Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 812/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz B. sp. z o.o. w P. kwotę 817,00 zł (osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 57 ust. 2 pkt 4 i art. 153 ust. 1 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 593 ze zm., zwanej dalej ustawą) oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 14 maja 2021 r. w sprawie wyznaczenia organu Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań organu właściwego w sprawach Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (Dz. U. z 2021 r., poz. 903) w związku z art. 71a ustawy oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), nałożył na [...] Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ administracji podniósł, iż w wyniku dokonanej weryfikacji w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych ustalono, że Spółka nie dopełniła ciążącego na niej, na podstawie art. 58 ustawy, obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie, zatem organ zawiadomieniem z [...] marca 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 153 ust. 1 ustawy.

Spółka poinformowała, iż niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, dopełniła obowiązku rejestracji. W związku z powyższym wniosła o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Dodatkowo Spółka poinformowała, że niedopełnienie obowiązku zgłoszenia Spółki do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych wynikało z szeregu trudności uniemożliwiających dopełnienie obowiązku w terminie. Trudności te związane były z przedłużającymi się procedurami i postępowaniami dotyczącymi uzyskania kolejno numeru PESEL osób uprawnionych do reprezentacji Spółki, profilu zaufanego ePUAP oraz trudności z uzyskaniem podpisu kwalifikowanego. Do pisma z wyjaśnieniami załączyła dokumenty finansowe Spółki, w postaci: Bilansu na dzień [...] lutego 2023 r. oraz Rachunku Zysków i Strat - sprawozdanie na dzień [...] lutego 2023 r.

Dokonanie zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych po terminie, w ocenie Spółki nie niesie za sobą negatywnych następstw w kontekście ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

W toku prowadzonego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, iż Spółka w dniu [...] marca 2023 r. dokonała zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 ustawy. Informacje te w myśl art. 60 ustawy są zgłaszane do Rejestru w terminie 7 dni (obecnie 14 dni) od dnia wpisu podmiotów wymienionych w art. 58 ustawy do Krajowego Rejestru Sądowego lub ich aktualizacji, przy czym, do biegu terminów nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy.

Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców [...] listopada 2019 r., a zatem ustawowy termin do dokonania zgłoszenia do CRBR dla Spółki upłynął [...] listopada 2019 r.

Stosownie do art. 153 ust. 1 ustawy, podmioty wymienione w art. 58, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł. Administracyjna kara pieniężna za niedopełnienie obowiązku wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych jest instrumentem prawnym o charakterze sankcji administracyjnej, zabezpieczającym realizację obowiązków dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Dyrektor Izby Skarbowej przed nałożeniem kary administracyjnej w pierwszej kolejności rozważył, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary określone w art. 189 f K.p.a. i wskazał, że Spółka w piśmie z [...] kwietnia 2023 r. wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej i poprzestanie na pouczeniu z uwagi na znikomą wagę naruszenia.

W wyniku dokonania oceny wagi naruszenia, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż nie można przyjąć, że waga naruszenia jest znikoma i wyjaśnił, że badając, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia należy badać w szczególności rodzaj i charakter naruszenia, sposób popełnienia czynu oraz uwzględnić czas trwania naruszenia. Długotrwałe pozostawanie w stanie zaniechania może wpływać na uznanie, iż w danym przypadku nie może być mowy o znikomej wadze naruszenia w kontekście istoty uchybionego obowiązku odczytanego przez pryzmat wykładni celowościowej, która go nałożyła.

Organ oceniając przesłankę znikomego charakteru naruszenia prawa musi wziąć pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Ponadto, organ bierze pod uwagę nie samą długość opóźnienia, lecz zarówno skutki naruszenia, jak i towarzyszące temu naruszeniu okoliczności. Znikomość wagi naruszenia należy postrzegać z punktu widzenia skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy prywatnej. W orzecznictwie podkreśla się, iż dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189 f § 1 pkt 1 K.p.a., mają znaczenie także chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż kara pieniężna nakładana za brak dokonania w ustawowym terminie zgłoszenia danych do CRBR ma niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Należy mieć bowiem na względzie znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jak również cel regulacji zawartej w ustawie. Unormowania zawarte w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu opierają się bowiem na regulacjach unijnych w sprawie zapobiegania wykorzystywania systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Utworzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych stanowi realizację przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (IV dyrektywa AML).

Dodatkowo w ocenie organu należy też mieć na uwadze, że Spółka jest podmiotem profesjonalnym - prowadzącym działalność gospodarczą. W stosunku do takich podmiotów stawia się wyższe wymagania związane są z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą. W związku z powyższym wyjaśnienia Spółki, iż brak zgłoszenia do Rejestru wynikał z trudności uniemożliwiających dopełnienie obowiązku w terminie, nie zostały uznane jako okoliczność łagodząca.

Zauważono również, iż odpowiedzialność na podstawie art. 153 ustawy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej niezależnej od winy podmiotu zobowiązanego do zapłaty kary. Przesłanką wymierzenia przez organ przedmiotowej kary jest przekroczenie wskazanego w ustawie terminu, jest to więc konstrukcja typowa dla kar administracyjnych, których podstawowym celem jest realizowanie funkcji prewencyjnej. Analizie nie podlega to, czy działanie Spółki miało charakter celowy. Odpowiedzialność administracyjna aktualizuje się z tytułu samego naruszenia przepisów prawa. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w przypadku Spółki do takiego naruszenia doszło.

Jednocześnie organ podkreślił, iż wynikający z ustawy obowiązek dokonania zgłoszenia do CRBR nie dotyczy tylko tych podmiotów, które wykazują realne znamiona brania udziału w praniu pieniędzy czy finansowaniu terroryzmu, ale dotyczy wszystkich podmiotów wskazanych w art. 58 ustawy.

Kolejną okolicznością uniemożliwiającą uznanie naruszenia za znikome jest w ocenie organu długi okres trwania naruszenia. Dokonanie wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych nastąpiło po upływie 3 lat od terminu ustawowego. Należy mieć na uwadze, że mowa tu o karze nakładanej za naruszenie szczególnych przepisów prawnych, bardzo istotnych dla Unii Europejskiej, przyjętych w walce z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.

