Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 126/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 7;
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 40 par. 2, art. 109 par. 1 i 2, art. 110, art. 134, art. 135;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 10 stycznia 2020 r. nr (...) w przedmiocie odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe spadkodawcy z tytułu nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz M.B. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją z 10 stycznia 2020 roku Nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z 16 października 2019 r. orzekającą o odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców za długi spadkowe po zmarłym W.G. z tytułu nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 1330, 58 zł, w tym: należności głównej 866,05 zł i odsetek naliczonych za zwłokę w wysokości 464,53 zł.

Uzasadniając podjętą decyzję Dyrektor w pierwszej kolejności wskazał, że decyzją Nr (...) z 15 lipca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił W.G. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2005 rok w wysokości 2237,41 zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia jej odebrania. Podał, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 20 lipca 2010r. Należność nie została uregulowana i stała się zaległością.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 poz. 900 t.j.), dalej: O.p.

Dyrektor podkreślił, że 20 października 2010r. Agencja wystosowała upomnienie Nr (...) wzywające W.G. do uregulowania należności, tj. kwoty 2246,21 zł (w tym koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł), pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Następnie wyjaśnił, że 26 października 2010r. Prezes ARiMR wystawił w stosunku do W.G. tytuł wykonawczy Nr (...) i przekazał go właściwemu organowi uprawnionemu do stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej - tu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O.

Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu egzekucyjnym wobec W.G. dokonano skutecznego zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego w dniu 20 maja 2014 r. - o czym organ egzekucyjny poinformował wierzyciela pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. znak (...). Od czerwca 2014 r. kwota 261,78 zł była potrącana i przekazywana przez KRUS na poczet należności około 20-tego każdego miesiąca, do uregulowania lub odwołania zajęcia (o czym stanowi pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia).

Dnia 26 lutego 2015 r. Agencja występująca w roli wierzyciela została poinformowana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o śmierci strony. W.G. zmarł w dniu 8 lutego 2015 r. Z uwagi na to, że wynikające z decyzji Nr (...) z dnia 15 lipca 2010 r. należności nie zostały wyegzekwowane zaistniała konieczność przeniesienia zobowiązań beneficjenta na jego spadkobierców. Do spłaty pozostała kwota należności głównej w wysokości 866,05 zł oraz kwota odsetek naliczonych na dzień śmierci zobowiązanego w wysokości 464,53 zł. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że ostatni skuteczny środek egzekucyjny został zastosowany w dniu 20 maja 2014 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że następnie wszczęto procedurę związaną z ustaleniem spadkobierców po zmarłym W.G. Po wyczerpaniu możliwości ustalenia tożsamości ewentualnych spadkobierców beneficjenta Agencja - jako podmiot mający interes prawny - wystąpiła do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego spadkodawcy z wnioskiem o stwierdzeniem nabycia spadku.

Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt I Ns (...) orzekł, że spadek po zmarłym W.G. nabyli: rodzeństwo M.B., T.R., B.G., M.G., w udziałach wynoszących po 1/6 części spadku każde z nich, bratanica D.K, i bratankowie R.G., A.G. w udziałach wynoszących po 1/18 części spadku każde z nich, bratanek M.G. i bratanice S.K., M.G., U.S. w udziałach wynoszących po 1/24 części spadku każde z nich.

W dniu 22 listopada 2018 r. Kierownik BP wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania zmarłego dłużnika ARiMR, z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ustalonych W.G. decyzją Nr (...) z dnia 15 lipca 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wydaną przez Prezesa ARiMR. Ponieważ jeden ze spadkobierców, tj. M.G. (brat W.G.) zmarł w dniu 11 października 2015 r., zaistniała konieczność zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobierców za długi zmarłego W.G., w celu ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłym M.G. Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2019 r. sprawy z wniosku Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o stwierdzenie nabycia praw do spadku po M.G. wydał postanowienie w sprawie sygn. akt I Ns (...) o nabyciu spadku po zmarłym przez żonę S.G. oraz dzieci: A.D. i T.G. w udziałach po 1/3 części spadku każde z nich.

