Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 152/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 173 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 187 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.u. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej Kpa.;, art. 173 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 187 pkt 2, art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523), Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w P. nr [...] z dnia [...] o odmowie przyznania A. A. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 10 lipca 2009 r. A. A. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Zawiadomieniem z dnia 26 października 2009 r. Dyrektor Zakładu Karnego w P. poinformował A. A., że jej wniosek zostanie rozpatrzony po otrzymaniu środków finansowych przeznaczonych na pomoc mieszkaniową funkcjonariuszy.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zakładu Karnego w P. odmówił przyznania A. A. ww. pomocy finansowej.

Organ I instancji wskazał, że z załączonych materiałów sprawy (umowa nr [...] o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego) wynika, że A. A. w dniu 21 grudnia 2006 r. uzyskała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Skoro w toku postępowania ustalono, iż A. A. stała się posiadaczem lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w P. przy ulicy A. w dniu 21 grudnia 2006 r., to zaistniała sytuacja wyklucza stronę z kręgu osób uprawnionych do otrzymania pomocy finansowej, o czym stanowi art. 187 pkt 2 powołanej ustawy o Służbie Więziennej. Strona składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w dniu 10 lipca 2009 r. była w posiadaniu lokalu mieszkalnego i miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

A. A. wniosła od powyższej decyzji odwołanie. Uzasadniając podała, że decyzja zawiera krzywdzące dla niej rozstrzygniecie poprzez błędną interpretację przepisów prawa materialnego, jak również szereg uchybień proceduralnych. Odwołując się do treści art. 35 § 3 k.p.a. podniosła, że wniosek w przedmiotowej sprawie został wniesiony do Dyrektora Zakładu Karnego w P. w dniu 10 lipca 2009 r., sprawa ta - przy założeniu, że należy do skomplikowanych, powinna zostać rozstrzygnięta do dnia 10 września 2009 r. Nie oznacza to wcale, że do tego dnia miał zostać zrealizowany wniosek w postaci wypłacenia pomocy finansowej w określonej kwocie, ale rozstrzygnięcie o uprawnieniach do uzyskania tej pomocy lub ich braku. Sama wypłata pomocy stanowi odrębny etap postępowania i zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 roku w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (obowiązującego w dniu złożenia wniosku), powinna zostać wypłacona nie później niż w terminie dwóch lat od dnia wydania decyzji o przyznaniu tej pomocy. Zdaniem odwołującej zawiadomienie z dnia 26 października 2009 r. nie spełnia wymogów ustawowych, określonych art. 36 k.p.a., gdyż nie wskazuje konkretnego terminu załatwienia sprawy. W ocenie skarżącej z wadliwie sformułowanego zawiadomienia daje się wywieść tylko jednoznaczny wniosek, iż jako strona spełnia warunki do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, ale jej przyznanie nastąpi z chwilą uzyskania środków finansowych na ten cel, bo jeżeli w przekonaniu organu nie spełnia warunków do przyznania takiej pomocy to jaki ma sens przesunięcie terminu rozpatrzenia wniosku do czasu uzyskania środków. Przez takie sformułowanie zawiadomienia, organ wywołał błędne przekonanie strony, iż spełnia ona warunki do przyznania pomocy, a sama jej wypłata nastąpi w momencie przyznania jednostce środków na ten cel. W obliczu takiego stanu sprawy, strona będąc przeświadczona o tym, że pomoc finansowa jej się należy, zaniechała wniesienia środka zaskarżenia na podstawie art. 37 k.p.a. Powyższe działanie organu narusza również art. 8 k.p.a. Odwołująca podała, że funkcjonariuszem w służbie stałej jest od dnia 1 marca 2005 r. i od tej daty powstało jej prawo do otrzymania takiego lokalu. Z uwagi na fakt niezrealizowania jej uprawnienia do otrzymania lokalu przez Zakład Karny w P., podjęła działania zmierzające do zaspokojenia swych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, co nastąpiło w dniu 21 grudnia 2006 roku. Przed nabyciem lokalu, o którym mowa powyżej, nie należała do kręgu osób, które ustawa wyklucza jako uprawnione do otrzymania lokalu lub pomocy finansowej. Zdaniem skarżącej organ przy rozpoznawaniu sprawy w sposób dosłowny potraktował określenie "na uzyskanie lokalu mieszkalnego". Organ nie powinien ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a mieć na względzie wykładnię celowościową przepisu, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel, na