Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1042/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 2, art. 153, art. 245 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 lipca 2022 r. nr RKS-20/2022 w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia 1 lipca 2022r. nr RKS-20/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako: ZUS, Organ) na podstawie art. 31zq ust. 7 i art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn.zm.; dalej jako ustawa o COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm.; dalej jako u.s.u.s.) odmówił S. M. (dalej również jako: Skarżący, Strona) zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

2. Decyzją z dnia 9 września 2020 r. nr 570000/71/184921/2020 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Stronie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu Organ wskazał, że do dnia 30 czerwca 2020 r. nie wpłynął od Strony wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

3.1. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie co najmniej:

- art. 107 § 1 ust. 4 i § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.) w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji w myśl wykładni językowej ww. art. k.p.a.,

- art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 gdyż wniosek został złożony jeszcze w miesiącu kwietniu 2020 r.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

3.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.

4. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r., I SA/Kr 1417/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję.

Na wstępie Sąd zauważył, że postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia ze składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi Organ, że wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to Organ, wydając zaskarżoną decyzję.

W kontrolowanej sprawie ZUS, przyjmując, że Skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. był brak złożenia przez płatnika stosownego wniosku do dnia 30 czerwca 2020 r. Stanowisko Organu w tym zakresie było jednak – zdaniem Sądu – niezwykle lakoniczne, w szczególności Organ nie wyjaśnił czy podjął, a jeśli tak to jakie czynności mające zweryfikować twierdzenia Skarżącego co do złożenia przez niego spornego wniosku z 6 kwietnia 2020 r. do tzw. urny w pierwszych dniach tego miesiąca. W szczególności ZUS nie odniósł się do argumentacji Skarżącego zawartej w jego piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r., pomijając zupełnie pisemne wyjaśnienia Skarżącego w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w Tarnowie w kwietniu 2020 r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego Organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji samo stwierdzenie Organu, odnośnie dokonanej weryfikacji otrzymanych wniosków, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie odnaleziono wniosku Skarżącego, Organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na taki stan rzeczy.

Zdaniem Sądu Organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona (świadczy o tym korespondencja wewnętrzna Organu). Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, Organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, Organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności (podkreślenie Sądu). Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 k.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio.

W przedmiotowej sprawie Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę Organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.

Ponadto Sąd zaznaczył, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są w takich sytuacjach na korzyść strony. Organ nie skorzystał z możliwości przesłuchania wskazywanego przez skarżącego świadka, nie wziął też pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się Organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej umieszczonej przy wejściu do siedziby Oddziału ZUS w Tarnowie. W szczególności Organ winien ustalić, kiedy zostały otwarte skrzynki zawierające korespondencję z pierwszych dni kwietnia i kto dokonywał otwarcia tych skrzynek. W dalszej kolejności Organ ustali, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał złożone pisma, które znajdowały się w skrzynkach i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane. W sytuacji, gdy Organ nie ewidencjonował pism, które znajdowały się w skrzynkach, tylko bezpośrednio pisma były przekazywane do poszczególnych komórek organizacyjnych bez stosownych dekretacji, Organ winien podjąć drobiazgowe działania w celu poszukiwania wniosku w poszczególnych komórkach organizacyjnych.

5. W wyniku ponownie przeprowadzonego postepowania – powołaną na wstępie decyzją z dnia 1 lipca 2022r. nr RKS-20/2022 – Organ ponownie odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie do 30 czerwca 2020 r. nie wpłynął wniosek Skarżącego RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.

Organ wyjaśnił, że wprowadzone obostrzenia pandemiczne, przy niezbędnym zapewnieniu ciągłości obsługi klientów, wymusiły na Organie szereg zmian technicznych i organizacyjnych. Po wycofaniu z użycia tzw. urzędomatów, udostępniono klientom skrzynki podawcze. W tarnowskim oddziale skrzynka podawcza była umiejscowiona w wyodrębnionej strefie, przed wejściem do sali obsługi klientów. Umożliwiała ona złożenie dokumentów bez osobistego kontaktu z pracownikiem ZUS, jednak bez potwierdzenia faktu złożenia. Znajdowała się pod stałym nadzorem pracowników ochrony i pracowników komórki obsługi klientów, tak więc wyjęcie czy zniszczenie dokumentów, nie mogło mieć miejsca.

