Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 463/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta z dnia 3 stycznia 2011r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. O. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2011 r. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

We wniosku z dnia 7 października 2010 r. J. O., współwłaścicielka budynku położonego w L. przy ul. S. [...], wystąpiła do Burmistrza Miasta L. o zniwelowanie terenu miejskiego graniczącego ze ścianą zachodnią jej budynku do wysokości 19,25 m, wynikającej z decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 16 sierpnia 1988 r., wydanej przez Urząd Miejski w L.. Jako podstawę prawną swego żądania powołała art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., nr 239 poz. 2019 dalej jako "u.p.w.).

Burmistrz Miasta L. pismem z dnia 12 października 2010 r. przekazał powyższe podanie według właściwości Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Gospodarki Komunalnej w L., który pismem z dnia 18 października 2010 r. poinformował skarżącą o braku podstaw do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej.

Nie zgadzając się z tym stanowiskiem J. O. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na bezczynność organu. Zarzuciła jednocześnie, że jej podanie załatwione zostało przez niewłaściwy organ i w nieprawidłowej formie, uniemożliwiającej zaskarżenie zawartego w piśmie rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało stanowisko skarżącej za zasadne i wyznaczyło organowi I instancji 14 – dniowy termin do rozstrzygnięcia sprawy, wskazując, że jej podstawą materialną jest przepis art. 29 ust. 1 u.p.w.

Burmistrz Miasta L. decyzją z dnia 3 stycznia 2011 r. umorzył postępowanie w sprawie, uznając je za bezprzedmiotowe. Organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 17 maja 2010 r. przeprowadzono wizję lokalną w budynku przy ul. S. nr [...], w trakcie której mąż skarżącej okazał zawilgoconą piwnicę wnosząc równocześnie o wykonanie niwelacji terenu w celu zapobieżenia zawilgoceniom w przyszłości. Organ wskazał, że kwestia zawilgocenia piwnic w budynku, w którym mieszka skarżąca, była już przedmiotem rozpoznania, znajdując swój finał przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, który wyrokami z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 869/09 i II OSK 870/09 oddalił skargi J. O. od wyroków WSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 722/08 oraz sygn. akt II SA/Gd 721/08. Z treści uzasadnień tych wyroków wynika, że przyczyną zawilgocenia piwnicy nie jest brak uregulowania stosunków wodnych na terenie graniczącym ze ścianą zachodnią budynku położonego przy ul. S. [...], ani także niewłaściwe odprowadzanie wód opadowych z budynku położonego przy ul. S. [...], lecz nieskuteczna izolacja wodochronna piwnic tego budynku, intensywne skraplanie się pary wodnej w murowanych przewodach wentylacyjnych w ścianie szczytowej w pomieszczeniu nr [...], jak i nieszczelne przejście rury wodociągowej przez ścianę zewnętrzną w pomieszczeniu [...]. Z wyroków tych wynika też, że stosunki wodne na przedmiotowym terenie są aktualnie uregulowane prawidłowo.

Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa polegające na umorzeniu postępowania wbrew woli strony i przy braku przesłanek do umorzenia, a także naruszenie zasady ostateczności decyzji administracyjnych polegające na tolerowaniu odstępstwa od ustaleń dotyczących rzędnych posadowienia budynku określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 16 sierpnia 1988 r. Zarzucił też niewyjaśnienie przez organ wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych polegające na pominięciu dowodów z akt dotyczących pozwolenia na budowę sąsiedniego budynku, a także dowodu z pomiaru lustra wody w piwnicy wykonanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w latach ubiegłych. Końcowo zarzucił, że część robót mających wpływ na zalewanie jego budynku wykonana została przez sąsiadów bez pozwolenia na budowę, co rażąco narusza prawo i stanowi podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku przy ul. S. [...].