jaki pomoc ma być przeznaczona. Przyjęcie przez organ wykładni, iż złożenie wniosku przed datą nabycia lokalu rodzi takie uprawnienia, zaś złożenie go po dacie nabycia lokalu, powoduje wygaśnięcie tego prawa jest sprzeczne z intencją ustawodawcy i stanowi próbę obejścia prawa, to jest zwolnienia się organu z obowiązku zapewnienia funkcjonariuszowi lokalu w miejscowości pełnienia służby. Przepisy prawa nie limitują czasu przyznania pomocy finansowej, to dopóki roszczenie się nie przedawni, może być skutecznie dochodzone przez stronę. Skoro przepisy nie określają w jakiej dacie, tj. przed, czy po nabyciu lokalu wniosek o przyznanie pomocy ma zostać wniesiony, prawo funkcjonariusza, który nie uzyskał przydziału lokalu mieszkalnego staje się wymagalne najpóźniej w dacie nabycia lokalu we własnym zakresie.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego udzielana jest na wniosek funkcjonariusza. Data złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest datą wszczęcia postępowania w sprawie objętej wnioskiem. Ocena uprawnienia do pomocy rozstrzygana jest na dzień wszczęcia postępowania, tj. złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej przez osobę zainteresowaną. W dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, tj. 10 lipca 2009 r. A. A. posiadała w miejscowości pełnienia służby lokal mieszkalny, co powoduje, że nie spełniała warunków do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Posiadany lokal biorąc pod uwagę, że jednostkowa norma powierzchni mieszkalnej przysługująca funkcjonariuszowi Służby Więziennej wynosi 7 -10 m2 odpowiada przysługującej jej normie. Wnioskodawczyni w dniu złożenia wniosku miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu ustawy o Służbie Więziennej i w dacie złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej nie mogła uzyskać przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i dlatego nie ma ona również prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Ponadto Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. powołał się na uchwałę NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 i wskazał, że pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu, lecz na wniosek funkcjonariusza. Dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. Kwestia, czy dany funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania takiego świadczenia, może być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia lokalu. Ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki uzyskania pomocy finansowej, powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo że co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu ustalonego w dniu wydania decyzji. Realizacja omawianego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz występujący o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania, Fakt nabycia domu (lokalu) mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, nawet gdy przed tym nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego, może być powodem wygaśnięcia uprawnień funkcjonariusza do omawianej pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada już dom (lokal) o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem prawa. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora Zakładu Karnego wydanej z naruszeniem przepisów prawa. Skarżąca podniosła takie same argumenty jak w odwołaniu. Ponadto skarżąca podniosła, że określenie "współwłaścicielką" wskazuje na błędne ustalenie stanu faktycznego, albowiem lokal, który zajmuje posiada na zasadach lokatorskiego prawa do lokalu. Nabycie lokalu na własność mogłoby nastąpić dopiero z chwilą całkowitej spłaty kredytu zaciągniętego na ten cel. Uzyskanie przedmiotowej pomocy pozwoliłoby na wcześniejszą spłatę zobowiązań finansowych wobec wierzycieli i ewentualne przekształcenie prawa do lokalu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało w dniu 10 lipca 2009 r. na wniosek skarżącej, kiedy obowiązywała jeszcze ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. (Dz. U. z 2002 Nr 207, poz. 1761 ze zm.), ponieważ jednak w dniu 13 sierpnia 2010r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523) [dalej ustawa o Służbie Więziennej z 2010 r.], przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej miały zastosowanie przepisy nowej ustawy i trafnie decyzje organu I i II instancji zostały wydane w oparciu o jej przepisy.

Przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy odniesienia wymaga kwestia właściwości sądu administracyjnego do rozpatrywania wniesionej skargi w kontekście przepisów nowej ustawy - regulacji zawartych w rozdziale 20 tej ustawy – "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego".