Organ pierwszej instancji podkreślił, iż Rejestr jest jawny, a jego zadaniem jest umożliwienie wyszukiwania informacji w nim zawartych m.in. danych beneficjenta rzeczywistego. Takiej funkcjonalności nie posiada wyszukiwarka KRS, udostępniana przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Brak wpisu uniemożliwia dokonywanie wyszukiwania danych beneficjenta rzeczywistego danego podmiotu, w szczególności przez właściwe organy oraz jednostki analityki finansowej, a także instytucje obowiązane. Faktem jest, iż Spółka zaprzestała naruszenia prawa, dokonując zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych po wszczęciu postępowania w sprawie, co miało miejsce [...] marca 2023 r. Spółka dokonała rejestracji w KRS dnia

[...] listopada 2019 r., jednakże ustawowy termin do dokonania zgłoszenia dla Spółki upłynął [...] listopada 2019 r. Ponadto, zgłoszenie do CRBR nie zostało dokonane dobrowolnie z inicjatywy Spółki, ale dopiero wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej skutkowało dokonaniem przez Spółkę tego zgłoszenia. Pomimo wyjaśnień Spółki w zakresie napotkanych trudności w dopełnieniu ustawowego obowiązku zgłoszenia do CRBR w terminie (brak PESEL i profilu zaufanego osoby uprawnionej do reprezentacji, nie był to czas związany z sytuacją pandemiczną na świecie. Okres pandemii COVID - 19 w [...] obowiązywał od [...] marca 2020 r. do [...] maja 2022 r.

Nawet biorąc pod uwagę czas pandemii (okres 2 lat) nie można przyjąć wyjaśnień Spółki, że dochowała staranności i podjęła wszelkie działania w celu dokonania zgłoszenia do CRBR w ustawowym terminie.

Podsumowując, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, występujące w sprawie okoliczności nie mogły spowodować uznania naruszenia jako mające charakter znikomy. Dokonując analizy charakteru naruszenia organ ma na uwadze przede wszystkim długotrwałe pozostawanie przez Spółkę w stanie naruszenia prawa, wskazany w niniejszej decyzji międzynarodowy charakter Rejestru i jego znaczenie dla kontroli powiązań pomiędzy podmiotami i beneficjentami, jak również profesjonalny charakter działalności Spółki.

Mając na względzie istotę i cel wprowadzonych do krajowego porządku prawnego regulacji zawartych w ustawie organ stanął na stanowisku, iż waga naruszenia prawa nie może zostać oceniona jako znikoma - przeciwnie, w rozpatrywanej sprawie waga naruszenia obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, była większa niż znikoma.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania przesłanka wymieniona w art. 189 f § 1 pkt 2 K.p.a. dotycząca uprzedniego prawomocnego ukarania Spółki, a ponadto zdaniem Dyrektora nałożenie kary realizuje również cel jakim jest prewencja indywidualna, poprzez zapobieżenie naruszeniu przez Spółkę w przyszłości przepisów ww. ustawy. Ma to doprowadzić do terminowego dokonywania przez Spółkę wszelkich aktualizacji w CRBR. Kara w przedmiotowym przypadku służy również prewencji generalnej i ma wpływać również na inne podmioty, aby przestrzegały przedmiotowych przepisów. Spełnienie tych celów w niniejszej sprawie nie byłoby możliwe, gdyby wymiar kary miał charakter symboliczny albo gdyby odstąpiono od jej nakładania.

Zdaniem organu, z uwagi na tak zdefiniowane cele administracyjnej kary pieniężnej nie ma podstaw do wdrożenia procedury określonej w art. 189f § 2 i 3 K.p.a., ponieważ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona.

Z uwagi na brak wystąpienia okoliczności skutkujących obligatoryjnym (art. 189f § 1 K.p.a.) lub fakultatywnym (art. 189 f § 2 K.p.a.) odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej organ dokonał analizy przesłanek dotyczących wymiaru kary administracyjnej.

Przechodząc do wskazanych wyżej poszczególnych dyrektyw wymiaru kary Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż zawarta w art. 189d pkt 1 K.p.a. pierwsza z nich nakazuje wziąć pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na ustalenie wagi naruszenia prawa ma wpływ ochrona wskazanych w przepisie wartości, a także czas trwania naruszenia.

W odniesieniu do czasu trwania naruszenia prawa podkreślono, iż zgłoszenie informacji, o których mowa w art. 59 ustawy zostało dokonane dopiero [...] marca 2023 r., a ustawowy termin do dokonania zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych dla Spółki upłynął [...] listopada 2019 r. Ustalając wysokość nakładanej kary organ wziął pod uwagę zarówno wagę jak i wskazane wyżej okoliczności naruszenia prawa przez Spółkę.

Przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, organ administracji publicznej uwzględnia również częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara (art. 189 d pkt 2 K.p.a.). Organ prowadzący postępowanie ocenia, czy strona postępowania administracyjnego nie dopełniła w przeszłości tego samego lub podobnego obowiązku albo naruszyła w przeszłości ten sam lub podobny zakaz, który jest przedmiotem postępowania. Brak wypełnienia obowiązku dokonania rejestracji przez dany podmiot może wystąpić tylko raz.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby przed datą wszczęcia postępowania w sprawie Spółka nie wypełniła podobnego obowiązku. Tym samym, organ pierwszej instancji uwzględnił przy określaniu wymiaru kary pieniężnej te okoliczności.

Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 189 d pkt 3 K.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Zastosowanie tego przepisu wymaga kumulatywnej aktualizacji następujących przesłanek - tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz uprzedniego ukarania za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Spółka nie była uprzednio ukarana za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe. Brak bowiem zgłoszenia do CRBR nie podlega odpowiedzialności karnej czy karnej skarbowej.

Przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej organ bierze pod uwagę również stopień przyczynienia się strony do powstania naruszenia prawa oraz działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa (art. 189 d pkt 4 oraz pkt 5 K.p.a.).

W art. 189 d pkt 4 K.p.a. rozgraniczono sytuację, w której fakt naruszenia prawa jest determinowany działaniem strony, od sytuacji, gdy fakt ten stanowi konsekwencję działania nie tylko strony, ale także innych podmiotów, czy nawet zjawisk.

