Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1055/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 (1), art. 33 (9) ust. 1, art. 33 (10) ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej K. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. C. (d. Z.) wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nr [...] z [...] kwietnia 2009 r., wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

K. Z. (obecnie C. k.14 Odpis skrócony aktu małżeństwa) w dniu [...] września 2008 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...].

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że K. Z., kandydat na aplikację radcowską w 2008 r. podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego [...] września 2008 r. uzyskała z testu wyboru 189 punktów. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wobec udzielenia przez zdającą prawidłowej odpowiedzi na 189 pytań i uzyskania tym samym 189 punktów wynik egzaminu konkursowego zgodnie z art.339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych jest negatywny.

Odpis uchwały doręczony został skarżącej w dniu [...] listopada 2008 r.

Od powyższej uchwały skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o zaliczenie jej jako prawidłowych udzielonych przez nią odpowiedzi na pytania o numerach 49, 98, 100, 104, 184, 196, 199, 206 oraz 238, lub uznanie udzielonych przez nią odpowiedzi za jedne z możliwych jako prawidłowych, bądź też uznanie pytań za wprowadzające w błąd i pominięcie ich przy obliczaniu punktów, w konsekwencji o ich unieważnienie. W uzasadnieniu odwołania odniosła się szeroko do zaskarżonych pytań oraz dodatkowo powołując się na orzecznictwo NSA i WSA podkreśliła, iż zakwestionowane przez nią pytania zostały sformułowane w sposób budzący poważne wątpliwości, niejednoznaczny i nieprecyzyjny, zostały zatem zredagowane w sposób sprzeczny z wymogami określonymi w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2008 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, ze zm.). Z przebiegu tego egzaminu prawidłowo sporządzono i podpisano protokół, który następnie został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości. Także uchwała Komisji Egzaminacyjnej, zdaniem organu odwoławczego, została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po ponownym przeliczeniu punktów organ ustalił, że skarżąca uzyskała z egzaminu 189 punktów, a zatem nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów. Nadto organ podniósł, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Treść art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Minister Sprawiedliwości, ustosunkowując się w decyzji do zarzutów skarżącej stwierdził, że szczegółowa analiza testu egzaminacyjnego wykazała, że wszystkie pytania testowe, w tym również te kwestionowane przez skarżącą, zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, zaś wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Wszystkie pytania zostały oparte na przepisach obowiązującego prawa, nie zaś w oparciu o orzecznictwo lub poglądy doktryny. Stwierdził ponadto, że oczywistym jest, iż niemal każdy przepis, został skomentowany czy to przez doktrynę czy w ramach orzecznictwa, jednak nie przesądza to o jego niejasności.

Minister ocenił wniosek skarżącej o uznanie udzielonych odpowiedzi za prawidłowe, względnie uznanie, że żadna z zaproponowanych odpowiedzi na zaskarżone pytania nie była poprawna i w konsekwencji unieważnienie tych pytań, jako bezzasadny. W wyniku rozpatrzenia zarzutów podniesionych wobec pytań nr: 199, 98, 196, 238, 49, 100, 104, 206 i 184 nie stwierdzono bowiem, by zarzuty skarżącej znalazły uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawnych, do których ww. pytania się odnosiły.

Odnośnie pytania nr 49 stwierdził bowiem, iż odpowiedź na analizowane pytanie wynikała wprost z przepisu art. 25 § 2 i 3 k.k.s. Wyjaśnił, iż odpowiedzialność posiłkowa nie może zarazem obciążać spadku i go nie obciążać, zatem nie można było uznać zarzutów skarżącej za trafne, jakoby dwie odpowiedzi były prawidłowe.

Omawiając pytanie nr 98 organ uznał, że zostało sformułowane prawidłowo, bowiem jedyną prawidłową odpowiedzią, nie budzącą wątpliwości była odpowiedź "C", podczas gdy skarżąca zaznaczyła odpowiedź "A". Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynikała wprost z uregulowań art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 133 § 3 k.p.c. W ocenie Ministra z przepisów zawartych w kluczu odpowiedzi wynika jednoznacznie, że w opisanej w pytaniu sytuacji, przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c.). Organ podkreślił, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika procesowego lub osoby upoważnionej do odbioru pism, doręczenia muszą być dokonywane do rąk tych osób. W przeciwnym razie bowiem doręczenie takie jest bezskuteczne, co oznacza, że w przypadku nieopłacenia apelacji po wezwaniu skierowanym do strony, nie byłoby dopuszczalne odrzucenie apelacji, zgodnie z art. 370 k.p.c.

