Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 32/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy: article: art 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 37
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy T. w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów I. stwierdza, że Wójt Gminy T. dopuścił się przewlekłości, II. stwierdza, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy T. na rzecz M. C. sumę pieniężną w kwocie 500 złotych (słownie: pięćset złotych), IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od Wójta Gminy T. na rzecz M. C. kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga M. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tokarnia w sprawie nakazania usunięcia odpadów. Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie, że Wójt Gminy Tokarnia dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.,

2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.,

3. zobowiązanie Wójta Gminy Tokarnia do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.,

4. wymierzenie Wójtowi Gminy Tokarnia grzywny w wysokości [...] zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.,

5. przyznanie od Wójta Gminy Tokarnia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.,

6. zasądzenie od Wójta Gminy Tokarnia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego przez radcę prawnego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania, a to art. 12 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez niedochowanie przez organ koncentracji materiału dowodowego wymaganej w świetle zasady szybkości postępowania oraz opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, a w konsekwencji niezałatwienie sprawy w ustawowo określonym terminie.

Wójt Gminy Tokarnia decyzją z dnia 6 maja 2022 r. nr ORF.6220.19.2021 odmówił nakazania usunięcia mas ziemi i gruzu po rozbiórce domu z terenu działki nr [...] w W. , Gmina Tokarnia. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r., znak: SKO.OŚ/4170/356/2022, a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po osobistej interwencji skarżącego w UG Tokarnia w dniu 7 marca 2023 r., Pismem z dnia 13 marca 2023 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego. W dniu 20 marca 2023 r. miała miejsce wizja lokalna na dz. geod. [...]. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2023 r. organ zawiadomił o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin do dnia 13 czerwca 2023 r. Pismem z dnia 11 sierpnia 2023 r. w odpowiedzi na pytanie skarżącego organ wskazał, że "pod terminem "skomplikowany charakter sprawy" należy rozumieć początkowy brak ofert od rzeczoznawców i odległe terminy sporządzenia ekspertyz w przedmiotowej sprawie, wstępnie umówiony termin na oględziny w terenie to 18-23 wrzesień 2023 r. a sporządzenia ekspertyzy to 31 październik 2023 r.", Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. organ ponownie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 października 2023 r.. Pismem z dnia 14 sierpnia 2023 r. skarżący, złożył ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. Do dnia 30 sierpnia 2023 r. ponaglenie to nie zostało przekazane wraz z aktami sprawy do organu wyższego stopnia, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. W konsekwencji skarżący przekazał odpis ponaglenia bezpośrednio do SKO w Krakowie, Postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że Wójt Gminy Tokarnia dopuścił się przewlekłości, przy czym przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązało Wójta Gminy Tokarnia do załatwienia wyżej opisanej sprawy w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia organowi I instancji niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Pismem z dnia 5 września 2023 r. organ zawiadomił o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonym na dzień 14 września 2023 r. Pismem z dnia 8 września 2023 r. skarżący wskazał ponownie na niezgodne z przepisami składowanie odpadów na dz. geod. nr [...], dołączając do pisma odpowiednie zdjęcia dokumentujące stan faktyczny. Pismem z dnia 21 września 2023 r. organ zawiadomił, że w dniu 29 września 2023 r. o godzinie 8:30 na działce o numerze ewidencyjnym [...] w W. będą przeprowadzone wiercenia mające na celu zbadanie składu wykonanego nasypu. Badania będą prowadzone pod nadzorem biegłego powołanego w sprawie do sporządzenia ekspertyzy — Pana R. K.. Opinia została sporządzona w październiku 2023 r. Pismem z dnia 23 października skarżący wskazał na nieścisłości i braki w opinii, wnosząc o jej uzupełnienie. Postanowieniem z dnia 31 października 2023 r. organ ponownie wyznaczył nowy termin załatwienie sprawy do dnia 18 listopada 2023 r. Zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2023 r. organ poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. W dniu 8 listopada 2023 r. w odpowiedzi na pisma skarżącego organ przesłał uzupełnioną opinię biegłego, która nie zawierała jednak załączników. Kompletną opinię organ przesłał ostatecznie w dniu 10 listopada 2023 r. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. organ koleiny raz wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy do dnia 8 grudnia 2023 r. oraz zawiadomił o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Pismem z dnia 20 listopada 2023 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie, szczegółowo analizując stan faktyczny oraz stan prawny sprawy, wskazując na konieczność nakazania niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. dz. geod. nr [...]. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. organ jeszcze raz wyznaczył nowy termin na załatwienie sprawy do dnia 22 grudnia 2023 r.. wskazując, że w sprawie nasypu toczone są równolegle dwa postępowania i obie decyzje zostaną wydane w tym samym czasie. Kolejnym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. organ ponownie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 stycznia 2024 r.

Od dnia 25 października 2022 r., tj. od chwili wydania decyzji kasacyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie do dnia złożenia niniejszej skargi upłynęło 14 miesięcy. W tym czasie organ sześciokrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy. Sprawa ma zaś swój początek jeszcze w 2021 r. Jako przyczynę organ podawał skomplikowany charakter sprawy przejawiający się między innymi w potrzebie zasięgnięcia opinii biegłego oraz niewielką liczbą specjalistów z zakresu geologii. Podkreślono, że organ nigdy nie przedstawił informacji do ilu w rzeczywistości osób zwrócił się z zapytaniem o możliwość sporządzenia opinii. Wskazano, że nie istniały żadne przeszkody, aby organ takie zapytanie wystosował do osób wpisanych na listę biegłych Sądu Okręgowego w Krakowie. Na tę listę wpisanych jest bowiem sześciu biegłych z zakresu geologii. Sama zaś lista jest publicznie dostępna na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Krakowie. Zwrócono uwagę, że potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu geologii wynikała już z uzasadnienia decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Organ zawiadomił o wszczęciu postępowania 13 marca 2023 r., a zatem 5 miesięcy od wydania decyzji kasacyjnej, ostatecznie zaś biegły przystąpił do zbadania nasypu na dz. geod. nr [...] dopiero w dniu 29 września 2023 r., a zatem 6 miesięcy od dnia zawiadomienia o rozpoczęciu postępowania. Organ potrzebował zatem od chwili przekazania mu przez SKO w Krakowie sprawy do ponownego rozpoznania, co miało miejsce w październiku 2023 r., aż 12 miesięcy na przeprowadzenie dowodu istotnego dla załatwienia sprawy. Kiedy zaś dowód z opinii biegłego został już przeprowadzony organ w dniu 1 i 21 grudnia 2023 r. dwukrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy i do chwili złożenia niniejszej skargi nie wydał decyzji w sprawie. Na marginesie podkreślono, że całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko organu, zgodnie z którym w sprawie nasypu toczone są równolegle dwa postępowania i obie decyzje zostaną wydane w tym samym czasie. Zgodnie bowiem z art. 62 k.p.a. w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Obie sprawy oparte są innej podstawie prawnej i z tego względu nie jest dopuszczalne prowadzenie jednego postępowania. O terminie załatwienia każdej ze spraw rozstrzyga więc art. 35 § 1-3 k.p.a. Organ nie może zatem uzależniać wydania decyzji w jednej sprawie od załatwienia drugiej z nich. W ocenie skarżącego powyższe decyduje, że Wójt Gminy Tokarnia prowadzi postępowanie przewlekle w stopniu rażącym. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest jednocześnie efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok WSA w Gdańsku z 22,11.2023 r., II SAB/Gd 86/23). Odnosząc powyższe kryteria do zachowania organu, skarżący stwierdza, że okres 14 miesięcy od dnia uchylenia pierwszej decyzji organu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest okresem znacznym. Organ celowo unika podejmowania rozstrzygnięcia, o czym świadczy dokonanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania dopiero po kilku miesiącach od wydania decyzji kasacyjnej przez SKO w Krakowie oraz dwukrotne wyznaczanie kolejnych terminów załatwienia sprawy pomimo uzyskania ostatecznej opinii biegłego. Występuje również w sprawie element lekceważenia uprawnień strony-skarżącego poprzez ignorowanie jego wezwań do załatwienia sprawy w terminie. W oczywisty sposób czynności organu mają również charakter nieefektywny.

Zachowanie organu w niniejszej sprawie przemawia także za jednoczesnym wymierzeniem organowi grzywny oraz zasądzeniem na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Łączne wymierzenie grzywny i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej uzasadnione jest okolicznościami niniejszej sprawy, niemożliwymi do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przeciętne wynagrodzenie w trzecim kwartale 2023 r. wyniosło 7194,95 zł. Wobec powyższego zasadne jest zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...]zł oraz wymierzenie organowi grzywny w kwocie [...]zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska wskazuje, że przeprowadzono szereg rozmów telefonicznych z potencjalnymi biegłymi, którzy ze względu na natłok spraw odmawiali współpracy, wiedzę o zatrudnionym biegłym pozyskano z polecenia innej gminy. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 84 §1 k.p.a. "Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii." Z kolei zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. I SA/Lu 601/09 "Przez pojęcie "wiadomości specjalne" rozumieć zaś należy nie tylko wiedzę naukową z zakresu poszczególnych gałęzi, zdobytą w wyniku specjalistycznych studiów w danej dziedzinie, ale również umiejętności praktyczne, oparte na długotrwałym, wieloletnim doświadczeniu. Biegły to inaczej rzeczoznawca, ekspert. Biegłym może być więc każda osoba, która dysponuje wiadomościami specjalnymi. Nie musi to być zatem biegły wpisany na stosowną listę, prowadzoną przez określony organ. Każdy, kto ma specjalistyczną wiedzę, może zostać powołany na biegłego w sprawie, chyba że przepis szczególny wskazuje na konkretną kategorię osób." Zarzut dotyczący niezrozumienia przez skarżącego prowadzenia równolegle obu postępowań jest nietrafny, gdyż oba postępowania - dotyczące usunięcia odpadów i drugie - naruszenia stosunków wodnych dotyczyły jednego nasypu i były wobec siebie uzupełniające. Podjęcie postępowania trzy miesiące od zwrotu akt z kolegium spowodowane było okresem zimowym, gdzie zalegający śnieg i brak możliwości dojazdu na miejsce wykluczały jakiekolwiek ustalenia. Skarżący musiał zdawać sobie sprawę z tego stanu rzeczy, bowiem w tamtym okresie nie zdecydował się na złożenie skargi na bezczynność organu. Wyznaczanie kolejnych terminów pod koniec postępowania było spowodowane koniecznością zachowania terminów do wypowiedzenia się drugiej ze strony postępowania, która zażądała informowania jej tylko drogą listową na podany adres. Należy zwrócić uwagę na to, że w ocenie organu skarżąca strona nie bierze pod uwagę swoich wszystkich żądań, uwag i czasu poświęconego na odpowiedzi czy to organu, czy biegłych jednocześnie nie biorąc zupełnie pod uwagę argumentów i praw drugiej ze stron postępowania, problemów i komplikacji związanych z prowadzeniem postępowania i niemałych kosztów, szczególnie finansowych w wysokości jak dotąd 8000 złotych, poniesionych przez organ je prowadzący. Należy zauważyć również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu ponaglenia w przedmiotowej sprawie wyraźnie orzekło, że organ prowadzący postępowanie nie dopuścił się bezczynności, jednak dopuścił się przewlekłości, ale nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt pkt 8 oraz 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.sa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego przedmiotowa skarga na przewlekłość postępowania została rozpoznana w trybie uproszczonym.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarga jest dopuszczalna, albowiem przed jej wniesieniem została ona poprzedzona ponagleniem złożonym do organu wyższego stopnia.

Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Jak stanowi art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.

Istotą przewlekłości postępowania jest to, że postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. W przypadku przewlekłości postępowania organ formalnie nie przekracza terminu załatwienia sprawy (np. zawiadamia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przedłuża termin do załatwienia sprawy, zawiesza postępowanie), lecz w prowadzonym przez niego postępowaniu wystąpiły nieprawidłowości, które doprowadziły do tego, że postępowanie trwa znacznie dłużej, niż jest to rzeczywiście potrzebne dla załatwienia sprawy. Jako konkretne przypadki prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły wskazać należy m.in. niezasadne wyznaczenie w oparciu o art. 36 k.p.a. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczenie nadmiernie odległego terminu załatwienia sprawy, wielokrotne niewłaściwe korzystanie z instytucji sygnalizacji, zatrzymanie biegu terminu załatwienia sprawy na skutek bezzasadnego podejmowania przez organ czynności, z którymi połączone są ustawowe terminy, niewliczane do terminu na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 381–382), brak podjęcia działań zmierzających do usunięcia przeszkód w kontynuowaniu zawieszonego postępowania (zob. A. Golęba, Komentarz do art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, WKP/el. 2019). Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 września 2021 r. I SAB/Wa 240/21, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.

Analiza akt sprawy oraz udokumentowanej w nich sekwencji czynności podejmowanych przez organ wskazuje, że wypełnione są znamiona przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ kolejne czynności podejmował wprawdzie z zachowaniem terminów ustawowych, jednak nie przybliżały one skutecznie do rozstrzygnięcia sprawy. Dnia 6 maja 2022 r. wydana została decyzja Wójta o odmowie nakazania usunięcia odpadów z działki w W. , która następnie została uchylona do ponownego rozpatrzenia na mocy decyzji SKO w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. W ślad za pismem z dnia 13 grudnia 2022 r. akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji dnia 16 grudnia 2022 r. Dopiero 13 marca 2023 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z kasatoryjną decyzją organu II instancji (k.1 administracyjnych akt sprawy). Dnia 11 kwietnia 2023 r. organ poinformował o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie i przedłużył ten termin do dnia 13 czerwca 2023 r. (k. 32 administracyjnych akt sprawy), a następnie do dnia 13 sierpnia 2023 r. (k. 33 administracyjnych akt sprawy). W związku z problemami dotyczącymi powołania biegłego w sprawie organ informuje stronę, że termin oględzin wyznaczono na 18-23 września 2023 r., a termin sporządzenia ekspertyzy na dzień 31 października 2023 r. (k. 44 administracyjnych akt sprawy). Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2023 r. (k. 42 administracyjnych akt sprawy) organ po raz kolejny przesuwa termin załatwienia sprawy na dzień 31 października 2023 r. Tymczasem dnia 14 sierpnia 2023 r. skarżący złożył ponaglenie do organu wyższego stopnia (k. 47 administracyjnych akt sprawy), które zostało uznane za uzasadnione. W swoim rozstrzygnięciu z dnia 14 września 2023 r. organ wyższego stopnia zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu postanowienia wraz z aktami sprawy. W październiku 2023 r. wydana została opinia biegłego dr inż. R. K.. W piśmie z dnia 23 października 2023 r. skarżący sformułował uwagi do opinii, do których biegły ustosunkował się w dniu 25 października 2024 r. (w aktach sprawy, brak dalszej numeracji administracyjnych akt sprawy). Postanowieniem z dnia 31 października 2023 r. wyznaczył kolejny termin do jej załatwienia na dzień 18 listopada 2023 r. Dnia 10 listopada 2023 r. organ poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a następnie postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. wyznaczył nowy termin przypadający na dzień 8 grudnia 2023 r. , a postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. nowy termin przypadający na dzień 22 grudnia 2023 r., zaś 22 grudnia nowy termin przypadający na dzień 22 stycznia 2023 r. W ślad za pismem z dnia 9 stycznia 2023 r. została wniesiona skarga do tut Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja w przedmiotowej sprawie została wydana dnia 5 lutego 2024 r.

Przedstawiony stan faktyczny daje podstawy do tego, by stwierdzić, że postępowanie było prowadzone w sposób nieefektywny od grudnia 2022 r. do lutego 2024 r. W tym czasie przeprowadzono jeden istotny dla sprawy dowód, to jest sporządzona została opinia biegłego. Zresztą mimo jej sporządzenia organ nadal przesuwał terminy wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jest to bez wątpienia prowadzenie postepowania w sposób przewlekły. Jednocześnie rozpiętość czasowa czynności, brak uzasadnienia dla tak długotrwałego postępowania oraz wydawanie kolejnych postanowień bez szczególnego uzasadnienia świadczą o tym, że przewlekłość ta nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Kilkukrotnego przesuwania terminu rozstrzygnięcia nie może stanowić okoliczność, że także druga strona musiała wypowiedzieć się w przedmiocie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (opinii biegłego). To organ decyduje, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala sprawę rozstrzygnąć. Od momentu wydania opinii przez biegłego nie pozyskano już żadnych istotnych dowodów sprawie, a strony wielokrotnie miały możliwość wypowiadania się w sprawie. Od listopada 2023 r. nie było już nowych uwag merytorycznych stron, lecz polemika między nimi.

Takie postępowanie w istocie jak wskazano w skardze narusza art. 12 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez niedochowanie przez organ koncentracji materiału dowodowego wymaganej w świetle zasady szybkości postępowania oraz opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, a w konsekwencji niezałatwienie sprawy w ustawowo określonym terminie.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). W ocenie Sądu stwierdzenie rażącego naruszenia prawa ma wystarczający skutek represyjny wobec organu, dlatego odstąpiono od nałożenia grzywny na organ (pkt IV sentencji wyroku).

Uzasadniając rozstrzygnięcie w pkt III sentencji wyroku wskazać należy, co następuje. Skorzystanie ze środków, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 204/23). W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. I OSK 1450/23). Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Pomimo zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie i zakończeniu postępowania wyjaśniającego rozstrzygniecie w sprawie nie zostało wydane w ciągu kolejnych blisko czterech miesięcy. Rodzi to stan niepewności po stronie skarżącego. Naruszenie ma charakter rażący i zdecydowanie należało podjąć działania mające na celu zapobieganie w przyszłości tego rodzaju sytuacjom. Jednakże wnioskowana przez skarżącego suma, mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy oraz to, że stwierdzono rażące naruszenie prawa sprawiły, że tut. Sąd uznał maksymalna kwotę żądaną przez skarżącego za zbyt wysoką. Korzystając z uprawnień dyskrecjonalnych Sąd w niniejszej sprawie uznał, że wystarczająca dla osiągnięcia skutku prewencyjnego i kompensacyjnego będzie kwota niższa niż żądana.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., zasądzając od Wójta Gminy Tokarnia na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Składają się na nią: kwota uiszczonego wpisu od skargi 100 złotych, koszty zastępstwa procesowego 480 złotych oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 złotych.