Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 255/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 10 grudnia 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego skargę oddala


UZASADNIENIE

Dyrektor Narodowego Centrum Nauki decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o finansowanie projektu badawczego nr rejestracyjny [...], złożonego w ramach konkursu OPUS na realizację projektów badawczych, odmówił przyznania Uniwersytetowi środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. [...], o którego realizację ubiegał się Uniwersytet, Wydział [...] i którego kierownikiem miał być dr hab. R. R. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. z 2010 r., nr 96, poz. 617 ze zm., obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 839), dalej "ustawa o NCN".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wniosek został złożony do konkursu OPUS organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach finansowania badań podstawowych (termin zamknięcia konkursu - 2014-06-17). Wniosek spełniał wymagania formalne i został poddany ocenie merytorycznej Zespołu Ekspertów. W wyniku oceny, dokonanej na podstawie kryteriów wskazanych w Regulaminie przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, wprowadzonym uchwałą Rady Narodowego Centrum Nauki nr [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. ze zm., w brzmieniu przyjętym uchwałą nr [...] z dnia 13 marca 2014 r., dalej "Regulamin"; projekt badawczy nie został zakwalifikowany do drugiego etapu oceny merytorycznej. Ze szczegółowym uzasadnieniem oceny wniosku, sporządzonym przez Zespół Ekspertów, można zapoznać się poprzez system OSF (Obsługa Strumieni Finansowania) na stronie www.osf.opi.org.pl.

Zgodnie z § 38 Regulaminu Zespół Ekspertów wybrał zgłoszony wniosek do grupy wniosków, których kierownicy nie mogą występować z wnioskami o finansowanie projektów badawczych w kolejnej edycji tego konkursu (karencja).

Uniwersytet wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

Zarzucono, że kluczowym elementem negatywnym w ocenie projektu jest ocena kosztorysu dokonana przez Ekspertów i zaakceptowana przez Zespół Ekspertów. Szczegółowe uzasadnienie decyzji Zespołu Ekspertów podziela i przytacza takie same krytyczne argumenty jak Eksperci 1 i 2 oceniający projekt. Jeśli więc wnioskodawca udokumentuje brak podstaw formalnych, przytaczanie nieprawdziwych danych i nieprawdziwość krytycznych ocen powinno to automatycznie skutkować podważeniem formalnej strony uzasadnienia Zespołu Ekspertów oraz korektą decyzji Dyrektora NCN. W dalszej części uzasadnienia szczegółowo i obszernie odniesiono się do dokonanej oceny kosztorysu projektu.

Uniwersytet wniósł o weryfikację oceny kosztorysu projektu zgodnie z przedstawionymi argumentami oraz wycofanie decyzji jako formalnie bezpodstawnej: o niezakwalifikowaniu wniosku do 2 etapu oraz o zakwalifikowaniu projektu do karencji.

Ponadto podniósł, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na pisemną prośbę (która dotarła do NCN 21/11/2014) o udostępnienie dokumentacji z oceny przez Panel Ekspertów.

Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki decyzją z dnia 10 grudnia 2014 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o NCN - odmówiła przyznania Uniwersytetowi środków finansowych na realizację opisanego na wstępie projektu badawczego..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z art. 18 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, ocena wniosków złożonych w konkursach organizowanych przez NCN została powierzona Zespołom Ekspertów powoływanym przez Dyrektora NCN, na wniosek Rady NCN. Zgodnie z Regulaminem, wprowadzonym na podstawie art. 21 ustawy o NCN, ocena merytoryczna wniosków składa się z dwóch etapów (§ 16 Regulaminu), przy czym każdy składa się z oceny indywidualnej, a następnie z oceny dokonywanej na posiedzeniu Zespołu Ekspertów:

1) etap l: Ocena dokonywana podczas l posiedzenia Zespołu Ekspertów polega na dyskusji ocen indywidualnych i stworzeniu rankingu, zgodnie z którym kwalifikowane są wnioski do II etapu;

2) etap II: Ocena dokonywana podczas II posiedzenia Zespołu Ekspertów polega na dyskusji ocen indywidualnych, dokonywanych przez tzw. ekspertów zewnętrznych, powoływanych na podstawie art. 11 ust. 11 ustawy o NCN oraz stworzeniu rankingu, zgodnie z którym wnioski kwalifikowane są do finansowania.

W oparciu o sporządzone oceny Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN) - nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów.

W sprawie została zachowana procedura oceny wniosku wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz Zarządzeniu Dyrektora NCN nr [...] z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej na ocenę 0 pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.

Komisja Odwoławcza po rozpatrzeniu sprawy, uznała decyzję Dyrektora NCN za prawidłową.

Odnosząc się do zarzutów organ stwierdził, że są one wyłącznie polemiką z autonomiczną oceną ekspertów. Opinie do których odwołuje się strona stanowią jedynie punkt wyjścia do oceny wniosku przez Zespół Ekspertów. Zespół Ekspertów po dyskusji uznał, że koszty realizacji projektu są nieuzasadnione i przyznał w ocenie punktowej tego kryterium pomocniczą ocenę punktową 0 pkt. Zgodnie z § 17 pkt 6 Regulaminu, wniosek, który otrzyma uzgodnione stanowisko Zespołu Ekspertów o przyznaniu oceny zero punktów w którymkolwiek obszarze, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania. Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do podważenia stanowiska Ekspertów w tym zakresie.

Z uwagi na brak uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym stanowisko Zespołu Ekspertów było dla Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wiążące, ponieważ to Zespołowi Ekspertów prawodawca przyznał prawo oceny i kwalifikacji projektów badawczych. Nie mógł więc on wbrew temu stanowisku przyznać wnioskodawcy środków finansowych na realizację projektu badawczego.

Organ zwrócił uwagę, iż stanowisko analogiczne do przedstawionego powyżej zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3391/05. Choć wyrok ten dotyczył oceny projektów badawczych na podstawie nieobowiązujących już przepisów ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. z 2004 r., nr 238, poz. 2390 ze zm.) oraz rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych z dnia 30 listopada 2001 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania i rozliczania środków finansowych ustalanych w budżecie państwa na naukę (Dz.U. z 2001 r., nr 146, poz. 1642 ze zm.), to jednak należy stwierdzić, że ze względu na zbliżony schemat oceny obowiązujący w świetle ustawy o NCN, analogiczne zasady do wskazanych w przedmiotowym wyroku, należy przyjąć również w odniesieniu do decyzji Dyrektora Narodowego Centrum Nauki podejmowanych na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o NCN.

Z uwagi na fakt, że Komisja Odwoławcza nie dopatrzyła się uchybień w procedurze konkursowej prowadzonej przez organ l instancji, brak jest podstaw do przyznania środków na realizację przedmiotowego projektu badawczego.

Uniwersytet wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił decyzji brak podstaw faktycznych i formalnych do odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozytywną weryfikację oceny kosztorysu projektu w oparciu o przedstawione argumenty i zmianę zaskarżonej decyzji - zakwalifikowanie wniosku do 2 etapu konkursu i niekwalifikowanie projektu do karencji.

Strona skarżąca podniosła, że szczegółowe procedury oceny poszczególnych projektów badawczych zgłaszanych przez wnioskodawców są określone przez Regulamin oraz procedurę oceny wniosku ustaloną przez zarządzenie Dyrektora NCN nr [...] z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów. Tak więc to Dyrektor NCN a nie ustawa i Regulamin określa szczegółowe tryby sporządzenia i ocen i sposobu procesowania i oceny wniosków, a na mocy ustawy został zobligowany do wprowadzenia możliwie najlepszych procedur oceny wniosków oraz prawidłowego nadzoru nad funkcjami NCN powierzonymi tej jednostce w ustawie.

Zdaniem strony skarżącej, zarówno proces oceny wniosku przez Panel l Ekspertów NCN, oraz Komisję Odwoławczą NCN, nie zapewnił wystarczającej rzetelności w merytorycznej ocenie wniosku. Wniosek został także oceniony niezgodnie z Regulaminem NCN.

Ponadto, zastosowana przez NCN procedura odwoławcza od decyzji Dyrektora NCN w żadnym zdaniu nie odniosła się do ani jednego argumentu odwołania, a uzasadnienie jest typowym, standardowym tekstem wysyłanym przez NCN w odpowiedzi na procedurę odwoławczą.

Skarga dotyczy więc zarówno strony merytorycznej, formalnej oceny wniosku oraz procedury odwoławczej.

Aspekt braku zadawalającej rzetelności w ocenie merytorycznej przejawia się w wielu punktach oceny merytorycznej wniosku, a najbardziej czytelnie i bezsprzecznie jest widoczny w nieprawdziwych i nierzetelnych ekspertyzach (ocenach) wniosku przez Ekspertów NCN i Panel l Ekspertów w przypadku oceny kosztorysu wniosku (np. rażąco nieprawdziwa ekspertyza Eksperta l co do kosztów aparatury którą to ekspertyzę bez zastrzeżeń przyjął Panel Ekspertów NCN w głosowaniu i podał w uzasadnieniu odrzucenia projektu).

Zespół Ekspertów NCN przyjął serię oczywiście nieprawdziwych opinii Eksperta l co oznacza, że: albo eksperci Panelu Ekspertów nie potrafią zweryfikować i ocenić recenzji ekspertów zewnętrznych - co jest nieprawdopodobnym założeniem, albo Panel Ekspertów w ogóle nie weryfikuje prawdziwości i rzetelności ocen Ekspertów zewnętrznych i w całości opiera swoją decyzję na opiniach Ekspertów. W przypadku wniosku skarżącego teza o braku weryfikacji recenzji wydaje się być oczywista w przypadku ostatnich kilku konkursów NCN, w których wniosek był oceniany. Ponieważ nie ma protokołów z posiedzeń Panelu Ekspertów, jedynie przytoczona argumentacja może wskazywać jak był procedowany wniosek na posiedzeniu Panelu Ekspertów.

Eksperci NCN i Panel Ekspertów NCN powoływani są przez Dyrektora NCN na wniosek Rady NCN. Natomiast Regulamin oceny wniosków przez NCN nie wprowadza jakichkolwiek procedur eliminujących lub weryfikujących niemerytoryczne i nieprawdziwe ekspertyzy Ekspertów NCN zarówno w trakcie oceny wniosku przez Panel Ekspertów i Koordynatora oraz w ustalonej procedurze odwoławczej poprzez Komisję Odwoławczą NCN. Rola Komisji Odwoławczej NCN sprowadza się jedynie do weryfikacji procedur a nie weryfikacji rzetelności, profesjonalizmu i merytoryczności oceny wniosków. W konsekwencji szczegółowa procedura opracowana przez Dyrektora NCN nie zapewnia, przynajmniej w tym przypadku, satysfakcjonującej realizacji celów działania NCN określonych w ustawie. Prowadzi to do kuriozalnych sytuacji, że podobnie nieprawdziwe i nierzetelne recenzje Ekspertów powtarzają się z konkursu na konkurs. W przypadku wniosku skarżącego i proponowanej tematyki badań w Polsce nie ma publikujących naukowców zajmujących się tą tematyką. Być może w tym leży problem w jakości recenzji Ekspertów NCN przedmiotowego projektu. Niestety odwołanie do Dyrektora NCN z prośbą o wysłanie projektu do recenzentów zagranicznych zostało odrzucone przez Komisję Odwoławczą.

Aspekty formalne niezachowane w procedurze oceny wniosku wskazujące na niestosowanie się do Regulaminu w procedurze oceny wniosku i przeoczone przez Komisję Odwoławczą NCN to np. naruszenie Regulaminu NCN: "Panel Ekspertów powinien w swojej ocenie kosztorysu stosować się do następujących wytycznych (strona 16; B2): Powinien oceniać zasadność planowanych kosztów w stosunku do przedmiotu i zakresu badań przyznając punkty według szablonu: 2 punkty - kosztorys w pełni uzasadniony, 1 punkt - kosztorys nie w pełni uzasadniony, 0 punktów - koszty nieuzasadnione".

Panel Ekspertów podważył zasadność (na podstawie wątpliwej i dyskusyjnej opinii Eksperta l) jedynie ułamek całości kosztów projektu (ok. 3,6%). Zgodnie z Regulaminem ocena tego elementu wniosku nie powinna być niższa niż 1 punkt. Panel Ekspertów ocenił ten element na 0 (zero) punktów automatycznie eliminując wniosek z Konkursu i tym samym blokując wysłanie wniosku do ekspertów zagranicznych. Komisja Odwoławcza NCN nie odniosła się w ogóle do tego elementu odwołania.

Kolejnym uzasadnieniem skargi jest niespójność i brak stosowania jednolitych kryteriów w ocenie wniosku i jego elementów. W ocenie tego wniosku Panel Ekspertów NCN kwestionuje wynagrodzenia jako zbyt wysokie podczas gdy w innym wniosku do NCN (ostatni konkurs Harmonia, taki sam kosztorys jeśli chodzi o wynagrodzenia i identyczny czas pracy) Panel Ekspertów kwestionuje wynagrodzenia jako zbyt niskie.

Ponadto Decyzja Komisji Odwoławczej NCN oraz uzasadnienie negatywnej decyzji Komisji nie odnosi się do jakiegokolwiek argumentu przytoczonego w odwołaniu.

W odwołaniu strona skarżąca nie prosiła o przyznanie finansowania, a jedynie o ponowne rozpatrzenie wniosku i wysłanie go do Ekspertów Zagranicznych zamiast Ekspertów zewnętrznych NCN. Problem leży w tym, że niejednokrotnie wnioski o finansowanie dotyczą dziedzin i tematyki badawczej w ogóle nie "uprawianej" w Polsce. Nie ma więc w Polsce ekspertów z tej dziedziny poza wnioskodawcą. Tak jest też w przypadku przedmiotowego wniosku. Skoro w Polsce nie ma takich ekspertów to i w Panelu Ekspertów ich też nie ma. Stąd takie wnioski powinni oceniać Eksperci Zagraniczni. Nie wiąże się to przecież z jakimikolwiek istotnymi dodatkowymi kosztami a zapewnia bardziej profesjonalną ocenę wniosków. Niestety, praktyka wskazuje, że jest odwrotnie. Poprawianie wniosku i wielokrotne ponowne wysłanie niczego nie zmienia - stąd odwołanie.

Negatywne uwagi Ekspertów zewnętrznych i uzasadnienie podawane przez Panel Ekspertów nigdy nie dotyka naukowo-merytorycznej oceny projektu (wniosku), a jedynie drugorzędnych aspektów redakcyjnych czy kosztorysowych.

Ponadto Komisja Odwoławcza w procesie odwoławczym "a priori" zakłada, że wszelkie uwagi krytyczne co do zawartości merytorycznej uzasadnienia oceny wniosku przez Panel Ekspertów NCN to jedynie polemika, a nie merytoryczna opinia profesjonalisty (niejednokrotnie bardziej zorientowanego w tematyce) i z zasady jest odrzucana bez analizy. Brak weryfikacji nierzetelnych ekspertyz/Ekspertów NCN prowadzi do kuriozalnych sytuacji, że ten sam Ekspert NCN może oceniać powtórnie złożony wniosek lub inny Ekspert NCN może powielać wątpliwą merytorycznie ocenę poprzednika. Tak zdarzyło się w przypadku zgłaszania tego wniosku po raz kolejny.

Tak ustalona interpretacja Regulaminu oraz ustanowiona szczegółowa procedura oceny wniosków do NCN oraz procedura odwoławcza nie pozwala na przeprowadzenie skutecznej procedury odwoławczej oraz obniża efektywność realizacji ustawowych celów NCN.

Strona skarżąca powtórzyła również zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki wniosła o jej oddalenie, odnosząc się do podniesionych zarzutów.

Wskazano, że Narodowe Centrum Nauki jest agencją wykonawczą powołaną ustawą o NCN do wspierania działalności naukowej w zakresie badań podstawowych. Zadania Narodowego Centrum Nauki określa szczegółowo art. 20 ustawy o NCN. W ramach realizacji jednego z tych zadań NCN zorganizował konkurs OPUS, którego termin zamknięcia przypadał na dzień 17 czerwca 2014 r. Był to konkurs o finansowanie projektu badawczego, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tego projektu. W ramach tego konkursu do panelu NZ 4 wpłynął wniosek autorstwa strony skarżącej pt. wskazanym na wstępie.

Projekt został uznany przez właściwego Koordynatora Dyscyplin za spełniający wymogi formalne, określone w ustawie o NCN oraz w stosownych uchwałach Rady Narodowego Centrum Nauki tj. w uchwale nr [...] z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie warunków przeprowadzenia konkursu "OPUS 7" oraz Regulaminu. Wniosek został poddany ocenie merytorycznej zgodnie z obowiązującymi w Narodowym Centrum Nauki przepisami. Komisja Odwoławcza Rady Narodowego Centrum Nauki przywołując treść art. 18 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, wskazała, że wszystkie wymienione wyżej dokumenty konkursowe zostały dołączone do odpowiedzi na skargę.

Wniosek złożony przez Uniwersytet w wyniku oceny dokonanej na l etapie oceny merytorycznej nie został zakwalifikowany przez Zespół Ekspertów do II etapu oceny merytorycznej. Do II etapu oceny merytorycznej zgodnie z Regulaminem Zespół Ekspertów kwalifikuje wnioski z najwyższą oceną, których łączna wartość stanowi dwukrotność wszystkich środków finansowych przewidzianych dla danego panelu. W oparciu o sporządzone oceny Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN) nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów.

W ocenie Komisji Odwoławczej w sprawie nie doszło do wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem materialnym, dochowane zostały stosowne procedury oraz podział kompetencyjny, o których mowa powyżej.

W piśmie procesowym z dnia 11 czerwca 2015 r. strona skarżąca ponownie podniosła zarzuty dotyczące oceny wniosku przez Panel Ekspertów NCN wskazując, że skarga dotyczy zarówno strony merytorycznej oraz formalnej oceny wniosku oraz procedury odwoławczej w której organ nie odniósł się merytorycznie do żadnego z zarzutów procedury oceny wniosku.

W piśmie procesowym Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki z dnia 6 października 2015 r. odniesiono się do argumentacji i zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w piśmie z dnia 11 czerwca 2015 r. wskazując, że zawiera ono odmienne zarzuty aniżeli zawarte w skardze, a ponadto, że zawiera szereg nieprawdziwych twierdzeń.

W piśmie procesowym z dnia 14 października 2015 r. strona skarżąca wniosła o otwarcie rozprawy i włączenie pisma do akt sprawy. W piśmie tym zawarta została polemika z argumentacją zawarta w piśmie organu z dnia 6 października 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Zarazem art. 3 w § 3 P.p.s.a. stanowi, że Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki przewidziane w tych ustawach. Takim przepisem szczególnym jest – zdaniem Sądu, art. 33 ust. 4 ustawy o NCN, którym kognicji sądu administracyjnego, poddano skargi na decyzję Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, wydane w trybie ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 33 ust. 2 i 3 ustawy o NCN Komisja Odwoławcza Rady NCN rozpoznając odwołanie od decyzji Dyrektora NCN w przedmiocie odmowy przyznania środków, podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania środków finansowych, nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia odwołania. Jest to zarazem przepis szczególny względem art. 138 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

Przepisy ustawy o Narodowym Centrum Nauki nie wskazują innego kryterium kontroli zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej Rady NCN niż zgodność z prawem. Z tych względów tylko kryterium zgodności z prawem stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., stanowi wzorzec kontroli zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5.11.2014 r. sygn. I OSK 1831/14 (LEX nr 1590996): z przepisu art. 33 ust. 3 ustawy z 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki wynika, że decyzja Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, a więc decyzja podejmowana w trybie odwoławczym, ma być w swej osnowie decyzją rozstrzygającą o przyznaniu lub odmowie przyznania środków finansowych. Jest to zatem decyzja odmienna w swej treści od rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 138 k.p.a., choć ustawa ta nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. w procedurze redystrybuowania środków finansowych, przeznaczonych na realizację projektów naukowo-badawczych.

Podkreślenie tych zasad kontroli zaskarżonej decyzji jest szczególnie uzasadnione wobec oczekiwań strony skarżącej wynikających z treści podniesionych zarzutów, przywołanej na ich poparcie argumentacji, że przedmiotem oceny na płaszczyźnie zgodności z prawem będzie także kontrola zasadności ocen przyjętych przez ekspertów w odniesieniu do wniosku strony skarżącej. Oczekiwanie to nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyż brak przepisu prawa materialnego, który poddawał by ocenie Komisji Odwoławczej Rady Narodowego Centrum Nauki, a wcześniej Dyrektora NCN weryfikację zasadności ocen przyjętych przez ekspertów przy ocenie wniosku.

Z tych samych względów, zdaniem Sądu, kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, nie obejmuje weryfikacji prawidłowości ocen ekspertów oceniających wniosek strony skarżącej złożony do konkursu OPUS organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach finansowania badań podstawowych.

W tym miejscu wobec sformułowanych w skardze wniosków należy wskazać, że z obowiązujących rozwiązań prawnych i przyjętego – zasadniczo – kasacyjnego typu kontroli działalności administracji publicznej wynika, że wobec wyraźnego odróżnienia kontroli administracji publicznej (rozstrzygania sprawy sądowoadministracyjnej) od wykonywania administracji publicznej (załatwiania sprawy administracyjnej), sąd administracyjny nie ma kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej, jako takiej, do jej końcowego załatwienia i rozstrzygnięcia co do jej istoty. Nie zastępuje więc, ani też nie wyręcza organu administracji publicznej w realizacji powierzonych mu zadań. Sprawa, której przedmiot należy do właściwości określonego organu administracji, z momentem wywołania kontroli sądu administracyjnego, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu. Rolą sądu administracyjnego, orzekającego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc "sprawa administracyjna", lecz zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego. Istotą kontroli administracji publicznej jest rozstrzyganie sprawy sądowoadministracyjnej rozumianej jako wywołany przed sądem administracyjnym spór między jednostką (adresatem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej), a organem administracji publicznej (autorem rozstrzygnięcia adresowanego do jednostki), którego przedmiotem jest zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej. Rozstrzygnięcie tego sporu przez sąd administracyjny sprowadza się do wypowiedzi: "zaskarżony akt (czynność) jest/nie jest zgodny z prawem" i w konsekwencji do utrzymania go w mocy albo wyeliminowania z obrotu prawnego. Rezultatem tego rozstrzygnięcia nie jest konkretyzacja normy prawnej, lecz kontrola tej konkretyzacji, dokonanej przez organ administracyjny, z punktu widzenia zgodności z prawem.

W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji (postanowień) sąd bada czy zaskarżona decyzja (postanowienie) nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

Zdaniem Sądu, nie był trafny zarzut, że nierzetelny był proces oceny wniosku, w tym zarzut braku protokołów z posiedzenia Zespołu Ekspertów oraz brak w Narodowym Centrum Nauki procedur weryfikujących rzetelność i merytoryczną zasadność treści opinii Ekspertów.

Protokoły sporządzane są zgodnie z § 10 ust. 9 Zarządzenia Dyrektora NCN w sprawie Trybu oceny. W sprawie taki protokół został sporządzony, a Dyrektor NCN w załączeniu do odpowiedzi na skargę załączył protokół z posiedzenia Zespołu Ekspertów w części dotyczącej niniejszej sprawy (pozycja 31).

Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o NCN ocena rzetelności i bezstronności opinii przygotowanych przez ekspertów należy do ustawowych zadań Koordynatorów Dyscyplin.

Merytoryczną zaś warstwę opinii weryfikuje cały skład Zespołu Ekspertów podczas dyskusji panelowej. Jak wynika, bowiem z art. 18 pkt 7 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o NCN, ocena wniosków złożonych w konkursach organizowanych przez NCN została powierzona Zespołom Ekspertów powoływanym przez Dyrektora NCN, na wniosek Rady NCN.

Zgodnie z Regulaminem przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki w zakresie projektów badawczych, staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora oraz stypendiów doktorskich, stanowiącego załącznik nr 2 do uchwały Rady NCN nr [...] z dnia 13 marca 2014, zwanym dalej "Regulaminem", wprowadzonym na podstawie art. 21 ustawy o NCN, ocena merytoryczna wniosków składa się z dwóch etapów (§ 16 Regulaminu), przy czym każdy składa się z oceny indywidualnej, a następnie z oceny dokonywanej na posiedzeniu Zespołu Ekspertów.

Ponadto jak trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji w oparciu o sporządzone oceny Zespoły Ekspertów przygotowują listy rankingowe, które Koordynator Dyscyplin przedkłada do zatwierdzenia Dyrektorowi NCN (art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o NCN). Środki finansowe na badania zakwalifikowane do finansowania w drodze konkursów przyznaje Dyrektor w drodze decyzji (art. 33 ust. 1 ustawy o NCN) nie ma on jednak kompetencji do podważania ocen dokonanych przez Zespoły Ekspertów.

W sprawie zdaniem Sądu została zachowana procedura oceny przedmiotowego wniosku wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz zarządzeniu Dyrektora NCN nr [...] z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej na ocenę 0 pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.

W związku z powyższym także ten zarzut nie mógł przynieść zamierzonego skutku. Zarówno Koordynator nie zarzucił opiniom braku rzetelności jak również Zespół Ekspertów nie znalazł podstaw do zakwestionowania merytorycznej treści opinii.

Nie mógł również przynieść zamierzonego skutku zarzut braku podstaw do przyjęcia oceny 0 pkt w kryterium zasadności planowanych kosztów, gdyż wykazano wyłącznie nieprawidłowości dotyczące ok 3,5% kosztorysu. Jak wynika z akt Eksperci w opiniach oraz Zespół Ekspertów (ocena podtrzymana przez Komisje Odwoławczą) wskazali szereg uchybień w planowanych kosztach projektu badawczego, które wiązały się z przeszacowaniem kosztorysu w znacznie większym zakresie niż 3,5% całości kosztorysu.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że decyzja Zespołu Ekspertów i Komisji Odwoławczej jest autonomiczna, nie dowolna, co oznacza, że wymaga ona wskazania argumentów wnioskodawcy przemawiających za jej zasadnością. Takie argumenty i szczegółowe uzasadnienie zostały stronie skarżącej udostępnione.

W sprawie wbrew twierdzeniom strony skarżącej, została zachowana procedura oceny wniosku wynikająca z ustawy o NCN, Regulaminu oraz zarządzenia Dyrektora NCN nr [...] z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sporządzania ocen wniosków przez Zespoły Ekspertów. Projekt badawczy został oceniony przez członków Zespołu Ekspertów na pierwszym etapie oceny merytorycznej na ocenę 0 pkt i nie został zakwalifikowany do II etapu oceny merytorycznej.

Nie był również trafny zarzut nieustosunkowania się przez Komisję Odwoławczą Rady NCN do zarzutów strony skarżącej podniesionych w odwołaniu. Niewątpliwie zarzuty Uniwersytetu sprowadzały się do polemiki ze stanowiskiem Zespołu Ekspertów, które Komisja Odwoławcza w ramach postępowania odwoławczego ponownie zweryfikowała. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja Odwoławcza wyraźnie wskazała, że po rozpoznaniu odwołania nie znalazła podstaw do zmiany stanowiska Zespołu Ekspertów, przyjmując tym samy zarzuty Zespołu Ekspertów i ich uzasadnienie jako własne.

Trafnie zdaniem Sądu, Komisja Odwoławcza odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdziła, że są one wyłącznie polemiką z autonomiczną oceną ekspertów. Opinie do których odwołuje się strona stanowią jedynie punkt wyjścia do oceny wniosku przez Zespół Ekspertów. Zespół Ekspertów po dyskusji uznał, że koszty realizacji projektu są nieuzasadnione i przyznał w ocenie punktowej tego kryterium pomocniczą ocenę punktową 0 pkt. Zgodnie z § 17 pkt 6) Regulaminu, wniosek który otrzyma uzgodnione stanowisko Zespołu Ekspertów o przyznaniu oceny zero punktów w którymkolwiek obszarze, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania. Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do podważenia stanowiska Ekspertów w tym zakresie.

Z uwagi na brak uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym stanowisko Zespołu Ekspertów było dla Dyrektora Narodowego Centrum Nauki wiążące, ponieważ to Zespołowi Ekspertów ustawodawca przyznał prawo oceny i kwalifikacji projektów badawczych. Nie mógł więc on wbrew temu stanowisku przyznać stronie skarżącej środków finansowych na realizację tego projektu badawczego.

Należy też podkreślić, że wniosek o przyznanie finansowania badań naukowych nie jest również miejscem na polemikę między uczonymi, a kwestie te nie mogą być przedmiotem rozważań ani Zespołu Ekspertów, ani Komisji Odwoławczej. Zatem procedura odwoławcza nie służy rozstrzyganiu sporów między uczonymi, a jedynie sprawdzeniu prawidłowości oceny wniosku w konkursach NCN.

Zdaniem Sądu, podniesione w skardze i pismach procesowych strony skarżącej zarzuty i przywołana na ich poparcie obszerna argumentacja wskazuje, że strona skarżąca nie akceptuje sposobu rozstrzygania konkursów w przedmiocie finansowania badań naukowych oraz poprzedzającego takie rozstrzygnięcie - trybu oceny wniosku - zawartych w przywołanych powyżej regulacjach. Jednakże jak wynika wprost z treści ustawy o NCN przystąpienie do konkursu na realizację projektu badawczego jest dobrowolne, a zatem podmiot składając stosowny wniosek tym samym poddaje się wszelkim uregulowaniom z tym związanym. Z tego też powodu następcze kwestionowanie tych regulacji nie może przynieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.