Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 44/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2024-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151, art.153,art.170,art.171,art.193
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.189h§4 i 5
journal: Dz.U. 2023 poz 775
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
article: art.92c ust.1, art.92b ust.1 i 6
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]r., nr [...][...] Inspektor Transportu Drogowego ([...]TID), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] spółka z o.o. w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z [...] r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 14650 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy.

Na podstawie upoważnienia funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy [...] sp. z o.o.

w [...]. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przez stronę obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wynikających z aktów prawnych wymienionych

w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 58; dalej u.t.d.). Kontrolą objęto okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Zgodnie z okazanymi dokumentami, przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli zatrudniał [...] kierowców. Z kontroli sporządzono protokół z dnia [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego WITD wydał opisaną powyżej decyzję z dnia [...] r., nakładając na stronę karę pieniężną

w wysokości 14650 zł za następujące naruszenia:

- niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych w wymaganym terminie - za każdą zmianę;

- przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin

w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin - o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny;

- przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin

w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone - o czas do mniej niż 1 godziny;

- przekroczenie dopuszczalnego tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu

- o czas powyżej 30 minut do mniej niż 4 godzin;

- skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego - o czas do 1 godziny;

- niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku: - skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny; - skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin;

- skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego

- zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej - o czas do

1 godziny i o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin;

- skrócenie regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone o czas do 3 godzin;

- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy-

o czas do mniej niż 30 minut;

- naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy;

- naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu;

- nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego.

W odwołaniu od tej decyzji spółka wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie zastosowania normy zawartej w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 (Dz.U.UE.L.2006.102.1; dalej jako rozporządzenie nr 561/2006).

W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że z powołanego przepisu nie wynika, aby usprawiedliwieniem opóźnienia mogła być tylko i wyłącznie siła wyższa, katastrofa drogowa lub nieprzewidziany objazd. Jego zastosowanie w niniejszej sprawie uzasadnione było ochroną i zapewnieniem bezpieczeństwa dla przewożonego towaru. W stwierdzonych przypadkach naruszeń przekroczenie norm nie miało też charakteru rażącego, bowiem dotyczyło kilkunastu minut.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję ITD w pierwszej kolejności powołał regulacje międzyczasowe to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1481; dalej u.z.u.t.d.). Dalej szczegółowo przytoczył podstawy prawne naliczania kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 92a ust. 1 i 5 u.t.d.), obowiązujące taryfikatory (art. 92a ust. 7 wraz z załącznikiem nr 3 ) oraz przesłanki zwalniające podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności (art. 92b ust. 1 i art. 92c ust.1 u.t.d.). Wyjaśnił również przyczyny niestosowania w sprawie art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a.

Odnosząc się do wszystkich sankcjonowanych naruszeń organ podał, że zostały one stwierdzone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dokumentów przekazanych przez przedsiębiorcę (wykazu pojazdów, faktur sprzedaży, wyjaśnień, danych z kart kierowców oraz informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego).

Następnie organ szczegółowo opisał pod względem faktycznym i prawnym każde z naruszeń w ramach następującej typizacji:

- lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 7-10 decyzji);

- lp. 5.1 załącznika nr 3 do u.t.d. (k. 10 -11);

- lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 11-13);

- lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 11-13);

- lp. 5.5 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 14 -15);

- lp. 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 15-17);

- lp. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 17-19);

- lp. 5.8 załącznika nr 3 do u.t.d. (k. 19-21);

- lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 21-25);

- lp. 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d.(k. 25-28);

- lp. 6.3.18 załącznika nr 3 do u.t.d. (k. 28-31);

- lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. (k. 31-34).

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, ITD wskazał, że przepisy socjalne odnoszące się do transportu drogowego mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa kierowcom oraz innym uczestnikom ruchu drogowego. Z tego względu tak istotne jest, aby przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu transportu drogowego uczynił wszystko co w jego mocy, aby dochować obowiązku organizowania kierowcom pracy tak, by do naruszeń nie dochodziło. Tymczasem wnioski pokontrolne wskazują obraz odmienny. Przedsiębiorca podnosi, że zapewnia właściwą organizację i dyscyplinę pracy. Jednakże w trakcie kontroli przedsiębiorstwa ujawniono, że zatrudnieni przez nie kierowcy nie tylko nagminnie naruszają normy dotyczące czasu pracy, ale również nie sporządzają wydruków na okoliczność powstania naruszenia, a sporządzone wydruki nie uzasadniają odstępstw od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu.

Organ podkreślił, że nie wszyscy kierowcy wskazywali na wykresówkach przyczyny przedłużenia czasu pracy ponad normy, a wskazane tylko w niektórych przypadkach przyczyny powstania naruszenia nie mieszczą się w dyspozycji art. 12 rozporządzenia nr 561/2006. Powody odstępstwa wynikać muszą z sytuacji wyjątkowej i nieprzewidywalnej, a za takie nie uznano podnoszonych przez stronę problemów ze znalezieniem bezpiecznego parkingu, czy przedłużenia rozładunku towaru. Zdaniem organu przyczyną wszystkich wskazanych przez kierowców wykonujących przewozy w imieniu i na rzecz kontrolowanego przedsiębiorstwa okoliczności była zła organizacja pracy w przedsiębiorstwie.

