Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 924/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3  ust. 1 i 2,  art. 13  ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skarg E. M., M. B., R. M. i H. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2018 r.,

nr [...] - po rozpatrzeniu odwołań M. B., H. C., E. M. i R. M. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] -utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r.

nr [...] - działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), dalej jako ustawa - potwierdził prawo do rekompensaty A. Z., L. R., H. C., M. B., E. M. oraz R. M. z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego

w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]

- w określonych kwotach odpowiadających ich udziałom w spadku po F. M..

Organ ustalił wartość pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] zł (opierając się na wyroku Sadu Wojewódzkiego w [...] z dnia[...] grudnia 1989 r. sygn. akt [...]), zaś 20% tej kwoty wynosi [...] zł. Dodał, że spadkobierczyni F. M. - M. B. zrealizowała w części przysługujące jej prawo do rekompensaty poprzez nabycie lokalu mieszkalnego w [...] o aktualnej wartości [...] zł. W związku z powyższym przysługującą spadkobiercom F. M. kwotę rekompensaty tj. [...] zł należy pomniejszyć o wartość nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nabytych przez M. B.

tj. o kwotę [...] zł. Po odjęciu zrealizowanej rekompensaty otrzymano kwotę [...] zł, która została podzielona na wszystkich spadkobierców, zgodnie

z przysługującymi im udziałami w spadku po F. M..

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3046/13, oddalił skargi H. C., E. M., M. B. i R. M. na ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2018 r.

Zaś w efekcie rozpoznania skargi kasacyjnej H. C. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15, uchylił

ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3046/13 oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października

2013 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bezsporne jest,

iż M. B. w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła mieszkanie

w [...] o wartości [...] zł. Nie jest również kwestionowane, że jej córka A. Z. - na rzecz której zaskarżoną decyzją ustalono prawo do rekompensaty - odziedziczyła po swojej matce ww. lokal mieszkalny. Oznacza to, iż nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty poprzez nabycie przez M. B. lokalu mieszkalnego położonego [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro każdy z dawnych współwłaścicieli nieruchomości zabużańskiej może samodzielnie dochodzić realizacji prawa do rekompensaty, w granicach swego udziału w dawnym prawie własności albo w zakresie udziałów także innych (dawnych) współwłaścicieli - w przypadku wskazania przez pozostałych (dawnych) współwłaścicieli (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U . Nr. 169, poz. 1418 ze zm. ), to w granicach tak ustalonych udziałów może dochodzić do pomniejszenia wysokości zaliczanej kwoty o wartość nabytego prawa własności nieruchomości (...) przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3, lecz jedynie gdy dany (dawny) współwłaściciel - w granicach swego udziału - nabył owo prawo własności (art. 13 ust. 3). Podobna zasada dotyczy wszystkim spadkobierców danego (dawnego) współwłaściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ust. 2).

W sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez jedną

z uprawnionych osób (A. Z.), wartość zrealizowanego przez nią prawa powinna zostać zaliczona na poczet jej udziału w prawie do rekompensaty ustalonego według udziału w spadku. Innymi słowy A. Z. przysługuje prawo do rekompensaty tylko w sytuacji, gdyby wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M. B. była niższa od należnej jej rekompensaty. W przeciwnym razie kwota rekompensaty pomniejszona stosownie do art. 13 ust. 3 ww. ustawy powinna zostać ustalona wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku, z pominięciem A. Z..

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wykładnię powyższego wyroku. Podniósł w nim, że wątpliwości organu budzi sposób, w jaki ma być zostać obliczona kwota rekompensaty przysługująca pozostałym uprawnionym w sytuacji, gdy wartość uzyskanego przez A. Z. mieszkania po matce jest wyższa od należnej jej rekompensaty. Sąd wskazał, iż w wyżej opisanym przypadku kwotę rekompensaty należy pomniejszyć stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, tj. o wartość nabytego przez M. B. prawa własności lokalu mieszkalnego, a następnie ustalić wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku z pominięciem A. Z..

Następnie organ zauważył, że pierwszym możliwym sposobem obliczenia przysługującej rekompensaty jest pomniejszenie jej kwoty stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, a następnie przydzielenie stronom (z wyłączeniem A. Z.) pozostałej jej części zgodnie z udziałami spadkowymi tych osób tj. L. R. w 1/8 części oraz H..C, M. B., E. M. i R. M. po 3/32 części. Konsekwencją powyższego rozwiązania będzie niewypłacenie żadnej ze stron 1/2 kwoty stanowiącej rekompensatę pomniejszoną stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy.

