Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1822/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1, art. 6  ust. 1 i 2, art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
article: art. 21  ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych S. sp. z o.o. z siedzibą w G., C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. oraz Stowarzyszenia F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 374/18 w sprawie ze skargi Stoczni C. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 grudnia 2017 r. znak DOZ-OAiK.650.1159.2017.UB w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków I. oddala skargi kasacyjne; II. zasądza od S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; III. zasądza od C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; IV. zasądza od Stowarzyszenia F. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 374/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 grudnia 2017 r., znak: DOZ-OAiK.650.1159.2017.UB, w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków.

Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 26 września 2017 r., znak: RD.5140.52.2016.AK.26, w części dotyczącej wpisania do rejestru zabytków nazwy własnej "B.D." i w tym zakresie orzekł o niewpisaniu nazwy własnej: "B.D.", ponadto uchylił ww. decyzję w części rozstrzygnięcia: "granice wpisu do rejestru zabytków oraz obiekty wpisane do rejestru zabytków zaznaczono kolorem czerwonym na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji" oraz w części dotyczącej załącznika graficznego wraz z legendą i w tym zakresie orzekł: granice wpisu do rejestru zabytków oznaczono linią w kolorze zielonym, natomiast obiekty wpisane do rejestru zabytków oznaczono kolorem czerwonym na kopii mapy ewidencyjnej, stanowiącej integralny załącznik niniejszej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, tj. w zakresie wpisu do rejestru zabytków województwa pomorskiego historycznego zespołu budowlanego S. od okresu funkcjonowania S. do 1989 r. w granicach działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i części działek nr [...] i [...] w obr. ew. [...] w G. wraz z budynkami: dyrekcji stoczni (128A), dawnej kuźni (66A), dawnej hartowni (50A), dawnej remizy straży pożarnej (150A), dawnej kotlarni i warsztatu (34A), dawnej modelarni, warsztatu i hal produkcyjnych (47A), dawnej hali warsztatowej (75A), dawnej narzędziowni (49A), dawnej ślusarni (42A), dawnej stolarni i warsztatu linowego – następnie formierni (38A), dawnej hali produkcji oprzyrządowania (40A), dawnej kotlarni i hali produkcyjnej (35A), dawnej hali silników spalinowych (28A), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia i ślusarni (43A), dawnej kuźni i warsztatu ślusarskiego (36A), dawnego magazynu mebli – budynkiem biurowym (151A), stacją elektryczną A11 (392A), podstacją elektryczną A1 (393A), dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41A), schronem przeciwlotniczym – wraz z gruntem po obrysie murów, nabrzeżem basenu dokowego, 3 żurawiami (oznaczonymi numerami inwentarzowymi 7, 55 i 61), reliktami pochylni półdokowych A1 i A2, placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i nazwami własnymi: N.P. (gmina m. G., powiat m. G., woj. [...]).

W ocenie Sądu I instancji, nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest uzasadniony zarzut wydawania zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W szczególności, w zaskarżonej decyzji przedstawiono wyczerpującą ocenę wartości zabytkowych pochylni półdkowych A1 i A2. Organy konserwatorskie dysponują własną wyspecjalizowaną kadrą, której wiedza fachowa pozwala na samodzielną ocenę tej przesłanki. Stanowisko organu w tym zakresie poparte zostało właściwym uzasadnieniem. Zarzut braku opracowania eksperckiego nie mógł być uznany przez Sąd jako istotny dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Ponadto jako nieuzasadnione Sąd uznał wskazywane przez skarżącą Spółkę "wątpliwości co do wykazania wartości zabytkowej (...) dotyczące: dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41A), stacji elektrycznej A11 (392A) oraz podstacji elektrycznej A1 (393A)". W odniesieniu do dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41A) zebrany i omówiony na tę okoliczność materiał dowodowy pozwalał Ministrowi na właściwą ocenę charakteru zabytkowego tych obiektów czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, nie ma racji skarżąca Spółka, że cyt. "niedostatki decyzji w zakresie postępowania wyjaśniającego nierozerwalnie związane są z naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i h w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków". Sąd nie zaaprobował zarzutu braku prawidłowej profesjonalnej oceny przedmiotów objętych niniejszym rozstrzygnięciem jako tych, których charakter uzasadnia wpisanie do rejestru zabytków. Jak wynika bowiem z ww. przepisów, zabytek w rozumieniu prawnym jest to nieruchomość lub rzecz ruchoma ich części lub zespoły będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ww. ustawy zabytkiem nieruchomym może być nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1. Według Komentarza do ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami autorstwa A. G. z 2016 r., definicja ta ma charakter nieostry, uznaniowy i ocenny, a więc wymaga doprecyzowania w procesie stosowania prawa. I temu zadaniu organ w pełni podołał, co potwierdza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ orzekając jak w zaskarżonej decyzji wykazał, że objęcie przedmiotowych w sprawie obiektów ochroną przez wpisanie do rejestru zabytków leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W okolicznościach niniejszej sprawy oczywiście nie jest uzasadniony zarzut, że organ wykazał się dowolnością, rozstrzygał bez dowodów na rzecz zabytkowego ich charakteru, czym naruszyły art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków.

Podnoszone przez skarżącą Spółkę cyt. "wątpliwości co do rzetelności i konsekwencji działania organów ochrony zabytków" są faktycznie li tylko wątpliwościami o charakterze subiektywnym i nie zostały poparte uzasadnionymi zarzutami.

Ma rację skarżąca Spółka, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (uchwała nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] września 2004 r.) w odniesieniu do terenów S. został w toku procedury planistycznej uzgodniony przez organ konserwatorski. Plan przewiduje formy ochrony konserwatorskiej na tym terenie. Uregulowanie to nie zamyka jednak drogi dla orzeczenia jak w zaskarżonej decyzji. Wprowadza bowiem ochronę zindywidualizowaną dopuszczoną przepisami prawa obok tej, która przewidziana jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wpis dokonany kontrolowaną decyzją nie może być jednak oceniony jak wskazuje skarżąca Spółka jako "niedopuszczalne ograniczenie praw Spółki wynikających z posiadanego przez nią tytułu do nieruchomości". Na tle kontrolowanej decyzji Ministra nie ma miejsca nieuzasadniona ochrona konserwatorska wskazanych wyżej obiektów stanowiąca nieproporcjonalną ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności (pośrednie wywłaszczenie) i narusza zasadę proporcjonalności.

