Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 856/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. H. (dalej "skarżący") złożył do Dyrektora Zakładu Karnego

w G. (dalej "organ I instancji ") wniosek o udzielenie informacji publicznej

w zakresie:

1. czy Dyrektor ZK J. K. jest osobą publiczną?

2. ile zarabia Dyrektor ZK w G. J. K.? Chodzi o zarobki. Proszę podać konkretne dane o dochodach;

3. ile lat służby ma Dyrektor ZK w G. J. K. jako funkcjonariusz SW?

4. czy były prowadzone jakiekolwiek postępowania dyscyplinarne w karierze Dyrektora J. K.? Proszę podać sygnatury i daty ewentualnych postępowań dyscyplinarnych;

5. czy były jako funkcjonariuszowi SW Dyrektorowi ZK udzielane jakiekolwiek świadczenia zdrowotne z zakresu zdrowia psychicznego?;

6. czy były Dyrektorowi udzielane zwolnienia od służby: płatne lub bezpłatne (L4) wystawiane przez lekarza służby więziennej lub innego lekarza z zakresu zdrowia psychicznego (psychologicznego) przez lata pracy jako osoba publiczna na stanowisku kierownika penitencjarnego w AŚ S. czy Dyrektora AŚ (Z-cy) lub obecnie Dyrektora ZK w G.?;

7. proszę wskazać ilość korespondencji wysyłanej przez osadzonych na koszt administracji w ZK G. do organów i instytucji powołanych w ustawie,

a także korespondencji prywatnej nadawanej na koszt administracji w sytuacji do tego przewidzianej przepisami za lata (2018-2022). Proszę podać pełną dokumentację: ilość przesyłek urzędowych, koszt nadania;

8. proszę udostępnić ilość skarg otrzymaną od osadzonych na działania, zaniechania, nieprawidłowości, przekroczenia służbowe funkcjonariuszy SW

w G. kierowanej do Dyrektora ZK w G. lub OI-SW

w S., OI-SW w K. w/w latach 2018-2022;

9. proszę podać wszystkie sygnatury wytoczonych procesów cywilnych przez osadzonych lub inne osoby skarżące pozwanego Zakład Karny w G.

w latach 2010-2022;

10. jakie kwoty zadośćuczynienia lub odszkodowań musiał wypłacić pozwany Skarb Państwa Zakład Karny w G. powodom w postępowaniach przegranych przed sądami cywilnymi w Polsce w latach 2010-2022 (proszę podać kwoty, sygnatury spraw cywilnych);

11. czy administracja archiwizuje, przechowuje utrwalone zapisy stosowanych ŚPB w celach zabezpieczających w ZK G.?

12. od ilu lat dysponuje ZK w G. systemem teleinformacyjnym NEO-NET? Czy w związku z tym archiwizuje się również użycie ŚPB na dyskach, serwerach lub innych nośnikach danych? Kto ma do nich dostęp?

Organ I instancji w piśmie z 19 kwietnia 2022 r. udzielił odpowiedzi na żądane informacje oraz co do punktów 7 i 8 (w części) oraz 9 uznał, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną o charakterze przetworzonym, której udostępnienia jest warunkowane koniecznością wykazania przez wnioskodawcę istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego. W związku z tym organ

I instancji wezwał skarżącego na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej "K.p.a") w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2022 r. poz. 247, dalej "u.s.w.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p.") do wykazania jaki szczególnie istotny interes publiczny przemawia za udostępnieniem wnioskowanych informacji w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko odnośnie uznania żądanie informacji za informację przetworzoną. Wskazał również, ze niewykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego będzie stanowiło podstawę do wydania decyzji

o odmowie udzielenia żądanej informacji.

