Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 50/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.145 § 1, art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.1 , art. 53 ust.1 . art. 59 , art. 60
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: §1 ust.1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej

SENTENCJA

Dnia 18 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Majka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 1, poz. 2 z późn.zm.) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 z późn.zm.), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r.), art. 51 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. WE L 141 z 30.04.2004 z późn.zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], orzekającą o odmowie przyznania H.S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu:

Uednolitej Płatności Obszarowej i nałożył kwotę potrąceń w wysokości 527,69 zł, 2. Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył kwotę potrąceń w wysokości 598,69 zł, o które pomniejszone będą płatności, do których producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 11 maja 2006 r. H.S. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR . wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w którym zadeklarował działki ewidencyjne o nr [...]. Na powyższych działkach ewidencyjnych położone były działki rolne oznaczone we wniosku jako A, B, C o łącznej powierzchni 1,91 ha, na których zadeklarowano uprawę jęczmienia.

W dniach [...] sierpnia 2006 r. oraz [...] sierpnia 2006 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrole na miejscu, podczas których stwierdzono, że na zadeklarowanych działkach rolnych A, B i C, nie jest prowadzona działalność rolnicza (kod DR 18), co potwierdza protokół z tej czynności oraz dokumentacja fotograficzna. W dniu [...] sierpnia 2006 r. H.S. złożył wniosek o wycofanie całego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Organ odwoławczy wskazał, iż nie stwierdził uchybień przy wydaniu przez organ pierwszej decyzji o odmowie przyznania H.S. dopłat bezpośrednich za 2006 r. z kwotą potrąceń, bowiem nie spełnił on warunków do przyznania tej płatności określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zgodnie z tym przepisem bowiem, osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Organ wskazał także, iż zgodnie z pkt 57 ogólnych zasad rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zmniejszenia płatności oraz wykluczenia mogą być stosowane w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowych działań, powinny być one oceniane na podstawie wagi popełnionej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowicie wykluczenie na określony czas z jednego lub więcej programów. Przepis art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców stanowi, że jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica pomiędzy zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 50% (w przypadku JPO) rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłaty pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Analogicznie w stosunku do Uzupełniającej Płatności Obszarowej zastosować należało przepis art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004.

W ramach JPO oraz w ramach UPO zawyżenie powierzchni zadeklarowanej przez stronę, w stosunku do obszaru stwierdzonego w wyniku kontroli wyniosło 100 % (1.91 ha powierzchnia zadeklarowana we wniosku - 0,00 ha powierzchnia określona w wyniku kontroli na miejscu). Skutkowało to, zdaniem organu, dokonaniem wskazanych potrąceń w okresie trzyletnim. W ocenie organu drugiej instancji nie ulega wątpliwości, że działania H.S. były celowe i ukierunkowane na uzyskanie dopłat bezpośrednich do działek nieuprawianych rolniczo przez bardzo długi czas (chwasty na przedmiotowych działkach), o czym świadczy zgromadzony materiał dowodowy oraz treść odwołania strony. Odwołujący bowiem twierdzi, ze w wyniku nieotrzymania dopłat w terminie za rok 2005 nie był w stanie obsiać gruntów rolnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił także, iż dopłaty bezpośrednie stanowią wsparcie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, gdzie grunty utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej.

Ponadto, odnosząc się od zarzutów odwołania organ wskazał, iż wydanie decyzji w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. nie było spóźnione, lecz wynikało z niewłaściwego zadeklarowaniem działki ewidencyjnej i w konsekwencji pomniejszenia płatności. Od decyzji tej, otrzymanej w dniu 10 lipca 2006 r., strona nie wniosła odwołania, natomiast środki finansowe z tej decyzji zostały przelane na konto strony w dniu [...] maja 2006 r. Organ podał, iż zgodnie z przepisem art. 5a ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, Agencja wypłaca płatności w terminach określonych w art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, tj. w okresie od [...] grudnia do [...] czerwca kolejnego roku kalendarzowego. W zakresie zarzutu złośliwości w dokonywaniu kontroli na zadeklarowanych przez stronę, a nieuprawianych działkach organ odwoławczy podniósł, iż typowanie gospodarstw rolnych do kontroli na miejscu odbywa się zgodnie z przepisem art. 27 rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w myśl którego rolnicy podlegający takiej kontroli typowani są na podstawie analizy ryzyka i reprezentatywności złożonych wniosków.

