Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 360/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 6, pkt 15, pkt 19, pkt 25, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 3a, ust. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
article: art. 3 pkt 44
journal: Dz.U. 2022 poz 2556
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Marcin Olejniczak asystent sędziego Robert Latek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E. C. i S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 26 stycznia 2023 r. nr KO.4113.52.2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów z terenu działki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Białej Rawskiej z dnia 17 października 2022 r., znak: OŚ.6236.2.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach na rzecz skarżących – E. C. i S. C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., znak: KO.4113.52.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpatrzeniu odwołania R.S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." uchyliło decyzję Burmistrza B. z dnia 17 października 2022 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r - o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 poz. 699 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.o.o." ustalającą wobec R.S. jako posiadacza odpadów następujących obowiązków: obowiązek usunięcia odpadów o kodach: 17 01 01 gruz betonowy; 20 03 01 niesegregowane zmieszane odpady komunalne; 02 01 03 pnie i karpy drzew owocowych; 17 05 04, 20 02 02 ziemia i glina; 10 01 01 żużli; 19 12 12 przysypanych warstwą ziemi i gliny odpadów pochodzących z sortowania odpadów komunalnych składowanych na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej we wsi K. gm. B., zgodnie z obowiązującymi przepisami (pkt 1); ustalającą, że obowiązek, o którym mowa w pkt 1 powinien być wykonany w terminie 30 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna (pkt 2); ustalającą, że usunięcie odpadów powinno nastąpić poprzez przetransportowanie odpadów do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie wydane przez właściwy organ, zgodnie z ustawą o odpadach (pkt 3) i ustalającą obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku poprzez potwierdzenie stosownymi dokumentami tj. kopią karty przekazania odpadów (pkt 4) w części dotyczącej adresata decyzji – adresata obowiązków w niej wymienionych i w tym zakresie określiło, że adresatami decyzji są solidarnie: E.C., S.C. i R.S. (pkt 1) i w części dotyczącej terminu wykonania ustalonych w decyzji obowiązków określając wskazany termin na 60 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2) oraz w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy (pkt 3).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 10 marca 2022 r. organ I instancji został poinformowany przez Komisariat Policji w B. o zorganizowaniu nielegalnego wysypiska odpadów na działce nr [...] położonej we wsi K.. Na podstawie ewidencji gruntów organ ustalił, że właścicielami działki są S. i E. C. W dniu 24 marca 2022 r. organ otrzymał pismo S.C. podającego, że na działce nr [...] pomimo ustawiania tabliczek informujących o zakazie wwozu śmieci dochodziło do ich wysypywania i pozostawiania w istniejących wyrobiskach. Właściciel działki wskazał, że zlecił prace rekultywacyjne R.S. z którym zawarł w dniu 5 stycznia 2021 r. umowę użyczenia działki nr [...] zastrzegając, aby wyrobiska zostały zasypane ziemią i gliną, a nie odpadami komunalnymi. W dniu 11 kwietnia 2022 r. organ otrzymał pismo od firmy [...] z K. informujące, że firma odebrała z ww. działki odpady.

W dniu 13 kwietnia 2022 r. przedstawiciele organu przeprowadzili "wizję" na terenie działki bez zawiadomienia stron postępowania, sporządzając notatkę służbową, fotografie i stwierdzając, że na wierzchniej warstwie gruntu działki nie zalegają już odpady. Organ I instancji wskazał, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Łodzi przeprowadził w dniu 11 maja 2022 r. oględziny działki z udziałem stron postępowania oraz pracowników organu I instancji z poborem prób do analiz z czterech wykopów w miejscu zasypanych wyrobisk, gdzie pod warstwą ziemi i gliny ujawniono odpady. W trakcie oględzin przedstawiciele WIOŚ sporządzili dokumentację fotograficzną, pobrali próby cieczy oraz odpadów z poszczególnych odkrywek, które przekazali do analizy w specjalistycznym laboratorium oraz sporządzili protokół. S.C. i R.S. nie złożyli uwag do treści protokołu.

Ze sprawozdania nr 370/2022 z dnia 15 czerwca 2022 r. wynika, że analiza cieczy pobranej z wyrobiska wykazała, że odpowiada ona warunkom wprowadzania ścieków do środowiska określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, natomiast pobrane odpady zalicza się do odpadów o kodach: 17 01 01, 20 03 01, 02 01 03, 17 05 04, 20 02 02 , 10 01 01,19 12 12 wymienionych w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U z 2020 r. poz. 10). Organ I instancji w dniu 22 sierpnia 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, tj. na ww. działce nr [...].

