Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 91/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 2 pkt 11 lit. a, art. 7 ust. 1, art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 5
journal: Dz.U. 2023 poz 104
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi U. z siedzibą w [...] na [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...],[...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przewoźnik U. w [...] zarejestrował w systemie SENT zgłoszenia na przewóz towarów o numerach: SENT[...] — zarejestrowany [...] kwietnia 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie alumnium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR nr [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] - zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie alumnium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR nr [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] - zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Estonii do Niemiec odpadu o nazwie alumnium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Estonii do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Estonii do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...]; SENT[...] — zarejestrowany [...] czerwca 2022 r., na przewóz z Litwy do Niemiec odpadu o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], o masie brutto [...] kg, wg CMR [...], środkiem transportu o numerach rejestracyjnych [...];

Przewoźnik wraz z numerami referencyjnym otrzymał wezwania do zgłoszenia ww. środków transportu wraz z towarem do kontroli na terminalu w [...]. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] po przeanalizowaniu i zweryfikowaniu zgłoszeń SENT objętych dyrektywą wynikającą z art. 12a ustawy SENT stwierdził, że pomimo otrzymania wezwań, kierujący środkami transportu nie zgłosili się do kontroli w wyznaczonym miejscu.

Decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, tj. niewykonanie przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli w miejscu wyznaczonym, przy transporcie towarów objętych zgłoszeniami przewozu tj.: SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł, SENT[...] w wysokości [...] zł i odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w łącznej kwocie [...] zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli w miejscu wyznaczonym, przy transporcie towarów objętego zgłoszeniem przewozu SENT[...].

Od powyższej decyzji przewoźnik wniósł odwołanie, a decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z [...] września 2023 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy SENT wskazując, iż wynika z nich, że przedstawienie środka transportu wraz z towarem, we wskazanym miejscu w celu przeprowadzenia kontroli należy do obowiązku przewoźnika. Pomimo wezwania, odwołujący przewoźnik nie przedstawił środka transportu do kontroli wraz z towarem, co bezsprzecznie potwierdza, że naruszył obowiązek wynikający z art. 12 a ust. 3 ustawy SENT, co wiązało się z nałożeniem na niego kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT.

Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko organu I instancji, iż sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu przewoźnika przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary, a także podzielił stanowisko, że mając na uwadze cele ustawy SENT, a także dolegliwość wymierzonej kary oraz proporcje między ochroną dobra (interesu) ogólnego (publicznego) i dobra (interesu) indywidualnego, zasadnym jest w tym konkretnym przypadku odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, do wysokości limitu, bowiem zachowanie przewoźnika nie wskazuje na celowe działanie mające znamiona oszustwa. Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy SENT odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej należy traktować jako pomoc de minimis, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, co oznacza m.in., że może być udzielona tylko wówczas, gdy w przypadku określonego przedsiębiorcy nie zostały przekroczone progi tej pomocy określone w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Dopuszczalna wysokość pomocy de minimis dla przedsiębiorcy transportowego wynosi 100.000 euro w okresie trzech lat podatkowych. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalił, że przyznanie pomocy w takiej wysokości przekroczyłoby limit, określony dla przyznawania tej pomocy, bowiem do dnia wydania decyzji Polska udzieliła przewoźnikowi pomocy de minimis w wysokości [...] zł co stanowi równowartość [...] euro. W związku z powyższym udzielona pomoc de minimis stanowi różnicę między limitem ustalonym przez komisję UE, a udzieloną pomocą w okresie ostatnich trzech lat podatkowych tj. 100.000,00 euro — [...] euro = [...] euro co stanowi [...] zł. (tabela kursów nr 187/A/NBP/2023 z 27 września 2023 r., 1 EUR= 4,6065 zł).

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przewoźnik U. w [...] działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zarzucając naruszenie przepisów postępowania:

- art. 207 § 1 i art. 166 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT poprzez rozstrzygnięcie dziewięciu spraw administracyjnych jedną decyzją administracyjną i w konsekwencji naruszenie art.

- art. 210 § 1 pkt 6 o.p. w zw. z art. 124 o.p. poprzez nie odniesienie się w treści uzasadnienia decyzji organu II instancji co do znaczenia dla ustalenia nałożenia obowiązku poddania się kontroli braku przepisów wykonawczych do ustawy SENT w tym zakresie, a to w szczególności braku szczególnych regulacji w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie zgłoszeń przewozu towarów oraz zgłoszeń obrotu paliwami opałowymi, wydanych na podstawie art. 9 ust. 7 ustawy SENT

- naruszenie art. 159 § 1,1 a i §2 o.p. poprzez odmowę ich zastosowania podczas subsumpcji prawa i w kontekście braku przepisów szczególnych uznanie, iż nie mają one zastosowania w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej (art. 26 ust. 5 SENT) nie jest słuszne, a to z tej przyczyny, że wymierzenie kary pieniężnej polega na ustaleniu czy doszło do naruszenia obowiązków sankcjonowanych i niezbędnym elementem tej oceny jest stwierdzenie naruszenia sankcjonowanej,

oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 a ust. 1 SENT poprzez wadliwe wezwania do stawienia się do kontroli, brak powstania obowiązku poddania się kontroli i tym samym niepopełnienie deliktu z art. 12 a ust. 1 SENT, w konsekwencji brak podstaw do nałożenia sankcji wobec niewyczerpanie hipotezy art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT.

Strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, względnie umorzenie postępowania w razie uznania zarzutu naruszenia prawa materialnego, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 104 z późn. zm., dalej ustawa SENT). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Art. 12a ust. 3 ustawy SENT stanowi, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż przewożony towar w postaci odpadów o nazwie aluminium cans, o kodzie systemowym [...], objęty jest obowiązkiem monitorowania, a ponieważ chodziło o przemieszczenie towaru z jednego państwa członkowskiego do drugiego (tj. z Litwy, Estonii do Niemiec) przez terytorium Polski, stosownie do powołanego art. 7 ust. 1 ustawy SENT, obowiązki w zakresie zgłoszenia SENT do rejestru spoczywały na skarżącym przewoźniku. Obowiązki te zostały zrealizowane, gdyż przewoźnik dokonał w ramach systemu SENT zgłoszeń przewozu odpadów. Następstwem zgłoszeń były kierowane do skarżącego przewoźnika przez organ celno-skarbowy wezwania do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli, przy czym jako miejsce kontroli organ wskazywał terminal przy granicy polsko-niemieckiej. Nie było kwestionowane, iż skarżący przewoźnik nie zastosował się do tych wezwań i nie podstawił do kontroli środka transportu przed opuszczeniem terytorium Polski.

Wbrew zarzutom skargi, wezwania do kontroli zawierały, w ocenie Sądu, wszystkie wymagane zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT elementy i były czytelne. Z art. 12a ust. 1 ustawy SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być więc uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest także wezwanie do kontroli, to również i do odebrania i zrozumienia tego wezwania. Wobec treści art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia, nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do kierowania wezwania do kontroli, tym bardziej, że następuje to w jednym kroku i immanentną cechą zgłoszenia jest otrzymanie zwrotnie numeru referencyjnego wraz z towarzyszącymi mu powiadomieniami. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony także do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Przewoźnik zobowiązany jest korzystać z systemu dokonywania zgłoszeń udostępnionego właśnie w tym celu. Sposób otrzymywania powiadomienia wynika zatem z funkcjonalności systemu, którą przewoźnik musi zaakceptować. Stanowisko strony skarżącej, która nie kwestionując faktycznego doręczenia jej wezwań do przedstawienia do kontroli środka transportu, wskazywała na potrzebę poszukiwania odrębnych uregulowań dotyczących kierowania takiego wezwania, należało w świetle art. 12a ust. 1 ustawy SENT, uznać za nieuzasadnione. Słusznie w tym kontekście organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 159 § 1 i 2 o.p., gdyż przepis ten nie miał zastosowania, jako że do wystawienia wezwania stawienia się do kontroli upoważnia art. 12a ustawy SENT, a nie przepisy Ordynacji podatkowej, które zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, mają zastosowanie tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT.

Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego przewoźnika, że kierowane do niego wiadomości z powodu swojej treści i formy (plik XML), wprowadzały w błąd bądź powodowały problemy z odczytaniem. W szczególności brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości przesłanych drogą elektroniczną wezwań celem przeprowadzenia kontroli z powodu znajdującej się w ich tytułach zbitki słów "null – kontrola". Nie można skupiać się wyłącznie na owym ciągu znaków zawartych w tytułach, pomijając treść wiadomości. Wiadomości te zawierały wyraźne wezwania do przedstawienia środków transportu wraz z towarem objętym poszczególnymi zgłoszeniami SENT na terminalu w [...], celem przeprowadzenia kontroli, przy czym wezwania te zostały sformułowane w językach polskim, angielskim i rosyjskim oraz zostały przesłane wraz z wygenerowanymi numerami referencyjnymi zgłoszeń na adres osoby dokonującej tych zgłoszeń (art. 12a ust. 1 ustawy SENT). Przyczyną niewypełnienia ciążącego na przewoźniku obowiązku stawienia się do kontroli nie może być niezrozumienie przez niego treści wiadomości. To przewoźnik ponosi odpowiedzialność za nieznajomość przepisów bądź niewłaściwy dobór pracowników z nieznajomością języków, w których sformułowane były wezwania. Podkreślić należy, że system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi został oparty na założeniu o samokontroli i samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą ustawie SENT. Wezwanie do stawienia się do kontroli jest narzędziem służącym jej przeprowadzeniu, a więc narzędziem służącym kontrolującym, nie zaś kontrolowanemu (w tym zwłaszcza w celu podważania nie dość, że wezwania do stawienia się do kontroli, to również podważania samej kontroli). Zautomatyzowany i zinformatyzowany system analizy danych w rejestrze i analizy ryzyka oraz metodologia jego działania jest narzędziem służącym typowaniu przewozów do kontroli służącym tym samym, kontroli oraz kontrolującym. Zarzuty odnoszące się do treści formularza nie mogły uzasadniać twierdzenia i stanowić samoistnej podstawy wnioskowania, że wezwanie do kontroli (tzw. dyrektywa kontroli) jest nieważne, co za tym idzie nieskuteczne, co miałoby uzasadniać wniosek skarżącego przewoźnika, że nie był zobowiązany do zastosowania się do wezwania i wynikającego z niego obowiązku, którego nie wykonał (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2015/23).

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 207 § 1 i art. 166 o.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przez rozstrzygnięcie dziewięciu spraw administracyjnych jedną decyzją administracyjną. Przepis art. 166 o.p. odnosi się do współuczestnictwa formalnego w postępowaniu dopuszczając możliwość załatwienia kilku spraw w jednym postępowaniu, gdy sprawy te dotyczą więcej niż jednej strony. Przepis ten nie stanowi podstawy połączenia spraw toczących się równolegle, a dotyczących jednej strony. Należy zatem odróżnić połączenie postępowań w rozumieniu art. 166 o.p. od połączenia postępowań dotyczących tej samej strony mającego charakter materialno-techniczny. Przypadek taki ma miejsce np. w sytuacji prowadzenia jednego postępowania w sprawie wymierzenia kar administracyjnych za różne naruszenia, których miał się dopuścić ten sam podmiot. Takie połączenie postępowań może zostać zarządzone przez organ wobec stanu tożsamości strony, gdy przemawiają za tym argumenty ekonomiczne. Faktem jest, że w przepisach Ordynacji podatkowej brak jest podstawy prawnej do takiego połączenia spraw. Jak już wskazano, nie stanowi jej przepis art. 166 o.p., niemniej judykatura i doktryna (jak też praktyka organów) wskazuje na możliwość dokonania takiego połączenia w trybie czynności materialno – technicznej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 920/17, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 427/20).

W ocenie Sądu prawidłowe było stanowisko organów odnośnie braku w okolicznościach sprawy przesłanek odstąpienia od kary z art. 22 ust 3 ustawy SENT z uwagi na ważny interes przewoźnika. Prawidłowe były również wyliczenia organów w zakresie udzielenia pomocy skarżącemu przewoźnikowi z uwagi na interes publiczny, do wysokości dopuszczalnego limitu pomocy de minimis dla przedsiębiorcy transportowego.

Uwzględniając powyższe rozważania, bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów oraz brak okoliczności podważających zaskarżoną decyzję, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.