Sąd zgodził się ze skarżącą Spółką, że warunkiem wykonywania decyzji o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru, indywidualnie lub decyzją "obszarową", jest precyzyjne określenie przedmiotu wpisu. Temu kryterium z pewnością odpowiada zarówno część opisowa zaskarżonej decyzji, jak i stanowiący jej integralną część załącznik graficzny. Zostało to wyczerpująco omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na tle zarzutów podnoszonych w tym kontekście już w odwołaniu. Załącznik graficzny ma walor uzupełniający dla opisowej części decyzji o wpisie, a nie ma żadnych przepisów zobowiązujących do opracowania go w standardach właściwych dla mapy geodezyjnej wpisywanej do zasobu map i dokumentów geodezyjnych.

Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w toku niniejszego postępowania w oparciu o art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tak określonych przesłanek ustawowych Sąd nie znalazł w okolicznościach niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu, wskazane przez skarżącą Spółkę tezy dowodowe nie były związane z istotnymi wątpliwości, które należałoby wyjaśnić w oparciu o zgłoszone dowody. Stanowiły li tylko kontynuację nieuzasadnionej plemniki ze stanowiskiem organu.

Także wbrew zarzutom skarżącej Spółki zaskarżona decyzja nie zapadła z naruszeniem zasady wynikającej z art. 15 K.p.a. Organ II instancji rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie czemu dał wyraz w orzeczeniu częściowo reformatoryjnym.

Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o podstawę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., nie doszło bowiem do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Uczestnik postępowania – C. sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji mogła co do zasady podnosić zarzut wady postępowania administracyjnego polegającej na pominięciu jej jako strony tego postępowania. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty, tu skarżąca Spółka, nie mogą skutecznie powoływać się na tę okoliczność. W sprawie niniejszej nie było jednak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o podstawę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Pominięcie strony postępowania i niezapewnienie jej możliwości udziału w sprawie, mimo posiadania przez nią interesu prawnego, stanowi kwalifikowane uchybienie będące podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Podkreślmy jednak chodzi o pominiecie strony. Sąd dopuścił C. sp. z o.o. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowego. Orzeczenie w tym przedmiocie nie mogło być jednak ocenione jako tożsame z prostą konstatacją, że zaistniała przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Per analogiam Sąd wskazał na zasadę obowiązującą w postępowaniu wznowieniowym, gdzie w przypadku powołania się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organ ma obowiązek wznowić postępowanie i dopiero we wznowionym ocenić czy tak określona przesłanka zaistniała. Sąd zatem dopuścił ww. Spółkę do udziału w postępowaniu sądowym, po to by ta na prawach strony mogła wywodzić ze wszystkimi gwarancjami postępowania przed sądem administracyjnym, konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 lit. b p.p.s.a. Obowiązkiem Sądu było bowiem badanie w jaki sposób, w okolicznościach faktycznych tej konkretnej sprawy, rozstrzygniecie objęte zaskarżoną decyzją wpływa na uprawnienia lub obowiązki uczestnika – C. sp. z o.o. (por. wyrok NSA z 12 marca 2019 r., II OSK 1024/17).

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej prawy, nie zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. C. sp. z o.o. nie była bowiem stroną, która bez własnej winy została pominięta w tym postępowaniu. Zaskarżona decyzja nie odnosiła się do praw lub obowiązków tej Spółki. Podjęte orzeczenie dotyczące nazwy własnej związanej z obiektem położonym na działce o nr ew. [...] ma charakter porządkujący. Choć w odniesieniu do tej działki wszczęto postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków, to jednak działka o nr ew. [...] faktycznie tym postępowaniem nie była objęta. W decyzji organu I instancji w odniesieniu do niej nie zapadło orzeczenie o wpisie do rejestru zabytków. Co więcej, obecnie postępowanie w tym przedmiocie jest prowadzone przed organem I instancji. Jak wynika z pisma procesowego ww. Spółki z 10 października 2019 r., Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił Spółkę o postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych woj. pomorskiego wnętrza basenu dokowego w granicach działki nr [...] w obr. ew. [...] w G. pismem z 5 października 2018 r. i to właśnie w tym postępowaniu zostanie określony krąg stron postępowania z pewnością z uwzględnieniem również przekształceń właścicielskich.

Ma racje Spółka podnosząc, że naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Tyle tylko, że podnoszone naruszenie normy art. 28 K.p.a., z której spółka C. sp. z o.o. wywodzi przymiot strony w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniało i tym samym nie daje podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do podniesionego przez ww. Spółkę zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 8 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i 2 K.p.a. Sąd wskazał, że nawet jeśli niektóre czynności dowodowe przeprowadzone na etapie postępowania administracyjnego dotyczyły jej praw, to poza sporem musi pozostać, że nie zostały zakończone orzeczeniem odnoszącym się do praw lub obowiązków tej Spółki. Było to zatem naruszenie pozostające bez wpływu na wynik postępowania.

Orzekając w sprawie Sąd miał na uwadze także okoliczności ujawnione na rozprawie sądowej. Pełnomocnik organu podał, że C. sp. z o.o. od 28 września 2018 r., nie posiada żadnego tytułu prawnego do ww. działki o nr ew. [...]. Tytułem prawnym do tej działki dysponuje odtąd wyłącznie skarżąca Spółka. Pełnomocnik uczestniczącej Spółki uzasadniał stanowisko procesowe potrzebą dochodzenia ewentualnych, przyszłych roszczeń odszkodowawczych.

Skargi kasacyjne od ww. wyroku wnieśli S. sp. z o.o. z siedzibą w G., C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. oraz Stowarzyszenie [...].

S. sp. z o.o. z siedzibą w G. swoją skargę kasacyjną oparła na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; ewentulanie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.), zwanej dalej "u.o.z.", przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie za zabytek reliktów pochylni półdokowych A1 i A2 oraz obiektów: stacji elektrycznej A11 (392A), podstacji elektrycznej A1 (393A) oraz dawnej hali prefabrykacji wyposażenia (41A), a w konsekwencji naruszenie art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 1 i 2 w zw. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 9 ust. 1 u.o.z. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie wpisu do rejestru zabytków wyżej wymienionych reliktów i obiektów, podczas gdy nie posiadają one cech zabytku, co stanowi nieproporcjonalne działanie organu konserwatorskiego ograniczające prawo własności, w tym uprawnienie do dysponowania nieruchomością przez Spółkę oraz wynikającą z prawa własności zasadę in dubio pro libertata.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 115 § 1 p.p.s.a. przez brak rozpoznania wniosku mediacyjnego Spółki i nieustosunkowanie się do niego przez Sąd I instancji, które to uchybienie mając wpływ na przebieg postępowania miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oddalenie wniosków dowodowych skarżącej, mimo że dotyczyły one wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do przedmiotu ochrony określonego w zaskarżonej decyzji, a tym samym bezpośrednio dotykających prawa własności zabudowań skarżącej, oraz – mimo, że nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie ze względu na przedłożenie wszystkich dowodów do akt sądowych i istniejące już wydłużenie postępowania ze względu na postępowanie zażaleniowe;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (w treści obowiązującej przed 1 czerwca 2017 r.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. dotyczącego zaistnienia w toku postępowania przed organami ochrony zabytków kwalifikowanej wady prawnej polegającej na błędnym ustaleniu kręgu stron i uniemożliwienie użytkownikowi wieczystemu dz. ew. nr [...] oraz właścicielowi dz. ew. nr [...] czynnego udziału w postępowaniu przed organami administracji (tj. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. skutkujące wadą stypizowaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.);

- art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne rozpoznanie sprawy i nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przez organy konserwatorskie:

• art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 i art. 9 ust. 1 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113 poz. 661), zwanego dalej "r.r.z.", przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym skutkujące objęciem ochroną schronu przeciwlotniczego w kształcie odmiennym od stanu rzeczywistego (niezgodność załącznika graficznego zaskarżonej decyzji ze stanem faktycznym), prowadzące do niejasności co do granic ochrony wprowadzonych na mocy zaskarżonej decyzji w odniesieniu do tego obiektu na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], z których działka nr [...] nie była objęta postępowaniem i dokonanymi w nim czynnościami;

• art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 r.r.z. przez zaniechanie określenia na załączniku graficznym obiektu objętego ochroną – N.P., pomimo objęcia ochroną tej nazwy, a także zaniechanie wprowadzenia opisowego określenia zasięgu objętego ochroną N.P. na dz. [...], przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie, wskutek czego doszło do objęcia ochroną tylko nazwy N.P. bez wpisania do rejestru zabytków obiektu, do którego odnosi się ta nazwa;

- art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a przez niewłaściwe rozpoznanie sprawy w odniesieniu do następujących wad postępowania organów ochrony zabytków:

• naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. polegającego na dokonaniu niewłaściwej oceny wartości zabytkowej zespołu budowlanego S. oraz poszczególnych elementów uznanych przez organy za części tego zespołu, a także na zaniechaniu ustalenia zakresu występowania poszczególnych obiektów w terenie oraz stanu ich zachowania pomimo, że w aktach sprawy znajdowały się dokumenty i opracowania (prof. prof. P. L. i J. L. pt. Zasady kształtowania przestrzeni M.M. w kontekście wartości zabytkowej i wytycznych konserwatorskich dla zespołu dawnej S., Gdańsk 2016), które wskazywały na brak wartości zabytkowych tych obiektów;

• naruszenia art. 138 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 15 i art. 11 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. polegającego na zaniechaniu dokonania oceny wartości zabytkowej reliktów pochylni półdokowych A1 i A2 i zakresu ich występowania w terenie przez organ odwoławczy;

• naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii eksperckich w przedmiocie wartości zabytkowej reliktów pochylni półdokowych A1 i A2 co skutkowało brakiem dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących zakresu ich występowania w terenie i wartości zabytkowej, podczas gdy organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz przeprowadzenia dowodu, jeśli jego przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy;

• naruszenia art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 K.p.a. przez nieuwzględnienie stanowiska konserwatorskiego, w zaufaniu, do którego działała Spółka, wyrażonego w uzgodnieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] (uchwała nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] września 2004 r.; dalej jako: "MPZP");

• naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 r.r.z. przez zastosowanie nieprecyzyjnej skali mapy w załączniku nr 1 do zaskarżonej decyzji, co skutkuje brakiem możliwości precyzyjnego określenia zasięgu ochrony poszczególnych elementów oraz odczytania jaki obszar został objęty ochroną w terenie;

• naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. art. 9 ust. 1 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 r.r.z. przez zaniechanie wprowadzenia opisowego określenia przebiegu granic obszaru objętego ochroną na dz. [...] i [...] przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie oraz zastosowanie nieprecyzyjnych zasad interpretacji przebiegu zielonej linii, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie zakresu ochrony;

• naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. art. 9 ust. 1 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 r.r.z. przez zaniechanie wprowadzenia opisowego określenia zasięgu obszaru objętego ochroną nabrzeża B.D. na dz. [...], przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie, zważywszy na okoliczność, że przy zastosowanej szerokości linii koloru zielonego na załączniku nr 1 do zaskarżonej decyzji, w terenie linia ta ma ok. 1-1,2 metra szerokości, wskutek czego obiekt objęty ochroną – nabrzeże B.D. zaczynał się będzie 0,5-0,6 m od nabrzeża, a jednocześnie nie zostało precyzyjnie określone w jakiej odległości od nabrzeża kończy się zasięg nabrzeża B.D. objętego ochroną.

C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. swoją skargę kasacyjną oparła na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a.", polegające na oddaleniu skargi na zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydaną w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego S.G. od okresu funkcjonowania S.C. do 1989 r. wraz ze wskazanymi w Decyzji budynkami, nabrzeżem basenu dokowego, 3 żurawiami, reliktami pochylni półdokowych, placem pomiędzy budynkami d. dyrekcji stoczni i d. remizy straży pożarnej oraz nazwami ulic i nazwami własnymi pomimo, że w toku wyżej wskazanego postępowania doszło do pomięcia Spółki jako użytkownika wieczystego dz. ew. nr [...], która to działka zgodnie z treścią akt sprawy była przedmiotem postępowania administracyjnego, co skutkowało brakiem możliwości obrony swoich praw przez C. sp. z o.o. (obecnie: C. sp. z o.o. w likwidacji) zarówno na etapie postępowania administracyjnego przed organem I, jak i II instancji, co traktować należało jako wadę istotną, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo, że w toku postępowania przed organem I instancji doszło do pominięcia Spółki jako użytkownika wieczystego dz. ew. nr [...], która to działka zgodnie z treścią akt sprawy była przedmiotem postępowania administracyjnego, mimo posiadania przez organ dowodów świadczących, że E. sp. z o.o. (obecnie: S. sp. z o.o.) nie posiadała tytułu prawnego do wskazanej działki, lecz była ona w użytkowaniu wieczystym Spółki C., tj. odpisu KW nr [...] oraz uproszczonego wypisu z rejestru gruntów, co skutkowało brakiem możliwości obrony swoich praw przez C. sp. z o.o. (obecnie: C. sp. z o.o. w likwidacji) przed Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (PWKZ), co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, którego sanowanie nie jest możliwe na etapie postępowania przed organem odwoławczym, bowiem stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności, co traktować należało jako wadę istotną, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 104 § 1 i 2 K.p.a. polegające oddaleniu skargi pomimo niezgodności pomiędzy zakresem prowadzonego przez PWKZ postępowania określonego w zawiadomieniach: o wszczęciu postępowania z dnia 4 marca 2016 r., o toczącym się postępowaniu z dnia 8 czerwca 2017 r., o oględzinach z dnia 1 sierpnia 2017 r. (o zebraniu materiału dowodowego z dnia 30 sierpnia 2017 r., a treścią sentencji decyzji wydanej przez PWKZ z dnia 26 września 2017 r. oraz treścią zaskarżonej Decyzji w zakresie działki nr [...], które dotyczyły interesu prawnego Spółki jako użytkownika wieczystego tejże działki, który nie miał możliwości zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji przez organy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a. i 141 § 4 p.p.s.a polegające na oddaleniu skargi pomimo uprzedniego dopuszczenia Spółki w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego postanowieniem WSA w Warszawie z 10 września 2019 r. bez należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z objęciem działki ew. nr [...] postępowaniem administracyjnym oraz odmową przyznania przymiotu strony na etapie postępowania administracyjnego, co skutkowało odmową uchylenia decyzji ze względu na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi i odmowie przyznania interesu prawnego Spółce bez należytego wyjaśnienia statusu Spółki w postępowaniu przed organami administracji pomimo istnienia w obrocie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie II OZ 603/19, zgodnie z którym Sąd I instancji powinien przy rozpoznawaniu wniosku o dopuszczenie w charakterze uczestnika wyjaśnić okoliczności dotyczące faktu, iż działka ew. nr [...] pojawia się w zaskarżonej decyzji i przedstawić w tym zakresie swoje stanowisko, czego Sąd I instancji zaniechał, dopuszczając Spółkę do postępowania, by następnie stwierdzić, w uzasadnieniu wyroku, że interes prawny skarżącej kasacyjnie Spółki nie został naruszony.

Stowarzyszenie [...] swoją skargę oparła na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawnioskowano o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci: - poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii opinii Stowarzyszenia [...] z dnia 2 marca 2020 r. dotycząca uzasadnienia wyroku z dnia 17 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 374/18; - poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii opinii prof. dra hab. inż. arch. P. L. z dnia 2 marca 2020 r. dotyczącej uzasadnienia wyroku z dnia 17 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 374/18, na okoliczność braku posiadania zabytkowego charakteru przez wymienione w powyższych dokumentach elementy zespołu budowlanego S.G., z przyczyn wskazanych w tychże dokumentach. Jednocześnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, wskazano, że w razie oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny niniejszych wniosków dowodowych, wnioskuje się o potraktowanie treści wyżej wymienionych dokumentów jako integralnej części argumentacji prawnej podnoszonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pomimo że organ administracji zaniechał dokonania wnikliwej, wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego na okoliczność wartości zabytkowej zespołu budowlanego S. oraz poszczególnych elementów uznanych przez organ administracji za części elementy tego zespołu, w tym w szczególności pominął znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, które uzasadniały odmienną ocenę tej wartości zabytkowej, jak również odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego zmierzającego do rozstrzygnięcia obiektywnie istniejących w tym zakresie wątpliwości, co w rezultacie doprowadziło do niewyjaśnienia przez organ administracji wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechania wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz dokonania oceny tego materiału z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co z kolei winno skutkować uchyleniem wyżej wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 26 września 2017 r.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b, c, e w zw. z art. 7 pkt 1 i 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 K.c., polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na zaskarżoną decyzję, pomimo że wydane przez ten organ rozstrzygniecie o dokonanie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego S. oraz poszczególnych jego elementów uznanych przez organ administracji za wchodzące w skład tego zespołu jest wadliwe – co najmniej w zakresie: w jakim dotyczy ono całego obszaru wskazanego w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a nie tylko poszczególnych obiektów istniejących na tym obszarze, w jakim dotyczy reliktów pochylni półdokowych A1 i A2 i obszaru bezpośrednio je otaczającego, wchodzącego w skład dawnego wydziału K1 i K2, w jakim pomija fakt, że poszczególne elementy zespołu posiadają co najwyżej niską wartość historyczną, artystyczną lub naukową, a na przestrzeni lat uległy znacznym przekształceniom w stosunku do ich pierwotnego stanu, wreszcie w jakim nie uwzględnia faktu, iż przedmiotowy obszar jest już objęty ochroną na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – jak również stanowi nieproporcjonalne ograniczenie praw przysługujących właścicielowi / użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy zespół, co z kolei winno skutkować uchyleniem wyżej wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 26 września 2017 r.;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nieustosunkowaniu się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych przez skarżącego na rozprawie, która odbyła się w dniu 17 października 2019 r. przed Sądem I instancji, a dotyczących zaskarżonej decyzji, co dowodzi niepełnego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji i uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b, c, e w zw. z art. 7 pkt 1 i 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.), zwanej dalej "u.o.z.", przez ich niewłaściwe zastosowanie, w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.), zwanej dalej "K.c.", przez ich błędne niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że uzasadnione było dokonanie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego S. oraz poszczególnych jego elementów uznanych przez organ administracji za wchodzące w skład tego zespołu, podczas gdy obiekt ten nie posiada cech zabytku, w związku z czym powyższe rozstrzygnięcie jest wadliwe – co najmniej w zakresie: w jakim dotyczy ono całego obszaru wskazanego w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a nie tylko poszczególnych obiektów istniejących na tym obszarze, w jakim dotyczy reliktów pochylni półdokowych A1 i A2 i obszaru bezpośrednio je otaczającego, wchodzącego w skład dawnego wydziału K1 i K2, w jakim pomija fakt, że poszczególne elementy zespołu posiadają co najwyżej niską wartość historyczną, artystyczną lub naukową, a na przestrzeni lat uległy znacznym przekształceniom w stosunku do ich pierwotnego stanu, wreszcie w jakim nie uwzględnia faktu, iż przedmiotowy obszar jest już objęty ochroną na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – jak również stanowi nieproporcjonalne ograniczenie praw przysługujących właścicielowi / użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy zespół.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o ich oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania (przy czym odpowiedź na skargę kasacyjną Stowarzyszenia [...] została wniesiona po terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.).