W ocenie organu I instancji współwłaściciel działki S.C. skutecznie obalił domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem znajdujących się na niej odpadów, co zdaniem organu wynika z jego wyjaśnień z dnia 24 marca 2022 r. złożonych pisemnie oraz z załączonej umowy użyczenia zawartej w dniu [...] stycznia 2021 r. z R.S.. Organ przyjął, że podmiotem władającym powierzchnią działki nr [...] od dnia 5 stycznia 2021 r. i jednocześnie posiadaczem znajdujących się na niej odpadów jest R.S.. Organ wskazał, że zgodnie z zawartą umową, użyczenie działki nr [...] nastąpiło w celu zasypania znajdującego się na niej starego wyrobiska ziemią i gliną przy wyraźnym zastrzeżeniu nie używania do tego celu odpadów komunalnych. Roboty te miał wykonać R.S. dysponujący odpowiednim sprzętem. Organ dokonując powyższych ustaleń oparł się również na fotografiach sporządzonych przez swoich pracowników w dniu 13 kwietnia 2022r., dokumentacji fotograficznej i ustaleniach dokonanych w trakcie oględzin przeprowadzonych przez WIOŚ w dniu 11 maja 2022 r. oraz wynikach ekspertyzy pobranych podczas oględzin prób odpadów sporządzonych przez ww. laboratorium. Dowody te uznał za wiarygodne i w sposób logiczny wskazujące, że do zasypania wyrobiska użyto odpadów o kodach: 1701 01,20 03 01, 02 01 03, 17 05 04, 20 02 02, 10 01 01,19 12 12. Organ zaznaczył, że w toku postępowania strony nie kwestionowały sposobu przeprowadzania dokonanych czynności jak również ich wyników.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł R.S. nie zgadzając się z jego treścią. Odwołujący się wskazał, że na działce odpady komunalne, gruzy, karpy drzew owocowych, odpady po remontach, różnego rodzaju sprzęt AGD i RTV, stare meble, gałęzie oraz popsute niesprzedane owoce są składowane regularnie od 25 lat, przywożone na ten teren przez mieszkańców wsi K., W. oraz okolicznych miejscowości. Odwołujący nie poczuwał się do wzięcia odpowiedzialności za zaistniałą sytuację i usunięcia odpadów wymienionych w decyzji. W uzupełnieniu odwołania zarzucił decyzji naruszenie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. poprzez skierowanie nakazu usunięcia odpadów do osoby niebędącej posiadaczem odpadów, art. 26 ust. 2 u.o.o poprzez orzeczenie nakazu usunięcia odpadów w odniesieniu do odpadów pozostających w procesie przetwarzania R5 polegającym na wypełnieniu wyrobiska po wydobyciu kruszywa, podczas gdy ww. przepis u.o.o. dotyczy wyłącznie procesów składowania lub magazynowania odpadów oraz art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpoznaniu powyższego odwołania uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej adresata decyzji - adresata obowiązków w niej wymienionych i w tym zakresie określiło, że adresatami decyzji są solidarnie: E.C., S.C. i R.S. (pkt 1); terminu wykonania ustalonych w decyzji obowiązków i w tym zakresie określiło wskazany termin na 60 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna (pkt 2), a w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy (pkt 3).

Kolegium, po przywołaniu treści art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 6 u.o.o. oraz art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U . z 2021 r. poz. 1973 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.o.ś." stwierdziło, że w przypadku stwierdzenia składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym i nieusunięcia ich przez posiadacza, właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą usunięcie odpadów. Przepisy u.o.o. nie zobowiązują do nałożenia obowiązku usunięcia odpadów składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym na sprawcę tego stanu rzeczy, lecz nakładają ten obowiązek na posiadacza odpadów. Obalenie domniemania prawnego, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest możliwe i może nastąpić poprzez wskazanie, że odpadem włada faktycznie inny podmiot. Przyjmuje się, że domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie innego podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady jedynie wykazując, że odpadem włada faktycznie inny podmiot, czyli wskazując wyraźnie na innego posiadacza odpadów.

