Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 308/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 2, art. 41 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie Irena Kamińska NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1537/07 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zwrotu kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia w czasie studiów w szkole wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1537/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zwrotu kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia w czasie studiów w szkole wojskowej.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], Komendant Wojskowej Akademii Technicznej ustalił wobec M. D. do zwrotu kwotę 57709,46 zł, stanowiącą równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką w czasie studiów w uczelni wojskowej, w związku ze zwolnieniem ze służby kandydackiej z powodu niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów. Komendant powołał się na przepis art. 135 w związku z art. 134 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz.1750 ze zm.) oraz przepisy § 38 i § 40 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 66, poz.614). Organ ustalił, że kpr. pchor. rez. M. D., w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów, został zwolniony ze służby kandydackiej rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...], z dnia [...] lipca 2006 r. i z dniem [...] lipca 2006 r. został zdjęty z ewidencji i przeniesiony do rezerwy z obowiązkiem zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia, poniesionych przez resort Obrony Narodowej w czasie jego studiów w szkole wojskowej. Komendant wskazał, że zgodnie z art. 135 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierze pełniący służbę kandydacką są obowiązani do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, umundurowania i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką w przypadku ich zwolnienia ze służby kandydackiej z powodu niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów. Natomiast według § 38 w/w rozporządzenia z dnia 31 marca 2004 r., kandydat zwolniony ze służby kandydackiej z powodu niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów zobowiązany jest do zwrotu równowartości kosztów nauki, w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych otrzymanych w związku z nauką. Koszty te ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie nauki. Okres nauki obejmuje zaś okres od dnia stawienia się w szkole do dnia zwolnienia ze służby kandydackiej, w tym urlopy i usprawiedliwione nieobecności kandydata. Wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów ustala się według stawek obowiązujących w dniu zwolnienia kandydata ze służby. Komendant dodał, że kwotę do zwrotu, tj. 57709,46 zł, ustalono na podstawie zestawienia stanowiącego załącznik do decyzji. W decyzji zawarto pouczenie, że stronie przysługuje, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, odwołanie do Ministra Obrony Narodowej za pośrednictwem Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej.

Decyzję doręczono M. D., za pośrednictwem poczty, w dniu 2 października 2006 r. W dniu 12 marca 2007 r. wpłynęło do Kancelarii Wojskowej Akademii Technicznej odwołanie M. D., reprezentowanego przez radcę prawnego, z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. M. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając fikcyjne ustalenie kosztów przez Komendanta oraz naruszenie praw strony w postępowaniu. Stwierdził, że otrzymał decyzję w dniu 25 lutego 2007 r. od M. D., zam. [...],[...] G. (matki, na której adres przesłano decyzję listem poleconym). Tymczasem odwołujący zamieszkuje w W., przy ulicy [...]. Uważa, że złożył odwołanie w terminie, bowiem pisma doręcza się stronie w miejscu jej zamieszkania. Po zwolnieniu ze służby nie zamieszkiwał w miejscu poprzedniego zamieszkania, z okresu gdy był powoływany do służby. Zdaniem odwołującego się, organ zaniedbał ustalenia miejsca zamieszkania strony. Wysyłając przesyłkę na poprzedni adres zamieszkania odwołującego się, organ powinien liczyć się z tym, że przesyłka do niego nie dotrze. Listonosz zostawił przesyłkę w ostatniej dekadzie września 2006 r. Matka odwołującego nie zobowiązywała się wobec doręczyciela, że przesyłkę adresatowi doręczy. Nie doszło więc do doręczenia zastępczego. Matka odwołującego się przesyłki nie otwierała i nie miała pojęcia, jakie pismo się w niej znajduje. Od 1 października 2006 r. do 1 grudnia 2006 r. odwołujący się przebywał służbowo za granicą, w Hamburgu, w Republice Federalnej Niemiec. Dopiero po powrocie do kraju, podczas ostatnich odwiedzin rodziny matka odwołującego się przypomniała sobie (25 lutego 2007 r.), że zostawiono jej przesyłkę adresowaną do odwołującego się. W przesyłce tej znajdowała się zaskarżona decyzja. Z ostrożności procesowej pełnomocnik odwołującego się złożył wniosek - w przypadku gdyby organ uważał, że doręczenie było skuteczne - o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem odwołujący się nie zawinił zwłoki w złożeniu odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], Minister Obrony Narodowej, opierając się na przepisie art. 59 § 2 K.p.a., odmówił M. D. przywrócenia terminu do wniesienia dowołania od decyzji Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej Nr [...], z dnia [...] lipca 2006 r. Ustalił, że decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego o zwolnieniu ze służby kandydackiej doręczono skarżącemu w dniu 10 lipca 2006 r., co M. D. potwierdził własnoręcznym podpisem na egzemplarzu aktowym. Decyzję Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej Nr [...], z dnia [...] lipca 2006 r., doręczono zainteresowanemu, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 2 października 2006 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem ojca zainteresowanego. Minister wywodził, że podstawową przesłanką przywrócenia terminu, określoną w art. 58 § 1 K.p.a., jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ocenił, że przesłanka ta w niniejszej sprawie nie zaistniała. Bezspornym, zdaniem Ministra, jest doręczenie decyzji dorosłemu domownikowi, jakim jest ojciec skarżącego. Posiadana przez organy wojskowe dokumentacja wskazuje, że M. D. zamieszkuje pod adresem, na który została przesłana decyzja. Zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów stwierdzających zmianę miejsca zamieszkania. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu nie można, według organu, zaliczyć czasowego przebywania poza miejscem stałego zamieszkania. Doręczenie dokonane zostało w sposób prawidłowy, zgodny z art. 43 K.p.a. W ocenie Ministra, podnoszone przez skarżącego argumenty, o pobycie służbowym poza granicami kraju i przypomnienie sobie przez matkę o pozostawieniu przesyłki dopiero podczas ostatnich odwiedzin, nie stanowią przesłanki, dla której należało przywrócić termin do wniesienia odwołania.

. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniu temu, "wydanemu na podstawie art. 59 § 2 K.p.a.", zarzucił "naruszenie przepisu art. 7 K.p.a. oraz zwłaszcza art. 10 i art. 77 i art. 80 i art. 88 K.p.a. i przepisu na podstawie którego organ postanowienie wydał". Podniósł abstrahowanie przez organ od faktów, jakie miały miejsce w niniejszej sprawie. Przypomniał, że po zwolnieniu ze służby nie mieszkał, jak przed powołaniem do służby, z rodzicami, lecz pod innym adresem (w W., a nie w G.). Ponadto wyjeżdżał za granicę. Organ skierował decyzję na adres zamieszkania rodziców skarżącego, nie troszcząc się o to, czy skarżący pod tym adresem nadal zamieszkuje i przebywa. Skarżący zauważył, iż organ nie dysponuje dowodem na to, aby ojciec skarżącego podjął się doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję. Stwierdził, że ojciec nie podjął się tego, gdyż syn już z nim nie zamieszkiwał, a ponadto syn wyjeżdżał za granicę. Skarżący przypomniał, że przebywał za granicą od 1 października 2006 r. do 1 grudnia 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, że w trakcie postępowania, w dniu 25 lipca 2006 r., strona została zapoznana z zestawieniem ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę podlegające zwrotowi i nie zgłaszała zmiany adresu do doręczeń. Na stronie ciąży zaś obowiązek zawiadomienia o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie decyzji pod dotychczasowym adresem wywołuje skutek prawny.

Skarga została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd stwierdził, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 58 § 2 K.p.a., według którego termin do czynności procesowej można przywrócić, gdy strona uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest, zdaniem Sądu pierwszej instancji, dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu nie można, jak ocenił Sąd, zaliczyć czasowego przebywania poza miejscem zamieszkania, jeśli w tym czasie doszło do skutecznego doręczenia. Za okoliczność istotną Sąd uznał nieprzedstawienie przez skarżącego żadnych dokumentów stwierdzających zmianę miejsca zamieszkania. Opierając się dowodach zebranych w aktach sprawy Sąd ustalił, że skarżący zamieszkiwał pod adresem, na który przesłana została zaskarżona decyzja. Według Sądu pierwszej instancji, doręczenie decyzji do rąk ojca skarżącego było zgodne z art. 43 K.p.a. Ojciec skarżącego odebrał decyzję, nie odmówił przyjęcia przesyłki, a więc podjął się doręczenia przesyłki do rąk skarżącego. To zaś, czy dorosły domownik doręczył w stosownym terminie przyjęte pismo do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania.

