Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 957/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 30 ust. 2, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 188/19 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 188/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, dalej również jako "WSA", oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

W ocenie WSA, organy obu instancji prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie skarżącej, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego. Uznać zatem należało, że w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r. skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze.

Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), dalej jako "u.p.p.w.d." oraz art. 30 ust. 2 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018 poz. 2220 ze zm.) dalej jako "u.ś.r." – "przez uznanie, na podstawie tych przepisów – świadczenia wypłaconego skarżącej w okresie od czerwca do września 2018 roku za nienależnie pobrane";

2) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej jako "k.p.a." – "przez błędne ustalenie co do pobierania świadczenia przez skarżącą, a zwłaszcza czy skarżąca działała ze świadomością bezprawnego pobierania świadczenia".

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, jak również oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że nie została prawidłowo pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń, jak wymaga tego art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W jej ocenie pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia oraz decyzji przyznającej prawo do pobierania świadczenia wychowawczego nie spełnia wymogów określonych w art. 8 i 9 k.p.a. Wobec tego nie miała ona świadomości, że pobierane świadczenie jej nie przysługuje, a zatem w przedmiotowej sprawie nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu. Podkreśliła przy tym, że jej mąż de facto prowadził osobne gospodarstwo, nie partycypował w kosztach utrzymania dzieci, przy czym nie wiedziała o podjęciu przez niego pracy i uzyskaniu dochodu. Wskazała przy tym na konieczność rozróżnienia pojęć "nienależnego świadczenia oraz "świadczenia nienależnie pobranego". Ponadto zdaniem skarżącej kasacyjnie, "postępowanie administracyjne w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia rodzinne (a takim jest niewątpliwie świadczenie wychowawcze) może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie prawa strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych". Według skarżącej w sytuacji gdy przyznane uprawnienie zostało już zrealizowane, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust.1 u.ś.r. decyzji przyznającej świadczenie. Powołała się przy tym na decyzję SKO z dnia [...] maja 2019 r. sygn. akt SKO [...] wydaną w wyniku jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. przyznającej zasiłek rodzinny na dzieci Skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zarzut naruszenia prawa materialnego nie został precyzyjnie sformułowany, ponieważ skarżąca kasacyjnie nie określiła, czy naruszenie prawa materialnego polegało na błędzie wykładni, czy na błędzie subsumpcji. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa albo że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.

Jednakże zgodnie z uchwałą z dnia 26 października 2009 r. podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w pełnym składzie, sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej, wskazać należy, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy u.p.p.w.d. Celem przyznawanego świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p.w.d. jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Po zmianach dokonanych 1 lipca 2019 r., świadczenie wychowawcze określone w u.p.p.w.d. przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. na każde dziecko w rodzinie, do dnia ukończenia przez nie 18 roku życia (art. 4 ust. 3 u.p..p.w.d.), jednakże stan faktyczny przedmiotowej zmiany dotyczy sytuacji, sprzed ww. zmiany przepisów u.p.p.w.d.

Należy także nadmienić, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie budzą wątpliwości. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie jest skutkiem oddalenia przez WSA skargi na decyzję Kolegium z [...] stycznia 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2018 r., w której uznano, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącej na pierwsze dziecko, w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, w związku z czym zobowiązano skarżącą do jego zwrotu wraz z należnymi odsetkami. (Uprzednio świadczenie to zostało przyznane na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2017 r.) Postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu i opierało się na weryfikacji dochodu rodziny skarżącej poprzez doliczenie do niego dochodu męża skarżącej, który [...] kwietnia 2018 r. podjął zatrudnienie. O dochodzie tym skarżąca nie informowała wcześniej organu, wskazując, że mąż prowadzi odrębne gospodarstwo, nie jest członkiem jej rodziny oraz nie partycypuje w kosztach utrzymania dzieci. Po dokonanej weryfikacji ustalono, że dochód 5-cio osobowej rodziny skarżącej, w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r. wynosił [...] zł, co daje kwotę [...] zł na osobę. Dochód ten przekraczał zatem ówczesny ustawowy próg dochodu na osobę w rodzinie wynoszący 800,00 zł, uprawniający do pobierania świadczenia na pierwsze dziecko. Reasumując w przedmiotowej sprawie świadczenie wychowawcze było wypłacane pomimo, że ustało prawo do tych świadczeń.

