Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2351/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Protokolant asystent sędziego Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2719/13 w sprawie ze skargi K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2719/13, oddalił skargę K. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], ustalającą negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Komisja Egzaminacyjna nr 2 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w O., stwierdziła, że K. W. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego, gdyż z III części obejmującej prawo cywilne oraz z IV części egzaminu, w dziedzinie prawa gospodarczego, otrzymała oceny niedostateczne.

Odwołanie od powyższej uchwały wniosła K. W. kwestionując ocenę z cz. II i cz. IV egzaminu.

Uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia, po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Komisja uznała za zasadne zarzuty zdającej odnośnie uchwały w zakresie oceny III części egzaminu, w związku z czym podwyższono jej ocenę za tę część egzaminu do oceny dostatecznej.

Zarzuty wobec uchwały w zakresie IV części egzaminu, organ uznał za niezasadne i utrzymał ocenę niedostateczną za tę część egzaminu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że w zakresie egzaminu z prawa gospodarczego (cz. IV egzaminu) zadanie polegało na sporządzeniu umowy spółki jawnej. Organ oceniał, czy doszło do popełnienia przez zdającą takich błędów, które dyskwalifikowałyby pracę i oznaczały, że zdająca nie jest wystarczająco przygotowana do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej. Ocenie podlegały przede wszystkim postanowienia umowne w zakresie wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci przeniesienia własności lokalu użytkowego, a podstawą negatywnej oceny przyjętego rozwiązania było niedostrzeżenie problemu wymaganej formy dla tego rodzaju czynności prawnej. Drugim kwestionowanym rozwiązaniem było przyjęcie przez egzaminowaną dopuszczalności wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci ustanowienia najmu na rzecz zakładanej spółki jawnej bez określenia wartości wkładu niepieniężnego. Organ II instancji wskazał także na lapidarność umowy i brak umiejętności kompleksowego uregulowania wzajemnych praw i obowiązków stron.

Zdaniem Komisji II stopnia, przy tak istotnych uchybieniach nie było podstaw do wystawienia pozytywnej oceny za pracę z prawa gospodarczego. W pozostałym zakresie poziom pracy nie jest wysoki, a umowa nie świadczy o opanowaniu przez egzaminowaną prawa gospodarczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce. Mając na uwadze treść art. 364 i 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.r.p.) organ odwoławczy stwierdził, że nawet przy dostrzeżeniu pozytywnych elementów pracy, popełnienie tak poważnych błędów nie pozwala na przyjęcie, że zdająca jest przygotowana do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej. Komisja podkreśliła, że egzamin radcowski ma sprawdzić kwalifikacje do świadczenia takiej pomocy i od radcy prawnego należy takich kwalifikacji wymagać. Organ uznał, że skoro skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z czwartej części egzaminu, nie można było uwzględnić jej odwołania, bowiem zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części tego egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. W. wniosła o uchylenie w całości uchwał wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 368 ust. 12 oraz art. 368 ust. 9 u.r.p.; art. 365 ust. 2 u.r.p.; art. 364 ust. 10 u.r.p.; art. 364 ust. 1 u.r.p. Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego, a to: art. 25 pkt 2 k.s.h. w zw. z art. 48 § 1 k.s.h.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że okoliczność, iż z uwagi na rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie spółka jawna mogłaby nie zostać zarejestrowana z powodu braku zachowania formy właściwej dla przeniesienia własności nieruchomości, nie powinna mieć znaczenia dla oceny IV części egzaminu radcowskiego. Zdający nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji jedynie z powodu, iż sąd uznający odmienny pogląd, hipotetycznie odmówiłby rejestracji spółki. Skarżąca stwierdziła, że do zadań Komisji II stopnia nie należy analizowanie możliwych (w tym nieprawidłowych) rozstrzygnięć sądu rejestrowego i organ powinien dokonać wyłącznie oceny prawidłowości zaproponowanego przez zdającego rozwiązania pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem odmiennych poglądów doktryny i orzecznictwa. Zdaniem skarżącej, na ocenę pracy nie może mieć również wpływu pogląd przyjmowany przez danego Egzaminatora. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do przekroczenia granic luzu decyzyjnego. Skarżąca podkreśliła, że organ nie dokonał wyważenia pozytywnych i negatywnych elementów ocenianej umowy spółki jawnej, wskazując jedynie na wady projektu bez wyjaśnienia istotności tych wad w kontekście całości pracy i znaczenia przesłanek ustawowych oceny, w tym przede wszystkim wytycznych określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p. Drobne nieprawidłowości pracy powinny skutkować jedynie obniżeniem oceny pozytywnej, nie zaś oceną niedostateczną, ponieważ pozostałe elementy zadania zostały wykonane poprawnie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że analiza uzasadnienia ocen cząstkowych oraz zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy skarżącej kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 365 ust. 2 u.r.p., indywidualizując je w ramach tej pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy, a jej uzasadnienie jest zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Ocena pracy skarżącej z prawa gospodarczego została więc dokonana w sposób jasny i wystarczający i nie naruszała zasady swobodnej oceny.

