Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1747/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2010 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr ustalił M. P. oraz J. P. – zwanego dalej "Skarżącym" wymiar podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie 40 zł. Z treści ww. decyzji wynika, iż do opodatkowania przyjęto lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. oraz udział w lokalu niemieszkalnym (garażu) znajdującym się pod tym samym adresem wraz ze stosownymi udziałami w gruncie, tj. budynki mieszkalne o pow. 57,23 m2 , budynek pozostały (miejsce postojowe) o pow. 27,97 m2, grunty pozostałe o pow. 41,25 m2.

W piśmie z dnia 2 lipca 2012 r. Skarżący J. P. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania Skarżący podniósł, iż przyjęta w zaskarżonej decyzji podstawa opodatkowania udziału w garażu wielostanowiskowym jest nieprawidłowa. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Przytaczając motywy rozstrzygnięcia, organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu wskazał, iż zgodnie z art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki państwowej i gospodarki gruntami powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowi zapis w ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego wynika, że organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. Natomiast przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ odwoławczy podniósł również, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję przewidzianą w § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z późn. zm.), bądź wykazać za pomocą innego dokumentu urzędowego istnienie odmiennego stanu faktycznego. Następnie w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż zarówno znajdujące się w aktach sprawy dane z ewidencji gruntów, jak i treść umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu, zawartej w formie aktu notarialnego, potwierdzają, iż udział Skarżącego wynosi 95/10000 w garażu wielostanowiskowym o powierzchni 2.944,33 m2, tak jak prawidłowo ustalił to organ I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Skarżący J. P. zaskarżył następnie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 10 czerwca 2013 r., zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) przepisów o postępowaniu, tj.:

a) art. 121 § 1, art. 122, art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) poprzez prowadzenie postępowania podatkowego z naruszeniem podstawowych zasad określających sposób prowadzenia tego postępowania, tj. zasady budzenia zaufania do organów podatkowych, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady przekonywania z uwagi na brak oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,

b) art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, gdyż organ podatkowy dążąc do realizacji z góry określonego celu w postaci określenia podatnikowi zobowiązania podatkowego w sposób nieuprawniony i naruszający powołane wyżej przepisy pominął kwestie istotne dla sprawy, tj. pominął dowód w postaci zapisów zawartych w akcie notarialnym z dnia 4 października 2010 r. dotyczących zakupu lokalu nr [...] przy ul. [...] wraz z miejscem parkingowym nr [...], jak również nie rozpatrzył wniosku dowodowego o wystąpienie do firmy "B." Sp. z o.o. w celu uzyskania informacji o wysokości udziału ww. Spółki w powierzchni garażu w każdym roku podatkowym i na podstawie powyższej informacji ustalenie prawidłowej podstawy opodatkowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

c) art. 200 Ordynacji podatkowej, poprzez nie wyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego,

d) przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 z późn. zm.), poprzez błędnie ustaloną podstawę opodatkowania podatku od nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu przedmiotowej skargi Skarżący wskazał, iż w treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w całości pominął ujęte w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzuty stanowiące istotę odwołania, gdzie Skarżący argumentował, iż z aktu notarialnego sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wynika, że Skarżący nabył wraz z małżonką na zasadach wspólności ustawowej do 95/10000 części (z udziału Spółki pod firmą "B." Sp. z o.o. wynoszącym 7824/10000 części) nieruchomości stanowiącej lokal niemieszkalny - garaż, numer [...], usytuowany w budynku, położonym w W. przy ulicy [...], na kondygnacji [...], zawierający powierzchnię użytkową 2.944,33 m2. W związku z powyższym wysokość udziału w powierzchni garażu wynosiła w dniu zakupu 95/1000 części z 2.303,38 m2 tj. udziału Spółki B. w całkowitej powierzchni użytkowej. Tymczasem wedle Skarżącego organy podatkowe przyjęły do podstawy opodatkowania udział 95/10000 w całej powierzchni garażu, tak jak gdyby B. był właścicielem całej powierzchni garażowej co jest niezgodne ze stanem faktycznym w dniu zakupu.

Skarżący zauważył również, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zawierają sposobu ustalenia podstawy opodatkowania i wyliczenia podatku. Decyzje organów obu instancji nie powołują się na żadne dokumenty, z których mają wynikać ustalenia inne niż przedstawione w odwołaniu. Organ odwoławczy nie powołał się na żaden dokument z ewidencji gruntów i budynków, nie podał żadnych wielkości zapisanych w ewidencji gruntów i budynków, nie ustosunkował się do zapisu z aktu notarialnego, z którego wynika, że Skarżący nabył wraz z małżonką na zasadach wspólności ustawowej 95/10000 części z udziału 7824/10000 części (a nie całości) garażu.