Skarżący podał, że:

1. odnośnie części pkt 7 – m.in. informacja ma duże znaczenie w celu poznania mechanizmów i przejrzystości przepisów o archiwizowaniu tego typu dokumentów dla kręgu osób, które chcą poprawy funkcjonowania organów administracji jakim jest ZK G., w tym i dla niego. Z uwagi na możliwość nadużyć przez funkcjonariuszy SW działu finansów poprzez defraudowanie środków budżetowych Skarbu Państwa – ZK G. w związku

z nieprawidłowym rozliczeniem kosztów przesyłek, listów z operatorem - Poczta Polska, wynikających z ilości nadawanych listów i przesyłek tylko sobie znanej ilości;

2. odnośnie części pkt 8 – m.in. zgromadzona materia ma duże znaczenie dla dużego kręgu osób oraz poprawę funkcjonowania organów administracyjnych, lepszej ochrony interesu publicznego, w tym przejrzystości mechanizmów archiwizowania, rozpatrywania skarg, wniosków i pism kierowanych przez wnioskodawców co do podmiotów ww. jednostek organizacyjnych;

3. odnośnie pkt 9 - m.in. wszystkie sygnatury ww. procesów cywilnych są istotnym wskaźnikiem nieprawidłowości panujących w podmiocie administracyjnym jakim jest jednostka ZK G., w interesie społecznym – publicznym jest ujawnienie wszystkich sygnatur procesów cywilnych, które interesują coraz większy krąg osób, chcących kontrolować, zapobiegać wszelkim nieprawidłowością oraz lepszej przejrzystości pracy urzędników, funkcjonariuszy jednostek organizacyjnych.

Organ I instancji wydał w dniu 26 maja 2022 r. decyzję nr [...], w której odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej. Organ I instancji wyjaśnił, co należy rozumieć przez informację przetworzoną. Organ I instancji podał, że nie dysponuje gotową informacją w kształcie objętym punktami 7 i 8 (w części) oraz 9. Wskazał, że przygotowanie wnioskowanej informacji wymaga analizy setek stron dokumentów,

w tym już częściowo zarchiwizowanych, dokonania analiz, obliczeń i przedstawienia danych według określonych przez wnioskodawcę kryteriów. Z uwagi na sytuację kadrową jednostki realizacja żądanej informacji może zdezorganizować pracę organu. Według organu I instancji, w celu udostępnienia żądanej informacji konieczne jest podjęcie czasochłonnych działań o charakterze intelektualnym, połączonych

z podjęciem dodatkowych działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócą normalny tok działania organu i utrudnią wykonywanie przez niego zadań określonych w art. 2 u.s.w. Organ I instancji odwołał się do orzeczeń sądów administracyjnych w zakresie rozumienia pojęcia "interesu publicznego".

W ocenie organu I instancji, skarżący nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego i podał, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma przeciwdziałać wnioskom zmierzającym do realizacji celów osobistych lub komercyjnych oraz zapobiegać sytuacjom, w których działania organów skupione są nie na prawidłowym funkcjonowaniu w ramach swoich kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznych nikomu i niczemu nie służącym. Zdaniem organu I instancji, żądanie przedmiotowych danych przez skarżącego nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości.

Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji i wskazał, że w jego ocenie żądane informacje nie są poufne. Podał, że w ostatnich latach było wiele nieprawidłowości

