Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 986/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 i art. 77, art. 15, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1, art. 2 ust. 35a, art. 140aa ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1, art. 61, art. 140 aa ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako "GITD" decyzją nr [...]z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej jako "k.p.a.", art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) dalej jako "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) dalej jako "u.d.p.", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nakładającą na M. T. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: M.T. Zakład Produkcyjno - Handlowy "[...]" – dalej nazywanego również "skarżącym" – karę pieniężną w kwocie 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynikało, że 10 września 2014 r., w miejscowości [...], droga krajowa nr [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 10 t., zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki MAN o nr rej. [...], kierowany przez W. B. W dniu kontroli pojazdem, w imieniu M. T. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: M. T. Zakład Produkcyjno - Handlowy "[...]" z siedzibą w [...], wykonywany był transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek – gacz parafinowy załadowany został w przedsiębiorstwie M. T. i przewożony był w workach, na paletach.

Przeprowadzono ważenie pojazdu na stanowisku legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu w miejscowości [...], zgodnie z którym spadki nie przekraczały dopuszczalnych wartości. Do pomiarów zostały użyte wagi przenośne do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 856427 i 856359, które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowcę poinformowano o przysługujących mu prawach i obowiązkach oraz okazano mu dokumenty legalizacyjne.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 3,1 t., co stanowi przekroczenie o 31% w stosunku do obowiązującej normy 10 t. (ustalono nacisk 13,1 t.), a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,8 t., co stanowi przekroczenie o 10% w stosunku do obowiązującej normy 18t. (ustalono wartość 19.8 t.). W zakresie nacisku pozostałych osi oraz wymiarów zewnętrznych wskazano na ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów, stwierdzono, że odpowiadał on parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. VII. Kierowca osobiście dokonywał odczytów z urządzeń pomiarowych. Poinformowano go także o możliwości powtórzenia ważenia. Wniosku takiego nie zgłosił jak i oświadczył, że nie posiada stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Oświadczył, że przedmiotowy przejazd wykonywał bez włożonej karty kierowcy, jednakże w imieniu i na rzecz kontrolowanego przedsiębiorcy. Nie był to jego prywatny, niehandlowy przejazd drogowy. Dalej wskazywał, że załadunku na terenie przedsiębiorstwa M. T. ZPH [...] dokonali pracownicy skarżącego, a on sam nie był obecny przy załadunku. Pojazd nie był ważony po załadunku, nie posiadał systemu kontroli wagi, a rzeczywistą masę określił na podstawie zsumowania ilości towaru wpisanego na fakturze z masą własną pojazdu. Podkreślił, że nie jechał inną drogą z powodów ekonomicznych, a także że dyspozycję wykonania przedmiotowego przewozu otrzymał od pracodawcy.

Z kontroli został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna. Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kat. VII.

Zawiadomieniem z 10 września 2014 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących mu prawach strony.

Skarżący w odpowiedzi z 22 września 2014 r. wskazał, że posiada wagę do ważenia pojazdów i nie dopuszcza do przeładowań zarówno swoich pojazdów jak i pojazdów ładowanych z zewnątrz, jednakże uległa ona awarii. Podniósł, że uzyskanie zezwolenia kat. VII byłoby możliwe jedynie w przypadku przewożenia ładunku podzielnego i w związku z tym nie zgadza się z kwalifikacją kategorii naruszenia z uwagi na przewożenie ładunku podzielnego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. T. prowadzącego działalność gospodarcza pod firmą: M. T. Zakład Produkcyjno - Handlowy "[...]" karę pieniężną w kwocie 15 000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepisy ustaw Prawo o ruchu drogowym oraz o drogach publicznych, na podstawie, których wydał rozstrzygnięcie oraz wyjaśnił przesłanki jakie powinien spełniać pojazd aby mógł zostać uznany za normatywny. Organ wyjaśnił także definicje pojazdu nienormatywnego, rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisku osi. Dalej przytoczył również treść przepisów p.r.d., w zakresie wymiaru kary oraz odnosząc się do wywodów strony opisał sposób kwalifikacji kontrolowanych pojazdów do konkretnych kategorii.