W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawił się bowiem pogląd, że w świetle przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523), spory dotyczące równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, czy równoważnika za remont zajmowanego lokalu powinien rozpatrywać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Stanowisko takie wyrażone zostało np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011r. III SA/Gd 27/11, z dnia 17 marca 2011 r. III SA/Gd 64/11 , czy wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2011 r. II SA/Ol 99/11 i II SA/Ol 100/11. We wskazanych sprawach Sąd uznawał, że sprawa dotycząca równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu jest sprawą ze stosunku służbowego wymienioną w art. 217 ust. 2 ustawy. Skoro jednak nie została ona wymieniona w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ustawy, należy uznać, że ustawa nie przewidziała rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w formie decyzji, a spór w takiej sprawie powinien rozpatrywać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zgodnie z art. 220 ustawy. Wydaje się, że pogląd ten miałby zastosowanie także w odniesieniu do sporów dotyczących uzyskania pomocy finansowej na zakup lokalu (art. 184 ust. 1 ustawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie podziela powyżej przedstawionego poglądu (podobnie wyrok WSA z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 225/11). W ocenie Sądu przepisy ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. nie wyłączyły właściwości sądu administracyjnego w tej sprawie. Uprawnienie funkcjonariusza SW w służbie stałej do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu i przesłanki jej przyznania wynikają z art. 184 ust. 1 ustawy. Przepis ten zamieszczony jest w rozdziale 18 ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy", podobnie jak przepis dotyczący prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( art. 178 ust. 1) . W rozdziale tym kompleksowo określony został zakres uprawnień funkcjonariuszy SW do lokalu mieszkalnego i formy realizacji tego prawa.

W ustawie o Służbie Więziennej z 2010 r. w osobnym rozdziale (20) określono zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego. Zamieszczony w tym rozdziale jako pierwszy art. 217 ust. 2 definiuje pojęcie "spraw ze stosunku służbowego". Zgodnie z tym przepisem, przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.

Przełożony funkcjonariusza SW, co do zasady, sprawy ze stosunku służbowego, rozstrzyga w formie pisemnej. Wynika to wprost z art. 217 ust. 1 ustawy, Jednakże w ramach formy pisemnej ustawodawca w niektórych sprawach ze stosunku służbowego przewidział ich załatwienie w trybie postępowania administracyjnego i tym samym kontrolę sądu administracyjnego (art. 218 ust. 1). Niektóre ze spraw (sprawy wynikające z podległości służbowej i stwierdzenie wygaśnięcia stosunku służbowego – art. 219 ust. 1 i 2 ) w ogóle zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. Spory zaś o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Do tej ostatniej wymienionej grupy spraw, jak wynika z uzasadnień wskazanych wyżej orzeczeń, miałyby zostać zaliczone spory o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu, równoważnika za remont lokalu, czy pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.

Z taką wykładnią art. 217 ust. 1 w zw. z art.184 ust. 1 i w zw. art. 220 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. nie można się zgodzić. Zacytowany wyżej art. 217 ust. 2 ustawy wśród spraw ze stosunku służbowego wymienia: przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego.

Świadczenia pieniężne przysługujące funkcjonariuszom wymienione zostały w odrębnym rozdziale (19) zatytułowanym "Świadczenia funkcjonariuszy". Ustawodawca wymienia je enumeratywnie w art. 193 ust. 1 i są to: zasiłek na zagospodarowanie, zwrot kosztów przejazdu, nagrody roczne i uznaniowe oraz zapomogi, nagrody jubileuszowe oraz dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe. Wyliczenie to niewątpliwie nie obejmuje takich świadczeń jak wypłacany funkcjonariuszom SW równoważnik z tytułu braku lokalu, równoważnik za remont lokalu, czy pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego W ocenie Sądu, skoro ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w ustawie pojęcie świadczeń pieniężnych, poświęcając im osobny rozdział, a w innym odrębnym rozdziale uregulował świadczenia związane z realizacją prawa do lokalu, brak podstaw aby sprawy o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego traktować jako sprawy o przyznawanie świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. Za taką wykładnią art. 217 ust. 2 ustawy przemawia także brzmienie art. 268 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r. Przepis ten jest wprawdzie przepisem przejściowym, ale jego redakcja ma istotne znaczenie dla zrozumienia treści art. 217 ust. 2.

W myśl art. 268 ust. 1 ustawy, sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2 prowadzone na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, a więc starej ustawy o Służbie Więziennej z 26 kwietnia 1996 r., wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie niniejszej ustawy.

W świetle art. 268 ust. 2 ustawy postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy.

Uwzględniając brzmienie przytoczonego przepisu należy zauważyć, że gdyby w pojęciu "sprawa ze stosunku służbowego" na gruncie nowej ustawy o Służbie Więziennej mieściło się pojęcie "sprawy przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu", czy "sprawy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego" nie byłoby uzasadnienia dla wydzielenia przez ustawodawcę tej ostatniej grupy spraw do odrębnej regulacji w ust. 2.art. 268.