w gospodarowaniu środkami finansowymi w jednostkach w okręgu szczecińskim,

w tym ZK N. i ZK G.. Wskazywał na panującą zmowę milczenia

i hermetyczność w przepływie informacji co prowadzi do nadużyć, kumoterstwa, patologii w szeregach SW. Według skarżącego, nikt lepiej nie zna środowiska więziennego niż funkcjonariusze SW i osoby pozbawione wolności. W ocenie skarżącego, żądane informacje mają duże znaczenie dla przejrzystości wydawanych środków finansowych przez administrację oraz prowadzenia ewidencji dokumentacji, która to potwierdza. Skarżący podał, że nie jest pozbawiony praw publicznych i ma takie same prawa jak inni, aby otrzymać żądane informacje i zapobiegać tuszowaniu nieprawidłowości. Ponadto po otrzymaniu informacji chce nimi zainteresować media.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (dalej "organ odwoławczy") wydał w dniu 13 lipca 2022 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przestawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ wyjaśnił znaczenie pojęcia "informacja przetworzona i wskazał, że jej wytworzenie wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. W ocenie organu odwoławczego, taką czynnością byłoby oddelegowanie dodatkowego pracownika na 40 godzin, co stanowi 1 tydzień pracy w systemie jednozmianowym (zwłaszcza w czasie pandemii i istniejących ograniczeń), które negatywnie wpłynęłoby na realizację zadań jednostki. Istniałaby również konieczność przeanalizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tych żądanych przez wnioskodawcę, bądź odnalezienia i posegregowania wielu informacji prostych. Zdaniem organu odwoławczego, poczynienie opisanych zabiegów powoduje, ze informacje proste stają się informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą wykazania przesłanki interesu publicznego. Organ odwoławczy podał, że art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma przeciwdziałać wnioskom zmierzającym do realizacji celów osobistych lub komercyjnych oraz zapobiegać sytuacjom, w których działania organów skupione są nie na prawidłowym funkcjonowaniu w ramach swoich kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznych nikomu i niczemu nie służących. Dlatego też wnioskodawca zobowiązany jest wykazać w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca winien również wykazać w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony interesu publicznego lub poprawy działania administracji państwowej. W ocenie organu odwoławczego, spełnienie żądań wnioskodawcy nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, który odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa praz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Wnioskodawca winien wykazać indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania żądanej informacji dla dobra ogółu.

Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz zobowiązanie organu I instancji do udzielenia żądanej informacji.

Zarzucił organowi naruszenie:

- art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez nieuzasadnioną odmowę udzielenia informacji, niespełnienia warunków proporcjonalności i konieczności dokonanego ograniczenia, podczas gdy informacja, o którą wnosił jest informacją publiczną w rozumieniu art. 61 Konstytucji RP;

- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie w jakim przepis ten normuje instytucję informacji przetworzonej; w zakresie w jakim prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji przetworzonej oraz w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne uznanie przez organ, że przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego została w niniejszej sprawie spełniona-konstytuuje prawo.

W ocenie skarżącego, wykazał on przesłankę szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego. Skarżący podał, że w ostatnim czasie zmienił się Kodeks karny wykonawczy (K.k.w.) i rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r., których przepisy pozbawiają osadzonych możliwości skarżenia decyzji na koszt państwa, w sytuacji gdy nie mają oni środków finansowych na koncie, co prowadzi do ich dyskryminacji. Głównym argumentem Ministra Sprawiedliwości jest nadużywanie § 22, przez wysyłanie korespondencji przez osadzonych na koszt państwa, a prawda jest inna. Według skarżącego, tylko funkcjonariusze wiedzą jaka jest ilość korespondencji i ile to kosztuje, a nikt nie kontroluje zakładów karnych. Skarżący podał, że w ostatnich latach, w tym w województwie zachodniopomorskim były sytuacje, iż defraudowano środki budżetowe Skarbu Państwa i to rodziny osadzonych nagłośniły sprawy. Tylko osoby osadzone znają realia życia w zakładach karnych i widzą z bliska patologię i korupcję. Skarżący podał, że chce podjąć dalsze kroki przy pomocy prawnika lub nagłośnić sprawę przez media albo poinformować

o nieprawidłowościach osoby, które mają wpływ na zmianę sytuacji. Skarżący wskazał, że w tym celu potrzebuje uzyskać żądane informacje.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko skarżącego, wyrażone w skardze. Pełnomocnik skarżącego podał, że skarżący wykazał zasadność swojego wniosku oraz spełnił wymóg szczególnej istotności dla interesu publicznego. Żądane informacje nie służą do zaspokojenia ciekawości skarżącego i zaspokojeniu jego interesu prywatnego, lecz są ważne dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców. Za nieusprawiedliwione należy uznać twierdzenia organu, że skarżący nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów z uwagi na brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie posiedzenia odmiejscowionego. Strony poinformowano

o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie wskazał, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy kwestii czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.d.i.p., której art. 1 ust. 1 definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych, podlegającą udostępnieniu na ustawowo określonych zasadach i trybie.

Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca

2003 r. o sygn. akt II SA 4059/02 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 2149/12).

Poza sporem był fakt, że organ jest organem, obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz iż żądana informacja mieści się granicach art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.

Osią sporu między stronami jest charakter (kwalifikacja) żądanej przez skarżącego informacji publicznej, prowadzący w konsekwencji do odmowy jej udostępnienia.

W ocenie skarżącego, uzasadnił on istnienie po jego stronie szczególnie istotnego znaczenia dla interesu publicznego żądanej informacji.

Z kolei według organu odwoławczego, realizacja żądania strony prowadzi do podjęcia szeregu działań, w efekcie których wytworzona informacja – nieistniejąca jeszcze w dniu złożenia wniosku – zostanie przygotowana specjalnie dla skarżącego

i zgodnie z jego oczekiwaniami. Uzyskanie informacji przetworzonej przez skarżącego musi poprzedzać wykazanie szczególnie istotnego jej znaczenia dla interesu publicznego, czego w niniejszej sprawie skarżący nie wykonał.

Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii należy zatem poprzedzić wyjaśnieniem, czym jest informacja przetworzona i jakie kryteria identyfikacyjne służą jej wyodrębnieniu.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że na gruncie przepisów u.d.i.p. ustawodawca nie doprecyzowuje pojęcia "informacji przetworzonej", wobec tego ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo.

W rzeczywistości proces ustalania pojęcia "informacja przetworzona" odbywa się na gruncie judykatury. W toku stosowania przepisów u.d.i.p. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba, tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12 oraz z dnia 17 października 2006 r. o sygn. akt I OSK 1347/05).

Biorąc pod uwagę dotychczasowe orzecznictwo sądowoadministracyjne i poglądy doktryny w tym zakresie można wyróżnić co najmniej dwie koncepcje i sposoby identyfikacji przesłanek uzasadniających konieczność przetworzenia informacji publicznej. I tak zgodnie z pierwszą z nich, tzw. szeroką koncepcją identyfikacji czynności, które musi podjąć zobowiązany w celu wytworzenia informacji przetworzonej mamy do czynienia wtedy, gdy kryterium identyfikującym stają się dodatkowe czynności, które musi wykonać podmiot zobowiązany w celu wytworzenia takiej informacji .Zazwyczaj chodzi o te czynności, których celem jest wyodrębnienie określonych informacji prostych ( dokumentów) ze zbioru informacji znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia (zob. M. Jabłoński , Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, s.133).

Z kolei druga koncepcja, tzw. wąska koncepcja przetworzenia informacji publicznej opiera się na założeniu, że jest to tylko taka informacja, która w momencie złożenia wniosku nie istnieje, a jej wytworzenie wymaga twórczego i analitycznego działania zobowiązanego (jego pracowników), polegającego na stworzeniu informacji według kryteriów i metod wskazanych przez wnioskodawcę (zob. P. Fagielski, Informacja

w administracji publicznej. Prawne aspekty gromadzenia, udostępniania i ochrony, Wrocław 2007, s.85-86). W takim rozumieniu pojęcie "przetworzenie informacji publicznej" nie może być identyfikowane z sumą wszystkich działań techniczno- organizacyjnych, które musiałby podjąć zobowiązany w celu wyselekcjonowania zbioru dokumentów (informacji), będących podstawą przygotowania informacji przetworzonej . Bierze się pod uwagę tylko to, czy rzeczywiście konieczne byłoby twórcze (analityczne, systemowe, zbiorcze itd.) wytworzenie nowej informacji, nie istniejącej w chwili wystąpienie z wnioskiem. W konsekwencji wąskie rozumienie przetworzenia informacji publicznej sprowadza się do przyjęcia, że przetworzenie występuje jedynie wtedy, gdy po odpowiednim wyselekcjonowaniu dokumentów i ich merytorycznej ocenie – również pod kątem ochrony tajemnic ustawowych

i prywatności – nie można ich traktować jako gotowych do udostępnienia, a jedynie jako źródła informacji niezbędnej do wytworzenia tej , której żąda wnioskodawca.

A zatem przetworzenie informacji prostych będzie grupą czynności analitycznych polegających na odpowiednim zestawieniu tych informacji według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę, a następnie takim ich zredagowaniu, aby efekt finalny stanowił informację zaspokajającą jego żądanie w sposób zupełny (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 47/05). Należy podkreślić, że obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy.

Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja –

w momencie złożenia wniosku – jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia (zob. D. Fleszar, Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej, "Samorząd Terytorialny" 1-2/2011, s. 91 – 93).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności badanej sprawy, stwierdzić należy, że nawet przy przyjęciu wąskiej koncepcji identyfikacji czynności, które musi podjąć adresat przedmiotowego wniosku, a tym samym przy przyjęciu najkorzystniejszym dla strony skarżącej, kryterium identyfikacyjne informacji przetworzonej, nie można uznać żądanych przez nią zbioru dokumentów za tzw. prostą informację publiczną, albowiem taki zbiór dokumentów uwzględniający dane,

o których mowa w przedmiotowym wniosku nie istnieje i dopiero musiałby być sporządzony, wedle kryteriów podanych w tym wniosku.

Zgodnie bowiem z treścią wniosku skarżącego oraz kryteriami jakimi powinien kierować się organ w celu udostępnienia informacji, wymagałoby to w pierwszej kolejności wyszukania stosownych, niekiedy również archiwalnych dokumentów za okres ponad 10-letni (pkt 9 wniosku), z których wynikałaby dokumentacja źródłowa,

a następnie wyselekcjonowania z nich określonych danych (dokumentów), aby ostateczna informacja odpowiadała oczekiwaniom strony skarżącej. A zatem adresat przedmiotowego wniosku, aby zadość uczynić obowiązkom podmiotu zobowiązanego powinien dokonać kwerendy bieżących i archiwalnych dokumentów i na tej podstawie opracować sporządzone wyłącznie dla wnioskodawcy żądane dane, według kryteriów odpowiadających wymaganiom strony. Czynności, które musiałby podjąć organ przy realizacji wniosku skarżącego z pkt 7, 8 i 9 zostały opisane w piśmie z 19 kwietnia 2022 r., które zostało skarżącemu doręczone. Treść ww. pisma uzupełnia stanowiska organów zawarte w wydanych decyzjach. Organ I instancji wskazywał, że na dzień złożenia wniosku nie dysponuje żądaną informacją z pkt 7 wniosku i jej przygotowanie wymaga analizy blisko 50 książek nadawczych, dokonania stosownych obliczeń, przedstawienia ich według określonych kryteriów przez wnioskodawcę oraz oddelegowania funkcjonariusza wyłącznie do wykonania tej czynności. Organ wskazał, że z uwagi na sytuację kadrową jednostki zdezorganizowałoby to jej pracę. Odnośnie pkt 8 organ podał, że również nie dysponuje żądaną informacją na dzień złożenia wniosku, zaś przygotowanie jej przez określenie ilości skarg otrzymanych od osadzonych na działalność ZK w G. w poszczególnych wskazanych kryteriach, wymagałoby analizy blisko 1.700 spraw, z których znaczna część znajduje się w archiwum. Ponadto przestawienie danych według określonych kryteriów przez wnioskodawcę wymagałoby oddelegowania funkcjonariusza wyłącznie do wykonania ww. czynności, która zajęłaby mu około dwa miesiące. Organ wskazał, że z uwagi na sytuację kadrową jednostki zdezorganizowałoby to jej pracę. Odnośnie pkt 9 wniosku organ podał, że nie dysponuje żądaną informacją na dzień złożenia wniosku, zaś przygotowanie jej wymagałoby analizy blisko 700 stron stosownych rejestrów oraz trudnej do określenia ilości stron dokumentacji (akta spraw), w tym także dokumentacji już zarchiwizowanej. Przestawienie danych według określonych kryteriów przez wnioskodawcę wymagałoby oddelegowania funkcjonariusza wyłącznie do wykonania ww. czynności, co z uwagi na sytuację kadrową jednostki zdezorganizowałoby to jej pracę.

