Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2595/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 aet. 47 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
article: par 9 ust. 5 ;ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzję z [...] września 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję wydaną z własnego upoważnienia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] maja 2010 r. ustalającą E. C. (zwanemu dalej: skarżącym) kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 10.838,45 zł.

Organ wskazał, że skarżący na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...]marca 2005 r., [...] lutego 2006 r., [...] listopada 2006 r., [...] lutego 2008 r. i [...]grudnia 2008 r. otrzymał płatności ONW w wysokości odpowiedniej na 2004 r. – 5.133,72 zł, na 2005 r. – 5.337,78 zł, na 2006 r. – 5.337,78 zł, na 2007 r. – 5.337,78 zł, na 2008 r. – 5.337,78 zł.

Wszystkie decyzje dotyczące przyznania ww. płatności były wydawane na wniosek skarżącego. Składając pierwszy wniosek na rok 2004 r. - 12 czerwca 2004 r. skarżący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych (wówczas 28,68 ha) będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu płatności ONW. Płatność została przelana na rachunek bankowy skarżącego 12 kwietnia 2005 r. Zatem zobowiązanie skarżącego dotyczyło okresu do marca 2010 r.

W dniu 15 maja 2009 r. skarżący złożył wniosek o płatności z tytułu ONW obszar o powierzchni 16,57 ha, a więc obszar mniejszy od wielkości zobowiązania, jakie podjął. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] września 2009 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi skarżący 22 września 2009 r. oświadczył, że działka ewidencyjna nr [...] została sprzedana w drodze licytacji w związku z koniecznością zaspokojenia żądań finansowych innych osób. Ponadto skarżący wyjaśnił, że sprzedaż przedmiotowej działki została dokonana bez jego zgody i wiedzy, przez co został postawiony przed faktem dokonanym.

Decyzją z [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał skarżącemu płatność zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, tj. do powierzchni 16,57 ha w wysokości 2.372,82 zł. Jednocześnie organ ustalił, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności z tytułu ONW. W związku z czym [...] lutego 2010 r. organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych decyzjami z: [...] marca 2005 r., [...] lutego 2006 r., [...] listopada 2006 r., [...] lutego 2008 r. i [...]grudnia 2008 r. Skarżący 15 marca 2010 r. złożył pisemne wyjaśnienia, w których stwierdził, że informował Biuro Powiatowe ARiMR o wszelkich zdarzeniach zgodnie z prawem i w ustawowych terminach. Ponadto oświadczył, że w związku pozbawieniem jego w trybie egzekucyjnym działki nr [...] wykreśliła ją z wniosku o przyznanie płatności. Własność przedmiotowej działki na wniosek z 19 września 2008 r. wpisano na rzecz nabywcy [...] października 2008 r. i w tymże miesiącu powiadomiony został o tym fakcie producent. Działka nr [...] została przekazana nabywcy licytacyjnemu z końcem roku 2008, gdyż do tej pory pozostawała w posiadaniu skarżącego. Taki stan faktyczny organ uznał za zasadny do określenia kwoty nienależnie pobranych płatności decyzją z 27 maja 2010 r.

Skarżący 22 czerwca 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że "po zawarciu umowy z Powiatowym Biurem ARiMR w [...] powstało szereg zdarzeń nieprzewidywalnych w momencie zawarcia umowy w konsekwencji wbrew woli skarżącego doszło do egzekucyjnego odebrania mu działki [...] i stąd nie mógł dalej na tej działce wykonywać czynności zgodnych z zawartą umową". Skarżący o przedmiotowym fakcie powiadomił niezwłocznie Biuro Powiatowe ARiMR w [...] i nie pobierał już dalej płatności do tej działki. W ocenie skarżącego w tej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy pozwalające uznać jego przypadek za przypadek, w którym rolnik nie może wywiązać się z zaciągniętego zobowiązania z powodu okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności i płatność ONW nie podlega zwrotowi. Skarżący nie zgodził się również z organem, iż na przedmiotowych gruntach zaniechano prowadzenia działalności rolniczej. Działalność rolnicza prowadzona jest nadal tylko przez inny podmiot.

Prezes ARiMR rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, iż w sprawie nie ma zastosowania przepis § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem ONW z 11 marca 2009 r.), stanowiący podstawę wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW. Zgodnie z przywołanym przepisem – płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek:

1. rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

2. dokonania scalenia nieruchomości objętych zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, jeżeli rolnik w zamian za nieruchomości objęte scaleniem nie otrzymał, zgodnie z przepisami o scalaniu i wymianie gruntów, nieruchomości położonych na obszarach ONW o powierzchni równoważnej z powierzchnią obszarów ONW poddaną scaleniu i objętą zobowiązaniem, w zakresie różnic tych powierzchni;

3. wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1112), lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

4. przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

5. wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż producent rolny jest zobowiązany w takim wypadku powiadomić Kierownika Biura Powiatowego w terminie 10 dni roboczych zgodnie z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia Nr 817/2004/WE z 29.04.2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) o zaistnieniu przedmiotowej okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.

