Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1727/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124b ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "S." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 809/14 w sprawie ze skargi "S." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 809/14 oddalił skargę S. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia nieruchomości.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Starosta Pyrzycki orzekł o:

1) zobowiązaniu S. Sp. z o.o. w Ł. do udostępnienia E. S.A. z siedzibą w G., nieruchomości stanowiących działki nr [...] z obr. [...], gm. Pyrzyce i nr [...] z obr. [...], gm. Pyrzyce na okres 3 miesięcy od wydania decyzji oraz zapewnienia dojazdu na teren ww. nieruchomości, w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110kV relacji Pyrzyce - Mostkowo, polegających na naprawie fundamentów słupów posadowionych na ww. działkach oraz pomalowaniu konstrukcji tych słupów (zabezpieczeniu antykorozyjnym);

2) zobowiązaniu E. S.A. z siedzibą w G., do przywrócenia nieruchomości opisanych wyżej do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac remontowych, oraz do przyznania i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe na skutek czynności opisanych wyżej, a także za udostępnienie przedmiotowych nieruchomości;

3) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

S. Sp. z o.o. w Ł. odwołała się od decyzji organu I instancji.

Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podał, że sprawa zobowiązania S. Sp. z o.o. w Ł. – właściciela ww. nieruchomości, do ich udostępnienia E. S.A. z siedzibą w G. była już przedmiotem rozstrzygnięcia Starosty Pyrzyckiego. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Starosta orzekł o zobowiązaniu S. Sp. z o.o. w Ł. do udostępnienia E. S.A. z siedzibą w G. ww. działek, na okres 6 miesięcy, oraz zapewnienia dojazdu na teren wskazanych nieruchomości w celu wykonania prac remontowo - konserwacyjnych dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Pyrzyce - Mostkowo, polegających na eksploatacyjnej wymianie i naprawie elementów konstrukcyjnych słupa, pomiarze napięcia rażenia i ewentualnej naprawie uziemień, wymianie łańcuchów izolatorowych, konserwacji fundamentów, usunięciu roślinności przy podstawie słupa, wymianie tabliczek oznaczeniowych, pomalowaniu konstrukcji, wymianie przewodu odgromowego. Orzekł również o zobowiązaniu E. S.A. do przywrócenia nieruchomości opisanych wyżej do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac remontowych, oraz do przyznania i wypłaty odszkodowania za szkody powstałe na skutek czynności opisanych wyżej, a także za udostępnienie przedmiotowych nieruchomości. Decyzja ta została jednakże uchylona decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2013 r.

W związku z uchylającą decyzją organu odwoławczego Starosta Pyrzycki, w celu uzupełnienia postępowanie wyjaśniającego, w dniu 18 lutego 2014 r. wystosował pismo do pełnomocnika E. S.A. wzywające do uzupełnienia wniosku o dokumenty z przeprowadzonych rokowań właścicielem nieruchomości oraz o przedłożenie pełnomocnictwa dla J. R., który w imieniu E. S.A. podpisał umowę z dnia 6 lipca 2012 r., wystawionego przez podmiot uprawniony do reprezentacji tejże Spółki, zgodnie z odpisem z rejestru przedsiębiorców.

Wojewoda Zachodniopomorski, odnosząc się do zarzutów strony odwołującej się, podał, że wnioskodawca dostarczył wymagane pełnomocnictwa oraz przedłożył dokumenty świadczące o rzetelnym podjęciu próby uzyskania zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenia prac. Aktualnie do wykonania w ramach podjętych prac pozostała naprawa fundamentów słupów oraz pomalowanie ich konstrukcji (zabezpieczenie antykorozyjne). Z tego powodu w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. skierowanym przez wykonawcę do właściciela nieruchomości, E. wykazał zawężony już zakres prac do wykonania w ramach prac remontowych, nadto zawierało konkretną propozycję z niezbędną ofertą finansową. Wobec jednak braku odpowiedzi właściciela nieruchomości na przedstawioną ofertę, należało uznać, iż rokowania nie przyniosły stosownego rezultatu.