Na podstawie informacji z rejestru gruntów ustalono, że właścicielem nieruchomości - działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] K., gmina B. są E.C. i S.C. na zasadzie wspólności ustawowej. W piśmie z dnia 23 marca 2022 r. S.C. wyjaśnił, że ww. działkę otrzymał od rodziców, była ona od początku w złym stanie, były tam stare wyrobiska. Po pewnym czasie zorientował się, że sąsiedzi z okolicznych wsi nocami przywozili na działkę różnego typu śmieci. Właściciel działki wyjaśnił, że postanowił zrekultywować nieużytki, ale z uwagi na brak sprzętu umożliwiającego te czynności, postanowił użyczyć działkę R.S.. Zaznaczył, że w umowie użyczenia nadmieniono, aby wyrobiska były zasypywane ziemią i gliną, a nie odpadami komunalnymi. S.C. zobowiązał się w piśmie do uprzątnięcia nieczystości na działce.

Z załączonej do akt kserokopii umowy użyczenia zawartej w dniu [...] stycznia 2021 r. pomiędzy S. C. a R.S. wynika, że jej celem było: "zasypanie starego wyrobiska ziemią i gliną", a S.C. zastrzegł: "żeby nie były to odpady komunalne lub inne odpady". Do akt sprawy dołączone też zostało "Oświadczenie (odbioru odpadów na potrzeby własne)" z dnia 8 kwietnia 2022 r. złożone przez K.B. prowadzącego działalność pod firmą [...] w K., w którym oświadczył, że odebrane przez niego odpady od właściciela S.C. pochodzą z działki nr [...] i zostaną wykorzystane przez niego na potrzeby własne [o kodach 17 01 01, 17 01 02]. We wskazanym piśmie K.B. wymienił rodzaje odpadów, które odebrał lub zakupił [o kodach: 03 01 01, ex 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno z wyłączeniem trocin, wiórów, ścinków pochodzących z obróbki płyt wiórowych) ex 03 03 01 9 (odpady z kory), 15 01 03, ex 15 01 09 (opakowania z tekstyliów w postaci płótna z materiałów naturalnych), 17 02 01, 17 03 80, 19 09 03, 1912 07 oraz 10 12 08, 17 01 02, ex 17 01 03 (odpady materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia wykonanego z ceramiki) i 17 01 07].

W notatce służbowej z wizji przeprowadzonej w dniu 13 kwietnia 2022 r. wskazano, że na wierzchniej warstwie gruntu działki nie zalegają odpady. W trakcie oględzin przedstawicieli WIOŚ na działce w dniu 11 maja 2022 r. z udziałem stron postępowania ustalono, że na działce znajduje się wyrobisko po eksploatacji kruszywa o pow. ok. 1,5 ha, którego teren częściowo jest wypełniony i przykryty ziemią oraz gliną. Oględziny wykazały, że na obrzeżach wyrobiska oraz w jego niecce zgromadzone są znaczne ilości odpadów, tj. gruzu betonowego (17 01 01), niesegregowanych zmieszanych odpadów komunalnych (20 03 01), pni i karp drzew owocowych (02 01 03), ziemi i gliny (17 05 04, 20 02 02) żużli (10 01 01). Podczas oględzin na terenie wyrobiska wyczuwalne były zapachy charakterystyczne dla odpadów komunalnych. W trakcie oględzin dokonano analizy odpadów zdeponowanych w wyrobisku na działce przy użyciu koparki łyżkowej (łącznie wykonano 4 wykopy, każdy do poziomu gruntu rodzimego). Wykonane wykopy wykazały, że pod warstwa ziemi i gliny znajdowały się odpady pochodzenia komunalnego w postaci pozostałości z sportowania odpadów o kodzie 19 12 12. W wykonanych odkrywkach przedstawiciele WIOŚ nie stwierdzili występowania odpadów niebezpiecznych, odpady te posiadały zapach charakterystyczny dla odpadów komunalnych, nie stwierdzono występowania zapachów substancji ropopochodnych ani substancji chemicznych. W sprawozdaniu ww. laboratorium nr 370/2022 z dnia 15.06.2022 r. z badania próbek pobranych w dniu 11.05.2022 r. na działce stwierdzono występowanie mieszaniny odpadów o kodach: 17 01 01, 20 03 01, 02 01 03, 17 05 04, 20 02 02,10 01 01 i 19 12 12. Badania wody pobranej w dniu 11 maja 2022 r. na działce wykazały, że znajdująca się w wyrobisku ciecz w badanych wskaźnikach odpowiada warunkom wprowadzania ścieków do środowiska określonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U . z 2019 r. poz. 1311).

