Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3895/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 130 ust. 2, art. 140 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 292/18 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 292/18 oddalił skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Starosta T. decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] cofnął A. J. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B, dokument nr [...], seria [...], wydany [...] marca 2016 r. przez Starostę T. Organ ustalił, że A. J. w okresie od [...] września 2016 r. do [...] października 2016 r. popełnił trzy wykroczenia, w związku z którymi został obciążony 22 punktami karnymi. Na powyższe składały się:

1) wykroczenie z [...]września 2016 r. - przekroczenie prędkości od 41 do 50 km/h i przewożenie pasażerów niezgodnie z przepisami o korzystaniu z pasów bezpieczeństwa lub używaniu hełmów ochronnych; mandat karny seria nr [...] na kwotę 400 zł i 12 punktów karnych;

2) wykroczenie z [...] września 2016 r. - przekroczenie prędkości od 21 do 30 km/h; mandat karny seria nr [...] na kwotę 100 zł i 4 punkty karne;

3) wykroczenie z [...] października 2016 r. - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, sporządzono wniosek do sądu, rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt [...], grzywna 250 zł i 6 punktów karnych.

Wobec tego, że A. J. przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, zostały cofnięte mu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B.

A. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że nie kwestionuje popełnienia trzech wykroczeń drogowych opisanych w aktach sprawy ani liczby przyznanych za nie punktów karnych. Jednakże nie przekroczył 20 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, ponieważ [...] marca 2017 r. odbył szkolenie w zakresie ruchu drogowego, które skutkowało zmniejszeniem o 6 punktów liczby obciążających go punktów karnych. W dniu upływu roku od uzyskania prawa jazdy, czyli [...] marca 2017 r., posiadał on jedynie 16 punktów, zaś pozostałe 6 punktów, otrzymał wyrokiem Sądu Grodzkiego [...] kwietnia 2017 r. W jego ocenie zmniejszenie liczby punktów z 22 na 16 powinno nastąpić z uwagi na to, że strona została dopuszczona do szkolenia i odbyła je po upływie 1 roku od uzyskania uprawnień.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z [...] sierpnia 2017 r. wynika, że liczba punktów karnych otrzymanych przez odwołującego się w okresie 1 roku od [...] marca 2016 r. wynosiła 22 punkty, a tym samym przekroczył on dopuszczalny limit punktów. Wniosek został sporządzony w odpowiedniej formie i wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych w ewidencji, w związku z tym stanowi on dowód w rozumieniu art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wiążą organ właściwy w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, organ ten nie może prowadzić samodzielnych ustaleń w zakresie objętym ewidencją.

Kolegium wskazało, że z art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.r.d.", wynika, że odbycie szkolenia, o którym mowa wyżej, po dniu przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów określonej w art. 130 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, nie uprawnia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem do zmniejszenia liczby przypisanych uprzednio punktów w ewidencji. Odbycie A. J. szkolenia miało miejsce [...] marca 2017 r., a popełnienie czynu - naruszenia (za które przypisano stronie 6 punktów karnych, a które spowodowało przekroczenie dopuszczalnej liczby 20 punktów karnych) miało miejsce [...] października 2016 r. Decydująca jest data dopuszczenia się naruszenia, nie zaś to, kiedy zapadło ostateczne orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wyrok Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt [...] z [...] kwietnia 2017 r. nie stanowił podstawy do przypisania odwołującemu w tej dacie, bądź okresie późniejszym, punktów karnych i wprowadzenia ich do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Wręcz przeciwnie, dopuszczenie się naruszenia jest podstawą ujawnienia w powyższej ewidencji punktów karnych przypisanych kierowcy. Punkty te wpisane są jako tymczasowe. Wskutek stwierdzenia naruszeń prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym, wpisy punktów staja się wpisami ostatecznymi. Tak więc punkty wpisane jako tymczasowe, które wskutek wydania przez uprawnione podmioty jednego z rozstrzygnięć wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", na mocy których stały się one wpisami ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnionego naruszenia, a nie wydania aktu je potwierdzającego w określonej dacie przeszłej. Rozstrzygnięcia takie mają charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Potwierdzają tylko wystąpienie określonego faktu w rzeczywistości. Powyższe, zatem, oznacza, że w chwili przystąpienia przez A. J. [...] marca 2017 r. do szkolenia, przekroczył on liczbę 20 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W związku z tym zostały spełnione przesłanki przewidziane w treści § 8 ust. 6 rozporządzenia wskazujące, że "odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24" (w niniejszej sprawie odnosi się to do liczby 20 punktów karnych).