W niniejszej sprawie faktu podnoszonego przez skarżącego sprzedaży w drodze licytacji działki ewidencyjnej nr [...], nie można uznać za siłę wyższą w rozumieniu cytowanego przepisu. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącego ww. przepis nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy nie zgodził się także z twierdzeniem skarżącego, że o fakcie sprzedaży działki nr [...] powiadomił niezwłocznie ARiMR. Skarżący wykreślił przedmiotową działkę z personalizowanego "Wniosku o przyznanie płatności na rok 2009" z 15 maja 2009 r., jednakże o okolicznościach zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na tej działce (12,11 ha) powiadomił ARiMR dopiero [...] września 2009 r. w odpowiedzi na wezwanie z 7 września 2009 r. Organ wskazał, iż producent rolny zobowiązany był niezwłocznie poinformować na piśmie ARiMR o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, z czego skarżący wbrew swoim twierdzeniom, nie wywiązał się z tego obowiązku. Organ odwoławczy uznał również za bezzasadny zarzut nie uwzględnienia przez organ I instancji faktu dalszego użytkowania przedmiotowych gruntów przez inny podmiot w związku z czym nie doszło do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Organ zauważył, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2004, podpisał oświadczenie w tab. X na stronie 4, pkt 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że: zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skarżący zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Organ odwoławczy wskazał, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności z tytułu ONW, w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy, sprzedaży, dzierżawy, lub innej umowy została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia z 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (Dz. U. Nr 42, poz. 278). Dopiero po powyższej nowelizacji producent rolny mógł uwolnić się od ww. obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia ONW, tj. dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania dziełek rolnych, oświadczenie podmiotu na rzecz, którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Ponadto wskazał, iż na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (Dz. U. Nr 75, poz. 522) obowiązek zwrotu płatności, w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od 4 maja 2006 r. do 3 lipca 2006 r.

W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW zostało wszczęto po wejściu w życie rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r. tj. po 13 kwietnia 2010 r. organ I instancji w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia. Zgodnie z przywołanym przepisem, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że rolnik złożył niezwłocznie do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, o zobowiązaniu tego podmiotu do:

- kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

- zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwszym

- lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania Agencji do wyjaśnień, a gdy przeniesienie posiadania nastąpiło do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW - nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji.

W niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył takiego oświadczenia. Okoliczność polegająca na dalszym prowadzeniu działalności rolniczej przez osobę, która przejęła własność gruntów, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się zobowiązania.

Odnosząc się do powyższego wskazano, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z 9 maja 2008 r. o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001). Jednak w przypadku skarżącego przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła 12 kwietnia 2005 r., natomiast decyzja Nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW została doręczona skarżącemu 9 czerwca 2009 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. W sprawie nie ma również zastosowania termin 4 lat, ponieważ sprzedaż gruntów w trybie egzekucyjnym nie stanowi pozytywnej przesłanki do stwierdzenia, iż producent rolny działał w dobrej wierze.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę z 4 października 2010 r. (uzupełnioną pismem procesowym profesjonalnego pełnomocnika z 24 listopada 2011 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Skarżący w motywach skargi podniósł, że za rok 2009 otrzymał niższa kwotę wsparcia z powodu złożenia wniosku co do mniejszej powierzchni z powodu pozbawienia w drodze sądowej licytacji komorniczej działki nr [...] o powierzchni 13,25 ha. O wielkość powierzchni tej działki skarżący zmniejszył wniosek o wsparcie. Przyznana kwota wsparcia odpowiadała wnioskowi. Skarżący wskazał, że sposób działań uzgodniłem z pracownikiem Biura Agencji w [...], który poinformował, że mam złożyć wniosek w zakresie działek na których gospodaruje. Jednocześnie zawarł informację o ograniczeniu posiadania ziemi w celu wyjaśnienia zmniejszonego wniosku w stosunku do lat poprzednich. Podkreślił, ze do tej pory ze swoich obowiązków wywiązywał się zgodnie z umową. W momencie utraty posiadania działki poinformował o tym fakcie ARiMR w [...], nie składał wniosku w stosunku do działki, którą utracił. W opinii skarżącego jego działania odpowiadały treści przepisów § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r., z którego wynika, że jeżeli nowy posiadacz zgodzi się na kontynuację umowy sposób przewidziany rozporządzeniem to zdejmuje to z dotychczasowego posiadacza obowiązek zwrotu pobranych do tego gruntu świadczeń. Analiza tego przepisu wskazuje, że ustawodawcy chodziło o to aby w przeciągu 5 lat ziemia objęta płatnością była wykorzystywana zgodnie z umową. Nawet jeżeli zmieni się jej posiadacz, bowiem można zaniechać prowadzenia działalności rolniczej bez przeniesienia posiadania i takie zaniechanie byłoby objęte dobrodziejstwem płynącym z możliwości zatrzymania pobranych świadczeń.