W odniesieniu do pytania nr 100 organ, powołując się na treść przepisów art. 169 § 3 k.p.c. oraz art. 130 § 1 k.p.c. podniósł, iż w świetle tych przepisów nie ulega wątpliwości, że jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku apelacji, to przewodniczący na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. wzywa stronę do usunięcia tego braku formalnego pod rygorem zwrotu wniosku.

Odnosząc się do zarzutu stanowiącego, iż pytanie nr 104 posiadało dwie możliwe odpowiedzi, organ podkreślił, iż jedyna możliwa odpowiedź wynikała wprost z przepisu art. 1165 § 1 k.p.c. Przepis ten bowiem stanowi, iż w razie wniesienia do sądu sprawy dotyczącej sporu objętego zapisem na sąd polubowny, sąd odrzuca pozew lub wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, jeżeli pozwany albo uczestnik postępowania nieprocesowego podniósł zarzut zapisu na sąd polubowny przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Wobec pytania 184, organ wskazał w sposób jednoznaczny, iż odpowiedź wprost wynika z przepisu art. 61 § 3 k.p.a. w myśl, którego datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Ponadto zaznaczył, iż zawarto w treści pytania ograniczenie ("...które nie zostało wniesione drogą elektroniczną...") dodatkowo ukierunkowujące wybór prawidłowej odpowiedzi "B", ułatwiające zdającemu odnalezienie odpowiedzi w Dziale II, Rozdziale I k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej wobec pytania nr 196, iż uznana za prawidłową, odpowiedź "B" była niepełna oraz wobec zarzutu sformułowania pytania w sposób wprowadzający w błąd, organ wskazał, iż istotą pytania było uzyskanie odpowiedzi, czy w postępowaniu podatkowym dopuszczalne jest przeprowadzenie rozprawy, a jeżeli tak, to przed jakim organem. Podkreślił, że zgodnie z art. 200a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, rozprawa w postępowaniu podatkowym odbywa się wyłącznie przed organem odwoławczym, w związku z tym tylko odpowiedź "B" była prawidłowa. Odpowiedź ta nie budziła jakichkolwiek wątpliwości i wynikała z literalnego brzmienia przepisów, co zdająca winna była wiedzieć. Pytanie w sposób jasny i jednoznaczny dotyczyło organu, przed którym rozprawa się odbywa, a nie przesłanek, od których zależy fakt jej odbycia.

W odpowiedzi na zarzut dotyczący pytania nr 199, organ podkreślił, iż pytanie było sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, gdyż odpowiedź na nie wynikała wprost z ww. przepisu art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten odnosi się bowiem do kategorii podatników wyodrębnionych ze względu na fakt pozostawania w związku małżeńskim, wskazując, że odpowiedzialność ta jest rozszerzona w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, obejmuje zatem majątek odrębny podatnika - małżonka i majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Zarówno w pytaniu, jak i przepisie mowa była zatem o podatniku, którego zakres odpowiedzialności jest zależny od faktu pozostawania w związku małżeńskim (czyli "bycia małżonkiem"), co oznaczało również, że odpowiedzialność podatkowa może dotyczyć zarówno jednego, jak i drugiego małżonka.

Wobec pytania nr 206, organ wyjaśnił, iż pytanie to było jasno sformułowane i swą treścią nie tylko nie wprowadzało w błąd, ale wprost na nią ukierunkowywało. W ocenie organu, odpowiedź na wskazane pytanie wynikała pośrednio z art. 217 Konstytucji RP, a bezpośrednio z treści art. 19 pkt 1 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z przywołanym przepisem ustawy, rada gminy określa bowiem zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, z tym że stawka opłaty targowej nie może przekroczyć 631,94 zł dziennie. Pod lit. a ustawodawca wprost w ustawie zawarł stwierdzenie, że stawka opłaty lokalnej w danym roku nie może przekroczyć określonej kwoty. Oczywistym w związku z tym było, że maksymalną stawkę opłaty targowej określa ustawa. W treści pytania użyto sformułowania "maksymalnej stawki", aby nie było wątpliwości, że chodzi właśnie o ustawę. Tego rodzaju rozwiązanie, którego ratio legis nie mogło nasuwać wątpliwości, podyktowane jest ograniczeniem dowolności w kształtowaniu polityki fiskalnej przez organy samorządowe.

Zdaniem organu w pytaniu nr 238, prawidłowa odpowiedź tj. "C" wynikała z art. 351 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym po upływie sześciu miesięcy od rozpoczęcia aplikacji radcowskiej aplikant radcowski może zastępować radcę prawnego przed sądami rejonowymi, organami ścigania i organami administracji publicznej. Tymczasem skarżąca udzielając błędnie odpowiedzi "A" zarzuciła, iż pytanie to nie odpowiadało wymogom logiki i wprowadzało w błąd.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że zarówno w zaskarżonych, jak i pozostałych pytaniach testowych, relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem była zawsze sprawdzana na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie, co było zgodne z powołanym przez skarżącą orzecznictwem sądów administracyjnych.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca K. C. zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 15, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 339 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu podkreśliła, iż organ nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez nią w odwołaniu, doprowadzając jednocześnie do braku ponownej merytorycznej analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie. Potrzymała jednocześnie zarzuty dotyczące pytań o numerach: 238, 184, 206 i 199.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację dotyczącą kwestionowanych przez skarżącą pytań. Za całkowicie nieuzasadnione uznał także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania podkreślając, iż całe postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Ponadto podkreślił, iż Minister Sprawiedliwości szczegółowo i precyzyjnie, w oparciu o przepisy prawne i literaturę wykazał w uzasadnieniu decyzji poprawność kwestionowanych przez skarżącą pytań, odnosząc się jednocześnie do sformułowanych w odwołaniu zarzutów K. C.

Organ podkreślił dodatkowo, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawierało dokonane po przeprowadzonym postępowaniu ustalenie, że skarżąca nie osiągnęła ustawowego progu 190 punktów, a każdy wynik poniżej progu ustawowego jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. skarżąca dodatkowo zakwestionowała prawidłowość pytań o numerach 98 i 193.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są trafne.

Organ odwoławczy reprezentował stanowisko zasadniczo odmienne od przedstawionego przez skarżącą i swoje poglądy w tym zakresie szczegółowo uzasadnił, odwołując się do stosownych aktów prawnych. Fakt wydania rozstrzygnięcia, które jest poparte analizą prawną i które jest jednocześnie niekorzystne dla skarżącej, nie może być utożsamiane i łączone z naruszeniem wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywateli do organów państwa. Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącą uznając, że pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa.

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze. Wziął przy tym pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy. Okoliczność, że organ nie odniósł się do wszystkich argumentów skarżącej, w tym do przywołanych przez nią poglądów wyrażonych przez doktrynę i wynikających z orzecznictwa sądowego nie oznacza, że pominął materiał dowodowy wskazany przez skarżącą. Rozpoznając sprawę ponownie organ ma obowiązek uzasadnić swoje stanowisko, a nie ustosunkowywać się szczegółowo do zarzutów zawartych w odwołaniu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosić się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny, jeżeli pozostają one bez wpływu na wynik sprawy.

Należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości był uprawniony i zobowiązany do dokonania kontroli uchwały nr [...] z [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej, uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (dalej jako r.p.), od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W myśl natomiast art. 331 ww. ustawy Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2, jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła.

Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu.

Na podkreślenie zasługuje, że istota administracyjnego toku instancji nie polega na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (por. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35). Dlatego też za niezasadny uznał Sąd, wniosek pełnomocnika organu o odroczenie rozprawy celem umożliwienia mu zajęcia stanowiska, co do pytań, które skarżąca zakwestionowała na rozprawie, bowiem przedmiotem rozpoznania organu II instancji winna być decyzja/uchwała organu I instancji jako całość. Jedynie na marginesie wskazać należy, że pytanie nr 98 było przedmiotem odwołania i Minister Sprawiedliwości szeroko odniósł się do niego w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.