Organ odwoławczy wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorstwa za naruszenia przepisów transportowych wynika z przepisów unijnych: z rozporządzenia nr 165/2014 oraz z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1; dalej jako rozporządzenie nr 165/2014)

ITD nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Strona nie wykazała bowiem, by organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Powołując się szeroko na orzecznictwo organ podkreślił, że skarżąca spółka nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie okoliczności, mogących obalić ustalenia organu I instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 1.5, lp. 5.1.1, lp. 5.2.1, lp. 5.3.1, lp. 5.5.1, lp. 5.6.1, lp. 5.6.2, lp. 5.7.1, lp. 5.7.2, lp. 5.8.1, lp. 5.11.1, lp. 6.3.17, lp. 6.3.18, lp. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcami oraz braku reakcji na popełniane przez nich naruszenia. Przedsiębiorca nie wskazał wystąpienia żadnych innych okoliczności, na które nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gorzowie Wlkp. złożyła spółka, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji poprzedzającej, zarzucając naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie zastosowania normy zawartej w artykule 12 rozporządzenie nr 561/2006, określającej warunki zastosowania wyjątków uzasadniających odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków, przez błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wyjątek od przestrzegania norm, podczas gdy przedstawione przez przedsiębiorcę okoliczności faktyczne świadczyły o wyjątkowym charakterze zdarzeń leżących u podstaw odstąpienia od spełnienia norm określonych w rozporządzeniu,

- przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu, w sytuacji gdy organ II instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję oraz orzec co do istoty sprawy

Wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Go 879/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr[...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Skargą kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka zaskarżając go

w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu administracji publicznej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie zastosowania normy zawartej w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, określającej warunki zastosowania wyjątków uzasadniających odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków, przez błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wyjątek od przestrzegania norm, podczas gdy przedstawione przez przedsiębiorcę okoliczności faktyczne świadczyły

o wyjątkowym charakterze zdarzeń leżących u podstaw odstąpienia od spełnienia norm określonych w rozporządzeniu.

Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 722/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję ITD z [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie nałożenia na [...] sp. z o.o. w [...] kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA stwierdził, że strona skarżąca nie bez usprawiedliwionych podstaw zarzuciła Sądowi I instancji wadliwe podejście do rozumienia art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, a w konsekwencji wadliwe jego zastosowanie, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii, wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 10 rozporządzenia nr 561/2006 NSA podkreślił, że przedsiębiorstwo transportowe powinno w sposób szczególnie staranny planować przejazd kierowcy, tak aby był on bezpieczny i uwzględniał w szczególności regularnie występujące na drogach korki, warunki atmosferyczne i dostęp do odpowiednich parkingów i miejsc postojowych. Stąd też NSA uznał, że art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 wprowadzający odstępstwo od przepisów w zakresie minimalnego okresu odpoczynku i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu, podlega wykładni ścisłej, której rezultat nie może jednocześnie pomijać celu jego ustanowienia.

Z przepisu tego wynika, że pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6 - 9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, wskazując powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku

z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Cel tej regulacji w zakresie odnoszącym się do odstępstw, o których w niej mowa, jest w ocenie NSA motywowany potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, a to przez "umożliwienie osiągnięcia przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju", a w tym kontekście potrzebą zapewnienia prawidłowego zareagowania w sytuacjach niespodziewanego braku możliwości wypełnienia wymogów rozporządzenia nr 561/2006 w związku

z wykonywaniem zadania przewozowego pod warunkiem, że "nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju".

Uwzględniając konwencję językową Sąd II instancji wywiódł, że art. 12 przywołanego rozporządzenia jest adresowany przede wszystkim do kierowcy pojazdu, który w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, może odstąpić od przepisów odnoszących się do minimalnego okresu odpoczynku i maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu w celu znalezienia odpowiedniego miejsca postojowego – pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu – dokumentując (wskazując, opisując) powody zastosowania tego odstępstwa w sposób określony we wskazanym przepisie prawa. NSA przywołał treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C – 235/94, który jakkolwiek odnosi się do art. 12 rozporządzenia nr 3820/85, to jednak wobec tożsamości regulacji prawnej zachowuje swoją pełną aktualność. Z judykatu tego wynika, że "[...] decyzja podjęta w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub jego ładunku, dotycząca przedłużenia okresu prowadzenia pojazdu ponad okres normalnie dozwolony na mocy rozporządzenia, musi odnosić się wyłącznie do kierowcy, musi być podjęta, gdy nieoczekiwanie nie może on wywiązać się

z obowiązków dotyczących przewidzianych okresów prowadzenia pojazdu

i odpoczynku oraz musi uwzględniać pilne wymagania związane z bezpieczeństwem na drodze", z tym zastrzeżeniem – co oczywiste – że rozporządzenie "[...] nie zezwala kierowcy na odstępstwo od przepisów odnoszących się do prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku [...] z powodów znanych przed rozpoczęciem podróży".

