Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 829/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 11 ust 1, 12 ust 1 i 2, 14 ust 4 i 5
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: ar 401 ust 11 i 12. art 410a
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] określającą wysokość zobowiązania [...]. Sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 4 762 500,00 zł i w tym zakresie orzekł, iż wysokość zobowiązania [...] Sp. z o.o. z tytułu opłat za brak sieci za 2006 r. wynosi 4 260 500,00 zł.

W zaskarżonej decyzji GIOŚ wskazał, iż na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz dokonanego za pomocą programu informatycznego sprawdzenia wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci wynika, że Spółka ta w 2006 r. nie zapewniła sieci zbierania pojazdów spełniającej warunki art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych! z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202). Wobec tego, że Spółka nie dokonała opłaty za brak sieci za 2006 r., organ ustalił wysokość jej zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.

Do przeprowadzenia analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska wykorzystał system "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo". Analiza zapewnienia sieci przez Spółkę została wykonana w dwóch wariantach. W I wariancie analizy wzięto pod uwagę te stacje demontażu, z którymi Spółka podpisała bezpośrednie umowy dotyczące zapewnienia sieci, natomiast w wariancie li analizy oprócz ww. stacji wzięto również pod uwagę te stacje, które miały podpisane umowy z S. Sp. z o. o., która to miała podpisaną umowę ze Spółką.

Pismem z dnia 19.07.2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska przekazał Spółce wyniki ww. analizy zapewnienia sieci. Dodatkowo przekazano Spółce kserokopię Ekspertyzy dotyczącej prawidłowości działania programu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo", wykonanej przez Instytut Geodezji i Kartografii na zlecenie organu. Jednocześnie wskazano, iż umożliwiono Spółce wypowiedzenie się co do załączonych dowodów i materiałów zgromadzonych w postępowaniu, a także zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 09.08.2011 r. Spółka przedstawiła argumenty; przemawiające w jej opinii za koniecznością umorzenia toczącego się postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 17 ust 1 ustawy o recyklingu.

Odnosząc się do argumentów skarżącej Spółki wskazujących na konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz umorzenia toczącego się postępowania jako bezprzedmiotowego Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, iż z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci wynikało, że nawet przy wzięciu pod uwagę wszystkich zgłoszonych stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów (w tym stacji demontażu, które miały podpisane umowy z S. Sp. z o.o.), Spółka nie zapewniła w 2006 r. sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, tj. sieci obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Podkreślono, że poza siecią utworzoną przez Spółkę w 2006 r. znajdowały się takie miejscowości jak np. T., J., K., R., K. (woj. [...]). Spółka nie naliczyła i nie wniosła należnej opłaty za brak sieci w 2006 r. na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW).

Na podstawie rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci za 2006 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska ustalił, że Spółka w 2006 r. wprowadziła [...] pojazdów. Z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów wynika natomiast, że Spółka w 2006 r. nie zapewniła sieci przez cały 2006 r. Wobec powyższych ustaleń GIOŚ decyzją z dnia [...].09.2011 r., znak: [...], określił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na 4 762 500,00 zł (słownie: cztery miliony siedemset sześćdziesiąt dwa tysiące pięćset złotych).

W postępowaniu, które toczy się na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ pismem z dnia 27.10.2011 r., znak: [...] wezwał Spółkę do złożenia na piśmie wyjaśnień w sprawie sprzedaży firmie A. zmontowanych przez siebie pojazdów ([...] sztuk). Pismem z dnia 05.12.2011 r. Spółka sprostowała, iż dokonany przez nią montaż w oparciu o umowę z firmą A. dotyczył jedynie [...] sztuk pojazdów i w związku tym Spółka nie jest wprowadzającym pojazd w stosunku do owych [...] pojazdów. Na potwierdzenie tego Spółka przesłała umowę z firmą A. oraz kopie 21 faktur potwierdzających nabycie ww. pojazdów przez firmę A. Jednocześnie Spółka wyjaśniła, iż w stosunku do pozostałych [...] pojazdów jest wprowadzającym pojazd.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, poparte dokumentacją potwierdzającą sprzedaż firmie A. pojazdów zmontowanych przez Spółkę w 2006 r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska przyjął, iż liczba wprowadzonych na terytorium kraju w 2006 r. przez Spółkę pojazdów wynosi [...] sztuk. Uwzględniając to, że Spółka nie zapewniła sieci przez cały 2006 r., tj. przez 365 dni, uznano, że należna od Spółki opłata za brak sieci za 2006 r. wynosi 4 260 500 zł (słownie: cztery miliony dwieście sześćdziesiąt tysięcy pięćset złotych). Okoliczność ta stanowiła podstawę do uchylenia w całości decyzji z dnia z dnia [...].09.2011 r. znak: [...] określającej wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na 4 762 500,00 zł i orzeczenia w tym zakresie, iż wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. wynosi 4 260 500 zł.

W zakresie pozostałych zarzutów Spółki Główny Inspektor Ochrony Środowiska zajął następujące stanowisko:

W kwestii wskazywanej przez Spółkę sprzeczności art 11 ust. 1 ustawy o recyklingu z prawem wspólnotowym, a w szczególności art. 5 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE wyjaśniono, iż w Polsce dyrektywa 2000/53/WE została transponowana przepisami ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu. Ustawodawca uznał, że wystarczająca dostępność stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zostanie zapewniona, gdy właściciel pojazdu będzie miał do nich nie dalej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby. Podkreślono, iż zadania wskazane w dyrektywie 2000/53AA/E są realizowane w Polsce poprzez stymulowanie ekonomiczne podmiotów wprowadzających pojazdy na terytorium kraju do tworzenia sieci zbierania pojazdów oraz poprzez realizację zadań w zakresie funkcjonowania systemu zbierania pojazdów przy pomocy środków publicznych (z wpływów z tytułu opłat w wysokości 500 zł wnoszonych przez wprowadzających pojazdy niepodlegających obowiązkowi zapewnienia sieci i osoby fizyczne oraz wpływów z tytułu opłat za brak sieci). Z przepisów dyrektywy 2000/53/WE, w ocenie orzekającego organu, nie wynika, iż jeden z tych systemów musi uzyskać określone preferencje. Zasadą wynikającą z dyrektywy 2000/53AA/E jest jedynie, iż to wprowadzający pojazdy ponoszą wszystkie lub znaczną część kosztów związanych z działaniem sieci. Ustanowiony w Polsce system obejmujący tworzenie przez wprowadzających pojazdy sieci oraz dofinansowanie stacji demontażu ze środków zgromadzonych z opłat ponoszonych przez wprowadzających pojazdy, jest zdaniem organu zgodny z celami dyrektywy 2000/53/WE.

Wskazano, że aby osiągnąć cele wskazane w dyrektywie 2000/53/WE, w ustawie o recyklingu obowiązki zostały rozdzielone pomiędzy poszczególne strony uczestniczące w produkcji, używaniu pojazdów, a następnie przetwarzaniu odpadów z nich powstałych. Obowiązkiem utworzenia wystarczająco dostępnych punktów zbiórki pojazdów wycofanych z eksploatacji obciążeni zostali wprowadzający pojazdy, jako odpowiedzialni za pokrycie wszystkich lub znacznej części środków związanych z zapewnieniem bezpłatnego przyjęcia pojazdów wycofanych z eksploatacji od ich właścicieli. Dodatkowo podkreślono, że opłata za brak sieci niezasadnie traktowana jest przez wprowadzających pojazdy jako sankcja.

Odnosząc się natomiast do zarzutów Spółki dotyczących błędnego uznania przez organ sposobu wykonywania przez nią celu dyrektywy 2000/53/WE wyjaśniono, że Spółka, nie posiadając zezwolenia na zbieranie i transport odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. nie będąc przedsiębiorcą prowadzącym punkt zbierania pojazdów, nie była uprawniona do takich działań. Zbieranie i transport pojazdów wycofanych z eksploatacji byłyby w przypadku Spółki oczywiście możliwe, jednakże dopiero po uzyskaniu przez nią stosownego zezwolenia pozwalającego na prowadzenie takiej działalności. Spółka mogła zatem tworzyć własne punkty zbierania pojazdów, jak również własne stacje demontażu po uzyskaniu stosowanej decyzji w związku z prowadzeniem stacji demontażu. Wobec powyższego w opinii GlOŚ nie zachodzi sprzeczność art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu z art. 5 ust. 1 ww. dyrektywy 2000/53/WE.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 1 i 4 TWE wyjaśniono, iż prawodawca nowelizując ustawę o recyklingu z mocą wsteczną, nie objął zmianą zasad dotyczących roku 2006. Oznacza to, że prawodawca zajął jasne stanowisko, iż pomimo krytycznej oceny wcześniejszych rozwiązań, mają one zastosowanie do należności za 2006 r.

Dodatkowo wskazano, że przepisy ustawy o recyklingu weszły w życie w dniu 14 marca 2005 r., natomiast przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia sieci zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2006 r. W ocenie organu, wprowadzający pojazdy mogli zatem w okresie od wejścia w życie przepisów ustawy o recyklingu tworzyć sieć poprzez własne stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów lub też poprzez podpisanie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Wprowadzający pojazdy mogli też zdecydować się na nieutworzenie sieci zbierania pojazdów i poniesienie w pełnym wymiarze opłaty za brak sieci (która następnie przeznaczona zostałby na finansowanie działań związanych z recyklingiem pojazdów wycofanych z eksploatacji).

Główny Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił, iż organ administracji jest obowiązany do stosowania regulacji normatywnych mających charakter źródła prawa w Polsce. Zatem nie mógł on samodzielnie dokonać oceny zgodności przepisów ustawy o recyklingu.

Organ wskazał dodatkowo na zróżnicowane w tym zakresie orzecznictwo WSA w Warszawie, jakie powstało w sprawach dotyczących opłaty za brak sieci za 2006 r. W ocenie GIOŚ również fakt skierowania przez sąd administracyjny pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego nie zwalnia go z konieczności rozliczenia wprowadzających pojazdy z obowiązku zapewnienia sieci za 2006 r. Przepisy ustawy o recyklingu w zakresie zapewnienia sieci zbierania pojazdów w 2006 r. są obowiązujące i na ich podstawie GIOŚ jest obowiązany ocenić wypełnienie obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazdy.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sprzecznego z ww. przepisami art. 14 ustawy o recyklingu, wyjaśniono, iż powyższy przepis został zmieniony ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236), poprzez wprowadzenie przepisów stopniujących wysokość opłaty za brak sieci w zależności od uzyskanego stopnia pokrycia siecią terytorium kraju. Jednocześnie z przepisów ww. ustawy wynika, że do obliczenia opłaty za brak sieci za 2007 rok stosuje się przepisy ustawy o recyklingu w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

W opinii GIOŚ, niezależnie od tego, co zostało przedstawione w toku prac nad nowelizacją ustawy, ustawodawca zajął jasne stanowisko, iż pomimo krytycznej oceny wcześniejszych rozwiązań, mają one znaleźć zastosowanie do należności za 2006 r. Stanowisko takie zostało potwierdzone przez WSA w Warszawie w przypadku dwóch spraw dotyczących nadpłaty opłaty za brak sieci (sygn. akt IV SA/Wa 213/09, IV SA/Wa 1102/08).

