Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 560/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 i nast.
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...]r. nr [...], 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] wydanym przez Komendanta Miejskiego Policji w C., na podstawie art. 135 j ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jednolity Dz.U. z 2007r. Nr 43 poz. 277), po rozpoznaniu w postępowaniu dyscyplinarnym sprawy sierż. sztab. A. W. uznał A. W. za winnego tego, że:

1. w nieustalonym dniu pomiędzy [...] a [...] w C., będąc funkcjonariuszem Komendy Miejskiej Policji w C., przyjął od B. K. obietnicę udzielenia korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie co najmniej 500 złotych, w zamian za stanowiące naruszenie przepisów prawa sporządzenie dokumentacji służbowej, poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności zaistnienia w dniu [...] w C. kolizji drogowej pomiędzy motocyklem marki [...] o numerze rej.[ , kierowanym przez D. S. a samochodem marki [...] o numerze rej [...], kierowanym przez B. K., w celu posłużenia się tym dokumentem w postępowaniu odszkodowawczym i wyłudzenia w ten sposób od TuiR Warta S.A. odszkodowania w kwocie co najmniej [...] złotych -tj.. o przestępstwo z art. 228 § 3 k.k., co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji,

2. w dniu [...] działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w zamiarze, aby D. S. i B. K., posługując się poświadczającym nieprawdę dokumentem z przebiegu rzekomej kolizji drogowej, wyłudzili od TUiR WARTA SA Oddział w C. odszkodowanie z tytułu umowy ubezpieczenia OC samochodu marki [...] o numerze rej.[...], ułatwił im popełnienie tego czynu, nakłaniając funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C., A. K., do sporządzenia notatki urzędowej o numerze L.dz.[...], poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności zaistnienia w dniu [...] w C. kolizji drogowej pomiędzy motocyklem marki [...] o numerze rej.[ , kierowanym przez D. S. a samochodem marki [...] p o numerze rej.[...], kierowanym przez B. K., umożliwiając D. S. posłużenie się tym dokumentem w postępowaniu odszkodowawczym i wprowadzenie w ten sposób uprawnionych przedstawicieli ubezpieczyciela w błąd, co do zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wypłaty odszkodowania w celu doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem TUiR WARTA SA Oddział w C. w postaci odszkodowania w kwocie co najmniej [...] zł - tj. przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. i art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 298 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji,

w następstwie uznania funkcjonariusza za winnego zarzucanych mu czynów, wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, jako podstawę do odtworzenia przebiegu zdarzenia i jego oceny, zabezpieczony na potrzeby postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w postaci postanowienia Prokuratury Apelacyjnej w K. z dnia [...]o przedstawieniu zarzutów A. W., akt oskarżenia w sprawie sygn. [...] przeciwko A. W. i innym, materiały postępowania szkodowego prowadzonego przez TUiR WARTA pod sygn.[...], notatkę [...] o kolizji drogowej z dnia[...], oświadczenie D. S. o rezygnacji z odszkodowania za uszkodzony motocykl, protokoły przesłuchania świadków D. S. i B. K., protokoły przesłuchania podejrzanych – D. S., B. K., A. K., A. W., protokoły konfrontacji B. K. i D. S., J. S. i A. W., B. K. i A. W., postanowienie o częściowym umorzeniu śledztwa [...] wobec B. K. oraz protokół przesłuchania obwinionego A. W..

W toku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, na podstawie przywołanych dowodów, ustalono następujący stan faktyczny.

B. K. i sierż. szt. A. W. znali się z racji wspólnego zainteresowania wyścigami motocyklowymi. B. K. i D.S., zamieszkiwali natomiast C., od dłuższego czasu utrzymując koleżeńskie kontakty. B. K. w celu uzyskania odszkodowania za upozorowaną kolizję wszedł w porozumienie z D. S., który zaakceptował jego propozycję. Zakupił w tym celu uszkodzony motocykl marki[...], który został zarejestrowany przez D. S. jako właściciela. W okresie między dniem [...] a [...] B. K. w rozmowie z sierż. szt. A. W. w sprawie upozorowania kolizji drogowej uzgodnił, że ten jako funkcjonariusz ruchu drogowego zapewni sporządzenie odpowiedniej dokumentacji służbowej potwierdzającej przebieg planowanej fikcyjnej kolizji. Za przysługę w realizacji tego zamierzenia B. K. obiecał A. W. przekazanie pieniędzy w kwocie od 500 do 1000 złotych, które miały pochodzić z odszkodowania wypłaconego przez ubezpieczyciela. Czas wykonania uzgodnionego planu wyznaczono na dzień [...] około godziny 22.00, wybierając miejsce na skrzyżowaniu ul. [...] i ul.[...] . Wybrano ten dzień ponieważ był on dniem, w którym sierż. szt. A. W. miał pełnić służbę. B. K. dostarczył na umówione miejsce uszkodzony motocykl [...] i w dalszej kolejności wezwał Policję na miejsce rzekomej kolizji drogowej. W dniu [...] w godzinach 22.00 do 6.00 sierż. szt. A. W. pełnił służbę wspólnie z st. sierż. A. K. w patrolu zmotoryzowanym pod kryptonimem radiowym 305-22. Po przybyciu na miejsce kolizji zgłoszonej przy ul. [...] i ul.[...] czynności obsługi miejsca zdarzenia wykonał st. sierż. A. K., który sporządził z niej notatkę o sygn.[...]. Sierż. szt. A. W. nakłonił st. sierż. A. K. do sporządzenia w/w notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę co do faktu i okoliczności tej kolizji. Charakterystyczne i nietypowe dla przedmiotowego zdarzenia było to, że na miejscu nie było rzekomo poszkodowanego D. S., a mimo to nie zlecono sholowania jego uszkodzonego motocykla. Ponadto B. K. jako sprawca kolizji dysponował dokumentami poszkodowanego. W dniu [...] D. S. w TUiR WARTA S.A w C. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania za uszkodzony motocykl [...]. Powyższą sprawę zarejestrowano pod sygn.[...]. W toku w/w postępowania szkodowego Z. G. i J.S. -pracownicy TUiR WARTA S.A w C. z uwagi na warunki atmosferyczne panujące w dniu zdarzenia oraz w oparciu o przeprowadzone przez siebie oględziny zakwestionowali fakt i okoliczności powstania zgłoszonej do ubezpieczyciela szkody. Zastrzeżenia co do niej przedstawili D. S., który w dniu [...] w TUiR WARTA złożył oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania stwierdzając równocześnie, iż uszkodzenia motocykla [...] powstały w innych okolicznościach. W powyższym oświadczeniu D. S. stwierdził ponadto, iż nie wie z którym z policjantów B. K. załatwił to zdarzenie. Z materiałami postępowania szkodowego oraz z oświadczeniem D. S. został zapoznany J. M. - dyrektor Oddziału TUiR W ARTA S.A. w C.. W tym samym dniu sierż. szt. A. W. spotkał się z J. S.i zaproponował mu przekazanie określonej kwoty pieniędzy w zamian za "załatwienie i wyciszenie" 'przedmiotowej sprawy, co spotkało się z jego odmową.

