Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 997/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2023 poz 390
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/876/2023/7701 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z dnia 22 lutego 2023 r. znak [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej – Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/876/2023/7701, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania H.G. (strona, skarżąca), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza R.(organ I instancji) z dnia 22 lutego 2023 r., nr [...], którą:

- ustalono, że kwota wypłacona w okresie od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. w łącznej wysokości 10 934,00 zł H.G. z tytułu opieki nad córką M.G. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym,

– zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ustalonych niniejszą decyzją wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją nr [...] z dnia 11 października 2018 r. (zmienioną kolejnymi decyzjami, a ostatnio decyzją z dnia 2 stycznia 20223 r.), przyznano stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M.G. w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2021 r., tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności ww. dziecka nr [...] z dnia [...] r. Następnie, w związku z wydłużeniem ważności ww. orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, decyzją z dnia 4 października 2021r., nr [...] przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W dniu 7 lutego 2023r. zostało przedłożone w organie I instancji orzeczenie o niepełnosprawności M.G. nr [...], wydane [...]r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. na okres do 31 sierpnia 2024 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 czerwca 2022r. W tym samym dniu został złożony również wniosek w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz M.G. Po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia 15 lutego 2023r., nr [...] przyznano prawo do wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r., tj. zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Podkreślono, że wydanie nowego orzeczenia

o niepełnosprawności M.G. w dniu [...] r. spowodowało, iż decyzja znak: [...] z dnia 11 października 2018 r. utraciła moc, a zatem stronie nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej decyzji w okresie od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. Dalej wskazano, że strona była prawidłowo pouczona o terminie, do którego zostało przedłużone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M.G., jak również o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń, w szczególności o otrzymaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności bądź o stopniu niepełnosprawności dziecka. Jednakże strona nie zastosowała się do powyższego i nie poinformowała w terminie organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki, jak również nie złożyła w terminie określonym w art. 24 ust.2a ww. ustawy nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co pozwoliłoby organowi na ustalenie prawa do tego świadczenia za okres wsteczny, tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.

Wobec powyższego przedmiotowe świadczenie zostało wypłacone w okresie od września 2022 r. do stycznia 2023 r. pomimo, iż w obrocie prawnym nie było decyzji przyznającej prawa do niego.

Z uwagi na powyższe, organ I instancji pismem z dnia 8 lutego 2023r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego w związku z opieką nad córką M.G. w okresie od 1 września 2022r. do 31 stycznia .2023r. Jednocześnie poinformowano stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie strona wniosła o umorzenie wszczętego z urzędu postępowania argumentując, iż nie została dostatecznie pouczona o konsekwencjach niepoinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. W ocenie strony przesłana jej decyzja o przedłużeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zawierała jedynie wyciąg z przepisów ustawy bez wyraźnego wskazania konkretnych skutków jakie mogą wystąpić w przypadku nieprzedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności zaraz po jego wydaniu.

W piśmie z dnia 16 lutego 2023r. wskazała natomiast, iż nie działała w złej woli pobierając świadczenia z tytułu niepełnosprawności córki oraz nie miała zamiaru w żaden sposób uzyskiwać nienależnych świadczeń, ponieważ była przekonana, że na czas trwania stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego wszystkie świadczenia przedłużają się automatycznie. Strona nadmieniła również, iż nie wiedziała, że wydanie nowego orzeczenia niepełnosprawności przerywa ten stan.

W związku z upływem ważności orzeczenia nr [...]

o zaliczeniu M.G. do osób niepełnosprawnych na okres do 30 września 2021r., organ pismem z dnia 24 września 2021 r. zawiadomił stronę o wszczęciu

z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany okresu obowiązywania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ponieważ strona nie wniosła żadnych uwag i nowych okoliczności, wskazaną wyżej decyzją z dnia 4 października 2021r.,

nr [...] przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego

w okresie od 1 października 2021r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania dla ww. osoby nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponadto, w pouczeniu powyższej decyzji organ przywołał treść art. 25 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozbudowując go o zapis, że w przypadku otrzymania nowego orzeczenia o niepełnoprawności bądź o stopniu niepełnoprawności osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.

Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wniosła H.G. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 2B ustawy o świadczeniach rodzinnych mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, podczas gdy nie nastąpiła sytuacja wymieniona w tym punkcie, a także jako osoba pobierająca te świadczenie nie została pouczona o konieczności złożenia nowego wniosku. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania,

tj. art. 7 kpa. art. 8 § 1 kpa w związku z art. 23b ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do urzędów administracji publicznej albowiem organy właściwe ustalające prawo do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, art. 9 kpa przez brak przekazania rzetelnej informacji o przysługujących uprawnieniach i obowiązkach, gdyż w istocie pouczenie odwołującej ograniczało się de facto do zawarcia wyciągu z przepisów ustawy i nie spełniło to roli pouczenia albowiem w żadnym fragmencie nie poinformowano, że brak przedstawienia oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Kolegium decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/876/2023/7701 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przychylił się do twierdzenia organu I instancji, że z chwilą uzyskania przez córkę strony nowego orzeczenia o niepełnosprawności, strona utraciła ona prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, o czym stanowi art. 15h ust. 1 ustawy COVID. Według Kolegium, w sprawie zaistniała przesłanka nienależnie pobranych świadczeń z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej u.ś.r.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję H.G. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, powtórzyła w zasadzie argumenty zawarte w odwołaniu, wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto

o zasadzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza R. z dnia 22 lutego 2023 r.,

nr [...], którą: 1) ustalono, że kwota wypłacona w okresie od 1 września 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. w łącznej wysokości 10 934,00 zł H.G. z tytułu opieki nad córką M.G .jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym, 2) zobowiązano do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ustalonych niniejszą decyzją wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Przystępując do rozważań przyjdzie wskazać, że kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest ustalenie, czy organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że kwoty opisane

w sentencji zaskarżonej decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z nim za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymaga łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) mimo wystąpienia tych okoliczności świadczenie rodzinne zostało wypłacone; 3) osoba pobierająca świadczenie rodzinne była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony,

a więc ma świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).

