Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 203/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1,  ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a, ust. 2b, ust. 2c
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec, Asesor WSA Agnieszka Kosowska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 lutego 2023 r., nr IGK-II.7221.1.21.2023.PN Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania S. G., utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z 13 stycznia 2023 r., nr WBG.6620.5.9.2021.PA16 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W piśmie z 22 kwietnia 2021 r. S. G. (dalej jako "skarżący") zwrócił się do Starosty Świdnickiego (dalej jako "starosta" lub "organ I instancji") z prośbą o ponowne uregulowanie granic działek nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym C. , jednostka ewidencyjna R. . Skarżący podniósł, że po przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na wskazanym obszarze powstało wiele nieścisłości. Do swojego wniosku skarżący załączył materiał fotograficzny oraz kopię mapy zasadniczej i ewidencyjnej z zaznaczeniem określonych nieprawidłowości.

W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do sprecyzowania przedmiotu wniosku, skarżący w piśmie z 17 maja 2021 r. wniósł o prawidłowe oznaczenie granic działek o numerach [...] i [...] polegające na:

- przesunięciu lewego dolnego punktu granicznego nr [...] o 2 m na zachód,

- przesunięciu lewego górnego punktu granicznego nr [...] o 0,80 m na północ oraz o 0,20 m w kierunku zachodnim,

- przesunięciu prawego górnego punktu granicznego o nr [...] o 1 m w kierunku północnym,

- przesunięciu prawego dolnego punktu granicznego nr [...] o 0,50 m w kierunku północnym.

Skarżący zwrócił również uwagę na bezpodstawne zwężenie granic ewidencyjnych działki stanowiącej drogę nr [...] z uwagi na znajdujący się tam słup energii elektrycznej.

W piśmie z 8 czerwca 2021 r. starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu na jego wniosek postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy R., odnośnie do działek o numerach [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym C..

Decyzją z 22 września 2021 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy R. polegającej na zmianie przebiegu granic działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...]-C. , jednostka ewidencyjna [...] R. .

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") decyzją z 22 listopada 2021 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że wnioski przedstawione w decyzji organu I instancji nie miały potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i nie wynikało z nich jednoznacznie, że przebieg granic działek skarżącego ujawniony w zmodernizowanym operacie opisowo-kartograficznym ma potwierdzenie w dokumentacji źródłowej przechowywanej w zasobie geodezyjnym pod numerami [...], [...], [...], z których dane, według wykonawcy prac, zostały wykorzystane w celu ustalenia przebiegu granic. Organ odwoławczy zarzucił również organowi I instancji, że nie ustalił prawidłowo stron postępowania i prowadził je wyłącznie z udziałem skarżącego jako właściciela działek o numerach [...] i [...], podczas gdy postępowanie powinno być prowadzone również z udziałem właścicieli działek sąsiednich nr [...] , nr [...], nr [...] i nr [...].

W wykonaniu wytycznych organu odwoławczego organ I instancji zawiadomił o toczącym się postępowaniu Gminę R. (właścicielka działek [...], [...], [...]) i L. S. (właścicielka działki [...]).

Decyzją z 26 sierpnia 2022 r. organ I instancji ponownie odmówił skarżącemu wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie przebiegu granic działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...].

Organ II instancji decyzją z 18 października 2022 r. po raz drugi uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że starosta dowolnie ocenił zgromadzone w sprawie dokumenty i doszedł do wniosków, które nie miały pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że starosta nie wziął pod uwagę działki nr [...], co do której skarżący również złożył zastrzeżenia. Organ odwoławczy uznał również, że zachodzi potrzeba wyjaśnienia znaczenia pisma skarżącego z 19 lutego 2021 r., skierowanego do Starosty Świdnickiego w terminie do zgłoszenia uwag do projektu operatu opisowo - kartograficznego sporządzonego w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z 13 stycznia 2023 r. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy R. polegającej na zmianie przebiegi granic działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] C., jednostka ewidencyjna [...]_2 Gmina R. oraz umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym działki o numerze [...].

