Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1091/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 1 i art. 112 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 34 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
law: Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 778/19 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. II SA/Bk 778/19 oddalił skargę B. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania.

Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła B. S. , na podstawie art. 173 "par" 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 150 z 2002 roku poz. 1270 z zm.) zaskarżając w całości opisany wyżej wyrok. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpłwy na wynik sprawy, a mianowicie pominięcie szeregu okoliczności sprawy, co - jak wskazano - w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowego wyroku.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że rodzina skarżącej kasacyjnie nigdy nie chciała pozbywać się nieruchomości w [...]. Podano, że wielokrotnie zwracali się oni do polskich władz konsularnych w Izraelu z informacją, że żyją i posiadają w Polsce prawa do nieruchomości. Nigdy nie dostali żadnej odpowiedzi.

W międzyczasie, na podstawie przepisów dekretu z 1946r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej uznało, że nieruchomość rodziny S. jest majątkiem opuszczonym i na tej podstawie, w drodze administracyjnej, zajęło przedmiotową nieruchomość w [...]. Po upływie ponad 10 lat użytkowania tej nieruchomości, również na mocy przepisów dekretu z 1946r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej podjęło decyzję o wystąpieniu do Sądu Powiatowego o stwierdzenie zasiedzenia (przedawnienia). Do czasu wystąpienia z wnioskiem do Sądu w 1958r., na podstawie decyzji administracyjnych przejęto nieruchomość rodziny S. . Następnie na skutek decyzji organu administracji państwowej uznano, że majątek ten jest własnością Skarbu Państwa dlatego też należało wystąpić do Sądu Powiatowego niejako o potwierdzenie tego stanu rzeczy i uzyskanie postanowienia o zasiedzeniu. Podniesiono, że powyższe okoliczności zostały pominięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a wskazują one w sposób oczywisty, że mamy do czynienia z decyzjami administracyjnymi, które doprowadziły w ostateczności do przejęcia majątku państwa S. . Podkreślono, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest nieprawidłowe i niezwykle krzywdzące byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości w [...]. Decyzje administracyjne, jakie zostały ostatnio podjęte w tej sprawie, wydane zostały niejako w całkowitym oderwaniu od rzeczywistości lat 40-ych i 50-ych, kiedy to w sposób całkowicie niesprawiedliwy, krzywdzący obywateli polskich pozbawiano ich majątków. Podkreślono, że to na podstawie przepisów dekretu z 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - organ administracyjny - uznał, że majątek państwa S. jest majątkiem, który winien przejść na rzecz Skarbu Państwa. Ta nieprawdziwa przesłanka była podstawą wystąpienia do Sądu Powiatowego. Obecnie kiedy istnieje możliwość i konieczność ustalenia i wypłaty odszkodowania za pozbawienie prawa własności organ administracyjny umorzył postępowanie uznając, że nie jest to sprawa administracyjna.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Zważywszy na konkretne okoliczności badanej sprawy, szczególnie trzeba zaakcentować, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest, bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez autora skargi kasacyjnej przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten - co do zasady - nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w granicach skargi kasacyjnej, granice te musi wywieść właśnie ze złożonego środka zaskarżenia i nie może wyjść poza granice (zarzuty) skargi kasacyjnej, ani zarzutów skargi kasacyjnej domniemywać.

Powyższa uwaga porządkująca jest o tyle istotna, że w badanej sprawie skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jednak zarzut ten nie został powiązany z żadnymi innymi przepisami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej znajduje się nawiązanie do "art. 128 ust. 1 u.g.n." oraz "art. 112 ust. 2 u.g.n." i trzeba zauważyć, że Autor skargi kasacyjnej nie zdefiniował skrótu "u.g.n.". Na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wnioskować można, że jej uzasadnienie dotyczy art. 128 ust. 1 i art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednak skarga kasacyjna nie wskazuje wprost, w czym ewentualnie upatruje naruszenia tych przepisów.

Na podstawie treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wnioskować można również, że Sądowi Wojewódzkiemu zarzuca się błędną ocenę, że sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na mocy dekretu z 1946 r. w drodze zasiedzenia przez Skarb Państwa, nie jest sprawą administracyjną. Wywołany argumentacją skargi kasacyjnej, Sąd może jedynie wskazać, że w judykaturze nie ma sporu, co do tego, że zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87) własność majątków opuszczonych podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa w drodze przedawnienia (zasiedzenia), które stanowi instytucję prawa cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r. sygn. I OSK 497/06). W niniejszej sprawie, o cywilnym charakterze przejęcia, na podstawie przepisów tego dekretu przesądza także stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości postanowieniem Sądu Powiatowego w [...].

W skardze kasacyjnej zarzutu "pominięcia istotnych okoliczności faktycznych sprawy" nie powiązano z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów postępowania, w których naruszeniu skarżąca kasacyjnie upatrywałaby zasadności złożonej skargi kasacyjnej. Zaakcentować trzeba, że nie zakwestionowano, ani nie podważono ustaleń faktycznych, które stanowiły podstawę wyrokowania Sądu I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że jej zasadności upatruje się de facto - wyłącznie - w odmiennej, od przyjętej przez Sąd Wojewódzki, ocenie materiału dowodowego. Tymczasem, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez skarżącą kasacyjnie nie przesądza o zasadności skargi kasacyjnej. W badanej sprawie, jakkolwiek zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisów postępowania, to znamienne jest, że nie wskazano na czym konkretnie - poza odmienną - od przyjmowanej przez skarżącą kasacyjnie oceną ustalonych okoliczności faktycznych polega zarzucane naruszenie przepisów postępowania. Skarżąca kasacyjnie ogólnikowo jedynie stwierdza, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wydano z "pominięciem istotnych okoliczności faktycznych", nie wskazując żadnych dowodów przemawiających za prezentowanym przez nią stanowiskiem. W takiej sytuacji twierdzenia skargi kasacyjnej są gołosłowne, niemające oparcia w aktach sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.