W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2023 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w G. zawarła uzupełnienie uzasadnienia swojej skargi kasacyjnej oraz przedstawiła dwie opinie prawne z 31 października 2015 r. i 19 maja 2023 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami wszystkich wniesionych w niniejszej sprawie skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skarg kasacyjnych naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w G. należy stwierdzić, że w odniesieniu do definicji "zabytku", o jakim mowa w art. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e u.o.z., brak jest podstaw do stwierdzenia, że organy konserwatorskie wadliwie uznały jako zabytki takie elementy jak: stację elektryczną (A11), podstację elektryczną (A1), pochylnie półdokowe (A1 i A2) i halę prefabrykacji wyposażenia (41A). Nie ulega wątpliwości, że ww. przepisy u.o.z. m.in. wyznaczają konieczny do wyjaśnienia zakres postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a co więcej uwzględniając charakter decyzji konserwatorskiej, która jest wydawana w warunkach uznania administracyjnego – wymagane w sprawie było uzasadnienie przez organ konserwatorski z jakich dokładnie względów dane elementy zostały zakwalifikowane jako zabytek. Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki w sprawie wyjaśniono z jakich względów ww. elementy powinny zostać zaliczone do historycznego zespołu budowlanego S. od okresu funkcjonowania S. do 1989 r., co także rozwiązuje na wskazywany w skardze kasacyjnej problem nieostrości (uznaniowość i ocenność) definicji legalnej "zabytku". Po pierwsze, dla tej oceny mają znaczenie podstawy uznania, że mamy do czynienia z historycznym zespołem budowlanym. Jak w sprawie oceniono, mamy do czynienia z zachowanym czytelnym układem przestrzennym z historycznymi przekształceniami, historycznymi elementami infrastruktury i zagospodarowania terenu, z placem jako ważnym miejscem wydarzeń historycznych, o wartości artystycznej, wartości historycznej i wartości naukowej. Oceniono, że mamy do czynienia z ponadprzeciętnymi walorami, z czym trudno jest się nie zgodzić. Po drugie, przechodząc zaś do poszczególnych elementów tego zespołu, które w skardze kasacyjnej próbuje się kwestionować jako zabytek, należy podnieść, że w tym zakresie organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokładnie wyjaśnił, z jakich względów takie elementy zagospodarowania jak: stacja elektryczna (A11), podstacja elektryczna (A1), pochylnie półdokowe (A1 i A2) i hala prefabrykacji wyposażenia (41A) kwalifikują się do zabytku. Otóż wskazywane: stacja elektryczna i podstacja elektryczna wraz z halą prefabrykacji wyposażenia w odniesieniu do całości przedmiotowego historycznego zespołu budowlanego tworzą układ przestrzenny polegający na zamknięciu pierzei od strony ulicy. Dodatkowo podstacja elektryczna stanowi element przekształceń, a ww. hala nawiązuje do pierwotnie drewnianych konstrukcji, które dawniej przeważały na terenie stoczni. Także w odniesieniu do pochylni półdokowych oceniono, że dopełniają przestrzenny obszar stoczni i charakter zespołu, a co więcej stanowią świadectwo istnienia i rozwoju obiektów stoczniowych do 1990 r. Ustalono bowiem, że widoczna jest konstrukcja żelbetonowa tych pochylni (a po dokonanych oględzinach strony postępowania nie wniosły do sprawy nic nowego, nie ustosunkowały się do tych ustaleń). Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej skarżącej Spółki brak jest podstaw do stwierdzenia, że w omawianym powyżej zakresie organy konserwatorskie nie wyjaśniały z jakich względów ww. elementy zagospodarowania wpisują się w przedmiotowy historyczny zespół budowlany. Organy konserwatorskie swoją ocenę oparły na zebranym w sprawie materiale dowodowym i nie ma podstaw do twierdzenia, że była to ocena dowolna. Tym samym organy konserwatorskie sprostały prawnym wymaganiom jakie stawia się decyzji administracyjnej jako wydawanej w ramach uznania administracyjnego – dokładnie bowiem uzasadniły swoje stanowisko w sprawie, w szczególności dlaczego uprawnionym było zaliczenie jako "zabytku" ww. elementów zagospodarowania w postaci: stacji elektrycznej (A11), podstacji elektrycznej (A1), pochylni półdokowych (A1 i A2) i hali prefabrykacji wyposażenia (41A). Dlatego nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi kasacyjnej odwołująca się do pojęcia "reliktu", tymczasowości obiektu budowlanego, czy też silnego przekształcenia obiektów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju ocena nie niweczy dokonanej w sprawie kwalifikacji prawnej, która dotyczyła zgoła innych walorów obiektów, co uprawniało do zaliczenia ich do historycznego zespołu budowlanego. W omawianym powyżej zakresie nie podważono zatem skutecznie ustaleń i ocen, które stanowiły podstawy do stwierdzenia przez organy konserwatorskie, że mamy do czynienia z zabytkami.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e w związku z art. 3 pkt 1 u.o.z. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Tego rodzaju ocena ma też wpływ na brak naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności wymaganej przy usprawiedliwionej ingerencji organu władzy publicznej w prawo własności. Jeżeli w świetle zasad postępowania wynikających z K.p.a. oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami organy konserwatorskie wywiązały się ze swoich obowiązków, to jednocześnie brak jest podstaw do stwierdzenia wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 21 ust. 1 (zasada ochrony prawa własności) i art. 31 ust. 3 (zasada proporcjonalności powtórzona w art. 64 ust. 3 i dodatkowo wzbogacona o granice dopuszczalnej ingerencji w prawo własności) Konstytucji RP. Współkształtowanie przez normy prawa administracyjnego, w tym z zakresu ochrony zabytków, treści prawa własności stanowi bowiem przewidziane w art. 140 K.c. przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa – poddanie korzystania z nieruchomości rygorom wynikającym z treści wymogów ochrony zabytków. Właściciel powinien mieć na względzie to, że ochrona przyznawana istniejącym stosunkom własnościowym (wynikająca z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP) nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ obowiązujący system prawny wcale nie nadaje pierwszeństwa prawu własności nad innymi wartościami takimi jak rozwój społeczno-gospodarczy państwa, ochrona środowiska, ochrona dziedzictwa narodowego (zabytki). Poza tym żaden właściciel nieruchomości, planując jej wykorzystanie, określoną zabudowę, inwestycję, rodzaj działalności gospodarczej, nie ma zagwarantowanej przepisami prawa określonej możliwości zmiany otoczenia, które z uwagi na istniejące uregulowania prawne nie powinno ulegać zmianom. W szczególności gdy mamy do czynienia z celem publicznym. Należy pamiętać, że ograniczenia prawa własności usprawiedliwiane są w głównej mierze celem publicznym. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym jest opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Poza tym skutkiem konstytucyjnego systemu ochrony praw jest wprowadzenie licznych ograniczeń w korzystaniu z przysługującego prawa własności. Mając na względzie zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie można bowiem tracić z pola widzenia także innych wartości (praw) niż prawo własności lub oczekiwać, że to prawo (własności) ma pierwszeństwo przed innymi chronionymi przez Konstytucję prawami.

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, są zatem dopuszczalne w ramach obowiązującego porządku prawnego. Stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia te mogą być ustanawiane tylko wtedy gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i wolności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te powinny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami ustawowymi są ustawy regulujące proces inwestycyjny i jego zakres, tj. np. regulacje upoważniające organy władzy publicznej do ustalania co jest zabytkiem. Tym bardziej w kontekście wydarzeń historycznych jakie miały miejsce w S. istotne jest zachowanie dla przyszłych pokoleń miejsca, które stało się symbolem zrywu wolnościowego i sprzeciwu obywateli Polski wobec władzy totalitarnej, co w konsekwencji doprowadziło do obalenia tej władzy i powołania demokratycznego państwa prawnego, które w minionych dekadach stawiane było za wzór przemian społeczno-gospodarczych dla całego świata.

Z drugiej strony w skardze kasacyjnej nie wykazano aby wpisanie do rejestru zabytków ww. historycznego zespołu budowlanego naruszało istotę prawa własności. Dla tej oceny nie mają bowiem znaczenia to jakie oczekiwania inwestycyjne miała skarżąca Spółka względem omawianego terenu. Sama w sobie niemożność zrealizowania własnych celów inwestycyjnych jeszcze nie przesądza o naruszeniu istoty prawa własności i nie stanowi w żadnym razie prawnej przeszkody do dokonania wpisu do rejestru zabytków na podstawie art. 9 ust. 1 u.o.z.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 i art. 21 ust. 1 i 2 w zw. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 9 ust. 1 u.o.z. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Tym samym także w omawianym powyżej zakresie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. i w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 15 i art. 11 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. art. 3 pkt 1 u.o.z. odnośnie oceny wartości zabytkowej zespołu budowlanego S. oraz poszczególnych elementów uznanych przez organy za części tego zespołu (m.in. reliktów pochylni półdokowych A1 i A2), a także na zaniechaniu ustalenia zakresu występowania poszczególnych obiektów w terenie oraz stanu ich zachowania oraz co do odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii eksperckich w przedmiocie wartości zabytkowej reliktów pochylni półdokowych A1 i A2. Ma rację Sąd I instancji, że organy konserwatorskie dysponują własną wyspecjalizowaną kadrą, której wiedza fachowa pozwala na samodzielną ocenę zaistnienia przesłanki, np. wartości historycznej. Stanowisko organu w tym zakresie poparte zostało właściwym uzasadnieniem, w którym wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organ wskazał, że rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie dokonano na podstawie szeregu dowodów, w tym opracowania prof. P. L. i J. L. pt. Zasady kształtowania przestrzeni M.M. w kontekście wartości zabytkowej i wytycznych konserwatorskich dla zespołu dawnej S., Gdańsk 2016, na które skarżąca Spółka powołuje się w skardze kasacyjnej.