W przedmiotowej sprawie w ocenie organu poza sporem pozostaje fakt, iż naruszenie prawa było związane z brakiem prawidłowego działania Strony. Jednakże organ wziął pod uwagę rejestrację Spółki w rejestrze, które nastąpiło po powzięciu informacji o naruszeniu, co miało wpływ na obniżenie kary finansowej.

W odniesieniu do dyrektywy określonej w art. 189 d pkt 5 K.p.a. organ stwierdził, iż działania podjęte w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa prowadzą do obniżenia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej. Istotne, aby zostały one podjęte, co do zasady, przed wszczęciem postępowania, w którym ma zostać nałożona administracyjna kara pieniężna. Chodzi o działania dobrowolnie podjęte przez stronę przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, że Spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia informacji, o których mowa w art. 59 ustawy, w terminie wskazanym w ustawie - do [...] listopada 2019 r. Spółka dokonała zgłoszenia wymaganych informacji do Rejestru dopiero [...] marca 2023 r., tj. po wszczęciu postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za brak zgłoszenia informacji do CRBR.

Organ wziął jednak pod uwagę okoliczność dokonania zgłoszenia, które nastąpiło niezwłocznie po powzięciu informacji o naruszeniu. Okoliczność ta została uwzględniona przez organ jako wpływająca na obniżenie kary.

Ponadto zgodnie z art. 189 d pkt 6 K.p.a. organ administracji publicznej wymierzając karę bierze również pod uwagę korzyści, które strona osiągnęła lub straty, których uniknęła wskutek niedopełnienia obowiązku lub naruszenia zakazu.

W ocenie organu nie można wskazać na realną korzyść lub realną stratę Spółki, której wysokość można wskazać lub oszacować.

Jednocześnie organ zaznaczył, iż kwestia, czy karany podmiot uzyskał korzyść, bądź uniknął poniesienia straty, może wpływać zaostrzająco na wymiar kary pieniężnej. Nie oznacza to jednakże, że brak stwierdzenia takiej okoliczności w sprawie będzie skutkować złagodzeniem wymiaru kary pieniężnej, bowiem naganność naruszeń, za które jest karana strona nie opiera się na uzyskaniu korzyści, czy też uniknięciu straty, a przede wszystkim na wadze naruszeń i długości ich trwania. Z tego względu, zdaniem organu, powyższa okoliczność nie mogła wpłynąć łagodząco na wymiar kar i pozostała bez znaczenia dla sytuacji Spółki w postępowaniu.

Dokonując analizy dyrektyw zawartych w art. 189 d K.p.a. organ zauważył, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka jest podmiotem profesjonalnym, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i czynnym podatnikiem VAT, a w orzecznictwie podkreśla się, że oceniając okoliczności dotyczące popełnienia deliktu administracyjnego przez podmiot profesjonalny stosuje się wyższe wymagania, związane z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 202l r., II GSK 476/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyrokach z dnia 5 maja 2022 r. III SA/Kr 1735/21 i z 10 czerwca 2022 r. III SA/Kr 281/22). Nie ulega bowiem wątpliwości, że inna jest sytuacja w przypadku kar administracyjnych nakładanych na podmioty nieprofesjonalne (osoby fizyczne), a inna w przypadku podmiotów profesjonalnych, prowadzących działalność w celu osiągnięcia zysku.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż długotrwałe pozostawanie przez Spółkę w stanie naruszenia prawa, które trwało do [...] marca 2023 r. stanowi okoliczność obciążającą, która również wpływa na wysokość kary i z tego względu nałożona kara pieniężna wypełnia funkcję represyjną oraz prewencyjną rozumianą jako prewencja indywidualna oraz prewencja ogólna.

W skardze do Sądu [...] Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji organu w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucając, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1

lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie w drodze decyzji od nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy waga naruszenia przez Skarżącego prawa jest znikoma,

2. art. 189d § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że oceniając sprawę przez pryzmat wskazanej przesłanki uwzględnia się jedynie abstrakcyjny cel ustawy, bez jego odniesienia do konkretnego stanu faktycznego oraz długotrwałość uchybienia, z pominięciem innych wynikających, a wskazanych poniżej w uzasadnieniu okoliczności, a w konsekwencji:

. uznanie, że naruszenie stopnia szkodliwości było większej wartości, niż znikome,

. nieuwzględnienie w należytym stopniu wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na odstąpienie od nałożenia kary lub jej miarkowania,

. nieuwzględnienie w sposób należyty znikomego stopnia naruszenia, możliwości finansowych spółki, zerowej skali korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, brak straty poniesionej przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, oraz faktu samodzielnego naprawienia uchybienia oraz stopnia współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, co doprowadziło do odmowy odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej;

3. art. 189d pkt 4-6 k.p.a. przez jego zastosowanie i nałożenie kary administracyjnej, podczas gdy zachodziły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podtrzymała swoją dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie, w tym w szczególności, że naruszenie dokonane w sprawie pozostaje znikome, czyli takie, które nie niesie za sobą społecznego niebezpieczeństwa, nie wywołało i nie wywołuje żadnych skutków dla jakiegokolwiek organu, podmiotu czy osoby, a dodatkowo zostało ono także usunięte. W ocenie Skarżącej zaistniały więc - wbrew twierdzeniom Organu - przesłanki zarówno do obligatoryjnego jak i fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia kary określone w art. 189f k.p.a.

Oprócz powyższego, skarżąca wskazała, że przedmiotowa kara administracyjna została nałożona automatycznie i bez uwzględnienia okoliczności danej sprawy, dlatego nie sposób zgodzić się z rozstrzygnięciem Organu, a to ze względu na niesłuszne uznanie przez Organ, że waga naruszenia jest wyższa niż znikoma, co stoi w sprzeczności z zastanym w sprawie stanem faktycznym, przy czym nie powstała żadna szkoda z tytułu niedopełnienia obowiązku przez Skarżącego. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że przez okres, w którym Skarżący nie dokonał stosownego zgłoszenia, istniała możliwość wglądu do Rejestru wraz z niepełnymi i nieaktualnymi danymi. Jednakże, z tego tytułu nie powstała żadna szkoda, czego Organ już pod uwagę nie wziął. To świadczy zdaniem skarżącej w sposób oczywisty o znikomej szkodliwości.

Ponadto w ocenie skarżącej organ nie wziął pod uwagę również okoliczności z jakiego powodu doszło do przedmiotowego naruszenia, nawet pomimo, że Skarżąca na etapie postępowania wyjaśniającego wskazywała na szereg okoliczności uniemożliwiających dokonanie zgłoszenia w terminie. Organ wskazał jedynie, że do zgłoszenia doszło dopiero w momencie przekazania Skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania w tym zakresie. Organ nie wziął jednak pod uwagę, że wcześniej istniały obiektywne przyczyny uniemożliwiające wypełnienie ciążącego na Skarżącej obowiązku, których brak skutkowałyby wcześniejszym zgłoszeniem, nawet przed wszczęciem przez Organ postępowania wyjaśniającego. Skarżąca podkreśliła, że napotkała szereg trudności uniemożliwiających dopełnienie obowiązku w terminie. Trudności te związane były z przedłużającymi się procedurami i postępowaniami dotyczącymi uzyskiwania kolejno numeru PESEL osób uprawnionych do reprezentacji Spółki, profilu zaufanego ePUAP przez ww. osoby, trudności z uzyskaniem podpisu kwalifikowanego zgodnym z tzw. rozporządzeniem elDAS (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE). Kolejne podejmowane czynności były okresowo zawieszane z uwagi na ograniczenia wynikające z sytuacji epidemiologicznej. Ponadto Spółka podjęła wszelkie kroki, aby pomimo wskazanych trudności dopełnić obowiązku zgłoszenia informacji do CRBR, jednakże ustawa nie przewiduje możliwości dokonania zgłoszenia przez pełnomocnika czy dokonania zgłoszenia w formie pisemnej.

Organ w uzasadnieniu decyzji, w ocenie skarżącej, nie odniósł się do tych okoliczności, które niewątpliwie stanowią obiektywną przeszkodę do dokonania zgłoszenia w terminie. Jednakże, jak wynika z powyższego, skarżąca podejmowała kroki zmierzające do skutecznego dokonania zgłoszenia. Czynności te były podejmowane przez Skarżącą na długo przez wszczęciem postępowania wyjaśniającego, a zatem nie sposób zgodzić się z Organem, że dopiero jego działanie wywołało skutek związany z dokonaniem zgłoszenia. Skarżąca uczyniłaby zadość temu obowiązkowi wcześniej, gdyby było to prawnie możliwe.

Co więcej, w ocenie skarżącej spółki, organ w decyzji nie odniósł się również do faktu, że brak terminowego dokonania zgłoszenia do CRBR nie niesie ze sobą negatywnych następstw w kontekście przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu ani społecznego niebezpieczeństwa, nie wywołało i nie wywołuje żadnych skutków dla jakiekolwiek organu, podmiotu czy osoby oraz zostało usunięte, a także Spółka nie osiągnęła żadnych korzyści w związku z naruszeniem, podczas gdy powyższe okoliczności niewątpliwie wpływają na konieczność uznania naruszenia za znikome.

Analizując zatem sprawę w kontekście wskazanych przez Organ kryteriów, nie sposób w przekonaniu skarżącej znaleźć w treści decyzji argumentów przemawiających za uznaniem, że rodzaj i charakter naruszenia, rozmiar szkody, sposób popełnienia czynu oraz jego intensywność były przez organ rozważone i że ustalenia w tym względzie doprowadziły Organ do uznania, iż o znikomości naruszenia nie może być mowy. Organ poza wskazaniem okresu, w którym Skarżąca pozostawała w opóźnieniu ze złożeniem zgłoszenia do CRBR, nie wskazuje, co rozumie przez "rodzaj i charakter naruszenia", trudno zatem spekulować, co dokładnie miał na myśli. W każdym razie, skoro Organ pisze o rodzaju i charakterze "naruszenia", to zdaniem skarżącej nie może chodzić tu o rodzaj i charakter naruszanych norm, lecz o "rodzaj i charakter" działania podmiotu naruszającego prawo, cokolwiek miałoby to oznaczać. Organ w zasadzie nie analizuje "rodzaju i charakteru naruszenia", a w konsekwencji nie wskazuje na stopień umyślności, czy też winy, celowość działania itp. Organ nie wypowiada się też o innych wymienionych przez siebie kryteriach, tj. ani o "intensywności" naruszenia, ani też nie wskazuje na zaistnienie jakiejkolwiek szkody.

Oprócz powyższego, Organ oceniając sprawę w ocenie skarżącej uwzględnił jedynie abstrakcyjny cel ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, nie odnosząc się do konkretnego stanu faktycznego. Skoncentrowano się na znaczeniu i randze przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych oraz wskazaniu, że oceniając sprawę w kontekście art. 189f k.p.a. należy "mieć na uwadze cel regulacji ustawy".

Ponadto skarżąca zgodziła się z wywodami Organu co do celu i znaczenia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jednak wskazała, że cel wprowadzenia Rejestru i jego znaczenie same w sobie nie wykluczają uznania, że waga naruszenia prawa miała charakter znikomy. Organ nie wskazał na to, że Skarżąca Spółka jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też, że - ostatecznie - beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający. Nie ma zatem w decyzji odniesienia do tej konkretnej sprawy w kontekście ewentualnych, potencjalnych choćby zagrożeń płynących ze strony Skarżącej. Ogólne stwierdzenie, że rzetelność i wiarygodność Rejestru wpisuje się w cele ustawodawstwa krajowego i unijnego, mającego za zadanie skuteczne eliminowanie przywołanych zjawisk, za pomocą ustanowionych środków prawnych - nie zastępuje wskazania, czy ze strony Skarżącej jakiekolwiek zagrożenia płynęły. Jeśli nie płynęły - organ powinien był rozważyć ten konkretny przypadek, jaki w sprawie wystąpił, i mimo niewątpliwie istotnej rangi przepisów o CRBR, rozważyć indywidualnie to, czy okoliczności i charakter popełnionego przez Skarżącą naruszenia w istocie wykluczają uznanie go za znikomy.