W ocenie NSA planowanie przejazdu przez przedsiębiorstwo transportowe – aby mogło być uznane za prawidłowe i staranne, a co za tym idzie, aby sam ten przejazd mógł być uznany za bezpieczny i zgodny z wymaganiami rozporządzenia 561/2006 – powinno, między innymi, uwzględniać okoliczność odnoszącą się, na przykład, do regularnie występujących na drogach utrudnień (to jest stale występujących "korków"), a ponadto uwzględniać warunki atmosferyczne, czy też dostęp do odpowiednich parkingów i miejsc postojowych, to jednak należy stwierdzić, że w relacji do określonych w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 warunków oraz celów korzystania z odstępstwa, o którym w nim mowa, przepis ten siłą rzeczy uwzględnia również konsekwencje wynikające z dynamiki oraz zmienności sytuacji drogowej, a w tym kontekście to, że nawet przy zachowaniu najwyższej staranności nie wszystko jest możliwie do przewidzenia, a co za tym idzie, do zaplanowania i to w sposób graniczący z pewnością. Zwłaszcza, że dostępność infrastruktury parkingowej oraz postojowej – która i tak jest ograniczona względami natury obiektywnej – jest przede wszystkim determinowana ruchem na planowanej trasie przejazdu, którego stopnia natężenia nie da się przewidzieć w sposób graniczącym

z pewnością, co tym samym nie pozostaje bez wpływu na planowaną (zakładaną, prognozowaną) dostępności odpowiednich (w tym również z punktu widzenia wymagań firm ubezpieczeniowych) parkingów i miejsc postojowych. Stąd też właśnie, pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca nie może być pozbawiony możliwości odstąpienia – na podstawie art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 – od przepisów art. 6 - 9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, również ze wskazanych powyżej powodów nieznanych przed rozpoczęciem podróży, albowiem zakres normowania wymienionego przepisu prawa odnosi się także – jak należałoby przyjąć w świetle przedstawionych argumentów – do okoliczności braku odpowiedniego parkingu lub miejsca postojowego, która jest niezależna od kierowcy i może być trudna do przewidzenia nawet przy zachowaniu należytej staranności przez przedsiębiorcę.

Na podstawie przywołanych powyżej argumentów NSA podważyło prawidłowość podejścia WSA do rozumienia art. 12 rozporządzenia nr 561/2006,

a w konsekwencji prawidłowość zastosowania wymienionego przepisu prawa, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Z ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jej wydania wynika, że na odstępstwo, o którym mowa w przywołanym przepisie prawa kierowcy zatrudniani przez stronę skarżącą powoływali się 6 razy (zob. s. 14, s. 22 – 25 uzasadnienia kontrolowanej decyzji). Nie kwestionując przy tym stanowiska WSA odnośnie do braku usprawiedliwionych podstaw stosowania omawianego odstępstwa w sytuacji przedłużającego się załadunku, czy też rozładunku, albowiem tego rodzaju sytuacja nie odpowiada hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, a tym samym ograniczając do 5 liczbę przypadków odstąpienia przez kierowców strony skarżącej od normy maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu z powołaniem się na wskazany przepis prawa, NSA stwierdziło, że w relacji do okresu objętego kontrolą ([...] r. –[...] r.), liczby zatrudnionych kierowców oraz stwierdzonej liczby naruszeń odnoszących się do czasu prowadzenia pojazdu, "skala" stosowania omawianego odstępstwa uzasadnianego potrzebą poszukiwania odpowiedniego parkingu lub miejsca postojowego nie była duża, a wręcz niewielka, bo ograniczała się do wskazanych 5 przypadków, to jest przedłużenia czasu prowadzenia pojazdu odpowiednio o 17, 18, 10, 6 oraz 16 minut (zob. s. 22 – 25 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wobec powyższego NSA nie zgodził się z poglądem prezentowanym

w zaskarżonym wyroku, że "[...] w kontrolowanym przedsiębiorstwie tylko niektóre przekroczenia czasu pracy zostały opisane na wykresówkach, co świadczy o nienależytym wykonywaniu obowiązków przez kierowców, a zatem niewłaściwej organizacji i nadzorze nad ich pracą." (s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), albowiem przywołane okoliczności dowodzą tezy biegunowo przeciwnej. Mianowicie, że motywowane art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 odstępstwa od ograniczeń

w zakresie odnoszącym się czasu prowadzenia pojazdu nie były regularne, a wręcz nieliczne i wyjątkowe.

W związku z tym więc NSA uznał, że skarga kasacyjnie zasadnie, a co za tym idzie skutecznie podważyła zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia, wyrok ten podlegał uchyleniu, co jednocześnie, wobec dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz istoty spornej w niej kwestii, uzasadniało wniosek o zaktualizowaniu się określonych przepisem art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) przesłanek rozpoznania skargi strony na decyzję ITD w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.t.d. W świetle wszystkich przedstawionych argumentów skarga ta – jako zasadna – podlegała uwzględnieniu, albowiem wymieniona decyzja została wydana z naruszeniem art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, które miało wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia [...] r. [...] ITD , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej k.p.a.), art. 4 pkt 22, art. 7a ust. 7, art. 92a, art. 92b, art. 92c, Ip. 1.5, Ip. 5.1.1, Ip. 5.2.1, Ip. 5.3.1, Ip. 5.5.1, Ip. 5.6.1, Ip. 5.6.2, Ip. 5.7.1, Ip. 5.7.2, Ip. 5.8.1, Ip. 5.11.1, Ip. 6.3.17, Ip. 6.3.18 oraz Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do ut.d., art. 4, art. 6 - 8, art. 10 ust. 5, art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, art. 33 rozporządzenia nr 165/2014, art. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2016/799 z dnia 18 marca 2016 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 165/2014 ustanawiającego wymogi dotyczące budowy, sprawdzania, instalacji, użytkowania i naprawę, wymogi zawarte w załączniku 1 albo w złączniku IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców z dnia 16 kwietnia 2004 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1473 ze zm.), art. 5 u.z.u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji WITD nr [...] z [...] r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 14.650 zł uchylił zaskarżoną decyzję

w całości i nałożył na [...] sp. z o.o. z siedzibą [...] karę pieniężną

w wysokości 13.750 zł.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz treść wyroków sądów administracyjnych wydanych w sprawie. Dalej ITD przywołał art. 5 ust. 1 -3 u.z.u.t.d., art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, ust. 7, art. 92 b ust. 1, art. 92 c ust. 1 u.t.d., art. 189a § 2 k.p.a. , podkreślając, że treść art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a..

Następnie organ dokonał analizy zgromadzonego materiału i stwierdził następujące naruszenia: 1. Obowiązku zgłoszenia organowi wydającemu licencję zmiany ilości użytkowanych pojazdów oraz danych pojazdu w odniesieniu do jednego pojazdu

o nr rej [...] (art. 14 ust. 1 u.t.d.), co uzasadniało wymierzenie kary z lp.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 800, zł (s. 7-10 decyzji);

2. Przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowcę

w dniu [...] r. o 32 min. (art. 6 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia nr 561/206), co uzasadniało wymierzenie kary z Ip. 5.1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 50,00 zł (s. 10-11 decyzji);

3. Przekroczenie wydłużonego dziennego czasu prowadzenia pojazdu przez kierowców w dniach: [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. odpowiednio o 25 min., 16 min., 25 min. i 19 min. (art. 6 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia nr 561/206), co uzasadniało wymierzenie kary z Ip. 5.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości po 100, zł - łącznie 400 (s. 11-12 decyzji);

4. Przekroczenie dopuszczalnego tygodniowego czasu pracy przez jednego kierowcę w okresie od [...] r. do [...] r. o 32 min. (art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006), co uzasadniało wymierzenie kary z Ip. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości po 150, zł (s. 12-13 decyzji);

5. Skrócenie dziennego czasu odpoczynku przez jednego kierowcę w dniu

[...] r. o 59 min. (art. 8 ust. 1 – 5, ust. 8 rozporządzenie nr 561/2006), co uzasadniało wymierzenie kary z l.p.5.5. załącznika nr 3 do u.t.d. karą pieniężną

w wysokości 100 zł.

Przy czym organ zauważył, że przedsiębiorstwo podczas kontroli okazało wydruk z tachografu cyfrowego z adnotacją na rewersie wydruku "art. 12 rozp. 561/2006 przekroczenie czasu pracy spowodowane przedłużającym się rozładunkiem, po nim dalsza jazda do najbliższego parkingu". W ocenie TID wskazana przyczyna powstania naruszenia nie mieści się w dyspozycji art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Powody odstępstwa wynikać muszą

z sytuacji wyjątkowej i nieprzewidywalnej. Przyczyną powyższej wskazanej przez kierowcę okoliczności była zła organizacja pracy, bowiem na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek opracowania trasy przejazdu w sposób należyty, z uwzględnieniem m.in. odpowiedniego czasu na rozładunek, tak aby możliwe było odbycie bezpiecznych przerw i odpoczynku bez naruszenia norm dotyczących czasu pracy (s. 13-14 decyzji);

6. Niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku przez skrócenie drugiej części dzielonego odpoczynku (art. 8 ust. 1-5, 8 rozporządzenie nr 561/2006) w 5 przypadkach, tj. w dniach [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. odpowiednio o 1 godz. i 36 min., 17 min., 25 min., 44 min i 17 min., co uzasadniało wymierzenie kary z l.p.5.6.1 i 5.6.2 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości: jedna - 200 zł i cztery po 100 zł – łącznie 600 zł, w miejsce wymierzonej przez organ I instancji kary w wysokości 700 zł (s. 14-16);

7. Skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego (art. 8 ust. 1-5, 8 rozporządzenia nr 561/2006) w 6 przypadkach, tj. [...] r., [...].,[...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. odpowiednio o 11 min., 8 min., 1 godz. i 36 min., 1 godz.

i 48 min, 16 min. i 12 min., co uzasadniało wymierzenie kary z Ip. 5.7.1 i 5.7.2. załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości dwie po 350 zł i cztery po 150 zł – łącznie 1300 zł w miejsce wymierzonej przez organ I instancji kary w wysokości 1600 zł (s. 16-18 decyzji);

8. Skrócenie regularnego okresu odpoczynku tygodniowego, jeżeli jego skrócenie nie jest dozwolone (art. 8 ust. 6 i 6a rozporządzenia nr 561/2006)

w jednym przypadku tj. w okresie od [...] r. do [...] r., o 2 godz. i 37 min, co uzasadniało wymierzenie kary z lp. 5.8.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 150 zł (s. 18-20);

9. Przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (art. 7 rozporządzenia nr 561/2006) w 7 przypadkach, tj. w dniu [...] r., [...] r., [...] r. , [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., odpowiednio o 5 min., o 4 min., 6 min., 5 min., 7 min., 11 min., 4 min., co uzasadniało wymierzenie kary z lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości siedem po 100 zł – łącznie 700 zł, w miejsce wymierzonej przez WITD kary w kwocie 1200, zł.

Organ I instancji nie wymierzył bowiem kary za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniach [...] r., [...] r., [...] r., r. i [...] r. odpowiednio o 17 min., 18 min., 10 min, 6 min i 16 min. w związku z przedstawieniem przez spółkę wydruków z tachografów z adnotacjami, o których mowa w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, zastosowawszy się do stanowiska NSA w wyroku z dnia 5 września 2023 r., II GSK 722/20 (s. 20-23 decyzji).

10. Obowiązku terminowego pobierania danych z kart kierowców

w odniesieniu do ośmiu kierujących (art.10 ust. 5 rozporządzenia nr 561/2006 i art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytywanie odpowiednich danych; dalej jako rozporządzenie nr 581/2010), co uzasadniało wymierzenie kary z lp. 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d.

w wysokości osiem po 500 zł – łącznie 4000 zł ( s. 23-26 decyzji);

11. Obowiązku terminowego pobierania danych z tachografów odniesieniu do czterech pojazdów o n rej. [...],[...],[...] i [...] (art. 10 ust. 5 rozporządzenia nr 561/2006 i art. 1 rozporządzenia nr 581/2010), co uzasadniało wymierzenie kary z lp. 6.3.18 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości cztery po 500 zł – łącznie 2000 zł.

Przy czym ITD odnosząc się do wyjaśnień spółki (pismo z [...]r.), w których wskazano, że przyczyną braku odczytów i danych był wypadek pojazdu w dniu [...] r., podczas którego uległ on uszkodzeniu, które uniemożliwiały wykonanie odczytów w terminie objętym kontrolą (na potwierdzenie czego przedstawiono fakturę za usługę holowania pojazdu oraz informację z serwisu), wskazał, że uwzględnił te wyjaśnienia odnośnie braku odczytów wykonanych od dnia [...] r. Przedsiębiorstwo powinno przedstawić jednak wszystkie wykonane odczyty wykonane od dnia [...] r. do dnia wypadku tj. [...] r. oraz ostatni odczyt poprzedzający okres kontrolowany (czyli ostatni odczyt wykonany przed dniem [...] r.) Przedsiębiorstwo nie przedstawiło jednak takich odczytów mimo stosownych wezwań w tym zakresie (s. 26-28 decyzji).

12. Nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie pobranych

i przechowywanych danych cyfrowych z pojazdu [...] za łącznie 5 dni (art. 10 ust. 5 rozporządzenia nr 561/2006, art. 33 ust. 1-3, 34 ust. 1 - 5 rozporządzenia nr 165/2014), co uzasadniało wymierzenie kary z Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. wysokości siedem po 500 zł – łącznie 3500 zł (s. 28-31 decyzji).

Dalej ITD wskazał, iż w u.t.d. uregulowano wyłącznie długość terminu przedawnienia. Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Regulacja zawarta w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., wyłącza zatem możliwość stosowania art. 189g § 1 k.p.a., w myśl którego administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Organ zauważył jednocześnie, że w przepisach u.t.d. w ogóle nie uregulowano kwestii związanych

z biegiem terminu przedawnienia. Wobec powyższego do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 a ust,, 1 i ust. 2 u.t.d. zastosowanie znajduje instytucja uregulowana odrębnie w art. 189h k.p.a., której przedmiotem jest przerwanie oraz zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ odwoławczy wydając decyzję wziął zatem pod uwagę art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., w myśl którego bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej. Stosownie do treści art. 189h § 5 pkt 1 k.p.a. termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego albo sądu powszechnego właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, albo odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenia skargi kasacyjnej, albo uchylenia przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy. W związku z powyższym organ uznał, że dwuletni termin przedawnienia określony w art. 92c ust. 1 pkt. 3 u.t.d. z dniem wniesienia przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim tj. z dniem [...] r. uległ zawieszeniu do dnia [...] r. tj. do dnia wydania przez NSA wyroku sygn. akt II GSK 722/20, tj. na okres 1377 dni. Wskazać zatem należy, że dwuletni termin przedawnienia w tej sprawie rozpoczął bieg [...] r. następnie został zawieszony na okres 1377 dni, a zatem termin przedawnienia upłynie dopiero w dniu [...] r.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że uwzględnił korzystną dla strony interpretację naliczania kar pieniężnych z tytułu naruszenia norm czasu pracy, które znajdują się w grupie Ip. 5 załącznika nr 3 do u.t.d., bazującą na językowej wykładni wskazanych przepisów, która skutkuje brakiem sumowania kar, gdy wymiar czasowy stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia wypełnia hipotezę przewidzianą w kilku punktach. Ten sposób wykładni został zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 23 września 2021 r. o sygn. akt II GSK 604/21, w którym aprobując stanowisko wyrażone wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zakresie interpretacji przepisów Ip. 5.4 i Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d., wskazał on: "WSA w pełni zasadnie przyjął także, że w każdym przypadku zatem przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń przewiduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji, ale nie każde przekroczenie progów powoduje sumowanie kar od najniższej do najwyższej - to bowiem zależy od interpretacji wprowadzonej przez ustawodawcę. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji rozpoznał prawidłowo skargę, uznając, że w niniejszej sprawie winno się wymierzyć karę z pkt 2 i 3, a nie "sumować" kwoty z punktów 1 i 2 w przypadku kar z lp. 5.5 oraz winno wymierzyć karę z punktu 2 i 3, a nie " sumować " kwoty z pkt 1 i i 3 w przypadku kar lp. 5.7". Przyjmując zatem korzystną dla strony interpretację organ odwoławczy dokonał ponownego naliczenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia sankcjonowanego przez lp. 5.6 oraz Ip. 5.7 załącznika nr 3 do u.t.d.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 b u.t.d. Strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy wynikających z rozporządzeń nr 561/2006 i nr 165/2014 należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Podmiot wykonujący transport ma bowiem zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, a nie jedynie stworzyć warunki do przestrzegania przez kierowców czasu pracy kierowcy. Samo przeszkolenie kierowców, czy zapoznanie ich z regulaminem jest niewystarczające, jeżeli przedsiębiorca tylko pozornie egzekwuje przestrzeganie ustalonych zasad. Ponadto, przedsiębiorca powinien organizować pracę kierowcy w taki sposób, aby zadania przewozowe powierzone kierowcy nie kolidowały jednocześnie

