Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1175/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2024 r. sprawy ze skargi ze skargi R. C. na zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r. znak: WZPŚ.7024.4.29.2023.NZ w przedmiocie gospodarki odpadami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia 10 lipca 2024 r. znak WZPŚ. 7024.4.29.2023.NZ skierowanym do P. R. C. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził prowadzenie gospodarki odpadami w sposób zapewniający ochronę środowiska oraz zobowiązał do przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań. W uzasadnieniu podjętego zarządzenia organ odwołał się do przeprowadzonych oględzin na działce nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w S., w trakcie których na działce stwierdzono różne odpady magazynowane nieselektywnie na nieutwardzonym terenie.

Na to zarządzenie skargę wniósł R. C. W skardze zarzucił:

1. naruszenie przepisów art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska przez przedwczesne wydanie zarządzenia pokontrolnego przy braku jednoznacznie określonych i wyjaśnionych ustaleń dotyczących ewentualnych naruszeń i nieprawidłowości, brak podania w zarządzeniu pokontrolnym ustawowego wymogu "wskazania naruszeń" i jasno sprecyzowanych obowiązków adresata jako osoby fizycznej (bez określenia które z kontrolowanych rzeczy uznano za odpady a które nie lub czy wszystkie ujawnione w toku kontroli rzeczy uznano za odpady) oraz bezpodstawne ogólnikowe odwołanie się w nim do protokołu kontroli prowadzonej od 3 kwietnia 2024r. do 6 czerwca 2024r. nie zawierającego jasnego i precyzyjnego naruszenia obowiązków ani wskazania działań jakie powinien podjąć kontrolowany podmiot, aby doprowadzić do wyeliminowania wskazanych naruszeń, co czyni zarządzenie pokontrolne sprzeczne z prawem i niedopuszczalne i niewykonalne;

2. naruszenie przepisów art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz przepisów art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 5 i w zw. z art. 25 ust 1, 2, 3, 4, 7 i 8 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego bez podstawy prawnej i bez udokumentowanych podstaw faktycznych popartych wynikami badań gleby lub wody, powietrza uzasadniających stwierdzenie istnienia zagrożenia dla środowiska w postaci wody, gleby, roślin, zwierząt lub powietrza;

3. naruszenie przepisu art 3 ust 20 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska poprzez skierowanie kontroli wobec skarżącego w gdy nie jest on osobą korzystającą ze środowiska w rozumieniu powołanego przepisu;

4. naruszenie art 140 k.c. poprzez wydanie zarządzenia kontrolnego w stosunku do skarżącego w sytuacji gdy skarżący w ramach prawa własności jest uprawniony do posiadania i korzystania z rzeczy opisanych w protokole kontroli sporządzonym przez WIOŚ w K. takich jak: części samochodowe, kompletne samochody, opony do tych samochodów, rury PCV, beczki;

5. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego i rzetelnego zbadania sprawy i dokonania przez organ niezbędnych do wyjaśnienia sprawy ustaleń w zakresie klasyfikacji konkretnych rzeczy ujawnionych w toku prowadzonej kontroli jako odpady i rzeczy które nie są odpadami skutkujące ustaleniem, że wszystkie rzeczy ujawnione w toku kontroli są odpadami;

6. naruszenie przepisu art 80 k.p.a. błędną i arbitralną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego bez zastosowania zasad logiki, nauki i doświadczenia życiowego skutkującą nieuzasadnionym ustaleniem, że ujawnione w toku kontroli rzeczy mogą negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne przy jednoczesnym ustaleniu, że nie jest na miejscu przez skarżącego prowadzona stacja demontażu pojazdów czy też jakakolwiek działalność gospodarcza, ujawnione rzeczy nie emitują niebezpiecznych cieczy, zapachów i innych potencjalnie szkodliwych substancji do środowiska naturalnego;

7. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonego aktu polegający na nieuzasadnionym uznaniu, że wymienione w treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego rzeczy negatywnie wpływają na środowisko tylko dlatego, że znajdują się na wykazie stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005r. w sprawie wykazu przedmiotów i wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko przy czym stan techniczny tych rzeczy jest dobry i wobec tego mogą one zostać wykorzystane do ponownego użycia co jest zbieżne z celami ochrony środowiska, a nadto znaczna cześć tych rzeczy stanowią rzeczy zamienne do ujawnionych w toku kontroli sprawnych i kompletnych pojazdów skarżącego.