Decyzją z dnia 18 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 29 ust. 3 u.p.w. uchyliło zaskarżoną decyzję i rozstrzygnęło sprawę co do istoty poprzez odmowę nakazania właścicielowi terenu przyległego do ściany zachodniej budynku przy ul. S. [...] w L. niwelacji tego terenu do wysokości 19,25 m. n.p.m., ustalonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę wydaną dnia 16 sierpnia 1988 r. przez Burmistrza Miasta L.. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie jest sporne, iż piwnice i częściowo ściany domu nr [...] są zawilgocone. Jednakże stanowisko skarżącego jakoby przyczyną tego stanu jest okoliczność, iż przy budowie budynku nr [...] podwyższono poziom gruntu bezpośrednio przy ścianie zachodniej budynku nr [...] ponad rzędną określoną w pozwoleniu na budowę, co w następstwie spowodowało zmianę kierunku odpływu wód opadowych w stronę budynku nr [...] powyżej granicy izolacji pionowej i w konsekwencji przenikanie wód opadowych do piwnic budynku nr [...] jest nieprawidłowe. Stoi ono bowiem w sprzeczności z większością opinii i ekspertyz wykonywanych na zlecenie stron i inspekcji nadzoru budowlanego na potrzeby procesów sądowych i postępowań administracyjnych, które jednoznacznie stwierdzają, że przyczyną zawilgocenia budynku nr [...] jest niewłaściwie wykonana pozioma i pionowa izolacja tego budynku lub ewentualnie zbyt wysoki poziom wody gruntowej, a nie wadliwe odprowadzenie wód opadowych z budynku nr [...] czy podwyższenie poziomu gruntu przy tym budynku. Kolegium doszło do przekonania, że z uwagi na dodatkowe znaczne koszty zbędne jest zlecanie kolejnych opinii dotyczących przyczyn zawilgocenia budynku skarżącej, ponieważ jednoznacznie tę przyczynę identyfikują opinie wykonane w sprawach z zakresu prawa budowlanego, będących przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wprawdzie przeprowadzono je w postępowaniu dotyczącym ewentualnego naruszenia przepisów prawa budowlanego, ale w istocie przedmiotem wniosków skarżącej była i jest kwestia nadmiernego zawilgocenia jej budynku oraz przyczyn tego stanu. Organ wskazał, że wykładnia przepisu art. 29 u.p.w. jednoznacznie prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji z ust. 3 tego przepisu, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Innymi słowy, aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, musi zostać wykazane, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Skoro nadmierne zawilgocenie pomieszczeń w przedmiotowym budynku nie zostało spowodowane zmianą stosunków wodnych na gruncie sąsiednim, brak podstaw do wydania nakazu przewidzianego w art. 29 ust. 3 u.p.w. Kolegium wyjaśniło, że zasadny jest zarzut bezpodstawnego umorzenia postępowania przez organ I instancji i w tym zakresie niniejszą decyzją koryguje ten oczywisty błąd. Z tych względów organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną, a następnie orzekł co do meritum sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, uzupełnionej pismem z dnia 15 czerwca 2011 r., J. O. wniosła o jej uchylenie i rozpatrzenie sprawy co do istoty poprzez nakazanie niwelacji przedmiotowego terenu lub przekazanie sprawy organom administracji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organy zaniechały wyjaśnienia kto, kiedy i na jakiej podstawie prawnej podniósł teren ponad ustaloną wysokość i go zabetonował oraz, że w sprawie naruszono zasadę trwałości decyzji ostatecznych, tj. decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 16 sierpnia 1988 r. pozwoleniu na budowę. Skarżąca podniosła, że wbrew stanowisku organu istota sporu w niniejszym postępowaniu nie sprowadza się do kwestii nadmiernego zawilgocenia jej budynku i przyczyn tego stanu, lecz dotyczy samowolnego podniesienia terenu przy ścianie zachodniej budynku S. [...] na zlecenie Gminy. Zarzuciła także niewyjaśnienie w trakcie prowadzonego postępowania okoliczności podniesienia i zabetonowania terenu należącego do Gminy L., przylegającego od strony zachodniej do należącego do niej budynku. Okoliczność ta, w przekonaniu skarżącej stanowi podstawę wszczęcia postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a w konsekwencji wydania nakazu rozbiórki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2011 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 425/11, oddalił skargę. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie dokładnie ustalono stan faktyczny w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. W szczególności, w dniu 17 maja 2010 r. przeprowadzono wizję lokalną w budynku należącym do skarżącej przy ul. S. nr [...], w trakcie której jej mąż okazał zawilgoconą piwnicę wskazując równocześnie jako jej przyczynę brak niwelacji sąsiedniego terenu. W wyniku dokonanych wówczas pomiarów uprawniony geodeta A. F. wykonał szkic inwentaryzacji wysokościowej schodów wejściowych i chodnika położonego przy ul. S. [...] i [...] w L., z którego wynika kierunek odpływu wód opadowych. Organy powołały się na znajdujące się w obrocie prawnym orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 869/09 i OSK 870/09 oddalające skargi J. O. od wyroków WSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 722/08 oraz sygn. akt II SA/Gd 721/08. Sąd wskazał, że powyższe rozstrzygnięcia sądów administracyjnych koncentrowały się co prawda na zagadnieniu kontroli budynku położonego przy ul. S. [...] (sąsiedniego w stosunku do budynku skarżącej), jednakże sporządzone na potrzeby powyższych postępowań: ekspertyzy techniczne mające wykazać przyczynę występowania wilgoci w budynku należącym do J. O.w aspekcie dokonanych przez J. i T. B. odstępstw od projektu oraz opinia geotechniczna, będącą analizą posiłkową dla zleconego opracowania, wykonana przez uprawnionego geologa L. J. wykazały, że jedyną przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku. Stwierdzając, że dowody powyższe uzupełniają się wzajemnie i potwierdzają sąd uznał, iż brak było podstaw do ich kwestionowania. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie zachodziła konieczność przeprowadzania nowych dowodów w celu wyjaśnienia spornych okoliczności. Skoro w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania ustalono, że jedyną przyczyną zawilgoceń i okresowych podtopień piwnic w budynku nr [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku, to wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie należało uznać za prawidłowe, bowiem w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.w. W ocenie sądu nie było konieczności nakazania właścicielowi budynku położonego przy ul. S. [...] wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, czy przywrócenie stanu poprzedniego. Także zarzut dotyczący niezastosowania przez organy obu instancji przepisów Prawa budowlanego w celu wyjaśnienia okoliczności podniesienia i zabetonowania terenu należącego do Gminy L., przylegającego od strony zachodniej do należącego do niej budynku w ocenie sądu nie znajduje uwzględnienia. Skarżąca skierowała wniosek do organu właściwego do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Prawa wodnego, (Burmistrz Miasta L.), we wniosku wskazała podstawę prawną żądania (art. 29 ust. 1 u.p.w.), ponadto uwzględniając zażalenie skarżącej na bezczynność Burmistrza Samorządowe Kolegium Odwoławcze nakazało temu organowi wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy Prawa wodnego. W związku powyższym organ I instancji nie miał obowiązku przekazania wniosku skarżącej organom nadzoru budowlanego, które mogłyby dokonać wyjaśnienia okoliczności podniesienia i zabetonowania przedmiotowego terenu.

W skardze kasacyjnej J. O. wniosła o uchylenie w całości powyższego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2011 r., bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego - art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, dalej jako "p.p.s.a.") w szczególności:

- art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm., dalej jako "u.s.a.") w związku z art. 19 i art. 25 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji i nie zbadaniu czy decyzję wydał właściwy organ. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca w piśmie z dnia 7 października 2010 r. wszczynającym postępowanie administracyjne określiła, że domaga się "zniwelowania terenu miejskiego graniczącego ze ścianą zachodnią jej budynku" czyli działki gruntu stanowiącej własność Gminy Miejskiej L. a to oznacza, że Gminie Miejskiej L. w tym postępowaniu - jako właścicielowi gruntu - przysługiwał status strony. Wydając decyzję Burmistrz Miasta L. wydał decyzję we własnej sprawie naruszając przepisy o właściwości. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje jej nieważnością a to powinno skutkować uwzględnieniem skargi przez sąd I instancji meritii i stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, a nie jej oddaleniem;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 2 oraz ust. 3 u.p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącej sąd I instancji, w ślad za organami administracyjnymi orzekającymi w tej sprawie, skoncentrował się na zbadaniu zgodności z prawem budynku skarżącej oraz sąsiedniego budynku zamiast na ustaleniu, zgodnie z ust. 2 i 3 art. 29 u.p.w. czy na gruncie, wskazywanym przez skarżącą, dokonano zmian skutkujących zmianami stanu wody na tym gruncie oraz czy zmiana stanu wody wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.: art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 2 oraz 3 u.p.w. w związku z art. 7, 75, 77 i 78 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny działań organu administracji skutkującej uznaniem, że organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie. W ocenie pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie, organ administracji nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego, nie dopuścił dowodów wnioskowanych przez stronę skarżącą, ale również nie przeprowadził dowodów, których przeprowadzenie było konieczne z uwagi na przedmiot sprawy. Uzasadnienie decyzji organu, przyjęte następnie przez Sąd I instancji jako prawidłowe i powtórzone w uzasadnieniu Sądu sprowadza się do przepisania treści wyroków NSA oraz WSA, które zapadły w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem była kontrola budynku położonego przy ul. S. [...] oraz budynku skarżącej, a nie ocena zmiany stanu wody na sąsiednim gruncie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 maja 2012 r., wydanym w sprawie sygn. akt II OSK 2657/11, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. NSA uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania poprzez dokonanie błędnej oceny działań organów administracji skutkującej uznaniem, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i prawidłowo ustaliły stan faktyczny. W szczególności sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że organy nie ustaliły, czy zmiany na przedmiotowym gruncie (sąsiadującym z zachodnią ściana budynku położonego przy ul. S. [...]) poprzez jego podniesienie spowodowały zmiany stanu wody na tym gruncie oraz czy te zmiany miały szkodliwy wpływ na zachodnią ścianę budynku położonego przy ul S. [...].

