła, że nie jest w stanie pomóc w sfinansowaniu opieki nad matką ze względu na niskie świadczenie pomostowe. Mimo, że złożyła wniosek o emeryturę ZUS, nie może również sprawować opieki nad matką, gdyż opiekuje się wnukami. Natomiast bracia skarżącej, S. K. (zam. W.) i K. L. (zam. S.), są aktywni zawodowo, nie posiadają orzeczeń o niepełnosprawności i nie opiekują się innymi osobami niepełnosprawnymi. K. L. ma na utrzymaniu żonę i dwójkę dzieci w wieku szkolnym. S. K. wraz z żoną pracują zawodowo i zajmują się wychowaniem małoletnich dzieci. Według organu pierwszej instancji podane powody nie są wystarczającym wyjaśnieniem braku wywiązywania się z prawnego obowiązku alimentacji wobec matki.

Pomimo uznania, że skarżący właściwie sprawuje opiekę nad matką, organ pierwszej instancji nie stwierdził konieczności sprawowania całodobowej tej opieki wyłącznie przez skarżącego. Stwierdzono, że siostra skarżącego ma możliwość sprawowania samodzielnej opieki w okresie, kiedy skarżący mógłby podjąć zatrudnienie choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Poddano również pod rozwagę możliwość wspólnego sfinansowania opieki dla matki przez wszystkie jej dzieci.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1/ art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że z uwagi na ww. przepis nie przysługuje mi świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji, gdy powyższy przepis zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 został uznany za sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytucji;

2/ art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że odwołującemu jako synowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne;

3/ art. 190 ust. 1 Konstytucji poprzez zastosowanie przez organ l instancji przepisu uznanego za sprzeczny z Konstytucją RP i wydanie decyzji w oparciu o uchylony przepis.

Decyzją z 4 października 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/1025/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności organ stwierdził, że uwagi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13, ustalenie daty powstania niepełnosprawności matki skarżącej, nie może stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podjęło się zatem zbadania, czy skarżący spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy doprowadziła Kolegium do wniosku, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, zatem rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji uznano za prawidłowe.

W treści uzasadnienia decyzji Kolegium wskazało, że matka skarżącego jest osobą w wieku 82 lat, przewlekle chorą. Skarżący pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj.: pomaga w czynnościach higienicznych, przygotowuje posiłki, podaje leki, organizuje wizyty lekarskie, robi zakupy, sprząta.

Skarżący zrezygnował z dniem 31 grudnia 2022 r. z prowadzenia działalności gospodarczej oraz z dniem 1 stycznia 2023 r. zaprzestał prowadzenia działalności w swoim gospodarstwie rolnym, które, jak podał, od wielu lat leży odłogiem i nie jest użytkowane.

Ustalono, że matka skarżącego ma jeszcze trójkę dzieci, jednak żadne z nich nie wykonuje względem niej swojego obowiązku alimentacyjnego.

Zdaniem Kolegium w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki, albowiem zakres oraz rozmiar czasowy opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia choćby w zmniejszonym wymiarze.

Kolegium przyznało, że ze względu na schorzenia i niepełnosprawność matka skarżącego powinna w miarę możności mieć opiekę i pomoc w czynnościach dnia codziennego. Jednak do czynności typowo opiekuńczych spośród wymienionych przez skarżącego zaliczono jedynie przygotowywanie i podawanie lekarstw, pomoc w utrzymaniu higieny. Natomiast takie czynności jak: przygotowywanie posiłków, wykupywanie lekarstw, zapewnienie transportu do lekarzy, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego uznano za czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Zdaniem Kolegium są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Zdaniem Kolegium nie można wiec przyjąć, że skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która ma być trwała. Wskazano też, że matka skarżącego ma czworo dorosłych dzieci, na których w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacji w stosunku do matki. Jak wskazano obowiązek alimentacyjny może być spełniony przez wypłatę odpowiednich środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, a nie tylko przez osobiste świadczenie. Powołano się też na możliwość zatrudnienia pielęgniarki, czy też zorganizowania innej formy opieki dla osoby niepełnosprawnej.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na;

a) pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy;

b) przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że matka skarżącego ma czwórkę dzieci, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny, a czynności jakie podejmuje odwołujący nie są opieką nad niepełnosprawną, a jedynie szeroko rozumianym prowadzeniem gospodarstwa domowego;

c) błędnym zastosowaniu ww. przepisu poprzez przyjęcie, iż nie ma związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy skarżącego, a koniecznością opieki nad chorą matką, w sytuacji gdy stan matki na tyle się pogorszył, że skarżący był zmuszony do rezygnacji z dobrze płatnej i prosperującej działalności gospodarczej;

d) nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osoby zobowiązane, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 77 §1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym jej stanem zdrowia;

b) art. 77 §1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący utrzymywał się wyłącznie z prowadzenia rolniczej działalności gospodarczej w sytuacji, gdy odwołujący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na transporcie drogowym towarów;

c) art. 77 §1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż czynności opiekuńcze jakie podejmuje skarżący względem matki nie uzasadniają przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego;

d) art. 77 §1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej nad matką jest do pogodzenia z możliwością podjęcia pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. obowiązującym na dzień wydania decyzji przez organ II instancji.

Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające zyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.

Istota sprawy sprowadzała się natomiast do rozstrzygnięcia czy organy słusznie uznały, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały, że rodzaj i zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką nie odpowiada przesłankom przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego ma: cukrzycę typu II insulinozależną, miażdżycę ogólną, stan po wylewie / krwotoku podpajęczynkowym w 2013 r., nadciśnienie tętnicze, nadciśnieniową chorobę serca, chorobę zwyrodnieniową stawów obwodowych i kręgosłupa, zespół bólowy kręgosłupa, dyskopatię, leukocytozę, stłuszczenie wątroby oraz podejrzenie choroby hematologicznej. Ma problemy ze snem, odczuwa bóle stawów, kolan, nóg i kręgosłupa. Ma zawroty głowy i związane z tym upadki, ma też problemy z pamięcią i nawykowe zaparcia.

Skarżący sprawując opiekę nad matką: przygotowuje i podaje posiłki, dawkuje leki i pilnuje ich przyjęcia, pomaga matce w ubieraniu i kąpieli.

Sąd wskazuje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21).