W uzasadnieniu opisanego na wstępie orzeczenia podkreślono, iż A. W. przesłuchany w postępowaniu dyscyplinarnym w charakterze obwinionego w dniu [...] nie przyznał się do postawionych mu zarzutów. Oświadczył, że nie będzie składał wyjaśnień i poprosił o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania, w którym będzie mógł stawić się z wraz z pełnomocnikiem. Mimo jednak pięciokrotnego wezwania sierż. szt. A. W. nie zgłosił się celem złożenia wyjaśnień i zapoznania się z materiałami postępowania dyscyplinarnego, konsekwentnie unikając stawiennictwa. Jego zachowanie, zdaniem Komendanta Miejskiego Policji wskazywało na celowe usiłowanie przedłużenia czasu trwania postępowania.

Organ zaznaczył, iż w tym stanie rzeczy swoje ustalenia oparł na wiarygodnych zeznaniach B. K., D. S. , wyjaśnieniach A. K. zeznaniach J. S. oraz częściowo na treść aktu oskarżenia (patrz wiersz nr 23 na stronie 7 orzeczenia organu I instancji).

Stwierdzono, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Po myśli art. 132 ust. 2 ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych na podstawie tych przepisów, a po myśli jej art. 132 ust. 3 pkt. 3 naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. Ponadto art. 132 ust. 4 ustawy o Policji stanowi, że czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Końcowo organ I instancji podniósł, iż działając na podstawie art. 135 ,j" ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności i materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko sierż. szt. A. W. orzeczono o uznaniu go winnym zarzutu określonego w punkcie nr 1 i punkcie nr 2 i wymierzono karę dyscyplinarną " wydalenie ze służby". Uzasadniając zastosowaną karę wskazano, iż jest ona współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Podkreślono brak w sprawie okoliczności łagodzących i zwrócono uwagę, iż obwiniony będąc pracownikiem instytucji szczególnego zaufania jaką jest Policja, umyślnie dopuścił się wszystkich zarzuconych mu czynów będących przestępstwami czym naruszył jej dobre imię i pozytywny wizerunek w społeczeństwie. Nadto zauważono, że obwiniony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to jest z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, a także swoim zachowaniem nakłaniał innego funkcjonariusza Policji do popełnienia przestępstwa związanego z wykonywanymi czynnościami służbowymi. Rodzaj i okoliczności oraz wyjątkowo duży ciężar gatunkowy popełnionych czynów w pełni uzasadniają wymierzenie obwinionemu najsurowszej kary dyscyplinarnej, która ma na celu eliminowanie ze służby w Policji osób nieodpowiedzialnych, nie przestrzegających przepisów prawa i nie podporządkowujących się szczególnej dyscyplinie służbowej.

W odwołaniu od wydanego wobec niego orzeczenia, D. W. domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Zarzucił organowi I instancji obrazę przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., polegającą na nie dość dokładnym wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwieniu sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i obywatela. Ponadto zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a. polegającą na nie zebraniu w sposób wyczerpujący i nie rozpoznaniu przez organ I instancji całego materiału dowodowego, a także obrazę art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji, polegającą na naruszeniu obowiązku zbadania i uwzględniania okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP tj. art. 42 ust. 3 w zw. z art. 135g. ust. 2 ustawy o Policji, polegające na uchybieniu zasadzie domniemania niewinności oraz naruszenie art. 9 k.p.a. polegającego na niepoinformowaniu o obowiązku i skutkach wynikających z art. 41 § 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ prowadzący postępowanie dyscyplinarne dokonał włączenia materiałów z innego postępowania bez wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodów. Obwiniony stwierdził, że brak takiego postanowienia wskazuje, że organ nie czynił własnych ustaleń i w sposób całkowicie nieuprawniony wykorzystał materiały postępowania przygotowawczego i szkodowego, przyjmując ustalenia tych postępowań za własne. Wskazał, że bez postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym i szkodowym, organ dyscyplinarny nie może stosować sankcji dyscyplinarnej, gdyż brak jest dowodów w postępowaniu dyscyplinarnym. W dalszej części uzasadnienia obwiniony nie zgodził się z treścią uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, w którym przytoczono zeznania i wyjaśnienia B. K., w zakresie, w którym świadek ten stwierdził, że w samochodzie najprawdopodobniej siedział A. W. oraz jego domniemania co do zachowania się A. K., który podczas wykonywania czynności na miejscu zdarzenia drogowego nie zadawał żadnych szczegółowych pytań. Według obwinionego sposób zachowania A. K. mógł wskazywać na brak należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków służbowych, a nadto sam A. K. nie przypominał sobie czy przed podpisaniem notatki rozmawiał z obwinionym. Powyższe według obwinionego narusza w sposób oczywisty art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji. Ponadto dodał, że wątpliwości, co do spójności zeznań oraz innych dowodów podzielił Sąd Okręgowy w C., który w dniu [...] uchylił wyrok Sądu Rejonowego w C., uznający A.W. winnym zarzucanych mu czynów, natomiast organ I instancji przemilczał ten fakt, wskazując jednocześnie w zaskarżonym orzeczeniu informację, iż obwiniony został nieprawomocnym wyrokiem skazany. Powyższe według niego narusza zasadę domniemania niewinności. Dalej obwiniony wskazywał, że wezwania kierowane do niego były nieskuteczne, ponieważ przepis art. 44 k.p.a. przewidujący tzw. doręczenie zastępcze reguluje sytuację, kiedy nie można adresatowi doręczyć pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. poprzez złożenie pisma na okres 14 dni w urzędzie pocztowym lub gminy, z tym, że równocześnie zawiadomienie o tym należy umieścić w skrzynce na korespondencję lub w drzwiach mieszkania albo biura lub innego pomieszczenia. Spełnienie powyższych warunków zgodnie z art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Obwiniony dodał, że przepis ten należy interpretować w powiązaniu z art. 41 § 1 k.p.a., który nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organów administracji publicznej, o każdej zmianie swojego adresu. Obowiązek ten ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym zaś na organie ciąży na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek pouczenia o tej powinności i skutkach niedopełnienia jej. Obwiniony podkreślił, iż w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji nie poinformował go o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. oraz o skutkach braku zawiadomienia o zmianie adresu, które wynikają z § 2 tego przepisu.

Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., działając na podstawie art. 135n ust. 4 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż korzystając z uprawnienia określonego w art. 135m. ustawy o Policji decyzją Nr [...] z dnia[...] roku powołał Komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia[...]. Powołana Komisja w sposób szczegółowy przeanalizowała stan faktyczny oraz prawny sprawy w kontekście przedstawionych policjantowi zarzutów naruszenia dyscypliny służbowej i zawnioskowała o utrzymanie w mocy poddanego kontroli rozstrzygnięcia, przy zdaniu odrębnym jednego z członków Komisji nadkom. K. C., według którego Komendant Miejski Policji w C. wydając rozkaz personalny o zawieszeniu w czynnościach służbowych sierż. szt. A. W. do czasu ukończenia postępowania karnego, nie uwzględnił postanowienia Sądu Rejonowego w C. dot. zmiany zastosowanego środka zapobiegawczego. Ponadto wskazał, że rzecznik dyscyplinarny podczas prowadzenia ww. postępowania wykorzystał materiał dowodowy (Prokuratury i TUiR WARTA), bez sporządzenia wymaganego protokołu o dopuszczeniu dowodów oraz nie udowodnił oczywistości czynu popełnionego przez obwinionego. W podsumowaniu zdania odrębnego wskazał, że odwołanie sierż. szt. A. W. należy uznać za zasadne i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wyeliminowania tych nieprawidłowości.

W dalszym ciągu wywodów uzasadnienia organ odwoławczy przeanalizował ponownie ustalony w sprawie stan faktyczny oraz wskazał w oparciu o jakie źródła dowodowe stan ten ustalono, powołując się w szczególności na dokumenty wytworzone podczas postępowania karnego prowadzonego przeciwko obwinionemu.

Zdaniem organu odwoławczego z zebranych w tym postępowaniu materiałów wynika, że zachowanie policjanta wyczerpało znamiona przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących jednocześnie znamiona przestępstw określonych w art. 228 § 3 kk. oraz art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 298 §1 kk i art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko sierż. szt. A. W. materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków (k.151-158), potwierdziły w pełni winę w popełnieniu zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych polegających na przyjęciu obietnicy udzielenia korzyści majątkowej w zamian za sporządzenie dokumentacji służbowej poświadczającej nieprawdę oraz nakłonienie innego funkcjonariusza do sporządzenia notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę, co do zaistniałego zdarzenia drogowego. Jego wina w tym zakresie jest ewidentna i nie budzi wątpliwości.

Odnosząc się do wskazywanych w treści odwołania zarzutów obwinionego organ stwierdził, iż nie znajdują one uzasadnienia ponieważ w toku prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeprowadzono dowody z przesłuchań świadków oraz dopuszczono z dowody postępowania karnego oraz szkodowego (k.50-132), co do których obwiniony miał możliwość wypowiedzenia się, jednak nie skorzystał z tego uprawnienia. Ponadto obwiniony miał możliwość wypowiedzenia się podczas raportu związanego z wysłuchaniem go przed wymierzeniem kary wydalenia ze służby w Policji. Zarzut obwinionego dotyczący niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela – zdaniem organu odwoławczego - nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 135e. ust. 1 ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Rzecznik dyscyplinarny prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy, który wskazał, iż obwiniony dopuścił się zarzucanych mu czynów. Zgodnie z art. 135e. ust. 9 cyt. ustawy, jeżeli czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem innego postępowania, w tym postępowania przygotowawczego, przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub części. Za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włącza się do akt postępowania dyscyplinarnego. W tym przypadku przełożony dyscyplinarny pismem z dnia[...],[...] wystąpił do Sądu Rejonowego w C. -Wydział IV Karny o udostępnienie kopii materiałów postępowania karnego, sygn. akt.[...], celem włączenia ich do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, uzyskując takie materiały, które następnie zostały włączone do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego.