W ocenie Kolegium zgromadzony materiał dowodowy wraz z odwołaniem złożonym przez R.S. pozwala stwierdzić, że przed dniem 5 stycznia 2021 r. (przed datą zawarcia umowy użyczenia) przez wiele lat na działkę przywożone były i porzucane przez nieznanych sprawców wszelkiego rodzaju odpady, oprócz niebezpiecznych. Z wyjaśnień współwłaściciela działki S.C. wynika, że zarówno jego rodzice (poprzedni właściciele), jak i on sam w celu zapobieżenia powyższym praktykom ograniczali się jedynie do umieszczania na działce tablic z ostrzeżeniem o zakazie wyrzucania śmieci. Pewną część odpadów oraz wybrane ich rodzaje (lecz nie wszystkie) usunął z działki K.B. Następnie w okresie trwania użyczenia R.S. częściowo przysypał ww. odpady, gliną i ziemią w ramach "rekultywacji". Na działce znajdują się ww. odpady o kodach wyszczególnionych przez WIOŚ. Z wyjaśnień właścicieli działki oraz czasowo posiadającego działkę w użyczeniu nie wynika, aby posiadali oni zezwolenie na składowanie i magazynowanie ww. odpadów na działce (w ramach przetwarzania odpadów), więc działka ta jest miejscem nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Z dowodów nie wynika, aby ww. osoby posiadały zezwolenie na rekultywację terenu ww. działki przy użyciu odpadów, zatem nie można uznać znajdujących się na działce odpadów jako będących w trakcie trwającego procesu R5. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił i zakwalifikował rodzaj i ilość zgromadzonych na działce odpadów oraz wskazał podstawę powyższych ustaleń potwierdzającą, że składowane na terenie nieruchomości substancje stanowią odpady o wymienionych kodach.

Zdaniem organu za posiadacza ww. odpadów ujawnionych przez WIOŚ na działce pod nawiezioną warstwą gliny i ziemi do dnia 5 stycznia 2021 r. należy uznać właścicieli działki – E.C. i S.C.. Umowa użyczenia została zawarta na okres od dnia 5 stycznia 2021 r. do dnia 12 grudnia 2022 r. "w celu zasypania starego wyrowiska ziemią i gliną". W trakcie oględzin ujawniono, że ww. odpady przysypane są częściowo gliną i ziemią, które również sklasyfikowane są jako odpady. Biorąc pod uwagę ww. dowody należy organ przyjął, że ostatnie odpady dostarczył na działkę R.S. w ramach prowadzonego zgodnie z umową użyczenia zasypywania wyrobiska znajdującego się na tej działce, zatem posiadaczem tych ostatnich odpadów jest R.S.. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że posiadaczami odpadów na działce są solidarnie zarówno jej właściciele – E.C. i S.C. oraz R.S. posiadający działkę w użyczeniu podanym wyżej okresie. Jednocześnie organ zmienił termin wykonania obowiązków z 30 dni na 60 dni ze względu na porę roku oraz znaczny zakres prac przy wykonaniu ww. obowiązków.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.C. i S.C., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżyli w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:

1. art. 26 ust. 2 u.o.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący są wytwórcami odpadów lub posiadaczami odpadów, a w konsekwencji winni być obowiązani do usunięcia odpadów, w sytuacji, gdy skarżący skutecznie obalili domniemanie prawne w związku z zawartą z R.S. umową użyczenia działki o nr [...] z dnia 5.01.2021 r., zastrzegając w jej treści, aby wyrobiska wypełnione zostały ziemią i gliną, a nie odpadami;

2. art. 26 ust 3a u.o.o. poprzez uznanie, że skarżący są odpowiedzialni solidarnie za gospodarowanie odpadami wraz z uczestnikiem postępowania, w sytuacji, gdy organ nie wykazał podstawy do zastosowania solidarnej odpowiedzialności skarżących i uczestnika;

3. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie od zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowej oceny przedmiotu postępowania nadto oparcia zaskarżonej decyzji o błędnie ustalony stan faktyczny z pominięciem istotnych elementów wynikających ze zgromadzonego materiału, z których jednoznacznie wynika, że chociażby z uwagi na upływ czasu od momentu zawarcia umowy użyczenia do otrzymanego zgłoszenia przez organ I instancji posiadaczem nieruchomości, a w konsekwencji wytwórca odpadów, o których mowa w decyzji był R.S.;