Istotą postępowania konkursowego na aplikację radcowską jest wynik egzaminu w tym znaczeniu czy jest on pozytywny czy też negatywny. Zgodnie z art. 339 ust. 3 r.p. pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskuje z testu co najmniej 190 punktów. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest zatem wynik egzaminu na aplikację radcowską. W sytuacji uzyskania 190 punktów wynik ten jest pozytywny, natomiast otrzymanie mniejszej liczby punktów oznacza wynik negatywny. Oznacza to, że liczba punktów uzyskanych przez kandydata na aplikanta na egzaminie testowym pozostaje w sferze ustaleń faktycznych. W tym kontekście zasadne wydaje się wskazanie, że konstrukcja uchwały Komisji Konkursowej z [...] września 2008 r. nie jest poprawna. W uchwale tej w części rozstrzygającej powinien być zawarty ogólny wynik egzaminu konkursowego tzn. czy jest on pozytywny czy negatywny. Ilość uzyskanych punktów, jako element stanu faktycznego, winna być wskazana w uzasadnieniu uchwały. W rozpoznawanej sprawie taka kolejność nie została zachowana i w efekcie ustalenia faktyczne zostały umieszczone w osnowie uchwały. Nie ma to jednak wpływu na ważność tej uchwały, gdyż akt ten, tak jak decyzja, stanowi jedną całość i w ostatecznym rozrachunku zawiera wszystkie niezbędne elementy.

Zgodnie z ukształtowaną linią orzecznictwa NSA brak jest wątpliwości, co do tego, że WSA bada tego rodzaju sprawy nie tylko pod względem legalności decyzji Ministra Sprawiedliwości od strony proceduralnej, lecz także pod kątem merytorycznej oceny przeprowadzonego egzaminu na aplikację radcowską, w tym poprzez kontrolę właściwości sformułowania pytań. W szczególności Sąd bada czy nie zachodzi sytuacja, aby na jedno pytanie możliwe było udzielenie kilku prawidłowych odpowiedzi lub brak jest jakiejkolwiek odpowiedzi możliwej do uznania za prawidłową. Również Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie od uchwały komisji egzaminacyjnej, ocenia kwestię wyniku przeprowadzonego egzaminu i bada czy wynik ten został ustalony prawidłowo. Prawidłowe zaś ustalenie wyniku egzaminu zależy od prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w kluczu, prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata oraz prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych. Kwestia oceny merytorycznej poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem tego organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. II GSK 473/07).

W myśl art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Natomiast zgodnie z art. 339 ust. 3 ww. ustawy pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Powyższa regulacja nie przewiduje więc sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 339 ustawy, musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w odniesieniu do pytania testu nr 100.

Pytanie nr 100 brzmiało "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Skarżąca udzieliła na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast według klucza odpowiedzi prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Sąd podziela stanowisko organu, że taka jest prawidłowa odpowiedź, jednak w ocenie Sądu ww. przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie.

Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi:

"Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że niedołączenie apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia więc literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. To orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też ICZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i IICR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Pytania testowe na aplikację winny być testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

Co do oceny tego pytania podobne poglądy zostały wyrażone w licznych wyrokach WSA w Warszawie m.in. VI SA/Wa 1072/09, VI SA/Wa 998/09, VI SA/Wa 1066/09, VI SA/Wa 916/09, VI SA/Wa 981/09, VI SA/Wa 940/09.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że pytania egzaminacyjne powinny być formułowane w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny. Nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, w tym uniemożliwiać zakreślenie prawidłowej odpowiedzi. Pytanie prawidłowe to takie, na które jest jedna prawidłowa i niebudząca wątpliwości odpowiedź wynikająca wprost z przepisu lub przepisów, na którym pytanie to bazuje. Odpowiedź ta winna być jedną z trzech zaproponowanych w pytaniu.

W tych warunkach nie jest uzasadnione pozbawienie skarżącej dodatkowego punktu za pytanie nr 100 skutkiem uznania, że skarżąca odpowiedziała na nie błędnie. Zważywszy, że skarżąca uzyskała 189 punktów, uznanie konstrukcji pytania nr 100 za nieprawidłową powoduje konieczność uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości.

W konsekwencji nie zachodzi już potrzeba szczegółowej merytorycznej oceny pozostałych zarzutów skargi bowiem stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie miałby to wpływu na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę niniejszą w instancji odwoławczej (na tym etapie postępowania sprawa wraca do organu w następstwie tego wyroku) Minister Sprawiedliwości podejmie ostateczne rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych wyżej przez Sąd ustaleń i ocen.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.