Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 919/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2012 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia kwoty 149 zł tytułem wpisu sądowego od skargi na wyżej oznaczoną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała skarżąca spółka, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010 na skutek nowelizacji ustawy o grach hazardowych "drastycznie podwyższającej" podatek od gier, a środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie podwyższonych danin publicznoprawnych. Dalej wskazał wnioskodawca, że aktualnie eksploatuje ok. 90% mniej automatów niż pod koniec roku 2009 i w rezultacie brakuje mu środków na bieżącą działalność. Argumentował także, iż jego środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których nie jest w obecnym stanie prawnym zbyć.

W oświadczeniu od majątku i dochodach podała strona skarżąca, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 731.612,58 zł, wartość jej straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 20.267,47 zł, natomiast jej rachunki bankowe zostały zajęte przez organ podatkowy.

Z dokumentów złożonych na wezwanie wynika, że w 2012 r. przychody netto ze sprzedaży wyniosły 3.296.167,06 zł i była to kwota wyższa o prawie 2.000.000 zł w porównaniu z rokiem 2011. Strata spółki za 2012 r. wyniosła 20.267,47 zł, natomiast w lipcu, sierpniu i wrześniu 2013 r. wartość sprzedanych przez nią towarów wynosiła odpowiednio 248.515 zł, 244.030 zł i 218.715 zł. Na rachunku objętym zajęciem egzekucyjnym saldo jest ujemne. W okresie od 1 lipca do 30 września 2013 r. dokonano dwóch wpłat – 5.000 zł i 200 zł, poza tym na wydruku historii rachunku za ten okres odnotowane są obciążenia związane z opłatami za prowadzenie rachunku i przelewami wpłaconych kwot na rzecz organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona podniosła, że wzrost przychodów w roku 2012 wynikał jedynie ze zmiany sposobu prezentacji danych finansowych, natomiast sam fakt prowadzenia przez dłuższy okres czasu wobec niej postępowania egzekucyjnego świadczy jednoznacznie o braku możliwości uiszczenia wpisu do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wedle art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.

Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Przy czym dodać należy, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był z uwzględnieniem obciążenia wynikającego ze wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że każdy, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Wskazania także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy.

Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem.

Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz danych wynikających z przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych

Z treści przesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000 zł, a wartość środków trwałych 731.612,58 zł. W lipcu, sierpniu i wrześniu 2013 r. wartość sprzedanych towarów wynosiła odpowiednio 248.515 zł, 244.030 zł i 218.715 zł. W roku 2012 skarżąca spółka odnotowała stratę w kwocie 20.267,47 zł.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że nawet powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. W sytuacji strony skarżącej, o jej możliwościach płatniczych świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą i to na dużą, wynikającą z przedłożonych deklaracji VAT skalę. Jak podnosi się bowiem w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191).

O braku środków finansowych strony skarżącej nie może również świadczyć fakt prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego, gdyż nie stoi ono na przeszkodzie prowadzeniu przez spółkę działalności gospodarczej. Dowodzi to, że mimo zajęć egzekucyjnych strona skarżąca dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi jej na regulowanie wymagalnych należności.

Rozważając realne możliwości poniesienia opłat w toczącym się postępowaniu, przy uwzględnieniu charakteru prowadzonej działalności i ujawnionych wielkościach ekonomicznych, kwota opłaty sądowej od skargi, a także inne ewentualne przyszłe koszty, jeśliby się pojawiły w tej sprawie, jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej spółki. Spółka w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obracała środkami pieniężnymi, które mogły posłużyć do zapłaty wpisu sądowego, co pozwoliłoby na rozpoznanie jej sprawy.

Nadto winno się wskazać, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, wiążące się z wydatkami finansowymi. Do takich zaliczają się także koszty sądowe, konieczne do dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze postępowania sądowego. W niniejszej sprawie należy mieć na względzie przede wszystkim to, że podmiotem zwracającym się o udzielenie preferencji w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jest spółka prawa handlowego – spółka kapitałowa. Kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten, jeśli nie jest w stanie uzyskać z zewnątrz niezbędnych do działalności środków finansowych, może skorzystać z pewnych instytucji; mianowicie dopłat wspólników na rzecz spółki czy też podwyższenia kapitału zakładowego. Z możliwości takich spółka nie skorzystała. Występując o zwolnienie od kosztów spółka nie podnosiła również, że nie posiada zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania na opłacenie kosztów sądowych.

Konkludując powyższe rozważania nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstaw do uznania, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.