Następnie decyzją z 16 października 2019 r. Kierownik BP orzekł o solidarnej odpowiedzialności M.B., T.R., B.G., D.K., R.G., A.G., M.G., S.K., M.G., U.S., T.G., A.D., i S.G. jako spadkobierców po zmarłym W.G. w zakresie nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 1330,58 zł (w tym z tytułu należności głównej 866,05 zł oraz odsetek naliczonych za zwłokę od ww. zaległości do dnia otwarcia spadku w wysokości 464,53 zł). Od decyzji z dnia 16 października 2019 r. M.B., T.R., M.G., M.G., S.K., U.S. i M.G. wnieśli odwołania.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 5 listopada 2019 r. M.B. złożyła prośbę do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. o wydanie kserokopii wniosku o wpis do ewidencji producentów, który został złożony przez nią w dniu 12 września 2007 r. jako pełnomocnika W.G. Jednocześnie M.B. do akt sprawy dołączyła kserokopię dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu leczenia W.G. w latach 2012-2014. W treści odwołania M.B. wyjaśniła, że od 2007r. była pełnomocnikiem W.G., a korespondencja była błędnie kierowana na adres: W. 106, poczta B. zamiast tak jak wskazano we wniosku o wpis do ewidencji producentów na adres: W.M. 1, poczta N.S.

Dyrektor podał, że materialno-prawną podstawę decyzji o odpowiedzialności za zaległości W.G., stanowiły przepisy art. 97 i 98 O.p. Natomiast uznanie środków wypłaconych za nienależnie pobrane następuje w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślił, że w niniejszym postępowaniu zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności powstało na mocy decyzji Prezesa ARiMR z 15 lipca 2010 r. Nr (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wskazał, że od dnia 20 lipca 2010 r. biegł więc termin na zwrot środków wynikających z decyzji Prezesa z dnia 15 lipca 2010 r. Nr 129/10, natomiast termin przedawnienia jest liczony od dnia 31 grudnia 2010 r. zgodnie z art. 68 § 4aO.p. Przedmiotowe zobowiązanie przedawniłoby się w dniu 31 grudnia 2015 r. (zgodnie z art. 70 § 1 O.p. należność przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności należności). Organ dodał, że w sprawie zastosowano skuteczny środek egzekucyjny 16 maja 2014r. Nadto pięcioletni okres przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy tj. od 8 lutego 2015r. o kolejne 2 lata, na podstawie art. 99 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania M.B. podkreślił, że zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności powstało na mocy ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR z 15 lipca 2010r. Wyjaśnił, że toczące się postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżących za zobowiązania spadkodawcy stanowi postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co w konsekwencji oznacza, że strony nie mogą skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez W.G. w niniejszym postępowaniu.

Dyrektor wskazał, że decyzja Nr (...) z dnia 15 lipca 2010 r., którą Prezes ARiMR ustalił W.G. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2005 rok w wysokości 2237,41 zł została skierowana do adresata, tj. M.B. (wówczas pełnomocnika W.G) pod adres (...) 106, poczta B. Przesyłkę odebrał w dniu 20 lipca 2010 r. W.G. (mocodawca M.B.). Nadto organ podkreślił, że faktem jest, iż organy Agencji błędnie wskazywały adres M.B. jako W. 106, poczta B. (gdzie mieszkał mocodawca) natomiast na tym etapie, z uwagi na śmierć strony postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nie można wzruszyć decyzji Nr (...) z dnia 15 lipca 2010 r. w trybie nadzwyczajnym. Organ powtórzył, że decyzja została doręczona skutecznie stronie postępowania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M.B. zaskarżyła decyzję Dyrektora w całości.

Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu w zakresie skutecznego doręczenia ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR z 15 lipca 2010 r., znak sprawy: (...), co miało decydujący wpływ na narażenie jej i pozostałych spadkobierców na niezawinione długi spadkowe.

Podniosła, że we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dn. 12.09.2007r. z jednoczesnym złożeniem pełnomocnictwa wskazała prawidłowy adres dla doręczeń korespondencji, adres jej zamieszkania tj. W.M. 1, 26-006 N.S. Jako pełnomocnik brata nie otrzymała żadnej korespondencji dotyczącej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazała, że o decyzji dowiedziała się po raz pierwszy z chwilą otrzymania wezwania do Sądu Rejonowego w O. celem ustalenia spadkobierców po zmarłym bracie W.G.

Nie jest jej wiadomym kto odebrał błędnie zaadresowaną korespondencję przez ARiMR w O. kierowaną do niej.

Takie postępowanie organu pozbawiło ją czynnego udziału w postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponadto naraziło na długi spadkowe brata, gdyż o całej sprawie dowiedziała się w momencie postępowania spadkowego prowadzonego przez ARiMR w O. od 2017 r.

W dalszej kolejności skarżąca powołując się na treść art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256), dalej: Kpa wskazała, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika, doręczenie pisma stronie nie rodzi żadnych skutków prawnych ma jedynie charakter informacyjny. W świetle obowiązującego orzecznictwa, jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma , natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma jej pełnomocnikowi. Obowiązek organu dokonywania doręczeń pełnomocnikowi istnieje do momentu powzięcia przez organ informacji o wygaśnięciu pełnomocnictwa.