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób, w których organ przyjął odpowiedzialność solidarną skarżących i uczestnika.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że poza sporem pozostaje, że skarżący jest władającym – właścicielem działki nr [...]. Bezsporne było także ustalenie, że na działkę nawiezione zostały odpady, jednakże z przeprowadzonych opinii jak również rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że skarżący skutecznie obalili domniemanie prawne wskazane w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. Poza sporem pozostaje też okoliczność, że skarżący nie są wytwórcą odpadów. Organ I instancji powziął bowiem informację dotyczącą zakresu działalności prowadzonej przez R. S. po poinformowaniu w dniu 10 marca 2022 r. przez Komisariat Policji w B. o zorganizowaniu nielegalnego wysypiska odpadów na działce nr [...] położnej we wsi K.. Kluczowym w niniejszej sprawie jest data zawarcia umowy użyczenia skarżących z R.S. tj. 5 stycznia 2021 r., czyli ponad rok przed informacją przekazaną organowi przez Komisariat Policji w B., że na działce skarżących składowanie są odpady. Niewątpliwie skarżący byli właścicielami wskazanej dział na długo przed zawarciem umowy użyczenia i do tego czasu organ, nigdy nie stwierdził jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie składowania odpadów. Zdaniem skarżących pozwala to jednoznacznie ustalić, że skarżący nie mogli być wytwórcą odpadów o jakich mowa w decyzji, a znajdujących się na terenie nieruchomości ujętej w zaskarżonej decyzji.

Skarżący wskazali, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Skarżący w toku postępowania przed organami wykazali, że zawarli umowę użyczenia. Na podstawie umowy użyczenia użyczający (komodant) zobowiązuje się zezwolić (na czas oznaczony bądź nieoznaczony) biorącemu (komodatariuszowi) na bezpłatne używanie rzeczy oddanej mu w tym celu. Umowa użyczenia jest umową nieodpłatną realną i jednostronnie zobowiązującą. Jej istotą jest bezpłatne przysporzenie na rzecz biorącego, które polega na możności korzystania przez niego z przedmiotu użyczenia. Niewątpliwie również przedmiotem zobowiązania użyczającego jest zezwolenie biorącemu na używanie rzeczy będącej przedmiotem umowy. Użyczający powinien powstrzymać się również od działań utrudniających biorącemu korzystanie z rzeczy.

W zaskarżonej decyzji brak jest ustaleń wskazujących, że tymi samymi odpadami gospodarowali także skarżący. Z tego też względu nie jest jasne na podstawie jakich okoliczności organ uznał skarżących za posiadacza tych odpadów i przypisał im odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, określonymi w decyzji. Skoro organ uznał, że skarżący są solidarnie odpowiedzialni razem z R.S., mimo że zawarli oni umowę użyczenia, a fakt naruszenia dyspozycji z art. 26 u.o.o. został stwierdzony po ponad roku od obowiązywania umowy między stronami, organ winien wyjaśnić szczegółowo co było podstawą takiego rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżących organ odstąpił od zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowej oceny przedmiotu postępowania, oparcia zaskarżonej decyzji o błędnie ustalony stan faktyczny z pominięciem istotnych elementów wynikających ze zgromadzonego materiału, których jednoznacznie wynika, że chociażby z uwagi na upływ czasu od momentu zawarcia umowy do otrzymanego zgłoszenia przez organ posiadaczem nieruchomości, a w konsekwencji wytwórcą odpadów był R.S.. Organ nie dokonał szczegółowo oceny dowodów oraz opinii uznając, że może skorzystać z dyspozycji art. 26 ust. 3 u.o.o. Skarżący w toku postępowania nie kwestionowali, że przed dniem zawarcia umowy na ich działce znajdowały się odpady, które jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zostały usunięte przez K.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], który odebrał od skarżących odpady o kodach: 03 01 01, ex 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno z wyłączeniem trocin, wiórów, ścinków pochodzących z obróbki płyt wiórowych) ex 03 03 01 9 (odpady z kory), 15 01 03, ex 15 01 09 (opakowania z tekstyliów w postaci płótna z materiałów naturalnych), 17 02 01, 17 03 80,19 09 03, 1912 07 oraz 10 12 08, 17 01 02, ex 17 01 03 (odpady z materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia wykonanego z ceramiki) i 17 01 07. Niewątpliwie oględziny dokonane na nieruchomości wykazały, że na terenie nieruchomości i w jego niecce znajdują się odpady tj.: gruz betonowy (17 01 01), niesegregowanych odpadów komunalnych (20 02 01), pni i karp drzew owocowych (02 01 03), ziemi i gliny (17 05 04, 20 02 02) żużli (10 01 01). Dodatkowo podczas oględzin wykazano odpady o kodach 19 12 12. Następnie z badań laboratorium wynika, iż na nieruchomości znajdują się mieszaniny odpadów o kodach 17 01 01, 20 03 01, 02 01 03, 17 05 04, 20 02 02, 10 01 01 i 19 12 12. Z wydanej decyzji nie sposób jednak w sposób niebudzący wątpliwości ustalić na jakiej podstawie organ uznał, że odpady o ww. kodach należą do właścicieli nieruchomości.