Odnośnie zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego WSA wskazał, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. Korzystanie przez organ z ograniczonego luzu decyzyjnego, w tym m.in. dla ustalenia treści nieostrych sformułowań treści przepisów prawnych, co ma również miejsce na gruncie ustawy o radcach prawnych przy ustalaniu wyniku egzaminu, nie daje podstaw dla stwierdzenia, iż decyzja wydana w tym zakresie ma charakter rozstrzygnięcia według uznania administracyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny uchwały komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 u.r.p., dokonywana jest według kryterium zgodności z prawem. Uchwałę taką kwalifikuje się grupy decyzji związanych.

Za prawidłowe Sąd I instancji uznał stanowisko organu, że zaproponowany przez skarżącą sposób rozwiązania kazusu z prawa gospodarczego świadczy o nieodpowiednim zabezpieczeniu interesów osób, które skarżąca miała reprezentować Niezachowanie wymaganej formy do przeniesienia na rzecz spółki jawnej prawa własności nieruchomości tytułem wkładów czyni postanowienia umowne w tym zakresie co najmniej bezskutecznymi. WSA nie zgodził się z argumentacją strony, iż okoliczność, że z uwagi na rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie, spółka jawna mogłaby nie zostać zarejestrowana, nie powinna mieć znaczenia dla oceny z tej części egzaminu radcowskiego. Stanowisko to nie uwzględnia istoty i celu egzaminu. W ocenie Sądu, w razie rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie odnośnie danego problemu prawnego, zdający powinien uzasadnić przyjęty sposób rozstrzygnięcia sprawy, wskazując z jakich powodów uznaje, że przyjęte rozwiązanie byłoby najlepsze dla jego hipotetycznego mocodawcy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wybrała sposób rozwiązania problemu, który w praktyce może wywoływać wątpliwości, co do swej ważności lub skuteczności. Zasadnie zatem organ uznał, że interes podmiotów, które zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdająca miała reprezentować nie został we właściwy sposób zabezpieczony.

Sąd podkreślił, że ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do WSA skarżąca nie podważała prawidłowości wyciągniętych przez Komisję Egzaminacyjną wniosków, co do istnienia ryzyka niezarejstrowania spółki. Przeciwnie, z uzasadnienia skargi wynika, że takiej możliwości nie wyklucza, zważywszy na rozbieżność poglądów prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie. Stanowisko skarżącej nie uwzględnia specyfiki egzaminu zawodowego. Skoro bowiem zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania zadania przyjęty przez zdającego powinien odpowiadać przepisom prawa, aby proponowane rozwiązanie mogło funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny, maksymalnie zabezpieczający interesy reprezentowanej strony. Celem postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W ocenie WSA, organ wyważył pozytywne i negatywne elementy ocenianej pracy, czego wyrazem jest treść uzasadnienia zakwestionowanej uchwały. Sąd stwierdził, że skarżąca bagatelizuje stwierdzone w omawianej pracy egzaminacyjnej uchybienia, gdy tymczasem organ ocenił jej mankamenty jako istotne.

Sąd I instancji podniósł, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zobowiązań, czyli wykonywania ich zgodnie ze standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy jest zatem formą weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego i w zależności od stopnia przygotowania do zawodu, wynik egzaminu powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia egzaminatorów do przejścia do skali ocen pozytywnych. W sprawie niniejszej rozwiązanie zadania egzaminacyjnego nie mogło być uznane za poprawne w świetle kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K. W.

Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w razie uznania, że zachodzi jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), poprzez uchylenie uchwał wydanych w obu instancjach administracyjnych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. Przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 k.p.a., w zw. z art. 368 ust. 12 oraz art. 368 ust. 9, art. 365 ust. 2, art. 364 ust. 10 oraz art. 364 ust. 1 u.r.p., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej zamiast uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania oddalił skargę, mimo iż Komisja II stopnia:

a) dopuściła się naruszenia zasad prawdy obiektywnej, zupełności materiału dowodowego i swobodnej oceny dowodów oraz niedokonania przez organ ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego w granicach zaskarżenia wynikających z odwołania, a jedynie odniesieniu do kryteriów oceny pracy przyjętych przez Komisję I stopnia oraz niektórych tylko zarzutów podniesionych w odwołaniu, podczas gdy Komisja II stopnia jako organ II instancji powinna dokonać ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego w granicach zaskarżenia, niezależnie od oceny pracy dokonanej przez Komisję I Stopnia oraz podniesionych zarzutów, jak również braku należytego uzasadnienia uchwały, pozwalającego na ustalenie motywów rozstrzygnięcia;

b) dokonała ponownej oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego z pominięciem przykładowych kryteriów jej oceny, skatalogowanych w ww. przepisie, tj. zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje;

c) zaniechała dokonania obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącego w rozwiązaniu czwartej części egzaminu radcowskiego przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentował w wyniku dokonania przez Komisję II stopnia błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że sporządzone rozwiązanie czwartej części egzaminu radcowskiego zasługuje na ocenę negatywną, mimo że w świetle treści zadania egzaminacyjnego jest to rozwiązanie prawidłowe pod względem przyjętego rozstrzygnięcia i warunków formalnych przygotowanej umowy spółki;

d) nie uwzględniła przy ocenie zadania z zakresu prawa gospodarczego całej skali ocen i ustalenie oceny niedostatecznej, pomimo iż stwierdzone w umowie spółki uchybienia nie dawały podstaw do oceny niedostatecznej, jak również niewyjaśnienie przez Komisję Odwoławczą, dlaczego umowa ta nie zasługiwała na ocenę pozytywną;

e) arbitralnie przyjęła, iż na podstawie analizy sporządzonej przez skarżącego umowy spółki brak jest uzasadnienia do stwierdzenia, iż jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym w zakresie wiedzy prawniczej i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu prawa gospodarczego.

2. Przepisów prawa materialnego w postaci:

- art. 25 pkt 2 k.s.h. w zw. z art. 48 § 1 k.s.h. poprzez brak ich zastosowania, skutkujący uznaniem, iż z treści postanowień umowy nie wynika, jaką wartość mają wkłady niepieniężne wspólników, podczas gdy zgodnie z w/w przepisami, w razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników są równe, a sporządzony przez skarżącego projekt umowy spółki jawnej zawiera określenie wartości jednego z wkładów, co pozwala na ustalenie wartości pozostałych wkładów;

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa procesowego przez Sąd I instancji poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej (tu komisji egzaminacyjnych).

W ramach omawianego zarzutu kasatorka kwestionuje akceptację przez Sąd I instancji braków materiału dowodowego, oceny tego materiału, a także dokonanych przez organy ustaleń, będących podstawą negatywnej oceny pracy i podjętego rozstrzygnięcia o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 368 ust. 12 u.r.p., w postępowaniu służącym ustaleniu wyniku egzaminu na radcę prawnego przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w postępowaniu mającym na celu ustalenie wyniku egzaminu sprawdzane prace egzaminacyjne stanowią pełny materiał dowodowy, który oceniany jest przez egzaminatorów wg zasady swobodnej oceny dowodów, ale przy zastosowaniu ściśle określonych w ustawie kryteriów oceny w celu dokonania prawidłowych ustaleń (wystawienia ocen), będących podstawą rozstrzygnięcia (ustalenia wyniku egzaminu). Zważywszy, że w aktach sprawy znajdują się zarówno zadania egzaminacyjne, jak i prace zaprezentowane w wykonaniu tych zadań, zarzut braku zupełności materiału dowodowego musi być uznany za nieusprawiedliwiony, bowiem wskazany materiał dowodowy, już w założeniu, jest kompletny i po oddaniu prac nie można go już uzupełnić. Ocena tego materiału dowodowego prowadzi do poczynienia ustaleń, które mogą być przedmiotem zarzutów ze strony zdającego.

Ocena materiału dowodowego (prac egzaminacyjnych) dokonywana jest przez egzaminatorów, specjalistów z właściwych dziedzin prawa, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych, ustalić, czy praca spełnia wymogi, a kandydat na radcę prawnego posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Nietrafna ocena zadania egzaminacyjnego może wywodzić się z naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Jednak okoliczność tę trzeba wykazać w sposób konkretny tzn. wskazać, które rozwiązanie przyjęte w pracy egzaminacyjnej zostało zdaniem zdającego ocenione wadliwie i na czym polega ta wada w ocenie.

Oceny prac egzaminacyjnych służą prawidłowemu ustaleniu, czy zdający ma przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania (art. 364 ust. 1 u.r.p.). Oceny te nie są dokonywane w ramach "luzu decyzyjnego". Ustawa reguluje precyzyjnie wymagania, jakie muszą spełniać prace z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego.

Zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p. praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Praca, która nie spełnia jednego z wymogów ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z reguły w każdym zadaniu egzaminacyjnych zawarty jest problem szczególny, którego dostrzeżenie i prawidłowe rozwiązanie należy do zdającego i ten właśnie problem jest szczegółowo oceniany przez egzaminatorów.

W sprawie niniejszej, w IV części egzaminu, w zadaniu polegającym na sporządzeniu umowy spółki jawnej, wskazano, że przedmioty wkładów wspólników mają być różne. Zdająca prawidłowo odczytała, że chodzi o sporządzenie umowy, do której niektórzy wspólnicy wnoszą różne wkłady niepieniężne. Jednak zadaniu temu nie sprostała. Nie dostrzegła bowiem, że przyjęcie, iż jeden ze wspólników wnosi wkład niepieniężny w postaci nieruchomości rodzi problem formy umowy. Problem ten należało dostrzec i rozwiązać, zgodnie z poleceniem, w sposób zapewniający stabilne działanie spółki. Chodziło zatem o wybranie takiej formy, która będzie dla wspólników najkorzystniejsza w tym znaczeniu, że nie wywoła w przyszłości problemów prawnych i kłopotów np. z rejestracją spółki lub koniecznością zawierania dodatkowych umów. Wybór rozwiązania, które na skutek rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie może wywołać problem na etapie rejestracji spółki, a w najlepszym wypadku będzie wymagać późniejszego sporządzenia aktu notarialnego, nie spełnia wymogów z art. 365 ust. 2 u.r.p., bowiem nie uwzględnia oczywistego interesu wspólników, jakim jest sprawne, szybkie i nierodzące problemów załatwienie sprawy.

Wniesienie do spółki wkładu niepieniężnego w postaci "obciążenia nieruchomości jednego ze wspólników prawem najmu na rzecz spółki" także jest rozwiązaniem, którego dopuszczalność jest sporna, a zatem nie jest to rozwiązanie najlepsze. Nawet przyjmując, że zdającej chodziło o "oddanie spółce rzeczy do korzystania", co jest dopuszczalne, wskazać trzeba, że umowa nie precyzuje tego wkładu w sposób wystarczający i nie określa jego wartości.

W tym miejscu wskazać należy, że dotyczący określenia wartości wkładów zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia przez organy i Sąd art. 25 pkt 2 k.s.h. w zw. z art. 48 § 1 k.s.h. jest wadliwie postawiony. W ramach tego zarzutu kasatorka kwestionuje, stawiany przez egzaminatorów, zarzut braku określenia w umowie spółki wartości wkładów niepieniężnych i wywodzi, że z powołanych przepisów prawa materialnego wynika, iż w razie wątpliwości uważa się wkłady wspólników za równe. Omawiany zarzut kasacyjny dotyczy w istocie nieprawidłowości oceny materiału dowodowego (treści umowy) i dokonanych ustaleń, że praca egzaminacyjna dotknięta jest błędem. Gdyby takie nieprawidłowe działanie organu rzeczywiście wystąpiło, mogłoby stanowić naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i w związku z art. 25 pkt 2 k.s.h. oraz z art. 48 § 1 k.s.h.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w omawianej sytuacji nie doszło do błędów w ocenie materiału dowodowego i błędu w ustaleniach, co do prawidłowości przyjętych rozwiązań i co do oceny pracy. Z powołanych przepisów prawa wynika wprost, że równość wartości wkładów przyjmuje się wtedy, gdy są co do tego wątpliwości. Z całą pewnością umowa powinna być formułowania tak, aby na etapie jej sporządzania wątpliwości nie było. Zatem brak określenia wartości wkładu niepieniężnego jest wadą umowy, na co trafnie zwrócili uwagę egzaminatorzy.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wszelka niejasność, czy brak precyzji w umowie zawsze może być w przyszłości źródłem sporu i konfliktu. Prawidłowa umowa powinna być tak przygotowana, aby zminimalizować możliwość wystąpienia sporów na tle jej wykonywania. Oceniana umowa w obu opisanych wyżej kwestiach wymogów tych nie spełniała. Zatem, co do obu rozwiązań zdająca nie wykazała się wyborem właściwego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu stron, a zatem nie wykazała, że jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W tym stanie rzeczy uznać trzeba, iż organy trafnie ustaliły, że zaproponowane rozwiązanie zadania egzaminacyjnego jest niedostateczne, a ustalenie to zasadnie zaakceptował Sąd I instancji.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny wszystkie zarzuty kasacyjne uznał za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.