Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1436/23
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1 i ust. 1a, art. 75a ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 1426/23 w sprawie ze skargi Z.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 grudnia 2022 r. nr DZP-I.602.42.2022 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z.P. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 1426/23, oddalił skargę Z. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 grudnia 2022 r. nr DZP-I.602.42.2022 w przedmiocie wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia:

I

Z.P. (dalej: strona, odwołująca, skarżąca) z przeprowadzonego w dniu 24 września 2022 r. egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, uzyskała z testu 98 punktów, co było podstawą uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia 24 września 2022 r. o ustaleniu negatywnego wyniku tego egzaminu, na podstawie art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 oraz 1268; dalej: ustawa - Prawo o adwokaturze lub u.p.a.).

Odwołując się od tej uchwały skarżąca zakwestionowała jedenaście pytań testowych o numerach: 12, 29, 36, 41, 46, 51, 52, 84, 108, 111, 112.

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę organu I instancji.

Minister wskazał, że egzamin, w którym skarżąca uczestniczyła jako zdająca, został przeprowadzony zgodnie z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze, a w jego trakcie nie wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu strony. Zdaniem Ministra, test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom określonym w art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze zaś zawarte w nim pytania zostały sformułowane jednoznacznie - nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Ponowne sprawdzenie udzielonych przez skarżącą odpowiedzi wskazywało, że udzieliła ona prawidłowych odpowiedzi na 98 pytań, uzyskując tyle samo punktów.

Odnosząc się do zakwestionowanych pytań organ odwoławczy podał, że zakwestionowane przez odwołującą pytanie nr 12 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym, sprawca kradzieży, który w celu zawładnięcia mieniem używa przemocy innego rodzaju niż przemoc wobec osoby, dopuszcza się przestępstwa:

A. kradzieży rozbójniczej,

B. kradzieży szczególnie zuchwałej,

C. rozboju."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 278a § 1 w zw. z art. 115 § 9a pkt 1 k.k. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "A".

Minister podkreślił, że istotą pytania nr 12 było wskazanie - na gruncie Kodeksu karnego - jakiego przestępstwa dopuszcza się sprawca kradzieży, który w celu zawładnięcia mieniem używa przemocy innego rodzaju niż przemoc wobec osoby. Czy w takim przypadku sprawca kradzieży dopuszcza się przestępstwa kradzieży rozbójniczej (odpowiedź "A"), czy kradzieży szczególnie zuchwałej (odpowiedź "B"), czy też rozboju (odpowiedź "C").

Podstawę prawną do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 278a § 1 w zw. z art. 115 § 9a pkt 1 k.k. Zgodnie z art. 278a § 1 k.k., kto dopuszcza się kradzieży szczególnie zuchwałej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Zgodnie zaś z art. 115 § 9a pkt 1 k.k., kradzieżą szczególnie zuchwałą jest kradzież, której sprawca swoim zachowaniem wykazuje postawę lekceważącą lub wyzywającą wobec posiadacza rzeczy lub innych osób lub używa przemocy innego rodzaju niż przemoc wobec osoby, w celu zawładnięcia mieniem. Porównanie treści pytania i propozycji odpowiedzi z brzmieniem przytoczonych przepisów wskazuje, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 12 stanowi odpowiedź "B", w której wskazano, że w sytuacji objętej przedmiotem pytania sprawca kradzieży dopuszcza się przestępstwa kradzieży szczególnie zuchwałej. Nieprawdą jest zatem, że w sytuacji objętej przedmiotem pytania sprawca kradzieży dopuszcza się przestępstwa kradzieży rozbójniczej (odpowiedź "A"), czy też przestępstwa rozboju (odpowiedź "C").

Pytanie nr 29 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym, w postępowaniu w stosunku do nieobecnych orzeczenie co do kary, środka karnego lub innego środka można ograniczyć do:

A. zobowiązania do uiszczenia należności publicznoprawnej,

B. podania wyroku do publicznej wiadomości,

C. przepadku przedmiotów."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 19 § 4 k.k.s. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "A".

Według Ministra istota pytania nr 29 polegała na wskazaniu - na gruncie Kodeksu karnego skarbowego - instytucji, do której w postępowaniu w stosunku do nieobecnych można ograniczyć orzeczenie co do kary, środka karnego lub innego środka. Czy w takim przypadku tą instytucją jest zobowiązanie do uiszczenia należności publicznoprawnej (odpowiedź "A"), czy podanie wyroku do publicznej wiadomości (odpowiedź "B"), czy też przepadek przedmiotów (odpowiedź "C").

Podstawę prawną do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 19 § 4 k.k.s. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu w stosunku do nieobecnych orzeczenie co do kary, środka karnego lub innego środka można ograniczyć do przepadku przedmiotów. Porównanie treści pytania i propozycji odpowiedzi z brzmieniem przytoczonej regulacji wskazuje, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 29 jest odpowiedź "C", z której wynika, że w sytuacji objętej przedmiotem pytania orzeczenie co do kary, środka karnego lub innego środka można ograniczyć do przepadku przedmiotów.

Pytanie nr 36 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, umowa darowizny rzeczy co do tożsamości oznaczonej:

A. przenosi własność na nabywcę tylko wówczas, gdy nastąpi przeniesienie, posiadania rzeczy,

B. przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły,

C. przenosi własność na nabywcę tylko wówczas, gdy przepis szczególny tak stanowi."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 155 § 1 k.c. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "A".

Zdaniem Ministra istota pytania nr 36 odnosiła się do zagadnienia uregulowanego w art. 155 § 1 k.c., a mianowicie kwestii dotyczącej umowy darowizny i przeniesienia w związku z tą umową własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej na nabywcę. Pytanie nr 36 zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika wprost z treści art. 155 § 1 k.c., zgodnie z którym umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Tym samym, na gruncie przytoczonego przepisu, pytanie nr 36 zawiera poprawną odpowiedź i jest nią odpowiedź "B". Pozostałe zaś odpowiedzi – "A" i "C" tworzą natomiast w zestawieniu z treścią pytania zdania fałszywe, gdyż pozostają w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 155 § 1 k.c.

Pytanie nr 41 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem:

A. roku od dnia zwrotu rzeczy,

B. dwóch lat, bez względu na to, czy rzecz została zwrócona,

C. trzech lat od dnia, w którym rzecz miała zostać zwrócona."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 263 k.c. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Jak wyjaśnił Minister, istotę pytania nr 41 stanowiło wskazanie - zgodnie z Kodeksem cywilnym - terminu przedawnienia roszczenia właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz. Podstawę prawną do udzielenia odpowiedzi na tak skonstruowane pytanie stanowi przepis art. 263 k.c. Zgodnie z regulacją art. 263 § 1 k.c., roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

Porównanie treści pytania wraz z propozycjami odpowiedzi z brzmieniem wskazanego wyżej przepisu obrazuje bez wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 41 jest odpowiedź "A", stanowiąca odzwierciedlenie regulacji ustawowej. Pozostałe dwie odpowiedzi są przy tym jednoznacznie wadliwe, bowiem wskazują na odmienne terminy przedawnienia niż reguluje Kodeks cywilny w sytuacji objętej przedmiotem pytania.

Powyższy przepis w swojej treści jest jednoznaczny, zaś pytanie stanowi jego powtórzenie.