W konsekwencji organ nie wyjaśnił podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. Nie sposób jednak ustalić jak organ uznał i na jakiej podstawie, że solidarnie posiadaczami odpadów są skarżący i uczestnik. Uzasadnienie jest nad wyraz lakoniczne, ogólne i nie sposób z niego wyczytać co kierowało organem wydającym decyzję, a niesie daleko idące konsekwencje dla wściela nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż w niej wskazanych.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach wydana w następstwie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza B.. Organ I instancji ustalił wobec R.S. jako posiadacza odpadów następujących obowiązek usunięcia odpadów o kodach: 17 01 01 gruz betonowy; 20 03 01 niesegregowane zmieszane odpady komunalne; 02 01 03 pnie i karpy drzew owocowych; 17 05 04, 20 02 02 ziemia i glina; 10 01 01 żużli; 19 12 12 przysypanych warstwą ziemi i gliny odpadów pochodzących z sortowania odpadów komunalnych składowanych na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej we wsi K. gm. B., zgodnie z obowiązującymi przepisami (pkt 1); ustalił, że obowiązek, o którym mowa w pkt 1 powinien być wykonany w terminie 30 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna (pkt 2); ustalił, że usunięcie odpadów powinno nastąpić poprzez przetransportowanie odpadów do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie wydane przez właściwy organ, zgodnie z ustawą o odpadach (pkt 3); ustalił obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku poprzez potwierdzenie stosownymi dokumentami tj. kopią karty przekazania odpadów (pkt 4). Organ II instancji uchylił ww. decyzję w części dotyczącej adresata decyzji i terminu jej wykonania, zaś w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Kolegium ustaliło, że adresatami decyzji są solidarnie: E.C., S.C. i R.S. (pkt 1) i określiło termin usunięcia odpadów na 60 dni od dnia w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna (pkt 2).

Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r - o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 poz. 699 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.o.o.".

Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.o.o. posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (ust. 3a). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6).

Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że do zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest ustalenie następujących okoliczności:

1. istnienia odpadów w rozumieniu ustawy;

2. składowania odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania;

3. podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów).

Zgodnie zaś z treścią z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej we wsi K. gm. B. składowane są odpady o kodach: 17 01 01 gruz betonowy; 20 03 01 niesegregowane zmieszane odpady komunalne; 02 01 03 pnie i karpy drzew owocowych; 17 05 04, 20 02 02 ziemia i glina; 10 01 01 żużli; 19 12 12 przysypanych warstwą ziemi i gliny odpadów pochodzących z sortowania odpadów komunalnych. W ocenie Sądu zaliczenie wskazanych powyżej materiałów do odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.o. jak również ich klasyfikacja nie budzą wątpliwości, co znajduje potwierdzenie w świetle ujawnionych w aktach administracyjnych dowodów. W sprawie nie budzi również wątpliwości fakt, że ww. działka nie stanowi miejsca przeznaczonego do składowania odpadów. Wyjaśnić należy, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "miejsca nieprzeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów" ani też nie określił czym jest składowanie odpadów, jednak w art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.o. sformułowano definicję magazynowania odpadów, którym jest czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów lub magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. W odniesieniu do składowania odpadów można więc przyjąć, że jest to legalnie działająca instalacja (obiekt budowlany), mająca status składowiska odpadów, które z kolei zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 25 u.o.o., jako obiekt budowalny przeznaczony do składowania odpadów (zob. D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, LEX/el. 2020).

W świetle powyższych okoliczności jednoznacznie stwierdzić należy, że teren wskazanej działki nie stanowi miejsca przeznaczonego do składowania lub magazynowania odpadów. Przytoczona okoliczność nie była również podważana przez skarżących.

Jak już wyżej wskazano zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.o.o., obowiązek usunięcia odpadów kierowany jest do posiadacza odpadów. Z przywołanego przepisu nie wynika jednak konieczność ustalenia właściciela odpadów. Jednocześnie w art. 3 pkt 19 u.o.o. ustawodawca określił, że posiadaczem odpadów jest jego wytwórca lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. W tym samym przepisie wprowadził też domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. U.o.o. nie definiuje pojęcia władającego powierzchnią ziemi, jednak mając na uwadze art. 1 u.o.o., zgodnie z którym ustawa określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, oraz korzystając z wykładni systemowej sięgnąć należy do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.o.ś.". Zgodnie treścią powołanego przepisu władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający.

