Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1595/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. ustalającą z dniem 1 marca 2011 r. odpłatność za pobyt Z. M. w Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. [...] w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent W. ustalił z dniem 1 marca 2011 r. odpłatność za pobyt Z. M. w Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. [...] w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ I instancji wskazał, że zarządzeniem nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. średni miesięczny koszt utrzymania w w/w DPS został ustalony na poziomie [...] zł., wysokość dochodu osiąganego przez Z. M. wynosi [...] zł. Na podstawie zaś art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) opłata za pobyt w domu pomocy społecznej zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2 tej ustawy.

W związku z osiągnięciem wymaganego standardu i uzyskaniem zezwolenia Wojewody [...] na prowadzenie działalności, opłata za pobyt w DPS została wyliczona w wysokości 70% dochodu strony i wynosi ona [...] zł miesięcznie

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. M., kwestionując prawidłowość wyliczenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS. Skarżąca zwróciła się ponadto o sprawdzenie wysokości kwot przekazywanych przez ZUS w 2010 r. do lutego 2011 r., ponieważ nie otrzymywała i nie otrzymuje różnicy 5% między decyzjami ZUS, a decyzjami Prezydenta W. W 2008 r. otrzymywała z ZUS kwotę za niską o [..] zł, a ponadto była zobowiązana dopłacać miesięcznie [...] zł, na które nie otrzymywała pokwitowania. Skarżąca podniosła również, że DPS [...] nie wywiązuje się z obowiązków w zakresie [...].

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja, którą podwyższono skarżącej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej do wysokości 70% uzyskiwanego dochodu. Podstawą ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w niniejszej sprawie stanowią wyłącznie przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, iż decyzją nr [...] z dnia [...] października 1992 r. Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej skierował Z. M. do Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. [...]. Wysokość opłaty ustalono zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, który (zgodnie z brzmieniem obowiązującym od 1 października 2003 r.) stanowił, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1. Opłata ta jednak nie może być wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, opłata za pobyt w DPS zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70 % dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2. W myśl tego przepisu domy pomocy społecznej, które nie osiągają obowiązującego standardu, są obowiązane do opracowania i realizacji programu naprawczego do 2006 r. Okres ten został wydłużony ustawą z dnia 8 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, która weszła w życie 31 grudnia 2006 r. i obowiązywała do końca 2010 r.

Z dniem 1 stycznia 2004 r., na mocy art. 54 pkt 15 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) zmienione zostały zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Według nowego brzmienia art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, osobami zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej byli kolejno: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (ust. 2). Mieszkaniec domu obowiązany był wnosić opłatę w wysokości nie większej jednak niż 70% swojego dochodu (ust. 3 pkt. 1), przy czym - na podstawie art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - osoby, które zostały przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. miały ponosić opłatę na dotychczasowych zasadach.

Po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu, zgodnie z art. 20 ust. 2 tej ustawy, stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., opłata za pobyt w DPS zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż do 70% dochodu osoby lub na osobę w rodzinie. Kolegium podniosło, ze jak wynika z akt administracyjnych Dom Pomocy Społecznej [...] osiągnął wymagany przepisami standard i decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. uzyskał zezwolenie na prowadzenie placówki na czas nieokreślony.

Kolegium wskazało, że w obecnym stanie prawnym, skarżąca zobowiązana jest do wnoszenia opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania osoby przebywającej w DPS, nie więcej jednak niż 70 % uzyskiwanego dochodu.

Kolegium ustaliło, że łączny dochód Z. M. wynosi [...] zł, na którą to kwotę składają się: emerytura w wysokości [..] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. 70% kwoty uzyskiwanego dochodu wynosi zatem [...] zł i w takiej wysokości ustalona została kwota odpłatności za pobyt w DPS.

Kolegium zauważyło, że jak wynika z załączonych przez DPS [...] dokumentów – wypłaty z ZUS z tytułu z tytułu kosztów utrzymania odwołującej się, w placówce wynosiły w 2010 r. oraz w styczniu i w lutym 2011 r. [...] miesięcznie. Powyższa kwota stanowiła 50% emerytury, wypłacanej Z. M. przez ZUS, zgodnie bowiem z art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, właściwy organ emerytalno-rentowy może potrącić z emerytury albo renty należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej do wysokości 65 % miesięcznego świadczenia. Przepis ten nie ma zdaniem Kolegium jakiegokolwiek wpływu na ustalenie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, lecz określa jedynie maksymalną procentową wysokość potrącenia z tytułu wskazanej należności ze świadczenia emerytalnego albo rentowego. Jeżeli natomiast potrącona kwota nie pokrywa w całości wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, to pensjonariusz domu jest obowiązany samodzielnie uiścić pozostałą część tej należności i taką też kwotę, tj. [...] zł opłacała dodatkowo skarżąca.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, iż nie jest organem właściwym do wyjaśnienia kwestii wypłacania przez ZUS w 2008 r. zbyt niskiej – zdaniem skarżącej emerytury. Jeżeli zaś skarżąca uważa, iż DPS [...] nie wywiązuje się z obowiązków, to może zgłosić skargę na działanie tej placówki bezpośrednio do Rady W.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. M. podnosząc, iż jest ona dla niej krzywdząca. Wniosła o umorzenie zadłużenia od miesiąca marca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja, którą podwyższono skarżącej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej do wysokości 70% uzyskiwanego dochodu od dnia 1 marca 2011 r.

Z. M. skierowana została do Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. [...] na podstawie decyzji z dnia [...] października 1992 r., którą jednocześnie została zobowiązana do opłacania pobytu w tej placówce. Wysokość opłaty ustalono na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 87, poz. 506).

Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2003 r. stanowił, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny a miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200 % kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1, opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70 % dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Przy czym ust. 3 tego artykułu stanowił, że opłata, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3 zostaje podwyższona do pełnego utrzymania, nie więcej niż do 70 % dochodu osoby lub na osobę w rodzinie, po osiągnięciu przez dom pomocy społecznej standardu zgodnie z art. 20 ust. 2.

Zgodnie z powyższymi regulacjami opłata za pobyt w domu pomocy społecznej wynosiła 200 % kryterium dochodowego, ale jeżeli dochód uzyskiwany przez pensjonariusza był niższy od tej kwoty, to wówczas odpłatność nie mogła przekroczyć 70 % ustalonego dochodu. Ustawodawca zastrzegł jednak (od dnia 1 października 2003 r.), że zasady te obowiązują do czasu spełnienia przez placówkę wymaganych standardów. Po uzyskaniu przez placówkę stosownego zezwolenia opłata za pobyt w domu pomocy społecznej zostaje podwyższona do pełnego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70 % dochodu osoby lub na osobę w rodzinie.

Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że Dom Pomocy Społecznej [...] osiągnął wymagany standard i decyzją Wojewody [..] z dnia [...] sierpnia 2010 r. uzyskał zezwolenie na prowadzenie placówki na czas nieokreślony.

Z dniem 1 stycznia 2004 r. na mocy art. 54 pkt 15 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) zmienione zostały zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Według nowego brzmienia art. 35 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej byli w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (ust. 2). Mieszkaniec domu obowiązany był wnosić opłatę w wysokości nie większej niż 70 % swojego dochodu (ust. 3 pkt 1), natomiast gmina miała uiszczać różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby wskazane w ust. 2. Wskazać jednak należy, iż stosownie do treści art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego osoby, które zostały przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. miały ponosić opłatę na dotychczasowych zasadach.

Zasadnie więc organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że do ustalenia opłaty za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej ma zastosowanie art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2003 r., bowiem skierowana ona została do domu pomocy społecznej decyzją z dnia [...] października 1992 r.

Prawidłowo zatem organy ustaliły, że skarżąca zobowiązana jest do wnoszenia opłaty z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70 % uzyskiwanego dochodu.

Należy bowiem podkreślić, iż stosownie do treści art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) z dniem wejścia w życie ustawy, wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., z wyjątkiem decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, oraz decyzje o umieszczeniu w takiej placówce wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 3). Oznacza to, że z dniem 1 maja 2004 r. z mocy prawa wygasły decyzje, którymi ustalono odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej według zasad ustanowionych przepisami ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. Tym samym wygasła decyzja z dnia [...] października 1992 r. w części ustalającej odpłatność za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej. W tej sytuacji organy pomocy społecznej obowiązane były ustalić na nowo skarżącej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z tym, że zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1990 r.

Jednak zdaniem Sądu ustawa ta ma zastosowanie wyłącznie do określenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 87 ust. 8 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego).

W związku z powyższym Sąd uznał, iż organy nieprawidłowo ustaliły odpłatność skarżącej za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 1 marca 2011 r. Jak wynika bowiem z aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., która w tym zakresie znajduje zastosowanie, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego utrzymania (art. 60 ust. 1).

Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym – ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. (art. 60 ust. 2 pkt 1). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2 stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art. 60 ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zarządzeniem nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa [..] z dnia [...] marca 2011 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [....] w W. od dnia 1 kwietnia 2011 r. wynosi [...] zł. Tak więc ustalenie odpłatności za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej od dnia 1 marca 2011 r. należy uznać za nieprawidłowe.

Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Wyjaśnić należy, że przedmiotem kontroli Sądu nie była decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [... stwierdzająca wygaśnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2011 r., w związku z czym Sąd nie jest uprawniony do dokonywania jej oceny.

Sąd nie jest władny również do umorzenia zadłużenia skarżącej, gdyż przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. w zakresie jej zgodności z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.