W okresie, w którym Skarżący - jak twierdzi - złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za marzec-maj 2020 r. skrzynka posiadała opis: "Wnioski przedsiębiorców-tarcza antykryzysowa". Ponadto była na niej umieszczona aktualna data, będąca jednocześnie datą złożenia wniosku w ZUS. Nie było wymogu umieszczenia na skrzynce informacji o skutkach wrzucenia do niej pisma i ewentualnego ryzyka związanego z zaginięciem. Nie ma takiej praktyki w żadnym z urzędów, który udostępnia tę formę kontaktu i jest, podobnie jak ZUS, instytucją zaufania publicznego. Informacja o braku możliwości potwierdzenia złożenia dokumentów w skrzynce podawczej była natomiast wywieszona na drzwiach wejściowych do budynku oddziału.

Przed pandemią, a także obecnie, każdy klient obsługiwany przy stanowisku obsługi w sali obsługi klientów, na żądanie, może otrzymać potwierdzenie złożenia dokumentu w ZUS.

Korespondencja ze skrzynek była wyjmowana codziennie przez dwie pracownice, w pomieszczeniu dziennika podawczego. Umieszczano na niej pieczęć wpływu z datą ze skrzynki oraz na bieżąco, niezwłocznie, skanowano i rejestrowano dokumenty w odpowiedniej aplikacji. Procedowane były wszystkie wnioski, bez względu na to, czy były kompletne, prawidłowe, czy też nie. Tym samym, nawet pojedyncza kartka (część wniosku) trafiała do pracownika odpowiedzialnego za rozstrzygnięcie danego rodzaju sprawy. Z racji tego, że dokumenty były wyjmowane przez dwie osoby, zgubienie dokumentu było mało prawdopodobne. Nawet gdyby wnioski były omyłkowo spięte, to w trakcie skanowania musiałyby zostać rozdzielone i prawidłowo zaewidencjonowane, zatem nie mogło dojść do pomyłki przy wprowadzaniu danych do systemu komputerowego.

Z przeprowadzonego postępowania wynika, że zagubienie, bądź błędne zarejestrowanie wniosku złożonego w skrzynce podawczej, było prawie niemożliwe. Postępowanie wyjaśniające, które Organ przeprowadził polegało na dwukrotnym przeszukaniu wszystkich wniosków związanych z Tarczą antykryzysową, nie tylko o symbolu RDZ - złożonych do ZUS we wskazanym przez Skarżącego okresie.

W dniu 26 maja 2022 r. dokonano przesłuchania świadka W. K., a jego zeznania zrelacjonowano w treści decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzono że wniosek w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez Skarżącego złożony.

Podsumowując, Organ uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r.

6.1. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł skargę do Sądu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie co najmniej:

- art. 31 ust. 2 Konstytucji RP stanowiący o tym, że każdy w tym ZUS jako państwowa jednostka organizacyjna jest obowiązany szanować wolności i prawa innych oraz, że nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje – skorzystanie z prawa zwolnienia z opłacania składek wymagało jedynie złożenia wniosku RDZ bez obowiązku dokumentowania tego faktu w jakiejkolwiek formie – Skarżący posiada jego kopię z faktu sporządzania dokumentów zawsze w co najmniej w 2-ch egzemplarzach;

- art. 107 § 1 ust. 4 i § 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. – brak podstawy prawnej wydania decyzji jak również brak uzasadnienia faktycznego decyzji w myśl wykładni językowej ww. przywołanej normy prawnej;

- art. 10 § 1 k.p.a. ograniczając Skarżącego prawa jedynie do kontaktu telefonicznego z pracownikiem Oddziału ZUS zamiast zagwarantowania mu prawa do zapoznania się z całością materiałów zgromadzonych w sprawie oraz nie podano podstawy prawnej takiego działania;

- art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 – gdyż wniosek został złożony jeszcze w miesiącu kwietniu 2020 r.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyeliminowanego jej z obrotu prawnego.

6.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

7.1. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył zarówno Organ (w piśmie procesowym z dnia 25 października 2022 r.) jak i Skarżący (w piśmie procesowym z dnia 31 października 2022 r.).

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty Organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią Organu na skargę.

7.2. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 329; dalej p.p.s.a.), stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

7.3. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

7.4. Na wstępie rozważań należy przypomnieć, iż sprawa była już przedmiotem kontroli tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r., I SA/Kr 1417/21, uchylił poprzednio wydaną decyzję ZUS z dnia 9 września 2020 r.