Wskazano, iż analizując akta tego postępowania organ odwoławczy przychylił się do ustaleń Komisji i uznał, że nie potwierdzono podniesionego przez obwinionego w treści uzasadnienia odwołania zarzutu braku formalnego włączenia do akt postępowania dyscyplinarnego materiałów. Podnieść należy, że w przepisach dotyczących prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie jest wymagane wydanie takiego postanowienia, stąd zarzut zawarty w odwołaniu obwinionego dotyczący braku takiego postanowienia nie należy traktować jako uchybienie mające wpływ na treść orzeczenia. Podczas prowadzenia przedmiotowego postępowania rzecznik dyscyplinarny nie korzystał wyłącznie z materiałów postępowania przygotowawczego, ale zebrał własny materiał dowodowy, wystarczający do uznania obwinionego winnym popełnienia przewinień dyscyplinarnych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu podniesionego przez obwinionego w odwołaniu, dotyczącego nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenia obowiązku zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 135g. ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Organ II instancji uznał, że Komendant Miejski Policji w C. zebrał materiał dowodowy wystarczający do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a także, że organ I instancji wydając zaskarżone orzeczenie wziął pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na korzyść i na niekorzyść obwinionego. Organ przyznał, iż podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie dokonano przesłuchania A. K., z uwagi na fakt, iż przebywał on poza granicami kraju, lecz wykorzystano jako dowód protokół przesłuchania podejrzanego A. K. w postępowaniu przygotowawczym.

Odnośnie zarzutu dotyczącego niepoinformowania obwinionego o obowiązku i skutkach wynikających z treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a., a to o skutkach zmiany adresu zamieszkania i skutku doręczeń w przypadku niepoinformowania o zmianie adresu zamieszkania – organ odwoławczy stwierdził - iż zgodnie z §13 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, policjant jest obowiązany niezwłocznie poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie miejsca zamieszkania. W tej konkretnej sprawie obwiniony nie zrealizował powyższego obowiązku. Ponadto, jak wynika z przepisów dotyczących doręczeń pism obwinionemu podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, w sposób prawidłowy zostały doręczone wytworzone dokumenty w ramach tego postępowania. Analizując przepisy dotyczące prowadzenia postępowania dyscyplinarnego tj. ustawę o Policji i rozporządzenie MSWiA z dnia 18 listopada 2003 roku w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów ustalono, iż nie jest wymagane pouczenie w tym zakresie. Zgodnie z art. 135p. cyt. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 k.p.k. Natomiast zgodnie z art. 139 § 1 k.p.k., jeżeli strona, nie podając nowego adresu zmienia miejsca zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. Zatem nie mają tu zastosowania wskazane przez obwinionego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zauważono, że organ I instancji na każdym etapie prowadzonego postępowania zapewnił obwinionemu doręczenie wytworzonej podczas postępowania dokumentacji, nadto przesuwał terminy wykonania czynności w tym postępowaniu, biorąc pod uwagę interes obwinionego, który jednak nie korzystał z tego prawa.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, uwzględniając powyższe ustalenia, że policjant swoim zachowaniem naruszył dyscyplinę służbową opisaną w treści zarzutów. Zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy w pełni potwierdził popełnienie w sposób zawiniony przez sierż. szt. A. W. zarzucanych mu czynów.

Organ opisał następnie jakie okoliczności miały wpływ na wymierzenie obwinionemu kary, podzielając w tej mierze ustalenia organu I instancji. Na zakończenie wskazano, iż organ odwoławczy nie zgadza się z argumentacją zawartą w zdaniu odrębnym jednego z członów Komisji, albowiem "zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z wszczętym przeciwko niemu postępowaniem karnym nie ma związku z prowadzonym postępowaniem dyscyplinarnym".

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A. W. domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do rozpoznania organowi I instancji. W szczególności zarzucił nieuwzględnienie przez organ II instancji zarzutów dotyczących:

1. naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie poprzez nie wydanie postanowienia o dopuszczeniu dowodów tj. art. 123 k.p.a. w związku z art. 77 i 78 k.p.a.,

2. obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a. polegającą na nie dość dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz nie załatwieniu sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,

3. obrazy przepisów postępowania tj. art. 77 k.p.a. polegającą na nie zebraniu w sposób wyczerpujący i nie rozpoznaniu przez organ I instancji całego materiału dowodowego,

4. obrazy przepisów postępowania tj. art. 135g ust. 1 ustawy o Policji polegającą na naruszeniu obowiązku zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego,

5. obrazy przepisów Konstytucji RP tj. art. 42 ust. 3 w/z z art. 135g ust.2 ustawy o Policji polegającą na naruszeniu zasady domniemania niewinności,

6. obrazy przepisów postępowania tj. art. 9 k.p.a. polegającą na niepoinformowaniu o obowiązku i skutkach wynikających art. 41 § 1 i 2 k.p.a..

W uzasadnieniu skargi powielił w całości argumentację przywołaną już wcześniej w treści odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje ustalenia i argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 60/08 uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w C.

Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, a nakazując ponowne rozpatrzenia sprawy w postępowaniu I instancji, uznał za konieczne, by organ w sposób prawidłowy uzupełnił materiał dowodowy, przeprowadził prawidłową jego analizę, a następnie wydał należycie uzasadnione rozstrzygnięcie, nie zapominając przy tym o obowiązku wynikającym z art. 135 j ust. 9 ustawy o Policji, a więc, aby przed wydaniem decyzji umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Wskazując na treść art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne potraktowanie przyjęcia obietnicy korzyści majątkowej w związku z pełnioną funkcją publiczną, czy też podżeganie funkcjonariusza publicznego uprawnionego do wystawienia dokumentu do poświadczenia w nim nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne, jak też pomocnictwo do czynu polegającego na tym, iż w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje się zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, jako naruszenia dyscypliny służbowej, polegającej na przekroczeniu uprawnień, ale także jako przestępstwa podlegającego odpowiedzialności karnej.

Zdaniem Sądu wystąpienie w/wym. okoliczności mogło stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, a w konsekwencji mogło prowadzić do wydania w tym przedmiocie orzeczenia, jednakże bowiązkiem organ dyscyplinarnego w takiej sytuacji było w sposób prawidłowy – zgodny z przepisami prawa - przeprowadzić postępowanie dowodowe.

Konsekwencją zapisu zawartego w art. 132 ust. 4 ustawy o Policji jest w opinii Sądu to, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2001 r., sygn. K 22/00 (OTK ZU nr 3/2001, s. 266-268) charakteryzujący istotę postępowania dyscyplinarnego i uznający, że "deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym".