Konstrukcja powyższych unormowań wskazuje, że intencją ustawodawcy było stworzenie przepisów pozwalających na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych. Konsekwencją powyższego było wprowadzenie w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. instytucji domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie uznawany za posiadacza odpadów w stosunku do którego można wydać decyzję w trybie art. 26 ust. 2 u.o.o. nakazującą usunięcie odpadów. Bez tak jednoznacznego określenia posiadacza odpadów realizacja celów ustawy byłaby znacząco utrudniona, a w niektórych przypadkach nawet niemożliwa. Zasadniczą intencją art. 26 ust. 2 u.o.o. jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi (por. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17, z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 803/18, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uznał, że posiadaczem wymienionych na wstępie odpadów jest R.S. jako biorący w użyczenie nieruchomość o nr ewid. [...] w K., gmina B. i nałożył na niego obowiązek ich usunięcia. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach uznało za posiadacza odpadów ujawnionych przez WIOŚ na działce pod nawiezioną warstwą gliny i ziemi do dnia 5 stycznia 2021 r. (tj. dnia zawarcia z R.S. umowy użyczenia działki) właścicieli działki – E.C. i S.C.. Natomiast za posiadacza gliny i ziemi, które również zostały sklasyfikowane jako odpady, a którymi przysypano odpady zgromadzone na działce uznało R.S., który dostarczył je w ramach prowadzonego zgodnie z umową użyczenia zasypywania wyrobiska znajdującego się na tej działce. Wobec tego organ obciążył ww. osoby solidarnie obowiązkiem usunięcia odpadów znajdujących się na działce.

Wobec powyższych ustaleń godzi się wyjaśnić, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi. Nie można przy tym ciężaru dowodowego obalenia domniemania przenosić na organ. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. posiadacz nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18, CBOSA). Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie, to jest wbrew woli właściciela nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14, z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18, z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17 oraz z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3453/18, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ II instancji w sytuacji uznania za posiadacza odpadów również inne osoby niż wskazane w decyzji Burmistrza B., tj. E.C. i S.C., zobowiązany był do uchylenia zaskarżoną decyzję i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, aby nie pozbawić tych podmiotów prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy w toku postępowania administracyjnego.

Jedną z naczelnych zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego jest unormowana w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności. Jej istota wyraża się w obowiązku dwukrotnego rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w pierwszej instancji. Źródłem tej zasady jest art. 78 Konstytucji RP zgodnie z którym każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji.

Respektując przywołaną powyżej zasadę organ pierwszej instancji obowiązany jest do merytorycznego rozpoznania sprawy, zaś organ drugiej instancji do jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Istota dwuinstancyjności nie ogranicza się tylko do kontroli podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, ale polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę rozszerzenie kręgu adresatów obowiązku usunięcia odpadów z terenu działki, a więc wskazanie również innego podmiotu niż ten, do którego organ pierwszej instancji skierował ww. nakaz, niewątpliwie pozbawiło sprawę atrybutu tożsamości. Rozstrzygnięcia organów obu instancji dotyczyły w konsekwencji innych podmiotów. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że każdą decyzję wydaną w pierwszej instancji strona może zaskarżyć do organu administracji wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Skoro decyzją organu pierwszej instancji nałożono obowiązek wyłącznie na R.S., to E.C. i S.C. nie mieli interesu prawnego we wniesieniu odwołania od takiego rozstrzygnięcia. Tym samym Kolegium pozbawiło rozpatrywaną sprawę atrybutu tożsamości podmiotowej odbierając skarżącym przysługujące im prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy m.in. w kontekście prawidłowości wyboru adresata tego obowiązku.

Dopiero wydanie przez Kolegium wobec E.C. i S.C. decyzji nakazującej usunięcie odpadów wykreowało powstanie interesu prawnego w zaskarżeniu tej decyzji. W konsekwencji stwierdzić należy, że w aspekcie ochrony interesu prawnego osób zobowiązanych decyzją ostateczną, sprawa skarżących nie była rozpoznana przez organy administracji w dwóch instancjach.