Skarżący podnosi, że skierowane w stosunku do niego zarządzenie pokontrolne nie określa w sposób konkretny naruszeń i nie określa w sposób konkretny nakładanego na niego obowiązku - co jego zdaniem czyni to zarządzenie niewykonalnym. Na podstawie treści zarządzenia nie sposób jest bowiem ustalić w zakresie których konkretnie rzeczy ujawnionych w toku kontroli nałożone na skarżącego prowadzenie gospodarki odpadami w sposób zapewniający ochronę środowiska. Brak jest również wykazania wpływu posiadanych przez skarżącego rzeczy na środowisko naturalne. Organ w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym zastosował jedynie przepis art. 16 ustawy o odpadach bez wykazania które konkretnie rzeczy i dlaczego podpadają ewentualnie pod dyspozycję wskazanego przepisu. Zdaniem skarżącego sam fakt składowania czystych i sprawnych technicznie rzeczy na gruncie nie powoduje automatycznie wpływu na środowisko naturalne. W zakresie takie wpływu zdaniem skarżącego zabrakło ze strony organu zasięgnięcia wiedzy specjalistycznej i jakichkolwiek badań. Rzekomy wpływ posiadanych przez skarżącego rzeczy na środowisko naturalne jest ustaleniem dowolnym i nie wynikającym z ustalonego w ramach sprawy stanu faktycznego.

Skarżący podnosi, że ilość posiadanych przez niego rzeczy nie została w żaden sposób skonkretyzowana w ramach ustaleń faktycznych. Rzeczy te nie zostały dokładnie spisane co do ich rodzaju i stanu technicznego, a sam fakt posiadania części zamiennych do samochodów nie kwalifikuje tych części automatycznie jako odpadów skoro stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że skarżący jest posiadaczem ponad dwudziestu samochodów i wobec tego do każdego z nich posiada części zamienne, które zamierza przeznaczyć do ulepszenia tych pojazdów. Do każdego z pojazdów skarżący może posiadać komplet czy nawet dwa komplety opon, tarcze hamulcowe, wycieraczki, elementy silnika. Brak jest uzasadnienia na to. że skarżący ma wyzbyć się swojej własności i ma być ograniczany w swoich zamierzeniach co do postępowania z tą własnością. Nie może być takiej sytuacji, że organy administracji narzucają ob3watelowi wyzbycie się części zamiennych i zakup nowych, gdyż do tego w istocie zmierzają poczynania WIOŚ w stosunku do skarżącego. Z zasad doświadczenia życiowego wiadomo przecież, że części samochodowe to rzeczy kosztowne i wobec tego istnieje wtórny obieg tychże np. w sieci internet.