Przywołana regulacja ma zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, co w doktrynie, jak i orzecznictwie odróżnia się od świadczeń nienależnych. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Z tego względu istotne pozostaje dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1392/21, Lex nr 33422757).

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało przyznane skarżącej decyzją organu I instancji nr [...] z dnia 11 października 2018 r. (zmienioną kolejnymi decyzjami, a ostatnio decyzją z dnia 2 stycznia 20223 r.), w związku z opieką nad córką M.G. w okresie od 1 września 2018 r. do 30 września 2021 r.,

tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności ww. dziecka

nr [...] z dnia [...] r. Następnie, w związku

z wydłużeniem ważności ww. orzeczenia o niepełnosprawności na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, decyzją z dnia 4 października 2021r., nr [...] przedłużono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 października 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Bezspornym jest, że w dniu 31 sierpnia 2022 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. ponownie zakwalifikował córkę M.G. do osób niepełnosprawnych, co potwierdził orzeczeniem

o nr [...].

Uwzględniając poczynione wyżej uwagi w zakresie konieczności ustalenia, w toku postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, czy skarżąca w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji pobierała świadczenie pielęgnacyjne w sposób świadomy w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, iż świadczenie to nie przysługiwało jej, a co z tym związane, czy pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. było sformułowane i przedstawione w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego można przyjąć, iż miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1139/19, Lex nr 2751888), konieczna stała się szczegółowa analiza zastosowanych w sprawie pouczeń.

W okolicznościach niniejszej sprawy strona została pouczona o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pouczenie takie znalazło się w decyzji organu I instancji wydanej na podstawie art. 15h ustawy COVID-19. Organy obydwu instancji nie dostrzegły jednak, że tak nałożony na stronę obowiązek informacyjny nie zawierał pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia. Zauważyć przyjdzie, że organ I instancji w powołanej decyzji wskazał na przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. jako źródło obowiązku informacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Tymczasem nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki strony pozostaje bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż potwierdza jedynie, że nadal pozostaje niepełnosprawna,

a zatem skarżąca spełnia przesłanki do przyznania tego świadczenia.

Dla oceny, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., konieczne jest uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji, pouczenie, o którym mowa w ww. przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane

i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego

Wymienione pouczenia, znajdujące się w wydanych decyzjach, nie uwzględniają

w swej treści informacji dla strony o utracie prawa do pobierania świadczenia w każdym przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Jest to o tyle istotne, iż na gruncie niniejszej sprawy okoliczność wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniej córki skarżącej pozostawała bez wpływu na prawo do pobieranego świadczenia, bowiem nowe orzeczenie potwierdzało jedynie, że córka skarżącej nadal pozostaje osobą niepełnosprawną, a w konsekwencji spełnia przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia.

W takiej sytuacji niezbędne było dokonanie przez organ oceny, czy zasadnie skarżąca mogła wnioskować, że wydanie nowego orzeczenia, którym nie zmieniono ustaleń w zakresie niepełnosprawności córki, nie stanowi zmiany mającej wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, tym bardziej, że na powyższe wskazuje sama skarżąca. Mianowie w odwołaniu stwierdza, że nie była świadoma tego, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności pozbawia jej córkę prawa do zasiłku. Podobnie wypowiedziała się w skardze.

W sentencji decyzji z dnia 4 października 2021 r. zakreślono czasookres na jaki przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla córki skarżącej. W treści uzasadnienia przywołano także art. 15h ust. 1 ustawy COVID. Zestawienie tych elementów z pouczeniem o obowiązku niezwłocznego przekazania nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie pozwala na przyjęcie, iż skarżąca otrzymała jasną informację o skutkach jakie niesie za sobą uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie nie zbadały w sposób prawidłowy, czy w sprawie zachodziła sytuacja świadomego działania skarżącej stanowiąca następstwo prawidłowego pouczenia przez organ o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Organy nie rozważyły kwestii, czy w istocie skarżąca przedmiotowe świadczenie nienależnie pobrała. Organy orzekające w sprawie nie odniosły się do kwestii oceny świadomości co do konsekwencji związanych z zaniechaniem poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, nie zwróciły uwagi na zawarte w decyzjach pouczenia, ani też nie oceniły, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z winy strony i w rezultacie, czy świadczenie to miało charakter nienależnego.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić szczególną sytuację strony skarżącej. Pobierała ona świadczenia ze względu na niepełnosprawność córki, Szczególne rozwiązania przewidziane 15h ustawy COVID-19 ułatwiły opiekunom osób niepełnosprawnym oraz organom administracji funkcjonowanie w czasie pandemii. Jednakże nie można abstrahować od celu regulacji ustawy o pomocy społecznej. Córka strony była i nadal jest osobą niepełnosprawną., a zatem w jej sytuacji faktycznej

i prawnej nie zmieniło się nic. Trudno zatem pogodzić stanowisko, że brak przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności (która nadal u małoletniej występuje) może skutkować tak negatywnymi następstwami (finansowymi) po stronie rodzica. Rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażonej w Konstytucji RP.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia wyrażonej w art. 7

i art. 77 § 1 kpa zasady prawdy obiektywnej, to z kolei spowodowało naruszenie art. 80 kpa.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy przeprowadzą postępowanie we wskazanym kierunku, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrane świadczenie pielęgnacyjne w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 200

w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty te obejmowały koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.