W konkluzji skargi M.B. podkreśliła, że w pełnomocnictwie wskazano adres do doręczeń W.M. 1, poczta N.S. i od tego momentu organ zobowiązany był do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika wskazany w dokumencie pełnomocnictwa. Podkreśliła, że pod adresem W. 106, poczta B. nie zamieszkuje od roku 1974. Doręczenie decyzji nastąpiło więc z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a tym samym było nieskuteczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Nadto zgodnie z treścią art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozstrzygając sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Ponieważ wadą dotknięta jest także decyzja organu pierwszej instancji, Sąd działając na podstawie art. 135 ustawy P.p.s.a. orzekł również o jej uchyleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja z 10 stycznia 2020 roku Nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP z 16 października 2019 r. orzekającą o odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców za długi spadkowe po zmarłym W.G. z tytułu nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 1330, 58 zł, w tym: należności głównej 866,05 zł i odsetek naliczonych za zwłokę w wysokości 464,53 zł.

U podstaw wydania powyższej decyzji legło przyjęcie przez organ, że decyzją z 15 lipca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił W.G. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za 2005 rok w łącznej wysokości 1330, 58 zł, w tym: należności głównej 866,05 zł i odsetek naliczonych za zwłokę w wysokości 464,53 zł. Organ wskazał, że przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 20 lipca 2010r. i jest ostateczna.

Skarżąca kwestionuje natomiast skuteczność doręczenia decyzji ustalającej z dnia 15 lipca 2010r., wskazując, iż korespondencja była błędnie kierowana na adres: W. 106, poczta B., w sytuacji gdy zarówno w treści pełnomocnictwa udzielonego jej przez W.G., które zostało przedłożone do organu w 2007r., oraz wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazany był jej adres do doręczeń jako pełnomocnika: W.M. 1, poczta N.S. (k.6-7 akt sądowych).

Tytułem wstępu przed odniesieniem się do istoty sporu, wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni (art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji).

Wobec wskazanego powyżej brzmienia art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji zdaniem Sądu zastosowanie w niniejszej sprawie mają, powołane w podstawie prawnej decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności skarżącej, przepisy art. 97 - art. 101 Ordynacji podatkowej, jednakże w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, które obowiązują od dnia 1 stycznia 2016r.

Zgodnie z art. 97 § 1 O.p., spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Stosownie zaś do art. 97 § 4 tej ustawy przepisy § 1-3 stosuje się również do praw i obowiązków wynikających z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego. Na podstawie art. 98 § 1 O.p. do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Z kolei, w myśl art. 98 § 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe (tj. podatki niezapłacone w terminie płatności - art. 51 § 1 O.p.) oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy.

Zgodnie z treścią art. 100 § 1 O.p., organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. W myśl § 2 tego artykułu, jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwoty, o których mowa w art. 21 § 3 i 3a, art. 24 lub art. 74a. Przepis § 3 art. 100 ordynacji podatkowej stanowi, że termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań wynikających z decyzji o zakresie jego odpowiedzialności wynosi 14 dni od dnia jej doręczenia.

Należy zauważyć, że przytoczone wyżej brzmienie przepisu art. 100 O.p. obowiązuje od 1 stycznia 2016 roku. Przepis ten został znowelizowany na podstawie art. 1 pkt 81 ustawy z 10 września 2015 roku o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (dalej jako: "ustawa zmieniająca"). Zważywszy na to, że art. 31 ww. ustawy zmieniającej jednoznacznie stanowi, iż ustawa ta wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku (z wyjątkami, które nie dotyczą niniejszej sprawy), nie ma podstaw aby w niniejszej sprawie miał zastosowanie przepis art. 100 O.p. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 roku. Nie zachodzą w niniejszej sprawie także inne okoliczności wskazane w treści ustawy zmieniającej, które nakazywałyby stosowanie przepisu art. 100 ordynacji podatkowej w poprzednim brzmieniu (tj. sprzed 1 stycznia 2016 roku). W szczególności nie ma zastosowania w niniejszej spawie art. 22 ustawy zmieniającej. Zgodnie z jego treścią, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Zatem przepis ten odnosi się do spraw dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, tj. uregulowań zawartych w rozdziale 15 działu III ordynacji podatkowej, zaś sprawa niniejsza dotyczy odpowiedzialności następców prawnych, które to zagadnienie jest uregulowane w rozdziale 14 działu III ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe brzmienie przepisu art. 100 § 1 O.p., który m.in. stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji determinujące dla rozstrzygnięcia o jej prawidłowości jest ustalenie czy w sprawie mamy do czynienia z decyzją ostateczną wydaną wobec spadkodawcy. Celem odpowiedzi na to pytanie należało przeanalizować kwestię prawidłowości doręczenia decyzji Nr (...) z dnia 15 lipca 2010 r. wydanej wobec W.G. przez Prezesa ARiMR. Innymi słowy przedmiotem badania należało uczynić to czy w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna wydana wobec spadkodawcy, która stanowiłaby podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności spadkobierców w trybie art. 100 § 1 O.p. Do ustalenia tego niezbędnym jest rozważenie czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji z dnia 15 lipca 2010r., co stanowi oś sporu w niniejszej sprawie. Zdaniem organu wymieniony akt doręczono skutecznie stronie w dniu 20 lipca 2010 r., natomiast skarżąca ustalenie to kwestionuje.