Skarżący uważa, że jeżeli posiadane przez niego rzeczy są rzeczami czystymi, nie zaopatrzonymi w płyny eksploatacyjne, kwasy czy inne związki chemiczne to nie ma żadnego racjonalnego powodu aby tych rzeczy wyzbywać się skoro mogą one zostać poddane wtórnemu użyciu. Skarżący podnosi, że jeżeli posiadałby jeden samochód i części do niego to nie miałby problemów z WIOŚ, a jeżeli posiada 20 samochodów i części do nich to problem ma co nie jest uzasadnione ustaleniami faktycznymi w zakresie wpływu posiadania tych części na środowisko naturalne. Część posiadanych rzeczy znajduje się w miejscu zadaszonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi wskazano, że Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. (zwany dalej: WIOŚ) w dniach od 03 kwietnia do 06 czerwca 2024 r. przeprowadzili kontrolę pozaplanową, interwencyjną u P. R. C., zam. ul. [...] w S. w związku ze zgłoszeniem osoby fizycznej dot. prowadzenia nielegalnej działalności polegającej na handlu i demontażu pojazdów. Na podstawie działań kontrolnych przeprowadzonych w ww. okresie oraz oględzin, które miały miejsce w dniu 23 stycznia 2024 r. w asyście funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w S. na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...] zlokalizowanych przy ul. [...] w S. ustalono, że Skarżący gospodaruje odpadami w sposób zagrażający środowisku. Ustalenia z kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIOŚ zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...] z dnia 06 czerwca 2024 r., który został podpisany bez zastrzeżeń w dniu 21 czerwca 2024 r. przez P. R. C. W trakcie czynności kontrolnych inspektorzy WIOŚ stwierdzili, że na kontrolowanym terenie znajdują się różnego rodzaju części samochodowe, odpady, a także zaparkowane pojazdy. Wszystkie pojazdy posiadały cechy identyfikacyjne. Odpady magazynowane były głównie na działce o nr ew. [...]. Na terenie całej działki zmagazynowano różne części/odpady takie jak: elementy tworzyw sztucznych, elementy wyposażenia wnętrz pojazdów, amortyzatory, opony, koła, kołpaki, uszczelki, wycieraczki, wiązki kabli, zderzaki, elementy zawieszenia, tłumiki, okładziny hamulcowe, drzwi samochodowe przednie i tylnie, metale żelazne, maski samochodowe, materiały budowlane - rury PCV, dywaniki, lampy samochodowe (przednie, tylnie), przewody klimatyzacji, relingi, deski rozdzielcze, fotele samochodowe, beczki metalowe, felgi stalowe, zbiornik paliwowy, sprężyny, tarcze hamulcowe, macpersony, belki przednie, maski, błotniki, elementy karoserii. Niektóre z ww. elementów elementy (tarcze hamulcowe, tłumiki) stanowią przedmioty wyposażenia i części wymontowane z pojazdów, które są wymienione w załączniku do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko. Ponadto stwierdzono obecność różnych materiałów budowlanych, elementów ogrodzenia oraz elementów karoserii. Odpady magazynowane były w nieładzie, także na nieutwardzonym podłożu oraz bez zabezpieczenia przed wpływem czynników atmosferycznych, co stanowi naruszenie art. 16 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W trakcie prowadzonych oględzin w dniach 23 stycznia 2024 r. oraz 3 kwietnia 2024 r. nie stwierdzono prowadzenia demontażu pojazdów. W związku z powyższym zastosowano sankcje A przewidziane przepisami prawa tj. na podstawie art. 171 ustawy o odpadach - na Skarżącego został nałożony mandat kamy w wysokości 500 zł, który został przez Skarżącego przyjęty. W dniu 10 lipca 2024 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne znak: WZPŚ.7024.4.29.2023.NZ obligujące Skarżącego do prowadzenia gospodarki odpadami w sposób zapewniający ochronę środowiska (pkt 1 zarządzeń pokontrolnych). Ponadto skierowano wystąpienie do Burmistrza Miasta S. o podjęcie działań zgodnie z ustawą dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w związku ze stwierdzeniem magazynowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym oraz do Urzędu Skarbowego w S. o podjęcie czynności w ramach posiadanych kompetencji wynikających z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Podkreślono, że kontrola przeprowadzona przez inspektorów WIOŚ została zakończona w dniu 6 czerwca 2024 r., natomiast protokół kontroli został podpisany w dniu 21 czerwca 2024 r. Wobec powyższego nieuprawnione jest twierdzenie Skarżącego dot. przedwczesnego wydania zarządzeń pokontrolnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska: Na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochron Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne w dniu 10 lipca 2024 r. tj. po zakończeniu kontroli. W tym miejscu należy wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 01 czerwca 2016 r., sygn. akt: II SA/Kr 507/16, który orzekł, że "zarządzenie o Jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli w związku z czym zalecenia zawarte w zarządzeniu pokontrolnym stanowią konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości".