Dodatkowo organ podkreślił, iż płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, zatem przyznawane mogą być jedynie producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne i tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały określone przez Unię Europejską. Przepisy zarówno prawa krajowego, jak i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uznaniowość taka prowadziłaby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej -zasadą konkurencyjności.

H.S. zaskarżył powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skarżący opisał przebieg postępowania toczącego się z jego wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2005 oraz 2006. W jego ocenie bowiem ponosi on straty finansowe z przyczyn niezawinionych przez siebie, a wynikających z zaniedbania obowiązków pracowników Agencji Nieruchomości Rolnych oraz ARiMR i złośliwej przewlekłości postępowania w sprawie dopłat. Skarżący podobnie jak w odwołaniu podniósł zarzut, iż wystawioną z datą wsteczną [...] maja 2006 r. decyzję dotyczącą płatności za rok 2005 otrzymał w dniu 8 lipca 2006 r., przy czym przyznana kwota dopłat wpłynęła na jego konto dopiero pod koniec lipca 2006 r. Jednocześnie skarżący ponownie podniósł, iż po otrzymaniu dopłat za rok 2005, w sierpniu 2006 r. zamierzał wycofać wniosek o przyznanie dopłat za ten rok. Jednak przy składaniu wniosku o cofnięcie wniosku o płatności w dniu [...] sierpnia 2006 r. dowiedział się, że jego działki były kontrolowane w dniu [...] sierpnia 2006 r. i wniosek nie zostanie uwzględniony.

Ponadto skarżący zakwestionował jako nieprawdziwe stwierdzenie, iż kontrolowane działki nie były uprawiane rolniczo przez bardzo długi czas. Podniósł, że mieszkańcy mogą potwierdzić, iż pomagali przy pielęgnacji i zbiorach warzyw w 2005 r. W ocenie skarżącego, z uwagi na nieprawidłowości, przewlekłość postępowania oraz wydawanie decyzji z uchybieniem terminów, potrącenie płatności należnych w okresie kolejnych trzech lat jest "nieprawne, złośliwe i po terminie".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a."

W niniejszej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie nastąpiły, dlatego skarga została oddalona.

Należy podkreślić, iż Polska wstępując do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004r. zobowiązała się przyjąć zasady obowiązujące w państwach członkowskich Wspólnoty. W świetle art. 33 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) jednym z priorytetów Unii Europejskiej Jest prowadzenie Wspólnej Polityki Rolnej. System płatności bezpośrednich jest wyrazem wsparcia finansowego rolników i ma na celu zapewnienie wspólnej organizacji rynków rolnych i rozwoju terenów wiejskich. W związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej bezpośrednio stosuje się akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej, co wynika z art. 249 akapit 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą w związku z art. 2 Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 90, póz. 864).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2007 r., w zakresie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stanowił przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", w związku z art. 53 ust. 1, art. 59 i 60 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217).