Organ odwoławczy decyzją z 24 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 13 stycznia 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, w oparciu o dokumentację powstałą po dacie ostatniej zmiany, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena dokumentów archiwalnych możliwa jest jedynie w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego, nie zaś postępowania wszczynanego na wniosek.

Odnosząc się do sprawy organ odwoławczy wskazał, że w latach 2020-2021 przeprowadzono na terenie obrębu C. modernizację ewidencji gruntów i budynków. W wyniku powyższych prac dokonano aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego nr [...]. Wykonawca tych prac dokonał analizy dokumentacji archiwalnej (co do przedmiotowych nieruchomości odnalazł w zasobie m.in. operat techniczny nr [...] z pomiaru uzupełniającego dla działki nr [...] - operat podziałowy dla działek nr [...] i [...], operat techniczny nr [...] sporządzony w ramach pomiaru do celów ewidencji gruntów wsi P. operat techniczny nr [...] dotyczący uwłaszczeń gruntów wsi C.) i ustalił, że zgodnie z powyższymi danymi, działki nr [...] i nr [...] wydzielono za pomocą linii granicznej, którą określają punkty nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że obecnie w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działek nr [...] i [...] wykazany jest zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, tj. zgodnie z operatem technicznym z wykonanej modernizacji ewidencji gruntów i budynków zaewidencjonowanym pod nr [...] Wobec zgodności danych ujawnionych w ewidencji gruntów z danymi wynikającymi ze znajdujących się w zasobie ewidencji dokumentów, w okolicznościach sprawy nie może być mowy o błędzie o charakterze oczywistym, który mógłby podlegać sprostowaniu.

Organ II instancji uznał, że żądanie skarżącego nie dotyczy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o nowe dokumenty, ale jest żądaniem dokonania – w oparciu o ponowną analizę dokumentów archiwalnych – korekty wpisów już dokonanych w przeszłości, które skarżący uważa za błędne. Organ odwoławczy podkreślił, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych wynikające z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym na wniosek dokonywanie korekty wcześniejszych wpisów na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji wypełnił wszystkie zalecenia zawarte w poprzednich decyzjach organu odwoławczego, uzupełnił materiał dowodowy o wykaz współrzędnych punktów granicznych oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...] przedstawiający obecny stan granic obowiązujący w ewidencji gruntów i budynków po przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków i porównał wykaz aktualnych współrzędnych punktów granicznych z wykazem współrzędnych pochodzących z dokumentacji źródłowej, tj. z operatu modernizacyjnego numerze [...] i na tej podstawie wykluczył istnienie błędu oczywistego.

Organ odwoławczy uznał, że prawidłowo organ I instancji rozszerzył krąg stron prowadzonego postępowania o właścicieli działek sąsiadujących z działkami nr [...] i [...], tj. o właścicielkę działki nr [...] L. S. oraz właściciela działek stanowiących drogi nr [...], nr [...] i nr [...] - Gminę R. .

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie podjął również decyzję o umorzeniu postępowania w zakresie dotyczącym działki nr [...], gdyż ze względu na brak interesu prawnego skarżącego stało się ono bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. G. zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości.

Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a także wyrażenie błędnego stanowiska przez organ odwoławczy, że dokonana ocena materiału dowodowego dokonana przez starostę została przeprowadzona w granicach prawa i zgodnie z zasadami art. 7 i art. 77 k.p.a., w sytuacji gdy zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja starosty narusza prawo, a postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności ze względu na to, że ewidencja gruntów i budynków w przedmiotowej sprawie wymaga aktualizacji, ponieważ można zauważyć błędy w zakresie przebiegu granic działek nr [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym C., jednostka ewidencyjna R. ;

2. art. 80 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o błędzie w ewidencji gruntów wobec zgodności danych ujawnionych w ewidencji gruntów z danymi wynikającymi ze znajdujących się w zasobie ewidencji dokumentów, w sytuacji gdy błędy w przebiegu granic działek [...] i [...] powstały podczas przeprowadzanej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie obrębu ewidencyjnego C., jednostka ewidencyjna R. , za czym przemawia dokumentacja geodezyjna z podziału działki nr [...] z 1987 r.;

3. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 w związku z art. 28 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że postępowanie objęte decyzją starosty, nie dotyczyło interesu prawnego skarżącego, co spowodowało nieuprawnione, nieuznanie go przez organy administracji za stronę prowadzonego postępowania, gdy tymczasem prawidłowe określenie granic drogi gminnej ma wpływ na sytuację prawną jego nieruchomości, co przesądza o tym, że ma on interes prawny w tym, aby prawidłowo określić granicę drogi gminnej nr [...].

