Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 351/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Danuta Oleś (sprawozdawca), Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. F.-L. S.A. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1474/10 w sprawie ze skargi T. F.-L. S.A. w Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia 10 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia prawomocnych decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

T.F.L. S.A. z siedzibą w Z. wniosło skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1474/10 oddalającego jego skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia 10 maja 2010 r. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia prawomocnych decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1995 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. T. F.L. S.A. z siedzibą w Z.(dalej jako "Spółka") na podstawie art. 258 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwana dalej "Ordynacja podatkowa") wystąpiło do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia 1 i 2 października 2001 r. od numeru [...] do numeru [...], którymi Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. nr [...] do numeru [...]. Zdaniem strony, powyższe decyzje Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. stały się bezprzedmiotowe, ponieważ utrzymują w mocy nieistniejące decyzje z dnia 17 i 19 lipca 2001 r., tym samym nie wywołują one żadnych skutków prawnych. W związku z tym na podstawie przepisu art. 258 Ordynacja podatkowa Minister Finansów powinien potwierdzić ten fakt stosowną decyzją, do czego - w opinii strony - był zobowiązany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1761/09.

Minister Finansów decyzją z dnia 11 lutego 2010 r. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia prawomocnych decyzji z dnia 1 i 2 października 2001 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki Minister Finansów decyzją z dnia 10 maja 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 11 lutego 2010 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż jego zdaniem, odwołanie nie zawierało uzasadnionych podstaw, w związku z brakiem oczywistych przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznych decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. Zaskarżona decyzja Ministra Finansów została wydana na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej zasadą swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że warunkiem zaistnienia bezprzedmiotowości w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej są okoliczności późniejsze, zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej. Bezprzedmiotowość stwierdzona w trakcie toczącego się postępowania musi być uwzględniona w jego toku, ma ona zatem wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy (zastosowanie w takiej sytuacji znajduje art. 208 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem organu, nie jest dopuszczalne stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej, gdy toczy się w jej sprawie jakiekolwiek postępowanie administracyjne czy sądowoadministracyjne, bądź też w sytuacji, gdy w danym stanie faktycznym wypowiadał się sąd administracyjny i nie uwzględnił w wydanych orzeczeniach, na wniosek strony lub z urzędu, podnoszonej następnie przesłanki bezprzedmiotowości. W takich okolicznościach nie można orzec o bezprzedmiotowości decyzji. Po wydaniu decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. wyrokami wydanymi w dniu 16 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 919/05 do I FSK 924/05, NSA oddalił skargi kasacyjne skarżącej Spółki wniesione od wyroków WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2420/04 do III SA/Wa 2425/04, wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z., dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące lipiec - grudzień 1995 r. Zdaniem NSA, zaskarżone decyzje Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. zawierały prawidłowe rozstrzygnięcie. W sprawach zakończonych prawomocnymi wyrokami NSA z dnia 16 lutego 2006 r. oraz, niezależnie, w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. skarżąca wnioskowała o wznowienie ww. postępowań sądowoadministracyjnych i administracyjnych. W ocenie Ministra Finansów istotne było także to, że wyrokami z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1835/07, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1836/07, z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1837/08, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1838/07, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1839/07 oraz z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1840/07, NSA oddalił skargi o wznowienie postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych w sprawach zakończonych wydaniem prawomocnych wyroków NSA z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt od I FSK 919/05 do I FSK 924/05.

Organ dodał, że jak wynika z wyroku NSA z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt I FSK 194/05, wydanie decyzji wznowieniowej z dnia 29 grudnia 2003 r. oraz decyzji utrzymującej ją w mocy oznaczało także wydanie dwukrotnie decyzji rozpoznających odwołanie od tych samych decyzji Ministra Finansów z dnia 17 i 19 lipca 2001 r. odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2000 r. (decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r. Minister Finansów uchylił decyzję z dnia 8 czerwca 2002 r. i orzekając w sprawie utrzymał w mocy decyzje pierwszoinstancyjne wydane w trybie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej). W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Warszawie powinien rozważyć, z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 249 § 1 Ordynacja podatkowa, konieczność stwierdzenia nieważności (uchylonej uprzednio przez Ministra Finansów) decyzji Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. Pomimo tego, że Sąd administracyjny uchylił decyzje wznowieniowe ze względu na okoliczność, że utrzymywały one w mocy decyzje pierwszoinstancyjne (w sytuacji gdy rozstrzygnięcie takie zawierają również decyzje Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r.), to w wyniku działań Sądu w obrocie prawnym ponownie znalazła się decyzja z dnia 8 czerwca 2002 r. wydana w trybie odwoławczym zawierająca rozstrzygnięcie w sprawie dotyczącej tych samych decyzji z dnia 17 i 19 lipca 2001 r., zatem również w sprawie rozstrzygniętej tymi samymi decyzjami (z dnia 1 i 2 października 2001 r.), na domiar w sposób odmienny od już dokonanego decyzjami z dnia 1 i 2 października 2001 r. Z powyższego wynika, że wszystkie okoliczności sprawy, zwłaszcza będące wynikiem działań NSA, były temu Sądowi znane w dniu wydania wyroków z dnia 25 i dnia 30 czerwca 2008 r. Jednak, jak zwrócono uwagę powyżej, NSA wyrokami wydanymi ze skargi strony o wznowienie postępowań sądowoadministracyjnych zakończonych wyrokami NSA z dnia 16 lutego 2006 r. nie dopatrzył się bezprzedmiotowości zapadłych wyroków oraz decyzji z dnia 1 i 2 października 2001 r. wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Także Minister Finansów nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania w związku z jego bezprzedmiotowością. Decyzją z dnia 19 grudnia 2008 r. nr [...] organ ten odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami z dnia 1 i 2 października 2001 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy, niezaskarżoną do Sadu, ostateczną decyzją z dnia 31 marca 2009 r. nr [...]. Zgodnie z art. 212 Ordynacji podatkowej Minister Finansów jest ww. decyzją związany. Powyższe orzeczenia NSA i wymienione decyzje Ministra Finansów, znajdują się w obrocie prawnym i wywołują określone skutki prawne. Bez wątpienia również decyzje Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. stanowią element stanu prawnego spraw załatwionych powyższymi wyrokami NSA z dnia 16 lutego 2006 r., oraz wyrokami z dnia 25 i 30 czerwca 2008 r. Tym samym poza obrotem znalazły się decyzje Izby Skarbowej, których istnienie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie dokonane przez NSA zawarte w wyroku powołanym we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. W związku ze zmianą stanu prawnego sprawy, kwestie dotyczące braku bezprzedmiotowości decyzji z dnia 8 czerwca 2002 r. zdaniem Ministra Finansów nie są jednoznaczne. Mając zatem powyższe na uwadze organ podatkowy stwierdził, że brak jest podstaw do orzeczenia o bezprzedmiotowości decyzji z dnia 1 i 2 października 2001 r. w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa. Minister Finansów wskazał nadto, że Sąd administracyjny wielokrotnie podkreślał, że decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. jest obarczona wadą uzasadniającą wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

T. F.L. S.A. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosło o uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w efekcie błędne rozstrzygnięcie. Zdaniem Spółki decyzje z dnia 1 i 2 października 2001 r. po wydaniu przez Ministra Finansów w dniu 8 czerwca 2002 r. decyzji [...] stały się bezprzedmiotowe, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1761/09.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Spółka uzupełniła argumentację skargi wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 1047/09, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I FSK 176/09 dokonał kompleksowej wykładni przepisu art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dniu 7 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1474/10 uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa, na podstawie którego Spółka zażądała stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. Następnie Sąd stwierdził, iż z urzędu posiada informację, iż wobec decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług wydanych po wykonaniu decyzji z dnia 8 czerwca 2002 r. toczyły się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania ze skarg organów podatkowych na orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z uwagi na powyższe Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, iż nie jest dopuszczalne stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznych (w rozpoznawanej sprawie decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym) w sytuacji, w której toczy się w sprawie zobowiązania podatkowego jakiekolwiek postępowanie administracyjne, czy też sądowoadministracyjne mogące mieć jakikolwiek wpływ na stan faktyczny i prawny analizowanej sprawy. Nadto Sąd zauważył, iż odnośnie prawidłowości przedmiotowych decyzji, których wygaśnięcia żądała Spółka wypowiadał się uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny. Po wydaniu decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. wyrokami wydanymi w dniu 16 lutego 2006 r. sygn. akt I FSK 919/05 do I FSK 924/05, NSA oddalił skargi kasacyjne Spółki wniesione od wyroków WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2420/04 do III SA/Wa 2425/04, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Z., dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące lipiec - grudzień 1995 r. Zdaniem Sądu I instancji istotne jest to, że wyrokami z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1835/07, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1836/07, z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1837/08, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1838/07, z dnia 30 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1839/07 oraz z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. I FSK 1840/07 NSA oddalił skargi o wznowienie postępowań sądowoadministracyjnych prowadzonych w sprawach zakończonych wydaniem prawomocnych wyroków NSA z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt od I FSK 919/05 do I FSK 924/05. Sąd I instancji wskazał także, że NSA nie dopatrzył się bezprzedmiotowości postępowania i nie uchylił zaskarżonych wyroków oraz nie umorzył postępowań, pomimo że w dniu wydania ww. wyroków w obrocie prawnym znajdowała się decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. Okoliczności faktyczne dotyczące sprawy były Sądowi wydającemu powyższe wyroki znane. Należy także wskazać, że warunkiem zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości jest m.in. brak przedmiotu postępowania, brak istnienia sprawy podatkowej, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Sąd ponownie wskazał, iż w chwili orzekania w sprawie brak było podstaw do uznania, że decyzje Ministra Finansów, które zostały wydane w toku postępowania z uwagi na brak przedmiotu sprawy podatkowej stały się bezprzedmiotowe. Decyzje Ministra Finansów objęte zakresem wniosku Strony opartego o art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej były także elementem stanu faktycznego i prawnego sprawy dotyczącej wymiaru podatku od towarów i usług. W ocenie Sądu dopóty sprawa podatkowa, w której istotne znaczenie odgrywała decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. nie została definitywne zakończona prawomocnymi orzeczeniami - wygaszanie decyzji w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej związanych bezpośrednio lub pośrednio ze sprawą byłoby przedwczesne i niecelowe. Zdaniem Sądu powodowało by to powstanie niepewności co do sposobu rozstrzygania w sprawie i mogłoby wpływać na wynik toczących się postępowań sądowoadministracyjnych.

T.F.L. S.A. zaskarżyło powyższy wyrok w całości zarzucając w skardze kasacyjnej:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwana "P.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie przejawiające się w przyjęciu, że toczące się w stosunku do strony skarżącej w zakresie jej zobowiązań podatkowych za okres od lipca do grudnia 1995 r. postępowania administracyjne, czy też sądowoadministracyjne, mogą wpływ na stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy.

2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedstawionym stanie faktycznym, nie ma on zastosowania.

Mając na uwadze powołane zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r. stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej podtrzymano zarzuty skargi kasacyjnej, sprostowano treść ostatniego akapitu skargi i uzupełniono uzasadnienie skargi kasacyjnej.

Minister Finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. pełnomocnik Ministra Finansów złożył pismo stanowiące załącznik do protokołu rozprawy, w którym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego podlega ona oddaleniu.

Spór w sprawie dotyczy możliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa w stosunku do decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. od numeru [...] do numeru [...], którymi organ ten odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 grudnia 2000 r. nr [...] do numeru [...]. W zaskarżonej decyzji z dnia 10 maja 2010 r. Minister Finansów odmówił stwierdzenia wygaśnięcia prawomocnych decyzji z dnia 1 i 2 października 2001 r., z czym nie zgodziła się strona skarżąca.

W myśl art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacja podatkowa organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten w sprawie nie został naruszony, gdyż Sąd i instancji dokonał prawidłowej jego wykładni.

W piśmiennictwie przyjmuje się, iż jest to instytucja procesowa mająca charakter wtórny do wygaśnięcia decyzji. O ile wygaśnięcie decyzji oznacza szczególny sposób zakończenia bytu prawnego decyzji, to stwierdzenie wygaśnięcia decyzji polega na wiążącym uznaniu, że na skutek zaistnienia określonych okoliczności faktycznych i prawnych ustały skutki prawne decyzji. Celem tej instytucji jest usunięcie stanu niepewności co do obowiązywania decyzji, którą dotknęły okoliczności powodujące jej wygaśnięcie (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska: Komentarz do ordynacji podatkowej, TNOIK, Toruń 2007, str. 616).