Należy bowiem podkreślić, iż w dniu 27 lutego 2007 r. weszła w życie ww. ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, która zgodnie z przepisem art. 1 określa zadania oraz właściwości organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych w rozporządzeniach Rady (WE) wymienionych w pkt 1 li. b - c oraz zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania rolnikom wskazanych wyżej płatności, a także przeprowadzania kontroli - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej. Zgodnie z przepisem art. 59 ww. ustawy, z dniem jej wejścia w życie utraciła moc dotychczasowa ustawa o płatnościach bezpośrednich. Jednocześnie w art. 53 ust. 1 ustawy nowej, ustawodawca zawarł przepis przejściowy, zgodnie z którym, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Sąd zważył, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] maja 2006 r. i nie zostało zakończone wydaniem decyzji do dnia wejścia w życie ustawy nowej tj. do 27 lutego 2007 r. W tych okolicznościach, orzekając już w dacie obowiązywania ustawy nowej, organy obu instancji winny w podstawie prawnej swych decyzji przywołać akt prawny obowiązujący w dacie orzekania (ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r.) w powiązaniu z właściwymi przepisami ustawy dotychczasowej. Z uwagi jednak na treść, cytowanego wyżej przepisu art. 53 ust. 1 ustawy nowej, prawidłowe było oparcie merytorycznych rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie, przez organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, na przepisach uprzednio obowiązującej ustawy o dopłatach bezpośrednich, zatem powyższe uchybienie proceduralne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich z dnia 18 grudnia 2003r., producentowi rolnemu przysługują płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności (jednolita płatność obszarowa oraz płatność uzupełniająca do powierzchni uprawy lub inne) jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. W myśl przepisu art. 3 ust. 1 i 4 ww. ustawy, płatność przyznaje właściwy kierownik biura powiatowego Agencji, na wniosek producenta rolnego, który składa się w terminie od dnia [...] marca do dnia [...] maja. Minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w stanie warunkującym przyznanie płatności ze środków unijnych, na podstawie delegacji ustawowych określały do dnia [...] marca 2007 r. przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. Nr 65, poz. 600 z późn.zm.). W myśl przepisu § 1 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest, w przypadku gruntów ornych uprawa roślin lub ugorowanie. W prawidłowo ustalonym przez organ stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, bezsporna między stronami pozostaje okoliczność, iż H.S., składając w dniu [...] maja 2006 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zawierający deklarację uprawiania działek oznaczonych jako A,B,C, poprzez uprawę jęczmienia jarego, w istocie uprawy takiej na tych działkach w 2006 r. do dnia kontroli nie prowadził. Skarżący przyznaje również, że nie uprawiał na powyższych działkach innych roślin. Z uwagi na fakt, iż utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska było warunkiem koniecznym uzyskania uprawnienia do płatności bezpośrednich do posiadanych przez producenta rolnego gruntów rolnych, nie budzi wątpliwości prawidłowości decyzji organów Agencji o odmowie przyznania H.S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.

Analiza akt sprawy, w szczególności odwołania strony oraz skargi wniesionej do Sądu wskazuje, iż powyższej okoliczności jak również orzeczenia organów w części dotyczącej odmowy przyznania płatności bezpośrednich, co do zasady skarżący nie kwestionuje. Istota sporu zaistniałego pomiędzy H.S. a organami Agencji RiMR sprowadza się bowiem do oceny legalności nałożenia na producenta rolnego w zaskarżonej decyzji sankcji administracyjnoprawnej w postaci kwot potrąceń w wysokości odpowiednio 529,69 zł (JPO) oraz 598,69 zł (UPO), o które pomniejszone będą płatności do których producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Skarżący zarzuca bowiem, iż na skutek złośliwych działań organu nie powiadomiono go o przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2006 r. kontroli zadeklarowanych działek w miejscu, a następnie nieuwzględniono, dokonanego w dniu [...] sierpnia 2006 r., wycofania całego wniosku o przyznanie płatności na rok 2006. Nadto skarżący podkreśla, iż nieprowadzenie przez niego na spornych działkach uprawy rolnej w 2006 r. spowodowane zostało brakiem na ten cel wystarczających środków finansowych. H.S. zarzuca, iż z winy organu poniósł szkodę w postaci uzyskania obniżonych i wypłaconych z opóźnieniem płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r., co uniemożliwiło mu dokonanie upraw planowanych na rok 2006.

W powyższym zakresie należy wskazać, iż ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. regulowała jedynie termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich tj. od [...] marca do dnia [...] maja. Natomiast szczegółowe zasady i tryb postępowania organów realizujących system wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej, a także następstwa stwierdzonych nieprawidłowości i naruszeń przez producentów rolnych wspólnych zasad, regulują odpowiednie akty prawne organów Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnych zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE L. Nr 141, poz. 18), przywoływanego dalej jako: "rozporządzenie Komisji nr 796/2004", producent rolny może złożyć wniosek w terminie wyznaczonym przez Państwo Członkowskie, lecz nie później niż do 15 maja bieżącego roku. Ponadto, na warunkach określonych w art. 15 powołanego rozporządzenia Komisji, można dokonywać zmian do pojedynczego wniosku w terminie do dnia 31 maja stosownego roku kalendarzowego. Odnośnie wycofania wniosków pomocowych, zasadą wyrażoną w art. 22 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest możliwość wycofania wniosku o przyznanie pomocy w każdej chwili w całości lub w części, po pisemnym zawiadomieniu. Dokonane zgodnie z tym trybem wycofanie sprawi, że ubiegający znajduje się w sytuacji sprzed złożenia wniosku pomocowego lub części rozpatrywanego wniosku (art. 22 ust. 3). Jednakże w akapicie drugim art. 22 ust. 1 ww. rozporządzenia prawodawca wspólnotowy zawarł zastrzeżenie, zgodnie z którym, jeśli właściwe władze poinformowały rolnika nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli poinformowały go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości. Powyższe oznacza, iż wnioskodawca z własnej inicjatywy (np. zmiana zakresu planowanych upraw, wystąpienie przeszkód uniemożliwiających utrzymanie działek rolnych zgodnie z wymogami niezbędnymi do przyznania płatności, zmiana stanu posiadania), w formie pisemnej może zgłosić wycofanie wniosku w każdej chwili do dnia wydania decyzji w sprawie. W takiej sytuacji rolnik nie będzie ponosił żadnych negatywnych konsekwencji wynikających z różnic pomiędzy sytuacją zadeklarowaną pierwotnie, a sytuacją rzeczywistą na wnioskowanych działkach. Jednakże uprawnienie to wygasa, w przypadku wykrycia nieprawidłowości przez właściwe organy (np. w wyniku kontroli krzyżowej, lub kontroli na miejscu) i poinformowania o tym wnioskodawcy, jak również z datą powiadomienia producenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli kontrola ta ujawni nieprawidłowości niezgłoszone wcześniej przez producenta. W takim przypadku producent rolny, na zasadach określonych w przepisach wspólnotowych, poniesie konsekwencje wynikające z nieprawidłowości pomiędzy stanem zadeklarowanym, a stwierdzonym w wyniku kontroli. Skutkuje to również brakiem możliwości uwzględnienia przez organy dokonanego po tym stwierdzeniu wycofania wniosku. Sytuacja taka zaistniała rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z zasadą ogólną dotyczącą kontroli, wyrażoną w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w tym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Należy także zgodzić się ze stanowiskiem organów, które wskazały, iż zgodnie z art. 25 ust. 1 ww. rozporządzenia (w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 grudnia 2007 r.) kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzania. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. W ocenie Sądu organ przyznający płatności uprawniony był do dokonania na gruntach rolnych zadeklarowanych przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2006 r. bez uprzedzenia kontroli w celu zweryfikowania spełniania warunków przyznania płatności. Analiza akt sprawy, wbrew stanowisku skarżącego, nie daje podstaw do uznania za zasadny jego zarzutu dotyczącego "złośliwego" dokonania kontroli. Skoro jak sam skarżący przyznaje, z powodu braku środków finansowych, na zadeklarowanych działkach nie prowadził on uprawy jęczmienia, ani nawet innych roślin, dokonanych w wyniku kontroli ustaleń w tym zakresie nie można skutecznie zakwestionować.

Należy podkreślić, iż wniosejk o przyznanie płatności H.S. złożył w maju 2006 r. Niezależnie zatem od pierwotnego zamiaru uprawiania spornych działek w określony sposób, w tym czasie powinien podjąć już niezbędne dla danej pory roku i warunków upraw prace rolnicze. Jak wynika z akt sprawy skarżący takich prac nie podjął, a dokonana w sierpniu 2006 r. kontrola ujawniła nie tylko brak uprawy jęczmienia, lecz również stan działek oznaczonych jako A, B, C wskazywał na brak prowadzenia prac polowych od "długiego czasu". W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, iż wyłącznie skarżący ponosi winę w nieprawidłowym zgłoszeniu, we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich z [...] maja 2006 r., prowadzenia uprawy jęczmienia, mimo faktycznego zaniechania takowej uprawy posiadanych gruntów rolnych. Już bowiem w dacie składania wniosku ubiegając się o pomoc finansową producent rolny powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki przyznania tej płatności, tzn. są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. To na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje w zakresie uprawianych gruntów były zgodne z rzeczywistością. H.S. ponosi również wyłączną winę za zaniechanie wycofania tego wniosku do dnia wykrycia nieprawidłowości przez organ, tj. do dnia [...] sierpnia 2006 r.

Bez znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego za złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, mimo świadomości braku spełniania przesłanek przyznania tych płatności za rok 2006, pozostają podnoszone zarzuty dotyczące zamiaru sfinansowania kosztów uprawy zadeklarowanych gruntów rolnych w 2006 r. ze środków uzyskanych z dopłat bezpośrednich uzyskanych na rok 2005, które zostały wypłacone z opóźnieniem. Podkreślenia wymaga bowiem, iż przedmiotowe postępowanie sądowe obejmuje wyłącznie kontrolę postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej ostatecznej decyzji administracyjnej Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Z tego powodu nie podlegają ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości, uchybień proceduralnych, czy też przewlekłości postępowania administracyjnego organów w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, rozstrzygniętej odrębną decyzją. Rozpoznawanie wniosków o przyznanie dopłat obszarowych za każdy rok kalendarzowy, stanowi bowiem samodzielną! odrębną sprawę administracyjną. Ponadto należy podkreślić, iż od swobodnego uznania i woli producenta rolnego zależy złożenie wniosku o przyznanie jakiejkolwiek formy pomocy ze środków czy to krajowych, czy to wspólnotowych. Producent rolny, podobnie jak każdy inny podmiot prowadzący określony rodzaj działalności zarobkowej (np. gospodarczej lub rolniczej), musi we własnym zakresie gromadzić niezbędne środki materialne celem pokrycia kosztów prowadzenia tej działalności. Jednocześnie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do uzależniania prowadzonej przez siebie uprawy rolnej lub innego sposoby utrzymania gruntów rolnych czy też hodowli zwierząt - od otrzymania pomocy w postaci płatności. Idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Płatności obszarowe, nie mogą być zatem utożsamiane, jak zdaje się to czynić skarżący, z całkowitym finansowaniem prowadzonej działalności rolniczej. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować, poprzez utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy prawidłowo ustaliły, iż ustalona różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym przez wnioskodawcę czyli 1,91 ha, a obszarem wyznaczonym w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 796/2004 czyli 0,00 ha, zarówno w przypadku Jednolitej Płatności Obszarowej, jak i Uzupełniającej Płatności Obszarowej wyniosła 100 %. Należy w tej sytuacji rozważyć, czy organy zastosowały wobec H.S. właściwe, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, przepisy wspólnotowe o charakterze sankcyjnym (zmniejszenia płatności lub wykluczenia).

Zasadnie organy orzekające w sprawie płatności bezpośrednich przytoczyły w uzasadnieniach swych decyzji treść pkt 57 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym zasadą jest stosowanie zmniejszeń płatności oraz wykluczeń w przypadku zaniedbania rolnika lub jego celowych działań. Przy czym zmniejszenia płatności oraz wykluczenia z płatności powinny być oceniane na podstawie wagi popełnionej nieprawidłowości i powinny uwzględniać całkowity wykluczenie na określony czas z jednego lub więcej programów pomocy. Uszczegółowienie powyższej zasady w zakresie redukcji i wyłączeń odnośnie warunków kwalifikacji, w zakresie systemu jednolitych płatności obszarowych nastąpiło m.in. w art. 138 ust. 1 w związku z art. 136 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. WE L Nr 345 z dnia 20.11.2004, str. 1 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem:

1. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.

Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy.

Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

2. Jeżeli różnice między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym wynikają z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc, do jakiej rolnik byłby uprawniony, nie jest przyznawana za przedmiotowy rok kalendarzowy.

Ponadto, jeżeli taka różnica przekracza 20 % wyznaczonego obszaru, to rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Obszar zatwierdzony w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy, w przypadku systemu płatności jednolitych obszar zadeklarowany uważa się za zatwierdzony jedynie, gdy towarzyszy mu odpowiednia liczba uprawnień do płatności.

Zgodnie z powyższym, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wobec stwierdzenia pomiędzy obszarem zadeklarowanym przez H.S. we wniosku pomocowym, a obszarem zatwierdzonym (0,00 ha) w wyniku kontroli na miejscu, różnicy wynoszącej 100 % zatwierdzonego obszaru, niezależnie od popełnienia nieścisłości przez producenta umyślnie (art. 138 ust. 2), czy też nieumyślnie (art. 138 ust. 1), rolnik z mocy powyższych przepisów (a nie uznania administracyjnego) został wykluczony ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada tej różnicy. Kwota taka następnie odejmowana jest od wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w trakcie trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu, ze wskazanych wyżej przyczyn, H.S. zadeklarował sporny obszar umyślnie w wysokości w 100% zawyżonej, pomimo świadomości niespełnienia przez niego w całości warunków przyznawania płatności bezpośrednich do tych gruntów. W tej sytuacji prawidłową podstawę prawną zastosowanej sankcji wykluczającej winien stanowić przepis art. 138 ust. 2 akapit 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, zamiast przywołanego ust. 1 tego przepisu. Jednakże wobec tożsamych skutków prawnych powyższe uchybienie proceduralne nie wpłynęło na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia organów co do meritum.

Podobnie w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej kwestie konsekwencji w postaci zmniejszenia płatności lub wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej uregulowane zostały przez prawodawcę wspólnotowego w przepisach art. 51 ust. 1 i 2 oraz art. 53 (nieprawidłowości popełnione celowo) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Analogicznie także, w przypadku 100% przekroczenia przez obszar zadeklarowany obszaru ustalonego (spełniającego wymogi), organ orzekający zobligowany jest do zastosowania sankcji w postaci wykluczenia od płatności oraz wyłączenia rolnika z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Wyliczona w ten sposób kwota podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Sąd zważył także, iż w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń o których mowa w art. 68 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, albowiem jak wskazano wyżej, wniosek skarżącego nie był poprawny pod względem faktycznych, ani też nie wykazał on, że nie jest winny nieprawidłowości w złożonym wniosku (zadeklarowanie powierzchni, która faktycznie w całości nie była uprawiana). Nie zachodzi także wyjątek, o którym mowa w ust. 2 tego artykułu.

W ocenie Sądu. dokonane przez organy wyliczenie kwot płatności odpowiadających odpowiednio różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym w 2006 r. a obszarem zatwierdzonym (JPO- 527,69 zł, UPO- 598,69 zł), jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nie zostało także przez stronę zakwestionowane.

Dodatkowo odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego poniesionej przez skarżącego szkody, z winy pracowników Agencji Nieruchomości Rolnych oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie płatności za rok 2005 i 2006, należy wskazać, iż do właściwości sądów administracyjnych nie należy orzekanie w sprawach roszeń odszkodowawczych kierowanych do organów administracji publicznej lub innych organów wykonujących funkcje administracji publicznej w zakresie powierzonych im do rozpoznania spraw. Ewentualnego naprawienia szkody, w zgłaszanym przez skarżącego zakresie, winien on dochodzić w postępowaniu cywilnym przed właściwym sądem powszechnym.

Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), skargę jako niezasadną należało oddalić.