Zdaniem skarżącej Spółki, organ nie uwzględnił również przy wymierzaniu kary administracyjnej wszystkich okoliczności wskazanych przez Skarżącą na etapie postępowania wyjaśniającego, a uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej, co czyni decyzję wadliwą. Analizę pod kątem potencjalnego zastosowania powyższej możliwości Organ przeprowadził bardzo pobieżnie.

Skarżąca w toku postępowania wyjaśniającego wskazała, że brak zgłoszenia do CRBR nie niósł ze sobą negatywnych następstw w kontekście przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu ani społecznego niebezpieczeństwa, nie wywołało i nie wywołuje żadnych skutków dla jakiekolwiek organu, podmiotu czy osoby oraz zostało usunięte, a także Spółka nie osiągnęła żadnych korzyści w związku z naruszeniem. Organ jednak nie odniósł się do powyższego, pobieżnie jedynie stwierdzając rzekomą konieczność nałożenia kary administracyjnej.

Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę, że w sprawie niniejszej nałożona kara administracyjna nie pełni funkcji motywującej, ponieważ obowiązek ciążący na Skarżącej został już wykonany - i to nawet przed wydaniem przedmiotowej decyzji. Organ ogólnie wskazał, że wymierzenie kary okazało się również niezbędne dla ochrony interesu publicznego i uznając, że mając na uwadze tak zdefiniowane cele administracyjnej kary pieniężnej nie było podstaw do wdrożenia procedury określonej w art 189f § 2 i 3 k.p.a., ponieważ odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których kara ta miałaby być nałożona. Zdaniem Skarżącej, te ogólnikowe stwierdzenia nie wyjaśniają, dlaczego - wobec uprzedniego wykonania obowiązku przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania wobec Spółki - organ mimo wszystko uznał nałożenie kary za konieczne. Organ nie wskazuje, dlaczego w sprawie zasadnym było zastosowanie represji.

Konstrukcja art. 189f § 2 i 3 k.p.a. wskazuje na to, że ważną, o ile nie podstawową funkcją kary administracyjnej nie jest ślepa i automatyczna represja jako odpowiedź na naruszenie prawa, lecz raczej skłonienie adresata normy do usunięcia naruszenia prawa (§ 2 pkt 1), tj. w tym wypadku wykonanie obowiązku zgłoszenia do CRBR. Taka funkcja kary (doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem) jawi się jako bardzo istotna - przynajmniej w tych wypadkach, gdzie nie mamy do czynienia z uporczywością, powtarzalnością naruszeń, działaniami przestępnymi itd. Skoro zaś obowiązek wcześniej został wypełniony, to powstaje pytanie, jaki cel miało zrealizować nałożenie kary i dlaczego było to konieczne.

W ocenie Skarżącej istnieją poważne wątpliwości, czy na gruncie tej indywidualnej sprawy organ właściwie odczytuje funkcję art. 189f § 2 i 3 k.p.a. pisząc: "Obowiązkiem każdego jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie nałożenie kary ", zaś "odstąpienie od nałożenia kary jest wyjątkiem i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami". Nałożenie kary administracyjnej nie jest prostą i automatyczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia. Takiego automatyzmu nie ma nawet w prawie karnym, a o tym, że nie powinno go być w prawie administracyjnym, dobitnie świadczy stosunkowo niedawno (z dniem 1 czerwca 2017 r.) wprowadzony do Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dział IVa - "Administracyjne kary pieniężne".

W kontekście powyższego, w ocenie skarżącej konieczne na poziomie argumentacyjnym będzie odstąpienie od paradygmatu automatycznego ukarania podmiotu, który dopuścił się naruszenia prawa, któremu zaskarżona decyzja hołduje. Zamiast tego organ powinien pochylić się nad okolicznościami popełnienia naruszenia, jego skutkami, postawą Skarżącego oraz tym, czy jej ukaranie jest konieczne, względnie z określonych względów choćby wskazane.

Zdaniem skarżącej, organ nie dokonał przedmiotowej analizy i wydał decyzję bez uprzedniego zbadania przesłanek wynikających z art. 189d k.p.a. i nie wziąwszy pod uwagę celu kary administracyjnej, nałożył ją automatycznie i bez refleksji. To czyni zaskarżoną decyzję wadliwą. Organ nie przedstawił oceny, dlaczego w ustalonych okolicznościach sprawy, sam fakt niezgłoszenia danych do Rejestru w wymaganym terminie musiał pociągać za sobą wymierzenie kary.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: "ustawa o COVID").

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną we wskazanej wysokości.

Materialnoprawną podstawę nałożenia kary stanowiły przepisy ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 593 ze zm., dalej p.p.p.f.t.). Jak wynika z treści art. 58 pkt 4 p.p.p.f.t. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zobowiązane są do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych oraz ich aktualizacji. W art. 59 p.p.p.f.t. wskazano szczegółowo rodzaj informacji podlegających zgłoszeniu. W myśl art. 60 ust. 1 pkt 1 p.p.p.f.t. informacje te powinny być zgłoszone do Rejestru w terminie 7 (obecnie 14) dni od dnia wpisu podmiotów do Krajowego Rejestru Sądowego.

Z ustaleń organu wynika, że spółka została wpisana do KRS 08 listopada 2019r. i nie dopełniła w terminie obowiązku zgłoszenia do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych informacji, o których mowa w art. 59 p.p.p.f.t. Termin na zgłoszenie tych informacji upłynął w dniu 20 listopada 2019 r., natomiast skarżąca dokonała zgłoszenia dopiero w dniu [...] marca 2023 r. W związku z tym organ wymierzył spółce, na podstawie art. 153 p.p.p.f.t., karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Zgodnie z treścią art. 153 ust. 1 ustawy podmioty wymienione w art. 58 pkt 1-5 i 7-13 lub powiernik, lub osoba zajmująca stanowisko równoważne w podmiocie, o którym mowa w art. 58 pkt 6, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia lub aktualizacji informacji, o których mowa w art. 59, w terminie wskazanym w ustawie lub podały informacje niezgodne ze stanem faktycznym, podlegają karze pieniężnej do wysokości [...] zł.

Jak z kolei wynika z art. 189d k.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:

1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;

2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;

3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;

4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;

5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;

6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła.