Drugim sposobem obliczenia przysługującej rekompensaty jest pomniejszenie jej kwoty stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, a następnie przydzielenie stronom (z wyłączeniem A. Z.) pozostałej jej części zgodnie z udziałami spadkowymi tych osób powiększonymi proporcjonalnie o wysokość udziału spadkowego A. Z.,

tj. L. R. w 1/4 części oraz H. C., M. B., E. M. i R. M. po 3/16 części. Konsekwencją powyższego rozwiązania mogą być problemy z wpisaniem stosownych informacji do Systemu Informatycznego Rejestrów (SIR).

W związku z powyższymi wątpliwościami wniosek o wykładnię wyroku jest zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15 odmówił wykładni ww. własnego wyroku z 7 marca 2017 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było potrzeby dokonywania wykładni tego wyroku, gdyż w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie zaznaczył, że w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez jedną

z uprawnionych osób (A. Z.), wartość zrealizowanego przez nią prawa powinna zostać zaliczona na poczet jej udziału w prawie do rekompensaty ustalonego według udziału w spadku. Innymi słowy A. Z. przysługuje prawo do rekompensaty tylko w sytuacji, gdyby wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M. B. była niższa od należnej jej rekompensaty. W przeciwnym razie kwota rekompensaty pomniejszona stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy powinna zostać ustalona wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku, z pominięciem A. Z.. Dodał, że zarówno sentencja kwestionowanego wyroku, jak i jego uzasadnienie jest sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny w ramach instytucji określonej w art. 158 p.p.s.a. nie może udzielać odpowiedzi na pytania formułowane przez organy, a odnoszące się do sposobu

i zakresu prowadzenia postępowania. Rolą sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji, a nie współadministrowanie z organami. Żądanie wnioskodawcy zmierza do wskazania organowi, który ze sposobów obliczenia rekompensaty ma wybrać, co wykracza poza wykładnię wyroku dopuszczalną na gruncie art. 158 p.p.s.a

Ponownie rozpatrując sprawę - stosując się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]:

1. a) potwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w m. [...],

gm. [...], pow. [...], woj. [...], obecnie [...], składającej się z gospodarstwa rolnego o pow. 25 ha gruntu zabudowanego: budynkiem mieszkalnym, stodołą drewnianą, oborą, spichlerzem drewnianym oraz studnią przysługuje:

- L. R., w 4/32 częściach,

- H. C., w 3/32 częściach,

- M. B., w 3/32 częściach,

- E. M., w 3/32 częściach,

- R. M., w 3/32 częściach;

b) ustalił zwaloryzowaną wartość nieruchomości pozostawionej na kwotę [...] zł;

c) ustalił zwaloryzowaną wartość prawa własności nieruchomości nabytej położonej

w [...] przy ulicy [...] (obecnie [...]) nr [...] obejmującej lokal mieszkalny nr [...], o łącznej pow. użytkowej [...] m2 jako przedmiot własności wraz

z prawem użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] w gruncie o pow. [....] ha oraz prawem własności w częściach wspólnych budynku w udziale wynoszącym [...] w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP na kwotę [...] zł.

d) ustalił wysokość rekompensaty, tj. 20% wartości pozostawionej nieruchomości pomniejszonej o wartość nabytego prawa, własności nieruchomości położonej

w [...], przy ulicy [...] (obecnie [...]) nr [...] obejmującej lokal mieszkalny nr [...], na kwotę [...] zł, w tym na rzecz:

- L. R. – [...] zł (4/32 z [...] zł);

- H. C.- [...] zł (3/32 z [...] zł);

- M. B. – [...] zł (3/32 z [...] zł);

- E. M. – [...] zł (3/32 z [...] zł);

- R. M. – [...] zł (3/32 z [...] zł);

e) wskazał, że uprawnieni L. R., H. C., M. B., E. M. i R. M. jako formę realizacji prawa do rekompensaty wybrali świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego.

2. odmówił A. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj, [...], obecnie [...], w udziale 1/2 części przysługującej ww. osobie w spadku po F. M..

W obszernym uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że przy sposobie obliczania przysługującej stronom rekompensaty był związany oceną prawną

i wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1179/15.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda podniósł, że A. Z. nie przysługuje prawo do rekompensaty, gdyż aktualna wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M. B. (tj. [....] zł) jest wyższa od należnej jej rekompensaty. Rekompensata przysługująca A. Z. wyniosłaby [...] zł (1/2 z 20% wartości pozostawionej nieruchomości – [...] zł). Z tego powodu wydano w stosunku do niej decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Dalej Wojewoda wskazał, biorąc pod uwagę ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wysokość rekompensaty przysługującej spadkobiercom J. M. (tj. 57.492,61 zł) została ustalona w następujący sposób: od 20% wartości pozostawionej nieruchomości (tj. 169.397,20 zł) odjęto wartość nieruchomości nabytej w ramach częściowej realizacji (tj. 111.904,59 zł). Następnie tak uzyskana kwota rekompensaty została podzielona na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów w spadku po F. M., z pominięciem A. Z., tj.:

- L. R. - 4/32 (tj. 1/2 x 4/16),

- E. M.- 3/32 (tj. 1/2 x 3/16),

- R. M. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16),

- M. B. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16),

- H. C. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16).

Odwołania od powyższej decyzji złożyli M. B., H. C., E. M. i R. M., kwestionując sposób podziału rekompensaty

i zarzucając, że Wojewoda - wbrew wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego - błędnie rozliczył zrealizowaną część rekompensaty, co przełożyło się na wysokość potencjalnej rekompensaty.

Po rozpoznaniu ww. odwołań Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyjaśnił, że w myśl art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się

w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości.

Następnie wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego była ocena decyzji organu I instancji w zakresie właściwego wyliczenia kwoty przysługującej rekompensaty.

W ocenie Ministra, organ wojewódzki w sposób prawidłowy wyliczył kwotę rekompensaty dla poszczególnych stron postępowania - kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15 - albowiem inny sposób wyliczenia skutkowałby przyznaniem rekompensaty w wysokości przekraczającej maksymalny poziom tego świadczenia określony w art. 13 pkt 2 (powinno być ust. 2) ustawy, tj. 20 % wartości pozostawionej nieruchomości. Ponadto w uzasadnieniu swojej decyzji bardzo szczegółowo i czytelnie przedstawił metodykę sposobu liczenia, którą oparł o powyższy wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Minister wskazał, że kwota rekompensaty należna uprawionym powinna być wyliczona w następujący sposób: od 20 % wartości pozostawionej nieruchomości – [...] zł, należy odjąć wartość nieruchomości nabytej w ramach częściowej realizacji – [...] zł, a następnie tak uzyskaną kwotę podzielić na rzecz pozostałych uprawionych według przysługujących im udziałów w spadku po F. M. z pominięciem A. Z..

Z powyższych wyliczeń wynika, iż kwoty rekompensaty należne poszczególnym osobom przedstawiają się następująco:

1. L. R. – [...] zł,

2. H. C. – [...] zł,

3. M. B. – [...] zł,

4. E. M. – [...] zł,

5. R. M. – [...] zł.

Inna metodologia wyliczenia przysługującej rekompensaty nie może być zrealizowana, gdyż naruszałaby ustalenia zawarte w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - co skutkowałoby działaniem niezgodnym z art. 153 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie zgadzając się z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odrębnymi pismami wnieśli E. M., M. B., R. M., H. C..

Skarżący zarzucili, że wbrew treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., błędnie obliczono i zaniżono przysługujące im, jako spadkobiercom J. M., kwoty rekompensaty.

W odpowiedzi na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o ich oddalenie jako bezzasadnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097), dalej jako ustawa, w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Z kolei w myśl art. 13 ust. 3 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby,

o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych z dnia [...] marca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Przede wszystkim podkreślić należy, iż sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

z 2 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3046/13 oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,), dalej jako p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przywołany przepis art. 153 p.p.s.a. pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowo-administracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane

w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Przede wszystkim, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Zaś naruszenie art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie wskazuje się, że ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów administracji, ponownie ocenione być nie mogą.

Mając powyższe na uwadze Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, dokonał jej oceny z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku wskazał, że bezsporne jest, iż M. B. w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła mieszkanie

w [...] o wartości [...] zł. Nie jest również kwestionowane, że jej córka A. Z. - na rzecz której zaskarżoną decyzją ustalono prawo do rekompensaty - odziedziczyła po swojej matce ww. lokal mieszkalny. Oznacza to, iż nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty poprzez nabycie przez M. B. lokalu mieszkalnego.