W świetle przedstawionego powyżej wywodu, który dotyczy merytorycznej oceny tego co zostało uznane za zabytek, w skardze kasacyjnej nie wykazano aby nierozpoznanie przez Sąd I instancji wniosku o mediację miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim ocena taka wynika z tego, że w skardze kasacyjnej nie wykazano aby istniały merytoryczne względy, które stanowiłyby podstawę dla organu konserwatorskiego do zmiany dotychczasowego stanowiska uzasadniającego wpisanie do rejestru zabytków przedmiotowego historycznego zespołu budowlanego. Argumentacja skargi kasacyjnej odwołująca się do partycypacji społeczeństwa we władztwie administracyjnym, czy też wsparcia obiektywnego mediatora, nie zmienia faktu, że skarżąca Spółka nie wykazała aby możliwie było wypracowanie takich ustaleń, które mogłyby prowadzić do innego rozstrzygnięcia administracyjnego niż dokonanie przedmiotowego wpisu do rejestru zabytków.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 115 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnośnie zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego oddalenia przez Sąd I instancji wniosku dowodowego zgłoszonego w toku niniejszego postępowania w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. i w odniesieniu do schronu przeciwlotniczego, należy wskazać, że Sąd I instancji trafnie ocenił, iż wskazane przez skarżącą Spółkę tezy dowodowe nie były związane z istotnymi wątpliwości, które należałoby wyjaśnić w oparciu o zgłoszone dowody. Jak niewadliwie spostrzegł Sąd, stanowiły kontynuację nieuzasadnionej plemniki ze stanowiskiem organu. Taką też ocenę potwierdzają złożone przez skarżącą Spółkę jako załączniki do wniosku rysunki i mapy. Dokumenty te potwierdzają bowiem, że schron przeciwlotniczy w zakresie w jakim został wpisany do rejestru zabytków znajduje się w granicach wyznaczonego historycznego zespołu budowlanego, a więc i na działce nr [...]. W tym zakresie należy uwzględnić, że zgodnie z zaskarżoną decyzją organu konserwatorskiego wpisem do rejestru zabytków objęto schron przeciwlotniczy, ale wraz z gruntem po obrysie murów. Z załączników przedstawionych przez skarżącą Spółkę do wniosku o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wynika, że obrys murów schronu znajduje się na ww. działce, a jedynie część nasypu ziemi wokół schronu i jedno z wejść do schronu znajdują się na sąsiedniej działce nr [...], co nie zmienia ogólnej oceny, że w załączniku do zaskarżonej decyzji niewadliwie naniesiono schron przeciwlotniczy w granicach wyznaczonego historycznego zespołu budowlanego, a więc w tym i na działce nr [...].

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Kolejny zarzut skargi kasacyjnej skarżącej Spółki dotyczy braku udziału innego podmiotu w postępowaniu administracyjnym, któremu to podmiotowi przysługiwał tytuł prawny do działki nr [...]. Należy zaakcentować, że skarżąca Spółka nie może skutecznie formułować zarzutu związanego z ustaleniem kręgu stron postępowania administracyjnego w sytuacji gdy tego rodzaju zarzut nie dotyczy jej interesu prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, wielokrotnie podnoszono, że tego typu zarzuty, a odnoszące się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., może skutecznie formułować wyłącznie podmiot, który został pominięty w postępowaniu jako strona postępowania administracyjnego. Już chociażby z tego względu zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Poza tym jeśli chodzi o działkę nr [...], to w zaskarżonej decyzji organ konserwatorski dokładnie wyjaśnił jaki był zakres przedmiotowy postępowania, wskazując jednocześnie, że działka nr [...] nie jest przedmiotem zaskarżonej decyzji. Trudno więc w omawianym zakresie w ogóle polemizować z twierdzeniami skargi kasacyjnej. Czy innym jest B.D. położony na działce nr [...], a czym innym nadbrzeże B.D., które znajduje się na działce nr [...], a jeszcze czym innym jest N.P. (działka nr [...]).

Nie zawiera także usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne rozpoznanie sprawy i nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przez organy konserwatorskie jeśli chodzi o nieodniesienie się przez Sąd I instancji do przedstawionych w uzupełnieniu zarzutów skargi "zwykłej" jeśli chodzi o kwestie związane z schronem przeciwlotniczego i "N.P.". W skardze kasacyjnej nie wykazano aby uchybienie Sądu I instancji w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestia zlokalizowania schronu omówiona została już powyżej; natomiast jeśli chodzi o "N.P.", to w zaskarżonej decyzji organ konserwatorski wyjaśnił, że objęta ochroną konserwatorską jest nazwa "N.P." i odnosi się do obiektu zlokalizowanego na działce ew. nr [...], który wchodzi w skład obszaru wpisanego do rejestru zabytków jako element historycznego zespołu budowlanego S.G., co daje podstawę do objęcia ochroną prawną ww. nazwy własnej. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.o.z. ochronie mogą podlegać nazwy geograficzne, historyczne lub tradycyjne nazwy obiektu budowlanego, placu, ulicy lub jednostki osadniczej. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że nazwy o szczególnym znaczeniu historycznym bądź kulturowym należą do kategorii dóbr niematerialnych chronionych przez prawo administracyjne. A zatem w odniesieniu do "N.P." mamy do czynienia z ochroną dobra niematerialnego, tj. wyłącznie jego nazwy, która wchodzi w skład granic przedmiotowego historycznego zespołu budowlanego. Trudno więc nazwę jako dobro niematerialne nanieść na mapę, poza wskazaniem, że nazwa ta odnosi się do obiektu zlokalizowanego na działce nr [...], która także znajduje się w wyznaczonych przez organ granicach historycznego zespołu budowlanego. Poza tym skarżąca Spółka nie wykazała aby działka nr [...] nie stanowiła w całości nadbrzeża tak aby koniecznym było wydzielenie z tej działki jakichś części. Z mapy wynika, że działka nr [...] to pas lądu (gruntu) znajdujący się wzdłuż brzegu.

Dla wyniku sprawy nie ma też znaczenia argumentacja skargi kasacyjnej wskazująca na nieuwzględnienie stanowiska konserwatorskiego, w zaufaniu, do którego działała Spółka, wyrażonego w uzgodnieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]. Procedura planistyczna, w wyniku której może nastąpić ustalenie ochrony zabytków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jako jedna z form ochrony zabytków, nie niweczy postępowania konserwatorskiego w zakresie objęcia ochroną zabytków poprzez inną formę, tj. wpis do rejestru zabytków. Trudno więc w tym zakresie mówić o prawach nabytych związanych z ochroną zabytku w drodze norm planistycznych. Niezależnie od tej ochrony obowiązujące prawo nie wyklucza możliwości objęcia tego samego terenu także wpisem do rejestru zabytków. Poza tym tego rodzaju argumentacja zasadniczo potwierdza, że mamy do czynienia z terenem o wartościach zabytkowych skoro lokalny prawodawca zdecydował się na ochronę zabytku w drodze planu miejscowego, co wymagało uzgodnienia z właściwym organem konserwatorskim, które to uzgodnienie następuje w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 17 pkt 6 lit. b tiret 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Jest to więc zakresowo inne postępowanie niż dotyczące wpisu do rejestru zabytków.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że organ konserwatorski wadliwie wyznaczył granice historycznego zespołu budowlanego. Przede wszystkim organ konserwatorski w zaskarżonej decyzji wyjaśnił skarżącej Spółce jej wątpliwości w tym zakresie, stwierdzając, że nie jest konieczne opisowe określenie przebiegu granicy objętego ochroną zespołu budowlanego, na działkach nr [...] i [...] przy użyciu precyzyjnych odniesień w terenie, np. współrzędnych geograficznych. Skarżąca Spółka nie podważyła oceny, zgodnie z którą w niniejszej sprawie możliwym było poprowadzenie także granic ochrony konserwatorskiej nie wg charakterystycznych punktów, co tyczy się działek nr [...] i [...], lecz w wyniku oznaczenia obszaru objętego ochroną w inny precyzyjny i nie budzący wątpliwości sposób, wykorzystując, np. do tego celu mapę geodezyjną w prawidłowo oznaczonej skali, jak uczyniono w omawianej sprawie. Ponadto organ konserwatorski wyjaśnił, że nie chodzi o grubość kreski na mapie, ponieważ teren wpisany do rejestru zabytków został nią obwiedziony i znajduje się wewnątrz obrysu. Na uwagę też zasługuje, że przebieg granicy obszaru chronionego na działach nr [...] i [...] nie jest też dowolny, ponieważ uwzględnia charakterystyczny sposób zagospodarowania terenu, jak utwardzony ciąg komunikacyjny począwszy od południowego narożnika działki [...], następnie wzdłuż placu, na którym znajduje się żuraw oznaczony literą C na działce nr [...], następnie w kierunku pochylni półdokowych i wokół tych pochylni do narożnika pochylni znajdującego się na działce [...] od strony B.D. i w stronę granicy działki nr [...] przy zachowaniu odległości wyznaczonej przez narożnik pochylni półdokowej od B.D. Wynika z tego, że przeważnie granice ochrony konserwatorskiej poprowadzono wzdłuż granicy działek ewidencyjnych, co nie może budzić wątpliwości co do obszaru objętego ochroną. Zaś zasięg obszaru objętego ochroną nabrzeża B.D. na dz. [...] możliwy jest do ustalenia w zestawieniu z zastosowaną na mapie przez organ konserwatorski podziałką liniową (5 x 10 m), umożliwiającą np. jednoznaczne ustalenie wielkości, która umożliwia dokonanie szybkiego pomiaru odległości na mapie, co pozwala na stwierdzenie, że szerokość nabrzeża B.D. naniesiona na mapę wynosi około 5 m. A zatem w oparciu o znajdujące się na mapie informacje nie jest niemożliwym ustalenie stosownych wielkości, czy też wzajemnych odległości. Ponadto na podstawie wyliczeń przedstawionych w skardze kasacyjnej możliwym jest wskazanie, że 0,5 mm ma mapie odpowiada 1 m w terenie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej każda z pięciu części podziałki liniowej uwidoczniona ma mapie wynosi 5 mm co przy 50 m daje łącznie 25 mm, a nie wskazywane w skardze kasacyjnej 27 mm. Należy bowiem uwzględnić, że do wielkości podziałki nie wliczają się linie, które wyznaczają podziałkę w kolorze białym. W tym miejscu linie jedynie obwodzą podziałkę, co nie oznacza, że podziałka liniowa została błędnie określona przez organ konserwatorski.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w. zw. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 u.o.z. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 3, 4 i 5 r.r.z. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedstawionej powyżej oceny nie podważa skutecznie polemiczne stanowisko zawarte w piśmie procesowym z dnia 22 maja 2023 r., w którym S. sp. z o.o. z siedzibą w G. zawarła uzupełnienie uzasadnienia swojej skargi kasacyjnej oraz przedstawiła dwie opinie prawne z 31 października 2015 r. i 19 maja 2023 r.

Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. należy wskazać, że wszystkie te zarzuty związane są z działką nr [...]. W świetle akt sprawy i treści zaskarżonej decyzji oraz zaskarżonego wyroku trudno polemizować z tymi zarzutami jako całkowicie chybionymi, ponieważ niezależnie od tego, że początkowo działka nr [...] była przedmiotem postępowania, niemniej w trakcie postępowania administracyjnego została wyłączona z niniejszej sprawy i ostatecznie zaskarżona decyzja w ogóle nie dotyczyła wpisu tej działki do rejestru zabytków. W tych warunkach Sąd I instancji przedstawił ocenę prawną, która zasługuje na akceptację, ponieważ to, że C. sp. z o.o. (obecnie: C. sp. z o.o. w likwidacji) nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym nie oznacza, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji wadliwie ustalono krąg stron postępowania. Tym bardziej aktualnie C. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. nie może wiązać z działką nr [...] istnienia swojego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, ponieważ utraciła tytuł prawny do tej nieruchomości, co nie jest w sprawie kwestionowane. Akcentowane kwestie odszkodowawcze nie mają znaczenia dla tej oceny, ponieważ przedmiotowe postępowanie nie dotyczy powstania szkody, tym bardziej, że zaskarżona decyzja nie dotyczyła działki nr [...] i tylko w odniesieniu do tego stwierdzenia (ustalenia) działka nr [...] znalazła się w treści zaskarżonej decyzji, co jedynie potwierdza, że ww. Spółka nie mogła być stroną postępowania.

Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 104 § 1 i 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a. i 141 § 4 p.p.s.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Przechodząc zaś do zarzutów skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] należy wskazać, że w istocie stanowią one powielenie problematyki prawnej, jaka wynika z zarzutów skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w G., tj. legalności oceny wpisu do rejestru zabytków, oceny wartości zabytkowej, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i braku ustosunkowania się przez Sądu I instancji do wszystkich zarzutów skargi "zwykłej". A zatem powtórne przywołanie tej samej argumentacji nie jest już konieczne.

Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 84 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b, c, e w zw. z art. 7 pkt 1 i 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 K.c.; art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.; oraz art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b, c, e w zw. z art. 7 pkt 1 i 4 w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 K.c. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Oceny tej nie podważają skutecznie wnioskowane przez Stowarzyszenie dowody, które nie wzruszają skutecznie oceny organu konserwatorskiego co do walorów zabytkowych przedmiotowej nieruchomości.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach oczeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. z uwgzlędnieniem okoliczności, że pełnomocnik organu był obecny na rozprawie oraz, że jedna z odpowiedzi organu na skargę kasacyjną (dotycząca ww. Stowarzyszenia) została wniesiona po terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.