Dalej Wojewoda wskazał, że decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które nie stanowią części składowej gruntu, a zatem tylko takich urządzeń, które są objęte hipotezą art. 49 § 1 k.c., czyli stanowiących część składową przedsiębiorstwa. W aktach sprawy znajdują się stosowne dokumenty świadczące o tym, iż na wnioskowanej nieruchomości znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej tej nieruchomości gruntowej i są własnością przedsiębiorstwa energetycznego E. Sp. z o.o. (zleceniodawcy prac). Dokumenty te potwierdzają prawo własności przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Podstawę do wykonania określonych prac wnioskodawcy – E. S.A. stanowi umowa zawarta w dniu 6 lipca 2012 r. w Szczecinie, pomiędzy E. Sp. z o.o. z siedzibą w P. a E. S.A. na wykonanie zadania inwestycyjnego pn. "Przebudowa dwutorowego odcinka linii napowietrznej 110 kV zasilającej GPZ Pyrzyce oraz przebudowa jednotorowej linii napowietrznej 110 kV - Pyrzyce - Mostkowo od słupa nr 4.5 do słupa nr 81". Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pismo skierowane przez inwestora do wykonawcy wyjaśniające jakie czynności należy przeprowadzić w ramach zadania objętego ww. umową. Do czynności tych zaliczono: wymianę, wyeksploatowanych elementów konstrukcyjnych słupów kratowych, wymianę łańcuchów izolatorowych, wymianę przewodów roboczych, fazowych i odgromowych, pomiar napięcia rażenia, naprawa uziemień, konserwacja fundamentów, usunięcie roślinności wokół podstaw słupów, wymiana tabliczek informacyjnych, zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji słupów. Zatem ww. umowa oraz pismo doprecyzowujące zakres tej umowy, w omawianej sprawie mogą stanowić wystarczający dowód dla uznania uprawnienia spółki E. do wystąpienia z wnioskiem w przedmiotowej sprawie. Nie ma bowiem, przeszkód, aby uprawnione przedsiębiorstwo zleciło wykonanie prac innemu podmiotowi, jednakże zlecenie musi pochodzić od podmiotu, który tak jak w przedmiotowej sprawie bez wątpienia jest właścicielem urządzeń.

Wojewoda wyjaśnił również, że elementy objęte hipotezą art. 124b u.g.n., warunkujące wraz z innymi przesłankami wydanie nakazu udostępnienia terenu wymagają przeprowadzenia procesu wykładni także co do używanych w nim pojęć, przy wykorzystaniu m.in. definicji legalnych z art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Organ I instancji w swojej decyzji rozważył charakter prac remontowych jakie mają być wykonane na obiekcie. Ponadto, odpowiednio do prowadzonych prac, w sposób czytelny określił w uzasadnieniu decyzji ich przebieg oraz zakres uszczuplenia władztwa właściciela. Dokonał też analizy celowości zajęcia przez E. S.A. wnioskowanych działek dla wykonania spornych prac. Z akt sprawy bowiem wynika, że organ I instancji przeprowadził analizę pomiarową potwierdzającą słuszność stanowiska co do obszaru mającego podlegać zajęciu.

S. Sp. z o.o. w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego zarzucając naruszenie:

1) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

2) art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

3) art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami;

4) art. 107 § 1 k.p.a.;

5) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wskazał, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 124b ust. 1 u.g.n. W szczególności skarżąca jako właścicielka działek nie wyraziła zgody na ich udostępnienie. W aktach znajdują się pisma wnioskodawcy kierowane do skarżącej, w których zawarte były prośby o wyrażenie takiej zgody oraz propozycje zadośćuczynienia za ewentualne szkody spowodowane wykonaniem prac. Jednak skarżąca nigdy pozytywnie nie odpowiedziała na te propozycje. Jak sama podaje, ewentualną zgodę uzależniała od spełnienia przez wnioskodawcę dodatkowych warunków, a na ostanie pismo z dnia 7 lutego 2014 r. w ogóle nie odpowiedziała. W takiej sytuacji słusznie organy przyjęły, że skarżąca nie wyraziła zgody na udostępnienie nieruchomości stanowiących jej własność.

Za nietrafne Sąd uznał stanowisko strony skarżącej, jako nie wynikające z przepisu art. 124b u.g.n., że decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana tylko w przypadku, gdy między stronami dojdzie do konsensusu. Wręcz przeciwnie z przepisu tego wynika, że jeżeli strony dojdą do porozumienia, to w ogóle nie jest potrzebne wydawanie decyzji, bowiem wejście na nieruchomość oparte będzie na zgodzie jej właściciela.

Sąd wskazał również, że we wniosku z dnia 14 sierpnia 2013 r., złożonym do organu w trybie art. 124b u.g.n., E. S.A powołała się na koniczność wykonania prac remontowo-konserwacyjnych dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Pyrzyce - Mostkowo przebiegającej przez działki należące do skarżącej. Zdaniem Sądu czynności techniczne konserwacji urządzeń elektrycznych, jak naprawie fundamentów słupów posadowionych na ww. działkach oraz pomalowaniu konstrukcji tych słupów, i ich potrzeba, związana z bezpieczeństwem dostaw energii elektrycznej dla miejscowej ludności, leżą w kompetencji wnioskodawcy i nie budzą wątpliwości. Sąd nie znajduje żadnej podstawy aby wymienione czynności nie zaliczyć do prac remontowo-konserwacyjnych. Wnioskodawca jest również podmiotem zobowiązanym do wykonania tych czynności z mocy umowy zawartej z właścicielem urządzeń elektrycznych, tj. E. Sp. z o.o. z siedzibą w P.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. Sp. z o.o. w Ł., zarzucając naruszenie:

1) art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie wystąpiły łącznie przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w oparciu o ten przepis, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora i w całości uwzględniającej jego interes, pomijając słuszny interes skarżącej;

2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak przeprowadzenia ustaleń w zakresie określenia niezbędnego terminu, a w konsekwencji brak uzasadnienia dla ustanowionego w decyzji trzymiesięcznego terminu na udostępnienie nieruchomości skarżącej inwestorowi;

3) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawy analizy kompletnie zebranego materiału dowodowego, co miało wpływ na jej wynik;

4) art. 108 § 1 k.p.a. poprzez brak poczynienia rzeczowych i precyzyjnych ustaleń w przedmiocie zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia tej kwestii jedynie w oparciu o oświadczenie inwestora;

5) art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że w sprawie nie rozważono w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono okoliczności skutkujących utrzymaniem w mocy decyzji w przedmiocie udostępnienia nieruchomości skarżącej;

6) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

Ponadto S. Sp. z o.o. w Ł. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. S.A. z siedzibą w O. wniosła o jej odrzuceniu lub ewentualne oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, stąd też w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty te zawarte w pkt 2, 3, 4 skargi kasacyjnej, dotyczą przede wszystkim oceny przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego tj. zarówno zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i jego wszechstronnej oceny, a w szczególności brak uzasadnienia dla ustanowionego w decyzji trzymiesięcznego terminu udostępnienia nieruchomości jak i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzuty te są bezzasadne, a dokonana przez Sąd I instancji kontrola w tym zakresie jest prawidłowa. Należy zwrócić uwagę, że będąca przedmiotem tego postępowania decyzja Starosty Pyrzyckiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. jest kolejną decyzją wydaną w sprawie w związku z uchyleniem przez Wojewodę Pomorskiego poprzedniej decyzji Starosty Pyrzyckiego z dnia [...] października 2013 r., a jednym z powodów uchylenia było niewystarczające ustalenie okoliczności faktycznych sprawy. Stąd też przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ przeprowadził zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe zarówno co do zebranego w sprawie materiału dowodowego jak i jego wszechstronnej oceny, a Wojewoda Zachodniopomorski utrzymując zaskarżoną decyzją w mocy decyzję organu I instancji prawidłowo ustalił zarówno stan faktyczny sprawy jak i zastosowanie przepisów materialnoprawnych. Prawidłowa zatem była kontrola Sądu I instancji zebranego w sprawie materiału dowodowego, z którego wynika, konieczność podjęcia czynności związanych z remontem i konserwacją dwutorowej napowietrznej linii energetycznej polegających na naprawie fundamentów słupów posadowionych na działce skarżącej kasacyjnie oraz pomalowaniu konstrukcji tych słupów, jak również z znajdujących się w aktach pism adresowanych do skarżącej kasacyjnie o wyrażenie zgody na udostepnienie nieruchomości wraz z propozycją określonej kwoty za ewentualne szkody wynika, że skarżąca nigdy pozytywnie nie odpowiedziała na te propozycje, a jak podnosi sama skarżąca kasacyjnie, ewentualną zgodę uzależniała od spełnienia przez wnioskodawcę dodatkowych warunków. W zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazano na brak uzasadnienia dla ustanowionego w decyzji trzymiesięcznego terminu udostepnienia nieruchomości jak i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do tych zarzutów należy stwierdzić, że są one bezzasadne, albowiem brew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, organ w uzasadnieniu decyzji uzasadnił w sposób wystarczający dlaczego ustanowił trzymiesięczny termin mimo, że inwestor we wniosku wnioskował o ustalenie sześciomiesięcznego terminu (uzasadnienie decyzji Starosty Pyrzyckiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., str.8) jak również uzasadnił dlaczego nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (uzasadnienie jak wyżej str.7).

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi kasacyjnej zawartego w pkt 1 dotyczącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 124b ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że w sprawie wystąpiły łączne przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu, co doprowadziło do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora, pomijając słuszny interes skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny.

W powołanym art. 124b ust. 1 ustawy został określony zakres czynności, jakie mogą być podejmowane na podstawie uzyskanej decyzji. Na jego podstawie można zobowiązać do udostępnienia nieruchomości nie tylko w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, lecz także w celu wykonania czynności związanych z remontami oraz z usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, a także w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie tych czynności. Na podstawie tej decyzji dopuszczalne jest zatem podejmowanie nie tylko czynności związanych z bieżącym utrzymaniem sieci, lecz także z przeprowadzeniem remontów, co w szczególności może obejmować wymianę elementów sieci, a także czynności związanych z usuwaniem z gruntu tych elementów sieci.

Przesłanką wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności określonych w komentowanym artykule jest brak zgody właściciela, użytkownika wieczystego bądź osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe. Komentowany artykuł nie wprowadza natomiast formalnego obowiązku przeprowadzenia rokowań. W praktyce jednak zwykle dochodzi do wymiany pism i stanowisk stron, a zatem do negocjacji, które mają na celu ustalenie, czy właściciel wyraża zgodę na udostepnienie nieruchomości, czy też takiej zgody nie wyraża. Tym samym z treści przepisu art. 124b ust. 1 ustawy jednoznacznie wynika jakie są przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostepnienia nieruchomości są to: konieczność przeprowadzenia czynności o jakich mowa w tym przepisie i brak zgody właściciela na udostepnienie nieruchomości. Natomiast taką przesłanką nie jest ustalenie "wynagrodzenia" za udostępnienie nieruchomości, czy też precyzyjnie ujmując ustalenie odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wykonywanych czynności. Stąd też wyrażanie zgody na udostepnienie nieruchomości, ale pod warunkiem zapłaty określonej kwoty stanowi w tym przypadku brak zgody. O tym, że ustalenia finansowe za udostępnienie nieruchomości nie stanowią przesłanki, od spełnienia której uzależniona jest możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do udostepnienia nieruchomości świadczy zarówno treść art. 124b ust. 1, jak i treść art. 124b ust. 4 ustawy.

Zgodnie z powołanym art. 124b ust. 4 ustawy "Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania". Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że uzgodnienia w sprawie ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe wskutek wykonywania czynności mogą być prowadzone do 30 dnia, licząc od dnia w którym upłynął określony w decyzji termin udostepnienia nieruchomości.

Jeżeli jednak do takiego uzgodnienia nie dojdzie w wskazanym terminie, to starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Brzmienie przepisu wskazuje na to, że wszczęcie tego postępowania stanowi obowiązek starosty. Zatem jest on zobowiązany po upływie wskazanego w ustawie terminu sprawdzić, czy doszło między stronami do ustalenia wysokości odszkodowania, a jeśli nie, to powinien wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia jego wysokości. Obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości ustalonej przez starostę w osobnej decyzji administracyjnej obciąża podmiot, któremu nieruchomość została udostępniona.

W takich okolicznościach, mając na uwadze niezasadność wskazanych wyżej zarzutów, zarzut skargi kasacyjnej zawarty w pkt 5, a dotyczący naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegający na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że w sprawie nie rozważono w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego, jako oczywiście bezzasadny nie mógł być uwzględniony.

Nie zasługuje również na uwzględnienie ostatni zarzut zawarty w pkt 6 skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób. O niezasadności tego zarzutu świadczy treść art. 31 Konstytucji RP, która jest następująca: ust. 1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej. ust. 2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. ust. 3 Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak więc przedmiotem ochrony zawartej w art. 31 Konstytucji RP jest wolność człowieka, a nie prawo własności, prawnej ochrony własności dotyczą inne przepisy Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.