Kontrola zaskarżonej decyzji wymaga zatem zbadania, czy Organ wykonał zalecenia zawarte w powołanym wyroku. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Strona postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (skarżący lub organ administracji) niezadowolona z wyroku ma prawo wnieść skargę kasacyjną. Jeśli jednak tego nie uczyni musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi wynikającymi z brzmienia zacytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotowa ocenę. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu.

W niniejszej sprawie Organ był związany oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku z dnia 30 listopada 2021 r., I SA/Kr 1417/21, nie mógł zatem formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z poglądem w nim wyrażonym.

7.5. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji w świetle dyspozycji zawartej w ww. art. 153 p.p.s.a., stwierdzić należy, że Organ powtórnie uznał, że "wniosek w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez Pana złożony" (str. 3 uzasadnienia decyzji).

Jednocześnie – w sentencji decyzji – Organ ponownie "odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.".

Tymczasem w wydanym i wiążącym w niniejszej sprawie wyroku WSA w Krakowie, Sąd ten wyraźnie stwierdził – i podkreślił ten fakt – że niniejsze postępowanie jest postępowaniem wszczynanym na wniosek. W takim postępowaniu datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi Organ, że wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to Organ, wydając zaskarżoną decyzję.

W kontrolowanej sprawie ZUS, przyjmując, że Skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy.

Innymi słowy. Merytoryczne zakończenie (czy to pozytywnie – przyznające zwolnienie, czy też negatywnie – odmawiające zwolnienia) sprawy wszczętej na wniosek jest możliwe dopiero po stwierdzeniu, że takie postepowanie w ogóle zostało wszczęte. W przeciwnym przypadku – nie jest możliwe merytoryczne zakończenie takiej sprawy (zarówno pozytywne, jak i negatywne), lecz tylko formalne.

Organ ponownie rozpatrując sprawę zupełnie pominął ten fragment wyroku, w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, mimo, że – na mocy art. 153 p.p.s.a. – był do tego zobowiązany.

Już tylko to uchybienie (tzn. ponowne merytoryczne rozstrzygniecie sprawy, mimo stwierdzenia, że wniosek w tej sprawie nie został złożony, zatem postępowanie to formalnie nie zostało wszczęte) powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

7.6. Abstrahując od tego uchybienia, ponownie przeprowadzone postępowanie obarczone jest jeszcze innymi wadami, tzn. Organ ponownie stwierdził, że wniosek nie został złożony, mimo, że nie wykonał wszystkich zaleceń wskazanych w tym zakresie w poprzednio wydanym – i wiążącym w niniejszej sprawie – wyroku WSA w Krakowie.

W poprzednio wydanym wyroku Sąd stwierdził, że Organ nie wskazał jakie gwarancje procesowe praw strony towarzyszyły składaniu wniosków i innych pism do urny (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji – zdaniem Sądu – samo stwierdzenie Organu, odnośnie dokonanej weryfikacji otrzymanych wniosków, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające.

Organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona. Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, Organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznał za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, Organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności.

Organ nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę Organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.

Ponadto Sąd w poprzednio wydanym wyroku zaznaczył, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są w takich sytuacjach na korzyść strony. Organ nie wziął pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony.

Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się Organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji w poprzednio wydanym wyroku.

7.7. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Organ przesłuchał wprawdzie świadka, przeprowadził również – jak podnosi m.in. w decyzji i w odpowiedzi na skargę – postępowanie co do podnoszonej przez Stronę okoliczności wrzucenia dokumentów do urny.

Jednakże wyników tego postępowania nie odniósł do stanowiska Sądu zawartego w poprzednio wydanym wyroku i przytoczonego w punkcie 7.6. niniejszego uzasadnienia.

W szczególności – wbrew stanowisku Sądu zawartym w ww. wyroku – w ponownie przeprowadzonym postępowaniu w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji nie wykluczył (podkreślenie Sądu), że zaginięcie wniosku mogło dojść przez omyłkę (lub inny błąd) Organu.

Organ jedynie – na co słusznie zwraca uwagę Skarżący – wskazał, że "zagubienie dokumentu było mało prawdopodobne" oraz "zagubienie, bądź błędne zarejestrowanie wniosku złożonego w skrzynce podawczej było prawie niemożliwe".

"Małe prawdopodobieństwo" oraz "prawie niemożliwe" nie oznacza jednak wykluczenia takiej możliwości, zatem Organ nie zastosował się do stanowiska Sądu zawartego w ww. wyroku – wiążącym w niniejszej sprawie – i nie wykazał, że takie możliwości są wykluczone (podkreślenie Sądu).

Takie stanowisko Sądu (nałożenie obowiązku wykluczenia, a nie tylko wykazania małego prawdopodobieństwa) jest w tym przypadku w pełni uzasadnione, ponieważ – jak słusznie podniósł Sąd w uprzednio wydanym w tej sprawie wyroku – to Organ, decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS Oddział w Tarnowie, bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego (podkreślenie Sądu) ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji (również tej wydanej po ponownym przeprowadzeniu postępowania) nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona. Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko że wniosek zaginie, Organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację należy uznać za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Skoro to Organ przyjął taką, a nie inną procedurę, to Organ powinien wykluczyć (podkreślenie Sądu) fakt, że wniosek nie został złożony, a nie tylko tę okoliczność uprawdopodobnić.

Ponadto Organ (również w ponownie wydanej decyzji) nie wskazał, czy – przy procedurze składania wniosków do urny bez potwierdzania tego faktu przez Organ –Skarżący miał w ogóle możliwość wykazania złożenia tego wniosku, a jeśli tak – to w jaki sposób?

W tych okolicznościach, tj. de facto braku możliwości wykazania danej okoliczności przez Skarżącego oraz gdy pozostały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, Organ – wbrew stanowisku Sądu zawartym w poprzednio wydanym wyroku – w ogóle nie zastosował (ani nawet nie rozważył w uzasadnieniu wydanej decyzji możliwości zastosowania) przepisu art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są w takich sytuacjach na korzyść strony (podkreślenie Sądu).

Jest to tym bardziej uzasadnione, że Skarżący uprawdopodobnił swoje stanowisko o złożeniu spornego wniosku do urny, poprzez zeznania świadka, który stojąc w kolejce do tejże urny, również w celu złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, widział Skarżącego wychodzącego z budynku ZUS na początku kwietnia 2020 r.

Okoliczność, że świadek nie pamiętał, czy Skarżący miał z sobą jakieś dokumenty, jest w tym przypadku bez znaczenia, gdyż świadek widział Skarżącego wychodzącego z budynku ZUS (po wrzuceniu wniosku do urny), zatem brak dokumentów o niczym nie świadczy.

To zeznanie uprawdopodabnia – zdaniem Sądu – fakt złożenia spornego wniosku przez Skarżącego. Trudno bowiem racjonalnie założyć, że ktokolwiek przybył na początku kwietnia 2020 r. (czyli na samym początku epidemii COVID-19) do budynku ZUS-u w innym celu niż złożenie dokumentów.

W tych okolicznościach należy zgodzić się ze Skarżącym, że Organ nie podjął żadnego działania mającego na celu ustalenie jaki inny dokument (lub dokumenty) niż wniosek RDZ w pierwszych dniach miesiąca kwietnia 2020 r. Skarżący wrzucił (złożył) do urny w budynku ZUS-u, w celu jednoznacznego wyeliminowania faktu złożenia wniosku RDZ, poprzez wykazanie złożenia innego dokumentu.

Ponadto zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ zrelacjonował wprawdzie zeznania ww. świadka, ale de facto w ogóle się do nich nie odniósł.

Tym samym Organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

7.8. Jak już wspomniano, Organ nie zgadzając się z zajętym przez Sąd stanowiskiem miał możliwość zakwestionowania (zaskarżenia) wyroku w przewidzianym przez prawo trybie, jednakże nie wniósł skargi kasacyjnej. W konsekwencji, zarówno Organ jak i Sąd ponownie rozpatrujący niniejszą sprawę, są związani ww. prawomocnym wyrokiem na mocy ww. art. 153 p.p.s.a.

W świetle powyższego Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji Organ naruszył art. 153 p.p.s.a., tzn. w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, po uchyleniu decyzji przez prawomocny wyrok sądu, nie zastosował w pełni oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w poprzednio zapadłym w niniejszej sprawie prawomocnym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., I SA/Kr 1417/21.

7.9. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania Organ wykona dokładnie i w pełni zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku zgodnie z zamieszczoną w nim oceną prawną w zakresie niniejszej sprawy.

7.10. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, orzekł jak sentencji wyroku.