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że istniejąca dwubiegunowość postępowań dyscyplinarnego i karnego wymaga przestrzegania w każdym z nich reguł i zasad, które nimi rządzą. Uznał następnie, iż postępowanie dyscyplinarne w sprawie skarżącego A. W. jest postępowaniem administracyjnym ze wszelkimi tego konsekwencjami, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z zastrzeżeniem art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. W konsekwencji powyższego uznał za słuszne zarzuty strony skarżącej, iż w jego sprawie naruszono zasady postępowania dowodowego.

Po analizie całości materiałów zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym stwierdził uchybienia w zakresie zbierania dowodów. Organ, zdaniem Sądu, w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym winien przestrzegać przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pogłębiając jednocześnie zaufanie obywatela do działań organu (art. 8 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i zapewnić jej czynny udział w postępowaniu (art. 9 i art. 10 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż Komendant Miejski Policji w C. oprócz przesłuchania skarżącego w charakterze obwinionego, przesłuchania świadków D. S. i B. K. nie poczynił własnych ustaleń w zakresie stawianych mu zarzutów dyscyplinarnych. Podkreślił, że skarżący nie przyznał się do zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień. Oceniając zeznania świadka D. S. (k.151 – 154 akt administracyjnych) Sąd uznał, iż w żadnej mierze nie mogą zostać potraktowane za obciążające skarżącego, gdyż po pierwsze wynika z nich, iż świadek "nie jest w stanie nic powiedzieć" na temat policjanta A. W. i nie jest w stanie rozpoznać mężczyzny, który był u niego razem z B. K. W opinii Sądu jedynym dowodem w materiale dowodowym wytworzonym przez organ I instancji , a obciążającym skarżącego ( i to w zasadzie jedynie w zakresie czynu opisanego pod nr 1) są zeznania B. K.

Ustosunkowując się do faktu wykorzystania w przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym ustaleń prowadzonego odrębnie postępowania karnego, jak też akt szkodowych firmy ubezpieczeniowej , Sąd potraktował to za dopuszczalne w świetle art. 75 § 1 k.p.a., niemniej jednak, stwierdził konieczność wydania stosownego postanowienia uznając, iż dopuszczenie dowodu lub odmowa dopuszczenia dowodu następują w formie postanowienia po myśli art. 123 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a.

Brak takiego postanowienia uzasadnił w opinii Sądu twierdzenie, że organ nie tylko nie czynił własnych ustaleń, ale nade wszystko, w sposób całkowicie nieuprawniony, wykorzystał materiał z postępowania przygotowawczego, o którego udostępnienie wystąpił pismem z dnia [...] do Prokuratury Apelacyjnej w K., przyjmując ustalenia tego postępowania za własne. Konsekwencją tego stało się, iż w ten sposób doszło jedynie do powielenia dowodów przeprowadzonych w postępowaniu karnym, przy jednoczesnym zaniechaniu ustaleń w postępowaniu dyscyplinarnym.

Brak wydania postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym zostało uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako istotne uchybienie procesowe, gdyż dopiero z chwilą wydania takiego postanowienia dowody zgromadzone w postępowaniu karnym stają się dowodami również w postępowaniu dyscyplinarnym i mogą być uznawane przez organ za własne, a obwiniony ma wówczas jasność co do jego sytuacji prawnej. Powołano się w tym miejscy na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 czerwca 2006 r. , sygn. akt II SA/Wa 375/06 (zbiór orzeczeń LEX nr 221871).

Bardzo skąpe ustalenia dowodowe w zakresie czynu oznaczonego nr 1 (tylko zeznania B. K.) i w zasadzie brak własnych ustaleń co do popełnienia przez obwinionego czynu oznaczonego nr 2 bez postanowienia o włączeniu do sprawy dyscyplinarnej dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym spowodował według Sądu to, iż organy dyscyplinarne nie mogły stosować jakiejkolwiek sankcji dyscyplinarnej. Brak było bowiem dowodów w postępowaniu dyscyplinarnym odnośnie czynu nr 2, a jedyny dowód (zeznania B. K.) dotyczący czynu nr 1 nie wystarczył, aby przesądzić w sposób jednoznaczny o winie skarżącego w tym zakresie.

Rozpoznający sprawę Sąd wyraził zdziwienie, dlaczego organ nie przesłuchał świadka J. S., gdyż z akt administracyjnych nie wynikają żadne okoliczności wskazujące na niemożność dokonania przez organ I instancji tej czynności. Jako nieporozumienie potraktowano powoływanie się przez organ na zapisy zawarte w akcie oskarżenia i traktowanie aktu oskarżenia jako dowodu (patrz wiersz nr 23 - 28 na stronie 7 orzeczenia organu I instancji). Akt oskarżenia jest bowiem jedynie opisem zebranego przez prokuraturę materiału dowodowego na potrzeby sądowego postępowania karnego, a nie jest dowodem samym w sobie, także w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Odnosząc się do kwestii "doręczeń" w toku postępowania administracyjnego, wskazano na przepis art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji, który jednoznacznie reguluje ta kwestię, a mianowicie stanowi, iż w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych.

Komendant Wojewódzki Policji w K. zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej wnosił o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 135p ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy policji jest postępowaniem administracyjnym, podczas gdy rozdział 10 ustawy wyczerpująco reguluje to postępowanie, a art. 135p ustawy wyraźnie odsyła do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania karnego w kwestiach nie uregulowanych;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 123 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do wykorzystania w postępowaniu dyscyplinarnym ustaleń odrębnie prowadzonego postępowania karnego, jak też akt szkodowych firmy ubezpieczeniowej, konieczne jest wydanie postanowienia o dopuszczeniu dowodu, które to uchybienie miało istotny wpływ na teść wyroku; bowiem brak takiego postanowienia został uznany przez Sąd pierwszej instancji za istotny brak postępowania dyscyplinarnego. i skutkowało uchyleniem orzeczeń o wydaleniu go ze służby w Policji, gdy tymczasem wydanie takiego postanowienia nie jest konieczne.

Zdaniem organu błędne było twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że w przypadku postępowania dyscyplinarnego dotyczących funkcjonariuszy Policji należy odpowiednio stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na mocy art. 135p ust. 1 ustawy należy stosować w tych sprawach przepisy Kodeksu postępowania karnego, a z samej konstrukcji przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego wynika, że jest to postępowanie w dużym stopniu zbliżone do postępowania karnego. Na poparcie swego stanowiska powołał dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt: I OSK 1518/06 i I OSK 472/06.

Komendant Wojewódzki podkreślił, że art. 78 k.p.a. dotyczy jedynie żądania strony dopuszczenia dowodu w postępowaniu administracyjnym. Prawo strony w tym zakresie ma decydujące znaczenie dla obrony interesu prawnego strony postępowania. W razie zgłoszenia przez stronę żądania przeprowadzenia dowodu organ istotnie jest zobowiązany wydać postanowienie na podstawie art. 123 k.p.a. Jednak z art. 78 k.p.a. nie wynika, że w razie dopuszczenia dowodu z urzędu konieczne było wydanie postanowienia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie prowadziłoby to do nadmiernego i zbędnego formalizmu. Ponadto Kodeks postępowania karnego nie przewiduje wydawania postanowień o dopuszczeniu dowodu, a jedynie postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego. Zdaniem organu Sąd pierwszej instancji nie wskazał również z jakiego powodu uznał brak postanowienia o włączeniu materiałów z innych postępowań do postępowania dyscyplinarnego za mający istotny wpływ na wynik sprawy, a gdyby uznać takie postanowienie za konieczne, przepisy nie przewidują, kto miałby ewentualnie wydać postanowienie, o którym pisał Sąd pierwszej instancji. Prowadzącym postępowanie dyscyplinarne jest bowiem rzecznik dyscyplinarny, ale zgodnie z przepisami to nie on mógł zwrócić się o nadesłanie materiałów z prokuratury i firmy ubezpieczeniowej - mógł to uczynić jednie przełożony dyscyplinarny, który jednak nie prowadzi tego postępowania.

Skarżący kasacyjnie uznał za nieprawdziwe twierdzenie Sądu pierwszej instancji o braku dokonania przez organ własnych ustaleń, gdyż pewne czynności zostały wykonane, a wykonywanie dalszych, już dokonanych przez inne organy, byłoby jedynie zbędnym powielaniem czynności.

Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny uznał ja częściowo za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok nakazując Sądowi I instancji w ponownym rozpoznaniu sprawy dokonać oceny postępowania dyscyplinarnego w oparciu o przepisy regulujące to postępowanie. ( wyrok z dnia 9 lipca 2009r. Sygn. akt I OSK 1227/08).

Za uzasadniony potraktowano zarzut naruszenia art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, z którego treści jednoznacznie wynika, iż w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych i nie stosuje się art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Niniejszy przepis został umieszczony w Rozdziale 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", który zawiera regulację materialnoprawną oraz procesową postępowania dyscyplinarnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził opinię, iż przytoczona regulacja stanowi regulację pełną, obejmującą wszczęcie, przebieg oraz formy zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Jedynie cytowany wyżej art. 135p ust. 1 ustawy odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w określonym zakresie. Ustawa o Policji nie odsyła natomiast do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi również przepis art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., gdyż sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej w rozumieniu tego przepisu. Na potwierdzenie swego stanowiska przywołano wyrok NSA z 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 472/06, Lex nr 290653 i wyrok NSA z 1 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1518/06 niepublikowany. Uznano w konsekwencji, iż przedmiot postępowania oraz szczególna regulacja zawarta w ustawie o Policji wykluczają stosowanie w zakresie postępowania dyscyplinarnego policjantów przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przeto Sąd pierwszej instancji błędnie odczytał treść art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, dopuszczając możliwość stosowania do postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i dokonując oceny przeprowadzonego postępowania przez pryzmat przepisów tego Kodeksu.

Za niezasadny uznano natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 123 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., gdyż Sąd pierwszej instancji nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ w postępowaniu przed sadem administracyjnym mają zastosowanie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto skoro do postępowania dyscyplinarnego Policjantów nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego brak jest podstaw do dokonywania analizy, czy wskazane przepisy procedury administracyjnej wymagają wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodu w postępowaniu, do którego nie mają zastosowania.

W ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie treść art. 170 p.p.s.a., a przede wszystkim zapis zawarty w art.190 p.p.s.a, a zatem pozostając w stanie związania oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009r. Sygn. akt I OSK 1227/08), traktując, zgodnie z poglądem wyrażonym w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, za konieczne dokonanie oceny przeprowadzonego przed organami Policji postępowania dyscyplinarnego wyłącznie w aspekcie przepisów zawartych w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( Dz. U. z 2007r. Nr 43 poz. 277) oraz z uwzględnieniem przepisów procedury karnej, do których odesłanie znajduje się w tej regulacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Celem postępowania dyscyplinarnego jest bezspornie ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta poprzez wszechstronne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji ustalenia winy funkcjonariusza - orzeczenie kary współmiernej do popełnionego czynu. W powyższym celu prowadzący postępowanie rzecznik dyscyplinarny ma wszcząć postępowanie dyscyplinarne, zebrać materiał dowodowy i podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje on świadków, obwinionego, przyjmuje od obwinionego wyjaśnienia czy dokonuje oględzin. Z czynności tych sporządza protokoły. Dopiero po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, zapoznaje obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, a następnie, na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego, przełożony dyscyplinarny wydaje właściwe orzeczenie. Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, a obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

Jak wynika z przytoczonych zasad postępowania dyscyplinarnego uregulowanych w treści rozdziału 10 ustawy o Policji organ prowadzący postępowanie w ramach swobodnej oceny dowodów jest ustawowo zobligowany do ukształtowania przekonania dopiero na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych według zasad prawidłowego rozumowania z pełnym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zob. W. Grzywo-Dąbrowski, Medycyna sądowa dla prawników, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1952). W toku prowadzonych czynności uprawnione organy mają obowiązek wnikliwego zbadania i uwzględnienia wszystkich okoliczności zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść objętego postępowaniem. Jest to zasada obiektywizmu, wynikająca wprost z dyspozycji art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantującego prawo do rzetelnego procesu, z treści którego jednoznacznie wynika, że jej adresatem są te organy procesowe, w których gestii pozostają rozstrzygnięcia ( por. Komentarz do art. 135(g) ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U.07.43.277), [w:] W. Kotowski, Ustawa o Policji. Komentarz, ABC, 2008, wyd. II).