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o odmowie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków polegającej na zmianie przebiegu granic działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.), dalej w skrócie jako "p.g.k.".

Przepis art. 2 pkt 8 powołanej ustawy definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Z powołanych przepisów wynika, że istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Wpisy mają charakter deklaratoryjny. Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach, nie rozstrzyga natomiast sporów o prawo. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny stwierdzony dokumentami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13).

Aktualizacja ewidencji polega na wprowadzeniu nowych informacji, wynikających z dokumentów źródłowych. Aktualizacja obejmuje również prostowanie błędnych wpisów mających charakter oczywistych omyłek. Przyjmuje się, że chodzi o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20).

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W postępowaniu prowadzonym w zakresie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie jest dopuszczalne rozstrzyganie sporów własnościowych, w szczególności zaś ustalanie przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Organy ewidencyjne uprawnione są jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji. Zaznaczyć przy tym należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14).

W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że na wniosek strony można wprowadzać do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych już nieaktualnych, gdy konieczność wprowadzenia zmian wynika z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest natomiast dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wskazane we wniosku zmiany danych powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę. Podstawą wpisu lub jego zmiany są dokumenty wskazane w art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.

Mając na uwadze powyższy stan prawny należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że żądanie skarżącego nie może być uwzględnione, ponieważ skarżący nie przedstawił dokumentów, które uzasadniałaby zaktualizowanie danych w ewidencji gruntów w sposób przez niego wskazywany.

W skierowanym do organu wniosku skarżący żąda wprowadzenia zmian w ewidencji poprzez zmianę przebiegu granic działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...] i [...] oraz działki nr [...].

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że żądanie skarżącego dotyczy dwóch działek, będących jego własnością (działki nr [...] i [...]) oraz działki, stanowiącej własność Gminy R. (działka nr [...]).

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że postępowanie na wniosek skarżącego może być prowadzone tylko i wyłącznie co do działek nr [...] i [...], których jest właścicielem. Skarżący nie ma natomiast interesu prawnego w żądaniu dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków co do działki nr [...], której nie jest właścicielem.

W myśl art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: "k.p.a.") stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes prawny to zatem interes, którego podstawą mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa.

Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., aktualizacja ewidencji gruntów następuje na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k , czyli właścicieli nieruchomości lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Skarżący nie jest właścicielem działki nr [...], ani jej samoistnym posiadaczem. Nie może zatem żądać aktualizacji ewidencji gruntów co do tej działki. Nie istnieje bowiem norma prawa materialnego, z której takie uprawnienie skarżący mógłby wywodzić.

Z twierdzeń skarżącego wynika, że w jego ocenie granice działki nr [...], będącej drogą, zostały błędnie określone, bowiem na środku drogi stoi słup energetyczny, co uniemożliwia korzystanie z drogi. Skarżący uważa, że w takiej sytuacji ma prawo domagać się dokonania zmian w ewidencji gruntów, mimo że nie jest jej właścicielem i jego działki nie graniczą z działką nr [...]. Wyjaśnić zatem należy, że skarżący, który powołuje się na fakt korzystania z drogi, ma w sprawie zmian w ewidencji co najwyżej interes faktyczny, a nie interes prawny w rozumieniu wyżej podanym. Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 221 § 1 k.p.a. każdy ma prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą (§ 3). Jeżeli zatem skarżący uważa, że gmina R., będąca właścicielką działki nr [...], stanowiącej drogę, niewłaściwie realizuje swoje zadania jako jednostka samorządu terytorialnego, może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 221 i nast. k.p.a.

Żądanie wniesione przez osobę, która nie ma przymiotu strony nie daje podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Zgodnie z jednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych niedostrzeżenie przez organ administracji publicznej na wstępnym etapie badania wniosku okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisu art. 61a § 1 (faktu, że podanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną) powoduje konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Z uwagi na to, że w sprawie niniejszej postępowanie zostało wszczęte i było prowadzone także co do działki nr [...] organ prawidłowo umorzył postępowanie w tej części na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Dodać należy, że brak przymiotu strony powoduje konieczność umorzenia postępowania także w przypadku postępowania wszczętego z urzędu.

Natomiast jeśli chodzi o działki nr [...] i [...], stanowiące własność skarżącego, stwierdzić należy, że organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i prawidłowo ustalił, że istniejące w ewidencji gruntów i budynków wpisy są aktualne.

Zauważyć należy, że w skierowanym do organu wniosku skarżący w istocie kwestionuje wyniki przeprowadzonej w obrębie C. modernizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie określenia przebiegu granic wskazanych wyżej działek.

Należy zatem wyjaśnić, że zgodnie z art. 24a p.g.k. przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych zarządza starosta (ust. 1). Starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (ust. 2).

Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 3).

Zgodnie z art. 24a ust. 4 p.g.k. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 10 listopada 2022 r., projekt operatu opisowo-kartograficznego podlegał wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, na okres 15 dni roboczych. Informacja o terminie i miejscu wyłożenia wywieszana jest na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (ust. 6).

Zgodnie z art. 24a ust. 7 p.g.k., o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu rozstrzyga upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający wymagane uprawnienia, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego. O sposobie rozstrzygnięcia uwag pracownik starostwa informuje zgłaszającego uwagi oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole.

Po upływie terminu rozpatrzenia uwag, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa (ust. 8).

Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10).

Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie zarzutów w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11).

Zgodnie z art. 24a ust. 12, zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.

W świetle przytoczonego unormowania skarżący, jako właściciel działek nr [...] i [...] objętych modernizacją miał możliwość zgłaszania uwag do danych ujawnionych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego i zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie wziął udziału w czynności ustalenia granic przeprowadzonej przez wykonawcę prac modernizacyjnych w dniu 18 sierpnia 2020 r., nie zgłosił także ani uwag, ani zarzutów co do przebiegu granic działek nr [...] i [...] w trybie przewidzianym przepisami ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wskazane w decyzji organu II instancji pismo skarżącego z 19 lutego 2021 r. w rzeczywistości nadane zostało pocztą elektroniczną w dniu 21 lutego 2021 r. (k. 248 akt adm.). Tymczasem projekt operatu opisowo-kartograficznego wyłożony był do wglądu w siedzibie organu w okresie od 1 do 19 lutego 2021 r. Pismo skarżącego z 21 lutego nie mogło być zatem uznane za zgłoszenie uwag do projektu operatu opisowo-kartograficznego.

Informacja starosty o tym, że z dniem 15 marca 2021 r. dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z 16 marca 2021 r. pod poz. 1233. Termin do zgłaszania zarzutów upłynął zatem z dniem 15 kwietnia 2021 r. Jak wynika akt sprawy, skarżący w dniu 23 kwietnia 2021 r. nadał w urzędzie pocztowym pismo, w którym zgłosił zarzut co do przebiegu granic działek nr [...] i [...] w związku z przeprowadzoną modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Wezwany do sprecyzowania żądania, skarżący pismem w sprawie modernizacji, nadanym 18 maja 2021 r. wniósł o prawidłowe oznaczenie granic jego działek nr [...] i [...] i zwrócił uwagę na zwężenie drogi gminnej nr [...]. Pismo to, jako wniesione po terminie do zgłaszania zarzutów prawidłowo uznane zostało za wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 p.g.k.).

Organ ustalił, że podstawę znajdujących się obecnie w ewidencji wpisów stanowił operat techniczny nr [...] z modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu C.. Z operatu tego wynika, że granice działek nr [...] i [...], wyznaczone zostały punktami [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Organ I instancji, rozpoznając sprawę ponownie, przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i uzupełnił materiał dowodowy o aktualne współrzędne wskazanych wyżej punktów granicznych działek skarżącego. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że współrzędne te są zgodne ze współrzędnymi pochodzącymi z dokumentacji źródłowej, tj. z operatu modernizacyjnego nr [...] Podzielić zatem należy stanowisko organu, że ewidencja nie zawiera błędnych informacji, o charakterze oczywistych omyłek, które uzasadniałyby aktualizację z urzędu na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k.

Skarżący nie wykazał także, że istnieją podstawy do aktualizacji danych ewidencyjnych na jego wniosek. Nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dokumentów, które dawałyby podstawę do zmiany istniejących wpisów. Domagając się aktualizacji ewidencji skarżący powołuje się na operat nr [...]/5/87 z podziału działki nr [...]. Żądanie skarżącego przywrócenia stanu z daty podziału działki nr [...] i uwzględnienie w ewidencji tylko danych z operatu nr [...]/5/87 nie mogło być uwzględnione. Jak wskazano wyżej, w ramach aktualizacji ewidencji na wniosek strony można dokonać zmiany wpisów, jeżeli stały się one na skutek późniejszych zdarzeń nieaktualne.

Należy jednak zauważyć, że rozpoznając wniosek skarżącego organ dokonał analizy zarówno dokumentacji z modernizacji ewidencji, jak i wcześniejszej dokumentacji, znajdującej się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Do akt dołączone zostały wszystkie operaty, na podstawie których ujawniano dane w ewidencji (operaty nr [...], nr [...], nr [...] i [...]). Organ dokładnie wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalone zostały granice pomiędzy działkami nr [...] i [...] a działką nr [...] oraz między działkami nr [...] i [...] a działką nr [...] i działką nr [...]. Podkreślenia wymaga, że granica działek skarżącego z działką nr [...], stanowiącą własność uczestniczki postępowania ustalona została w toku czynności z udziałem poprzednich właścicieli działek [...] i [...], co potwierdza protokół ustalenia granic spisany 13 września 2016 r., dołączony do operatu nr [...] Z protokołu tego wynika, że do ustalenia granic wykorzystano dane z założenia ewidencji gruntów oraz operat nr [...], na który powołuje się skarżący. Właściciele działek nr [...] i [...] nie zgłosili żadnych zastrzeżeń do ustalonego przebiegu granic. Granice te przyjęte zostały następnie w operacie nr [...], sporządzonym w wyniku modernizacji ewidencji gruntów wsi C..

Zarzuty skarżącego co do nieprawidłowości w zakresie danych ujawnionych w ewidencji są ogólnikowe i sprowadzają się do kwestionowania istniejących wpisów jako niezgodnych z wyobrażeniem skarżącego o przebiegu granic jego działek. Skarżący domaga się wprawdzie przesunięcia punktów granicznych, nie wskazuje jednak żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście przebieg granic powinien być tak określony, jak tego domaga się skarżący. W szczególności nie przedstawił skarżący aktualnej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w której granice byłyby ustalone odmiennie niż w operacie nr [...]

Podkreślić należy, że żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może prowadzić do ustalania zasięgu prawa własności. Jeśli granice działek skarżącego stały się sporne, powinien on wystąpić o rozgraniczenie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 p.g.k., rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. W postępowaniu o rozgraniczenie ustala się, dokąd sięga prawo własności właściciela rozgraniczanych działek.

W ocenie sądu organy obu instancji podjęły w rozpoznawanej sprawie wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły i oceniły materiał dowodowy, niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zauważyć należy, że sprawa rozpatrywana przez organ I instancji dwukrotnie. Organ I instancji wykonał wszystkie zalecenia organu odwoławczego i uzupełnił materiał dowodowy w sposób wskazany przez organ odwoławczy. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania są więc nieuzasadnione.

Ponownie podkreślić należy, że skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do sądu nie powołał się na dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę zmian w ewidencji gruntów.

Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634).