Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1855/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok WSA i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi
Powołane przepisy: article: art. 23
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 272 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. Z. i M. Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. Z. i M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 w sprawie ze skargi T. Z. i M. Z. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18; 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania; 3) zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz T. Z. i M. Z. solidarnie kwotę 1.208 (tysiąc dwieście osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną T. Z. i M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 oddalającego ich skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że T. Z. i M. Z. wnioskiem z dnia 2 stycznia 2015 r. wystąpili o zwrot działki nr [...] oraz części działki nr [...] jako niewykorzystanych na cel wywłaszczenia, tj. pod budowę ulicy [...].

Starosta Lubelski po wszczęciu postępowania wystąpił do Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie o wyjaśnienie, czy działki nr [...] i nr [...] wchodzą w skład pasa drogowego drogi gminnej nr [...] - ul. [...], czy w obszarze tych działek zlokalizowano jakiekolwiek urządzenia drogi publicznej, czy działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia i czy inwestycja zatwierdzona decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] października 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – budowę drogi gminnej nr [...] – ul. [...] w Lublinie została zakończona w obszarze działek objętych wnioskiem o zwrot.

Zarząd Dróg i Mostów w Lublinie w odpowiedzi wyjaśnił, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] października 2013 r. określającą linie regulacyjne terenu inwestycji, działka nr [...] i działka nr [...], z której podziału powstała działka nr [...], były przeznaczone pod pas drogowy drogi gminnej nr [...] - ul. [...]. Z przeprowadzonej geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej wynika, że jedynie na części przedmiotowych działek został wykonany chodnik z kostki prefabrykowanej, a inwestycja - budowa ul. [...] została zakończona w obszarze działek objętych zwrotem.

Podczas rozprawy w dniu 13 stycznia 2017 r. wnioskodawcy cofnęli wniosek o zwrot tej części działki nr [...], która pozostaje poza ogrodzeniem ich posesji od strony wschodniej i zabudowanej chodnikiem, w pozostałym zakresie podtrzymali żądanie. Przedstawiciel Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie oświadczył, że nie sprzeciwia się zwrotowi działek nr [...] i nr [...], które nie zostały wykorzystane pod budowę ul. [...], gdyż przedmiotowy teren okazał się zbędny dla realizacji tej inwestycji.

Starosta Lubelski decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]ha oraz działki nr [...] o pow. [...]ha, stanowiącej część aktualnej działki nr [...], położonej w Lublinie przy ul. [...] na rzecz T. i M. małż. Z. Jednocześnie organ umorzył postępowanie w części dotyczącej pozostałego obszaru działki nr [...], wykazanego jako projektowana działka nr [...] o pow. [...]ha. Z uwagi na to, że nie ustalono odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, organ orzekł zwrot nieruchomości bez zwrotu odszkodowania na rzecz Gminy Lublin.

Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Lublin, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., uchylił decyzję Starosty Lubelskiego z dnia [...] lutego 2017 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Organ uznał, że nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości przejętych w celu realizacji inwestycji drogowej na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.z.r.i.d.", gdyż ustawa ta nie przewiduje możliwości zwrotu takich nieruchomości, natomiast przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.", w zakresie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych nie mają zastosowania w takiej sytuacji.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli T. Z. i M. Z.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 oddalił ww. skargę, podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Następnie skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnieśli T. Z. i M. Z., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i art. 216 u.g.n. oraz w związku z art. 12 ust. 4 i art. 23 u.z.r.i.d.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną wskazał, że nieruchomość, której dotyczy wniosek o zwrot, została przejęta na podstawie u.z.r.i.d., na własność Gminy Lublin zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] października 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – budowę drogi gminnej nr [...] – ul. [...] w Lublinie. Ustawa stanowiąca podstawę prawną przejęcia nieruchomości ma szczególny charakter wynikający z jej celu, którym jest stworzenie warunków prawnych umożliwiających sprawną i szybką realizację inwestycji drogowych, w związku z czym przewiduje ona uproszczony tryb przejmowania nieruchomości niezbędnych na ten cel.

W ocenie Sądu treść art. 23 u.z.r.i.d. wyraźnie wskazuje, że przepisy u.g.n. mają zastosowanie tylko do stanów faktycznych związanych z nabywaniem nieruchomości pod drogi i tylko w tym zakresie, gdy dana okoliczność faktyczna nie może być poddana regulacji u.z.r.i.d. W rozdziale 3 u.g.n. ustawodawca nie unormował zasad i trybu zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów omawianej u.z.r.i.d. Tym samym nie można na podstawie wskazanego art. 23 do nieruchomości nabytych na podstawie u.z.r.i.d. zastosować art. 136 u.g.n. regulującego kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Wskazano także, że konstrukcja art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", zawartego w art. 136 ust. 3 u.g.n. przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie Gmina Lublin nie nabyła prawa własności działek nr [...] i nr [...] w drodze instytucji wywłaszczenia nieruchomości rozumianej zgodnie z przepisami u.g.n. Nieruchomość została objęta decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a wspomniana działka wydzielona pod ulicę przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, ale z mocy prawa, a nie w drodze wywłaszczenia we wskazanym znaczeniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 4 u.z.r.i.d przyjmując, że nieruchomość nie podlegała zwrotowi w trybie tego przepisu i w konsekwencji należało umorzyć postępowanie przed organem I instancji.

Skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli T. Z. i M. Z. w związku z wejściem w życie w dniu 6 lipca 2021 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. SK 37/19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1228), którym orzeczono że art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363 oraz z 2021 r. poz. 784) rozumiany w ten sposób, ze nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6, działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 oraz z 2021 r. poz. 11 i 234), jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o:

1) wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18;

2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18 oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 i rozpoznanie skargi skarżących, a następnie uchylenie w całości zaskarżonej do WSA w Lublinie ostatecznej decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylającej w całości decyzję Starosty Lubelskiego z dnia [...] lutego 2017 r. i umarzającej postępowanie administracyjne I instancji, ewentualnie;

3) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18 oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17 i przekazanie sprawy ze skargi do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie;

4) rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na rozprawie;

5) zasadzenie kosztów postępowania ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oraz kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

W dniu 30 marca 2022 r. T. Z. i M. Z. wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia wznowionego przez Wojewodę Lubelskiego postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Ponadto, w dniu 5 kwietnia 2022 r. do akt sprawy wpłynęła decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia [...] marca 2022 r. o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylającej decyzję Starosty Lubelskiego z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]ha i projektowanej działki nr [...] o pow. [...]ha (obr. [...], ark. [...]), położonej w Lublinie przy ul. [...] oraz umarzającej postępowanie pierwszej instancji i orzekającej o utrzymaniu w mocy ww. decyzji z dnia [...] lutego 2017 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe (brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 30 września 2021 r., zaś wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt SK 37/19 wszedł w życie 6 lipca 2021 r. Skarga o wznowienie została więc wniesiona z zachowaniem 3 miesięcznego terminu od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 2 P.p.s.a.). Skarga została również oparta na ustawowej podstawie wznowienia, ponieważ zachodzi związek pomiędzy powołaną podstawą w skardze o wznowienie postępowania, a treścią rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie z art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Przepis ten jest uszczegółowieniem zasady wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

We wskazanym jako podstawa żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wyroku z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt SK 37/19, Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności; 1) art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, ze zm.) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.), z art. 2, art. 64 ust. 1-3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim ogranicza odesłanie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko do spraw nieuregulowanych w rozdziale 3 ustawy z 10 kwietnia 2003 r., z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzekł, że art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363 oraz z 2021 r. poz. 784) rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6, działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 oraz z 2021 r. poz. 11 i 234), jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu tego wyroku wyjaśniono, że decyzja administracyjna, o której stanowi art. 11a ust. 1 i n. specustawy, może być uznana za decyzję wywłaszczeniową, o której stanowi art. 112 u.g.n. Głównym jej skutkiem jest bowiem nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa albo określone jednostki samorządu terytorialnego kosztem osoby pozbawionej tej własności, za odszkodowaniem. Kwalifikacji tej decyzji jako decyzji wywłaszczeniowej nie musi sprzeciwiać się to, że nabycie odjętej własności przez wskazane podmioty następuje z mocy prawa (art. 12 ust. 4 specustawy). Decyzja na podstawie art. 11a ust. 1 specustawy jest bowiem warunkiem koniecznym i wystarczającym do potwierdzenia ustawowego skutku utraty przez jeden podmiot, a nabycia przez inny, własności nieruchomości. Różnica między decyzją prawokształtującą a decyzją ze specustawy polega na tym, że pierwsza wywołuje wprost skutek prawnomaterialny zgodnie z ustawą, natomiast druga wywołuje taki skutek pośrednio, uruchamiając mechanizm ustawy. Jednakże z funkcjonalnego punktu widzenia decyzja ze specustawy spełnia taką rolę jak decyzja o charakterze prawokształtującym, a skutki prawnomaterialne obydwu postaci decyzji ostatecznie czerpią moc z aktu normatywnego.

Trybunał wskazał przy tym, że specustawa nie zawiera przepisów (szczególnych) regulujących zwrot bezcelowo wywłaszczonej nieruchomości. Walor regulacji ogólnosystemowej dotyczącej zwrotu bezcelowo wywłaszczonych własności nieruchomości zasadniczo we wszystkich wypadkach takiego wywłaszczenia ma rozdział 6, działu III u.g.n. Z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji wynika natomiast reguła, w myśl której byłemu właścicielowi wyzutemu z własności wskutek bezcelowego wywłaszczenia przysługuje konstytucyjne roszczenie o zwrot własności jak każdemu innemu właścicielowi, który znalazł się w podobnej sytuacji. Jeżeli istnieje generalna, ogólnosystemowa regulacja zwrotu wywłaszczonych bezcelowo własności nieruchomości, a brak zarazem regulacji szczegółowej wobec określonego wypadku podobnego, to w myśl zasady równej ochrony własności, regulacja generalna powinna mieć zastosowanie do wypadku wprost nią nieobjętego, ale rodzajowo zbieżnego. Stosując powyższe zasady wobec poddanego kontroli art. 23 specustawy, należało uznać, że przepis ten rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6, działu III u.g.n., mających pozycję przepisów generalnych w zakresie zwrotu wywłaszczonych bezcelowo własności nieruchomości, narusza konstytucyjną zasadę równej ochrony własności realizowanej przez konstytucyjne roszczenie o zwrot bezcelowo wywłaszczonej własności (art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji).

Poddając ocenie zarzut pominięcia określonej w petitum skargi konstytucyjnej materii prawnej w art. 216 ust. 1 u.g.n., Trybunał stwierdził natomiast, że trudno jest przyjąć, że zaniechanie zamieszczenia w przepisie przejściowym, jakim jest art. 216 ust. 1 u.g.n., aktów normatywnych, w tym specustawy, które weszły w życie po wejściu w życie tego przepisu, było wynikiem przeoczenia legislacyjnego. Przeciwnie, z natury przepisy przejściowe odnoszą się do ustaw dotychczasowych (dawnych), które ukształtowały określone sytuacje prawne, i wskazują, jakie przepisy i w jakim zakresie ustawy dotychczasowej lub nowej mają mieć do tych sytuacji zastosowanie. Prawodawca zatem celowo zawarł w art. 216 ust. 1 u.g.n. katalog aktów normatywnych, które weszły w życie przed dniem wejścia w życie tego przepisu, a nie później. Trybunał uwzględniał już zarzut niezgodności art. 216 ust. 1 u.g.n. w zakresie w jakim pomijał on określone akty normatywne, niemniej zawsze chodziło o akty, które wywołały określone skutki prawne przed wejściem w życie tego przepisu. Z tych względów postępowanie co do zarzutu stawianego art. 216 ust. 1 u.g.n. Trybunał Konstytucyjny umorzył ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

Skoro zatem we wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że decyzja administracyjna, o której stanowi art. 11a ust. 1 i n. specustawy, może być uznana za decyzję wywłaszczeniową, o której stanowi art. 112 u.g.n., a w konsekwencji, że art. 23 rozumiany w ten sposób, że nie stanowi o nakazie odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6, działu III u.g.n., mających pozycję przepisów generalnych w zakresie zwrotu wywłaszczonych bezcelowo własności nieruchomości, narusza konstytucyjną zasadę równej ochrony własności realizowanej przez konstytucyjne roszczenie o zwrot bezcelowo wywłaszczonej własności (art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji), to wadliwe jest stanowisko wyrażone zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18, jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 486/17, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe orzeczenie na podstawie przepisów działu III rozdziału 6 u.g.n. o zwrocie T. Z. i M. Z. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]ha oraz działki nr [...] o pow. [...]ha, stanowiącej część aktualnej działki nr [...], położonej w Lublinie przy ul. [...], przejętej na własność Gminy Lublin zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia [...] października 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt SK 37/19 i wypływające z niego wnioski przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji zobowiązany będzie do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Wojewody Lubelskiego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a.

W związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za konieczne zawieszenia postępowania na obecnym etapie. Dostrzec przy tym należy, że skarżący oprócz skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 665/18 uruchomili również nadzwyczajny tryb postępowania przed organem administracji. Jak wynika bowiem z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Wojewoda Lubelski wznowił, na wniosek T. Z. i M. Z., postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2022 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2017 r. i orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Lubelskiego z dnia [...] lutego 2017 r. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału nie wynika natomiast czy od ww. decyzji Wojewody Lubelskiego wniesiono odwołanie czy też stała się ona ostateczna i prawomocna. Ustalenie powyższej kwestii przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd I instancji będzie miało jednakże istotne znaczenie przy wydawaniu orzeczenia kończącego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 276 P.p.s.a. w zw. z art. 200 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) w zakresie kosztów wywołanych skargą o wznowienie postępowania oraz art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zakresie kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na skutek złożonej skargi kasacyjnej. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu ze skargi o wznowienie (480 zł) oraz skargi kasacyjnej (360 zł), wpis od skargi o wznowienie postępowania (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji i jego doręczenie (100 zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw (2 x 34 zł).

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...), w okresie tym wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu, Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym było, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.