A. J. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który powołanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił.

Sąd podkreślił, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania liczby punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym kierowcy, który przekroczył dopuszczalną liczbę punktów w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy obowiązany jest do wydania takiej decyzji.

Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie interpretuje się przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem określonej w ustawie liczby punktów, a nie uzyskanie przez dotychczasowe punkty "tymczasowe" statusu ostateczności. Użycie określenia "przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 (20) punktów" należy bowiem, wiązać ze zdarzeniem, które stanowi naruszenie przepisów ruchu drogowego. Rozróżnienie tych pojęć widoczne jest w przepisie art. 130 ust. 1 P.r.d., który wyraźnie stanowił, że w pierwszej kolejności określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów, a następnie wpisuje się punkty do ewidencji. Również w przepisie § 8 ust. 6 rozporządzenia, stanowiąc o przypadku kiedy odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego - wskazano, że dotyczy to osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia "dopuściła się naruszeń.

Złagodzeniem rygorów wynikających z przypisywanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego jest przewidziana w art. 130 ust. 3 P.r.d. możliwość zmniejszenia w pewnych przypadkach liczby punktów wskutek odbycia szkolenia przez kierowcę wpisanego do ewidencji.

Sąd przyjął, że z ustaleń poczynionych przez organy administracyjne wynika, że A. J. w okresie 1 roku od otrzymania prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Z dniem popełnienia wykroczenia z [...] października 2016 r. skarżący przekroczył limit punktów uzasadniających cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] doprowadził do przekształcenia punktów tymczasowych w ostateczne i umożliwił wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień wobec skarżącego, lecz nie miał wpływu na określenie daty przekroczenia limitu punktowego. Zgodnie z przedstawioną powyżej wykładnią przepisów ustawy spełniona została zatem przesłanka określona w art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.

W dniu [...] marca 2017 r. skarżący odbył na własny koszt szkolenie w zakresie ruchu drogowego, którego odbycie, co do zasady, powoduje zgodnie z art. 130 ust. 3 P.r.d. zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak, zgodnie z powołanym przepisem, kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Przepis ten należy interpretować, jako wyłączenie możliwości zmniejszenia przez odbycie szkolenia liczby punktów karnych uzyskanych przez kierowcę w okresie 1 roku od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Zatem uzyskanej w okresie pierwszego roku od daty wydania skarżącemu prawa jazdy liczby 22 punktów nie można było w żadnym wypadku zmniejszyć w drodze odbycia szkolenia – bez względu na to, kiedy takie szkolenie odbył oraz bez względu na to, czy został na takie szkolenie zakwalifikowany prawidłowo, czy też nie.

Z takim rozumieniem przepisu art. 130 ust. 3 P.r.d. koresponduje brzmienie § 8 ust. 6 rozporządzenia stanowiący, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie mamy tu do czynienia z jakąkolwiek luką prawną. Przeciwnie, rozporządzenie nie mogło regulować sytuacji kierowców, którzy uzyskali ponad 20 punktów w ciągu pierwszego roku od daty otrzymania prawa jazdy po raz pierwszy i odbyli stosowne szkolenie, skoro już Prawo o ruchu drogowym w art. 130 ust. 3 zabroniła stosowania wobec tych kierowców dobrodziejstwa odliczenia punktów w związku z odbytym szkoleniem.