Dodatkowo wskazać należy, że w wielu przypadkach w rozdziale 20 "Mieszkania funkcjonariuszy" ustawodawca wprost przewiduje, że organ podejmuje swoje działania w formie decyzji administracyjnej. W myśl art. 172 i 175 ust.1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej lokal mieszkalny przydziela się decyzją administracyjną. Decyzję administracyjną wydaje się także w przypadku orzekania o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu i równoważnika za remont lokalu (art. 181 ust. 1, art. 182 ust. 6 ustawy). Wprawdzie forma decyzji administracyjnej nie została w ustawie wprost przewidziana dla rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, ale w art. 185 ust 3 zawarta została delegacja dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego trybu postępowania w zakresie przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej /.../. W dniu 29 lipca 2010 r. Minister wydał rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz.986), które w § 3 ust 1 przewiduje formę decyzji przy określaniu wysokości rat i terminu wypłat świadczenia. Podobna sytuacja dotyczy równoważnika, o którym mowa w art. 178 ust. 1 ustawy, oraz sposobu zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego, gdzie również w dniu 19 lipca 2010 r. Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 137, poz. 920), w którym w § 3 ust. 2 wskazał decyzję jako formę rozstrzygnięcia.

Należy więc uznać, że sprawy dotyczące przyznania funkcjonariuszowi SW pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy załatwiane są w formie decyzji i przysługuje od nich odwołanie a następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie treść przepisu art. 268 ust 1 i 2 oraz uregulowań prawnych zawartych w rozdziale 18 ustawy zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy" wskazuje na tryb administracyjny załatwiania tego rodzaju spraw, uregulowany odrębnie w tym rozdziale. Definicja pojęcia "spraw ze stosunku służbowego " wynikająca z art. 217 ust. 2 ustawy w związku z art. 193 ustawy oraz rozróżnieniem spraw ze stosunku służbowego od spraw "mieszkaniowych" w przepisie przejściowym - art. 268 ust. 1 i ust. 2, uzasadnia kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania spraw uregulowanych w rozdziale 18 ustawy o Służbie Więziennej z 2010r. Sprawy te nie są sprawami, o których mowa w art. 217 § 2 ustawy o Służbie Więziennej z 2010 r., a należą one do odrębnej grupy spraw, w której właściwość sądu administracyjnego nie została wyłączona.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że przeprowadzona przez sąd kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Kwestię sporną w przedmiotowej sprawie stanowił odmowa przyznania skarżącej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organy administracji uznały, iż A. A. taka pomoc nie przysługuje, gdyż w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 10 lipca 2009 r. nie spełniała warunków do przyznania ww. pomocy. Skarżąca posiadała bowiem lokal w miejscowości pełnienia służby. Wnioskodawczyni uzyskała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokal mieszkalnego w dniu 21 grudnia 2006 r. Lokal mieszkalny ma powierzchnię 58,46 m2 , w tym powierzchnia mieszkalna 45,46 m2 i spełnia przysługującą funkcjonariuszowi powierzchnię mieszkalną dla czterech osób.

Istotą uregulowań rozdziału 18 ustawy, zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy", jest zapewnienie funkcjonariuszom w służbie stałej odpowiedniego lokalu mieszkalnego. Chodzi tu bowiem o lokal mieszkalny w miejscowości, w której funkcjonariusz na stałe pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, a także lokal o odpowiedniej powierzchni mieszkalnej, a zatem o wielkości uwzględniającej stan rodziny funkcjonariusza, jego stopień służbowy lub zajmowane stanowisko, normy dodatkowe przysługujące uprawnionym członkom rodziny oraz jednostkowe normy powierzchni mieszkalnej (art. 170 ust. 1 – 4 oraz art. 173 ust. 1 – 3 ustawy). Prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez: 1) przydział lokalu albo 2) przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej "pomocą finansową".

Stosownie do treści art. 184 ust. 1 wymienionej ustawy - funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi w wysokości 25 % wartości lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 50 m2 (art. 185 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 185 ust. 2 ustawy wartość lokalu mieszkalnego, na podstawie której oblicza się wysokość pomocy finansowej, stanowi iloczyn 50 m2 powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego i ceny metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, publikowanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, służącej wyliczaniu premii gwarancyjnej od wkładów oszczędnościowych na budownictwo mieszkaniowe dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.

