Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3089/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art 138 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2017 r. sprzeciwu M. W. od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017r. znak [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej organ) uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016r. znak [...] o ustaleniu odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie D. , oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], o pow. [...] ha. [...] obręb [...] na rzecz:

- K.B. i M.B. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej za udział w wysokości 1/8 w kwocie 2 068,12 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt osiem złotych 12/100),

- L.J. za udział w wysokości 1/8 w kwocie 0 zł (słownie: zero złotych),

- M.K. i B.K. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej za udział w wysokości 1/8 w kwocie 2 068,12 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt osiem złotych 12/100),

- A.L. i W.K. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej za udział w wysokości 1/8 w kwocie 0 zł (słownie: zero złotych)

- M.K. za udział w wysokości 1/8 w kwocie 2 068,12 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt osiem złotych 12/100),

- O. Sp. z o. o. za udział w wysokości 1/32 w kwocie 517,03 zł (słownie: pięćset siedemnaście złotych 3/100),

- M.W. za udział w wysokości 11/32 w kwocie 5 687,33 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset osiemdziesiąt siedem złotych 33/100).

oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipotek ustanowionych na przedmiotowej nieruchomości na rzecz:

1. [...] S. A. w kwocie 2 068,12 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt osiem złotych 12/100) z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustanowionej na przedmiotowej nieruchomości na udziale A.L. i W.K.

2. [...] S. A. w kwocie 2 068,12 zł (słownie: dwa tysiące sześćdziesiąt osiem złotych 12/100) z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustanowionej na przedmiotowej nieruchomości na udziale L.J.

oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz A.T. w kwocie 1221,00 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście dwadzieścia jeden złotych) z tytułu wygaśnięcia prawa rzeczowego - służebności drogowej ustanowionej na ww. nieruchomości.

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Stan sprawy był następujący :

Wskazana powyżej nieruchomość została objęta decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] września 2014 r., (znak: [...]), o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych dla zamierzenia budowlanego polegającego na budowie wału wraz z obiektami i robotami towarzyszącymi, nazwanego przez inwestora: Projekt ochrony przeciwpowodziowej dorzecza [...] i z dniem kiedy przytoczona decyzja stała się ostateczna, tj. z dniem [...] grudnia 2014 r., z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa. Mocą decyzji z dnia [...]-Września 2015-r. nr [...] Wojewoda [...] zmienił ww. decyzję ostateczną m. in. uchylając załącznik nr 2.11 w zakresie zatwierdzenia podziałów działek nr [...] i nr [...][...], obręb [...] i orzekł o zatwierdzeniu załączników nr 2.10 a, 2.11 a i 2.11 b. Powodem zatwierdzenia nowego podziału działki nr [...] było nieuwzględnienie jako współwłaściciela działki nr [...], w udziale 1/32, firmy O.

Organ I instancji ustalił, że do dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych stała się ostateczna, działka nr [...] (która powstała z podziału działki nr [...]) stanowiła współwłasność:

- K.B. i M.B. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w udziale 1/8,

- L.J. w udziale 1/8,

- M.K. i B.K. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w udziale 1/8,

- A.L. i W.K. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w udziale 1/8.

- M.K. w udziale 1/8,

- [...] Sp. z o. o. w udziale 1/32,

- M.W. w udziale 11/32.

W dziale III księgi wieczystej nr [...] wpisane było ograniczone prawo rzeczowe: bezpłatna służebność drogowa polegająca na prawie przejścia i przejazdu przez działkę nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr [...]. Jak wynika z działu IV ww. księgi wieczystej na przedmiotowej nieruchomości ustanowione są następujące hipoteki:

- hipoteka umowna łączna kaucyjna w kwocie 245 782,44 zł na rzecz [...] Oddział w Polsce. Hipoteka obciąża udział L.J.

- hipoteka umowna łączna w kwocie 275 925,00' euro na rzecz [...] S. A. [...]. Hipoteka obciąża udział A.L. i W.K. (dowód: księga wieczysta nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w O., V Wydział Ksiąg Wieczystych). Z informacji uzyskanych od stron wynika, że w toku prowadzonych uzgodnień strony nie zawarły porozumienia odnośnie ustalenia wysokości odszkodowania należnego za przedmiotową nieruchomość, wobec czego Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne w celu ustalenia odszkodowania, przysługującego dotychczasowym współwłaścicielom.

Zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z roku 2013, poz. 267 z późn. zm.) wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji, w sytuacji jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie doszło do uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych we W., a dotychczasowymi współwłaścicielami nieruchomości, właściwym organem do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania jest Wojewoda [...].