W ocenie sądu kasacyjnego zarówno organy jak i sąd I instancji opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniach, które zakończyły się wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 869/09 i II OSK 870/09 gdzie zarówno przedmiot postępowania w tych sprawach był inny jak i rozstrzygnięcie zostało oparte na przepisach ustawy Prawo budowlane, dokonały w niniejszej sprawie ustaleń dowolnych, biorąc pod uwagę przedmiot postępowania w sprawie. Nie można wprost przenosić ustaleń z postępowania prowadzonego w innym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiot był odmienny jak i również inna podstawa prawna rozstrzygnięcia. Dowody zebrane w tych postępowaniach można wykorzystywać wówczas gdy będą miały znaczenie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Zdaniem NSA organy powinny rozstrzygnąć, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na prawidłowe ustalenia stanu faktycznego odnośnie zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 29 Prawa wodnego, czy też konieczne będzie przeprowadzenie innych dowodów w tym m.in. biegłego z zakresu hydrologii.

Sąd zwrócił nadto uwagę, że w postępowaniu, które zakończyło się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 869/09 na zlecenie skarżącej były przeprowadzane opinie przez biegłego Z. Ch. w przedmiocie wpływu wód opadowych i wód płynących po powierzchni gruntu na zawilgocenie piwnic w budynku położonym przy ul S. nr [...]. W tamtym postępowaniu nie zostały one wykorzystane z uwagi na: "zawężenia oceny występowania wilgoci w piwnicy budynku nr [...] tylko i wyłącznie do wpływu wód opadowych i wód płynących po powierzchni gruntu". W związku z powyższym organy administracji powinny ocenić, czy w niniejszym postępowaniu te opinie będą mogły być wykorzystane. Sąd kasacyjny wskazał, że nie może odnieść się do tego dowodu z uwagi na jego brak w dostępnych aktach administracyjnych.

W ocenie NSA ocena zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 29 ust. 2 i 3 Prawa wodnego jest przedwczesna i będzie możliwa dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i rozstrzygnięciu istoty sprawy na podstawie wyżej wskazanego przepisu.

Końcowo, za niezasadny uznał sąd kasacyjny zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 19, art. 25 § 1 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Wątpliwości sądu kasacyjnego budzi stwierdzenie, że w niniejszej sprawie orzekał organ niewłaściwy, skoro nie ustalono czyją własność stanowi grunt sąsiadujący z zachodnią ścianą budynku skarżącej, używa się sformułowania "teren miejski". Najprawdopodobniej jest to cześć ul. S., ale tę kwestię muszą ustalić organy administracji. Z treści przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jednoznacznie wynika, iż organem właściwym do wydania decyzji w przypadku ustalenia, iż spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że wątpliwości dotyczą sytuacji, kiedy właścicielem gruntu na którym nastąpiła zmiana stanu wody będzie gmina Miasto L. i w tym przedmiocie będzie orzekał Burmistrz Miasta L. na podstawie art. 29 ust. 3 u.p.w. W takiej sytuacji nie będzie mowy o nieważności postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż właściwość organu wprost wynika z powołanego wyżej przepisu prawa materialnego.

NSA zwrócił nadto uwagę, że w obowiązujących przepisach procesowych nie ma ogólnej regulacji zobowiązującej do wyłączenia organu samorządu terytorialnego, w przypadku gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego pozostaje w związku z interesem prawnym danej jednostki samorządu terytorialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku skargi kasacyjnej, wyrokiem z 24 maja 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – określanej dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226)98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak – Molczyk [w:] H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w przywołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu będą prowadzone w oparciu o stanowisko sądu wyższej instancji.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji rozpoznając sprawę nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, a tym samym nie rozpoznały sprawy administracyjnej co do istoty. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że J. O. składając wniosek wszczynający postępowanie w sprawie jako jego podstawę wskazała przepis art. 29 ust. 2 prawa wodnego, przy czym w dostępnych aktach administracyjnych brak jest tego wniosku, a także, że przedmiotem postępowania powinno być: "zniwelowanie terenu miejskiego graniczącego ze ścianą zachodnią naszego budynku do wysokości 19,25 m n.p.m. ....". Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że teren sąsiadujący z zachodnią ścianą budynku położonego przy ul. S. [...] znajduje się na wysokości wyższej niż 19,25 m n.p.m.". W ocenie Sądu powyższe wskazuje, że teren przylegający do ściany zachodniej budynku skarżącej został podniesiony i najprawdopodobniej jest to część ul. S., jednakże okoliczności tych w sprawie jednoznacznie nie ustalono. Rozpatrując sprawę w kontekście podstawy prawnej powołanej przez skarżącą (art. 29 Prawa wodnego) organy powinny były wyjasnić, czy rzeczywiście dokonano podniesienia terenu znajdującego się w sąsiedztwie budynku skarżącej oraz czy to podniesienie spowodowało zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżącej. W niniejszej sprawie organy przyjęły ustalenia poczynione w postępowaniach, które zakończyły się wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 869/09 i II OSK 870/09. Prawidłowość przyjęcia ustaleń z innych postępowań administracyjnych zakwestionował w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniając: "Należy mieć na uwadze, iż przedmiot postępowania w tych sprawach był inny, rozstrzygnięcie zostało oparte na przepisach ustawy Prawo budowlane i ustalone tam przyczyny zawilgocenia ściany w budynku skarżącej kasacyjnie nie wykluczają, że podniesienie gruntu na działce sąsiedniej z zachodnią ścianą budynku położonego przy ul. S. [...] może mieć wpływ na zmianę stanu wody na tym gruncie a następnie że jest to szkodliwy wpływ na zawilgocenie zachodniej ściany przedmiotowego budynku". W ocenie Sądu ustalenia organów, że jedyną przyczyną zawilgoceń i podtopień piwnic w budynku położonym przy ul. S. [...] jest nieskuteczna izolacja wodochronna tego budynku są dowolne, biorąc pod uwagę przedmiot postępowania w niniejszej sprawie. Nie można bowiem wprost przenosić ustaleń z postępowania prowadzonego w innym postępowaniu administracyjnym, gdzie zarówno przedmiot, jak i podstawa rozstrzygnięcia były odmienne. Powyższe nie wyklucza jednak możliwości wykorzystania dowodów zebranych w tych postępowaniach, o ile będą miały znaczenie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Rozpoznając zatem sprawę ponownie organy rozstrzygną, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na prawidłowe ustalenia stanu faktycznego odnośnie zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 29 Prawa wodnego, czy też konieczne będzie przeprowadzenie innych dowodów w tym m.in. biegłego z zakresu hydrologii. W postępowaniu, które zakończyło się wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 869/09 na zlecenie skarżącej były przeprowadzane opinie przez inżyniera Z. C. w przedmiocie wpływu wód opadowych i wód płynących po powierzchni gruntu na zawilgocenie piwnic w budynku położonym przy ul S. nr [...]. Organy administracji ocenią, czy w niniejszym postępowaniu te opinie będą mogły być wykorzystane.

Ponadto organy ustalą czyją własność stanowi grunt sąsiadujący z zachodnią ścianą budynku skarżącej. W sprawie bowiem używa się sformułowania "teren miejski". Najprawdopodobniej jest to cześć ul. S., ale tę kwestię muszą ustalić organy administracji.

Reasumując, kierując się stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpatrując sprawę uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 oraz 80 kpa. Organy nie ustaliły okoliczności związanych z podniesieniem terenu sąsiadującego ze ścianą budynku skarżącej, nie ustaliły wpływu tego podniesienia na zmianę stanu wody na gruntach i nie ustaliły czy ta zmiana spowodowała szkodliwe skutki dla nieruchomości skarżącej. Dokładne wyjaśnienie powyższych okoliczności warunkowało rozstrzygnięcie w przedmiocie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił wydane przez organy obu instancji decyzje. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.