Stwierdzić zatem należy, że organ odwoławczy poprzez wydanie w rozpoznawanej sprawie decyzji reformatoryjnej dopuścił się naruszenia w postaci art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Sąd uznał jednocześnie za niezbędne uchylenie decyzji organu I instancji. Wyjaśnić należy, że ze sprawozdanie nr 370/2023 z badań próbek wody i próbek odpadów pobranych z terenu wyrobiska po wydobyciu kruszywa wydane na wniosek Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Łodzi oraz oględziny przeprowadzone w dniu 11 maja 2022 r. wskazują, że teren wyrobiska częściowo był wypełniony i przykryty ziemią oraz gliną. Na obrzeżach wyrobiska jak i w jego niecce zgromadzone były znaczne ilości odpadów w postaci: - gruzu betonowego (17 01 01), niesegregowanych zmieszanych odpadów komunalnych (20 03 01), pni i karp drzew owocowych (02 01 03), ziemi i gliny (17 05 04, 20 02 02), żużli (10 01 01). Wykonane wykopy wykazały, że pod warstwą ziemi i gliny znajdowały się odpady pochodzenia komunalnego w postaci pozostałości z sortowania odpadów o kodzie 19 12 12 (inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11). Próbki poszczególnych wykopów wskazują na pobranie mieszaniny odpadów o kodach 17 01 01 , 20 03 01 , 02 01 03, 17 05 04, 20 02 02, 10 01 0 1 i 19 12 12. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy, w tym: wyjaśnienia skarżącego S.C., że działka była od początku w złym stanie, obecne były stare wyrobiska, a sąsiedzi z okolicznych wsi nocami przywozili na działkę różnego rodzaju śmieci oraz badania próbek ziemi określające kategorie odpadów znajdujących się w ziemi pozwalają z pewnością stwierdzić, że część odpadów znajdowała się na terenie działki jeszcze przed jej użyczeniem R.S.. Nie zmienia tego poglądu również oświadczenie K.B. dotyczące odbioru odpadów od S.C. z działki nr [...]. W oświadczeniu wskazano kody odebranych odpadów, tj.: 03 01 01, ex 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno z wyłączeniem trocin, wiórów, ścinków pochodzących z obróbki płyt wiórowych) ex 03 03 01 9 (odpady z kory), 15 01 03, ex 15 01 09 (opakowania z tekstyliów w postaci płótna z materiałów naturalnych), 17 02 01, 17 03 80, 19 09 03, 1912 07 oraz 10 12 08, 17 01 02, ex 17 01 03 (odpady materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia wykonanego z ceramiki) i 17 01 07, co zdaniem Sądu wskazuje jedynie na wybiórczy odbiór niektórych rodzajów odpadów znajdujących się na terenie działki.

Następnie zaznaczyć należy, że szczegółowa analiza ww. sprawozdania oraz protokołu z oględzin nie pozwala jednoznacznie stwierdzić że glina i ziemia, którymi przysypano odpady znajdujące się na działce, sama w sobie stanowi odpad. Materiał dowodowy sprawy pozwala stwierdzić, że pobrana próbka ziemi wykazała odpady, co jednak w ocenie Sądu nie oznacza, że odpady zawierała sama ziemia, którą zasypano teren działki. Powyższe prowadzi do konkluzji, że nałożenie obowiązku na R.S., mając również na uwadze również umowę użyczenia, która wygasła z dniem 12 grudnia 2022 r., było co najmniej przedwczesne. W świetle powyższego uznać należy, że organy obu instancji nakładając obowiązek usunięcia odpadów uchybiły przepisom art. 26 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. w zw. z art. 3 pkt 44 p.o.ś.

Wobec powyższych ustaleń, rozpatrując ponownie sprawę, organy zastosują się do wskazań Sądu co oznacza, że uwzględnią wykładnię zawartą w niniejszym wyroku, poddadzą analizie materiał zgromadzony w toku postępowania, ewentualnie poszerzą go o nowe dowody i dokonają ustalenia faktycznego posiadacza odpadów mając na względzie, że domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. oraz treść art. 3 pkt 44 p.o.ś. zgodnie z którym władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości lub inny podmiot ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako podmiot władający. Istotnym z punktu widzenia ustalenia adresata obowiązku jest również fakt, że zgodnie z treścią odpisu skróconego aktu zgonu w dniu [...] 2023 r. zmarł R.S., co organy obu instancji będą miały obowiązek wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Wynik przeprowadzonego postępowania, należycie oceniony i wszechstronnie rozważony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. oraz z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w przepisach art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., pozwoli na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego. Dopiero wtedy możliwe będzie rozstrzygnięcie, wyrażone w uzasadnieniu, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. i ustalenie na jaki podmiot w realiach niniejszego postępowania będzie możliwość nałożenia obowiązku usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.o.

Konkludując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów postępowania sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

dc