Pytanie nr 46 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej (a w chwili wyzbycia się korzyści nie powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu), obowiązek wydania korzyści:

A. zawsze przechodzi na tę osobę trzecią,

B. przechodzi na tę osobę trzecią, jeżeli to rozporządzenie było bezpłatne,

C. przechodzi na tę osobę trzecią, nawet jeżeli to rozporządzenie było odpłatne".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 407 w zw. z art. 409 k.c. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Istotą pytania nr 46 było wskazanie - na gruncie Kodeksu cywilnego - sytuacji, w której obowiązek wydania korzyści przechodzi na osobę trzecią, gdy inny podmiot bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby i rozporządził tą korzyścią na rzecz osoby trzeciej, a w chwili wyzbycia się korzyści nie powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Pytanie nr 46 zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie stanowi odzwierciedlenie treści przepisu art. 407 k.c. w nawiązaniu do treści art. 409 k.c. Zgodnie z art. 407 k.c., jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią. Stosownie zaś do art. 409 k.c., obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Znajomość treści przepisów art. 407 k.c. i art. 409 k.c. pozwalała w sposób niebudzący wątpliwości udzielić prawidłowej odpowiedzi "B" na postawione pytanie egzaminacyjne, bowiem treść kwestionowanego pytania z brzmieniem odpowiedzi "B" jednoznacznie wynika z przywołanych regulacji. Do udzielenia tej odpowiedzi nie potrzebne było zatem przyjęcie żadnych dodatkowych założeń, jak sugeruje odwołująca.

Pytanie nr 51 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy:

A. dokumentowej,

B. pisemnej,

C. pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 720 § 2 k.c. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "B".

Istotą pytania nr 51 było wskazanie, na gruncie Kodeksu cywilnego, jakie są wymogi co do formy umowy pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 51 jest odpowiedź "A", oparta na treści przepisu art. 720 § 2 k.c., zgodnie z którym: "umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej." Jedynie odpowiedź "A" tworzy wraz z treścią pytania zdanie prawdziwe w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, natomiast pozostałe dwie odpowiedzi – "B" i "C" tworzą zdania fałszywe, zostały w nich bowiem ujęte inne formy czynności prawnych, których Kodeks cywilny nie wymaga przy zawieraniu umowy pożyczki przekraczającej tysiąc złotych. Przepis art. 720 § 2 k.c. w swojej treści jest jednoznaczny, zaś pytanie stanowi jego powtórzenie.

Zakwestionowane przez odwołującą pytanie nr 52 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeżeli bieg terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych rozpoczyna się od rozpowszechnienia utworu, a utwór rozpowszechniono w częściach, odcinkach, fragmentach lub wkładkach, bieg terminu liczy się:

A. dla całego utworu od daty rozpowszechnienia pierwszej z wymienionych części,

B. oddzielnie od daty rozpowszechnienia każdej z wymienionych części,

C. dla całego utworu od daty rozpowszechnienia ostatniej z wymienionych części."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 37 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Istotą pytania nr 52 było wskazanie - na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych - sposobu liczenia rozpoczęcia biegu terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych, jeżeli bieg terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych rozpoczyna się od rozpowszechnienia utworu, a utwór rozpowszechniono w częściach, odcinkach, fragmentach lub wkładkach. Podstawę prawną do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 37 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z którym jeżeli bieg terminu wygaśnięcia autorskich praw majątkowych rozpoczyna się od rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór rozpowszechniono w częściach, odcinkach, fragmentach lub wkładkach, bieg terminu liczy się oddzielnie od daty rozpowszechnienia każdej z wymienionych części. Tym samym, na gruncie przytoczonego przepisu prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 52 jest odpowiedź "B". Pozostałe zaś odpowiedzi – "A" i "C" tworzą natomiast w zestawieniu z treścią pytania zdania fałszywe, gdyż pozostają w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 37 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na tak skonstruowane pytanie warunkiem koniecznym, a zarazem w pełni wystarczającym była znajomość regulacji przepisu art. 37 ustawy o prawie autorskim. Połączenie treści pytania wraz z prawidłową odpowiedzią "B" stanowi wierne odzwierciedlenie regulacji zawartej w przepisie art. 37 ustawy o prawie autorskim, który został wskazany w kluczu odpowiedzi, jako podstawa prawna do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na to pytanie.

Pytanie nr 84 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika będącego przedsiębiorcą nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, sąd upadłościowy:

A. odrzuci wniosek o ogłoszenie upadłości,

B. umorzy postępowanie o ogłoszenie upadłości,

C. oddali wniosek o ogłoszenie upadłości."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "A".

Istotą pytania nr 84 było wskazanie - na gruncie ustawy - Prawo upadłościowe – jak postąpi sąd upadłościowy, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika będącego przedsiębiorcą nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Podstawę prawną do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe, zgodnie z którym sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Porównanie treści pytania i propozycji odpowiedzi z brzmieniem przytoczonego przepisu wskazuje, że jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 84 stanowi odpowiedź "C", w której wskazano, że sąd upadłościowy oddali wniosek o ogłoszenie upadłości.

Zakwestionowane przez odwołującą pytanie nr 108 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, jeżeli postępowanie jest prowadzone przez organ administracji publicznej dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy prawo do wniesienia:

A. ponaglenia,

B. zażalenia,

C. skargi."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Istotę zakwestionowanego pytania nr 108 stanowiło udzielenie odpowiedzi zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, jak nazywa się środek, który przysługuje stronie jeżeli postępowanie jest prowadzone przez organ administracji publicznej dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Podstawę prawną do udzielenia odpowiedzi na tak sformułowane pytanie stanowi przepis art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Porównanie treści pytania wraz z propozycjami odpowiedzi z brzmieniem powołanej wyżej regulacji obrazuje bez wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedź na pytanie nr 108 stanowi odpowiedź "A", będąca odzwierciedleniem normy ustawowej. W przypadku takim stronie przysługuje zatem ponaglenie, zgodnie z prawidłową odpowiedzią "A", nie zaś zażalenie, jak wskazano w odpowiedzi ("B") ani skarga, jak zaproponowano w odpowiedzi "C".

Zakwestionowane przez odwołującą pytanie nr 111 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, organ odwoławczy może wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji:

A. w uzasadnionych przypadkach,

B. tylko na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków,

C. jeżeli wykonanie decyzji mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony; w tym przypadku organ może uzależnić wstrzymanie wykonania decyzji od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A", oparta na treści art. 135 k.p.a. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Istotę zakwestionowanego pytania nr 111 stanowiło rozstrzygnięcie, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, w jakim przypadku organ odwoławczy może wstrzymać natychmiastowe wydanie decyzji. Podstawę prawną do udzielenia odpowiedzi na tak skonstruowane pytanie stanowi przepis art. 135 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji. Porównanie treści pytania wraz z propozycjami odpowiedzi z brzmieniem powołanej wyżej regulacji obrazuje, bez wątpliwości, że jedyną prawidłową odpowiedź na pytanie 111 stanowi odpowiedź "A", stanowiąca odzwierciedlenie regulacji kodeksowej. Pozostałe dwie odpowiedzi są przy tym jednoznacznie fałszywe, bowiem wskazują na sytuacje, które nie determinują w świetle przepisów k.p.a. możliwości wstrzymania przez organ odwoławczy natychmiastowego wykonania decyzji. Warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 111 była wyłącznie znajomość regulacji zawartej w art. 135 k.p.a., którego treść stanowi wyłączną podstawę rozstrzygnięcia zagadnienia, będącego przedmiotem rzeczonego pytania.

Zakwestionowane przez odwołującą pytanie nr 112 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, wznowienie postępowania - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja - następuje:

A. tylko z urzędu,

B. tylko na żądanie strony,

C. zarówno z urzędu, jak i na żądanie strony."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 147 w zw. z art. 145a k.p.a. Odwołująca udzieliła odpowiedzi "C".