Skarżący zarzucił również, że organ odwoławczy nie wyznaczył mu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, przez co Skarżący nie miał możliwości ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego.

W piśmie z dnia 11 lipca 2013 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym przypadku decyzji administracyjnej zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako "p.p.s.a." - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga oceniana według wskazanych kryteriów jest uzasadniona. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję Prezydenta W. uchybiło przepisom dotyczącym postępowania podatkowego, regulowanego Ordynacją podatkową. Prezydent W. zaś, zdaniem Sądu, naruszył podstawowe zasady postępowania ujęte w art. 122, art. 180, art. 181 i art. 187 Ordynacji podatkowej, a więc zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), zasadę prawdy materialnej (art. 187 Ordynacji podatkowej), a w konsekwencji zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Przepis art. 187 Ordynacji podatkowej stanowi konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej jako zasada w art. 181 Ordynacji podatkowej poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. Z przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej wynika ponadto zasada oficjalności postępowania dowodowego. Organ podatkowy w postępowaniu podatkowym, a takie zostało wszczete w tej sprawie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2012 r., winien zabiegać o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych, by wydać stosowne orzeczenie. Z zasadami oficjalności i zupełności postępowania dowodowego wiąże się obowiązek wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zebrania z urzędu materiału dowodowego. Nie powinno mieć zatem znaczenia, czy podejmowane czynności dowodowe służą udowodnieniu okoliczności korzystnych dla strony postępowania, czy przeciwnie pozwalają na podjęcie rozstrzygnięcia dla niej niekorzystnego (wyrok z dnia 6 listopada 2003 r., l SA/Gd 1237/00, POP 2004, z. 1, s. 1). Nakaz uwzględniania zarówno okoliczności korzystnych, jak i niekorzystnych dla strony jest oczywistym przejawem konieczności działania organów podatkowych w sposób obiektywny. Realizacja prawdy materialnej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy wszelkie czynności podejmowane przez organy podatkowe będą realizowane z zachowaniem obiektywizmu i rzetelności. Zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. (Por. Piotr Pietrasz Komentarz do Ordynacji podatkowej Lex 2013).

W ocenie Sądu, postępowanie wszczęte wymienionym postanowieniem wymagało precyzyjnego określenia powierzchni lokalu użytkowego (garażu), która to powierzchnia stanowi podstawę zobowiązania podatkowego. O ile powierzchnia lokalu mieszkalnego, objętego księgą wieczystą [...] jest czytelna, gdyż wynika z § 1 ust. 4 pkt 22 aktu notarialnego jego zakupu z dnia 4 października 2010 r. (57,23 m²) jak i powierzchnia gruntu – 5.723/7.590.201 m² części nieruchomości wspólnej, o tyle dane dotyczące powierzchni sprzedanego udziału w lokalu niemieszkalnym jest niezrozumiała. W akcie notarialnym, w § 2 pkt 2, B. Sp. z o.o. sprzedał Skarżącemu i jego małżonce udział wynoszący 95/10000 części w garażu (księga wieczysta Nr [...]), garażu o powierzchni całkowitej 2.944,33 m² wraz z udziałem 294433/ 7590201części we własności nieruchomości wspólnej przy czym na "B." przypadało 7824/10000 części nieruchomości stanowiącej lokal niemieszkalny. Jednocześnie sprzedawca złożył oświadczenie, że sukcesywnie zbywa udziały we współwłasności i pozostaje współwłaścicielem nieruchomości w udziale przekraczającym udział wskazany w umowie. Jednocześnie w kartotece budynków figuruje zakupiony lokal mieszkalny nr [...] jednakże bez metrażu, co uzupełnia akt notarialny ( aczkolwiek jego odpis nie został poświadczony za zgodność z oryginałem! ) Kartoteka budynków pochodzi z 13 lipca 2012 r., Z tej samej daty pochodzi informacja z rejestru gruntów i budynków, dotycząca nieruchomości garażowej. W dokumentach tych M. i J. P. figurują jako współwłaściciele lokalu nr [...] z udziałem 5723/590201M135 w nieruchomości objętej księgą [...]. J. P. i M. P., składając informację o nieruchomości i budynku z dnia 11 października 2010 r. zaznaczyłli udział w nieruchomości garażowej w gruntach jako 95/10000 część.

