Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 533/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2022r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2022r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 marca 2022r. nr 220100/71/2022/RED-EGZ-Z-1A/MT Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku Spółki H. sp. z o.o. w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie organu z dnia 17 lutego 2022r. nr 220100/71/2022/RED-EGZ-Z-1/MT o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 3 stycznia 2022r. nr [...] i [...].

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce, obejmujące zaległe składki na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja do sierpnia 2021 r. ZUS jako wierzyciel wystawił w dniu 3 stycznia 2022r. tytuły wykonawcze nr [...] i [...] a następnie w oparciu o wystawione zawiadomieni z dnia 4 stycznia 2022r. nr [...] i [...] zajął wierzytelności Spółki w Urzędzie Skarbowym w G. wynikające z nadpłaty i zwrotu podatku.

Spółka podniosła zarzuty naruszenia:

-art. 33§2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2022r. poz. 479 dalej-u.p.e.a.) poprzez nieuwzględnienie zarzutu mimo nieistnienia obowiązku,

-§12 ust. 1-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2017r. poz. 1831) poprzez błędne zaliczenie wpłat na przedawnione zaległości,

-art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U z 2021 r. poz. 423 ze zm. dalej-u.s.u.s.) poprzez zaliczenie wpłat na przedawnienie należności podczas gdy składki zabezpieczone hipoteką po upływie terminu przedawnieni należności mogą być egzekwowane tylko

z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia,

-art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który powoduje brak zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

Wskazując na powyższe wniesiono o przeanalizowanie sprawy, uznanie zarzutu i umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania oraz podstawę prawną tj. art. 49 ust. 1 u.s.u.s. i wydane na jego podstawie rozporządzenie z dnia 21 września 2017r. Organ podał, że wpłaty Spółki zostały zarachowane na najstarsze, nieprzedawnione zaległości. Wskazanie w dowodach wpłat okresów na które miały być one zaliczone nie zostało przez organ uwzględnione z uwagi na ustawowe zasady rozliczania zaległych składek .

Organ wskazał, że na koncie płatnika figuruje zadłużenie za okres od czerwca 201 Or. do lutego 2022r. a wpłaty są zaliczane na najstarsze zaległości. Zadłużenie za okres od czerwca 201 Or. do listopada 2011 r. jest objęte postępowaniem egzekucyjnym które prowadzi Komornik Sądu Rejonowego przy Sądzie Rejonowym w G. C. B. (sprawa sygn. akt: [...] akta komornicze [...]). Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone a dochodzone należności są wymagalne.

Organ przypomniał również zasady przedawnienia wynikające z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jak również treść ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (dz. U z 2011 r., Nr 232, poz. 1378).

ZUS przedstawił również poszczególne zaległości Spółki wskazując na podstawie którego tytułu wykonawczego jest prowadzone postępowanie, kiedy doręczono tytuły wykonawcze i jak wynika rozliczenie konta płatnika. ZUS przedstawił rozliczenie dokonanych wpłat, podając która wpłata i w jakiej wysokości została zarachowana na zaległe składki. Wskazano konkretne kwoty, wysokość odsetek oraz miesiące poszczególnych zaległości.

Organ przypomniał, że zaległości Spółki zostały zabezpieczone hipoteką oraz przedstawił wykaz 27 nieruchomości (numery ksiąg wieczystych) na których ustanowiono hipotekę.

W skardze do Sądu na powyższe ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie ZUS wniosła Spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

-art. 33§2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu mimo nieistnienia obowiązku,

-§12 ust. 1-5 rozporządzenia z 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne zaliczenie wpłat na przedawnione zaległości,

-art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez zaliczenie wpłat na przedawnienie należności podczas gdy składki zabezpieczone hipoteką po upływie terminu przedawnieni należności mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia,

-art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który powoduje brak zaufania jego uczestników do władzy publicznej już samo pouczenie (wniosek należy złożyć za pośrednictwem organu-adres w stopce, kiedy w stopce nie ma żadnego adresu) wskazują, iż organ pozbawia stronę możliwości zaskarżenia postanowienia, -art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w sytuacji gdy do takiego zawieszenia nie doszło.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję lub postanowienie wydane przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm, dalej także: p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, zaś stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji/postanowienia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się niezasadna. Zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zarzuty skargi są chybione.

Kontroli Sądu poddano postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2022r. utrzymujące w mocy postanowienie ZUS z dnia 17 lutego 2022r. nr 220100/71/2022/RED-EGZ-Z-1/MT w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 3 stycznia 2022r. nr [...] i [...] obejmujące zaległe składki za okres od maja 2021 r. do sierpnia 2021 r.

W aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym w ramach nowelizacji postępowania egzekucyjnego w administracji, która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020r., przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:

nieistnienie obowiązku;

określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

błąd co do zobowiązanego;

brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

wygaśnięcie obowiązku w całości lub części;

brak wymagalności obowiązku w przypadku:

odroczenia terminu wykonania obowiązku,

rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl z art. 34 § 2 u.p.e.a., § wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej,

uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

w całości,

w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut,

stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego/zabezpieczającego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn podlegają rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obecny w judykaturze pogląd prawny, iż podstawy poszczególnych zarzutów wyłączają się wzajemnie, co oznacza, że nie można przywoływać jednej okoliczności jako podstawy dwóch lub więcej zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018r., sygn. akt II FSK 3535/15; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: nsa.orzeczenia.gov.pl).

Sąd zauważa, że w przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a.

W sprawie organem egzekucyjnym - stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor Oddziału ZUS, a wierzycielem - ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor Oddziału ZUS. Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a.), a w przypadku ich braku - nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1).

Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Kolejne odesłanie ustawowe prowadzi do Działu III rozdziału 10 k.p.a., w tym art. 127a k.p.a. (zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania).

Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ZUS (dyrektor oddziału jako organ kompetentny), w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawiera się zarówno stanowisko wierzyciela jak i rozpatrzenie zarzutów. O ile stanowisko wierzyciela jest niezaskarżalne w tej sytuacji, o tyle do postanowienia w sprawie zarzutów stosuje się powołane wyżej przepisy szczególne u.s.u.s. Interpretację taką potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007r. o sygn. akt I FPS 4/6.

W przedmiotowej sprawie, postępowanie zostało poprzedzone skierowaniem do zobowiązanego zawiadomień z dnia 4 stycznia 2022r. Dyrektor Oddziału ZUS w Nowym Sączu zajął wierzytelności skarżącej Spółki z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku. Organ prawidłowo przypomniał sposób zarachowania płatności na zaległe składki biorąc pod uwagę treść art. 49 ust. 1 u.s.u.s. oraz rozporządzenia z dnia 21 września 2017r. obrazując to stosownym zestawieniem wpłat oraz przedstawiając sposób zarachowania owych wpłat na zaległości. Zestawienie to jest czytelne, przejrzyste.

Odnośnie do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), należy zwrócić uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (zob. wyroki: NSA z 14 stycznia 201 Or., II FSK 1378/08, WSA z 8 stycznia 2013r. I SA/GI 451/12)Skarżąca Spółka natomiast, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazała, że było to następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego.

Rozporządzenie z 2017r. w sprawie rozliczania składek weszło w życie w dniu 1 stycznia 2018r. (Dz. U. z 2017r. poz. 1831), zostało wydane na podstawie art. 49 § 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r. poz. 1027). Wskutek tej nowelizacji ZUS został zobowiązany - jak dotychczas - do rozliczania nie tylko wpłat składek na FUS oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy (art. 49 § 1 pkt 1 u.p.e.a ), ale także został zobowiązany do stosowania kolejności i sposobu zaliczania wpłat na należności FUS oraz inne należności, do których poboru jest obowiązany ZUS (art. 49 § 1 pkt 1 a u.p.e.a.). Do czasu nowelizacji kolejność i sposób zaliczania wpłat wynikała z odesłania ustawowego zawartego w art. 31 u.p.e.a. do odpowiedniego stosowania Ordynacji podatkowej. Od dnia 1 stycznia 2018 r. ustawodawca zdecydował o szczególnych - względem regulacji ujętych w Ordynacji podatkowej - zasadach rozliczania wpłat składek przez ZUS, a zasady i tryb w tym zakresie określa rozporządzenie z 2017 r. w sprawie rozliczania składek.

W świetle § 12 tego rozporządzenia kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Oznacza to, że przyjęta metoda zarachowania wpłat na najstarsze zaległości była prawidłowa.

Problem przedawnienia należności z tytułu składek regulują przepisy art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. Przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, ro złożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Z dniem 1 stycznia 2003r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074 ze zm ). Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008r. sygn. akt II UZP 5/08 (Lex Nr 396253) i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt l UZP 4/08 (Lex Nr 396249) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1102/08). Przyjmuje się, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por: NSA w wyroku z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II GSK 72/09).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. został także zmieniony art. 24 ust. 5 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Dodano także ust. 5a-5d w brzmieniu:

"5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca r. kalendarzowego, w którym decyzja została wydana".

Natomiast art. 24 ust. 6 u.s.u.s. stanowił, że bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Przepis art. 24 ust. 5b z dniem 1 lipca 2004r. uległ dalszej nowelizacji na postawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego".

Na podstawie tejże nowelizacji po ust. 5d dodano także ust. 5e w brzmieniu: "bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata".

Z kolei w oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f w brzmieniu: "w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna"), zaś ust. 6 otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy".

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (por: Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex Nr 1350353).

Należy także zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 maja 2020r. sygn. akt P 2/18, stwierdził, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.

Rozpatrując zagadnienie przedawnienia należności składkowych organy miały w polu widzenia powyższe ramy prawne i zagadnie to przedstawiły w sposób wyczerpujący.

ZUS w zaskarżonym postanowieniu szczegółowo wyjaśnił, z jakich powodów argumentacja strony w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku jest bezzasadna.

Ustosunkowując się do zarzutu braku adresu w stopce, to Sąd nie podzielił tego zarzutu bowiem na pierwszej stronie postanowienia z dnia 17 lutego 2022r. na dole w tzw. stopce (k. 59 akt administracyjny) widnie je adres ZUS ul. [..], [...] G., strona internetowa www.zus.pl, e-mail:cot@zus.pi oraz dane Centrum Obsługi Telefonicznej tel. 22 560 16 00. Tym samym nie można zarzucać organowi, że utrudniał stronie zaskarżenie postanowienia. Strona dysponowała adresem, adresem e-mail, adresem strony internetowej oraz numerem telefonu organu.

Co ważne i co wymaga szczególnego podkreślenia, w postanowieniu z 17 lutego 2022r. zawarto informację, że jeżeli strona ma pytania lub wątpliwości może otrzymać informacje u pracownika M.T. w dni robocze w godz. 8-14 pod nr telefonu [...] 449-86-82.

Zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. jest zatem całkowicie chybiony i nie zasługiwał na uwzględnienie.

Konkludując należy stwierdzić, że wszystkie zarzuty sformułowane w skardze okazały się niezasadne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania uzasadniających uwzględnienie skargi.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

i

12

ll