W dalszej kolejności organ wojewódzki uznał, że nie znalazł w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania regulacji prawnej zawartej w art. 140ab ust. 4 p.r.d. Skarżący w niniejszej sprawie występował zarówno w roli przewoźnika jak i załadowcy, odpowiada za zatrudnionych pracowników dokonujących załadunku jak i kierowcę, który prowadził kontrolowany pojazd.

W dniu 12 grudnia 2014 r. M. T. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o umorzenie postępowania i przekwalifikowanie kategorii naruszenia. W uzasadnieniu powtórzył, iż nie zgadza się z kwalifikacją dokonaną przez organ z uwagi na przewożony ładunek, który był ładunkiem podzielnym, podczas gdy, w zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym można uzyskać jedynie w przypadku przewożenia ładunku niepodzielnego.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ II instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Następnie GITD wyjaśnił definicję pojazdu nienormatywnego oraz procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Uznał również, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli prawidłowo stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 3,1 tony, w stosunku do normy wynoszącej 10 ton, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu o 1,8 tony w stosunku do normy wynoszącej 18 ton oraz normatywność pojazdu w pozostałym zakresie. Ważenia pojazdu dokonano dwukrotnie. Powołując się na odpowiednie rozporządzenia organ wskazał, iż droga krajowa nr 10 na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...] września 2014 r., okazanej do kontroli drogowej, stwierdzono że przewożony był ładunek podzielny w postaci gaczu parafinowego w workach na paletach. Organ wskazał przy tym, że za ładunek niepodzielny uważa się taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków, a zatem przewożony ładunek w ocenie organu bez wątpienia był ładunkiem podzielnym.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że ustalając kategorię zezwolenia organy ITD badają, spośród kategorii zezwoleń odpowiadających drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po czym kierując się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełniania których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia kwalifikują przekroczony parametr do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia. Jeżeli niemożliwe jest zakwalifikowanie od kategorii od I do VI, organ ma obowiązek dokonać kwalifikacji do kategorii VII.

Analizując pod tym kątem stan faktyczny sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego doszedł do przekonania, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie. Podkreślił również, że ładunki podzielne powinny być co do zasady przewożone pojazdami normatywnymi, dlatego też niemożliwość uzyskania zezwolenia nie upoważnia przewoźnika do poruszania się po drodze pojazdem nienormatywnym.

W dalszej kolejności organ II instancji uznał, że strona postepowania administracyjnego ustalona została prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd tj. M. T. Organ odwoławczy wyjaśnił też definicje ładunku sypkiego oraz drewna.

Rozpatrując sprawę GITD nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających uwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia) wynikających z art. 140aa ust. 4 p.r.d. Wyjaśniając rozumienie tych przesłanek organ szeroko odniósł się w tym zakresie do uregulowań z prawa cywilnego, wskazując także na rozumienie braku wpływu, wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego. Organ uznał, że nie zaistniały okoliczności będące podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że wobec podmiotu wykonującego przewozy powinien być stosowany zaostrzony wzorzec staranności. Zauważył też, że pomiędzy zachowaniem skarżącego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, a ponadto skarżący sam przyznał, że z uwagi na pilny charakter usługi, zmuszony był wykonać przedmiotowy przejazd, załadowanym pojazdem, który nie został zważony.

Dalej organ podkreślił, że przewoźnik powinien mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa, a także wiedzę na temat przewożonego ładunku oraz trasy jaką będzie pokonywał i w razie konieczności wystąpić o stosowne zezwolenie. Również ograniczenia tonażowe nie powinny być zaskoczeniem dla przedsiębiorcy. Winien on w taki sposób zorganizować przewóz, aby pojazd po dokonaniu załadunku był normatywny na całej trasie.

Od wymienionej na wstępie decyzji M.T. prowadzący działalność gospodarcza pod firmą: M. T. Zakład Produkcyjno - Handlowy "[...]" złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o uchylenie jej oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego:

a) art. 64d ust. 2 p.r.d poprzez nieprawidłową jego wykładnie wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że w realiach tej sprawy zachodzą podstawy do ubiegania się o zezwolenie kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym podczas gdy w okolicznościach tej sprawy biorąc pod uwagę rodzaj i charakter ładunku nic zachodzą podstawy i przesłanki z przepisu art. 64d p.r.d. do wydaniu zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym,

b) art. 140ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie w realiach sprawy i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15 000 zł w sytuacji gdy brak jest podstaw do kwalifikowania ładunku w postaci gaczu parafinowego przewożonego na paletach, jako ładunek niepodzielny od którego uzależnione jest ubieganie się o uzyskanie zezwolenia na przewóz pojazdem nienoramtywnym,

c) art. 64 ust. 2 p.r.d. poprzez jego nieprawidłową wykładnie wyrażającą się w sformułowaniu nieprawidłowego poglądu, iż przewóz drogowy z ładunkiem w postaci gaczu parafinowego w workach na paletach na trasie D. – O. nie może zostać zaliczony do zezwolenia kategorii I lub II, podczas gdy przewóz dotyczył ładunku innego niż ładunek niepodzielny,

obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia:

d) art. 140 k.p.a w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

• brak prawno relewantnej argumentacji organu I jak i II instancji w oparciu o jakie kryteria organ nietrafnie uznał, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia kary jak za brak zezwolenia kategorii VII i ubiegania się o wydanie zezwolenia tejże kategorii,

• brak prawno relewantnej argumentacji organu I i II instancji na jakiej podstawie powyższe organy bez dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdu nienormatywnego uprawnionego do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII, w celu ustalenia i określenia procentowego przekroczenia parametrów stwierdziły w sposób nieuprawniony przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu kierowanego przez Pana Waldemara Banasiaka o 13,1 t. oraz ogólne przekroczenie o 3,1 t. bez sprecyzowania i wskazania rodzaju przekroczenia,

e) art. 84 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII w celu procentowego określenia w tej sprawie przekroczenia parametrów w zakresie masy, wymiarów i nacisku osi pojazdów nienormatywnych,

f) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w tej sprawie i ustalenie procentowego przekroczenia norm i parametrów pojazdu nienormatywnego na podstawie własnych jednostronnych spostrzeżeń bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia norm i parametrów w przewozie ładunku pojazdem nienormatywnym,

obrazę przepisów prawa mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, art. 140aa ust. 4 pkt. 1b p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nietrafne uznanie w okolicznościach tej sprawy, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w zakresie braku wpływu kierującego pojazdem na powstałe naruszenia, w sytuacji gdy ładunek przewożony transportem drogowym nie jest objęty desygnatem pojęcia z art. 64d ust. 2 p.r.d. i nie kwalifikuje się jako ładunek niepodzielny,

g) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 15 k.p.a. mającego istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego poprzez:

• brak dwukrotnego przeprowadzenia przez dwa niezależne od siebie organy wnikliwego i rzetelnego postępowania w sprawie,

• uchylenie się przez organ II instancji od przeprowadzenia rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonej odwołaniem decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z siedzibą w [...] i podjęcie w toku postępowania II instancyjnego próby obrony argumentacji organu I instancji celem w istocie utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji pomimo dostrzeżonych rażących wadliwości w procedowaniu (obraza art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W uzasadnieniu skarżący ponownie podkreślił, że organ nieprawidłowo dokonał zakwalifikowania w zakresie braku posiadania przez skarżącego zezwolenia kategorii VII. W ocenie skarżącego, brak jest podstaw do kwalifikowania ładunku w postaci gaczu parafinowego przewożonego na paletach jako ładunku niepodzielnego. Zatem brak możliwości uzyskania przez skarżącego zezwolenia kategorii VII nie pozwalał, zdaniem skarżącego, na nałożenie kary w takiej wysokości.