Zgodnie z art. 20 ust. 8 do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 782), z zastrzeżeniem art. 21. Zgodnie z art. 21 ust. 1 wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 20 ust. 1, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przez organ I instancji oraz według wartości tej nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi operat szacunkowy wyceny przedmiotowej nieruchomości, sporządzony w dniu [...] czerwca 2015 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M.R.

W trakcie prowadzonego postępowania stronom, zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 Kpa, zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania oraz umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Odnosząc się do wpisów w dziale III księgi wieczystej nr [...], gdzie wpisane było ograniczone prawo rzeczowe: bezpłatna służebność drogowa polegająca na prawie przejścia i przejazdu przez działkę nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr [...], to organ ustalił, że obecną właścicielką tych działek jest A.T. (dowód: księga wieczysta nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w O., V Wydział Ksiąg Wieczystych). Na rzecz tej osoby ustalone zostało odszkodowania z tytułu wygaśnięcia służebności.

W toku postępowania, pismami z dnia 29 września 2015 r., W.K. i B.K., wnieśli zastrzeżenia wskazując, że w dniu [...] czerwca 2015 r. nabyli udziały w działce nr [...]. Organ odnosząc się do tych uwag wyjaśnił, w piśmie z dnia 30 października 2015 r., iż zgodnie z art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych "decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji zatwierdza się podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji stanowią linie podziału nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1. ww. ustawy "wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 20 ust. 1, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przez organ 1 instancji oraz według wartości tej nieruchomości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Mocą decyzji Wojewody [...] nr [...], znak [...] z dnia [...] września 2014 r. o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych dla zamierzenia budowlanego polegającego na budowie wału wraz z obiektami i robotami towarzyszącymi, nazwanego przez inwestora: Projekt ochrony przeciwpowodziowej dorzecza [...] – [...], działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...], z których działka nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w związku z realizacją inwestycji w dniu [...] grudnia 2014 r. ( dzień ostateczności ww. decyzji Wojewody [...]). Z powyższego wynika, że Panowie W.K. i B.K. nie mogli skutecznie nabyć udziałów w działce nr [...] w dniu [...] czerwca 2015 r., ponieważ w tej dacie działka nr [...] już nie istniała. Ponadto, w dziale III KW nr [...] wpisane było ostrzeżenie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania ww. decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych.

Od powyższej decyzji odwołania do Ministra Infrastruktury i Budownictwa wnieśli M.K. i B.K., a także A.L. i W.K. W obydwu odwołaniach wskazano, iż zarówno M.K. i B.K. jak też A.L. i W.K., w dniu [...] czerwca 2015 r. nabyli kolejne udziały w działce nr [...], z której powstała działka nr [...] wobec czego wysokość ich udziałów powiększyła się z 1/8 do 19/96. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wypłatę odszkodowania zgodnie z wysokością posiadanych przez siebie udziałów, tj. w kwocie 9.331,68 zł oraz o wypłatę kwoty którą skarżący musieli ponieść w związku z rozbudową sieci wodnej i kanalizacyjnej na działce nr [...].

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017r. znak [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej organ) uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016r. znak [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości, lecz orzekł o ustaleniu odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 0,0262 ha, na rzecz dotychczasowych właścicieli – K.B. i M.B., L.J., M.K. i B.K., A.L. i W.K., M.K., [...] Sp. z o.o., M.W., na rzecz dotychczasowych wierzycieli hipotecznych – [...] S.A. oraz [...] S.A., a także na rzecz A.T. z tytułu wygaśnięcia służebności drogowej ustanowionej na ww. nieruchomości, pomimo że od dnia [...] czerwca 2015 r. jej współwłaścicielem stała się również [...] Sp. z 0.0. z siedzibą we W. Z otrzymanego na potrzeby przeprowadzenia niniejszego postępowania aktu notarialnego z dnia [...] maja 2015 r. Repertorium A nr [...], sporządzonego przed notariuszem A.L. wynika bowiem, że M.W. sprzedał [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. udział wynoszący 7/32 części w nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] (z której wydzielono działkę nr [...]), położonej w gminie D. , obrębie [...] . Z kolei z aktów notarialnych z dnia [...] czerwca 2015 r., Repertorium A nr [...], Repertorium A nr [...], Repertorium A nr [...] wynika, iż [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. sprzedała swój udział w ww. działce nr [...] w równych częściach: A.L. i W.K., [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W., a także B.K. i M.K., tj. każdy z ww. nabył w działce nr [...] udział w wysokości 7/96 części. Powyższe oznacza, że współwłaścicielem działki nr [...] z której wydzielono działkę nr [...] w 7/96 części jest [...] Sp. z o.o. M.W. dokonując w dniu [...] maja 2015 r. sprzedaży udziału wynoszącego 7/32 w prawie własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w B., która następnie sprzedała udział wynoszący 7/96 w prawie przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] Sp. z o.o., przeniósł w tej części także prawo do uzyskania odszkodowania, o którym mowa w art. 20 ust. 7 specustawy przeciwpowodziowej. Odszkodowanie jest bowiem nierozerwalnie związane z prawem do nieruchomości, za które przysługuje. Na gruncie niniejszej sprawy wystąpiła więc sytuacja, w której dotychczasowy właściciel dokonał sprzedaży części przysługującego mu udziału w prawie do nieruchomości po dniu, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej stała się ostateczna. zgodnie z art. 10 Kpa obowiązkiem organów administracji jest zapewnienie stronom udziału w postępowaniu na każdym jego etapie. Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. nie brała udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się M.W., wnosząc sprzeciw od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017r., wydanej w sprawie o nr: [...], a uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015r. o ustaleniu odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie D. , oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...]ha, [...] obręb [...] .

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu postępowania administracyjnego, a to art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), poprzez błędne uchylenie decyzji Wojewody [...] ego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji i wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarżący podniósł, że motywem uchylenia decyzji organu I instancji była nieprawidłowa interpretacja przepisu art. 20 ust. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2010r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych i przyjęcie, że M.W. nie jest "dotychczasowym właścicielem" w rozumieniu tego przepisu, w takim udziale, jak wynika to z decyzji organu I instancji, albowiem dokonał zbycia części swojego udziału po tym, jak decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna. W ocenie organu, na skutek zbycia części udziału nieruchomości po uostatecznieniu się decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji, przeniósł on na nabywców prawo do uzyskania odszkodowania w tej części. Organ uważa, że odszkodowanie w tej zbytej przez skarżącego części, przysługuje obecnie nabywcom tego udziału, aktualnym jego właścicielom i ci nabywcy - tj. spółka [...] sp. z o.o. oraz W. i A.K. (w udziale 7/96), winni być stronami postępowania. Wymienieni Państwo K. byli stronami postępowania przed organem I instancji, jako że posiadali w przedmiotowej nieruchomości (inne) udziały już na etapie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji. Natomiast organ I instancji nie uwzględnił i nie potraktował jako strony Spółki [...] Sp. z o.o., wobec czego skarżony organ, jako organ II instancji nie ma podstaw do wydania decyzji merytorycznej, albowiem naruszałoby to zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego, skarżony organ naruszył przepis art. 138 § 2 kpa, uchylając decyzję Wojewody [...], wadliwie przyjmując krąg stron postępowania, czego źródłem jest błędna wykładnia przepisu art. 20 ust. 7 specustawy, bowiem odszkodowanie może otrzymać ten podmiot, któremu w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, przysługiwało prawo rzeczowe.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Na podstawie art. 64 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej ppsa, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.) skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Uwzględnienie sprzeciwu następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprzeciw nie jest zasadny.

Sąd podziela stanowisko organu, iż celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualne, co jest możliwe wtedy, gdy organ administracji państwowej - zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) - podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonuje się w postępowaniu wyjaśniającym, które obejmuje całokształt czynności podejmowanych w postępowaniu administracyjnym dla wyjaśnienia sprawy.

Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania przed organami administracji, w tym przede wszystkim zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek, a następnie zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące - zgodnie z art. 28 Kpa - stronami w sprawie. Przepis ten stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na interes prawny lub obowiązek. Zatem w świetle art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego są przede wszystkim osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości.

Z treści art. 10 § 1 Kpa jednoznacznie wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 10 Kpa po stronie organów administracji publicznej, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, istnieje konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym następuje od chwili wszczęcia i trwa aż do chwili jego zakończenia. Strony w toku całego postępowania mają prawo wypowiadania się co do treści żądania, zebranych materiałów w sprawie, uczestniczenia we wszystkich czynnościach, zgłaszania wniosków dowodowych oraz do zaskarżenia decyzji, zapewnia to stronie wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Naruszenie ogólnej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową.

Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, ze w kontrolowanej sprawie Wojewoda [...] nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości, lecz orzekł o ustaleniu odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] ha, na rzecz dotychczasowych właścicieli – K.B. i M.B., L.J., M.K. i B.K., A.L. i W.K., M.K., [...] Sp. z o.o., M.W., na rzecz dotychczasowych wierzycieli hipotecznych – [...] S.A. oraz [...] S.A., a także na rzecz A.T. z tytułu wygaśnięcia służebności drogowej ustanowionej na ww. nieruchomości, pomimo że od dnia [...] czerwca 2015 r. jej współwłaścicielem stała się również [...] Sp. z o.o.. z siedzibą we W.

Z otrzymanego na potrzeby przeprowadzenia niniejszego postępowania aktu notarialnego z dnia [...] maja 2015 r. Repertorium A nr [...], sporządzonego przed notariuszem A.L. jednoznacznie wynika, że M.W. sprzedał [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. udział wynoszący 7/32 części w nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] (z której wydzielono działkę nr [...]), położonej w gminie D. , obrębie [...] . Z kolei z aktów notarialnych z dnia [...] czerwca 2015 r., Repertorium A nr [...], Repertorium A nr [...], Repertorium A nr [...] wynika, iż [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. sprzedała swój udział w ww. działce nr [...] w równych częściach: A.K. i W.K., [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W., a także B.K. i M.K., tj. każdy z ww. nabył w działce nr [...] udział w wysokości 7/96 części. Oznacza to, że współwłaścicielem działki nr [...] z której wydzielono działkę nr [...] w 7/96 części jest [...] Sp. z o.o.

Zgodnie z art. 19 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1377 ze zm.) decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji zatwierdza się podział nieruchomości. Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a, z wyłączeniem nieruchomości objętych prawem własności lub prawem użytkowania wieczystego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowego Instytutu Badawczego, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna.

Stosownie zaś do art. 20 ust. 7 specustawy przeciwpowodziowej odszkodowanie za przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Sąd podziela stanowisko organu, że skarżący M.W. dokonując w dniu [...] maja 2015 r. sprzedaży udziału wynoszącego 7/32 w prawie własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w B., która następnie sprzedała udział wynoszący 7/96 w prawie przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] Sp. z o.o., przeniósł w tej części także prawo do uzyskania odszkodowania, o którym mowa w art. 20 ust. 7 specustawy przeciwpowodziowej. Odszkodowanie to jest bowiem nierozerwalnie związane z prawem do nieruchomości, za które przysługuje.

Na gruncie niniejszej sprawy wystąpiła sytuacja, kiedy dotychczasowy właściciel dokonał sprzedaży części przysługującego mu udziału w prawie do nieruchomości po dniu, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej stała się ostateczna. Słusznie zatem przyjął organ, że jeśli zbycie to ujawnione zostanie w księdze wieczystej, to roszczenie o odszkodowanie przechodzi na nabywcę. Za interpretacją taką przemawia instytucja rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz inne domniemania dotyczące ksiąg wieczystych, a także konstytucyjna zasada ochrony własności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r" sygn. akt I OSK 1543/10, publ. LEX nr 1068426). W tym przypadku zachodzi sytuacja kiedy były właściciel podjął działania, które nie mogą przenieść na nabywcę praw już mu nie przysługujących. Zatem prawidłowo organ uznał, że wobec braku przeniesienia prawa do nieruchomości, doszło do zbycia - w miejsce tego prawa - roszczenia odszkodowawczego, stanowiącego substytut przedmiotu zbycia.

Zgodnie z treścią art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Na tzw. "czynny udział" składa się cały wachlarz uprawnień strony wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Wymienić można chociażby prawo do ustanowienia pełnomocnika, zgłoszenia wniosków dowodowych, wniosków procesowych, dostępu do akt, uczestnictwa w rozprawie, wniesienia zażalenia, odwołania. Czynny udział w postępowaniu administracyjnym w każdym jego stadium, jak wymaga tego art. 10 k.p.a., oznacza zagwarantowanie udziału w całym jego toku od momentu wszczęcia i przed wszystkimi zajmującymi się sprawą organami obu instancji. W rozpatrywanej sprawie postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa, albowiem organ ten nie ustalił prawidłowo kręgu stron. Zatem sprawa wymagała ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co uzasadniało podjęcie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie wada postępowania, polegająca na przeprowadzeniu postępowania przez organ I instancji bez należytego ustalenia kręgu stron, uzasadniała również podjęcie rozstrzygnięcia z art. 138 § 2 k.p.a. Wada ta w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogła być konwalidowana przy zastosowaniu art. 136 k.p.a. z tego względu, iż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania zawartej w art. 15 k.p.a. Zasada ta gwarantuje każdej stronie zachowanie dwuinstancyjnego trybu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że brak czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem I instancji powoduje, że postępowanie wyjaśniające obarczone jest taką wadą, że zachodzi konieczność powtórzenia czynności procesowych składających się na postępowanie wyjaśniające. Również w literaturze wskazuje się, że do naruszeń przepisów procesowych, dezawuujących przeprowadzone przed organem pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające, należy brak zapewnienia stronie uprawnień procesowych gwarantowanych przepisami art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a.

Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że jeden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. nie brała udziału w niniejszym postępowaniu administracyjnym więc należało uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Reasumując, wbrew zarzutowi sprzeciwu, w kontrolowanej sprawie właściwie zastosowano art. 138 § 2 k.p.a., bowiem zgodnie z art. 10 Kpa obowiązkiem organów administracji jest zapewnienie stronom udziału w postępowaniu na każdym jego etapie.

Z tych względów na podstawie art.151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.