W nowej ustawie o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r., podobnie jak w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 26 kwietnia 1996 r., nie został określony czas, w którym funkcjonariusz powinien wystąpić o przyznanie pomocy finansowej przewidzianej w art. 184 ustawy, co mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia, iż wniosek taki może zostać złożony w każdym czasie, tj. przed lub po nabyciu lokalu. Przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy. W art. 184 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. wprowadzony został natomiast zapis, z którego wynika, że pomoc finansowa może być przyznana funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale.

W myśl art. 172 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przydziela się decyzją administracyjną lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 177, uwzględniając następujące okoliczności: 1) brak lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej; 2) przydatność do służby, kwalifikacje zawodowe oraz staż służby w Służbie Więziennej; 3) przeniesienie z urzędu do pełnienia służby w innej miejscowości, niebędącej miejscowością pobliską; 4) zajmowanie kwatery tymczasowej w budynku jednostki organizacyjnej przeznaczonym na cele służbowe lub znajdującym się na terenie zamkniętym. Zgodnie zaś z art. 187 powołanej ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:

1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;

2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;

3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;

4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.

Z powyższych uregulowań wynika, że treść przepisu art. 184 ust. 1 ustawy nie może być rozpatrywana w oderwaniu od art. 172, który określa okoliczności, jakie winien uwzględnić organ przydzielając funkcjonariuszowi lokal mieszkalny decyzją administracyjną oraz w oderwaniu od art. 187 ustawy określającego negatywne przesłanki przydziału lokalu mieszkalnego decyzją administracyjną. Wystąpienie którejkolwiek z nich powoduje bowiem wyłączenie uprawnienia do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie art. 172 ust. 1 ustawy, w konsekwencji również realizację tego prawa w formie pomocy finansowej. Powyższe uregulowania nakładają zatem na organ administracji obowiązek dokładnego zbadania przesłanek określonych w tych przepisach. Stosownie do tego, dokonując ustaleń w zakresie spełnienia przez funkcjonariusza Służby Więziennej przesłanek przyznania pomocy określonej w art. 184 ust. 1 ustawy, organ winien zatem zbadać, czy ubiegającemu się o pomoc przysługiwało prawo do lokalu mieszkalnego i czy było ono zrealizowane w jakiejkolwiek formie.

Kwestią sporną jest to, czy skarżąca posiadała w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej jej powierzchni mieszkalnej.

Stosownie do treści art. 185 ust. 3 ustawy Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb postępowania w zakresie przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1, uwzględniając rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy oraz jednostki organizacyjne właściwe do wypłaty pomocy finansowej, a także termin i miejsce zwrotu pomocy finansowej. Na podstawie powyższej delegacji Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986 ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia pomoc finansową przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:

1) określenie aktualnej sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza;

2) określenie celu, na który ma być przyznane świadczenie;

3) informację o korzystaniu w przeszłości przez funkcjonariusza lub jego małżonka z pomocy finansowej.

Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności:

1) umowę ze spółdzielnią mieszkaniową zawartą w formie aktu notarialnego;

2) umowę z firmą deweloperską zawartą w formie aktu notarialnego;

3) umowę przedwstępną kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) zawartą w formie aktu notarialnego;

4) pozwolenie na budowę wraz z kosztorysem budowy domu (§ 2 ust. 3).

W niniejszej sprawie dokumentami załączonymi do wniosku są: umowa o budowę lokalu mieszkalnego z dnia 27 czerwca 2005 r. zawarta pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową "B" w Płocku a A. A. oraz umowa o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego z dnia 21 grudnia 2006 r. zawarta pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniowa "B" w P. a A. A.

Wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego skarżąca złożyła dopiero 10 lipca 2009 r., a wiec po upływie około 3 lat od nabycia lokalu od Spółdzielni Mieszkaniowej "B" w P. Prowadzi to więc do stwierdzenia, że w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego strona faktycznie już posiadała, a nawet mieszkała w tym lokalu. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że funkcjonariusz spełnia przesłankę do przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Skoro skarżąca składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego posiadała, mieszkała w lokalu przy A. w P., który to lokal odpowiada przysługującej jej powierzchni mieszkalnej, to prawidłowo organy administracji odmówiły przyznania skarżącej pomocy finansowej, ponieważ ma ona zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 35 k.p.a., wskazać należy, że jest on zasadny. Naruszenie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Poza tym skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie składała zażalenia do organy wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

j.m.