Zatem w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez jedną

z uprawnionych osób (A. Z.), wartość zrealizowanego przez nią prawa powinna zostać zaliczona na poczet jej udziału w prawie do rekompensaty ustalonego według udziału w spadku. Innymi słowy A. Z. przysługuje prawo do rekompensaty tylko w sytuacji, gdyby wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M. B. była niższa od należnej jej rekompensaty. W przeciwnym razie kwota rekompensaty pomniejszona stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy powinna zostać ustalona wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku, z pominięciem A. Z.

Jak wynika z akt sprawy M. B., w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła mieszkanie w [...] o zwaloryzowanej wartości

[...] zł, które odziedziczyła po niej jej córka A. Z.. Oznacza to,

że nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty poprzez nabycie przez M. B. lokalu mieszkalnego. W tej sytuacji organy prawidłowo ustaliły, że wartość uzyskanego przez A. Z. mieszkania po M. B. ([...] zł) jest wyższa od należnej jej rekompensaty, gdyż rekompensata przysługująca A. Z. wyniosłaby [....] zł (tj. 1/2 z 20% wartości pozostawionej nieruchomości – [...] zł).

Należy zatem stwierdzić, iż organy obu instancji - zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego - zasadnie odmówiły A. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w udziale 1/2 części przysługującej w spadku po F. M..

Również organy prawidłowo ustaliły ogólną kwotę rekompensaty przysługującej pozostałym uprawnionym, będących spadkobiercami J. M., tj. L. R., M. B., H. C., E. M.

i R. M., która wynosi [...] zł (od 20% wartości pozostawionej nieruchomości – [...] zł odjęto wartość nieruchomości nabytej przez A. Z. w ramach częściowej realizacji – [...] zł, co dało kwotę do podziału na rzecz uprawnionych – [...] zł).

Niemniej jednak dokonały one nieprawidłowego rozdzielenia tej kwoty rekompensaty na rzecz pozostałych uprawnionych uznając, że rekompensatę należy podzielił według przysługujących im udziałów w spadku po F. M.,

tj. L. R. - 4/32 (tj. 1/2 x 4/16), E. M. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16), R. M. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16), M. B. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16) i H. C. - 3/32 (tj. 1/2 x 3/16).

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie kwota rekompensaty w wysokości

[...] zł stanowi spadek po F. M.. Miała ona dwójkę dzieci - M. B. i J. M., którzy dziedziczyli po niej po 1/2 części spadku.

Spadek po J. M. nabyli: L. R. (żona)

w 4/16 części, oraz dzieci: E. M., R. M., M. B.

i H. C. po 3/16 części, zaś spadek po M. B. nabyła A. Z. w całości.

Zatem kwota rekompensaty w wysokości [...] zł (stanowiąca spadek po F. M.) powinna przypadać w równych częściach - po [...] zł - M. B. i J. M..

Ponieważ M. B. zrealizowała swoje prawo do spadku w wysokości większej ([...] zł - wartość mieszkania) niż należna jej część, to pozostała kwota

w wysokości [...] zł stanowi część spadku należną spadkobiercom po J. M... Zatem kwotę tę należy podzielić między nich według przysługujących im udziałów w spadku po J. M., a nie - jak błędnie przyjęły organy - według przysługujących im udziałów w spadku po F. M..

Oznacza to, że wysokość rekompensaty w kwocie [...] zł powinna został rozdzielona pomiędzy uprawnionych, tj. L. R., M.. B., H. C., E. M. i R. M. według przysługujących im udziałów w spadku po J. M..

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie wykonały prawidłowo zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15.

Uchybienie przez organ administracyjny przepisowi art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane poprzez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych - już chociażby

z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie

w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji.

W konsekwencji Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. oraz art. 13 ust. 3 ustawy.

Natomiast organy obu instancji prawidłowo ustaliły wartość mienia pozostawionego poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej - opierając się w tym zakresie na wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. sygn. akt

[...]. Regulacje przewidziane w art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. dotyczą skutków przewidzianej w nich mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, gwarantują stabilność określonej orzeczeniem sądowym sytuacji prawnej, uniemożliwiając jej podważenie przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia i zobowiązując do jej respektowania inne sądy oraz inne organy państwa w określonych przez ustawę granicach.

Takie stanowisko prezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 października 2014 r., a Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował tego ustalenia.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.