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu poprzez uznanie, że w skład sieci nie mogą wejść stacje demontażu/punkty odbioru pojazdów, z którymi Spółka nie zawarła bezpośrednio umów, przyjęto, że z analizy przepisów zawartych w art. 11 ustawy o recyklingu wynika, iż obowiązek zapewnienia sieci wprowadzający pojazd powinien realizować bezpośrednio poprzez utworzenie punktów zbierania pojazdów lub stacji demontażu. Wskazano, że w tym zakresie w art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu przewidziany został wyjątek, wskazujący na to, iż wprowadzający pojazd może utworzyć sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu i z ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że wprowadzający pojazd lub prowadzący stację demontażu może przy podpisywaniu umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów posługiwać się pełnomocnikiem, jednakże nie zmienia to faktu, iż pełnomocnik działa zawsze w imieniu i na rzecz mocodawcy - wprowadzającego pojazd lub prowadzącego stację demontażu - a nigdy w imieniu własnym i na własną rzecz. Taki sposób utworzenia sieci w ocenie organu pozwala na bezpośrednie powiązanie pomiędzy wprowadzającym pojazdy oraz przedsiębiorcą prowadzącym stację demontażu. Natomiast zawarcie umowy pomiędzy wprowadzającym pojazdy a np. jedną stacją demontażu, która to ma z kolei zawarte w swoim imieniu umowy z innymi stacjami demontażu, nie daje możliwości potwierdzenia, iż te stacje demontażu działają w sieci tego wprowadzającego pojazd.

Na tej podstawie GIOŚ uznał, iż aby można było mówić o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów przez Spółkę, powinna ona utworzyć własne stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, bądź też podpisać umowy bezpośrednio z już funkcjonującymi stacjami demontażu, bądź też podpisać takie umowy za pośrednictwem pełnomocnika. W opinii GIOŚ tylko powyżej przedstawiony sposób zapewnienia sieci jest zgodny z przepisami ustawy o recyklingu.

Z przedstawionej przez Spółkę dokumentacji nie wynika bezpośrednie powiązanie pomiędzy nią a stacjami demontażu współpracującymi z S. Sp. z o.o. S. Sp. z o.o. podpisała ze stacjami demontażu umowy w swoim imieniu, a nie w imieniu Spółki. W związku z tym stacje demontażu współpracujące z S. Sp. z o.o. nie mogą zdaniem organu być uznane za funkcjonujące w sieci Spółki.

W sprawie natomiast wskazywanej przez Spółkę konieczności uwzględnienia art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu wyjaśniono, że zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. Aby przy obliczaniu opłaty za brak sieci możliwe było nie uwzględnienie maksymalnie 90 dni, muszą wystąpić przyczyny określone w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu oraz wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. W przypadku Spółki, zdaniem GIOŚ przepisy te nie mają zastosowania, bowiem Spółka nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów w całym 2006 r., ponadto nie wystąpiła u niej którakolwiek z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy.

GIOŚ nie zgodził się również z argumentami skarżącej Spółki, przemawiającymi w jej ocenie za brakiem możliwości określenia Spółce zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 z uwagi na fakt, iż Spółka dysponuje wydanym przez GIOŚ w dniu [...].04.2008 r. zaświadczeniem o nie zaleganiu z opłatą za brak sieci.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 5 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE 2 z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji [dalej: Dyrektywa o recyklingu] poprzez wydanie decyzji sprzecznej z tym przepisem, tj. oparcie się na prawie krajowym, (a w szczególności na art. 11 ust 1 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji), pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi;

- art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art 32 ust. 2 Konstytucji RP a także art. 5 ust 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez oparcie przez organ administracji państwowej na przepisie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pomimo, iż jest ón sprzeczny z powołanymi na wstępie krajowymi i wspólnotowymi przepisami rangi konstytucyjnej;

- art. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 14 ustawy o recyklingu, pomimo, że jest on sprzeczny z powołanymi na wstępie przepisami rangi konstytucyjnej,

- art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w skład sieci nie mogą wejść stacje demontażu/ punkty odbioru pojazdów, z którymi Spółka nie zawarła bezpośrednio umów w związku z art. 7 i 8 kpa, które to naruszenie nastąpiło poprzez niedokładne zbadanie stanu faktycznego sprawy, tj. błędne ustalenie liczby stacji demontażu/punktów zbierania pojazdów współpracujących ze Spółką, w szczególności zaś ustalenie tej liczby w sposób odmienny niż wskazany Spółce przez kompetentny organ administracji publicznej;

- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) nie zapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone;

- art. 8 kpa poprzez wydanie decyzji nieuwzględniającej wydanego Spółce zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2008 r. o nie zaleganiu z opłatą za brak sieci, a tym samym działanie w sposób niebudzący zaufania Spółki do organów administracji państwowej.

Biorąc pod uwagę powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy o recyklingu wskazano, iż przepis art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu jest niezgodny z art. 5 ust. 1 powołanej dyrektywy, gdyż nie służy on realizacji celu wyartykułowanego w tej regulacji. W takiej sytuacji, w ocenie skarżącej organ administracji zobowiązany jest stosować bezpośrednio przepis art. 5 ust. 1 Dyrektywy o recyklingu z pominięciem sprzecznej z nim regulacji krajowej.

Wskazano, iż ustawa o recyklingu powinna realizować cele wyznaczone dyrektywą o recyklingu, a więc wprowadzać do prawa polskiego mechanizmy, na mocy których punkty zbierania zużytych pojazdów będą wystarczająco dostępne. Zdaniem strony skarżącej, nie można natomiast zgodzić się z tym, iż dyrektywa o recyklingu pozostawia swobodę wyboru rozwiązań służących osiągnięciu tego celu. Wprowadzający pojazd powinien bowiem — zgodnie z art. 5 ust. 1 Dyrektywy o recyklingu — zadbać o to, aby stacje demontażu tworzące jego sieć były wystarczająco dostępne dla właścicieli pojazdu. Oznacza to w ocenie skarżącej Spółki, iż wprowadzający pojazd powinien zadbać o wystarczającą dostępność stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów.

Powyższe daje podstawę aby uznać, iż przepisy ustawy o recyklingu, a konkretnie art. 11 ust. 1 ww. ustawy, są sprzeczne z art. 5 ust 1 Dyrektywy o recyklingu, jest bowiem nadmiernie rygorystyczny względem przepisów wspólnotowych, a przez to przepisy te narusza. W rezultacie zastosowania powyższej reguły interpretacyjnej, uzasadniona jest zdaniem skarżącej teza, że wprowadzający pojazd, który zapewnia sieć pokrywającą przeważającą (powyżej 95%) powierzchnię terytorium kraju w taki sposób, aby odległość do każdej stacji demontażu wynosiła nie więcej niż 50 km i jednocześnie zapewnia bezkosztowy odbiór od właściciela, gdyby okazało się, że jacyś właściciele samochodów zamieszkują na obszarze nie pokrytym siecią, zapewnia sieć w rozumieniu ustawy o recyklingu. Zdaniem Spółki, restrykcyjne brzmienie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, wprowadzające arbitralnie i w sposób niewynikający z dyrektywy o recyklingu kryterium "50 km" powoduje, iż przepis polskiej ustawy jest niezgodny z przepisem wspólnotowym i nie stanowi prawidłowej implementacji przepisu tej dyrektywy. Zgodnie więc z zasadą prymatu prawa wspólnotowego nad krajowym, Spółka powinna spełniać przesłanki określone dyrektywą o recyklingu, te zaś, określone w art. 5 ust. 1 dyrektywy, Spółka w 2006 r. spełniła.

Dodatkowo wskazano, iż zbyt rygorystyczne stosowanie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu narusza w sposób rażący art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP a także art. 5 ust 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej.

Uznano, iż biorąc pod uwagę jedną z naczelnych zasad konstytucyjnych- zasadę proporcjonalności, należy stwierdzić, iż art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu (w brzmieniu obowiązującym w roku 2006) jest sprzeczny z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej Spółki przepis ten nakłada bowiem na przedsiębiorców (wprowadzających pojazdy) obowiązki obiektywnie niemożliwe do spełnienia, nie mówiąc o tym, że dla realizacji celu, jakim obowiązki te mają służyć są one wręcz niepotrzebne. Oznacza to, iż — ze względu na wynikający z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP — obowiązek bezpośredniego jej stosowania przez organy administracji publicznej, w tym co oczywiste GIOŚ, organ ten, dokonując przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wykładni przepisów ustawy o recyklingu powinien był uwzględnić zasadę proporcjonalności jako wytyczną interpretacyjną weryfikując poziom zapewnionej przez Spółkę sieci. Wydanie przez GIOŚ decyzji sprzecznej z zasada proporcjonalności oraz rygorystyczne podejście do reguły "50km", w ocenie skarżącej Spółki oznacza, że uchybiono obowiązkowi wynikającemu z art. 2 w zw. z art 31 ust 3 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.

Spółka, powołując się na stanowisko zaprezentowane w kilku orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazała, iż orzekając w zakresie opłaty za brak sieci za 2006 r. GIOŚ powinien opierać się na brzmieniu ustawy o recyklingu, które obowiązuje od 10 października 2007 r. Innymi słowy, określając wysokość opłaty za brak sieci, GIOŚ powinien oprzeć się na podstawach wymierzenia tej opłaty, uwzględniających stopień pokrycia terytorium kraju siecią stworzoną przez Spółkę, zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 6 ustawy o recyklingu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r.

Zdaniem strony skarżącej, brzmienie art. 11 ustawy o recyklingu narusza również zasadę równości podmiotów, a więc art. 32 ust 2 Konstytucji RP w ten sposób, iż w jednakowy sposób traktowani są — a w zasadzie karani — ci spośród wprowadzających, pojazdy, którzy nawet nie zadali sobie trudu zapewnienia sieci, jak i Ci, którzy podjęli ogromny wysiłek, aby sieć zapewnić, jednakże cel ten nie został osiągnięty. Podniesiono, iż w toku postępowania Spółka załączyła mapkę obrazującą zakres pokrycia siecią terytorium Polski aktualną na dzień 1 kwietnia 2006 r. Z mapki tej wynika, że na dzień 1 kwietnia 2006 r. zapewniona przez Spółkę sieć stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów obejmowała swoim zasięgiem terytorium przekraczające 95 % całkowitej powierzchni RP. W ocenie skarżącej oznacza to, że zgodnie z zasadą proporcjonalności w 2006 r. Spółka zapewniła sieć.

Podniesione powyżej argumenty, zdaniem skarżącej, zachowują pełną aktualność także w odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sprzecznego z ww. przepisami art. 14 ustawy o recyklingu. Zgodnie bowiem z treścią art. 14 ustawy o recyklingu, w brzmieniu obowiązującym w roku 2006, obowiązek zapłacenia opłaty za brak sieci w 2006 r. występował nawet wówczas, gdy sieć stworzona przez wprowadzającego pojazd pokrywała 99,99% obszaru kraju. Taką samą sankcję byli więc zobowiązani ponieść wprowadzający pojazd, którzy w ogóle nie podjęli rzeczywistych wysiłków zapewnienia sieci oraz ci, którzy dużym nakładem sił osiągnęli pokrycie terytorium na maksymalnie możliwym poziomie, zbliżonym do 100%. Z powyższego zdaniem skarżącej Spółki wynika, iż przepis art. 14 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym w roku 2006 był sprzeczny z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawa zasadą proporcjonalności.

Podkreślono, iż Spółka podjęła wszelkie niezbędne środki w celu realizacji nowych wytycznych przewidzianych przez ustawodawcę. W krótkim okresie czasu umożliwiono właścicielom pojazdów ich bezpłatny, nieutrudniony odbiór. Pokrycie siecią w 2006 r. przekraczało w każdym miesiącu 90% i ciągle rosło. Od kwietnia sieć obejmowała już 97% terytorium kraju, a we wrześniu już ponad 99%. Z tego też względu w ocenie skarżącej sankcja, którą nałożył na Spółkę Generalny Inspektor Ochrony Środowiska jest rażąco nieproporcjonalna w stosunku do obszaru nieobjętego siecią. Z powyższego wynikają istotne wątpliwości co do zgodności art. 14 ustawy o recyklingu z art. 2 Konstytucji RP.

Wskazując z kolei na naruszenie zaskarżoną decyzją art. 7 i 8 kpa podkreślono, iż nie zasługuje na zaakceptowanie stanowisko GIOŚ kwestionujące możliwość zapewnienia przez Spółkę sieci w sposób kaskadowy. W ocenie strony skarżącej, działanie takie (kwestionowanie kaskadowości) oznacza, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 kpa. Spółka nie znajduje racjonalnej przyczyny, dla której GIOŚ uznał, iż dla istnienia sieci wymagane jest, aby stacje demontażu oraz punkty zbierania pojazdów miały umowy zawarte bezpośrednio ze Spółką lub były zawarte przez inny podmiot, ale w jej imieniu. Stanowisko takie budzi zdziwienie Spółki, szczególnie w kontekście stwierdzenia przez GIOŚ w decyzji I instancji, iż sieć może być stworzona poprzez samodzielne utworzenie stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów poprzez wprowadzającego pojazd lub też podpisanie umów z istniejącymi stacjami demontażu. Tymczasem w zaskarżonej decyzji GIOŚ modyfikuje argumentację dotyczącą art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu uznając, że zapewnienie sieci poprzez umowy ze stacją demontażu jest odstępstwem od obowiązku samodzielnego zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazd. W ocenie skarżącej Spółki, stanowiska takiego w żaden sposób nie da się wywieść z literalnej wykładni przepisów ust. 1 i 2 art. 11 ustawy o recyklingu. Podkreślono, iż przepisy cytowanej ustawy przewidują dwie formy zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazd i obie te formy traktowane są równorzędnie. To oznacza, że Spółka zapewniła sieć działając na oba akceptowane sposoby, tj. z częścią stacji demontażu podpisała umowy samodzielnie, część natomiast została włączona do sieci Spółki poprzez podpisanie przez nią umowy ramowej z S., która to spółka również jest certyfikowaną stacją demontażu. W ocenie skarżącej niezasadne są zatem ustalenia GIOŚ odnoszące się do braku umocowania Spółki S. do działania w imieniu skarżącej Spółki i w konsekwencji zdyskwalifikowanie części stacji demontażu jako niewchodzących w skład sieci Spółki. Zarówno bowiem z umowy zawartej przez Skarżącą z S. jak i umów zawartych przez S. ze swoimi kooperantami wynika, iż S. działała w imieniu kooperantów i skarżącej Spółki, mając na celu zapewnienie sieci dla Spółki. Z tego zdaniem skarżącej wynika bezpośredni węzeł prawny, który zawiązał się pomiędzy Spółką a kooperantami spółki S. z chwilą zawarcia umowy pomiędzy tymi dwiema spółkami. To oznacza, iż wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonej decyzji, sieć została przez skarżącą zapewniona w sposób prawidłowy.

W ocenie strony skarżącej fakt zapewnienia przez nią sieci w 2006 roku wynika również ze stanowiska Ministerstwa Środowiska zaprezentowanego w piśmie z dnia 27 grudnia 2005 r., stanowiącego odpowiedź na pytanie dotyczące dopuszczalności pośredniego zapewnienia sieci. Ministerstwo Środowiska zaakceptowało bowiem fakt, iż wprowadzający pojazd będą podpisywali umowy ze stacjami demontażu, te zaś będą podpisywały umowy z punktami zbierania pojazdów.

Skarżąca spółka uznała ponadto, że w żaden sposób nie może także zaakceptować poglądu GIOŚ, iż przepis art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu odnosi się jedynie do zdarzeń, które miały miejsce po wejściu w życie ustawy. Zdaniem Spółki, przepis ten dotyczy dowolnych 90 dni, w których wprowadzający pojazd z przyczyn od siebie niezależnych nie zapewnia sieci, bez względu na to czy przyczyny niezapewnienia sieci powstały przed 1 stycznia 2006 r. czy też po tej dacie. Stąd też, w sytuacji Spółki, należy przyjąć, iż ewentualny okres, który w ogóle można by było brać pod uwagę, jako determinujący liczbę dni służącą za podstawę wyliczenia wysokości opłaty za brak sieci obejmuje czas pomiędzy 1 kwietnia a 31 grudnia 2006 r. Stanowisko GIOŚ jest wiec niezasadne, a zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja I instancji powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

Zaskarżona decyzja, zdaniem skarżącej, narusza ponadto jedną z podstawowych zasad postępowania, tj. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa). Wydanie Spółce przez GlOŚ zaświadczenia potwierdzającego, iż na dzień jego wydania, a więc na 4 kwietnia 2008 r. Spółka nie posiada żadnych należności względem Skarbu Państwa z tytułu opłaty za brak sieci, było bowiem kolejną podstawą przemawiającą za brakiem możliwości określenia Spółce zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006. Według stanowiska strony skarżącej, skoro [...] kwietnia 2008 r. orzekający organ wydał Spółce zaświadczenie o niezaleganiu z opłatą za brak sieci, to zaświadczenie to obejmowało swoim zakresem także rok 2006. Oznacza to w ocenie strony skarżącej, iż GlOŚ zaakceptował stanowisko Spółki, iż nie była ona zobowiązana do uiszczenia opłaty za brak sieci za rok 2006. Niezrozumiałym dla Spółki jest więc nieuwzględnienie wydanego zaświadczenia i doprecyzowanie jego wartości jako nic nie znaczącego dokumentu. W przypadku istnienia jakichkolwiek wątpliwości GlOŚ powinien był wszcząć postępowanie i określić wysokość prawdopodobnego zobowiązania, nie zaś wydać zaświadczenie, które w konsekwencji wprowadzało Spółkę w błąd. W ocenie skarżącej, takie działanie orzekającego GlOŚ narusza zasadę zaufania do organów państwa, w tym organów administracji publicznej. W związku z powyższym zaskarżona decyzja, jako wadliwa, winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, z uwagi na skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie IVSA/Wa 1383/09 pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego zgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą wydania również zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz, 1236), w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. W pkt 2 przedmiotowego wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r., powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z 20 stycznia 2005 r. powołanej w punkcie 1 w pierwotnym brzmieniu, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji.

Postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Działający w imieniu [...]. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. pełnomocnik złożyła kolejne pisma procesowe, tj. z dnia 15 października 2012 r., z dnia 29 października 2012 r. oraz z dnia 27 listopada 2012 r. wskazujące w jego ocenie na dalsze naruszenia przepisów prawa wywołane wydaniem zaskarżonej decyzji oraz przemawiające za jej uchyleniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Kwestionowana decyzja została podjęta w następującym stanie prawnym.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wprowadzający pojazd (w myśl art. 3 pkt 14 pojęcie to obejmuje także importera) był zobowiązany do utworzenia sieci zbierania pojazdów, spełniającej wskazane w ustawie wymagania (pokrycie terenów zamieszkałych tak, aby zapewnić możliwość oddania pojazdu właścicielowi w odległości nie większej niż 50 km od miejsca zamieszkania lub siedziby, przy czym zasadą jest przyjmowanie bez dodatkowych opłat - art. 23 ust. 3 ustawy). W ramach sieci mogły być uwzględnione stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów. W przypadku nie spełnienia tego wymagania podmiot zobligowany był do obliczenia i samodzielnego uiszczenia stosownej opłaty (art. 14 ust. 1).

Ustawa wprawdzie obligowała określone podmioty do utworzenia sieci, jednak sankcja za niewypełnienie obowiązku w tym zakresie była równoważna do obciążeń przewidzianych dla podmiotów, które wprowadzały pojazdy, lecz nie były zobligowane do utworzenia sieci ze względu na mniejszy obrót (art. 12 ust. 1 i 2 i art. 14 ust. 4 ustawy). Wskazane regulacje zostały zmodyfikowane, w związku z nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 176, poz. 1236). Zmiana polegała na faktycznym ograniczeniu obowiązku utworzenia sieci zbierania pojazdów pokrywającej całe terytorium kraju przez podmioty dokonujące większego obrotu - ponad 1000 sztuk pojazdów (dodany w art. 14 ust. 5) oraz zróżnicowaniu dla nich opłat sanacyjnych za brak sieci w pewnym zakresie (dodanie w art. 14 ust. 6). Jednoczenie art. 2 ustawy nowelizującej wskazuje, iż nowe zasady znajdą zastosowanie dla opłat należnych za rok 2007.

Z kolei w myśl art. 401 ust. 11 i 12 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. nr 129, poz. 902 ze zm.) opłata z tytułu braku sieci zbierania pojazdów jest gromadzona na wyodrębnionym rachunku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i przeznaczana na wspieranie finansowe systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, co jest realizowane m.in. w formie dopłat, w myśl art. 41 Oa ustawy Prawo ochrony środowiska.

Wskazane regulacje miały na celu transpozycję przepisów dyrektywy 2000/53/WE.

W myśl art. 5 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, kraje członkowskie mają zapewnić istnienie dostępnej sieci punktów demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (cel taki potwierdza pkt 15 preambuły). Z jej regulacji nie wynika, aby sieci takie musiały być stworzone przez podmiot wprowadzający pojazd na rynek ("producenta" w rozumieniu art. 2 pkt 3), skoro użyto pojęcie "podmiot gospodarczy" obejmujące także podmioty prowadzące gospodarkę odpadami (patrz art. 2 pkt 10 dyrektywy). Z pkt 7 zd. 2 preambuły do dyrektywy oraz art. 5 ust. 4 zd. 2 wynika wyłącznie, iż intencją prawodawcy było aby koszty funkcjonowania sieci pokrywali wprowadzający pojazdy na rynek.

Jak wynika ze wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych, zadania wskazane w dyrektywie są realizowane w Polsce poprzez stymulowanie ekonomiczne wprowadzających pojazdy do eksploatacji do tworzenia sieci zbierania pojazdów oraz poprzez realizacje zadań w zakresie funkcjonowania systemu zbierania i poddawania odzyskowi pojazdów przy pomocy środków publicznych (z wpływów z tytułu opłat za brak sieci). Z przepisów dyrektywy nie wynika, iż jeden z tych systemów musi uzyskać określone preferencje. Zasadą musi być jedynie aby ciężar ekonomiczny działania sieci ponosił wprowadzający pojazd do obrotu.

W sprawie jest bezsporne, że zapewniona przez skarżącego sieć nie spełniła w 2006 roku warunków określonych w art. 11 ust. 1 ustawy. Obowiązujący w tym okresie art. 11 ust. 1 ustawy wymagał bowiem, aby właściciel pojazdu mieszkający w Polsce albo mający w niej siedzibę nie miał dalej niż 50 km do najbliższej stacji zapewnionej przez wprowadzającego sieci.

Rację ma przy tym organ twierdząc, iż dla ustalenia, czy dany podmiot podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty z tytułu braku sieci nie musi on posiadać adresów zamieszkania ani siedzib właścicieli pojazdów. Chodzi tu bowiem o możliwość oddania pojazdu do najbliższej stacji (np. w przypadku jego uszkodzenia) niezależnie od miejsca zameldowania czy siedziby właściciela pojazdu, lecz uzależnioną od miejsca przebywania właściciela pojazdu w danej chwili.

Z przedstawionych przez organ materiałów wynika, że zapewniona przez skarżącego sieć - nawet po uwzględnieniu stacji mających zawarte umowy ze Spółką S. - nie obejmuje 100% terytorium kraju wymaganych przez przepis ustawowy. W związku z tym, jak słusznie podniósł organ, nie ma to znaczenia dla wysokości opłaty za brak sieci, czy w skład sieci mogą wchodzić również stacje mające zawarte umowy z S. a co za tym idzie nie ma znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia okoliczność zmiany interpretacji art. 11 ust. 1 i 2 ustawy wtoku postępowania administracyjnego.

Nowelizacja ustawy dokonana ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 176, poz. 1236) dodała do art. 14 ustawy ustępy 5 i 6, modyfikując stosownie art. 14 ust. 1 ustawy. Ustęp 5 art. 14 ustawy stanowi, że przypadku zapewnienia sieci obejmującej co najmniej 95% terytorium kraju wprowadzający pojazdy jest zwolniony z opłaty za brak sieci. Przepisu tego jednak, w związku z wyraźnym, niebudzącym wątpliwości interpretacyjnych brzmieniem art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 176, poz. 1236), nie stosuje się do obliczenia opłaty za brak sieci za 2006 r. Była to świadoma decyzja ustawodawcy, aby opłata za 2006 r obliczana była według poprzednio obowiązujących zasad.

Nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, iż fakt powyższej nowelizacji ustawy skutkuje uchyleniem domniemania zgodności z Konstytucją poprzednio obowiązujących przepisów ustawy statuujących obowiązek uiszczenia opłaty za 2006 r. Sama krytyczna ocena przez prawodawcę poprzedniego rozwiązania nie oznacza, że było ono niezgodne z Konstytucją. Prawodawca zajął więc jasne stanowisko, iż pomimo krytycznej oceny poprzednio obowiązujących przepisów mają one znaleźć zastosowanie do naliczania opłaty za 2006 r. W tym kontekście za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów Konstytucji w zakresie gwarantowanej wolności gospodarczej.

Nietrafne są też inne zarzuty skargi, iż decyzja została wydana z naruszeniem norm konstytucyjnych.

Przede wszystkim, organ administracji jest obowiązany do stosowania regulacji normatywnych mających charakter źródła prawa w Rzeczypospolitej Polskiej wskazanych w art. 87 Konstytucji. Kwestia ich zgodności z Konstytucją ma z reguły charakter ocenny (wymaga wartościowania szeregu zasad zawartych w Konstytucji, które w pewnych stanach faktycznych, co do zasady, mogą pozostawać w opozycji). Stąd prawodawca ustanowił konstytucyjnie umocowany organ państwa, właściwy do rozstrzygania powstałych wątpliwości (art. 188 pkt 1-3 Konstytucji). Wyklucza to możliwość oceny legalności (pod katem zgodności z Konstytucją) aktów normatywnych przez organy administracji, a w przypadku sądów możliwość ta jest znacznie ograniczona (prezentowany bywa pogląd, iż może dotyczyć aktów wykonawczych - a contrario z art. 178 ust. 1 Konstytucji). Zasada stosowania Konstytucji wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji) nie dotyczy sytuacji, gdy określona regulacja normatywna pozostaje w ewentualnej sprzeczności z normami Konstytucji. Przepis taki jest wiążący do czasu jego wyeliminowania we właściwym trybie, przy czym nie bez znaczenia jest, iż prawodawca przyznał organowi konstytucyjnemu uprawnienie do pozostawienia takiego aktu w obrocie prawnym przez określony czas (art. 190 ust. 3 zd. 2 i 3 Konstytucji). Oznacza to, iż prawodawca przez pryzmat wartościowania poszczególnych zasad dopuszcza pozostawanie w obrocie prawnym (a więc rodzenie określonych skutków prawnych) przez pewne regulacje będące w sprzeczności z regułami wyrażonymi w Konstytucji, co prowadzi do sytuacji, iż nie można ich zakwalifikować jako niekonstytucyjne, a więc niezgodne z Konstytucją, jako całym aktem normatywnym kreującym porządek prawny.

W tym kontekście wywody skargi, w których zarzucono organowi administracji, iż nie odwołał się bezpośrednio do przepisów Konstytucji, z którymi, w ocenie strony, pozostają w sprzeczności określone regulacje normatywne (strona przytoczyła odnośną argumentację starając się wykazać tą sprzeczność) nie mogą spotkać się z aprobatą. Również Sąd nie jest właściwy do samodzielnego przesądzania podniesionej kwestii domniemanej sprzeczności konkretnych przepisów ustawy (sprzed nowelizacji).

Podkreślić należy, że wyrokiem z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz, 1236), w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. W pkt 2 przedmiotowego wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r., powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z 20 stycznia 2005 r. powołanej w punkcie 1 w pierwotnym brzmieniu, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji.

Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł przesłanek do wystąpienia z kolejnym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, w myśl art. 193 Konstytucji. Sąd bowiem nie podziela kolejnych wątpliwości strony skarżącej odnośnie sprzeczności kwestionowanych regulacji z Konstytucją.

Niezasadny jest zarzut naruszania zasady równości i niedyskryminacji (art. 32 Konstytucji). Nie wykazano bowiem, aby podmioty kwalifikowane według tych samych kryteriów pozostawały w odmiennej sytuacji prawnej. Nie można bowiem uznać analogii odnośnie sytuacji faktycznej zapewnienia sieci obejmującej wszystkie tereny, gdzie mogą być potencjalni posiadacze pojazdów według precyzyjnie normatywnie określonych kryteriów (odległość od miejsc zbierania pojazdów) z przypadkiem, gdy sieci spełniającej takie kryteria nie zapewniono. Poza oceną pozostaje kwestia, czy merytorycznie zapewnienie sieci spełniającej wymagania normatywne jest niezbędne z punktu widzenia zakładanego celu, skoro jest on definiowany przez elementy o treści ocennej (system odbioru pojazdów "dostępny", "skuteczny", itp.). Jeszcze raz należy podkreślić, iż decyzja o utworzeniu pełnej sieci lub uiszczenie opłat za jej brak pozostawała w gestii przedsiębiorcy. Jak już wskazano, ustawa nakazuje tworzenie sieci, jednak sankcje za jej nieutworzenie były analogiczne do sytuacji prawnej podmiotów wprowadzających pojazdy, które sieci nie musiały tworzyć (art. 12 ust. 1 i 2 ustawy). Sytuację więc gdy poniesiono znaczne nakłady, lecz pełnej sieci nie zdołano utworzyć, co spowodowało konieczność poniesienia opłaty, należy uznać za szczególną. Możliwość jej zaistnienia nie przesądza o niekonstytucyjności regulacji, lecz oznacza, iż przyjęty model obciążał znacznym poziomem ryzyka przedsiębiorcę zainteresowanego tworzeniem sieci.

Tezę o niekonstytucyjności rozwiązań funkcjonujących w 2006 r. (przed nowelizacją) podważa równocześnie przywołana przez organ administracji w odpowiedzi na skargę okoliczność, iż liberalizacja przepisów ustawy była kontrowersyjna w kontekście zróżnicowanych opinii, czy nie prowadzi ona do naruszenia prawa wspólnotowego. Także w tym kontekście ostateczne przyjęcie przez Parlament regulacji bardziej liberalnych dla podmiotów wprowadzających pojazdy do obrotu (po przesądzeniu, iż nie naruszają one prawa wspólnotowego) nie może świadczyć o wadliwości regulacji uprzednich.

Można jedynie zauważyć, iż o ile skarżący nie podziela powyższego poglądu może wnieść skargę konstytucyjną w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji.

Sąd z analogicznych przyczyn nie podziela zarzutu skargi naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy WE poprzez zastosowanie art. 11 ust. 1 i art. 14 ustawy sprzecznie z celem i zakresem dyrektywy oraz europejskimi prawami podstawowymi, w szczególności z regułą proporcjonalności. Z mocy dyrektywy na krajach członkowskich spoczywał obowiązek zapewnienia utworzenia systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. W skardze przywoływano argumenty, iż przyjęte reguły prawne tworzenia tego systemu w Polsce, gdy chodzi o stymulowanie wprowadzających pojazdy do obrotu do tworzenia własnych sieci odbioru pojazdów poprzez sankcje ekonomiczne, nie był optymalny (został następnie zmodyfikowany). Nie przesądza to, iż przyjęte regulacje pozostawały w sprzeczności w wymaganiami dyrektywy. System zbierania pojazdów mógł być bowiem zapewniony w kraju także poprzez redystrybucję środków publicznych uzyskanych uprzednio od przedsiębiorców, którzy nie utworzyli sieci w wymaganym zakresie. Stosowne wymagania dyrektywy mogły więc zostać wypełnione. Brak jest podstaw do formułowania oceny, iż przyjęty sposób transpozycji dyrektywy narusza zasadę proporcjonalności. Przewidywane następstwo nie utworzenia sieci odbioru pojazdów obejmującej terytorium całego kraju w postaci obowiązku ponoszenia opłaty w wysokości 500 zł od sztuki pojazdu nie można uznać za obciążenie o nieproporcjonalnej dolegliwości w stosunku do wyspecjalizowanego podmiotu, który obraca rocznie pojazdami w ilości ponad 1000 sztuk o wartości jednostkowej przewyższającej wielokrotnie kwotę 500 zł, przy czym ewentualna konieczność poniesienia tego rodzaju obciążenia, w przypadku nie wywiązania się z ustawowego obowiązku była znana podmiotowi prowadzącemu stosowną działalność w roku kalendarzowym 2006. Brak było również, w ocenie Sądu, podstaw do zadania Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich pytania prejudycjalnego w trybie art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2).

Nie zasadne są zarzuty skargi odnośnie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Stanowisko organu mogło być dla strony jedynie niesatysfakcjonujące, co nie oznacza, że jest ono niezasadne. Odnośnie powołania się przez skarżącego na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r. (wydane w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 103/09, IV SA/Wa 192/09 i IV SA/Wa 225/09), dotyczące nakładania opłaty z art. 14 ustawy, wskazać należy, iż Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie jest nimi związany.

Z całą stanowczością podkreślić należy, że Sąd nie jest właściwy do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją przepisów ustawy, gdyż uprawnienie takie przysługuje jedynie Trybunałowi Konstytucyjnemu. Tylko ten Trybunał może orzec, że dany przepis nie jest zgodny z ustawą zasadniczą (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca), wyznaczając tym samym czytelny dla wszystkich uczestników obrotu porządek prawny, będący podstawą równości wobec prawa niezależnie od tego, czy dany podmiot wniósł skargę do Sądu na dane rozstrzygnięcie, czy też tego nie uczynił (w zw. z treścią art. 145a § 1 k. p. a.).

Ponadto należy stwierdzić, jak już wskazano powyżej, wyraźną wolą prawodawcy było, aby w 2006 r. obowiązywały zasady poboru opłaty na zasadach sprzed nowelizacji ustawy. Odmowa stosowania art. 14 ust. 1 ustawy wobec podmiotów, które nie spełniły wymagań ustawowych oznacza brak jakichkolwiek norm w tym zakresie za rok 2006, niezależnie od stopnia pokrycia siecią obszaru kraju. Oznacza to konieczność pokrycia kosztów funkcjonowania systemu utylizacji pojazdów przez ogół podatników zamiast przez wyspecjalizowane firmy zajmujące się obrotem pojazdami, co naruszałoby postanowienia pkt 7 zd. 2 preambuły do dyrektywy oraz art. 5 ust. 4 zd. 2 dyrektywy. Nota bene firmy te, prowadząc działalność w określonym roku kalendarzowym, oszacowały koszty wiążące się z obrotem pojazdami, a w szeregu przypadków należność z tego tytułu została uiszczona.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadami, które wywołałyby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.