W skardze kasacyjnej M. D. zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), to jest przepisu:

- art. 41 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 437 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie tych przepisów do sytuacji skarżącego i ustalenie, że nastąpił skutek doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie w sprawie ustalenia podlegającej zwrotowi kwoty, stanowiącej równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowanie i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z nauką z powodu pokwitowania przyjęcia tej decyzji - doręczanej przez pocztę - ojcu skarżącego jako dorosłemu domownikowi, gdy w istocie ojciec skarżącego nie zobowiązał się do doręczenia decyzji skarżącemu, który po zwolnieniu ze służby kandydackiej z rodzicami nie zamieszkiwał, więc ojciec nie był jego domownikiem w rozumieniu art. 437 K.p.a., oraz skutek doręczenia w tej sytuacji nie mógł nastąpić, a ponadto skarżący w tamtym czasie (zamieszkując pod aktualnym adresem wskazanym w petitum skargi) przebywał za granicą, a ponieważ organ wojskowy nie powiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w wymienionej sprawie nie mógł w ogóle powstać obowiązek skarżącego w kwestii powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania i decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], winna być uchylona wraz z decyzją wydaną w I instancji, a termin do wniesienia odwołania od decyzji I instancyjnej winien być traktowany jako otwarty jeszcze termin do wniesienia odwołania;

- art. 58 § 2 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie do sytuacji skarżącego ze względu na przyjęcie, że skarżący musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o jego przywrócenie choćby w postaci lekkiego niedbalstwa, gdy taki wniosek w istocie był bezprzedmiotowy ponieważ skutek doręczenia jeszcze nie nastąpił, zaś wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył jedynie z ostrożności procesowej, po uzyskaniu wiadomości od matki, że skierowano do niego decyzję nr [...], z dnia [...] lipca 2006 r. Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie w sprawie ustalenia podlegającej zwrotowi kwoty, stanowiącej równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowanie i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z nauką;

- naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), to jest przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 141 § 4 przez nieuwzględnienie skargi, mimo dającego się stwierdzić naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest z powodu dowolnej i niedostatecznie uzasadnionej oceny prawnej, że nie doszło do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów art. 77 § 1 K.p.a. i art. 81 K.p.a. przez przyjęcie, że skarżący zamieszkiwał w dacie doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie w sprawie ustalenia podlegającej zwrotowi kwoty, stanowiącej równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowanie i wyżywienia oraz innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z nauką wraz z rodzicami (w tym z ojcem) chociaż organ tej okoliczności nie udowodnił na podstawie zebranego materiału dowodowego, a strona co do tej możliwości - że zamieszkiwała wówczas (w dacie doręczenia decyzji) z rodzicami - nie miała możliwości wypowiedzenia się (nikt jej realnie takiej możliwości nie stworzył), a więc wskazane ustalenie faktyczne przez organ nie zostało dokonane zgodnie z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 P.p.s.a.

Błędnie sformułowane zostały dwie pierwsze podstawy skargi kasacyjnej. Po pierwsze, przepisy art. 41 ust.1 i 2 K.p.a. oraz art. 58 § 2 K.p.a. nie są przepisami prawa materialnego, ale przepisami proceduralnymi stosowanymi w postępowaniu administracyjnym. Po drugie, przepisy te stosują organy administracyjne, a nie sądy administracyjne. Nie można zatem merytorycznie rozpoznać zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1134/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 366213). Po trzecie, w ustawie normującej procedurę administracyjną nie ma przepisu art. 437 K.p.a. Wskazanie w podstawie skargi kasacyjnej nieistniejącego przepisu prawnego powoduje, że nie jest możliwe merytoryczne odniesienie się do zarzutu naruszenia takiego nieistniejącego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt I OSK 1735/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 165775). Jedynie na uboczu kwestii poruszonej w części opisowej zarzutu drugiej podstawy kasacyjnej odnotować można, iż zawarty w tej podstawie opis naruszenia art. 58 § 2 K.p.a. nie koresponduje z dyspozycją tego przepisu. Nie jest to norma ustanawiająca obowiązek uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Chodzi o inne przesłanki przywrócenia terminu: wniesienie prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony termin.

Nie jest pozbawiona wadliwości proceduralna podstawa skargi kasacyjnej. Dotyczy to powołania, wśród naruszonych przepisów, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wadliwość ta polega na braku powiązanych z tą normą jakichkolwiek przepisów prawa materialnego.

Należy natomiast zająć merytoryczne stanowisko wobec zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. W tym przypadku skarżący nawiązał do dowolnej i niedostatecznie uzasadnionej przez Sąd oceny, że nie doszło do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 81 K.p.a. Okolicznością, zdaniem skarżącego, dowolnie ustaloną i niedostatecznie uzasadnioną było rzeczywiste miejsce zamieszkania skarżącego. Badając ten zarzut należało najpierw rozstrzygnąć, czy okoliczność ta jest istotna z punktu widzenia przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pamiętać przecież trzeba o tym, że instytucja przywrócenia terminu, w zasadzie reguluje sytuacje, gdy termin został uchybiony. Uchybienie terminu jest zaś efektem skutecznego doręczenia, z którym to doręczeniem wiąże się początek biegu terminu do dokonania czynności. Rzeczywisty brak doręczenia przy jednoczesnym przyjęciu przez organ administracji, iż do doręczenia doszło, skutkuje zaistnieniem podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, a nie spełnieniem się przesłanki do przywrócenia terminu (patrz: wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA 1329/95, ONSA 1998/3/103; wyrok NSA z dnia 13 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 703/97, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 47299). Inaczej można potraktować sytuację, w której co prawda doszło do doręczenia stronie pisma, w tym przypadku decyzji, ale doręczenie to jest obarczone wadami skutkującymi brak winy strony w uchybieniu terminu do zaskarżenia tej decyzji (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 344). W takim kontekście ma znaczenie dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena, czy organ pierwszej instancji wysłał decyzję na adres miejsca zamieszkania skarżącego, a co za tym idzie, czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż doręczenie nie było wadliwe, z punktu widzenia wymogów przepisów Działu I Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym zakresie stwierdzić należy przede wszystkim, w ślad za uzasadnieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że dowody zebrane w aktach sprawy potwierdzają zamieszkanie skarżącego pod adresem, na który wysłana została decyzja organu pierwszej instancji. Dowodem tym jest potwierdzenie doręczenia decyzji do rąk ojca skarżącego. Z dokumentu tego wynika, że dorosły domownik pokwitował doręczenie, podejmując się oddania pisma adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 24 października 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 360/97, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 44241; wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 2614/00, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 137823; wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 321253). Zamieszkiwanie skarżącego w Ł., poczta G., potwierdzają także inne dokumenty. Należy do nich rozkaz dzienny Rektora Wojskowej Akademii Technicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Wynika z niego, że M. D., przeniesionemu do rezerwy, wydano skierowanie do Wojskowej Komendy Uzupełnień w Grudziądzu. W tym samym dniu skarżący był zapoznany z zestawieniem ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę. Wcześniej wydano rozkaz nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. o zwolnieniu M. D. ze służby kandydackiej w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie nauki. Zaznaczyć jeszcze trzeba, iż w rozkazie dziennym z dnia [...] lipca zawarto stwierdzenie o obowiązku zwrotu kosztów, które zostaną określone odrębną decyzją. Zatem mimo trwającego już postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów skarżący nie poinformował o innym, niż znane organowi, miejscu zamieszkania. Nie przedłożył także żadnych dowodów na tę okoliczność wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na skarżącym, od daty wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kosztów ciążył, z mocy art. 41 § 1 K.p.a., obowiązek zawiadomienia o każdej zmianie miejsca adresu. Postępowanie to jest postępowaniem wszczynanym z urzędu. Przepis art. 61 § 3 K.p.a. nie reguluje daty wszczęcia postępowania z urzędu. Za datę tę należy przyjąć pierwszą czynność wobec strony. Pierwszą czynnością jest zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 K.p.a.), a w braku takiego powiadomienia, dzień pierwszego wezwania w sprawie Za datę tę można uznać także pierwszą czynność w postępowaniu, na przykład przesłuchanie świadka, pod warunkiem, że o czynności powiadomiono stronę. Nadto, czynność ta ma być dokonana w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981/1/15; Andrzej Matan [w:] G.Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2005, s. 591 - 592; Roman Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego" Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1998/1/s. 4,5,8). Zapoznanie skarżącego z zestawieniem kosztów oraz poinformowanie w rozkazie dziennym z dnia [...] lipca 2006 r. o obowiązku zwrotu kosztów, których wysokość będzie określona odrębną decyzją, spełniają warunki do uznania ich za czynności podejmowane w sprawie zwrotu kosztów.

W tym stanie rzeczy należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną.