Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 77/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o. o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 622/22 w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność [...] sp. z o. o. z siedzibą w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 3 listopada 2021 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 października 2022 r., wydanym w sprawie o sygnaturze IV SAB/Wr 622/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi M. M. (dalej jako "skarżący"), na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; określanej dalej jako "p.p.s.a."), stwierdził bezczynność [...] sp. z o. o. z siedzibą w T., zwanej dalej "Spółką", w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 3 listopada 2021 r. w zakresie punktów 1, 4, 6, 7 i 8, przy czym uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jak również orzekł w zakresie kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2021 r., w punktach 1, 4, 6, i 8, skarżący zwrócił się do Spółki z prośbą o udostępnienie informacji publicznej obejmującej przesłanie kopii wymienionych w nim dokumentów, tj.: 1) faktur wystawionych przez Spółkę na Szkołę Podstawową nr [...] w T. od dnia 1 czerwca 2021 r.; 2) umów, porozumień oraz faktur wystawionych przez Spółkę na podmioty, które wynajmowały/dzierżawiły komercyjnie halę widowiskowo-sportową od dnia 1 września 2021 r.; 3) wystawionych na Spółkę faktur związanych z opłatami eksploatacyjnymi w związku z korzystaniem z hali widowiskowo-sportowej; 4) polisy ubezpieczenia hali widowiskowo-sportowej, o której mowa w § 4 umowy dzierżawy z dnia 30 sierpnia 2021 r. W pkt. 7 wniosku skarżący zwrócił się do Spółki z prośbą o udostępnienie informacji publicznej obejmującej udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy i kiedy Spółka ubezpieczyła obiekt hali widowiskowo-sportowej. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie kopii dokumentów i odpowiedzi na pytanie na wskazany adres email. Wiadomością e-mail z 17 listopada 2021 r. Spółka, powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, powiadomiła skarżącego, że udostępnienie żądanej informacji publicznej wiąże się z dodatkowym kosztem przygotowania skanów dokumentów przez pracownika w wysokości 116,36 zł. Zwróciła się jednocześnie o wskazanie, czy skarżący pokryje te koszty, względnie dokona zmiany formy udostępnienia informacji publicznej. Zaznaczono przy tym, że jeżeli w terminie 14 dni od dnia otrzymania powiadomienia nie wpłynie do Spółki odpowiedź, sprawa zostanie pozostawiona bez rozpatrzenia, bez dodatkowego informowania. Jednocześnie Spółka, stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wyznaczyła nowy termin rozpatrzenia wniosku do dnia 30 grudnia 2021 r. Skarżący poinformował Spółkę, że nie zmienia sposobu i formy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Wiadomością e-mail z 30 listopada 2021 r. Spółka wezwała skarżącego do uiszczenia żądanej kwoty kosztów dodatkowych, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Z kolei wiadomością e-mail z 30 grudnia 2021 r. poinformowała, że brak uiszczenia opłaty wiąże się z niemożnością udzielenia informacji publicznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wskazano, że Spółka nie mogła uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego uiszczenia przez skarżącego opłaty. Zaznaczono przy tym, że odpowiedź na pytanie zawarte w punkcie 7 wniosku sprowadza się do odpowiedzi tak lub nie, a zatem nie mogła generować jakichkolwiek kosztów.

W uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że kwestie procedury dostępu do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm. – dalej jako: "u.d.i.p.). Zaznaczono, że w sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej sąd zobowiązany jest ocenić, czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie wskazano, że Spółka należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznych, o których mowa w art. 4 ust.1 pkt 5 u.d.i.p. Podkreślono też, że żądany zakres informacji mieści się w ustawowym pojęciu informacji publicznej ustalonym w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach określonych we wskazanej ustawie.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot zobowiązany nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie takiej informacji lub odmawia udzielenia informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje innej czynności uzasadnionej przepisami powołanej ustawy. Publiczny charakter żądanych przez skarżącego informacji oraz fakt, iż jego wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, determinowały konieczność załatwienia żądania w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zaznaczono równocześnie, że obowiązkiem organu było udostępnienie w ustawowym czternastodniowym terminie informacji publicznej będącej w jego posiadaniu w formie czynności materialno-technicznej, ewentualnie wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia, bądź powiadomienie wnioskodawcy o niemożności udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie, ewentualnie poinformowanie o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie lub poinformowanie wnioskodawcy, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji. Wskazano przy tym, że brak działania ze strony podmiotu zobowiązanego oznacza, że pozostaje on w bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił nadto, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Spółki uzależniającym realizację wniosku skarżącego od wpłacenia opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji, o której wysokości został powiadomiony. Zaznaczono, że zasadą jest bezpłatny dostęp do informacji publicznej, o czym stanowi art. 7 ust. 2 u.d.i.p. Na zasadzie wyjątku ustawodawca wprowadził możliwość pobrania od wnioskodawcy opłaty zgodnie z treścią art. 15 u.d.i.p. Art. 15 ust. 2 u.d.i.p. stanowi jednakże, że nie istnieje możliwość uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Powiadomienie o wysokości opłaty jest obligatoryjnym i wstępnym etapem postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej, lecz nie może warunkować kwestii udostępnienia takiej informacji od jej wpłaty. Ustawodawca nałożył obowiązek poinformowania wnioskodawcy o wysokości opłaty albo możliwości dokonania zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo jego wycofania, niemniej jednak milczenie wnioskodawcy, a tym bardziej podtrzymanie żądania, w tym okresie, będzie prowadzić do udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanej pierwotnie we wniosku.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w zawiadomieniu o wysokości opłaty Spółka, zakreślając skarżącemu termin 14 dni na zajęcie stanowiska, dokonała wadliwego pouczenia odnośnie tego, iż brak odpowiedzi po upływie wyznaczonego terminu spowoduje pozostawienie sprawy bez rozpatrzenia. Ponadto dokonano wadliwego pouczania, że brak wpłaty po upływie wyznaczonego terminu spowoduje analogiczne skutki. Ostatecznie, w ocenie Sądu meriti, Spółka wadliwie poinformowała skarżącego, że nieuiszczenie opłaty wiąże się to z niemożnością udzielenie żądanej informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odwołał się do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i podkreślił, że przepisy te nie uzależniają realizacji obowiązku udostępnienia informacji publicznej od uprzedniej wpłaty opłaty w trybie art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zaznaczył też, że Spółka nie może z tego powodu ani odmówić udostępnienia informacji publicznej, ani też umorzyć bądź pozostawić wniosku bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał ponadto, iż po udzieleniu informacji publicznej opłata ta może być przedmiotem roszczenia wobec skarżącego ze strony Spółki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka, zarzucając Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że podmiot obowiązany "nie może uzależnić udzielenia informacji publicznej od uprzedniego zapłacenia opłaty wynikającej z powiadomienia", o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., podczas gdy reguły wykładni funkcjonalnej, uwzględniającej publicznoprawny charakter wskazanej opłaty oraz sposób jej dochodzenia w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, a w konsekwencji brak możliwości dochodzenia przedmiotowej opłaty przez podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej, niebędący organem władzy publicznej nakazują przyjąć, że podmiot obowiązany powinien uzależnić udzielenie informacji publicznej od uprzedniego uiszczenia opłaty wynikającej z powiadomienia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.;

2. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (w szczególności w ramach wykładni funkcjonalnej) w zakresie możliwości dochodzenia przez podmiot obowiązany "roszczenia (żądania wykonania obowiązku pieniężnego) wobec skarżącego" w przypadku uprzedniego udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, przy uwzględnieniu poglądu dominującego w orzecznictwie o jego dochodzeniu w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji, do czego podmiot obowiązany, niebędący organem władzy publicznej, nie ma uprawnień.

W oparciu o tak skonstruowane zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu złożonej skargi podkreślono, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. bowiem wadliwie przyjął, że podmiot obowiązany "nie może uzależnić udzielenia informacji publicznej od uprzedniego zapłacenia opłaty wynikającej z powiadomienia". Podkreślono przy tym, że takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni funkcjonalnej tego przepisu. Skarżący kasacyjnie odniósł się w tym zakresie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przesądzającego o publicznoprawnym charakterze tej opłaty. Konsekwencją takiego stanowiska, w ocenie skarżącego kasacyjnie, jest brak możliwości jej dochodzenia, przez podmiot obowiązany niebędący organem władzy publicznej, po udostępnieniu informacji publicznej. W rezultacie skarżący kasacyjnie doszedł do przekonania, że wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni funkcjonalnej. Nadto skarżący kasacyjnie podkreślił, że Sąd pierwszej instancji naruszył również przepis postępowania, albowiem nie wyjaśnił dostatecznie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął uzasadnienie twierdzenia o możliwości dochodzenia przez podmiot obowiązany "roszczenia (żądania wykonania obowiązku pieniężnego) wobec skarżącego" w przypadku uprzedniego udzielenia wnioskowanej informacji publicznej.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednak podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 141 § 1 p.p.s.a., jest jedynie konsekwencją zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż oparty jest on na twierdzeniu, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonując zaskarżonym wyrokiem wadliwej wykładni prawa materialnego, nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie możliwości dochodzenia przez podmiot obowiązany żądania wykonania obowiązku pieniężnego wobec skarżącego. Dlatego w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzut naruszenia prawa materialnego.

W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie wskazał na błędną wykładnię art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p, polegającą na przyjęciu, że podmiot zobowiązany nie może uzależnić udzielenia informacji publicznej od uprzedniego zapłacenia opłaty wynikającej z powiadomienia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zarzut ten okazał się niezasadny.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. "Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom". Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. "Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek". Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. wyraźnie zatem wynika, że nie istnieje możliwość uzależnienia udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Słusznie Sąd pierwszej instancji uznał więc, że w niniejszej sprawie organ wywodząc z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. warunek uiszczenia opłaty przed udostępnieniem żądanej informacji, dokonał mylnej interpretacji przywołanego przepisu ustawy.

Powyższa językowa wykładnia art. 15 ust. 2 u.d.i.p. znajduje potwierdzenie w wykładni systemowej i celowościowej tej ustawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że z treści art. 7 ust. 2 u.d.i.p. wynika generalna zasada bezpłatnego dostępu do informacji publicznej, z zastrzeżeniem art. 15 tej ustawy, co koresponduje ze szczególnym charakterem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego (art. 61 ust. 1 Konstytucji) i z zasadą jawności wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, realizowanymi przez prawodawcę poprzez szeroki dostęp do informacji publicznej (z gwarancją tego prawa dla "każdego" i zakazem żądania od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej wykazania interesu prawnego lub faktycznego – art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) w odformalizowanej procedurze. Celem publicznego prawa dostępu do informacji publicznej jest zatem umożliwienie uzyskania takich informacji w sposób najmniej uciążliwy dla osoby wykonującej to prawo. Z celem tym koresponduje także bezpośrednio zasada bezpłatności dostępu do informacji publicznej. Z treści art. 7 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że zasada ta nie jest bezwzględna, bowiem w art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przewidziano od niej wyjątek, polegający na określeniu zapłaty z tytułu dodatkowych kosztów poniesionych przez podmiot udostępniający informację, związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, w sytuacji gdy poniesione koszty wykraczają poza normalne koszty osobowe lub rzeczowe podmiotu. Podkreślenia wymaga, że możliwość pobrania tej opłaty, jako wyjątek od zasady wskazanej w art. 7 ust. 2 u.d.i.p., nie może być rozumiana rozszerzająco. Wyjątek ten polega na określeniu zapłaty, ale nie za informację, która jest bezpłatna, lecz z tytułu dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (por. B. Fisher, w: A. Piskorz-Ryń, M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2023, s. 385). Z regulacji art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wprowadzającej wyjątek w zakresie zasady bezpłatności dostępu do informacji publicznej nie wynika, że w zakresie tego wyjątku udostępnienie informacji publicznej staje się odpłatne, gdyż art. 15 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje jedynie na możliwość zwrotu podmiotowi udostępniającemu kosztów, które poniósł on, realizując żądanie wniosku (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 923/21 i z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 662/16).

Prawidłowa pełna wykładnia art. 15 ust. 2 u.d.i.p. prowadzi zatem do wniosku, że w sytuacji poniesienia przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej dodatkowych kosztów, podmiot ten ma obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty oraz o tym, że udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem nastąpi po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Uzależnienie udzielenia informacji publicznej od uiszczenia opłaty nie znajduje oparcia w art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p., a w konsekwencji oczekiwanie organu na uiszczenie takiej opłaty przy jednoczesnym braku udostępnienia żądanej informacji, należy traktować jako pozostawanie w bezczynności niezależnie od tego, czy podmiot zobowiązany należy lub nie do kategorii organów władzy publicznej.

Nie mogły odnieść skutku w niniejszej sprawie podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty o możliwości dochodzenia roszczenia o zapłatę opłaty wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. W piśmiennictwie wyrażany jest bowiem pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż przepis art. 15 ust. 1 u.d.i.p. przyznaje podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej roszczenie o zapłatę ("podmiot ten może pobrać [...] od wnioskodawcy opłatę") kwoty pieniężnej odpowiadającej dodatkowym kosztom udostępnienia informacji publicznej, jednakże realizacja tego roszczenia (w przypadku odmowy dobrowolnego uregulowania tej kwoty przez osobę żądającą udzielenia informacji publicznej) może nastąpić wyłącznie w trybie procesu cywilnego przed sądem powszechnym, zgodnie z domniemaniem właściwości sądów powszechnych wynikającym z przepisu art. 177 Konstytucji (tak: Bogusz Mariusz, Dostęp do informacji publicznej - powiadomienie o wysokości opłaty - skarga do sądu administracyjnego. Glosa do postanowienia WSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., II SA/Kr 1346/05,opublikowano: OSP 2011/1/9). Trafnie zatem WSA w we Wrocławiu stanął na stanowisku, iż argumentacja Spółki przytoczona w odpowiedzi na skargę nie ma żadnego znaczenia dla kontrolowanej bezczynności, a po udzieleniu informacji publicznej sporna opłata może być przedmiotem roszczenia (żądania wykonania obowiązku pieniężnego) wobec skarżącego ze strony Spółki. Wykładnia zaprezentowana przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku jest zatem prawidłowa i dlatego w realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Konsekwencją niezasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego jest niezasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Treść uzasadnienia powinna umożliwić prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11, z 13 maja 2013 r., II FSK 358/12 dostępne w CBOSA). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5181/16, CBOSA). Te zasady w rozpoznawanej sprawie zostały zachowane. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów. Sąd pierwszej instancji przedstawiając i wyjaśniając podstawę prawną swego rozstrzygnięcia, trafnie stwierdził, że po udzieleniu informacji publicznej opłata może być przedmiotem roszczenia wobec skarżącego ze strony Spółki. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu.

Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.