z możliwością ich wykonania w zgodzie z obowiązującymi normami czasu pracy kierowców. Powyższe powinno więc uwzględniać długość tras koniecznych do pokonania przez kierowcę, jak również czynności przewidziane w trakcie załadunku

i rozładunku pojazdu. Istnieje domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców, przeciwdziałając naruszeniom prawa. Domniemanie odpowiedzialności przewoźnika może być obalone i ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy. Do okoliczności, które nie będą podlegać wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92b u.t.d., nie można zaliczyć sytuacji, w której przedsiębiorca nie może nadzorować kierowcy, ponieważ prowadzi on pojazd samodzielnie. Wskazana sytuacja jest bowiem typowa w stosunkach pomiędzy podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu transportu drogowego,

a zatrudnionym kierowcą, a jej wyłączenie godziłoby w specyfikę danego obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem u.t.d., z którego to obowiązku przedsiębiorca powinien się wywiązać. Jednocześnie w niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu.

W ocenie ITD w sprawie brak było również podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło

w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów oraz okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d. Organ odwoławczy zważył, że nawet gdyby do naruszenia doszło wyłącznie z winy kierowcy, okoliczność ta nie stanowiłaby podstawy do zastosowania art. 92c u.t.d. Nie ulega więc wątpliwości, że jest to przepis wyjątkowy, odnoszący się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze,

z przedsiębiorcy na jego kierowców. Przesłanki egzoneracyjne określone

w cytowanych przepisach u.t.d. nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać.

Końcowo ITD wskazał, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. WITD działał bowiem na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Skargę na powyższą decyzję złożyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, [...] sp. z o.o. w[...], która zarzuciła naruszenie:

– przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie zastosowania normy zawartej w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 przez błędne przyjęcie iż w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wyjątek od przestrzegania norm, podczas gdy przedstawione przez przedsiębiorcę okoliczności faktyczne świadczyły o wyjątkowym charakterze zdarzeń leżących u podstaw odstąpienia od spełnienia norm określonych w rozporządzeniu;

– naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 80 k.p.a. przez dokonanie przez organ dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie polegającego na wyciągnięciu nieprawidłowego wniosku, iż " wobec braku możliwości przedłożenia odczytów dokonanych przed dniem [...] r. dla pojazdu [...] wynikało z nieprzestrzegania przez przedsiębiorcę obowiązku terminowego wczytywania danych w terminach nieprzekraczających 90 dni aktywności pojazdu, podczas gdy brak odczytów powstał wskutek wypadku pojazdu (w tym uszkodzenia tachografu), które miało miejsce w dniu [...] r."

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżącą spółka wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że ITD w zaskarżonej decyzji uwzględnił odstępstwa wynikające z art. 12 rozporządzenie nr 561/2006 w pięciu

z sześciu wskazanych przypadkach, uchylając karę 1200 zł oraz nałożenie kary pieniężnej w wysokości 700 zł za stwierdzone naruszenie, podczas gdy jej zdaniem organ winien uwzględnić wszystkie przypadki rzekomego naruszenia, w tym

w również przypadek kierowcy G.W. w dniu [...] roku. Z treści normy wyrażonej w art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 nie wynika, by usprawiedliwieniem opóźnienia mogła być tylko i wyłącznie siła wyższa, katastrofa drogowa lub nieprzewidziany objazd, o czym świadczy treść przepisu, który również wskazuje, iż warunkiem dla zastosowania wyjątku, jest umożliwienie osiągnięcia przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, spełniającego wymogi w kwestii bezpieczeństwa niezbędnego dla osób, pojazdu oraz przewożonego towaru. Wobec powyższego należałoby dokonać pogłębionej analizy przypadków zastosowania art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, która - w ocenie skarżącej - powinna doprowadzić również do uchylenia zastosowania kary w przypadku zdarzenia z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę ITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności była w niniejszej sprawa opisana powyżej decyzja ITD z [...] r. uchylająca decyzję WITD z [...] r. i nakładająca na spółkę karę pieniężną w wysokości 13750 zł.

Podkreślić należy, iż organ wydając zaskarżoną czynność działał w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z powołanego wyroku NSA z 5 września 2023 r., II GSK 722/20 stosownie do art. 153 p.p.s.a. zw. z art. 193 p.p.s.a. W myśl tego pierwszego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowowydanego aktu administracyjnego.

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA

z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, A. Skoczylas, P. Szustakiewicz (red.), P.p.s.a. Komentarz, C.H. Beck 2016, t. 6 do art. 153 i powołane tamże orzecznictwo). Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania

w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej

i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy (por. wyrok NSA z 9 października 2014 r., II FSK 2523/12).

Natomiast art. 170 p.p.s.a. wyraża istotę mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, która sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Innymi słowy, moc wiążąca orzeczenia oznacza, że wskazane podmioty muszą przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu – a co za tym idzie nie może być już ponownie badana w następnych postępowaniach. Związanie wyrokiem nie dotyczy jednak wyłącznie prawa, ale rozciąga się również na ocenę stanu faktycznego sprawy (por.: M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s. 625; B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 889-891). Wartości, które stanowią podstawę tej instytucji opierają się na założeniach pewności i stabilności decyzji sądowych, a tym samym bezpieczeństwa prawnego jednostki. Ponadto ratio legis tego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA z: 27 stycznia 2022 r., I FSK 141/20; 3 grudnia 2021 r., III FSK 4400/21; 12 maja 2021 r., III FSK 3060/21; 19 stycznia 2021 r., II FSK 2588/18; 1 października 2017 r., II FSK 2428/15; 23 czerwca 2017 r., I FSK 1474/15). Dostrzec przy tym również należy, że wynikająca z art. 171 p.p.s.a. powaga rzeczy osądzonej obejmuje nie tylko sentencję wyroku, ale również jego uzasadnienie w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia.

Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się zatem do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte

w poprzednim wyroku, oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż organ w pełnym zakresie zastosował się do ocen zawartych w wyroku NSA wydanym w sprawie o sygn. akt

II GSK 733/20, przy jednoczesnym braku zmiany stanu prawnego i faktycznego, które mogłyby uzasadnić odstąpienie do tych ocen.

Przede wszystkim nie budzi wątpliwości prawidłowość zastosowanej

w sprawie podstawy prawnej wskazanej przez ITD wymierzenia kary wynikającej

z art. 93a ust. 1 u.t.d., stanowiącego, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 (art. 93 ust. 7 u.t.d.). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci zapisów

z urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku dotyczące kierowców zatrudnionych

w przedsiębiorstwie strony i pojazdów (zapisy z tachografów cyfrowych pojazdów, które prowadzili kontrolowani kierowcy, tarcze tachografów), ewidencji czasu pracy kontrolowanych kierowców, wniosków urlopowe, kart kierowców, listy kierowców dokonujących przewozy na rzecz strony, umów o pracę oraz innych dokumentów dotyczących pracy kierowców i działania przedsiębiorstwa skarżącego, organ prawidłowo ustalił poszczególne naruszenia przepisów prawa skutkujących karami wskazanymi w Ip. 1.5, Ip. 5.1.1, Ip. 5.2.1, Ip. 5.3.1, Ip. 5.5.1, Ip. 5.6.1, Ip. 5.6.2, Ip. 5.7.1, Ip. 5.7.2, Ip. 5.8.1, Ip. 5.11.1, Ip. 6.3.17, Ip. 6.3.18 oraz Ip. 6.3.16 załącznika nr 3 do u.t.d. ( s.7-31 zaskarżonej decyzji), które opisane zostały w sposób zwięzły na s. 11-13 niniejszego uzasadnienia (punkty 1-12). Przy czym organ w odniesieniu do naruszeń wskazanych w l.p. 5.6.2. i 5.7.2 załącznika nr 3 do u.t.d. dokonał korzystniejszej w stosunku do poprzedniej decyzji, wykładni tych przepisów, uwzgledniających stanowisko zawarte w wyroku NSA z 23 września 2021 r., II GSK 604/21, czego nie można było podważyć choćby ze względni na przepisu art. 135 § 2 p.p.s.a.

Sąd w pełni akceptuje ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ, kwalifikację poszczególnych deliktów oraz ich wymiar kary. Stąd też nie zachodzi potrzeba ich ponownego szczegółowego opisywania i analizowania w tej części uzasadnienia. Podkreślić również należy, iż również skarżący ich nie kwestionował poza:

1. brakiem uwzględnienia odstępstwa od norm czasu pracy przez kierowcę G. W. w dniu [...] r., w związku z adnotacją poczynioną przez niego o następującej treści: " art. 12 rozp.561/2006 przekroczenie czasu pracy spowodowane przedłużającym się rozładunkiem, po nim dalsza jazda do najbliższego parkingu";

2. błędną oceną organu o braku możliwości przedłożenia odczytów dokonanych przed dniem [...] r. dla pojazdu[...], jako wynikającym z nieprzestrzegania przez przedsiębiorcę obowiązku terminowego wczytywania danych w terminach, podczas gdy brak odczytów powstał wskutek wypadku pojazdu.