Organ w zaskarżonej decyzji wprawdzie odniósł się do kryteriów wynikających z art. 189 d pkt 1-6 k.p.a., jednak nakładając sankcję, nie analizował sprawy w kontekście zasady proporcjonalności i związanej z tym adekwatności wymierzonej kary, z uwzględnieniem funkcji i celu jaki ma ona realizować.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uczynił przedmiotem swych rozważań zarówno istnienie przesłanek do wymierzenia kary jak i odstąpienia od nałożenia kary określonych w art. 189 f § 1, § 2 i § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu, analiza przeprowadzona przez organ jest zbyt ogólnikowa i powierzchowna przez brak dostatecznego zindywidualizowania właściwych okoliczności naruszenia prawa, a także w pewnych aspektach nieadekwatna, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Uchybienia popełnione przez organ, skutkujące oceną o braku przesłanek do zastosowania art. 189 f § 1 lub § 2 i § 3 k.p.a. nie oznaczają jednak, że Sąd stwierdza, że należało poprzestać na pouczeniu. Oceny tej, obejmującej analizę przesłanek w odniesieniu do Spółki, winien dokonać Dyrektor Izby Skarbowej, a nie Sąd.

Z treści art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W sprawie nie jest sporne, że pkt 2 tego przepisu nie miał zastosowania.

Organ odnosząc się do zawartych w tym przepisie a także w art. 189d § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanek podał, że badając, czy mamy do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa należy badać rodzaj, charakter naruszenia i sposób popełnienia czynu. Uwzględnić należy również czas trwania naruszenia. Ponadto, znikomość wagi naruszenia należy postrzegać także przez pryzmat skutków jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej lub prywatnej i ten element zdaniem organu ma szczególne znaczenie przy wymierzaniu kary na podstawie art. 153 ust. 1 ustawy. Dla oceny wagi naruszenia mają również znaczenie chronione prawem wartości, w odniesieniu do których rozważana jest skala naruszenia. Organ wskazuje na znaczenie i rangę przepisów dotyczących Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych oraz, że oceniając sprawę w kontekście art. 189 f k.p.a. należy "mieć na uwadze cel regulacji ustawy".

Sąd podziela stanowisko organu co do celu i znaczenia Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jednak cel wprowadzenia Rejestru i jego znaczenie same w sobie nie wykluczają uznania, że waga naruszenia prawa miała charakter znikomy. Organ pomimo odwołania się do znaczenia wymienionej regulacji odwołuje się do szerszego aspektu ustawy, nie podaje jednak, że Skarżąca jest podmiotem stwarzającym jakiekolwiek zagrożenie w kontekście prania pieniędzy, terroryzmu czy też, że ostatecznie beneficjentem rzeczywistym okazał się ktoś ukryty za fasadą tego podmiotu, a zagrożenie takie stwarzający, co uzasadniałoby w ramach podjętej analizy nawiązanie do przepisów materialnoprawnych. Nie ma zatem w decyzji odniesienia do takiej konkretnej sprawy, w kontekście ewentualnych, potencjalnych choćby zagrożeń ze strony Spółki. Skuteczne eliminowanie negatywnych zjawisk, za pomocą ustanowionych środków prawnych, nie zastępuje analizy i oceny, czy ze strony Skarżącej jakiekolwiek zagrożenia płynęły.

Organ eksponuje fakt, że kara pieniężna nakładana za brak terminowego zgłoszenia danych do CRBR ma istotne znaczenie również z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie przepisów o przeciwdziałaniu prania pieniędzy.

Tak postawiony problem wymaga zastrzeżenia, że kara jest skierowana do konkretnego podmiotu a obowiązek i skuteczność implementacji dyrektywy jest skierowany do kraju członkowskiego w celu wdrożenia do porządku prawnego właściwych rozwiązań, w tym przypadku przepisów o zapobieganiu wykorzystania systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. W rozpoznawanej sprawie mamy jednak do czynienia z naruszeniem obowiązku rejestracji podmiotu a nie naruszeniem systemu prania pieniędzy. Nie można stwierdzić, że naruszenie obowiązku rejestracji pozostaje w bezpośrednim związku ze zniweczeniem celu przyjęcia opisywanej regulacji, czy zagrożeniem popełnienia czynów prania pieniędzy. W przypadku braku rejestracji skutkiem jest utrudnienie wykrywalności takich czynów a nie zapobieżenie ich popełnieniu. W takim zatem zakresie organ powinien analizować wdrożone unormowanie. Oznacza to konieczność ustalenia okoliczności, które w indywidualnym przypadku utrudniły wykrywalność konkretnego czynu. Takie zatem okoliczności mają wiodące znaczenie dla oceny wagi naruszenia a nie sam fakt powiązania braku rejestracji ze zniweczeniem celu opisanej regulacji w znaczeniu skutków materialnoprawnych . Należy wyraźnie podkreślić, że nakładanie kary nie może poprzedzać wystąpienia czynu związanego z praniem pieniędzy. Skoro organ pisze o rodzaju i charakterze "naruszenia", to nie może chodzić tu o rodzaj i charakter naruszanych norm, lecz o "rodzaj i charakter" działania podmiotu naruszającego prawo. Organ w zasadzie zatem nie analizuje "rodzaju i charakteru naruszenia", przez co Sąd rozumie brak wskazania np. stopnia umyślności, intencjonalnego działania, celowości działania itp., choć niewątpliwe stopień zawinienia nie stanowi co do zasady przesłanki odpowiedzialności w przypadku naruszenia norm administracyjnych. Ma jednak znaczenie w ocenie charakteru stopnia wielkości i szkodliwości naruszenia.

Organ powinien odnieść konkretny przypadek jaki w sprawie wystąpił i mimo niewątpliwie istotnej rangi implementowanych przepisów rozważyć indywidualnie i ocenić, czy okoliczności i charakter popełnionego przez Skarżącą naruszenia w istocie wykluczają uznanie go za znikomy. W przeciwnym razie, wątpliwe jest sankcjonowanie na podstawie twierdzenia dotyczącego ogólnych zasad i celów regulacji jak eliminowanie negatywnych zjawisk o których mowa w ustawie i uznaniu, że występują skutki naruszenia w sferze publicznej, społecznej czy prywatnej.

Zasadniczy aspekt dotyczący kary za brak rejestracji nie może się przenosić na naruszenie przepisów materialnoprawnych w przedmiocie prania pieniędzy. Sama rejestracja jest jednorodzajową czynnością o charterze formalnym i jej brak nie wywołuje jeszcze rzeczywistych negatywnych zjawisk, o których wspomina organ lecz tworzy dopiero hipotetyczne zagrożenie w postaci braku możliwości szybkiej i wszechstronnej weryfikacji danych w procesie ustalania nieprawidłowości działania podmiotu o ile jednak one powstaną.

Organ podkreśla również niewątpliwie bardzo istotną konieczność stawiania wyższych wymagań wobec podmiotów o zawodowym charakterze lecz pomija fakt, że ustawodawca nakłada obowiązki na przedsiębiorców i inne podmioty w ustawie, która nie jest w żaden sposób powiązana z typową bazą przepisów, które w oczywisty sposób powinny znać podmioty wymienione w ustawie. Należy też zwrócić uwagę, że skoro skutki w postaci prania pieniędzy są tak daleko dewastujące w sferze gospodarczej, to wydaje się, że organy państwowe również winny zmierzać do upowszechnienia informacji o dodatkowych obowiązkach w postaci konieczności rejestracji w nowym rejestrze podmiotów funkcjonujących na rynku, zwłaszcza w świetle tak drastycznych sankcji - zagrożenia karą do [...] zł.- w tym za brak rejestracji za czynności o charakterze czysto formalnym.

Jako cel kary organ wskazuje jej prewencyjne znaczenie. Sam fakt braku rejestracji nie jest faktyczną przeszkodą do nielegalnego działania lecz służy wyłącznie usprawnieniu wykrywania nieprawidłowości. W odniesieniu do znaczenia prewencyjnego o charakterze generalnym wydaje się, że znacznie skuteczniejsze byłoby stworzenie systemu informacji o istnieniu nowego obowiązku a nie jako priorytetu traktowanie nakładania tak dolegliwych sankcji, zwłaszcza w odniesieniu do niedokonania czynności o charakterze czysto formalnym. W przeciwnym razie, tworzy się obraz ukrytego działania mającego służyć wyłącznie celom fiskalnym, wykorzystującym nieznajomość przepisów, do których w normalnych warunkach zapoznanie się z taką ustawą dla zwykłej spółki nie wydaje się wymagającego napiętnowania zarzutu nieznajomości przepisów. Nie można wprowadzić jako zasady oceny prowadzenia działalności gospodarczej jako nastawionej na omijanie przepisów i naruszanie prawa a taki obraz jawi się przy zarzucie w istocie niedbałości w dotarciu do wszelkich przepisów przez podmioty profesjonalne. Nie ma też podstaw do sankcjonowania za czyny niepopełnione a wysokość kary raczej wydaje się mieć znaczenie prewencyjne przy naruszeniu przepisów o charakterze materialnym a nie w przypadku niedokonania czynności jednorazowej o charakterze formalnym. W takich zaś okolicznościach stosowanie wysokich kar narusza zasadę proporcjonalności, równości i sprawiedliwej dolegliwości. W rozpoznawanej sprawie można zarzucić organowi nie tylko brak zachowania proporcjonalności wobec rodzaju naruszenia, niską ocenę faktu usunięcia naruszenia prawa ale przede wszystkim nieuprawnione przeniesienie argumentacji dotyczącej skutków naruszenia na hipotetyczne naruszenia przepisów o charakterze materialnoprawnym.

Raz jeszcze należy podkreślić, że nie ma podstaw do wiązania skutków braku rejestracji z zagrożeniami związanymi z naruszeniami w postaci prania pieniędzy. Skutki należy łączyć w ramach prewencji z ryzykiem niedokonania wpisów aktualizacyjnych i brakiem możliwości szybkiej weryfikacji pod kątem podmiotowym relacji między różnymi podmiotami podlegającymi rejestracji. W przeciwnym razie, stwarza się wrażenie stanowienia prawa nie w celu zapobiegania negatywnym zjawiskom opisanym w ustawie lecz wyłącznie realizacji celu fiskalnego. Organy powinny zatem z dużą rozwagą stosować kary na naruszenie formalnoprawne w takich okolicznościach.

Stanowisko organu opierające się na z góry przyjmowanej niemożności uznania naruszenia popełnionego przez Skarżącą za "znikome", bez uwzględnienia konkretnej, indywidualnej sytuacji Spółki, w tym działania organów reprezentujących spółkę, narusza art. 77 § 1 k.p.a.

Jedyną okolicznością indywidualnie rozpatrywaną przez organ jest długotrwałość opóźnienia w zgłoszeniu danych do rejestru. Opóźnienie faktycznie nie było krótkotrwałe, jednak zdaniem Sądu organ powinien wziąć pod uwagę nie tylko długość opóźnienia, lecz także ewentualne skutki naruszenia, jak i towarzyszące temu naruszeniu okoliczności, a także fakt, że w niedługim okresie od rejestracji w KRS wystąpiła pandemia, która uderzyła w podmioty gospodarcze ze szczególną intensywnością. Organ nie uwzględnił jednak jako istotnej okoliczności okresu pandemii, jej wpływu na funkcjonowanie różnych organów i wpływu na działalność podmiotów gospodarczych.

W ocenie Sądu, prawidłowa wykładnia art. 189 f § 1 k.p.a. i art. 189d § 1 pkt 1 k.p.a nie daje podstaw do tego, aby sam charakter przepisów uznać za przeszkodę do uznania "znikomości" naruszenia prawa. Każdy przypadek należy bowiem rozpatrywać indywidualnie, nie tylko przez pryzmat naruszonych przepisów, lecz także z uwzględnieniem postawy podmiotu dopuszczającego się naruszenia prawa, a w szczególności skutków, jakie to konkretne naruszenie prawa wywołało.

Wobec powyższego należy podkreślić, że na obecnym etapie sprawy Sąd nie stwierdza, że naruszenie prawa mogło mieć znikomy charakter. Oceny charakteru naruszenia powinien bowiem dokonać organ ponownie rozpatrujący sprawę, gdyż argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji są oderwane od rzeczywistych negatywnych skutków naruszenia.

