Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 192/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1,2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1, par. 4 ust. 2 pkt 1, par. 38 ust. 6, par. 39 ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant: starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.

Skarżoną decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Sz. (dalej: strona, rolnik, skarżący), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z/s w R. (dalej: Kierownik BP ARiMR) z [...] nr [...], w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: K.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że – [...] - rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] r. (w ramach konkretnych pakietów i wariantów).

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego – [...] r. - Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię uwzględnioną [...] ha; 5.4 ([...] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha (przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy strony). Z uwagi na spełnienie warunków z § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zgodnie z zapisami zawartymi w części XI wniosku (oświadczenia i zobowiązania), strona zobowiązała się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] r., do BP ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny strony

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] r. (w ramach wskazanych pakietów

i wariantów). Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego – [...] r. - Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię uwzględnioną [...] ha; 5.4 ([...] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha (przyznane środki finansowe przekazano na rachunek bankowy strony).

W dniu [...] r., do BP ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny strony

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na [...] r. Korektą z [...] r., strona zmniejszyła powierzchnię działki rolnej B (JPO TUZ), zadeklarowanej w ramach wariantu 5.4 i 1.1. Zmianą z [...] r., zadeklarowała realizację wariantu 5.1 na powierzchni [...] ha (pierwotnie [...] ha) oraz 5.4 na powierzchni [...] ha (pierwotnie [...] ha). Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego – [...] r. - Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię uwzględnioną w płatności [...] ha; 4.7 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 4.6 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 5.4 ([...] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha. Redukcja powierzchni nastąpiła na działkach rolnych, na których strona deklarowała grupę upraw JPO TUZ, tj.: B z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 5.4); D z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 5.4); I z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 4.7); J z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 4.7). W dniu [...] r., Kierownik BP ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, przyznanych stronie na mocy ww. decyzji (z [...] r. i z [...] r.). W konsekwencji, decyzją z [...] r. nr [...], ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł. W odwołaniu od decyzji, strona zarzuciła niezasadne obciążenie jej karami, błędne naliczenie kwot nienależnie pobranych płatności, nierówne traktowanie stron postępowania polegające na naliczaniu kar za nieumyślne nieprawidłowe podanie obszarów działek w oparciu o ewidencję gruntów. Podniosła, że dla działki rolnej J został błędnie wyznaczony PEG, co rażąco narusza prawa użytkownika, gdyż rosną na niej wiekowe drzewa o dużych koronach i zniekształcają obraz z "lotu ptaka". Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, zaskarżoną decyzją, Dyrektor OR ARiMR decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniając, organ odwoławczy - pierwotnie - wskazał ramy prawne sprawy, tj. odwołał się do przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm. - dalej: ustawa rolnośrodowiskowa), ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. - dalej: u.ARiMR), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm. - dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe); rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do zaprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm. - dalej: rozporządzenie 65/2011). Organ odwoławczy zauważył, że decyzją z [...] r. przyznano stronie płatności rolnośrodowiskowe w kwocie [...] zł zaś decyzją z [...] r. w kwocie [...] zł. Podniósł, że w trakcie obsługi wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok [...] stwierdzono, że strona nie zachowała występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wobec czego na stronę nałożono sankcję skutkującą przyznaniem płatności zmniejszonej o [...] %, w roku, w którym stwierdzono uchybienie. Podniósł, że - zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia 65/2011 - pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie zostały spełnione odpowiednie normy obowiązkowe, a także minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązania wykraczające poza takie normy i wymogi lub kryteria kwalifikowalności inne niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. Dodał, że odnośnie zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie także do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Dyrektor OR ARiMR zważył, że w przypadku zaprzestania realizacji podjętego zobowiązania, producent rolny obowiązany jest do zwrotu wcześniej udzielonej pomocy. Stwierdził, że - w sprawie - ustalenie braku warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej obligowało organ do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i że bez znaczenia pozostaje przyczyna (poza wyjątkowymi, które w sprawie nie występują), dla której producent rolny nie zachował

w gospodarstwie rolnym, określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej, trwałych użytków zielonych (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Organ II instancji podkreślił, że - składając wniosek o przyznanie płatności na

[...] r. i [...] r. - strona podpisała oświadczenie, że znane jej są zasady oraz tryb realizacji płatności i że jest świadoma konsekwencji i sankcji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Zaakcentował, że w planie działalności rolnośrodowiskowej zostały określone podstawowe wymogi oraz normy dla zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ocenie Dyrektora OR ARiMR, wystarczającą przesłankę dla powstania

u strony obowiązku zwrotu nienależnie pobranej z Programu Rolnośrodowiskowego kwoty było niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych

w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W jego opinii, stan faktyczny sprawy nie wypełnia żadnej z przesłanek, które mogłyby stanowić podstawę do nie dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok [...] i [...]. Odnosząc się do zarzutów strony, że to nieprawidłowości stwierdzone w [...] r. mają bezpośredni wpływ na przyznane wcześniej płatności, organ rolny wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok [...] zostało zakończone ostateczną decyzją Kierownika BP ARiMR z [...] r. Dyrektor OR ARiMR uznał, że - w skarżonej odwołaniem decyzji - Kierownik BP ARiMR prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa i właściwie ustalił stronie kwotę do zwrotu za rok [...] i [...]. Dalej, Dyrektor OR ARiMR szczegółowo zaprezentował stwierdzone za lata [...]

i [...] sytuacje nie zachowania przez stronę w gospodarstwie rolnym, określonych

w planie działalności, trwałych użytków zielonych. Zauważył, że - zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o [...]%,

w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Powtórzył, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwania mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych (akapit 2 art. 18 ust. 1 rozporządzenia 65/2011). W dalszej kolejności organ przedstawił wyliczenia dotyczące nienależnie pobranych płatności za rok [...] i [...], które podlegają zwrotowi, ze względu na nie spełnienie przez stronę warunków i wymogów, jakie winny być przestrzegane podczas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów poszczególnych pakietów. Zaprezentował także dodatkową argumentację prawną rozstrzygnięcia (także odnośnie braku możliwości odstąpienia w sprawie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności).

W skardze, skarżąc ją w całości, skarżący zarzucił ww. decyzji błędne ustalenia w zakresie areału działek zgłoszonych do Programu Rolnośrodowiskowego, co - jego zdaniem - narusza zasady pogłębiania zaufania i rozpoznania sprawy w oparciu

o dowody i normy słuszności. Zażądał jej uchylenia i uznania, że spełnił wszystkie wymagania dotyczące realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Skarżący uzasadniał, że od lat boryka się z ustalaniem wielkości działek i jest obciążany karami, które - w jego przekonaniu - nie są słuszne. Wskazał, że wielkość działek podawał zawsze na podstawie wypisu z ewidencji gruntów. Podniósł, że kiedy co rok, bez przeprowadzania pomiarów geodezyjnych, wymagano od niego podawania coraz mniejszych areałów, postanowił zlecić geodetom dokonanie pomiarów większości działek, w tym działek 108/4 i 108/5 położonych w G. (działki dzierżawione, ich granice zostały mu pobieżnie wskazane). Informował, że działki te przylegają do siebie

i stanowią jeden kompleks. Dowodził, że - w [...] r. - zgłosił obie działki do programu rolnośrodowiskowego (na działkach tych było kilka drzew i jeden większy, zakrzewiony obszar; działka nr [...] ma powierzchnię [...] ha wg ewidencji gruntów - po odjęciu obszaru zadrzewionego, do programu rolnośrodowiskowego zgłosił [...] ha; działka [...] ma powierzchnię [...] ha - po odjęciu zadrzewień, do programu zgłosił [...] ha). Zauważył, że - w [...] r. - zgłosił ten sam areał, po czym został wezwany do dokonania poprawek, gdzie zasugerowano mu, aby na działce [...] wyodrębnił dwa obszary łąk o powierzchni [...] ha i [...] ha (łącznie [...] ha) w ramach tej działki, co uczynił. Dodał, że zsumowanie areałów zgłoszonych do programu pozostało jednak bez zmian ([...] ha).

Skarżący kontynuował, że - w [...] r. - zgłosił identyczne powierzchnie działek, czyli działkę [...] ([...] ha) oraz działkę [...] ([...]), ale z dwoma kompleksami

o powierzchni [...] ha i [...] ha. Zaznaczył, że - wskutek rozbicia działki [...] na dwa kompleksy - spowodował niesłuszne uznanie, że na działce [...] nie ma kompleksu użytków zielonych o powierzchni [...] ha, co jest oczywistym błędem. Stwierdził, że wystarczy przeanalizować mapę obu działek, dodać ich powierzchnię i dokonać wizji

w terenie, aby przekonać się, że działka [...] ma użytki zielone i tereny zadrzewione. Podniósł, że - przez cały okres użytkowania - wycinał dzikie krzewy i pielęgnował korony drzew, po czym zlecił ponowny pomiar działki, z którego to pomiaru wynika, że działka nr [...] ma powierzchnię całkowitą [...] ha, z tego zadrzewienia stanowią [...] ha (w załączeniu kopia mapy geodezyjnej).

Reasumując - zdaniem skarżącego - na skutek błędnego liczenia i nieuznania istniejącej działki została na niego nałożona sankcja w postaci obowiązku zapłaty kwoty [...] zł oraz zmniejszono mu dopłaty za rok [...] o kwotę [...] zł.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia w zakresie areału działek zgłoszonych do programu rolnośrodowiskowego i przedstawienia danych z pomiaru działek nr [...] i [...] (działka rolna [...] i [...]), dokonanego przez geodetę [...] r., organ stwierdził, że dokument ten nie ma wpływu na wysokość ustalonej do zwrotu kwoty. Wskazał, że powierzchnie ewidencyjno-gospodarcze dla działek [...] i [...] zostały zweryfikowane przez organ odwoławczy w związku z wniesionym przez stronę odwołaniem od decyzji przyznającej płatność na rok [...] (analiza przebiegała

w oparciu o dostępne materiały, w tym załącznik graficzny rolnika z kampanii [...], ortofotomapę /data wykonania zdjęcia – [...] r.) oraz dokumenty geodezyjne dostarczone do BP ARiMR w L. [...] r.). Zauważył, że dokonana analiza zebranych materiałów zakończyła się modyfikacją wartości PEG, zaś dostarczona przez stronę dokumentacja geodezyjna z [...] r. została uwzględniona. Wobec powyższego, odnosząc się do dołączonego do skargi nowego pomiaru geodezyjnego z [...] r., uznał, że rolnik dokonał pomniejszenia zadrzewień (zakrzaczeń) na w/w działkach w stosunku do przedstawionego wcześniej pomiaru geodezyjnego. Podał, że pierwszy dokument geodezyjny z [...] r. i drugi - z [...] r. - przedstawiają tą samą lokalizację granic zewnętrznych przedmiotowych działek i takie same granice ewidencyjne, a jednocześnie pokazują, że od dnia pierwszego pomiaru do dnia kolejnego pomiaru zmniejszyła się powierzchnia zadrzewiona. Ocenił, że nie może mieć to wpływu na wysokość ustalonej kwoty do zwrotu, bowiem usunięcie zadrzewień i zakrzaczeń w [...] r. nie rzutuje na wielkość powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością w roku [...] (powyższy dokument może być uwzględniony do ustalenia wartości PEG w kampanii [...]).

W piśmie procesowym z [...] r., skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora OR ARiMR do ustosunkowania się do dokumentu pomiaru działek położonych w G., którego dokonali pracownicy Agencji [...] r., na okoliczność ilości obszaru działek zgłoszonych do dopłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że - dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji - Sąd uwzględnia również okoliczności nie wskazane w skardze a mające wpływ na tę ocenę. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może jednak rozpoznać legalności innej sprawy administracyjnej niż tej, w której wniesiono skargę. W ocenie Sądu, skarga zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, Sąd stwierdza, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta nie znajduje bowiem podstaw w prawie materialnym.

Zgodnie z zapisami art. 28 ust. 1 i 3 ustawy rolnośrodowiskowej, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stosownie zaś do brzmienia - powołanego jako podstawa wydania decyzji ustalającej stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego - art. 29 ust. 1, 2 i 8 u.ARiMR, Kierownik BP ARiMR - w drodze decyzji administracyjnej - ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższych przepisów jest zatem zbadanie: 1) czy nie doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub

w nadmiernej wysokości; 2) czy istnieje obowiązek jej zwrotu; 3) czy nie wystąpiły przesłanki taki zwrot wykluczające. Na wstępie wymaga odnotowania, że nie było w sprawie wątpliwości co do tego, że stronie wypłacono - podane w zaskarżonej decyzji - kwoty tytułem płatności rolnośrodowiskowej za: [...] r. ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię uwzględnioną [...] ha; 5.4 ([..] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; [...] r. ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 5.4 ([...] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha. Niewątpliwym jest także, że - za [...] r. - stwierdzono pomniejszenia deklarowanego za lata poprzednie obszaru, na którym realizowano zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku czego stronie przyznano za ten rok płatność rolnośrodowiskową ([...] zł), w tym za realizację wariantu: 1.1 ([...] zł) za powierzchnię uwzględnioną

w płatności [...] ha; 4.7 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 4.6 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 5.4 ([...] zł) za powierzchnię [...] zł; 5.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha; 8.2.1 ([...] zł) za powierzchnię [...] ha. Redukcja powierzchni nastąpiła na działkach rolnych, na których strona deklarowała grupę upraw JPO TUZ, tj.: [...] z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 5.4); [...] z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 5.4); I z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 4.7); [...] z powierzchni [...] ha do powierzchni [...] ha (wariant 1.1, 4.7). W konsekwencji, w dniu [...] r., Kierownik BP ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, przyznanych stronie za [...] r. i [...] r., na mocy decyzji z [...] r. i [...] r. W rezultacie, decyzją z [...] r. nr [...], organ rolny ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w kwocie [...] zł. Stwierdził, że przesłankę dla powstania u strony obowiązku zwrotu nienależnie pobranej z Programu Rolnośrodowiskowego kwoty było niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przypomnieć trzeba, że stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (...) - obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 39 ust. 1 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego,

w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych

w rozporządzeniu. W myśl ust. 2 § 39, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

- nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu,

w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub miedz śródpolnych objętych danym wariantem;

- zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Z kolei, obowiązek zachowania występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych sformułowany został w § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Według tego przepisu, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 (...) zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Bez wątpienia więc, niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo - w rozumieniu cytowanego § 38 ust. 6 - jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych

w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. W rozpoznawanej sprawie organy rolne stwierdziły, że strona dokonała zmniejszenia użytków rolnych we wniosku na [...] r., w stosunku do powierzchni podjętego w [...] r. zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych pakietów i wariantów. Przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia 65/2011 stanowi, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych (akapit 2 art. 18 ust. 1 rozporządzenia 65/2011). W kwestii interpretacji cytowanego przepisu oraz warunków jego zastosowania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA

w Poznaniu z 20 kwietnia 2016 r. (III SA/Po 799/15, dostępny: CBOSA), w którym Sąd ten zauważył, że art. 18 ust. 1 rozporządzenia 65/2011 wprawdzie stanowi, że

w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, jednakże uregulowanie to nie może być samoistną podstawą prawną do nałożenia w formie decyzji obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie bowiem z treścią art. 18 ust. 2 rozporządzenia 65/2011, państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy

w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Sąd orzekający w obecnym składzie przychyla się do poglądu, że analizowany przepis art. 18 rozporządzenia 65/2011 trzeba odczytywać jako normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie. Polski ustawodawca ustanowił zasady zwrotu nienależnie pobranych płatności m.in. w przepisach ustawy rolnośrodowiskowej, która w art. 28 ust. 1 stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub

w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały zaś uregulowane w cyt. wcześniej § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sąd nie kwestionuje, co do zasady, obowiązku zwrotu przyznanych płatności

w oparciu m.in. o art. 18 rozporządzenia nr 65/2011, jednak stoi na stanowisku, że przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego. W związku z powyższym, nie można automatycznie, w razie stwierdzenia naruszenia warunków realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, odnosić skutków uchybień do lat poprzednich, lecz należy zbadać, czy przepisy krajowe nakazują zwrot beneficjentom płatności i w jakich sytuacjach. Taka regulacja znajduje się w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z tym że przepis ten precyzuje, że zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętej zmniejszeniem. Natomiast z powołanego w niniejszej sprawie, jako podstawa zastosowania [...]%-towej sankcji za zmniejszenie w [...] r. deklarowanej powierzchni JPO TUZ, § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że stanowi on podstawę do zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, a nie żądania jej zwrotu, a nadto, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do roku, w którym stwierdzono określone uchybienie. Tym samym, bezpodstawne jest - zdaniem Sądu - powołanie się przez organ bezpośrednio na treść art. 18 rozporządzenia nr 65/2011, jako podstawę zastosowania wobec strony tej sankcji także w roku [...] i [...]. Podobny pogląd, że sankcja, o której mowa w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie strony wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, został wyrażony w wyrokach WSA we Wrocławiu z 18 marca 2015 r., III SA/Wr 761/14 i z 23 maja 2016 r., III SA/Wr 35/16, WSA Rzeszowie z 28 maja 2015 r., I SA/Rz 280/15 (dostępne: CBOSA), jak i w wielu innych wyrokach. Reasumując, stwierdzić należy, że w zakresie, w jakim w zaskarżonej decyzji, dotyczącej [...] r. i [...] r., ustalając wartość nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego, obciążono ją sankcją

w wysokości [...]%-towego pomniejszenia płatności, z tytułu zmniejszenia we wniosku

o przyznanie płatności na [...] r. obszaru JPO TUZ, organ dokonał nieprawidłowej wykładni i zastosowania art. 18 ust. 1 rozporządzenia 65/2011 w zw. z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Rozpoznając sprawę ponownie, organ rolny będzie obowiązany uwzględnić pogląd prawny zawarty w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a - uchylił skarżoną decyzję w całości. O kosztach orzekł zgodnie z art. 200 tej ustawy.