Odnośnie tego pierwszego zarzutu to należy wskazać, zgodnie z art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6 - 9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, wskazując powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. Wykładnię tego przepisu przedstawił NSA w uzasadnieniu wyroku wydanego w niniejszej sprawie, podkreślając, iż nie kwestionuje "stanowiska WSA odnośnie do braku usprawiedliwionych podstaw stosowania omawianego odstępstwa w sytuacji przedłużającego się załadunku, czy też rozładunku, albowiem tego rodzaju sytuacja nie odpowiada hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 12 rozporządzenia nr 561/2006". Wskazany w skardze przypadek z [...] r., jest tym szóstym, w którym spółka powołała się na odstępstwa, do którego nie ma zastosowania wspomniany przepis, w świetle stanowiska sądu kasacyjnego. Oznacza to, że prezentowany w skardze pogląd pozostaje w jednoznacznej sprzeczności z oceną zawartą w powyższym wyroku sądu odwoławczego

i abstrahuje całkowicie od związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a. Podkreślić ponadto należy, iż ITD zastosował się do oceny NSA w odniesieniu do pozostałych pięciu przypadków odnoszących się do przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy i powołania się na odstępstwo na podstawie

art. 12 rozporządzenia nr 561/2006. Organ nie wymierzył bowiem kary za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy w dniach:

8 r., [...] r. odpowiednio o 17 min., 18 min., 10 min, 6 min i 16 min. Wobec powyższego nie sposób uznać, iż doszło do naruszenia przez ITD zarzucanego po skarżącą spółkę art. 12 rozporządzenia nr 561/2006.

Nie mógł – zdaniem Sądu – odnieść zamierzonego skutku również drugi zarzut. Podkreślić należy bowiem, że podstawą uchylenia decyzji ITD z dnia [...] r. przez NSA było jedynie naruszenie art. 12 rozporządzenie nr 561/2006, a nie wskazane w skardze naruszenie art. 80 k.p.a. Prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń faktycznych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie była kwestionowana uprzednio ani w skardze do WSA, ani w skardze kasacyjnej do NSA, a w konsekwencji nie zostały również uznane przez sądy administracyjne za wadliwe. Okoliczności podnoszone w aktualnie rozpoznawanej skardze związane z brakiem pobrania danych z tachografu w przypadku pojazdu o nr[...], były przedmiotem rozważań zarówno w decyzji WITD z dnia [...]r., jak ITD z dnia [...]r. Wobec powyższego wobec nieujawnienia żadnych nowych okoliczności po wydaniu wyroku przez NSA wskazujących na zmianę stanu faktycznego w odniesieniu do tej kwestii, nie można było skutecznie podważać tych ustaleń. Zresztą przypisanie tego naruszenia wiąże się z tym, że spółka nie przedłożyła – mimo stosownych wezwań kierowanych do niej - danych pobranych od [...] r. do dnia wypadku tj. [...]r. oraz ostatni odczyt poprzedzający okres kontrolowany (czyli ostatni odczyt wykonany przed dniem [...]). Wobec tego kwestia uszkodzenia pojazdu była całkowicie prawnie indyferentna dla wymierzenia jej kary przewidzianej w lp. 6.3.18; chodziło bowiem o niedopełnienie obowiązku pobierania danych w okresie poprzedzającym uszkodzenie pojazdu.

W ocenie Sądu organy trafnie oceniły, że nie występowały okoliczności zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności wskazane w art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie domniemania odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślić jednak należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę (por. wyrok NSA

z 5 sierpnia 2021 r. II GSK 1462/18). Tymczasem w świetle zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione zwłaszcza, że skarżąca nie powoływała się na nie ani w toku postępowania administracyjnego, ani też

w poprzedniej oraz aktualnej skardze do WSA oraz w skardze kasacyjnej. Również

w toku poprzedniego postępowania sądowadministracyjnego naruszenie powyższych przepisów nie zostało stwierdzone przez sąd.

W związku ze znacznym upływem czasu od stwierdzonego naruszenia należało jedynie rozważyć zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej,

o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Dzień ujawnienia naruszenia w niniejszej sprawie należało utożsamić

z datą sporządzenia protokołu kontroli, co miało miejsce w dniu [...] r. Zatem od tej daty upłynął już okres dwóch lat. Jednakże prawidłowo organ odwoławczy zastosował w sprawie art. 189h § 4 i 5 k.p.a. stanowiący, że bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia

od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej (§ 4 pkt 1) termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego albo sądu powszechnego właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, albo odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenia skargi kasacyjnej, albo uchylenia przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy (§ 5 pkt 1). W niniejszej sprawie skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję [...]ITD

z [...] r. w dniu [...] r. (notatka urzędowa k. 33 akt sądowych), a wyrok NSA korzystający z przymiotu prawomocności został wydany w dniu [...] r. W związku z tym w powyższym okresie termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary uległ zawieszeniu. Kolejną decyzję ITD wydał w dniu [...] r. Oznacza to, że - uwzględniając instytucję zawieszenia biegu termin przedawnienia nałożenia kary – niewątpliwie nie upłynął 2 letni termin określony w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.

Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.