. Przedstawione wyżej reguły postępowania dyscyplinarnego pozwalają także przyjąć, iż ustawodawca przyznał pierwszeństwo zasadzie bezpośredniości przewidując od niej odstępstwa w przypadku konieczności przeprowadzenia czynności poza miejscowością, w której toczy się postępowanie dyscyplinarne (przełożony dyscyplinarny może zwrócić się o ich przeprowadzenie do kierownika jednostki organizacyjnej Policji właściwego według miejsca, w którym czynność ma być dokonana) oraz w sytuacji, gdy czyn będący przedmiotem postępowania dyscyplinarnego jest lub był przedmiotem innego postępowania, w tym postępowania przygotowawczego ( przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub w części i za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włączyć do akt postępowania dyscyplinarnego).

Bezspornie uzyskane tą drogą materiały mogą stanowić dowody w postępowaniu dyscyplinarnym, jednakże wymagają one takiej samej obiektywnej i wszechstronnej oceny, jak pozostałe dowody uzyskane w ramach bezpośredniego działania rzecznika dyscyplinarnego. Protokoły z przesłuchania świadków , pokrzywdzonych, czy podejrzanych w postępowaniu przygotowawczym nie są bowiem jeszcze dowodem winy podejrzanego lecz podlegają w ostatecznym rezultacie ocenie sądowej, w ramach której przyznana lub odmówiona im zostanie moc dowodowa.

Jak wynika z akt sprawy stanowiącej przedmiot orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie dyscyplinarne prowadzone z uwzględnieniem zasady bezpośredniości dowodów zostało ograniczone do przesłuchania obwinionego, który nie przyznał się do winy, a także przesłuchania dwóch świadków – D. S. i B. K.( na marginesie zauważając przedstawione w nieczytelnej formie). Pozostały materiał dowodowy pochodzi z akt toczącego się postępowania przygotowawczego oraz akt szkodowych sprawy ubezpieczeniowej. Przytaczając treść art. 135e ust.9 ustawy o Policji przypomina się, iż przełożony dyscyplinarny może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie akt tego postępowania w całości lub w części i za zgodą tego organu, potrzebne odpisy lub wyciągi z udostępnionych akt włączyć do akt postępowania dyscyplinarnego. W aktach, na ich karcie 48 znajduje się pismo skierowane do Sądu Rejonowego w C. wydział IV Karny o udostępnienie w celu służbowym kopii postępowania dyscyplinarnego. Jednakże brak jest informacji o wyrażeniu zgody na wykorzystanie tych materiałów, jak też zgody na wykorzystanie w postępowaniu dyscyplinarnym materiałów postępowania szkodowego.

Dokładna analiza protokołu z dnia [...] sporządzonego przez Naczelnika Sekcji Kryminalnej Komisariatu Policji IV w C. z zeznań świadka D. S. prowadzi do wniosku, iż świadek ten nie przekazał żadnych obciążających informacji o osobie A. W. Nadto pomiędzy treścią zeznań tego świadka, a zeznaniami drugiego świadka przesłuchanego w postępowaniu dyscyplinarnym istnieje szereg rozbieżności, co do przebiegu zdarzeń ocenianych w toku postępowania dyscyplinarnego ( przykładowo- zeznania D. S.- "..po upływie 1-2 godzin przyszedł do mnie B. K. ...Był w towarzystwie nieznanego mi mężczyzny" i zeznania B. K. - "....Ja u niego /S./ byłem zawsze sam".).

Analizując natomiast zeznania świadka B. K. złożone w toku postępowania dyscyplinarnego trudno jest się oprzeć wrażeniu, iż jego wypowiedzi są wynikiem przypuszczeń, osądów i rozważań teoretycznych , a nie stwierdzeniem faktów ( przykładowo- "... Czy był to A. W. to nie wiem dokładnie. Przypuszczam, że tak.". "Miałem się odwdzięczyć i zrozumiałem, że dam mu jakieś pieniądze, wiedziałem, że tego typu sprawy nie załatwia się za dziękuję", ... "Dzień był wybrany w oparciu o posiadaną informację... jest nielogiczne, abym planował takie zdarzenie bez zabezpieczenia się..."

Ponad powyższe symptomatyczną i wymagającą szczególnej oceny była wypowiedź świadka - ...."W trakcie wcześniejszych przesłuchań funkcjonariusze mnie przesłuchujący kierowali przesłuchanie w ten sposób, że to właśnie W. był całym organizatorem tego przestępstwa".

Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia ani też z uzasadnienia utrzymanego nim w mocy orzeczenia nie wynika, by powyższe rozbieżności poddane były analizie organu.

Z wywodów organów nie wynika również, by dokonały one porównania treści zeznań złożonych przez wymienionych wyżej świadków w trakcie przesłuchiwanie przez organem postępowania dyscyplinarnego i w trakcie postępowania przygotowawczego. Duże rozbieżności w tych dowodach wymagały wnikliwej ich oceny, a w konsekwencji wyboru wersji, która byłaby najbliższa prawdy. Oceniając wiarygodność świadka nie jest bowiem możliwe ograniczać się tylko do wybranych z treści zeznań wypowiedzi lecz jest konieczne odnieść się do wszystkich okoliczności przedstawionych w tych zeznaniach i uzasadnić w logiczny i obiektywny sposób, że odpowiadają one prawdzie. Zauważa się przykładowo, iż Komendant Miejski Policji w C. przyjął za wiarygodne twierdzenia świadka B. K., co do umówionej kwoty pieniędzy, jaką świadek zapłacić miał za pomoc w fikcyjnej kolizji i uznał, iż była to kwota minimum 500 zł. Nie odniósł się absolutnie do protokołu z dnia [...] a wręcz nazwał zeznania złożone przez tego świadka jako "spójne i logiczne".

Istotne wątpliwości Sądu, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy budzi również wskazanie, jako wiarygodnego źródła dowodowego – protokołu konfrontacji świadka J. S. i świadka B. K. z obwinionym. Zauważa się bowiem , iż w protokołach tych odwoływano się do szeregu innych przesłuchań dokonanych w postępowaniu przygotowawczy, a których to protokołów Komendant Miejski Policji w C. nie uwzględnił w postępowaniu dyscyplinarnym. Brak tych protokołów uniemożliwia ocenę składanych w toku konfrontacji wypowiedzi.

Tym samym trzeba uznać, iż z nieuzasadnionych przyczyn jedynie wybiórczo skorzystano z materiałów postępowania przygotowawczego, pomijając szereg kolejnych protokołów istotnych dla oceny wiarygodności zebranego w sprawie dyscyplinarnej materiału dowodowego.

Nie zrozumiała także dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest przyczyna, dla której uznano za udowodnione, iż obwiniony A. W. nakłonił świadka A. K. do sporządzenia notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę o przebiegu kolizji z dnia [...] a również niezasadne jest powoływanie się, jako na zebrany w sprawie materiał dowodowy, na zeznania świadka J. S., których w sprawie brak. Za zeznania te nie można bowiem, w opinii Sądu, uznać protokołu konfrontacji tego świadka ze skarżącym.

Należy zgodzić się z poglądem, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Jednak ta dwutorowość obu postępowań oznacza, iż w toku każdego z nich konieczne jest czynienie własnych ustaleń oraz ich własnej oceny. Niedopuszczalne jest ograniczenie postępowania dowodowego prowadzonego przez organ administracji publicznej do dowodów zgromadzonych w innym, odrębnym postępowaniu, a w dodatku, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie, dowodów ograniczonych tylko do kilku protokołów przesłuchania.

Postępowanie dyscyplinarne służy ustaleniu odpowiedzialności innego rodzaju niż odpowiedzialność karna i chociaż niejednokrotnie te same zachowania będą powodowały odpowiedzialność dyscyplinarną i karną, każda z nich musi zostać wykazana przez inny organ, w innym trybie, za pomocą środków dowodowych, które z punktu widzenia organu prowadzącego postępowanie są konieczne do uzyskania realizowanego przez organ celu.

Z tych to przyczyn, dla należytego wyjaśnienia sprawy rolą rzecznika dyscyplinarnego w sprawie było zastosować się do zasady bezpośredniości i dokonać niezbędnych ustaleń w toku prowadzonego przez siebie postępowania, a nie odczekiwać na zgromadzenie tych materiałów przed innym organem. Pierwsza i ostatnia czynność, jaka została wykonana przez rzecznika dyscyplinarnego, w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy, to przesłuchanie trzech osób w kwietniu 2007r., gdy czyn popełniony miał być w listopadzie 1998r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny reprezentuje pogląd, iż podstawą wszelkich rozstrzygnięć są tylko prawdziwe a nadto wszechstronne ustalenia faktyczne, Ustalenia, które są wynikiem czynności przeprowadzonych bezpośrednio przed organem rozstrzygającym sprawę mają największą szansę zapewnienia obiektywizmu sprawie.

Ocena materiał dowodowego sprawy, a także jego jakość, przeczy temu założeniu, a zatem zachodzi konieczność przeprowadzenia sprawy ponownie, w sposób dogłębny usuwając wszelkie wątpliwości, co do winy obwinionego. Jeśli natomiast nie będzie to obiektywnie możliwe organ ma obowiązek zastosować się do jednej z najistotniejszych reguł postępowania dyscyplinarnego traktującej, iż niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Zachowanie przeciwne doprowadza bowiem do naruszenia podstawowych praw człowieka gwarantowanych mu nie tylko na poziomie ustawy zasadniczej ale także w ramach art. 6 pkt 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności , której Polska jest stroną.

W ponownym postępowaniu rolą organu będzie ustosunkować się wszechstronnie do złożonych przez świadków zeznań. Ocenić zawarte w nich sprzeczności i uzasadnić, dlaczego któraś z wersji tych zeznań jest dla organu wiarygodna. W zakresie materiału dowodowego pochodzącego z postępowania przygotowawczego organ powinien uzupełnić materiał dowodowy przez dołączenie protokołów wszystkich przesłuchań B. K. i J. S., a tego ostatniego świadka przesłuchać dodatkowo przed rzecznikiem dyscyplinarnym. Ponadto przeprowadzić wszelkie inne, możliwe w sprawie działania, których wynik może pozwolić na trafne ustalenia faktyczne w zakresie przebiegu zdarzeń poprzedzających dzień [...] oraz z tego dnia[...], mających związek z zarzucanymi skarżącemu czynami. Organ musi mieć na uwadze, iż ani przedstawienie funkcjonariuszowi Policji zarzutów karnych, ani sporządzenie przeciwko niemu aktu oskarżenia, ani nawet nieprawomocne skazanie nie stanowi o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego.

Z wymienionych przyczyn, a to z powodu uchybienia przez organy prowadzące postępowanie dyscyplinarne regułom zawartym w przepisach art. 135e ust.1 i art. 135g ust 1 i 2 ustawy o Policji, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na ostateczne rozstrzygniecie w sprawie, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Mając na względzie wykazane uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za niezbędne, w celu końcowego załatwienia sprawy objętej skargą, skorzystać z uprawnienia nadanego mu treścią art. 135 p.p.s.a

O wykonalności zaskarżonego orzeczenia orzeczono na mocy art.152 p.p.s.a.