Decyzja za 2010 rok wskazuje lokal mieszkalny jako 57,23 m², miejsce postojowe 27,97 m² a w gruntach powierzchnię 8,66 m² i 17,72 m². Decyzja jest bez uzasadnienia. Odwołanie J. P. kwestionuje określoną w decyzji powierzchnię udziału w nieruchomości garażowej, twierdząc, że został zakupiony udział 7824/10000 części z powierzchni 2.944,33 m², a decyzja Prezydenta W. określiła podatek z podstawy 95/10000 całej powierzchni nieruchomości niemieszkalnej.

Wątpliwość ta nie została usunięta w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W decyzji tej wyjaśniono jedynie przesłanki prawne do uznania dokumentu geodezyjnego – informacji z rejestru gruntów, jako podstawy do określenia powierzchni nieruchomości. Stwierdzenie, że Prezydent W. prawidłowo ustalił podstawę wymiaru zobowiązania podatkowego jako udział 95/10000 w 2.944,33 m² jest przy stanowisku podatnika, niewystarczające. W decyzji należało przedstawić kolejne działania matematyczne przy uzasadnieniu prawnym, gdyż to nie podatnik ma obowiązek przeliczania powierzchni gruntów i budynków lecz organ podatkowy. Decyzja musi być czytelna, w przeciwnym przypadku narusza art. 210 §1 pkt. 6Ordynacji podatkowej.

Sąd ma zasadnicze wątpliwości czy zebrane dokumenty określają faktyczną powierzchnię gruntów i budynków, która stanowi podstawę dla zobowiązania podatkowego Skarżącego i jego małżonki. Decyzja dotyczy 2010 roku, a dokument, który stanowi podstawę jej wydania – dane z ewidencji gruntów i budynków pochodzi z 13 lipca 2012 r. i jest to dokument, zdaniem Kolegium Odwoławczego niepodważalny. Oznaczałoby to, że brak jest dowodu wskazującego podstawę opodatkowania do 13 lipca 2012 r. , a wobec tego nie powinien być określony podatek za ten okres.

W ocenie Sądu dokument stanowiący podstawę faktyczną, określającą powierzchnię gruntów i budynków do opodatkowania winien pochodzić sprzed roku kalendarzowego, którego decyzja dotyczy. Tylko w ten sposób bowiem można określić zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Na cały rok, od 1 stycznia do 31 grudnia. Jeżeli Prezydent W. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydały decyzje w oparciu o dokumenty dowodowe sporządzone po tej dacie, należało poświęcić w decyzjach więcej miejsca tej sprawie. Zdaniem Sądu organ podatkowy winien zgromadzić dane z ewidencji z dat sprzed określenia zobowiązania podatkowego. Sąd przyznaje przy tym racje Kolegium, że dokument ten ma zasadniczą pozycje dowodową.

Z tej przyczyny Sąd przychylił się do zarzutu, opisanego w pkt 1 skargi poza zrzutem oznaczonym punktem 1c w odniesieniu do postępowania przed Prezydentem W. Powiadomienie Skarżącego i jego małżonki, w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej, miało miejsce w dniu 16 maja 2012r. Samorządowe Kolegium naruszyło ten przepis, nie zawiadamiając podatników o możliwości poznania materiałów sprawy, ale uchybienie to nie miało wpływu na decyzję Kolegium, gdyż przed drugą instancją nie dokonano żadnych czynności procesowych. Natomiast z naruszeniem art. 187 Ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wypowiedziało się co do wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu. Wnioskiem tym Skarżący pragnął wykazać, że w latach 2010 -2012 jego udział w części wspólnej nieruchomości niemieszkalnej był zmienny metrażowo wobec wyprzedawania przez "B." kolejnych części nieruchomości jako stanowisk garażowych wraz z lokalami mieszkalnymi. Nie można wykluczyć tej koncepcji analizując znajdujący się w aktach, akt notarialny. Za kolejne lata mogła być inna powierzchnia nieruchomości do opodatkowania. Brak stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do wniosku dowodowego narusza art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Sąd nie mógł odnieść się do zarzutu 1d skargi wobec braku ustaleń faktycznych co do powierzchni objętych zobowiązaniem podatkowym.

W tym stanie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że postępowanie dowodowe należy uzupełnić o dane z ewidencji gruntów i budynków za kolejne lata podatkowe, a przy ewentualnym braku wcześniejszych dokumentów, aniżeli dołączony, uzyskać dane inwestora - "B." co do powierzchni przypadającej na lokal garażowy Skarżącego i jego żony w konkretnych latach z danymi źródłowymi, oceniając te dane w wydanej decyzji. Należy też w nowej decyzji określić konkretną powierzchnię, uzasadniając jej metraż faktycznymi danymi. Brak opisanego postępowania dowodowego mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że nie może być wykonana, a na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzono na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego.