Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 212/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1-2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...], Naczelnik Urzędu Celnego w S. określił "P" Spółka z o.o. z siedzibą w T. przy ulicy [...], zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. w wysokości [...] oraz określił kwotę odsetek od zaległości podatkowych od wpłat dziennych za miesiąc sierpień 2005 r. w wysokości [...].

Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że jako datę powstania zobowiązania podatkowego organ podatkowy uznał fakt zakupu i wejścia w posiadanie przez Spółkę "P" nabytego oleju napędowego na podstawie faktury z dnia [...] o Nr [...], zaksięgowanej w ewidencji Rejestr zakupów VAT, jako ostatniej transakcji w okresie objętym kontrolą, stosownie do art.6 ust.1 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 29, poz. 257 z późn. zm.), wskazując przy tym, że termin płatności tego zobowiązania podatkowego upłynął w dniu 11 listopada 2005 r.

Spółka "P" nie zapłaciła wskazanego wyżej zobowiązania podatkowego w terminie płatności, co spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.05.229.1954 z późn. zm.) w celu wyegzekwowania należności od zobowiązanej Spółki "P".

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej jako organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej "P" wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Na podstawie art. 116 § 1 i 2 cyt. wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w stosunku do Pana R.K. jako członka zarządu w sprawie odpowiedzialności za nieuregulowane zobowiązania podatkowe "P" Sp. z o.o. w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. oraz odsetek od zaległości podatkowych od wpłat dziennych za miesiąc październik 2005 r., wskazując w oparciu o posiadane dokumenty rejestrowe Spółki "P", że w momencie powstania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r., a także upływu terminu płatności tego zobowiązania Pan R.K. pełnił obowiązki członka Zarządu tejże Spółki. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 30 marca 2010 r.

Pismem z dnia 08 kwietnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. wezwał Pana R.K. jako członka Zarządu P" Sp. z o.o. z siedzibą w T. do przedstawienia dowodów na okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki "P" przewidziane art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, z zakreśleniem 7-dniowego terminu. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2010 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. zawiadomił Pana R.K. i wyznaczył 7-dniowy termin w celu zaznajomienia się z aktami sprawy w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "P" z tytułu zobowiązań w podatku akcyzowym oraz zgłoszenia żądań, uwag lub wyjaśnień i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 07 maja 2010 r.

Decyzją z dnia [...], znak: [...], Naczelnik Urzędu Celnego w S. orzekł o odpowiedzialności podatkowej R.K., zamieszkałego w S. przy ulicy [...], za zaległość podatkową "P" z siedzibą w T. przy ulicy [...] (NIP: [...]) w wysokości [...] wynikającą z niezapłaconego przez Spółkę w terminie płatności zobowiązania podatkowego określonego wyżej przytoczoną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...], wraz z odsetkami za okres zwłoki od zaległości podatkowej w zapłacie ustalonego powyższą decyzją zobowiązania podatkowego w wysokości [...], oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...]. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 06 lipca 2010 r.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] skarżący R.K. odwołał się do Dyrektora Izby Celnej w S., który na mocy decyzji z dnia [...], znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W dniu 28 stycznia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w S. wpłynęła skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...], znak: [...], której skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj.:

art. 116 § 1 pkt 1 lit b Ordynacji podatkowej oraz art. 217, 217a i 217c kodeksu karnego wykonawczego poprzez uznanie, że stosowanie wobec skarżącego w okresie od dnia 28-06-2007 r. do dnia 04-09-2007 r. tymczasowego aresztowania nie stanowi dostatecznej przesłanki do uznania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości "P" Sp. z o.o. nastąpiło bez jego winy, jako członka zarządu spółki, albowiem tymczasowe aresztowanie nie uniemożliwia widzeń z osobami pozostającymi na wolności, praktycznie nie ogranicza korespondencji, ustanowienia pełnomocnika, podczas gdy osoba tymczasowo aresztowana podlega szczególnym ograniczeniom w możliwości kontaktów z osobami pozostającymi na wolności, cenzurze korespondencji, niemożliwości korzystania z telefonu; art. 121 § 2 w zw. z art. 122 w zw. z art.123 w zw. z art. 200a § 1 pkt 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie:

- zaniechanie na etapie postępowania odwoławczego pouczenia skarżącego działającego bez pełnomocnika o możliwości i celowości naprowadzenia dowodów, na okoliczność braku zawinienia skarżącego w zaniechaniu wywiedzenia wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie wszczęcia postępowania układowego, podczas gdy z uwagi na fakt osobistego występowania w sprawie przez skarżącego, pouczenie to było konieczne dla zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie,

- zaniechanie przeprowadzenia z urzędu rozprawy w celu sprecyzowania argumentacji skarżącego, w zakresie wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki jego odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki, podczas gdy z uwagi na fakt osobistego występowania w sprawie przez skarżącego przeprowadzenie rozprawy było konieczne dla zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w sprawie, wnosząc przy tym o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, a nadto wnosi o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., po rozpoznaniu wniosku skarżącego w przedmiocie wstrzymania zaskarżonej decyzji, postanowieniem z dnia 21 marca 2011 r. odmówił wstrzymania wykonania tej decyzji wobec nie wykazania we wniosku przez stronę skarżącą istnienia okoliczności wskazujących, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia w stosunku do wnioskodawcy znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 wraz z późn. zm.).

Dyrektor Izby Celnej w S. w odpowiedzi na skargę z dnia 24 lutego 2011 r. wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skarżącego są bezzasadne, gdyż:

- stosownie do wymogu przewidzianego przepisem art. 116 § 1 pkt 1 lit b Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli członek zarządu nie wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna,

- powołane przepisy art. art. 217, 217a k.k.w. wskazują, że tymczasowo aresztowany mimo, że w sposób określony tymi przepisami, to jednak ma możliwość uzyskania widzenia, a także, że ma możliwość korespondowania. Jedynie art. 217c k.k.w. przewiduje, że tymczasowo aresztowany nie może korzystać z aparatu telefonicznego oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej;

- w kontekście obowiązku dłużnika zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie do dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.), nie ma znaczenia okoliczność tymczasowego aresztowania skarżącego, które miało miejsce

w okresie od dnia 28-06-2007 r. do dnia 04-09-2007 r., a zatem nastąpiło ponad

1,5 roku później niż zaległość podatkowa zobowiązanej Spółki "P", gdyż – jak wskazuje Dyrektor Izby Celnej - zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. powinno być zapłacone w terminie płatności, tj. do dnia 25 listopada 2005 r. Zdaniem organu, również sugerowana przez skarżącego stabilna sytuacja finansowa Spółki przed jego aresztowaniem, która nie wskazywała na zbliżający się kryzys finansowy, nie znajduje oparcia

w stanie faktycznym sytuacji finansowej Spółki, gdyż stabilna sytuacja finansowa skutkowałaby bowiem regulowaniem przez Spółkę własnych zobowiązań wobec wierzycieli, w tym również wobec Skarbu Państwa. Brak ich regulowania skutkować powinno zgłoszeniem wniosku o ogłoszenie zgodnie z art. 21 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze.

Kolejne zarzuty skarżącego, że organ naruszył przepisy art. 121 § 2

w zw. z art. 122 w zw. z art. 123 w zw. z art. 200a pkt 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, regulujące zasady prowadzenia postępowania, prawdy obiektywnej, czynnego udziału stron, wyznaczenia rozprawy oraz odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, zdaniem organu również są bezzasadne, bowiem:

- z punktu art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zobowiązany jest do udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień, przez które należy rozumieć udzielanie informacji zarówno o przepisach materialnego prawa podatkowego, jak i procesowego, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z przepisu art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej nie wynika by w ramach obowiązku pouczania stron postępowania organ miał obowiązek pouczenia strony "o wykazanie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązanie podatkowe spółki". Mimo to, organ wyjaśnia, że wezwał skarżącego pismem z dnia 08 kwietnia 2010 r. do przedstawienia w terminie 7- dniowym dowodów na okoliczność istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność członków zarządu za zaległe zobowiązania podatkowe Spółki "P". Organ wyznaczył również stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, stosownie do art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca nie skorzystała ze swoich uprawnień, w tym co do możliwości wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, ani też nie przejawiała żadnej aktywności w postępowaniu podatkowym, ani też nie prezentowała żadnej argumentacji prawnej, ani innej, mimo kierowanych przez organy podatkowe do skarżącego pism;

- zgodnie zaś z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, i przepis ten w ocenie organu nie został naruszony;

- również art. 123 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organy podatkowe do zapewnieni stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co zdaniem organu zostało wypełnione w sposób określony przepisami.

- nadto organ podnosi, że skarżąca nie zgłosiła wniosku o wyznaczenie rozprawy w trybie art. 200a Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy zaś nie znalazł uzasadnienia do jej przeprowadzenia z urzędu wobec braku aktywności skarżącego w toku postępowania podatkowego. Zdaniem organu, skarżący mógł również ustanowić pełnomocnika, który reprezentowałby jego interesy. W związku z tym swoją nieznajomością prawa strona nie może zarzucać organowi naruszenie prawa przez organy podatkowe poprzez brak udzielania informacji i wyjaśnień.

Na tej podstawie organ uważa, że nie doszło do naruszenia zarzucanych przepisów, gdyż organy kierowały się wyłącznie obowiązującymi przepisami prawa w sprawie odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Spółki "P" za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku akcyzowym wraz z odsetkami za okres zwłoki w zapłacie podatku akcyzowego oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...], znak: [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej R.K. za zaległość podatkową "P" z siedzibą w T. przy ulicy [...] (NIP: [...]) w wysokości [...], wynikającą z niezapłaconego w terminie płatności zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r., określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] znak: [...], wraz z odsetkami za okres zwłoki od zaległości podatkowej Spółki "P" w wysokości [...], stosownie do art. 53 §1 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r., Nr8, poz.60 z późn. zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...], stosownie do art. 107 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Termin płatności zobowiązania podatkowego skarżącej Spółki w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. upłynął z dniem 25 listopada 2005 r., stosownie terminu ustalonego na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 19 ust.1 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.).

W myśl art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka "P" nie zapłaciła w terminie płatności ustalonego wyżej opisanego zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2005 r., co skutkowało powstaniem z dniem 26 września 2005 r. zaległości podatkowej Spółki "P", i w związku z tym wszczęto w stosunku do Spółki "P" postępowanie egzekucyjne w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r., Nr 229, poz.1954 z późn. zm.).

Przeprowadzona egzekucja okazała się nieskuteczna, gdyż postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej jako organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej Spółki "P" wobec stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

nie wykazał, że:

we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W myśl zaś § 2 art. 116 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Jak wyżej wskazano, zaległość podatkowa Spółki "P" powstała z dniem 25 listopada 2005 r.

Z akt niniejszej sprawy, w szczególności z dokumentacji rejestrowej dotyczącej Spółki "P" wynika, że w skład Zarządu Spółki "P" w określonych przedziałach czasowych wchodziły następujące osoby: Pan R.K. jako Prezes Zarządu w okresie od dnia 16 lutego 1999 r. do nadal oraz Pan J.S. jako członek Zarządu w okresie od dnia 14 grudnia 2004 r. do dnia 14 lipca 2008 r. (data zgonu), przy czym jego formalne wykreślenie z akt rejestrowych Spółki "P" nastąpiło z dniem 30-09-2009 r., i z tym też dniem dokonano wpisu Pana E.M. w charakterze członka Zarządu,co wynika z załączonego do akt niniejszej sprawy postanowienia Sądu Rejonowego S. w S. XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt Sz.XIII NS-REJ.KRS/012620/09/424.

Z powyższego zatem wynika, że w okresie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego Spółki "P" w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r., tj. w dniu 25 listopada 2005 r. obowiązki członka Zarządu Spółki "P" pełnili: Pan R.K. oraz Pan J.S.. W związku z tym,

że Pan J.S. zmarł w dniu 14 lipca 2008 r., co potwierdza załączony

do akt sprawy odpis skróconego aktu zgonu z dnia 15 lipca 2008 r., jedyną osobą ponoszącą odpowiedzialność w ramach solidarnej odpowiedzialności za zaległość podatkową Spółki "P" w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. przewidzianej art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej jest skarżący, Pan R.K.

Skarżący zarzuca organowi m.in. naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit b Ordynacji podatkowej oraz art. 217, 217a i 217c kodeksu karnego wykonawczego poprzez uznanie, że stosowanie wobec skarżącego w okresie od dnia 28-06-2007 r. do dnia 04-09-2007 r. tymczasowego aresztowania nie stanowi dostatecznej przesłanki do uznania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości "P" Sp. z o.o. nastąpiło bez jego winy, jako członka zarządu spółki, albowiem tymczasowe aresztowanie nie uniemożliwia widzeń z osobami pozostającymi na wolności, praktycznie nie ogranicza korespondencji, ustanowienia pełnomocnika, podczas gdy osoba tymczasowo aresztowana podlega szczególnym ograniczeniom w możliwości kontaktów z osobami pozostającymi na wolności, cenzurze korespondencji, niemożliwości korzystania z telefonu.

Zarzut ten - w ocenie Sądu - nie ma racji bytu, gdyż tymczasowe aresztowanie skarżącego – jak wskazuje skarżący - obejmujące okres od dnia 28-06-2007 r. do dnia 04-09-2007 r., nie pokrywa się z okresem upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego spółki "P" w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. - a zatem z okresem powstania zaległości podatkowej Spółki "P"- ten bowiem upłynął w dniu 25 listopada 2005 r. Tylko ten okres w świetle dyspozycji art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej ma znaczenie prawne dla ustalenia odpowiedzialności członka zarządu Spółki "P" za zaległość podatkową tej Spółki z tytułu niezapłacenia w terminie płatności zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r. Zbędne jest zatem ustosunkowywanie się Sądu do zarzutu skarżącego w przedmiocie pozbawienia go jako osoby tymczasowo aresztowanej praw, gdyż ta okoliczność nie ma wpływu na meritum sprawy na gruncie przepisów art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art.21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz.1361 z późn. zm.), który zakreśla 2-tygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, od dnia w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Przywołać tu należy tezę wyroku NSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r., I FSK 2083/09, zgodnie z którą: "To, że członek zarządu nie miał wpływu na działalność spółki, nie zwalnia go z odpowiedzialności za jej długi podatkowe. Ustawodawca nie łączy odpowiedzialności z faktycznym wykonywaniem obowiązków członka zarządu". Tezę tę podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Z analizy odpisu Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Spółki "P" według stanu na dzień 24-09-2009 r., jak i innych dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wynika, by był zgłaszany wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, w tym wniosek o zezwolenie na wszczęcie postępowania naprawczego, lub by był zgłaszany wniosek o wszczęcie postępowania układowego. Skarżący tym samym nie wykazał istnienia żadnej z ustawowych przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki "P" a przewidzianych dyspozycją przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały, że w okresie sprawowania przez skarżącego funkcji członka Zarządu Spółki "P" powstała zaległość podatkowa, zaś egzekucja prowadzona przeciwko zobowiązanej Spółce "P" w celu przymusowego wyegzekwowania należności z tytułu zaległości podatkowej okazała się bezskuteczna. Potwierdzają to dowody zgromadzone w aktach sprawy, które jednoznacznie wskazują na istnienie pozytywnych przesłanek przewidzianych art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, co tym samym uzasadnia odpowiedzialność skarżącego jako członka Zarządu "P" Sp. z o.o. z siedzibą w T. za jej nieuregulowane zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za miesiąc październik 2005 r., gdyż:

- skarżący posiadał status członka Zarządu Spółki "P", a zatem pełnił obowiązki członka zarządu tejże Spółki w okresie powstania i upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc październik

2005 r., a tym samym w okresie powstania zaległości podatkowej Spółki "P" z tego tytułu, co nie jest kwestionowane przez skarżącego;

- postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Spółce "P" okazało się nieskuteczne w całości, co potwierdza postanowienie o umorzeniu egzekucji z dnia [...].

W odniesieniu do przesłanek negatywnych pozwalających na uwolnienie skarżącego jako członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "P", inicjatywa dowodowa w ich wykazaniu należała do skarżącego. To na nim w pierwszej kolejności spoczywał obowiązek wykazania przesłanek ekskulpacyjnych (por. również wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., II FSK 1667/09). Organ podatkowy nie ma obowiązku, tym bardziej przy braku aktywnego udziału strony w postępowaniu, jak w przedmiotowej sprawie, dowodzenia z urzędu istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, wskazanych w art. 116 § 1pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, co nie oznacza, że nie musi przejawiać aktywności i w tym względzie.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego strona skarżąca zachowała bierność w przeciwieństwie do organu podatkowego, który – mimo, że nie miał takiego obowiązku - podjął działania zmierzające do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki "P", a to poprzez wezwanie skarżącego pismem z dnia 08 kwietnia 2010 r., doręczonego skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2010 r., jak również wyznaczenie postanowieniem z dnia 05 maja 2010 r. 7-dniowego terminu do wypowiedzenia co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, doręczonego skutecznie skarżącemu w dniu 27 maja 2010 r. Świadczy to zatem, że skarżący miał możliwość aktywnie uczestniczyć i mieć wpływ na sposób prowadzonego postępowania podatkowego, w tym podjąć czynności w każdej formie przewidzianej art. 168 Ordynacji podatkowej (zgłaszać żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski), które zawierałyby merytoryczną treść żądania i zmierzały do uwolnienia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "P". Jednak skarżący z własnej inicjatywy z prawa tego nie skorzystał. Strona skarżąca, skoro nie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w sprawie, nie skorzystała tym samym z możliwości złożenia wniosków dowodowych lub dowodów na okoliczność braku zawinienia skarżącego w zaniechaniu wywiedzenia wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie wszczęcia postępowania układowego mimo, że o tym uprawnieniu została pouczona.

Osobisty udział w postępowaniu przez skarżącego bez pełnomocnika jest wystarczający dla właściwego zabezpieczenia interesów strony, tym bardziej gdy stroną jest członek zarządu spółki, zaś pouczenie strony o jej prawach i obowiązkach oznacza obowiązek organu podatkowego w postępowaniu podatkowym do udzielenia niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, stosownie do art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej. Tutaj Sąd nie zauważa by organ nie dochował w tym zakresie swoich obowiązków. Należy przy tym zwrócić uwagę, że wykonywanie obowiązków przez członków organów spółki powinno odbywać się z zachowaniem staranności wynikającej z zawodowego charakteru ich działalności. Owa staranność obejmuje, oprócz m. in. znajomości procesów organizacyjnych, finansowych, kierowania zasobami ludzkimi, także znajomość obowiązującego prawa i następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (zob. orzeczenie SN z dnia 17 sierpnia 1993 r., III CRN 77/93, OSNC 1994/3/69). W doktrynie przyjęto, że podjęcie wykonywania obowiązków członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sytuacji braku odpowiedniego wykształcenia i wiadomości lub doświadczenia potrzebnego do prowadzenia spraw i reprezentowania powinno być kwalifikowane jako naruszenie wymaganej staranności i sumienności. Z punktu widzenia art.293 kodeksu spółek handlowych, a tym samym w odniesieniu do osób objętych dyspozycją przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej, przy ocenie ich postępowania następuje odejście od przeciętnej, ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju staranności. W stosunku do członków organów obowiązuje swoisty miernik w przedmiocie oceny ich postępowania co do rzetelności, wiedzy, sumienności, jakie powinny cechować członków organów.

Mając powyższe na uwadze – w ocenie Sądu – podejmowana przez skarżącego polemika z działaniami organu podatkowego przez zaniechanie jego pouczeń w celu naprowadzania na dowody na okoliczność braku zawinienia skarżącego w zaniechaniu wywiedzenia wnioski o ogłoszenie upadłości, względnie wszczęcia postępowania układowego, jak również zarzuty skarżącego, że organ naruszył przepisy art. 121 § 2 w zw. z art. 122 w zw. z art. 123 w zw. z art. 200a pkt 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej regulujące zasady prowadzenia postępowania, prawdy obiektywnej, czynnego udziału stron, wyznaczenia rozprawy oraz odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, są bezpodstawne, nie mają bowiem oparcia ani w stanie faktycznym ani też prawnym sprawy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 200a pkt 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, organ słusznie podnosi, że strona skarżąca mogła zgłosić wniosek o wyznaczenie rozprawy w trybie art. 200a Ordynacji podatkowej, jednakże tego nie uczyniła, organ odwoławczy zaś nie znalazł uzasadnienia do jej przeprowadzenia z urzędu w związku z brakiem aktywności skarżącego w toku postępowania podatkowego.

Zważywszy na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.