Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1584/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za sierpień 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej "Spółką" lub "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za sierpień 2010 r.

W skardze zawarto także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi obecnie salonów gier i nie posiada środków na podstawowe potrzeby związane z bieżącą działalnością. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosku Skarżąca oświadczyła z kolei, że decyzjami administracyjnymi Ministerstwa Finansów oraz organów celnych Spółka została pozbawiona swojego majątku, co oznacza, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Zamknięte zostały należące do niej salony gier, a znajdujące się w nich automaty, wraz z gotówką, zostały zabezpieczone. Spółka nie posiada ani możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, ani - wobec osiągnięcia strat w ramach działalności - środków finansowych, aby dokonać wpłaty wpisu. Spółka wskazała także, iż na obu rachunkach bankowych posiada około 167,13zł. Posiadana przez nią nieruchomość jest obciążona hipoteką na kwotę 1.200.000zł, wysokość straty za ostatni rok wyniosła 4.341.561,56zł, zaś wartość środków trwałych 5.841.741,70zł. Do wniosku Spółka załączyła m.in. sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2012r., zestawienia sald i obrotów dotyczące 2013r., bilans na dzień 30 czerwca 2013r. (wstępny wynik), tytuły wykonawcze, wezwania do zapłaty należności, zestawienia zobowiązań, deklaracje VAT-7 za maj i czerwiec 2013r. oraz wykaz zajętych automatów.

Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. odmówił Spółce przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów.

Spółka podniosła, że Minister Finansów prowadzi szereg postępowań o cofnięcie jej zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyn gry na automatach. Wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu zezwoleń zostały zaskarżone przez Spółkę. Decyzje te do chwili obecnej nie stały się ostateczne, nie nadano im rygoru natychmiastowej wykonalności, jak i nie rozpoznano wniesionych od nich odwołań. Pomimo tego urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych/miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co wykluczyło dalszą działalność Spółki w salonach. Skarżąca nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych.

W ocenie Spółki taka sytuacja spowodowana została niezależnymi od niej czynnikami. Skarżąca otrzymując zezwolenia na prowadzenie salonów gier działała w warunkach obowiązywania 45% stawki podatku od gier. Sytuacja taka powodowała, iż firma mogła osiągać niewielkie zyski z prowadzenia salonów gier. Nowa ustawa o grach hazardowych wprowadziła wzrost kwot podatku - z 45% na 50%. Przy marginalnej, kilku procentowej zyskowności tak dotkliwy wzrost podatku spowodował, iż działalność Spółki stała się nieopłacalna. Co więcej, Skarżąca musiała zainwestować wysokie kwoty w wyposażenie salonów gier, ich remonty, w zakup automatów, a także ponieść koszty wysokich opłat za każde zezwolenie, czy ustanowić zabezpieczenie roszczeń skarbu państwa. Zmiana reguł i podniesienie podatku sprawiło natomiast, że niemożliwym jest przetrwanie wielu takich spółek, jak Skarżąca.

Spółka podniosła, iż liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, wymagających poniesienia kosztów opłat sądowych. Skarżąca posiadała środki na ten cel, nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier w oparciu o niewykonalne decyzje wydane w pierwszej instancji. Spółka załączyła wyrok sądu wskazujący, jej zdaniem, na bezprawność działania organów. Na skutek powyższego Skarżąca nie posiada obecnie oszczędności, ani realnego majątku do sprzedaży pozwalającego na uregulowanie wpisów sądowych. Spółka, pomimo zamknięcia salonów gier przez organy celne musiała zapłacić wynagrodzenia pracownikom w okresach wypowiedzenia. Spółka musiała również uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych, gdyż ich niewpłacenie stanowi przestępstwo.

Według Skarżącej poniosła ona gigantyczne nakłady na inwestycje w pomieszczenia salonów gier, które wynajmowała od przeróżnych kontrahentów, dokonując zmian budowlanych, odnowienia wnętrz pomieszczeń, ich przebudowy etc. Według Spółki ww. nakładów nie da się odsprzedać, zaś w przypadku umów najmu również po zamknięciu salonu gier obowiązywały okresy wypowiedzenia, w których czynsz należało opłacać. Posiadane przez Skarżącą automaty są w jej ocenie bezwartościowe, gdyż w obecnej sytuacji istnieje na rynku gigantyczna nadpodaż, związana z likwidacją branży. Zdaniem Spółki bez znaczenia jest okoliczność, iż wartość nakładów inwestycyjnych oraz automatów stanowi wielomilionową kwotę, skoro środkami tymi nie da się opłacić wpisów sądowych, a próby ich spieniężenia nie przyniosły rezultatu.

Skarżąca podkreśliła końcowo, że prowadzona przez nią działalność nie jest "znacznych rozmiarów". W latach poprzednich Spółka osiągała spore przychody - 209 mln zł - suma wrzutów do automatów w 2012r., co przy średniej wypłacalność automatu rzędu 85%, dawało realny przychód w wysokości 31 mln zł), lecz pomimo tego, przez zwiększony podatek od gier, przynosiła straty. Obecnie przychody ze sprzedaży usług na automatach od kilku miesięcy są równe "0" zł. Zdaniem Spółki analiza dokumentów za 2012r. bezcelowa, bowiem większość salonów została przymusowo zamknięta w roku 2013, i wtedy też Spółka poniosła niespodziewane koszty. Natomiast przychód za maj 2013r. w kwocie 65.094 zł oraz za czerwiec 2013r. w kwocie 10.770 świadczy o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12).

Sąd stwierdza, że Spółka złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 1.183zł. Na Spółce ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach o sygn. akt od III SA/Wa 1569/13 do III SA/Wa 1580/13 w łącznej wysokości 23.438zł.

Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela powyżej przytoczone rozważania.

Wskazać trzeba następnie, że Skarżąca jeszcze do końca 2012r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2012r. (materiały źródłowe w aktach sprawy III SA/Wa 1569/13) wynikało bowiem, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25zł. Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 4.000.000zł, aktywa trwałe o wartości 7.388.635,16zł, w tym budynki i lokale 1.316.268,79zł oraz środki trwałe w budowie 311.442,96zł. Na koniec 2012r. Skarżąca posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013r. w wysokości 332.693,37zł.

W ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Spółce prawa pomocy, był przy tym końcowy wynik finansowy Spółki za 2012r., tj. strata na poziomie ok. 4 mln zł. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011r. O sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004r. o sygn. akt I FZ 436/04 NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd, mając powyższe na względzie stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2012r. i w 2013r. daje podstawę do przyjęcia, że Spółka, z uwagi na wysokie przychody w 2012r. oraz z uwagi na posiadanie majątku sporych rozmiarów, powinna dysponować środkami pozwalającym jej na uiszczenie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 1.183zł. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w 2013r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. W kwietniu 2013r. przychody operacyjne wyniosły ponad 360.000zł, w maju 2013 r. - ponad 66.000zł, a w czerwcu 2013r. ponad 180.000zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013r. wynikało ponadto, że jeszcze w ww. miesiącach, mimo zamknięcia salonów gier, Spółka dokonywała transakcji handlowych - za maj 2013r. sprzedaż wyniosła 65.094zł, zaś za czerwiec 2013r. 10.770zł.

W opinii Sądu argumentacja Spółki w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia - decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2013r., nie zaś do przesłanek przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie. Także twierdzenia Skarżącej odnoszące się do poniesionych nakładów na inwestycję nie były istotne, gdyż podkreślić należy, iż dokonywanie inwestycji jest nieodłączną cechą prowadzenia działalności gospodarczej. Odnosząc się natomiast do argumentacji Spółki dotyczącej konieczności wypłacenia wynagrodzeń pracownikom (oraz odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne), Sąd ponownie podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych.

Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.