W zarządzeniu pokontrolnym MWIOŚ z dnia 10 lipca 2024 r., znak: WZPŚ.7024.4.29.2023.NZ wbrew temu, co twierdzi Skarżący wskazano podstawę prawną, jak również wskazano stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie przepisów prawa. Jak zostało to już wyjaśnione, wydając zarządzenie pokontrolne organ administracyjny działał na właściwej podstawie prawnej wynikającej z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, (wyrok WSA w Krakowie z 1.06.2016 r. II SA/Kr 507/16).

W treści zarządzenia wyraźnie wskazano, jakie odpady i części zostały zmagazynowane na kontrolowanym terenie (działka nr [...]), jak również podkreślono, że odpady magazynowane były nieselektywnie na nieutwardzonym podłożu. Nie ulega wątpliwości, że treść zarządzeń pokontrolnych MWIOŚ z dnia 10 lipca 2024 r. znak: WZPŚ.7024.4.29.2023.NZ koresponduje z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli nr [...].

Skarżący wbrew temu, co wykazał w skardze - ma pełną świadomość, w zakresie popełnionego naruszenia - zapoznał się z treścią protokołu kontroli (nie wniósł zastrzeżeń), podpisał protokół kontroli, jak również poprzednie kontrole prowadzone przez inspektorów WIOS w K. dowiodły, że Skarżący również we wcześniejszych latach, gospodarował odpadami w sposób zagrażający środowisku (magazynowanie odpadów). Wobec powyższego zarządzenie pokontrolne nie jest sprzeczne z prawem i nie jest niedopuszczalne. Stanowi konsekwencje ustaleń kontroli, które wykazały, że Skarżący gospodaruje odpadami w sposób zagrażający środowisku.

Nie można również zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że w zaskarżonym zarządzeniu "bezpodstawnie i ogólnikowo" odwołano się do protokołu kontroli. Zarządzenie pokontrolne MWIOŚ z 10 lipca 2024 r., znak: WZPS.7024.4.29.2023.NZ zostało wydane na podstawie ustaleń kontroli udokumentowanej protokołem kontroli nr [...]. Skarżący miał wiedzę odnośnie treści ww. protokołu kontroli (również załączników do protokołu, które stanowią jego integralną część) - miał możliwość zapoznania się z treścią protokołu kontroli (strona 12 protokołu kontroli nr [...] - wskazany został rodzaj stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia - dowody, z których ono wynika oraz naruszony przepis ustawy). Skarżący podpisał przedmiotowy protokół bez zastrzeżeń, przyjął mandat kamy - za gospodarowanie odpadami w sposób zagrażający środowisku - zatem posiadał wiedzę o ustalonym w trakcie kontroli naruszeniu.

W zakresie ustaleń faktycznych informuje, że ustalenia z przedmiotowej kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli, natomiast stwierdzone naruszenie polega na gospodarowaniu przez Skarżącego odpadami w sposób zagrażający środowisku (art. 16 ustawy o odpadach). Kwestionowanie na tym etapie postępowania ustaleń udokumentowanych protokołem kontroli należy uznać za niedopuszczalne. Należy przy tym nadmienić, że Inspekcja Ochrony Środowiska zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 425) została powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska. Wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska są wyspecjalizowane w zakresie swoich ustawowych kompetencji, a tym samym pracownicy organu posiadają niezbędny do realizacji jej ustawowych zadań zakres wiedzy specjalistycznej.