Rozstrzygając omawianą kwestię wskazać należy, że z akt sprawy wynika niewątpliwie, że M.B. była od września 2007 roku pełnomocnikiem brata W.G.. W udzielonym pełnomocnictwie W.G. upoważnił M.B. do reprezentowania go we wszelkich instytucjach administracyjnych, urzędach w jakimkolwiek charakterze (...) odbioru i kwitowania wszelkiej korespondencji oraz do podpisywania wszelkich dokumentów. Zarówno we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dn. 12.09.2007 r. (o zmianę danych) jak i w treści pełnomocnictwa został wskazany adres pełnomocnika M.B.: W.M. 1, poczta N.S.

Z akt sprawy wynika nadto, że decyzja z dnia 15 lipca 2010r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych została wysłana przez organ na adres W. 106, poczta B. tj. na adres zamieszkania W.G. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ekspediowanej przesyłki zawierającej decyzję z dnia 15 lipca 2010. widnieje podpis jako odbierającego "W.G. Brat" oraz data "20.07.2010r.".

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że M.B. była prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem W.G. Zgodnie z treścią art. 40 § 2 Kpa § 2 zd. 1 jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W sytuacji ustanowienia przez stronę pełnomocnika i powiadomienia o tym fakcie organu administracyjnego, strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego również wszystkie pisma należało doręczać pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 K.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w K.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie" (postanowienie SN z 9.9.1993 r., III ARN 45/93, OSNCP 1994, Nr 5, poz. 112). W wyroku z 21.11.2014 r., I OSK 1855/14 (niepubl.) NSA wskazał: "Zgodnie z art. 40 § 2 KPA jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. (...). Przepis art. 40 § 2 KPA nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. Ponadto zgodnie z orzecznictwem oraz ugruntowanym poglądem doktryny termin do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej decyzja została doręczona stronie.

Następnie wskazać należy, że zgodnie z art. 109 § 1 i § 2 Kpa, o wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego i jej obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą doręczenia, a wyjątkowo - ustnego ogłoszenia. Decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 110 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.

Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (zob. w: Komentarz Kodeks postępowania administracyjnego, wydanie 15, C.H. Beck, autorzy: Barbara Adamiak, Janusz Borkowski).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zdaniem Sądu organ błędnie ustalił, iż doszło do skutecznego doręczenia decyzji z dnia 15 lipca 2010r. Tym samym organ nieprawidłowo uznał, że doszło do jej wejścia do obrotu prawnego, a w konsekwencji uzyskania waloru ostateczności, które to założenia stanowią podstawę do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców za długi spadkowe.

Jakkolwiek decyzja z dnia 15 lipca 2010r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich przez W.G. została przesłana na imię i nazwisko M.B., to jednak organ skierował ją na niewłaściwy adres, nie będący adresem pełnomocnika, lecz strony postępowania. Tym samym decyzji tej nie doręczono prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi w sprawie.

Dla ustalenia w niniejszym postępowaniu, czy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna wydana wobec spadkodawcy, bez znaczenia pozostaje argumentacja organu o toczącym się wobec W.G. postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny prowadząc egzekucję nie oceniał bowiem skuteczności doręczenia tego aktu administracyjnego.

Konkludując zatem powyższe wywody stwierdzić należy, że wydanie decyzji przez organy o odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców za długi spadkowe po W.G. z tytułu nienależnie pobranych płatności, było wadliwe, gdyż nie zaistniała podstawa do orzekania w tym przedmiocie. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że wobec nieskutecznego doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z 15 lipca 2010r. w sprawie nie funkcjonuje w obrocie prawnym decyzja ostateczna, która stanowiłaby ewentualną podstawę do orzekania o odpowiedzialności spadkobierców w trybie art. 100 O.p.

Reasumując stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie organy obu instancji, nieprawidłowo stosując art. 97, 98 i 100 § 1 O.p. naruszyły te przepisy w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe organ wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis sądowy od skargi (250 zł).