Pierwszy z przedstawionych zarzutów - dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. oraz art. 30 ust. 2 i art. 32 ust. 1 u.ś.r. "przez uznanie, na podstawie tych przepisów – świadczenia wypłaconego skarżącej w okresie od czerwca do września 2018 roku za nienależnie pobrane", nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ówczesny art. 25 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. stanowił, że za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Z kolei zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym w ust. 2 wskazane są przypadki, w których świadczenia uważa się za nienależnie pobrane. Jak stanowi art. 30 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca doprecyzowała jakie zastrzeżenia budzi w jej ocenie wyrok WSA. Podniosła, że nie została prawidłowo pouczona o braku prawa do pobierania świadczeń, a otrzymane przez nią pouczenie jest niezgodne z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Podkreśliła, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa oraz, że nie ma podstaw do uchylenia lub zmiany orzeczenia na podstawie którego otrzymała świadczenia.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie wychowawcze o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, takich jak: liczba członków rodziny, zmiana stanu cywilnego, uzyskania dochodu oraz o każdej innej zmianie. Wymagane pouczenia zawierał złożony przez skarżącą wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z [...] sierpnia 2017 r. Pouczeniom tym została poświęcona część II wniosku – pouczenia i oświadczenia. Co więcej o konieczności niezwłocznego informowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego podkreślono w sposób wyraźny za pomocą pogrubionej czcionki oraz wskazano, że niepoinformowanie organu gminy prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o tych zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia, a w konsekwencji koniecznością jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Ponadto stosowne pouczenia były zawarte w decyzji przyznającej prawo do pobierania świadczenia wychowawczego z dnia [...] listopada 2017 r. Skarżąca kasacyjnie miała obowiązek zapoznać się z powyższymi pouczeniami. Pouczenia te były dostatecznie jasne, sformułowane w sposób opisowy, językiem zrozumiałym dla przeciętnego adresata danego świadczenia, wobec czego ich zrozumienie nie powinno nastręczać trudności, odnosiły się precyzyjnie do świadczenia o które wnioskowała skarżąca. Ponadto złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści, przy czym w aktach administracyjnych nie ma informacji sugerujących, że skarżąca miała kłopot ze zrozumieniem podpisywanych pouczeń i oświadczeń oraz wątpliwości co do ich treści.