Sąd uznał, zatem, że zarzut A. J. dotyczący nie odjęcia mu 6 punktów za odbyte [...] marca 2017 r. szkolenie w zakresie ruchu drogowego jest chybiony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. J., zaskarżając go w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." – zarzucił mu naruszenie:

1) prawa materialnego rzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez naruszenie art. 130 ust. 2, art.140 ust. 1 pkt 3b P.r.d. oraz rozporządzenia, przez nieuwzględnienie obowiązku odjęcia 6 punktów skarżącemu za odbyte [...] marca 2017 r. szkolenie w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym;

2) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami;

b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający i nie budzący wątpliwości, tym samym Sąd powinien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z § 7 rozporządzenia wynika, że w rozpoznawanej sprawie Komendant Wojewódzki Policji nie ma prawa wystąpić o odebranie prawa jazdy kierowcy, gdyż wniosek takowy sporządza się jedynie na podstawie wpisów ostatecznych, zaś nie uwzględnia się wpisów tymczasowych. Zawarta w § 8 pkt 6 rozporządzenia norma nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, natomiast nie ma żadnego przepisu, który wprowadziłby analogiczne rozwiązanie wobec kierującego pojazdami, który przed upływem roku od otrzymania prawa jazdy otrzymał łącznie ponad 20, ale mniej aniżeli 24 punkty ostateczne i podlegające wpisowi tymczasowemu.

W ocenie skarżącego zatem w chwili odbycia przez niego szkolenia - po pierwsze posiadał 16 punktów ostatecznych i wpis tymczasowy z 6 punktami, po drugie nie można było wystąpić o cofniecie mu uprawnień do kierowania pojazdami i po trzecie nie dotyczył go przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia, ponieważ nie przekroczył w sumie 24 punktów. W tej sytuacji istniał bezwzględny obowiązek zmniejszenia skarżącemu liczby posiadanych punktów ostatecznych o 6 z tytułu odbytego szkolenia. Przepisy nie przewidują okresu (nie dają organowi jakiegoś określonego czasu, np. pół roku), w jakim ma nastąpić zmniejszenie punków, powinno to zatem nastąpić niezwłocznie.

Skarżący podniósł ponadto, że art. 130 ust. 3 P.r.d. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w dniu odbywania szkolenia skarżący nie był kierowcą w okresie 1 roku od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Sąd I instancji błędnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący w okresie 1 roku od otrzymania prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co wykluczało go z możliwości zmniejszenia punktów za szkolenie oraz podkreślił, że nie rozumie, skąd Sąd wywiódł taki wniosek, ponownie wskazując, że prawo zabrania liczenia do liczby punktów koniecznych do cofnięcia prawa jazdy wpisów tymczasowych.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z [...] listopada 2020 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zabieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że pomimo żądania skarżącego kasacyjnie przeprowadzenia rozprawy w sprawie, istniały podstawy do jej rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość, z uwagi na obowiązujący stan epidemii wprowadził art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro strony zostały o tym powiadomione i miały możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie (wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1918/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu).

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Podstawy skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione.

Powołanie się na obie podstawy kasacyjne co do zasady wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zasadności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. Tym niemniej w przypadku sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię konieczne jest też odniesienie się do zarzutu błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, ponieważ prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza kierunek i zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego. Przepis prawa materialnego określa bowiem istotne prawnie, dla danej sprawy okoliczności, a więc warunkuje kierunek podejmowanych przez organ administracji publicznej czynności procesowych zmierzających do dokonania ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 18 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 1239/18).

Skarga kasacyjne zarzuca naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 130 ust. 2, art.140 ust. 1 "pkt 3b" P.r.d. oraz rozporządzenia, przez nieuwzględnienie obowiązku odjęcia 6 punktów skarżącemu za odbyte [...] marca 2017 r. szkolenie w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Przede wszystkim wskazać trzeba, że niepoprawny jest sposób sformułowania powyższego zarzutu przez naruszenie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, bez wskazania konkretnych przepisów tego rozporządzenia. Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07, wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, wyrok NSA z 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12). W rozpoznawanej sprawie uchybienie skargi kasacyjnej w powyższym zakresie zostało częściowo sanowane, gdyż autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu rozwinął to ogólne stwierdzenie przez wskazanie na naruszenie § 7 ust. 1 i § 8 ust. 4 rozporządzenia, których brzmienie miałoby świadczyć o błędnej wykładni przepisów art. 130 ust. 2 i art. 140 ust. 1 "pkt 3b" P.r.d. dokonanej przez Sąd I instancji.

Zgodnie z art. 130 ust. 2 P.r.d., obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. W myśl art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Prawidłowo przyjął Sąd I instancji, co także nie jest kwestionowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego datą istotną jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Natomiast wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny, a data dokonania wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalenie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie. Zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci cofnięcia uprawnień w zakresie prawa jazdy, jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem liczby 24 albo 20 punktów, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne, nie wolno usuwać z ewidencji kierowców punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu roku od dnia naruszenia kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczy odpowiednio 24 albo 20 punktów. Istotna jest w związku z tym data naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia. Przyznanie więcej niż 20 punktów za wykroczenia drogowe, których dopuścił się skarżący jako kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas gdy wpisy nastąpiły po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia (wyroki NSA z: 31 marca 2011 r., I OSK 1013/10, 1 czerwca 2012 r., I OSK 225/12, 31 października 2012 r., I OSK 1084/12, 17 czerwca 2010 r., I OSK 1152/09, wyrok WSA w Gdańsku z 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 121/17).

Niewątpliwie przyjęcie przeciwnego stanowiska byłoby nie pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż prowadziłoby do obejścia przepisów prawa poprzez stworzenie możliwości uniknięcia skierowania na badania kierowców wykorzystujących dostępne środki prawne celem przedłużenia czasu dokonania wpisu ostatecznego. Co prawda dopiero ostateczność wpisów do ewidencji uprawnia do złożenia wniosku przez komendanta wojewódzkiego Policji o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenia zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ale w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość ustaleń organów administracyjnych w zakresie przekroczenia dopuszczalnego limitu punktów karnych. W konsekwencji nawet punkty tymczasowe, które na mocy stosownych rozstrzygnięć stały się ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnienia naruszenia, a nie wydania aktu je potwierdzającego (wyrok WSA w Szczecinie z 14 września 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 755/17). Reasumując uprawomocnienie się orzeczenia w postaci wyroku sądu było warunkiem koniecznym do skierowania wniosku o cofnięcie uprawnień, ale pozostaje bez wpływu na sposób oceny wynikającej z art. 130 ust. 2 P.r.d. negatywnej przesłanki uniemożliwiającej usunięcie punktów karnych z ewidencji, w przypadku dopuszczenia się przez kierowcę przed upływem jednego roku od pierwszego wykroczenia kolejnych wykroczeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 albo 20. Punkty te powinny być przypisane na podstawie rozstrzygnięć prawomocnych, ale nie oznacza to, że rozstrzygnięcia te muszą się również uprawomocnić przed upływem roku od dnia naruszenia przepisów.

Autor skargi kasacyjnej twierdzi także, że wykładnia przepisów prawa materialnego pozwala w sytuacji skarżącego na skorzystanie z możliwości zmniejszenia liczby punktów zgodnie z art. 130 ust. 3 P.r.d., gdyż skarżący odbył szkolenie powodujące zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego po upływie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Równocześnie jednak odbyte szkolenie powinno mieć wpływ – zdaniem autora skargi kasacyjnej – na liczbę punktów uzyskanych w okresie roku od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Stanowisko to wywodzi z § 8 pkt 6 rozporządzenia, twierdząc, że norma ta nie ma zastosowania w sprawie i nie ma innego przepisu, który wprowadziłby analogiczne rozwiązanie wobec kierującego pojazdami, który przed upływem roku od otrzymania prawa jazdy otrzymał łącznie ponad 20, ale mniej aniżeli 24 punkty ostateczne i podlegające wpisowi tymczasowemu. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Po pierwsze należy zauważyć, że ustawa nie przewiduje sytuacji, w której bez względu na liczbę posiadanych przez kierowcę punktów karnych można punkty te zredukować. (por. wyroki NSA z: 8 sierpnia 2013 r., I OSK 763/12, czy 24 sierpnia 2017 r., I OSK 2883/15). P drugie – i co ważniejsze – art. 130 ust. 3 zdanie drugie P.r.d. stanowiący, że zasada redukcji punktów przez udział w szkoleniu nie dotyczy kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, należy interpretować jako wyłączenie możliwości zmniejszenia przez odbycie szkolenia liczby punktów karnych uzyskanych przez kierowcę w okresie 1 roku od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Uzyskanej w okresie pierwszego roku od daty wydania skarżącemu prawa jazdy liczby 22 punktów nie można było zatem w żadnym wypadku zmniejszyć w drodze odbycia szkolenia – bez względu na to, kiedy takie szkolenie odbył oraz bez względu na to, czy został na takie szkolenie zakwalifikowany prawidłowo. Powtórzyć wyłącznie za Sądem I instancji przyjdzie, że za takim rozumieniem przepisu art. 130 ust. 3 P.r.d. przemawia właśnie brzmienie § 8 ust. 6 rozporządzenia, które nie mogło regulować sytuacji kierowców, którzy uzyskali ponad 20 punktów w ciągu pierwszego roku od daty otrzymania prawa jazdy po raz pierwszy i odbyli stosowne szkolenie, skoro już w art. 130 ust. 3 P.r.d. ustawodawca zabronił stosowania wobec tych kierowców dobrodziejstwa odliczenia punktów w związku z odbytym szkoleniem. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie mamy tu do czynienia z luką prawną.

Zarzut naruszenia prawa materialnego art. 130 ust. 2 P.r.d. przez błędna wykładnię jest zatem całkowicie chybiony, natomiast zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 "pkt 3b" tej ustawy nie może być skuteczny ze względu na brak tak oznaczonego przepisu w ustawie.

Postawiony samodzielnie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie mógł być skuteczny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. zasadniczo nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako zarzutu naruszenia przepisu prawa "przez jego niezastosowanie", czy "pominięcie" (por. wyroki NSA z: 1 czerwca 2004 r. sygn. akt OSK 284/04, 3 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1807/07 14 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 1247/06, z 28 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 31/07, 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 329/12, 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2255/12, 8 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3080/15, postanowienie NSA z 2 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 294/12). Ponadto w orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zawiera on wskazanie, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi ze względu na stwierdzone inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie art. 151 P.p.s.a. wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie jest uwzględniona. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu kompetencje do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w analizowanym zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z: 11 października 2018 r. sygn. akt I OSK 2674/16, 26 września 2018 r. sygn. akt II OSK 104/18, 12 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 970/15, z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2387/12; 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2054/14). Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy uwzględnienie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 P.p.s.a. - przez jego zastosowanie możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego.

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. został poparty argumentacją wskazującą, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dodatkowo wskazano, że w dniu odbywania szkolenia skarżący nie był kierowcą w okresie roku od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy, co oznacza, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarżący w okresie roku od otrzymania prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego i nie mógł skorzystać z możliwości zmniejszenia punktów za szkolenie.

Jednocześnie jednak skarżący kasacyjnie nie neguje ustaleń dokonanych przez organ i przyjętych za prawidłowe przez Sąd I instancji, z których wynika, że skarżący otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy [...] marca 2016 r., pierwsze wykroczenie popełnił [...] września 2016 r. i otrzymał 12 punktów karnych, kolejne - [...] września 2016 r. i otrzymał 4 punkty karne, a ostatnie z naruszeń stwierdzono [...] października 2016 r. za które otrzymał 6 punktów karnych. Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] A. J. został uznany winnym popełnienia wykroczenia z [...] października 2016 r. Wyrok ten uprawomocnił się [...] kwietnia 2017 r. W dniu [...] marca 2017 r. skarżący odbył na własny koszt szkolenie w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Komendant Wojewódzki Policji w G. we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. zwrócił się do Starosty T. o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1 i B A. J.

Wobec powyższego i dokonanej przez skarżącego kasacyjnie niewłaściwej wykładni prawa materialnego, tj. przepisów P.r.d. i rozporządzenia, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły być również zasadne. Zgodne z prawem jest zatem stanowisko organów administracyjnych i Sądu I instancji, że z dniem popełnienia wykroczenia z [...] października 2016 r. przekroczył limit punktów uzasadniających cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżącemu przypisana została łączna liczba 22 punktów przed upływem roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń oraz przed upływem roku od daty wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Przyznanie więcej niż 20 punktów za wykroczenia drogowe, których dopuścił się skarżący jako kierujący pojazdem w ciągu roku, stanowi o spełnieniu przesłanki z art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. i to nawet w sytuacji, gdy jeden z wpisów uzyskał ma mocy wyroku sądu karnego ostateczność po upływie okresu wskazanego w art. 130 ust. 2 P.r.d.

Tym samym nie mogły również odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia art. 130 ust. 2 P.r.d. przez niewłaściwe zastosowanie. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje bowiem w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważył skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z: 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, 11 października 2012 r., I FSK 1972/11, 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.