Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 739/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54  art 80 par 2 art 27 art 33 par 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi K.D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego przez organy podatkowe, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej – K. D., na podstawie tytułu wykonawczego [...] z 29 lipca 2013 r., obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2009 r.

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 5 sierpnia 2013 r., dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. w [...] S.A. oddział w N.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z ww. tytułem wykonawczym doręczono Skarżącej 8 sierpnia 2013r.

Skarżąca pismem z 22 sierpnia 2013 r. złożyła skargę na ww. czynność egzekucyjną. Zarzuciła naruszenie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619, dalej: "u.p.e.a.")., wskazując iż organ egzekucyjny nadając klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji w pozycji nr 66 nie przybił pieczątki nagłówkowej, a w pozycji nr 68 nie podał daty nadania klauzuli. Zdaniem Skarżącej tak wystawiony tytuł wykonawczy nie może być podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z [...] października 2013r. oddalił ww. skargę.

Skarżąca w zażaleniu na ww. postanowienie podniosła, że nieprawidłowe sporządzenie tytułu wykonawczego ma charakter czysto wykonawczy i polega na błędnym dokonaniu czynności przez organ egzekucyjny. Zdaniem Skarżącej skoro przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne była czynność wykonawcza związana z zastosowaniem środka egzekucyjnego, tj.: nieprawidłowe sporządzenie tytułu wykonawczego, to organ winien był odnieść się w sposób merytoryczny do zarzutów podniesionych w treści skargi na czynności egzekucyjne.

Minister Finansów postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K.

Minister wskazał, że materialno-prawną podstawę do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 54 u.p.e.a., z którego wynika że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Minister Finansów zaznaczył, że w ramach tego środka zaskarżenia można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, pod względem wykonawczym organ II instancji nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. Minister Finansów stwierdził, że zastosowany środek egzekucyjny tj. egzekucja z rachunku bankowego ma oparcie w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a stosownych zawiadomień wobec banku, dłużnika wierzytelności oraz Skarżącej dokonano prawidłowo. W konsekwencji nie ma podstaw do stwierdzenia, iż dokonując zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny, naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego. Minister Finansów stwierdził także, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne podlegają rozpoznaniu tylko kwestie odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W katalogu tym nie mieści się kwestia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. jakie powinien spełniać tytuł wykonawczy, a to właśnie kwestionowała Skarżąca. Nieprawidłowe sporządzenie tytułu wykonawczego, na które powołuje się Skarżąca, nie mieściło się w ramach czynności związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego i nie mogło stanowić przesłanek mieszczących się w ramach środka zaskarżenia - skargi na czynność egzekucyjną. W ocenie Ministra Finansów podniesione przez Skarżącą argumenty w istocie odpowiadają przesłankom określonym dla środka zaskarżenia jakim jest zarzut w trybie art. 33 u.p.e.a.

Minister Finansów stwierdził także, że organ I instancji nie mógł odnieść się merytorycznie do ww. zarzutów, gdyż wykraczają one poza ramy postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną, a w związku z tym nie podlegają rozpatrzeniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 35 § 3, art. 6, art. 7, art. 8, art. 36 § 1, ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 39 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 ze zm.). Uzasadniając wskazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane we W., przez Eksperta Służby Celnej I. S. upoważnioną przez Ministra Finansów, a zatem powstają uzasadnione wątpliwości co do możliwości wydania przedmiotowego postanowienia przez podpisaną na dokumencie osobę.

Zdaniem Skarżącej doszło do naruszenia przepisów dot. terminu załatwienia sprawy, które zostały określone w K.p.a., bo zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostało złożone [...] października 2013 r., natomiast postanowienie zostało wydane po ponad 14 miesiącach. W okresie rozstrzygania przedmiotowej sprawy Minister Finansów nie przesłał żadnego postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, choć ustawodawca określił taki obowiązek w art. 36 § 1 K.p.a. Ponadto wskazała, iż zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało nieprawidłowo sporządzone, z uwagi na niewskazanie terminu płatności zaległości podatkowej oraz daty, od której nalicza się odsetki, co uniemożliwia określenie dokładnej kwoty zaległości.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem organu II instancji z uwagi na reprezentowanie Skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika zarzut nieprawidłowego sporządzenia zawiadomienia o zajęciu rachunku jest spóźniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm., zwana dalej "p.p.s.a.").

W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Ministra Finansów, utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji – Dyrektora Izby Skarbowej w K., w przedmiocie oddalenia skargi Strony na czynności egzekucyjne.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które stanowią w art. 54 § 1 u.p.e.a., że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4).

W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jednocześnie § 6 wskazuje, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jednakże organ egzekucyjny lub organ nadzoru może w drodze postanowienia wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarga - wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. - służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i czynności egzekutora. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przedmiotem skargi nie mogą być natomiast kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych zaległości. Kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

W kontrolowanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 lipca 2013 r. nr [...]. Odpis ww. tytułu został doręczony Stronie w dniu 8 sierpnia 2013 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Celem wyegzekwowania zaległości organ zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2013 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. w [...] S.A. oddział w N.. Zawiadomienie o zajęciu (wraz z ww. tytułem wykonawczym) doręczono Skarżącej w dniu 8 sierpnia 2013r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 9 sierpnia 2013r.

Z powyższego wynika zatem, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do którego upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał zajęcia zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do [...] S.A. Oddział w N. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Tak więc, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie stało się skuteczne z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, czyli w dniu 9 sierpnia 2013r. Jednocześnie organ zawiadomił Skarżącą.

Dodatkowo wskazać należy, że do sporządzenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego organ egzekucyjny wykorzystał stosowny druk, który odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzajów druku w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.).

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego sporządzenia zawiadomienia o zajęciu poprzez niewskazanie terminu płatności zaległości podatkowej oraz daty, od której nalicza się odsetki, podniesionego dopiero w skardze do tut. Sądu, należy stwierdzić, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Fakt wskazania w zawiadomieniu w zakresie danych dotyczących dochodzonej należności jedynie roku (2009) oraz brak wskazania daty, od której nalicza się odsetki, nie powoduje – zdaniem Sądu – że zawiadomienie zostało sporządzone niezgodnie ze wzorem wynikającym z ww. rozporządzenia. Skarżąca podnosi, że powyższe spowodowało, że nie wiadomo od kiedy należy naliczać odsetki, a zatem nie można określić dokładnej kwoty zaległości. W zawiadomieniu podano wszystkie dane wymagane do jego sporządzenia. Zauważenia wymaga, że zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego jest skutkiem wystawienia tytułu wykonawczego, w którym zostały umieszczone powyższe dane (poz. 31 i 32 – określenie rodzaju należności i okresu jakiego dotyczy oraz poz. 36 – data, od której nalicza się odsetki – karta 3 akt administracyjnych). A zatem Skarżąca miała wiedzę jakiej należności dotyczy ww. zawiadomienie oraz od jakiej daty należy naliczać odsetki. Powyższe uchybienie nie spowodowało więc naruszenia wskazanych powyżej przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu związanego z nieprawidłowym sporządzeniem tytułu wykonawczego wskazać należy - jak zresztą prawidłowo uczynił to Minister Finansów - iż podlega on rygorowi odrębnego postępowania w trybie art. 33 u.p.e.a.

Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 czerwca 1996r. sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274).

Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych.

Prawidłowo zatem wskazały organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, że zarzut Skarżącej dotyczący nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego jest czynnością wykonawczą organu egzekucyjnego i wyczerpuje przesłanki zawarte w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Nieprawidłowe sporządzenie tytułu wykonawczego, na które powołuje się Skarżąca, nie mieściło się w ramach czynności związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego i nie mogło stanowić przesłanek mieszczących się w ramach środka zaskarżenia - skargi na czynność egzekucyjną. A zatem zarzut ten należało uznać za niezasadny.

Skarżąca podniosła także, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zawartych w k.p.a. przepisów dotyczących terminu załatwienia sprawy, gdyż zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostało złożone w dniu 25 października 2013 r., natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane po ponad 14 miesiącach. W tym zakresie zauważyć należy, na co zwróciła uwagę sama Skarżąca, że Stronie przysługują środki zwalczania bezczynności organów administracyjnych. A zatem podnoszenie zarzutu w tym zakresie w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne jest niezasadne.

Odnosząc się z kolei do zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia przez eksperta Służby Celnej - Panią I. S. - jako osobę nieuprawnioną, wskazać należy, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się upoważnienie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2014r., wystawione dla tej osoby, do podpisywania w jego imieniu postanowień w indywidualnych sprawach z zakresu egzekucji administracyjnej. Ponadto jak wynika z wyjaśnień Ministra Finansów osoba ta została decyzją Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] przeniesiona do pełnienia służby w Departamencie Służby Celnej w Ministerstwie Finansów. W związku z tym zarzut w tym zakresie uznać należało za chybiony.

Podsumowując, zdaniem Sądu, organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zajęcia wierzytelności z ww. rachunku bankowego. Sposób dokonania tej czynności, w ocenie Sądu, odpowiada bowiem przepisom art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. w związku z art. 67 § 2 u.p.e.a., a jej forma jest zgodna z załącznikiem nr 14 ww. rozporządzenia z 2001r. określającymi wzór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zarzucanych w skardze przepisów art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.

Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.