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji uznał, iż powyższa instytucja nie ma w sprawie zastosowania. Sąd szczegółowo przeanalizowała toczące się przed sądami administracyjnymi obu instancji sprawy ze skarg skarżącej Spółki i uznał, że decyzje Ministra Finansów objęte zakresem wniosku w niniejszej sprawie, były także elementem stanu faktycznego i prawnego sprawy dotyczącej wymiaru podatku od towarów i usług. Zatem dopóty sprawa podatkowa, w której istotne znaczenie odgrywała decyzja Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. nie została definitywne zakończona prawomocnymi orzeczeniami - wygaszanie decyzji w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej związanych bezpośrednio lub pośrednio ze sprawą byłoby przedwczesne i niecelowe, gdyż powodowało by to powstanie niepewności co do sposobu rozstrzygania w sprawie i mogłoby wpływać na wynik toczących się postępowań sądowoadministracyjnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko Sądu I instancji jest uzasadnione w okolicznościach rozpatrywanej sprawy i zasługuje na aprobatę.

W literaturze wskazuje się, iż wygaśnięcie decyzji służy jej usunięciu z obrotu prawnego jako elementu już zbędnego, a stwarzającego obawy o naruszenie bezpieczeństwa tego obrotu (Ordynacja podatkowa – komentarz, B.Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, wyd. Unimex, Warszawa 2010). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, gdyż decyzje z dnia 1 i 2 października 2001 r., których dotyczył wniosek strony skarżącej poprzez powiązanie z innymi toczącymi się postępowania nie stały się zbędne. Pozostawienie w obrocie wskazanych decyzji Ministra Finansów nie zagraża także bezpieczeństwu obrotu.

W powoływanym przez stronę skarżącą wyroku NSA z dnia 6 listopada

2009 r., sygn. akt I FSK 1761/09, Sąd stwierdził, że nie zachodzi bezprzedmiotowość decyzji Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r., jednocześnie stwierdzając, iż raczej należałoby rozważyć zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r.

W powołanym wyroku NSA nie przesądził zatem, iż decyzje z dnia 1 i 2 października 2001 r. są bezprzedmiotowe. Przy tym Sąd podkreślił, że z zasady trwałości decyzji administracyjnej wynika niedopuszczalność stosowania wykładni rozszerzającej podstaw prawnych wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego oraz związanie przesłankami negatywnymi wyłączającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Naruszenie tak wyznaczonych granic ochrony trwałości decyzji administracyjnych stanowi rażące naruszenie prawa (B. Adamiak, glosa do wyr. SN z dnia 11 października 1996 r., III RN 8/96, OSP 1997, z. 1, poz. 190, t.1). Dalej NSA stwierdził, iż w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność ostrożnego korzystania z instytucji pozwalających na wzruszanie decyzji ostatecznych i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego niniejszą sprawę, z powyżej przytoczonego wyroku NSA z dnia 6 listopada

2009 r., sygn. akt I FSK 1761/09 nie można wywieść – tak jak czyni to storna skarżąca – iż w wyroku tym przesądzona została kwestia bezprzedmiotowości decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2002 r.

Ponownie należy wskazać się na konieczność ostrożnego korzystania z instytucji pozwalających na wzruszanie decyzji ostatecznych i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zatem rozpatrując zasadność zastosowania trybu z art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej na tle okoliczności rozpatrywanej sprawy – biorąc przy tym pod uwagę zasadę trwałości decyzji – Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie doszedł do przekonania, iż Sąd I instancji słusznie zaakceptował rozstrzygnięcie Ministra Finansów wynikające z decyzji z dnia 10 maja 2010 r.

Rację ma Sąd I instancji twierdząc, iż decyzje Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r. są związane pośrednio lub bezpośrednio z innymi sprawami (zainicjowanych przez skarżącą Spółkę), również takimi, które nie zostały prawomocnie zakończone. Zatem w chwili orzekania brak było podstaw do przyjęcia, że decyzje te stały się bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c ) P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli niniejszej sprawy w kontekście zastosowania trybu przewidzianego w art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w odniesieniu do decyzji Ministra Finansów z dnia 1 i 2 października 2001 r.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.