Skarżący dalej podniósł, że organy obu instancji nie przedstawiły prawno relewantnej argumentacji w oparciu o jakie kryteria i na jakich zasadach uznały, że jeżeli nie można dokonać ustalenia kategorii zezwolenia od I do VI to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest dokładnego wyjaśnienia w oparciu o jakie kryteria i na jakich zasadach organ uznał, że doszło do procentowego przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdu.

Następnie skarżący zarzucił zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu mechaniki pojazdowej, zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także wywodził, że naruszona została zasada dwuinstancyjności postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...]WITD z dnia [...] listopada 2014 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1.500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5.000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2.000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany dwuosiowy samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [...], którym przewożono gacz parafinowy w workach na paletach, po drodze krajowej nr 10. Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: 856427 i 856359, które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urzędu Miar w [...] z datą ważności legalizacji do 30 listopada 2014 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 3,1 tony w stosunku do normy wynoszącej 10 ton co stanowi przekroczenie o 31 % w stosunku do obowiązującej normy (ustalono nacisk 13,1 t.), a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,8 t., co stanowi przekroczenie o 10% w stosunku do obowiązującej normy (ustalono wartość 19,8 t.). Nie stwierdzono innych naruszeń. Pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów w miejscowości Trzeciewnica legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę.

Zarówno kierowca, jak i skarżący nie kwestionowali uzyskanych wyników pomiaru oraz wskazywali na prawidłowość przeprowadzonej kontroli. W sprawie bezsporna jest zatem okoliczność przekroczenia ww. parametrów. Skarżący zakwestionował natomiast prawidłowość kwalifikacji przez organ stwierdzonego naruszenia jako poruszania się przejazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, a także wskazywał przez całe postępowanie administracyjne, że z uwagi na awarię posiadanej przez niego wagi, nie był w stanie sprawdzić przed wyruszeniem pojazdu w drogę czy jest on normatywny.

Warto zatem zauważyć, iż ustawodawca uznał, że największe spustoszenie na drogach czynią pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie, a decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu muszą być w istocie naciski wywierane właśnie na poszczególne osie pojazdu. Dlatego też przekroczenie dopuszczalnej normy na choćby jednej z osi napędowych powinno być karane. Jeżeli natomiast przekroczone zostały zarówno naciski osi napędowej, a także dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu, to z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać należy, że kontrolowany pojazd został przeładowany, czego skarżący nie kwestionował.

Wymierzana zatem za stwierdzone naruszenia kara ma charakter represyjny. Nie można zapominać przy tym, o jej prewencyjnym charakterze. Dla odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który dopuścił się naruszenia norm wagowych nie ma znaczenia częstotliwość naruszeń. Każdy przejazd pojazdem nienormatywnym powoduje uszkodzenia na drogach, które nie są przystosowane do nośności większej niż zostało to określone w obowiązującym w dacie wydania decyzji Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Dlatego też każde naruszenie dopuszczalnych norm, w sytuacjach, w których brak jest podstaw do wyłączenia odpowiedzialności podmiotu na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d., powinno podlegać karze administracyjnej na zasadach określonych w powołanych wyżej przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Po przeanalizowaniu argumentacji skarżącego w zakresie błędnej kwalifikacji naruszenia, Sąd stwierdza, że zarówno organ wojewódzki, jak i organ II instancji dokonały w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wyczerpującego i zrozumiałego wyjaśnienia sposobu ustalenia kategorii zezwoleń, którym powinny odpowiadać pojazdy nienormatywne. Sąd podziela stanowisko organów, że przejazd nienormatywny stanowi odstępstwo od normy, a ładunek podzielny co do zasady powinien być przewożony pojazdami normatywnymi. Jakkolwiek możliwe jest uzyskanie przez przewoźnika zezwolenia kategorii I i II na przewóz takiego ładunku, to w pozostałych przypadkach podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku, co jest możliwe z uwagi na jego podzielność. Sąd jednocześnie wskazuje, że nie jest możliwe uzyskanie zezwolenia kategorii VII na przewożenie ładunku podzielnego. Ten rodzaj zezwolenia zarezerwowany został dla ładunków niepodzielnych, znacznie przekraczających dopuszczalne limity. Jednakże w sytuacji gdy przewoźnik nie posiadał żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, a stwierdzone naruszenia nie mieszczą się w którejkolwiek z kategorii od I do VI, organ stwierdzając brak możliwości zakwalifikowania naruszenia do ww. kategorii, ma obowiązek zakwalifikowania przejazdu, jako przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i wymierzyły skarżącemu karę w sposób prawidłowy, w wysokości określonej przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że ustawa nie przewiduje możliwości miarkowania kary. Kary ustalone są w sposób sztywny odpowiednio do stwierdzonych naruszeń.

Odnosząc się do przesłanki braku wpływu na powstanie naruszenia w związku z awarią posiadanej wagi, zdaniem Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego zasadnie uznał, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., zgodnie z którym możliwe jest wyłącznie odpowiedzialności wobec podmiotu wykonującego przejazd w przypadkach w ustawie określonych, a mianowicie jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów (dowodu rejestracyjnego pojazdu, faktury VAT sprzedaży [...], zaświadczenia nr [...]), a także zeznań kierowcy przesłuchanego jako świadka, wynika bezsprzecznie, że skarżący występował w realizacji usługi w dwóch rolach - załadowcy i przewoźnika. Załadunek towaru został dokonany pod nieobecność kierowcy przez pracowników skarżącego. Jednakże kierowca przed wyruszeniem w drogę nie sprawdził czy nie została przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu, lub czy nie zostały przekroczone dopuszczalne naciski którejkolwiek z osi napędowych. Okoliczność, że w dniu poprzedzającym dzień kontroli posiadana przez skarżącego waga do ważenia pojazdów uległa awarii nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niedochowania należytej staranności przez przedsiębiorcę będącego jednocześnie załadowcą i przewoźnikiem.

Ponadto skarżący jako przedsiębiorca trudniący się wykonywaniem profesjonalnych przewozów powinien mieć świadomość obowiązujących przepisów, pouczyć zatrudnianych pracowników o obowiązujących ograniczeniach tonażowych w trakcie załadunku oraz na drogach publicznych, a także organizować przewóz w ten sposób by zapewnić jego normatywność na całej trasie przejazdu. Może to się odbywać zarówno poprzez zmianę trasy, rozłożenie w inny sposób przewożonego ładunku i zabezpieczenie go, jak również przez ograniczenie ilości przewożonego w jednym transporcie towaru.

Z uwagi na fakt, że po dokonaniu załadunku pracownik skarżącego nie sprawdził czy nie załadowano zbyt dużej ilości towaru i nie zostały przekroczone dopuszczalne normy nacisków, a także niezważenie pojazdu przed wyruszeniem w drogę, wskazuje jednoznacznie, że skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. tj. zasady dwuinstancyjności postępowania, Sąd wskazuje, że każdy z organów Inspekcji Transportu Drogowego rozpatrzył i rozstrzygnął tą samą sprawę wyznaczoną treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W wyniku wniesienia przez skarżącego odwołania organ odwoławczy rozpatrzył merytorycznie ponownie tą samą sprawę. Dochodząc do tych samych wniosków co organ I instancji, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Za zbędne w niniejszej sprawie Sąd uznał również powołanie biegłego z zakresu mechaniki pojazdowej do stwierdzenia, o ile zostały przekroczone dopuszczalne wartości parametrów pojazdu. Porównanie wartości wyszczególnionych na znajdującym się w aktach administracyjnych arkuszu wyników pomiaru, odczytanych w toku kontroli, z dopuszczalnymi normami wynikającymi z przywołanych w obu decyzjach stanowi prostą czynność matematyczną i sprowadza się do wyrażenia tego wyniku w procentach. Bez wątpienia do przeprowadzenia tych obliczeń nie jest wymagana obecność biegłego.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.