W niniejszej sprawie, Strona niezwłocznie ( w okresie 14 dni od daty wydania postanowienia o wszczęciu postępowania -15 marca 2023 r.) dokonała zgłoszenia do rejestru. Miało to miejsce [...] marca 2023 r. Obowiązek został zatem wykonany. Pomimo tego dokonanie przez Spółkę zgłoszenia po wszczęciu postępowania, nie stanowi dla organu przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary lecz ma wpływ tylko na obniżenie kary. Kara bowiem została nałożona za nie dochowanie ustawowego terminu zgłoszenia beneficjenta w CRBR.

Zdaniem Sądu, zawarte w zaskarżonej decyzji uzasadnienie pozostaje w sprzeczności z istotą instytucji odstąpienia od nałożenia kary. Ustawodawca przewidział taką możliwość w każdym przypadku gdy doszło do naruszenia przepisów prawa sankcjonowanego karą administracyjną. Okoliczność dokonania takiego naruszenia ani czas trwania naruszenia nie może stanowić argumentu za brakiem podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Organ nie odnosi się dostatecznie wnikliwie do przesłanek wynikających z art. 189 f § 2 i § 3 k.p.a. tj. spełnienia celów dla których kara miałaby być nałożona (strona na moment wydawania decyzji już dopełniła obowiązku wpisu do rejestru).

Sąd podziela stanowisko skarżącej, że regulacja art. 189 f § 2 i § 3 k.p.a., wskazuje na to, że ważną funkcją kary administracyjnej nie jest automatyczna represja jako odpowiedź na naruszenie prawa, lecz raczej skłonienie adresata normy do usunięcia naruszenia prawa (§ 2 pkt 1), tj. w tym wypadku wykonanie obowiązku zgłoszenia do CRBR. Taka funkcja kary (doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem) wydaje się istotna szczególnie w tych wypadkach, gdzie nie mamy do czynienia z uporczywością, powtarzalnością naruszeń, działaniami przestępnymi itp. Nałożenie kary administracyjnej nie powinno być prostą i automatyczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia. Takiego automatyzmu nie ma nawet w prawie karnym, a o tym, że nie powinno go być w prawie administracyjnym, świadczy stosunkowo niedawno (z dniem 1 czerwca 2017 r.) wprowadzony do Kodeksu postępowania administracyjnego Dział IV a – "Administracyjne kary pieniężne" (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 935)".

W uzasadnieniu projektu nowelizacji negatywnie oceniono, że dotychczas nakładanie kar administracyjnych niejednokrotnie cechował automatyzm oraz nieuwzględnianie przyczyn i okoliczności dopuszczenia się naruszenia prawa. Także w piśmiennictwie słusznie wskazuje się że, "Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym." – tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 189(f).

W rezultacie należy stwierdzić, że również ocena możliwości zastosowania art. 189f § 2 i 3 k.p.a., zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. Organ faktycznie nie wyjaśnił, nie poprzestał na pouczeniu w sytuacji gdy wpis został już dokonany a bezpośrednio przeszedł do zastosowania sankcji i wymierzenia kary pieniężnej i oceny przesłanki znikomości naruszenia głównie w tym aspekcie, czym naruszono także normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania. Zasada proporcjonalności powinna mieć szczególne znaczenie przy ustalaniu zasadności wymierzenia kary administracyjnej oraz jej wymiaru. Zasada ta wiąże się z miarkowaniem działań organów władzy publicznej i minimalizacją ich ingerencji w sferę praw i wolności. Zasada proporcjonalności zwana bywa też zasadą współmierności, miarkowania oraz adekwatności. Wyrażona jest w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Kara pieniężna to ingerencja w prawo własności, dlatego istnieje tu przestrzeń prawna do odwołania się do zasady proporcjonalności.

Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 01 lipca 2021r., sygn. akt II GSK 145/21, zgodnie z którym "(...) Zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również - a nawet w szczególności - do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa". Należy podać, że test proporcjonalności składa się z trzech kryteriów: przydatności, konieczności, oraz proporcjonalności sensu stricto. Kryterium przydatności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest przydatny do realizacji danego celu, tj. za pomocą tego środka możliwe jest osiągnięcie wyznaczonego celu. Kryterium konieczności jest spełnione wówczas, gdy dany środek jest konieczny do realizacji danego celu, tj. nie istnieje taki środek, który mógłby osiągnąć wyznaczony mu cel z równą skutecznością, a który jednocześnie byłby łagodniejszy dla prawnie chronionych wartości, zasad czy celów (por. A.Mudrecki, Zasada proporcjonalności w prawie podatkowym, Warszawa 2020, LEX). Kryterium konieczności (najłagodniejszego środka) nakazuje spośród dostępnych środków wybrać ten, który jest najmniej uciążliwy dla jednostki.

Zdaniem Sądu, organ nie wykazał, aby nałożenie kary w wysokości 5.000 zł było konieczne do realizacji celu, jakiemu kara ta ma służyć. Jest wysoce prawdopodobne, że w tej sprawie, na plan pierwszy wysunął się element represyjny.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ rozważy i wyjaśni, mając na uwadze stanowisko Sądu, czy w sprawie istnieją podstawy do zastosowania przepisu art. 189 f k.p.a. i odstąpienia od wymierzenia kary, a jeśli nie, to uzasadni, dlaczego sam fakt niezgłoszenia danych do rejestru powoduje zastosowanie sankcji, w ustalonym przez organ wymiarze. W sytuacji stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189 f § 1 lub § 2 i § 3 k.p.a., organ zobowiązany będzie odnieść wysokość kary do ustalonych okoliczności popełnienia naruszenia prawa oraz postawy i sytuacji finansowej Skarżącej, mając na względzie zasadę proporcjonalności. Stanowisko organu powinno uwzględniać wartości wynikające z zasad praworządności, sprawiedliwości, proporcjonalności oraz zaufania obywateli do państwa (por. M. Śliwa-Wajda, 5. Dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w świetle art. 189d k.p.a. [w:] Standardy współczesnej administracji i prawa administracyjnego, red. Z. Duniewska, A. Rabiega-Przyłęcka, M. Stahl, Warszawa 2019, LEX). Organ powinien rozważyć wszystkie okoliczności indywidualizujące wymierzenie kary oraz jej wymiar.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa