Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 436/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2025-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par.1 i  art.18
journal: Dz.U. 2023 poz 2505
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
article: art. 58 par.1 i par.3, art. 59 par. 1 i 2, art. 141 par.2
journal: Dz.U. 2024 poz 572
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 września 2024r., nr 2801-IEE.7192.140.2024.8 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga K. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: "spółka", "skarżąca") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUS", "organ I instancji") z 29 maja 2024 r. nr 2813-SEE.7113.1.2024.570/UNP 2813-24-150941 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że ww. postanowienie organu I instancji zostało doręczone spółce 7 czerwca 2024 r. (k. 22, k.25).

W piśmie z 17 czerwca 2024 r., uzupełnionym 5 lipca 2024 r., pełnomocnik spółki zawarł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Podał, że postanowienie zostało dostarczone do siedziby spółki, która aktualnie nie posiada zarządu do reprezentowania jej przed organami podatkowymi. Pełnomocnik wyjaśnił, że o wydaniu tego postanowienia dowiedział się w późniejszym terminie, gdyż jego adres zamieszkania oddalony jest od siedziby spółki o 400 km. Zadeklarował, że niezwłocznie podjął kroki zmierzające do złożenia zażalenia i na tę okoliczność wniósł o przesłuchanie go w charakterze świadka.

Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia zażalenia DIAS podniósł, że w świetle art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "Kpa") to na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Wywiódł, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Założył, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Dodał, że przeszkoda w zachowaniu terminu musi mieć charakter nagły, a jej usunięcie niemożliwe nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

DIAS ocenił, że podane we wniosku argumenty pełnomocnika spółki nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie NUS o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że odbiór korespondencji zawierającej rzeczone postanowienie potwierdziła 7 czerwca 2024 r. osoba uprawniona, tj. prokurent spółki – L.B., zaś na przeszkodzie do złożenia w terminie zażalenia nie mogła stać w tej sprawie rezygnacja wszystkich członków zarządu. DIAS zrelacjonował bowiem, że jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego (informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców) w spółce zostało powołanych dwóch prokurentów – L.B. i M.O., przy czym w rejestrze wskazano na prokurę łączną z drugim prokurentem lub z jednym z członków zarządu. Wyjaśnił, że prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającemu obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa - art. 109(1) Kodeksu cywilnego. Stwierdził, że przepis ten upoważnia prokurenta m.in. do reprezentowania spółki przed organami egzekucyjnymi oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw. Zauważył, że 10 czerwca 2024 r. prokurenci udzielili P.L. pełnomocnictwa do reprezentowania spółki przed Urzędem Skarbowym w Olsztynie, natomiast rezygnacja członków zarządu nastąpiła z dniem 31 maja 2022 r. Nie można zatem przyjąć w opinii DIAS, że było to zdarzenie nagłe, które nastąpiło w okresie od dnia wydania postanowienia do dnia upływu terminu do wniesienia zażalenia. DIAS dodał, że spółka w swojej siedzibie wielokrotnie odbierała korespondencję z organu egzekucyjnego już po rezygnacji członków zarządu.

W ocenie DIAS podniesiony przez pełnomocnika argument, że o postanowieniu dowiedział się w późniejszym terminie ponieważ mieszka 400 km od siedziby Spółki nie wskazuje na dochowanie w sprawie należytej staranności. DIAS wywiódł bowiem, że spółka powinna tak organizować swoją działalność by wszelkie informacje, a w szczególności te, które mają zakreślony termin na odpowiedź, zostały przekazane osobom decyzyjnym w czasie pozwalającym na jego dochowanie.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 58 w zw. z art. 59 Kpa zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu pomimo spełnienia przez spółkę przesłanek formalnych oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności brak wyjaśnienia sytuacji skarżącej związanej z wystąpieniem braku organu reprezentacyjnego, podejmowania decyzji związanych z prowadzonym względem skarżącej postępowaniem egzekucyjnym, a także czynnościami podejmowanymi przez pełnomocnika skarżącej mającymi na celu działanie w interesie skarżącej i złożenie zażalenia na postanowienie NUS w wymaganym terminie;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej: "Kc") w zw. z art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.; dalej: "k.s.h.") poprzez błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że ustanowieni prokurenci umocowani byli do czynności sądowych i pozasądowych jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy w spółce prowadzonej przez skarżącą nie było organu reprezentacji uprawnionego do działania oraz spółka nie miała możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez NUS tj. nie miała zdolności procesowej, a prowadzone względem niej postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu powołania nowego składu organu reprezentacji;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej czego wyrazem jest brak zrekonstruowania pełnego stanu faktycznego oraz pominięcie okoliczności korzystnych dla skarżącej wynikających z działań podjętych przez jej pełnomocnika zmierzających do przywrócenia terminu na złożenie zażalenia.

W uzasadnieniu tych zarzutów wskazano na pominięcie przez DIAS, że na skutek rezygnacji członków zarządu począwszy od 1 czerwca 2022 r. skarżąca nie posiada tzw. zdolności procesowej wynikającej z art. 65 § 1 Kc, co powinno stanowić podstawę do zawieszenia postępowanie egzekucyjnego do czasu powołania nowego zarządu. Wywiedziono, że w świetle art. 65 § 1 Kc i art. 26 § 1 p.p.s.a., a także art. 28 § 1 p.p.s.a. osoba prawna może działać w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz postępowaniu egzekucyjnym wówczas, gdy jej organy są zdolne do podjęcia czynności procesowych. Stwierdzono, że brak obsadzenia tych organów (np. sytuacja, kiedy nikt w danej spółce nie pełni funkcji członka zarządu) oznacza, że osoba prawna nie ma możliwości działania w postępowaniu sądowym oraz postępowaniu egzekucyjnym; jest to zatem brak w składzie organu strony, uniemożliwiający jej działanie. Ponadto oceniono, że naruszenie terminu na złożenie zażalenia nie wynikało z winy skarżącej, bowiem to członkowie zarządu złożyli oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji i tym samym doprowadzili do braku organu zdolnego do reprezentacji skarżącej. Natomiast wniosek pełnomocnika spółki o jego przesłuchanie na okoliczność przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oraz sytuacji skarżącej związanej z brakiem organu reprezentacji nie został uwzględniony pomimo tego, że prowadził do wykazania okoliczności istotnych w sprawie.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym. Z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. wynika m.in., że w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajmuje stanowisko w formie postanowień, zaś przysługujące od nich środki zaskarżenia (zażalenie) są rozpatrywane z zastosowaniem przepisów Kpa.

Zgodnie z art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu (§ 3 art. 58 Kpa). O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, zaś od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (art. 59 § 1 i 2 Kpa).

Przytoczone wyżej przepisy określały zakres postępowania zakończonego postanowieniem zaskarżonym do tut. Sądu. Nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy kwestia uchybienia terminu do złożenia zażalenia, załatwiona przez organ odrębnym postanowieniem, także zaskarżonym do tut. Sądu w sprawie o sygn. akt: I SA/Ol 437/24. W wyroku wydanym w tej sprawie Sąd ocenił, że organ zasadnie stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia.

Treść art. 58 Kpa wskazuje, że postanowienie w sprawie przywrócenia terminu wydawane jest na wniosek strony, co oznacza, że ciążą na niej wymogi wykazania okoliczności warunkujących przywrócenie terminu wskazane w przepisie. Wymagane jest więc od strony, aby złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, wykazując w nim brak winy w uchybieniu terminu i dopełniając danej czynności, w tej sprawie – składając zażalenie.

Z akt sprawy wynika, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone 7 czerwca 2024 r., zaś zażalenie wysłano 17 czerwca 2024 r. W art. 141 § 2 Kpa przyjęto, że zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia go stronie. Zatem 14 czerwca 2024 r. upłynął siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia, co oznacza, że zostało złożone trzydniowym uchybieniem terminu.

Z przytoczonego art. 58 § 2 Kpa wynika, że czas na złożenie wniosku o przywrócenie terminu jest ograniczony, bowiem można tego dokonać tylko w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia. W piśmie z 17 czerwca 2024 r. uzupełnionym pismem z 5 lipca 2024 r. (k.14) na żądanie organu z 1 lipca 2024 r. (k.12) skarżąca nie wskazała daty, w której według niej ustała przyczyna uchybienia terminu, wskazała jedynie, że wnoszący zażalenie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dowiedział się w terminie późniejszym niż termin doręczenia postanowienia do siedziby spółki. W ocenie Sądu, pomimo niewskazania przez skarżącą daty ustania przyczyny uchybienia, zachowany został termin z art. 58 § 2 Kpa. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że termin do złożenia zażalenia upłynął 14 czerwca 2024 r., zaś zażalenie zostało złożone 17 czerwca 2024 r., czyli w ciągu siedmiu dni, o których jest mowa w powołanym przepisie.

Składając wniosek o jego przywrócenie, zgodnie z przesłankami zawartymi w art. 58 Kpa w pierwszej kolejności skarżąca powinna wykazać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wnoszący zażalenie pełnomocnik spółki argumentował, że spółka aktualnie nie posiada zarządu do reprezentowania przed organami podatkowymi. Wyjaśnił również, że o wydaniu postanowienia dowiedział się w późniejszym terminie, gdyż jego adres zamieszkania oddalony jest od siedziby spółki o 400 km oraz że niezwłocznie podjął kroki zmierzające do złożenia zażalenia i na tę okoliczność wniósł o przesłuchanie go w charakterze świadka.

Z powyższego wydaje się wynikać, że przyczyny uchybienia terminu skarżąca upatruje w braku zdolności spółki do działania w postępowaniu egzekucyjnym, w związku z rezygnacją osób pełniących funkcje członków zarządu.

W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia nie zasługują na uznanie. Do zażalenia z 17 czerwca 2024 r. na postanowienie organu egzekucyjnego (akta administracyjne k.31) skarżąca załączyła pisemne rezygnacje, z dniem 31 maja 2022 r., prezesa i wiceprezesa spółki Jednak skarżąca nie wzięła pod uwagę istotnej okoliczności, jaką było ustanowienie dwóch prokurentów, uprawnionych z mocy ustawy do działania w imieniu spółki, w tym do udziału w postępowaniach toczących się wobec spółki. Z akt sprawy wynika, że to właśnie jeden z prokurentów – L.B. – odebrał postanowienie organu egzekucyjnego.

Prokura jest instytucją prawa cywilnego. W art. 1091 § 1 Kc przyjęto, że prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Istotny w rozpoznawanej sprawie jest § 4 art. 1097 Kc, z którego wynika, że utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury. Takie też stanowisko zajmuje w tej kwestii NSA, przykładowo, w wyroku z 29 listopada 2019 r. I GSK 257/17, wskazując, że "utrata przez Spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury. Prokurent jest bowiem z mocy ustawy uprawniony do reprezentowania Spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa."

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Pomimo rezygnacji członków zarządu, w związku z treścią przytoczonego przepisu § 4 art. 1097 Kc, argument skarżącej oparty na braku zarządu spółki, utożsamianego z brakiem zdolności procesowej spółki, zdaniem Sądu, okazał się chybiony. Nie było więc podstaw do uznania, aby do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. Wobec tego nie została wykazana przez skarżącą jedna z zawartych w art. 58 Kpa przesłanek wymaganych do przywrócenia terminu. Rezygnacja członków zarządu spółki z dniem 31 maja 2024 r. nie pozbawiła bowiem spółki zdolności do udziału w postępowaniu, w tym nie stanowiła przeszkody w złożeniu w terminie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Zaś wskazanie przez skarżącą na znaczną odległość miejsca zamieszkania pełnomocnika spółki (400 km od jej siedziby), jak słusznie zauważono w postanowieniu zaskarżonym do tut. Sądu świadczy o braku należytej staranności skarżącej w prowadzeniu jej spraw. Nie jest to argument wspierający tezę o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. W postanowieniu z 26 listopada 2024 r. II FZ 76/24 NSA podkreślił, że "kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z: dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12)".

Reasumując, skarżąca w ustawowym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z zażaleniem na postanowienie organu egzekucyjnego, lecz nie wykazała, aby uchybienie terminu nastąpiło w sposób przez nią niezawiniony. Tylko łączne spełnienie wszystkich przesłanek zawartych w art. 58 § 1 i 2 Kpa pozwalałoby na przywrócenie terminu. Z wyżej podanych przyczyn nie było to możliwe w sprawie kontrolowanej przez Sąd.

W związku z powyższym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego znajdującego zastosowanie w tej sprawie, jak również wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z inicjatywy skarżącej, wobec czego to na niej spoczywał ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu, co wynika też wprost z treści art. 58 § 1 Kpa.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postepowania wskazanych w skardze. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie przez organ rozstrzygnięcia w takim kształcie, jaki został mu nadany. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono skarżącemu przyczyny nieuwzględnienia żądania oraz odniesiono się do wniosków dowodowych złożonych przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.

W sprawie dotyczącej przywrócenia terminu materialnoprawne granice jej rozpoznawania przez Sąd, a wcześniej przez organ, wyznaczały przepisy art. 58 § 1 i 2 Kpa w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Wobec tego Sąd nie miał obowiązku rozpoznawać tych zarzutów skargi, które dotyczyły innych regulacji prawnych niemających zastosowania w tej sprawie. W ocenie Sądu w nieuprawniony sposób skarżąca powołuje i cytuje w skardze rozstrzygnięcia sądów administracyjnych. Judykaty te obejmują stany faktyczne znacząco różniące się od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, istotą której jest ustanowienie pełnomocników szczególnych spółki, tj. jej prokurentów, którzy nie występują w wyrokach powoływanych w skardze.

W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.