W kwestii odnoszącej się do członków rodziny skarżącej, po raz kolejny w sprawie wskazała ona, że jej mąż de facto prowadził odrębne gospodarstwo, nie partycypował w kosztach utrzymania dzieci, wobec czego uzyskany przez niego dochód nie powinien wliczać się do dochodu rodziny. Jednakże jak słusznie wskazał WSA w tym zakresie należy mieć na uwadze art. 2 pkt 16 p.p.w.d. definiujący pojecie rodziny, a zgodnie z którym w skład rodziny wchodzą małżonkowie. Co istotne, treść tego przepisu jest także przytoczona w formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, w części I, rubryce (punkcie) 4, dotyczącej danych członków rodziny. Pojęcie rodziny zawarte w tym przepisie odnosi się do statusu prawnego, a nie do stanu faktycznego odnośnie sytuacji rodzinnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że małżeństwo skarżącej do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało rozwiązane, nie została też orzeczona separacja. Tak więc w świetle prawa, w skład rodziny skarżącej wchodzi jej mąż, niezależnie od łączących ich relacji i sposobu prowadzenia przez nich gospodarstwa domowego. Należy przy tym zauważyć, że w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia i wydania przez organ decyzji z [...] listopada 2017 r., przyznającej świadczenie, skarżąca nie oponowała w tej kwestii. Jak słusznie zauważyło Kolegium, skarżąca wskazała męża jako członka rodziny (1) we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018 z dnia [...] sierpnia 2017 r., (2) w oświadczeniu określającym wysokość dochodu osiągniętego w okresie po roku 2016 r. i uzyskiwanego nadal do dnia złożenia wniosku, które strona złożyła w dniu [...] października 2017 r., (3) w oświadczeniu określającym wysokość dochodu osiągniętego w okresie po roku 2016 r. i uzyskiwanego nadal do dnia złożenia wniosku, które strona złożyła w dniu [...] października 2018 r. Dopiero w momencie przekroczenia progu dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, skarżąca kasacyjnie zaczęła podnosić, że nie otrzymuje od męża kwot na utrzymanie dzieci oraz oświadczyła, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (oświadczenia z [...] października 2018 r. oraz [...] października 2018 r.), w związku z czym wnosi o nie uwzględnianie przedłożonych przez męża dochodów. Powyższe potwierdza konkluzje organów, że skarżąca była świadoma sytuacji, w jakiej się znalazła, zrozumiała pouczenia zawarte we wniosku oraz decyzji, a jej działania były próbą polemiki w celu uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia.

Odnośnie twierdzenia skarżącej, że w sytuacji gdy przyznane uprawnienie zostało już zrealizowane, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie, to wskazać należy, że sprawa dotycząca uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu stanowi odrębną sprawę, od sprawy odmowy przyznania tegoż świadczenia czy wstrzymania jego wypłaty (zob. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1563/19). Ponadto ustawodawca przewidział mechanizmy umożliwiające uchylenie lub zmianę decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (mając na uwadze treść art. 25 ust. 1, ust. 3, ust. 6 a także art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d.). Niezależnie jednak od powyższych argumentów podkreślenia wymaga, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie są decyzje organów obu instancji o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zwrocie nienależnego świadczenia. W granicach niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej nie mogły być zatem oceniane decyzje organów w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o przyznaniu na dzieci Skarżącej zasiłku rodzinnego.

Zamierzonego skutku nie mógł też odnieść drugi zarzut. Skarżąca kasacyjnie wskazuje w nim na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. Skarżąca zarzuca poczynienie błędnych ustaleń w kwestii pobierania przez nią świadczenia, uznanego następnie za świadczenie nienależnie pobrane. Szczególny nacisk kładzie na brak zbadania w toku sprawy, czy działała ona "ze świadomością bezprawnego pobierania świadczenia".

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd pierwszej instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Z kolei art. 7 k.p.a. normuje tzw. zasadę prawy obiektywnej. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zarzut ten nie jest trafny. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zaś niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione: dochód na członka rodziny skarżącej przekroczył ustawowy próg 800 zł, mąż skarżącej jest w świetle prawa członkiem rodziny, którego dochód wlicza się do dochodu rodziny skarżącej, skarżąca została w odpowiedni sposób pouczona o obowiązku powiadomienia właściwego organu o zmianie sytuacji finansowej rodziny i o braku prawa do jego pobierania. Ponadto ustawa p.p.w.d. nie nakłada obowiązku ustalenia działania ze świadomością bezprawnego pobierania świadczenia (na podstawie przepisów ustawy brak jest podstaw badania stanu świadomości skarżącej). Z brzmienia art. 25 ust. 2 pkt 1 p.p.w.d. wynika, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane dochodzi w każdym przypadku, o którym mowa w tym przepisie, także wówczas, jeżeli strona "nie zawiniła" w uzyskaniu świadczenia, które jej w istocie nie przysługiwało. W przypadku regulacji zamieszczonej w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy nie można więc brać pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy (wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1563/19, zob. również wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r., I OSK 1967/19). Niezależnie od tego, jak wskazano powyżej, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że skarżąca była nieświadoma nienależności owego świadczenia w ww. okresie.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.