Tymczasem stan faktyczny sprawy wskazuje, że matka skarżącego niewątpliwie wymaga wsparcia, ale jednak nie jest osobą obłożnie chorą, pampersowaną, bez kontaktu, czy też z objawami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Z akt sprawy nie wynika aby matka skarżącego była osobą niekomunikatywną lub z ograniczeniami uniemożliwiającymi jej artykułowanie swoich potrzeb. Skarżący nie wskazał aby wykonywał względem matki takie czynności opiekuńcze czy pielęgnacyjne, których specyfika wymagałaby ciągłości i dużego nakładu czasu. Nic nie wskazuje na to aby matka skarżącego nie mogła samodzielnie przemieszczać się po mieszkaniu. W toku całego postępowania matka skarżącego trzykrotnie odebrała kierowaną do skarżącego korespondencję (składając własnoręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), z czego wynika, że skarżący był wtedy nieobecny, a matka była w stanie to zrobić (por. k. 27, k. 39, k. 74 akt adm.). Skarżący nie wskazał też aby wymagała ona karmienia (skarżący jedynie przygotowuje i podaje matce posiłki) z czego można wnioskować, że matka skarżącego wykazuje samodzielność w zakresie podstawowych czynności życiowych. W toku postępowania skarżący nie przedstawił też żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej, że stan matki wymaga stałej i ciągłej opieki. Akta sprawy nie wskazują wiec aby opieka sprawowana przez skarżącego zmuszała go do definitywnej rezygnacji i niepodejmowania jakiejkolwiek aktywności zawodowej choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak: przygotowanie posiłków, podawanie leków, czy organizowanie wizyt lekarskich mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Również pomoc w czynnościach higienicznych, czy w ubieraniu jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i ta czynność nie ma charakteru ciągłego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką chorych członków rodziny. Do tego rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicami i dziećmi. Biorąc zatem pod uwagę schorzenia matki i zakres sprawowanych przez skarżącego czynności opiekuńczych, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że przy odpowiedniej organizacji czasu i skorzystaniu z możliwego wsparcia, istnieje możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Poza zasadniczym powodem odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad matką, organ odwoławczy zasadnie wskazał też na fakt posiadania przez skarżącego trójki rodzeństwa. Sąd zauważa w tym miejscu, że najnowsze orzecznictwo NSA wskazuje, że jakkolwiek kwestia rodzeństwa nie ma decydującego znaczenia przy ocenie istotnej w sprawie przesłanki związku przyczynowego, to jednak nie pozostaje bez wpływu na tę ocenę bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). W kolejnym wyroku NSA stwierdził, że nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że oprócz wnioskującego o świadczenie, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawnym, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie oznacza to, że Sąd wybiera, kto ma zapewnić niepełnosprawnemu opiekę (osobistą, czy też dzieląc się z rodzeństwem) jednak, że wnioskujący o świadczenie nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad niepełnosprawnym (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22, wyrok NSA z 6 lutego 2024 , sygn. akt I OSK 128/23). W okolicznościach niniejszej sprawy, pozostała trójka dzieci matki skarżącego mieszka na terenie tego samego powiatu co matka, a zatem w niedalekiej odległości. Do tego siostra skarżącego nie jest już aktywna zawodowo. Podane przez rodzeństwo skarżącego przyczyny niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem matki w zestawieniu z zakresem opieki jakiej ona wymaga, nie wskazują na bezwzględny brak możliwości takiego zorganizowania się w opiece nad matką aby skarżący nie musiał rezygnować z pracy zarobkowej.

Odnosząc się do dokumentacji medycznej matki skarżącego przesłanej do organu odwoławczego 21 listopada 2023 r., czyli ponad miesiąc od wydania decyzji organu pierwszej instancji, Sąd wskazuje, że ocenia zaskarżone rozstrzygnięcie według stanu faktycznego i prawnego na dzień jego wydania. Z tej przyczyny dokumenty te nie mogły mieć decydującego znaczenia w sprawie. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że kary informacyjne z leczenia szpitalnego jakie miało miejsce w 2022 r. potwierdzają schorzenia matki, ale też wskazują, że na skutek stosowanego leczenia uzyskano złagodzenie dolegliwości, poprawę sprawności, a przy wypisie z leczenia rehabilitacyjnego (6 września 2022 r.) skarżąca samodzielnie chodziła po sali, wychodziła samodzielnie na korytarz.

Odnośnie natomiast kart informacyjnych leczenia szpitalnego z pobytów w dniach 15-16 listopada 2023 r. stwierdzających niewydolność nerek u matki skarżącego Sąd zauważa, że pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącego w tym zakresie nastąpiło już po wydaniu decyzji organu II instancji, bowiem w listopadzie 2023 r. Ponadto w toku postępowania nie ustalono aby matka skarżącego miała problemy z nerkami. Zatem są to nowe okoliczności, które wystąpiły po wydaniu kontrolowanego rozstrzygnięcia i ewentualnie, do dnia 31 grudnia 2023 r. mogłyby być podstawą do złożenia nowego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Dlatego też podnoszone przez skarżącego na rozprawie okoliczności dotyczące zwiększonego zakresu opieki nad matką z uwagi na stosowane dializy nie mogły mieć znaczenia w niniejszej sprawie.

Reasumując, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności opieki oraz faktu, że skarżący tę opiekę sprawuje. Jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Musi to być opieka o takim charakterze i natężeniu, że wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze. Taka opieka – w ocenie Sądu – nie miała miejsca w realiach kontrolowanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.