Istotą pytania nr 112 było wskazanie - na gruncie k.p.a. - w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Pytanie nr 112 zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny. Prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika wprost z treści art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, a wznowienie postępowania z przyczyny określonej wart. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a- 145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie zaś z art. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tym samym, na gruncie przytoczonych przepisów, stwierdzić należy, że pytanie nr 112 zawiera poprawną odpowiedź i jest nią odpowiedź "B". Natomiast pozostałe odpowiedzi – "A" i "C" tworzą w zestawieniu z treścią pytania zdania fałszywe, gdyż pozostają w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 147 k.p.a. Przepis art. 147 k.p.a. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, co oznacza, że w sytuacji wskazanej w treści pytania nr 112 bez wyrażenia zgody strony organ nie może prowadzić takiego postępowania wznowieniowego w żadnym przypadku.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, że wszystkie pytania testowe, w tym pytania zakwestionowane w odwołaniu, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Każda z prawidłowych odpowiedzi w połączeniu z treścią pytań tworzy zdanie prawdziwe. Zagadnienia będące przedmiotem pytań są bezsporne w judykaturze sądów oraz doktrynie. Żadne z pytań testowych nie zawiera błędów logicznych, nie wymaga też czynienia dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytania testowe wymagało jedynie znajomości aktów prawnych opublikowanych w wykazie, o którym mowa w art. 75b ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze. Tym samym, pytania odpowiadały w pełni wytycznym zawartym w ustawie Prawo o adwokaturze oraz w instrukcji zawartej na pierwszej stronie zestawu pytań testowych, a także postulatom sądów administracyjnych co do prawidłowości konstruowania pytań egzaminacyjnych, w tym wskazanych w orzeczeniach przywołanych w treści odwołania.

Sąd I instancji oddalił skargę skarżącej na wniesioną od zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości.

WSA uznał, że organ w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia 24 września 2022 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnia. WSA podzielił dokonaną przez Ministra materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca nie udzieliła poprawnej odpowiedzi na wymienione wyżej pytania.

Zdaniem Sądu I instancji sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w ustawie Prawo o adwokaturze, zaś odpowiedź wskazana przez organ jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącą oparte były na przepisach prawnych, wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Jak stwierdził Sąd I instancji, Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa zastrzeżeń. W ocenie WSA organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji w sposób wszechstronny i szczegółowy odniósł się do zarzutów skarżącej dotyczących kwestionowanych pytań. Omówienie każdego z nich zawiera ustosunkowanie się do argumentacji przedstawionej przez skarżącą, co realizuje obowiązek wskazany w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Również z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż organ ten wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności związane z niniejszą sprawą i rozstrzygnął jej całokształt, tj. dokonał oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym pytań testowych) oraz jego przebiegu.

Sąd I instancji - podzielając w pełni obszerną argumentację Ministra - uznał ją za własną, a tym samym stwierdził, że nie ma konieczności ponownego jej przytaczania.

WSA podkreślił, że pytanie nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, albowiem połączenie pytań wraz z odpowiedziami stanowiło logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści przepisów prawa, na których zostały one oparte.

Reasumując Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

II

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 grudnia 2022 r. wraz z poprzedzająca ją uchwałą Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Ł. nr [...] z dnia 24 września 2022 r., a także o zobowiązanie organu do podjęcia w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku przez NSA decyzji/uchwały o ustaleniu uzyskania przez skarżącą pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obydwie instancje.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 § 1, 9, 10 § 1 i 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 75 b ust. 10 u.p.a. poprzez brak uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy ani Sąd ani strona, nie dysponowali pełnymi aktami postępowania administracyjnego obejmującymi cały przebieg postępowania administracyjnego począwszy od Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania zespołu do przygotowania pytań testowych oraz protokołami obrad zespołu, a zarówno ustne zgłaszane w tym zakresie wnioski, jak i pisemny wniosek pełnomocnika skarżącej nie zostały rozpoznane przez WSA. W tym zakresie wskazać należy także, na co zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku WSA, iż zgodnie z art. 75 b ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze "członkowie zespołu do przygotowania pytań testowych są zobowiązani do przedstawienia Ministrowi Sprawiedliwości pisemnego uzasadnienia prawidłowych odpowiedzi zgłoszonych przez nich pytań testowych, w przypadku zaistnienia wątpliwości dotyczących treści pytań testowych, a w szczególności w toku procedury odwoławczej od uchwały ustalającej wynik egzaminu wstępnego". Pomimo jednoznacznego zapisu ustawowego w tym zakresie organ nie ujawnił w aktach sprawy pisemnych uzasadnień przygotowanych przez członków zespołu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, na co błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zwrócił uwagi i nie uchylił zaskarżonej decyzji;

2) naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie wyczerpującej kontroli legalności zaskarżonego aktu, a jedynie niczym nieumotywowane stwierdzenie jego prawidłowości czego wyrazem jest całkowity brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do treści skargi i szczegółowych wywodów skarżącej co do wad sformułowania poszczególnych zakwestionowanych przez skarżącą pytań i błędnej oceny nieprawidłowości dokonanych przez nią odpowiedzi. Uzasadnienie Sądu z uwagi na swój bardzo ogólny charakter nie odwołujący się do tej konkretnej sprawy uznać należy za blankietowe, nadające się de facto do uzasadnienia orzeczenia w każdej tego typu sprawie. Taki ogólno-uniwersalny charakter sporządzonego uzasadnienia wskazuje, iż Sąd I instancji nie dokonał rzeczywistej i skonkretyzowanej kontroli legalności decyzji organu;

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) i c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji braku wyczerpującego rozpatrzenia przez organ II instancji zarzutów podniesionych przez skarżącą i braku obiektywnego, pełnego rozważenia przez ten organ poprawności konstrukcji pytań testowych oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z przepisami prawa procesowego i materialnego będącymi przedmiotem pytań testowych, przez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż organ II instancji pominął wyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji w odniesieniu do odpowiedzi na zarzuty podniesione przez skarżącą;

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75i ust. 1, 1d w zw. z art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze przez niedostrzeżenie, iż organ II instancji dopuścił się błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu, w świetle błędnie sformułowanych enumeratywnie wskazanych pytań egzaminacyjnych z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W konsekwencji niedostrzeżenie, że w świetle przepisów prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, w odniesieniu do kwestionowanych przez skarżącą pytań testowych, nie jedna, a więcej propozycji odpowiedzi było prawidłowych. Art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi natomiast, że egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zgodnie z uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia 24 września 2022 r. ustalającą wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką skarżąca otrzymała 98 punktów przy granicy punktów 100 ujmowanych ustawowo jako podstawa pozytywnego zaliczenia egzaminu. Odnośnie 11 pytań egzaminacyjnych, za które nie przyznano skarżącej punktów w teście, skarżąca skierowała zarzut niewłaściwego sformułowania pytań, które to powodowało wątpliwości o charakterze prawnym lub logicznym. Sąd I instancji nie dokonując precyzyjnego zestawienia argumentacji skarżącej podniesionej w skardze i odwołaniu, z argumentacją organu zawartą w zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł, że:

a) organ stosował różne reguły interpretacyjne w stosunku do różnych pytań, łamiąc przez to zasadę jednolitości zasad opracowania testu;

b) na niektóre pytania możliwa była więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź, co wynikało wprost z logiki pytania;

c) część pytań zmuszała odpowiadającego do czynienia dodatkowych założeń, które nie wynikały z treści pytania, a o których skarżąca dowiedziała się dopiero z zaskarżonej decyzji;

d) odpowiedź na część pytań wynikała z treści jednego przepisu, zaś na część pytań konieczne było wzięcie pod uwagę szeregu przepisów, przy czym tylko autor pytania wiedział jakie założenia należy przyjąć odnośnie danego pytania, mimo, że regułą było zawieranie w pytaniu odniesienia się do całego aktu prawnego;

e) część pytań dotyczyła zagadnień spornych, czy budzących wątpliwości w obrębie danej dziedziny prawa;

f) przy części pytań nie wskazano czy chodzi o zasadę czy wyjątek, bądź pytania były sformułowane w tak otwartym kontekście, iż ten nie pozwalał na podstawie pytania i zestawu odpowiedzi do udzielenia wyłącznie jednej prawidłowej odpowiedzi.

Niewłaściwe lub wadliwe sformułowanie 11 pytań uniemożliwiało zakreślenie na egzaminie wyłącznie jednej prawidłowej odpowiedzi, a tym samym więcej niż jedna odpowiedź mogła być uznana za prawidłową, co winno zostać dostrzeżone w tej sprawie. Pomimo tego, mimo podniesienia szczegółowych zarzutów przez skarżącą, organy nie przeprowadziły szczegółowej i adekwatnej do podniesionych przez skarżącą zarzutów analizy prawidłowości sformułowania pytań egzaminacyjnych. Natomiast ta podniesiona przez organ argumentacja jawi się jako nieobiektywna, nastawiona wyłącznie na obronę sformułowanych pytań, która także cechuje się wewnętrzną sprzecznością, nielogicznością, niespójnością. A to powinno przemawiać za uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Do powyższego naruszenia przepisów prawa doszło w związku z tym, iż organ II instancji, nie przeprowadził szczegółowej analizy zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, co spowodowało, iż w zaskarżonej decyzji organ odniósł się do zarzutów skarżącej w niepełnym zakresie, nieadekwatnym do powagi podniesionych przez skarżącą argumentów. Tego jednakże nie dostrzegł Sąd I instancji wskutek braku szczegółowego poddania analizie wniesionej przez skarżącą skargi oraz wskutek niezestawienia skargi, odwołania skarżącej z argumentacją organu, podczas gdy tylko taka metodologia mogła doprowadzić Sąd do zbadania czy argumentacja organu jest pełna, czy też pozostawia luki argumentacyjne, logiczne, które w żaden sposób nie zostały przez organ zapełnione twierdzeniami;

5) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75i ust. 1, 1a, 1d, 2, 3 w zw. z art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ja uchwałą w zw. z naruszeniem następujących przepisów prawa materialnego i procesowego w zakresie dotyczącym poszczególnych pytań objętych przedmiotem oceny przez organ i Sąd:

a) Pyt. nr 12 oraz poz. nr 12 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 278a § 1 w zw. z art. 115 § 9a pkt 1 k.k. oraz art. 281 k.k. wskutek niewyeliminowania przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też poprzez nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, pomimo, iż pytanie to było sformułowane w sposób wadliwy, nieprawidłowy, wprowadzający w błąd odpowiadającego na nie, wskutek czego można było zinterpretować i zrozumieć je w taki sposób, iż prawidłową odpowiedzią stawała się odpowiedź A (odpowiedź udzielona przez skarżącą), bądź też można było zinterpretować i zrozumieć to pytanie odmiennie, tak, iż prawidłową odpowiedzią stawała się odpowiedź B (odpowiedź z klucza odpowiedzi). Ta niejednoznaczność interpretacyjna pytania, wynika z posłużenia się przez egzaminujących na początku pytania zwrotem "sprawca kradzieży, który co wskazuje, iż mamy do czynienia z sytuacją, gdy sprawca kradzieży, już po dokonaniu kradzieży, podejmuje dodatkowe działania w celu utrzymania się w posiadaniu skradzionej rzeczy. A to prowadzi do możliwej interpretacji skrótowego stanu faktycznego opisanego w pytaniu jako kradzieży rozbójniczej. Egzaminujący bowiem nie dość, że zmienił szyk słów w pytaniu to jeszcze zastąpił słowo "której" z ustawowej definicji, które odnosi się do przestępstwa, na "który" które odnosi się do sprawcy, co wprowadzało egzaminowanego w błąd.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej odnośnie tego pytania, organ sformułował wyłącznie lapidarne, niepełne stanowisko ograniczone do zacytowania art. 115 § 9a pkt 1 k.k. czym niewątpliwie nie uczynił zadość sformułowaniu pełnej, jasnej, logicznej, wyczerpującej argumentacji. W ogóle organ nie odniósł się do argumentu strony, iż w związku z dokonanymi zmianami cała logika pytania uległa istotnej zmianie od tej definicji kodeksowej. Wykładnia literalna przepisu, przy tej treści pytania, z perspektywy argumentów podniesionych przez skarżącą zatracała swój sens. Tego nie dostrzegł organ, który do tego się nie odniósł. Jeżeli zatem organ w obronie swojego stanowiska nie był w stanie precyzyjnie odnieść się do całości argumentacji skarżącej, to musi to przemawiać za uznaniem, iż pytanie to zostało sformułowane w sposób naruszający dyrektywy formułowania pytań wynikające z art. 75i ustawy Prawo o adwokaturze, a także iż argumentacja organu zawarta w decyzji musi zostać uznana za wybiórczą, niepełną. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

b) Pyt. nr 29 oraz poz. nr 29 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 19 § 4 k.k.s. w zw. z art. 31 § 3 pkt 2 k.k.s. poprzez niewyeliminowanie przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy:

- Pytanie to jest sformułowane w ten sposób, że przy zastosowaniu kryteriów, o których mowa w pkt 4 pouczenia, w szczególności niedopuszczalności dokonywania dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania, treść pytania nie pozwala na uznanie wyłącznie jednej z możliwych odpowiedzi jako odpowiedzi prawidłowej, co winno wykluczać tak postawione pytanie;

- Pytający uznając za wyłącznie prawidłową odpowiedź C - która wprost bazuje na zasadzie określonej w art. 19 § 4 k.k.s., pominął okoliczność, iż w stosunku do nieobecnego, orzeczenie co do kary, środka karnego lub innego środka Sąd może ograniczyć do orzeczenia przepadku przedmiotów, jeżeli nieobecny nie jest zobligowany do uiszczenia należności publicznoprawnej, albowiem w przypadku zaległości publicznoprawnych orzeczenia przepadku przedmiotów będzie uzależnione od uiszczenia przez nieobecnego należności publicznoprawnej w całości. Z tego względu, na tak postawione pytanie, odpowiedź C uznać należy jako niepełną, która zostaje w pełni dopełniona dopiero wówczas gdy połączy się ją z odpowiedzią A, którą to odpowiedź udzieliła skarżąca;

- Pytanie to bazuje na przepisie, odnośnie którego w doktrynie wskazuje się, iż zachodzą daleko idące wątpliwości interpretacyjne, co winno dyskwalifikować pytanie jako wymagające od zdającego ponadprzeciętnej znajomości przepisów prawa wynikającego z konieczności szczegółowej znajomości stanowiska doktryny i judykatury;

- Pytający uznając za wyłącznie prawidłową zasadę z odpowiedzi C, pominął wyjątek zawarty w art. 31 § 3 pkt 2 k.k.s., który to przepis wyłącza możliwość orzeczenia przepadku, gdy uiszczono należność publicznoprawną dotyczącą przedmiotów zagrożonych przepadkiem. A zatem na gruncie tego przepisu uiszczenie należności publicznoprawnej należy traktować jako substytut orzeczenia przepadku, który w określonych okolicznościach powoduje, iż nie można orzec przepadku.

Należy zauważyć, że skarżąca odnośnie tego pytania podniosła, iż przy odpowiedzi na to pytanie brała pod uwagę całą normę prawną, tj. art. 19 k.k.s. Organ natomiast podkreślił, że przy odpowiedzi na to pytanie trzeba było wziąć pod uwagę wyłącznie jedną jednostkę redakcyjną przepisu, tj. art. 19 § 4 k.k.s. i nie czynić szerszych rozważań. Należy podkreślić zatem, że jeżeli w tym konkretnym przypadku organ w decyzji wskazuje, iż w zakresie udzielania odpowiedzi uzasadnione było wyłącznie ograniczenie się do art. 19 § 4 k.k.s., zaś w argumentacji odnoszącej się do części pozostałych pytań organ wskazuje, iż niekiedy trzeba brać pod uwagę cały szerszy kontekst danej ustawy, więcej niż jedną jednostkę redakcyjną przepisu, to należy tutaj wskazać na pewną wewnętrzną sprzeczność argumentacji organu, a także brak logiki i jasności oraz spójności argumentacji organu. Zatem daną odpowiedzią niewątpliwie organ nie uczynił zadość sformułowaniu pełnej, jasnej, logicznej, spójnej, wyczerpującej argumentacji. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

c) Pyt. nr 36 oraz poz. nr 36 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 155 § 1 k.c. w zw. z art. 888 § 1 k.c. w zw. z art. 890 § 1 k.c. poprzez niewyeliminowanie przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy:

- Pytanie to jest sformułowane w ten sposób, że przy zastosowaniu kryteriów, o których mowa w pkt 4 pouczenia, w szczególności niedopuszczalności dokonywania dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania, treść pytania nie pozwala na uznanie wyłącznie jednej z możliwych odpowiedzi jako odpowiedzi prawidłowej, co już winno wykluczać tak postawione pytanie;

- Pytający uznając za wyłącznie prawidłową odpowiedź B, bazującą na zasadzie określonej w art. 155 § 1 k.c., pominął jednocześnie regulacje prawną zawartą w art. 888 § 1 k.c. w zw. z art. 890 § 1 k.c. wskazującą na możliwość dokonania darowizny rzeczy oznaczonej co do tożsamości wskutek spełnienia świadczenia, a zatem wskutek przeniesienia własności i posiadania rzeczy. Z tego względu odpowiedź A udzieloną przez skarżącą należy uznać za równie prawidłową co odpowiedź B. Zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, że jeżeli pytający pytał o umowę darowizny, to odpowiadający winien był wziąć pod uwagę, przy udzielaniu odpowiedzi, całościową regulację kodeksową odnoszącą się do umowy darowizny. A zatem nie tylko te przepisy, które znajdują się w części ogólnej kodeksu cywilnego, lecz również dalsze przepisy, położone w Księdze Trzeciej - Zobowiązania. Połączenie treści pytania z treścią udzielonej przez skarżącą odpowiedzi, biorąc pod uwagę brzmienie art. 888 § 1 i 890 § 1 k.c., tworzy zdanie prawdziwe i z tego względu skarżąca winna uzyskać punkt za tak udzieloną odpowiedź.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej odnośnie tego pytania, organ odwołał się do art. 155 § 1 k.c. jednakże tym razem posiłkował się orzecznictwem i poglądami doktryny, z których miałby wynikać konsensualny charakter umowy. Organ posłużył się nawet stosownym cytatem aby wykazać prawidłowość swojego stanowiska. Względem tego należy zauważyć, że w pytaniu brak było założenia, doprecyzowania, iż pytającemu chodzi o umowę konsensualną. Ponadto organ w skardze nie odniósł się do wszystkich zastrzeżeń skarżącej. Samo odwołanie się do wyroku oraz do brzmienia art. 155 § 1 k.c, nie stanowi pełnej i niewybiórczej odpowiedzi na argumentację podniesioną przez skarżącą, która powoływała się na art. 890 k.c. Pytanie było bowiem sformułowane tak, iż jego treść pozwalała uznać, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi musi być powiązane z przepisami o formie, a zatem również z art. 890 k.c. Organ w ogóle nie odniósł się w decyzji do niniejszego, próbując spłycić problem. To zaś wskazuje, iż nie sposób uznać argumentacji organu za pełną, jasną oraz spójną. Argumentacja organu jest wybiórcza. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

d) Pyt. nr 41 oraz poz. nr 41 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 263 k.c. w zw. z art. 415 w zw. z art. 4421 § 1 k.c. poprzez niewyeliminowanie przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy na tak postawione pytanie, przy tak otwartym kontekście pytania, można odpowiedzieć na nie dwojako, bądź na podstawie art. 263 k.c. - zgodnie z którym to przepisem zobowiązanie przedawnia się w terminie rocznym (odpowiedź A), bądź na podstawie art. 415 w zw. z art. 442(1) § 1 k.c. modyfikujące termin przedawnienia do 3 lat (odpowiedź C zaznaczona przez skarżącą). Zatem uznać należy, iż na tak postawione pytanie można było odpowiedzieć prawidłowo zaznaczając odpowiedź A lub C, co winno bądź determinować dyskwalifikację pytania, bądź też ewentualnie przyznanie skarżącej punktu za udzielenie prawidłowej odpowiedzi.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej odnośnie tego pytania, organ odwołał się do art. 263 § 1 k.c. Należy jednak podkreślić, że organ w ogóle nie odniósł się do zarzutu, iż nie zostało podkreślone w pytaniu, czy chodzi o regułę, zasadę, czy też możliwe jest uwzględnienie szerszej gamy przypadków na podstawie danego aktu prawnego, co pozwalałoby na zastosowanie dłuższego terminu przedawnienia zgodnie z art. 442(1) § 1 k.c. W tym przypadku zatem przeważyła, zgodnie ze stanowiskiem organu, konieczność oparcia się wyłącznie na jednym przepisie ustawy, z pominięciem pozostałych wchodzących w rachubę przepisów. Należy zatem podkreślić, że w pytanie wpisane było określone założenie, niejawne dla skarżącej w momencie odpowiedzi na to pytanie podczas egzaminu. Należy zatem uznać, iż organ w ogóle nie wziął pod uwagę powyższego problemu, a co za tym idzie nie sposób uznać argumentacji organu za pełną i wyczerpującą. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

e) Pyt. nr 46 oraz poz. nr 46 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 407 w zw. z art. 409 k.c. poprzez niewyeliminowanie przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy na tak postawione pytanie możliwe było udzielenie dwóch prawidłowych odpowiedzi - odpowiedzi B (odpowiedź z klucza) i C (odpowiedź zaznaczona przez skarżącą). Uznając, iż prawidłową jest wyłącznie odpowiedź B, egzaminujący pominęli sytuację w której rozporządzenie korzyścią majątkową na rzecz osoby trzeciej było pozornie odpłatne. W takim przypadku - zgodnie z udzieloną przez skarżącą odpowiedzią - obowiązek wydania korzyści przechodziłby na tę osobą trzecią, nawet jeżeli to rozporządzenie byłoby odpłatne. Treść odpowiedzi C wskazuje, iż pokrywa się ona z treścią odpowiedzi B oraz uwzględnia inne szczególne sytuacje w których nawet gdy rozporządzenie jest odpłatne to osoba trzecia musi liczyć się z obowiązkiem wydania korzyści.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej odnośnie tego pytania, należy zauważyć, że gdy skarżąca postawiła zarzut, że odpowiedź jaką organ uznaje za prawidłową nie wynika wprost ze wskazanej podstawy prawnej (art. 407 i 409 k.c.) Organ stwierdził, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie było możliwe gdyż od kandydatów na aplikantów można także wymagać znajomości podstawowych zasad wykładni prawa czy analitycznego myślenia. Zdający muszą umieć rekonstruować nieskomplikowane normy prawne, czy potrafić rozstrzygać proste problemy interpretacyjne. Powstaje zatem niewyjaśnione pytanie, dlaczego akurat w tym pytaniu te reguły interpretacyjny były w przeciwieństwie do innych pytań nie tylko dozwolone ale wręcz oczekiwane. Co istotne poczynienie takich założeń interpretacyjnych nie wynikało z przepisu. To oznacza, że zachodzi wewnętrzna sprzeczność pomiędzy założeniami jakimi winien kierować się podchodzący do egzaminu. Z tego też względu należy uznać, że organ w sposób niewyczerpujący odniósł się w swojej decyzji do zarzutów skarżącej, a brak kompletnej argumentacji czyni decyzję wadliwą. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

f) Pyt. nr 51 oraz poz. nr 51 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 720 § 2 k.c. poprzez niewyeliminowanie przez organ tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy każda z przypisanych do pytania odpowiedzi jest prawidłowa, również ta zaznaczona przez skarżącą. Zgodnie bowiem z ogólnie przyjętą zasadą wynikającą z Kodeksu cywilnego, niezależnie od kwoty pożyczki, można ją zawrzeć w każdej dopuszczalnej prawem formie, natomiast art. 720 § 2 k.c. przewiduje dla umowy pożyczki powyżej 1000 zł jedynie formę minimalną dla celów dowodowych, lecz tego nie zastrzeżono w pytaniu. Zastrzeżenie to pojawiło się dopiero w decyzji Ministra. Jeżeli zatem w pytaniu nie było wskazane, iż chodzi o formę minimalną dla celów dowodowych, to w rachubę wchodziły wszystkie formy znane Kodeksowi cywilnemu, w tym również te wskazane w przypisanych do pytania możliwych odpowiedziach.

Należy zauważyć, że o tym o co dokładnie chodziło egzaminującemu, skarżąca dowiedziała się dopiero gdy organ w decyzji uzewnętrznił pełne założenia jakie należało poczynić przy odpowiedzi na pytanie. Te nie były jednak jawne i wiadome skarżącej gdy ta przystępowała do egzaminu. Treść pytania nie wskazuje bowiem, że chodziło pytającemu o wskazanie jaka jest minimalna forma dla celów dowodowych, lecz generalnie pytanie odnosi się do formy w jakiej można zawrzeć umowę pożyczki której wartość przekracza tysiąc złotych. I w każdej z podanych form można było tą umowę zawrzeć. Organ w odwołaniu nie odniósł się precyzyjnie do wyjaśnienia tej niejasności. Organ skupił swoją uwagę na brzmieniu art. 720 § 2 k.c. podczas gdy problem leżał w treści pytania, którego kontekst był zbyt otwarty, by można było udzielić jednoznacznej odpowiedzi zgodnie z intencją organu. Brak dostrzeżenia tej okoliczności, odniesienia się do niej przez organ czyni decyzję organu niepełną, niejasną. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

g) Pyt. nr 52 oraz poz. nr 52 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 37 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zw. z art. 39 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez niewyeliminowanie tego pytania przez organ jako wadliwie sformułowanego, w sytuacji gdy pytanie to jest sformułowane w ten sposób, że przy zastosowaniu kryteriów, o których mowa w pkt 4 pouczenia, w szczególności niedopuszczalności dokonywania dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania, odpowiedzi przypisane do pytania nie pozwalają na uznanie, iż egzaminujący formułując odpowiedzi, wziął pod uwagę wyjątki przewidziane ustawą, co winno wykluczać tak postawione pytanie, gdyż żadna z odpowiedzi nie może zostać uznana jako kompletna i wyczerpująca - nawet ta która według klucza odpowiedzi jest uznawana za odpowiedź prawidłową. Gdyby przyjąć kategoryczną poprawność odpowiedzi wynikającą z klucza poprawnych odpowiedzi to oznaczałoby to konieczność odrzucenia innych prawnych możliwości przewidzianych prawem, których nie uwzględnia w swojej treści odpowiedź uważana w kluczu za prawidłową.

Organ wskazał, że pytanie nr 52 było oparte o treść jednego, konkretnego przepisu. Organ jednakże nie dostrzegł, iż cały tekst ustawy, pozwala na zaznaczenie dodatkowo innej równie prawidłowej odpowiedzi. Gdy wyjdzie się zatem poza art. 37 ustawy i uwzględni się pozostałe przepisy ustawy, to całość tej ustawy daje asumpt do zaznaczenia jako prawidłowej odpowiedzi innej odpowiedzi niż ta wynikająca z klucza. Brak dostrzeżenia tej okoliczności przez organ, odniesienia się do niej, przy wyłącznym skupieniu się na brzmieniu art. 37 ustawy wskazuje, iż argumentacja nie jest jasna i pełna. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

h) Pytaniem nr 84 oraz pozycją 84 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe w zw. z art. 361 ustawy prawo upadłościowe poprzez niewyeliminowanie tego pytania jako wadliwie sformułowanego, w sytuacji gdy treść pytania nie pozwala na ustalenie o który etap postępowania chodzi - czy pytanie dotyczy postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości, czy też postępowania upadłościowego, co determinuje możliwość udzielenia na tak postawione pytanie dwóch prawidłowych odpowiedzi z trzech możliwych, w zależności od przyjęcia etapu, którego przedmiotowe pytanie dotyczy. Niniejsze zaś winno dyskwalifikować tak postawione pytanie. Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, do postawionego pytania, tylko jedna z trzech możliwych odpowiedzi może być prawidłowa. Sytuacja gdy za prawidłowe mogą być uznane 2 lub nawet 3 odpowiedzi winna prowadzić do dyskwalifikacji pytania, a co za tym idzie zmniejszenia progu punktów możliwych do uzyskania, co wpływa na obniżenie progu punktów niezbędnych do uzyskania wyniku pozytywnego.

Odnośnie pytania nr 84 organ wyłącznie zaznaczył, że skarżąca wskazała, iż istnieje możliwość udzielenia innej odpowiedzi niż ta z klucza na podstawie art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo upadłościowe. Organ zbył tą okoliczność, wyłącznie podkreślając to jedno twierdzenie skarżącej, a następnie zaczął omawiać, iż chodziło mu o art. 13 i co z tego przepisu wynika. Organ de facto nie odniósł się w ogóle do propozycji odpowiedzi skarżącej. W zakresie tego pytania uznać należy, że argumentacji organu nie sposób uznać za pełną. Ocena organu wyrażona w decyzji jest wybiórcza i nie sprowadza się ona do żadnej wnikliwej analizy podanej przez skarżącej podstawy innej prawidłowej decyzji. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

i) Pytaniem nr 108 oraz pozycją 108 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 227 k.p.a. poprzez niewyeliminowanie tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy pytanie nr 108 w swojej literalnej treści zmierza do udzielenia przez egzaminowanego odpowiedzi na pytanie jakie prawa - uprawnienia przysługują stronie postępowania, w przypadku gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Biorąc pod uwagę, iż do takiej sytuacji, Kodeks postępowania administracyjnego odnosi się w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i w art. 227 k.p.a. w zw. z art. 221 k.p.a. - w obu tych przepisach ustawodawca posługuje się terminem przewlekłości, przyznając stronie określone prawo - uprawnienie. Dlatego uznać należy, iż poprawną odpowiedzią jest zarówno odpowiedź A, podstawą prawną której jest art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a, (odpowiedź z klucza), jak i odpowiedź B, podstawą prawną której jest art. 227 k.p.a. (odpowiedź udzielona przez skarżącą). Zatem biorąc pod uwagę otwarty kontekst pytania, jak i literalne brzmienie przepisów, uznać należy, że na tak postawione pytanie możliwe jest - zgodnie z k.p.a. - udzielenie dwóch prawidłowych odpowiedzi. Taka sytuacja winna determinować bądź uchylenie tak postawionego pytania, co winno prowadzić do obniżenia progu niezbędnego do uzyskania wyniku pozytywnego, bądź też winna ona prowadzić do przyznania skarżącej punktu w związku z udzieleniem na tak postawione pytanie kodeksowo prawidłowej odpowiedzi. Połączenie treści pytania z treścią udzielonej przez skarżącą odpowiedzi tworzy zdanie prawdziwe i z tego względu skarżąca winna uzyskać punkt za tak udzieloną odpowiedź.

Podobną uwagę, jak w przypadku pytania nr 84 należy poczynić w zakresie pytania nr 108, albowiem odnośnie pytania nr 108 organ wyłącznie wskazał, że chodziło mu o to by zdający udzielili odpowiedzi tej z klucza, a nie innej. Organ nie odniósł się do tego, że przecież otwarty kontekst pytania musi de facto jako prawidłową odpowiedź uwzględniać również "skarga", co wynika wprost z literalnego brzmienia art. 227 k.p.a. Przy określonej jednoznacznej treści przepisu organ nie podał żadnych merytorycznych argumentów, które czyniłyby wadliwą odpowiedź udzieloną przez skarżącą. To winno wskazywać, iż organ de facto w żaden sposób nie odniósł się do stanowiska skarżącej i pozostawił argumentację skarżącej bez odpowiedzi. Z tego względu argumentację organu odnośnie pytania nr 108 uznać należy za bardzo wybiórcza, obarczoną luką argumentacyjną. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

j) Pytaniem nr 111 oraz pozycją 111 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 135 k.p.a. poprzez niewyeliminowanie tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy należy uznać, iż odpowiedź C zaznaczona przez skarżącą, mieści się w odpowiedzi A, uznaną przez egzaminujących za prawidłową, co winno doprowadzić do przyznania skarżącej punktu w związku z udzieleniem prawidłowej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Pytanie to koncentruje się bowiem na jednym problemie - mianowicie, z jakiego powodu organ może wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji i odpowiedzieć C udzielona przez skarżącą stanowi odpowiedź na to pytanie. Kwestia co dodatkowo może zrobić organ, nie było objęte tym pytaniem w związku z tym kwestia uzależnienia wstrzymania wykonania decyzji od innych czynności winna zostać uznana za nieistotną, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę, iż w drugim zdaniu odpowiedzi C po średniku pada słowo "może".

Należy zauważyć, że jeżeli wymagana jest przez organ podstawowa analiza prawa dokonana na podstawie wykładni przepisów, to należy zauważyć, że odpowiedź C zawiera się w odpowiedzi A. Główny trzon odpowiedzi C (zdanie pierwsze) wprost wskazuje, iż mowa jest tutaj o uzasadnionym przypadku, co potwierdza szerokie orzecznictwo sądowe.

Organ natomiast zbagatelizował tą okoliczność, nie odnosząc się do niej szczegółowo. Z tego względu uznać należy, że argumentacji organu nie sposób uznać za pełną. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

k) Pytaniem nr 112 oraz pozycją 112 wykazu prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych w zw. z art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145a k.p.a. w zw. z art. 184 § 1 k.p.a. poprzez niewyeliminowanie tego pytania jako wadliwie sformułowanego lub też nieprzyznanie skarżącej punktu za udzieloną przez nią na to pytanie odpowiedź, w sytuacji gdy egzaminujący formułując pytanie nr 112 oraz trzy odpowiedzi do tego pytania, a także ustanawiając wyłącznie prawidłową odpowiedzią odpowiedź B i tym samym uznając za nieprawidłowe pozostałe odpowiedzi, nie wziął pod uwagę szczególnego przypadku - możliwego zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego - kiedy to wznowienie postępowania (w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą) następuje na wniosek Prokuratora działającego w interesie danej strony, co sprawia, iż taką sytuację należy traktować jako wznowienie postępowania z urzędu, z racji, iż zarówno organ, jak i Urząd Prokuratorski wchodzi w zakres aparatu państwa.

Połączenie treści pytania z treścią udzielonej przez skarżącą odpowiedzi, biorąc pod uwagę sytuację złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez Prokuratora, tworzy zdanie prawdziwe i z tego względu skarżąca winna uzyskać punkt za tak udzieloną odpowiedź.

Odnosząc się do pytania nr 112 organ wyłącznie odniósł się do treści art. 147 i 145a k.p.a. Organ pominął szczegółowe odniesienie się do argumentacji Skarżącej związanej z inicjatywą Prokuratora w zakresie wznowienia postępowania. Organ na niniejszą problematykę patrzył bardzo wąsko, przez co zbagatelizował powagę argumentacji skarżącej odnoszącej się do możliwości jakimi dysponuje Urząd Prokuratorski. Należy również zwrócić uwagę, że argumentacja organu odnosząca się do tego pytania jest bardzo wąska. Organ niemalże w ogóle uwagi nie poświęcił odniesieniu się do zarzutów skarżącej. Z tego względu nie sposób uznać decyzji organu za pełną, jasną i wyczerpującą dla tego zagadnienia. Brak dostrzeżenia tych okoliczności przez Sąd I instancji uznać należy za błąd;

6) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75i ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 15 k.p.a. i w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji ustalenia, iż rola Komisji Kwalifikacyjnej - organu I instancji, który został w ustawie zobowiązany do sprawdzenia testu sprowadza się wyłącznie do nałożenia narzuconego wcześniej przez organ II instancji schematu odpowiedzi na zadane pytania, bez prawa do ich własnej oceny przez komisję kwalifikacyjną. W istocie zatem działanie organu pierwszej instancji sprowadza się do realizacji wcześniejszych wytycznych organu II instancji podlegających następnie ocenie w toku odwołania od tej uchwały i nie realizuje ustawowej dyspozycji "sprawdzenia testów";

7) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż wyłącznie organ II instancji podjął próbę (choć w ocenie skarżącej nieskuteczną) analizy i odniesienia się do zarzutów skarżącej, co oznacza, iż postępowania odwoławczego dot. wyniku z egzaminu wstępnego skarżącej na aplikację adwokacką nie sposób uznać za dwuinstancyjne. Komisja Egzaminacyjna bowiem w odwrotności od Ministra Sprawiedliwości wyłącznie analizowała czy skarżąca na karcie odpowiedzi zaznaczyła odpowiedź zgodnie z kluczem. Komisja ta nie analizowała treści pytań, sposobu ich sformułowania, adekwatności odpowiedzi względem zamieszczonego w teście pytania. Jeżeli zatem zakres działania, dokonywanej analizy na poziomie I i II instancji znacznie się od siebie różnią, to nie sposób tutaj mówić o realizacji pełnoprawnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem nie sposób uznać by model dwuinstancyjnego postępowania funkcjonował w zakresie tego typu spraw, co winno zostać uznane za niezgodne z art. 78 Konstytucji. Postępowanie I instancyjne w tego typu sprawach jest bowiem wyłącznie iluzoryczne;

8) naruszenie art. 98 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zamknięcie przewodu i orzekanie na podstawie niepełnych akt sprawy, z uwagi na okoliczność, iż Minister Sprawiedliwości nie przekazał do Sądu kompletnych i uporządkowanych akt postępowania, tj. takich które obejmowałyby cały przebieg postępowania administracyjnego, w szczególności zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania zespołu do przygotowania pytań testowych oraz protokołów obrad tego zespołu, podczas gdy te dokumenty były istotne i niezbędne do ustalenia, czy osoby delegowane do składu zespołu układającego pytania i uczestniczące w procedurze administracyjnej nie są tożsame.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Należy rozpocząć od oceny najdalej idącego zarzutu, zawartego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który został połączony z przepisami p.p.s.a., tj. art. 135 i art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz z wieloma przepisami k.p.a., tzn. z art. 7, 8 § 1, 9, 10 § 1, 11, 15, 77 § 1 k.p.a , a także z przepisem prawa materialnego, tj. z art. 75b ust. 10 u.p.a.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił nieważność zaskarżonej decyzji podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zarzut ten nie może być uznany za zasadny, gdyż autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast argumentacja kasatora, według którego - ani Sąd I instancji ani strona, nie dysponowali pełnymi aktami postępowania administracyjnego, obejmującymi cały przebieg postępowania administracyjnego - począwszy od zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania zespołu do przygotowania pytań testowych oraz protokołami obrad zespołu - nie stanowią przyczyn nieważności decyzji, o których mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tym miejscu przypomnieć należy, że przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka nieważności jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy wydania w danej sytuacji decyzji administracyjnej, postanowienia czy milczącego załatwienia sprawy. Brak ten musi mieć charakter obiektywny. Chodzi tu o sytuację, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (zob. wyrok NSA z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 80/19).

Z kolei stwierdzenie nieważności decyzji wskutek rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Sam zaś fakt kwestionowana rozstrzygnięcia bądź niezgadzanie się z jego treścią czy dokonaną oceną stanu faktycznego - nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Żadna ze wskazanych przesłanek nieważności nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, wskazane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej uchylają się spod kontroli kasacyjnej, gdyż są wadliwie skonstruowane ze względów formalnych. Mianowicie, generalnym mankamentem skargi kasacyjnej jest całkowity brak wykazania, na czym polegało naruszenie przez Sąd I instancji tych przepisów, jak również brak wykazania, iż uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak to wymaga przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Warunkiem koniecznym skargi kasacyjnej jest wskazanie zarzutów i ich uzasadnienie. Wynika to z treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut kasacyjny to wskazanie przepisu naruszonego przez skarżony wyrok, natomiast jego uzasadnienie, to wyjaśnienie na czym polega jego naruszenie, wskazanie jak przepis powinien być stosowany oraz określenie wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie. Braki w tym zakresie nie pozwalają NSA dokonać kontroli zaskarżonego wyroku, bowiem sąd drugiej instancji nie może z urzędu ustalać zakresu ani podstaw kontroli kasacyjnej.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w pkt 2-7 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu w nieodniesieniu się przez Sąd I instancji do podnoszonych przez skarżącą wad zakwestionowanych przez nią pytań i błędnej oceny wskazanych przez nią odpowiedzi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. WSA zawarł w nim opis przebiegu postępowania przed organami oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów oddalił skargę, co umożliwiło przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Wbrew twierdzeniom Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podzielił stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji co do oceny wskazanych przez skarżącą odpowiedzi, natomiast okoliczność, że to stanowisko jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a.

Przepis art. 1 § 2 p.u.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, która określa funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Natomiast taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca

Na usprawiedliwienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (pkt 2-8 petitum skargi kasacyjnej).

O naruszeniu przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona lub gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzi.

Za oczywiście niezasadny należało uznać sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - organ II instancji bardzo szczegółowo ustosunkował się do każdego z jedenastu pytań testowych, których nieprawidłowość w zakresie ich konstrukcji zarzucała skarżąca, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że Minister Sprawiedliwości w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Omówienie każdego z kwestionowanych pytań zawiera szczegółowe ustosunkowanie się do argumentacji przedstawionej przez skarżącą. Zatem, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji organ odwoławczy zrealizował obowiązek wskazany w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika również, że organ odwoławczy, co prawidłowo zaakceptował Sąd I instancji - wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności związane z niniejszą sprawą i rozstrzygnął jej całokształt, tj. dokonał oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), poddał analizie prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym pytań testowych) oraz jego przebiegu.

Na usprawiedliwienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 75i ust. 1, 1a, 1d, 2, 3 w zw. z art. 75a ust. 3 u.p.a., wskazane w pkt 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej, przy czym autor skargi kasacyjnej zarzuca ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Istota tych zarzutów sprowadza się do kwestionowania przez skarżącą wadliwej konstrukcji jedenastu pytań testowych o numerach: 12, 29, 36, 41, 46, 51, 52, 84, 108, 111, 112. Zdaniem skarżącej pytania te były tak skonstruowane, że nie jedna, a więcej propozycji odpowiedzi było prawidłowych, a w konsekwencji dokonana przez organy ocena odpowiedzi udzielonych przez skarżącą - nie jest prawidłowa. W konsekwencji - zdaniem skarżącej - zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej o uzyskaniu przez nią wyniku negatywnego z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacją - jest niezgodna z prawem.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, że ustalenia organu co do sposobu sformułowania i konstrukcji pytań testowych oraz ocena odpowiedzi udzielonych przez skarżącą - należą do sfery ustaleń faktycznych i ich oceny.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że - jak wynika z orzecznictwa NSA - prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast nie można tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa czy niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, jak to uczynił autor skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 482/12; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11, LEX nr 1082668, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07, LEX nr 418209 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 920/07, LEX nr 468874).

Już tylko na marginesie dodać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji prawidłowo zaakceptował ustalenia organu co do tego, że w zakwestionowanych przez skarżącą pytaniach zawarte w kluczu odpowiedzi propozycje - przy uwzględnieniu treści pytań skonstruowanych w oparciu o wskazane przepisy prawa - należało uznać za jedyne prawidłowe odpowiedzi. W konsekwencji, wskazane w tych pytaniach przez skarżącą odpowiedzi trafnie zostały uznane za niepoprawne.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 15 k.p.a. i w zw. z art. 78 Konstytucji RP, sformułowane w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że wyłącznie organ II instancji podjął próbę analizy i odniesienia się do zarzutów skarżącej, co oznacza, iż postępowania odwoławczego dotyczącego wyniku z egzaminu wstępnego skarżącej na aplikację adwokacką nie sposób uznać za dwuinstancyjne.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, postępowanie w przedmiocie wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Z zachowaniem tej zasady mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Przy czym, działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu, co też uczynił w rozpoznawanej sprawie.

Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 75j ust. 1 u.p.a. po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości. Stosownie zaś do art. 75 ust. 3 tej ustawy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalającej wynik egzaminu wstępnego, kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości rozstrzyga odwołanie w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z powyższych przepisów, pierwszej oceny prawidłowości pytań i zawartych w teście propozycji odpowiedzi dokonuje komisja kwalifikacyjna przy ustalaniu wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką na podstawie sumy punktów uzyskanych przez zdającego za każdą właściwą odpowiedź. Zatem kontrola umiejętności i wiedzy kandydatów jest obowiązkiem i jednocześnie uprawnieniem komisji kwalifikacyjnej. Są to czynności komisji, jako organu administracji publicznej dokonywane w postępowaniu administracyjnym zakończonym w pierwszej instancji jej uchwałą ustalającą wynik egzaminu, od której kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości jako organu II instancji. Chodzi tu o odwołanie, do którego mają zastosowanie przepisy art. 127-140 k.p.a., dające Ministrowi Sprawiedliwości - jako organowi administracji publicznej wyższego stopnia w stosunku do komisji kwalifikacyjnej - kompetencje obejmujące także korzystanie z regulacji prawnych, orzecznictwa i doktryny przy orzekaniu w sposób przewidziany w art. 138 k.p.a. Jest to etap postępowania, w którym po raz pierwszy kandydat na aplikanta adwokackiego wskazuje argumentację, jaką brał pod uwagę przy wyborze jednej spośród trzech odpowiedzi na sporne pytania zamieszczone w teście, przez co organ odwoławczy ma przy dokonywaniu oceny odpowiedzi niewspółmiernie większe możliwości niż komisja kwalifikacyjna, która taką argumentacją nie mogła jeszcze dysponować (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1009/09).

Zatem niezrozumiały jest zarzut autora skargi kasacyjnej, że wyłącznie organ II instancji podjął próbę analizy i odniesienia się do zarzutów skarżącej. Trudno, aby taką próbę podjęła komisja kwalifikacyjna przy ustalaniu wyniku egzaminu wstępnego, skoro zarzuty do tej uchwały skarżąca podniosła na etapie odwołania do Ministra Sprawiedliwości.

Wadliwy pod względem formalnym i w konsekwencji niezasadny jest zarzut wskazany w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który został powiązany z przepisem prawa materialnego, tj. art. 75i ust. 2 u.p.a.

Podkreślić należy, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. można skutecznie podnieść wyłącznie w powiązaniu z odpowiednimi przepisami procedury administracyjnej, a nie jak to uczynił kasator z przepisem prawa materialnego, wskazując jednocześnie, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 98 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a., sformułowany w pkt 8 petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej zarzuca, że Sąd I instancji orzekał na podstawie niepełnych akt sprawy, gdyż Minister Sprawiedliwości nie przekazał do Sądu kompletnych i uporządkowanych akt postępowania, w szczególności zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania zespołu do przygotowania pytań testowych oraz protokołów obrad tego zespołu, podczas gdy te dokumenty były istotne i niezbędne do ustalenia, czy osoby delegowane do składu zespołu układającego pytania i uczestniczące w procedurze administracyjnej nie są tożsame.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że nie można uznać go za zasadny, gdyż treść zarzucanych przez kasatora przepisów w żadnym razie nie koresponduje z uzasadnieniem ich naruszenia zawartym w skardze kasacyjnej.

Zgodnie bowiem z art. 98 § 1 p.p.s.a. przewodniczący otwiera, prowadzi i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania, upoważnia do zadawania pytań i ogłasza orzeczenia. Stosownie zaś do zarzucanego art. 113 § 1 p.p.s.a. przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w cyt. przepisie, rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz stan zdolności w sprawie sądowoadministracyjnej do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie. Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3414/19). Żadna z tych sytuacji nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

W konsekwencji z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).