W odniesieniu do twierdzenia Skarżącego w zakresie przeprowadzenia "badan wody, gleby lub powietrza" wskazuję, że naruszenie zostało ustalone przez inspektorów WIOŚ, którzy posiadają wiedze specjalistyczną w tym zakresie. Nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że magazynowanie odpadów na nieutwardzonym podłożu, nieselektywnie, bez zabezpieczenia przed szkodliwymi warunkami atmosferycznymi może powodować zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Nie bez znaczenia jest również to, że Skarżący na terenie całej działki nr [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w S. zmagazynował znaczne ilości odpadów oraz części.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 3 ust. 20 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska poprzez skierowanie kontroli wobec skarżącego w gdy nie jest on osobą korzystającą ze środowiska w rozumieniu powołanego przepisu w ocenie organu jest on całkowicie bezzasadny. W uzasadnieniu skargi. Skarżący również błędnie wskazuje, że nie powinien być kontrolowany, gdyż nie korzysta ze środowiska. Zgodnie z art. 3 ust. 20 pkt c) ustawy Prawo ochrony środowiska - przez podmiot korzystający ze środowiska należy rozumieć: osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska - Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy: kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r, - Prawo ochrony środowiska. Skarżący na dzień kontroli nie prowadził działalności gospodarczej, a więc był osobą fizyczną - podmiotem korzystającym ze środowiska. Załącznik nr 1 do protokołu kontroli nr [...] zawiera pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego niepodlegającego wymaganiom ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Skarżący zapoznał się z treścią ww. pouczenia, o czym świadczy złożony podpis w dniu 3 kwietnia 2024 r. pod jego treścią. Należy zauważyć, że Skarżący dopiero na etapie skargi na przedmiotowe zarządzenie podniósł zarzut dot. "bezpodstawnej kontroli". W ocenie Skarżącego doszło do naruszenia art. 140 k.c. poprzez wydanie zarządzenia kontrolnego w stosunku do skarżącego w sytuacji gdy skarżący w ramach prawa własności jest uprawniony do posiadania i korzystania z rzeczy opisanych w protokole kontroli sporządzonym przez WIOŚ w Krakowie takich jak: części samochodowe, kompletne samochody, opony do tych samochodów, rury PCV, beczki. Powyższy zarzut jest gołosłowny i pozbawiony podstaw prawnych. Nie znajduje uzasadnienia w ustaleniach przeprowadzonej kontroli, jak również przedmiotowym zarządzeniem nie nałożono na Skarżącego żadnego obowiązku, który mógłby naruszać jego prawo własności.

Także odnośnie do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych organ wskazuje, że jest on bezzasadny. Ustalenia faktyczne zostały udokumentowane protokołem kontroli, tym samym zarzut Skarżącego odnoszący się do kwestii ustalonego w czasie kontroli stanu faktycznego należy uznać za niedopuszczalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:

1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,

2) dochowania wymaganej prawem procedury,

3) respektowania reguł kompetencji.

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 425, dalej u.i.o.ś) inspekcja jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska.

W myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś do zadań inspekcji należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie środowiska.

Zgodnie z art. 3 pkt 20 lit. c ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 54, dalej p.o.ś) korzystającym ze środowiska jest osoba fizyczna niebędąca podmiotem, o którym mowa w lit. a (przedsiębiorcą), korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Istotną funkcją Inspekcji Ochrony Środowiska jest przeprowadzanie kontroli (art. 9 u.i.o.ś). Z przeprowadzonych kontroli sporządzany jest protokół (art. 11 u.i.o.ś). Następnie w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli podejmowane są czynności, o których mowa w art. 12 ust. 1 u.i.o.ś, to jest wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej; wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne; wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną; wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś. kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

W orzecznictwie podkreśla się, że zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. Władczy charakter zarządzenia przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może na nich ciążyć na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1065/23, wyrok NSA z dnia 23 września 2022 r. III OSK 1239/21).

Zauważyć także należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1587, dalej u.o.) zakazane jest składowanie i magazynowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych (art. 26 u.o.), zaś prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia (art. 41 u.o). Zgodnie zaś z art. 16 tej ustawy gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może:

1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt;

2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach;

3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.

Zaskarżone zarządzenie pokontrolne jest prawidłowe i czyni zadość wymaganiom przepisów prawa. W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniach od 3 kwietnia do 6 czerwca 2024 r. na nieruchomościach należących do P. R. C. (protokół z kontroli nr [...], k. 27-39 administracyjnych akt sprawy) stwierdzono, że m.in. na działce [...] przy ul. [...] w S. znajdowały się różne materiały budowlane, elementy ogrodzenia oraz karoserii, garaże blaszane, w których znajdowały się w nieładzie, na regałach odpady/części samochodowe, m.in. gaśnice, elementy tworzyw sztucznych, pas bezpieczeństwa, tarcze hamulcowe, wentylatory, uszczelki, elementy wyposażenia wnętrz pojazdów, elementy zawieszeń, wentylatory i inne. W jednym z trzech garaży blaszanych stwierdzono elementy silników. W garażu czwartym stwierdzono elementy skrzyni biegów, uszczelek. Na terenie działki przed garażami znajdowały się odpady metali żelaznych, ćwiartki zawieszenia, koła, kołpaki, uszczelki, wycieraczki, wiązki kabli, zderzaki, elementy zawieszenia, tłumiki, okładziny hamulcowe, drzwi samochodowe przednie i tylne, metale żelazne, maski samochodowe, materiały budowlane, rury PCV, dywaniki, lampy samochodowe, przewody klimatyzacji, relingi, deski rozdzielcze, fotele samochodowe, beczki metalowe, felgi stalowe, zbiornik paliwowy, tarcze, sprężyny, tarcze hamulcowe, macpersony, belki przednie, maski, błotniki, elementy karoserii.

Na materiał dowodowy składa się obszerna dokumentacja fotograficzna oraz przesłuchania świadków (k.47, k. 56-106, k. 115 administracyjnych akt sprawy).

Powyższy stan faktyczny daje podstawy do stwierdzenia, że istnieje zagrożenie dla środowiska ponieważ na działce skarżącego są gromadzone przedmioty mające lub mogące mieć status odpadów. W konsekwencji powinien się on legitymować stosownym pozwoleniem i nie ulega wątpliwości, że w tej sytuacji jest on podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. c p.o.ś.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje.

Wbrew stanowisku skarżącego organ obszernie udokumentował istniejące zagrożenie dla środowiska w związku z działalnością prowadzoną przez skarżącego na jego działkach w tym na działce [...] przy ul. [...] w S. Z uwagi na wskazany powyżej sygnalizacyjny charakter zarządzenia pokontrolnego nie ma obowiązku, by organy inspekcji ochrony środowiska na tym etapie prowadziły postępowanie jurysdykcyjne zmierzające do dokonania klasyfikacji odpadów, czy badania poziomu zanieczyszczenia składników środowiska lub były zobligowane do zasięgania opinii biegłych. Tym samym nie mogą zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 7 oraz art. 80 k.p.a.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 140 k.c. Podkreślenia wymaga, ze prawo własności nie ma charakteru absolutnego, co w konsekwencji oznacza, że wbrew twierdzeniom skargi nie jest tak, iż skarżący może gromadzić na swoje działce co zechce. W myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Takie ograniczenia są wprowadzane w ustawach ze względu na ochronę innych konstytucyjnych wartości jak bezpieczeństwo ekologiczne i ochrona środowiska (art. 74 Konstytucji RP). Oznacza to, że działalność prowadzona przez skarżącego na własnej działce poddana jest reglamentacji prawnej wynikającej m.in. z ustawy o odpadach i związanym z nią ograniczeniom.

Jako, że kontrola zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wykazała, ze odpowiada ono prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.