Skarżący podkreślił, że do negatywnej dla niego konsekwencji prawnej i skutków ekonomicznych doszło, gdyż Agencja nie zachowała się zgodnie z dyspozycja art. 9 k.p.a., który to przepis zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organy te są zobligowane do czuwania nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Ponadto skarżący podniósł, że w sprawie działał w dobrej wierze i powinno być uznane 4 letnie przedawnienie dochodzenia pobranych kwoty płatności za lata 2004 – 2005 zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ są prawidłowe.

Skarżący przerwał 5 letni okres zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na części zgłoszonego do płatności gruntu tj. działki nr [...].

Wbrew zarzutom skargi utrata działki w drodze egzekucji nie jest przypadkiem, który wyłącza obowiązek zwrotu pobranych płatności ONW. Sytuacje takie zostały uregulowane w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) z 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – i są to w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Ponadto – jak trafnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji – w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r. w myśl którego płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek:

1) rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

2) dokonania scalenia nieruchomości objętych zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, jeżeli rolnik w zamian za nieruchomości objęte scaleniem nie otrzymał, zgodnie z przepisami o scalaniu i wymianie gruntów, nieruchomości położonych na obszarach ONW o powierzchni równoważnej z powierzchnią obszarów ONW poddaną scaleniu i objętą zobowiązaniem, w zakresie różnic tych powierzchni;

3) wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1112), lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

4) przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

5) wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności.

Tak więc utrata gruntu objętego zobowiązaniem ONW w drodze egzekucji – jak trafnie uznał organ – nie obejmuje żadnej z powyższych przesłanek i nie może zostać uznana za kategorię siły wyższej.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 skarżący powinien na piśmie powiadomić organ w terminie 10 dni roboczych o utracie działki w drodze licytacji i zaprzestaniu z tego powodu działalności rolniczej. Tym bardziej, że skarżący przy pierwszym wniosku o płatność ONW z 12 czerwca 2004 r. podpisał zobowiązanie do poinformowania organu niezwłocznie i na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności z tytułu wsparcia ONW. Jak wynika z akt sprawy skarżący powiadomił organ o tej okoliczności ale 22 września 2009 r., a więc prawie po upływie roku od utraty działki (15 października 2008 r. k. 108).

Skarżący w skardze podnosi, że w jego sprawie powinien mieć zastosowanie § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r. przywidujący możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW. Zgodnie z tym przepisem – jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że rolnik złożył niezwłocznie do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, o zobowiązaniu tego podmiotu do:

- kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

- zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwszym

- lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania Agencji do wyjaśnień, a gdy przeniesienie posiadania nastąpiło do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności ONW - nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd stwierdza, że organ zasadnie uznał, że w przypadku skarżącego cytowany przepis nie ma zastosowania z dwóch przyczyn wyraźnie zaznaczonych przez ustawodawcę. Po pierwsze – aby ten przepis mógł mieć zastosowanie przeniesienie posiadania działki nr [...] musiałoby nastąpić w drodze zawarcia umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, a skarżący utracił posiadanie przedmiotowej działki nie dobrowolnie lecz w wyniku egzekucji. Po drugie – skarżący nie przedłożył oświadczenia nowego posiadacza działki nr [...] do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW. Natomiast sama okoliczność polegająca na dalszym prowadzeniu działalności rolniczej na tej działce rolnej przez osobę, która przejęła własność gruntu, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się zobowiązania. Tak więc chybione są wywody skargi dotyczące interpretacji § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r. i możliwości jego zastosowania w przypadku skarżącego.

Wbrew zarzutom skargi organ nie dopuścił się naruszeń prawa procesowego w stopniu istotnym wpływającym na wynik sprawy w tym art. 9 k.p.a. dotyczącego zasady informowania stron postępowania. Otóż zasada ta w sprawach dotyczących płatności rolnych mocą art. 21 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) została ograniczona. Zgodnie bowiem z ust. 2 pkt 3 – w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; a ponadto zgodnie z ust. 3 – strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby skarżący, niezwłocznie po utracie działki nr [...], występował do organu z żądaniem wyjaśnienia w jaki sposób ma się zachować, a więc nie może aktualnie stawiać organowi zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a.

Sąd uznał także, że w sprawie nie naruszono art. 49 ust. 5 rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001. Zgodnie z tym przepisem – obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Sąd uznał stanowisko organu, że obowiązek zwrotu określonej w decyzji kwoty podlega 10 letniemu przedawnieniu za prawidłowe. Wbrew żądaniom skarżącego, nie można przyjąć, że działał on w dobrej wierze. Skarżący przestał prowadzić działalność rolniczą na działce nr [...] wobec jej utraty w drodze egzekucji, nie powiadomił we właściwym czasie organu o tym fakcie pomimo obowiązku przyjętego na siebie w pierwszym wnioskiem o płatności i mimo wymagań wynikających ze stosowanego w sprawie rozporządzenia ONW. Informacja została przekazana organowi po upływie prawie roku, a nie 10 dni roboczych wymaganych art. 47 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 oraz § 9 rozporządzenia ONW z 11 marca 2009 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani naruszeń prawa procesowego w stopniu wypływającym na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).