Sąd podzielił stanowisko organów, że każdą z wymienionych czynności należy uznać za niezbędną dla wytworzenie informacji publicznej, która w swej treści odpowiadałaby żądaniu strony. Działania podjęte w tym zakresie przez podmiot zobowiązany miałyby więc charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny, wymagający zaangażowania odpowiednich zasobów w celu wyodrębnienia materiałów źródłowych, a następnie ich analizy i stworzenia zestawienia odpowiadającego kryteriom wskazanym przez stronę skarżącą. Przy czym wygenerowana w ten sposób informacja mogła być udostępniona po uwzględnieniu ograniczeń przewidzianych w art. 5 u.d.i.p. Stąd też informację publiczną powstałą

w efekcie wskazanych czynności należy uznać za informację przetworzoną.

Powyższa konstatacja prowadzić więc musi do wniosku, że organ I instancji zasadnie zastosował art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wbrew zarzutom skargi, organ dokonał właściwej wykładni wskazanego przepisu przyjmując, że podmiot ubiegający się o udostępnienie informacji przetworzonej zobowiązany jest uzasadnić dlaczego (w jego ocenie) pozyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym pojęcie szczególnie istotnego interes publicznego, będące zwrotem niedookreślonym, odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako prawnej całości, zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 1477/12).

Wobec takiego rozumienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego należy przyjąć, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. o sygn. akt I OSK 2111/13).

Jak wskazano w Komentarzu do Ustawy o dostępie do informacji publicznej,

I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska (Warszawa . WK 2016 do art. 3), "Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, zmuszając do wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, odpowiada regulacji art. 31 ust. 3, jak również art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy. Ustawodawca zaś, ograniczając w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dostęp do informacji przetworzonej, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, skoro przedkładając interes publiczny nad interes strony, prawodawca ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r., I OSK 924/14, CBOSA). Ograniczenie przedmiotowe dostępu do informacji publicznej znajduje też uzasadnienie w potrzebie ochrony porządku publicznego, który w doktrynie prawa konstytucyjnego rozumiany jest jako "stan, który umożliwia normalne funkcjonowanie państwa i społeczeństwa. Przesłanka porządku publicznego powinna uzasadniać ograniczenia praw człowieka wyłącznie dla ochrony ważnych interesów jednostki, które nie mieszczą się w przesłance wolności i praw innych osób, oraz tych interesów społecznych, które odpowiadają ogólnemu kryterium zapewnienia właściwego funkcjonowania instytucji publicznych w demokratycznym państwie i ochrony tych instytucji przed zachowaniami prowadzącymi do zakłócenia ich działalności. Porządek publiczny w państwie demokratycznym obejmuje w szczególności pewne minimum sprawności funkcjonowania instytucji państwowych" (zob. K. Wojtyczek, Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999,

s. 189–190). Ochrona tak rozumianego porządku prawnego byłaby iluzoryczna, gdyby każde subiektywne przekonanie o niezgodności z Konstytucją określonych przepisów obowiązującego prawa bądź o nieprawidłowościach w działalności i funkcjonowaniu organów administracji publicznej uzasadniało angażowanie tych organów do aktywności w zakresie przygotowania informacji publicznej przetworzonej kosztem realizowania przez te organy ich podstawowych kompetencji i zadań (tak w wyroku NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 1313/14, CBOSA)." Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela ww. pogląd.

Pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, zaś skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji w szerokim tego słowa znaczeniu. Przyjmuje się, że interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np.

w konsekwencji usprawniałoby działanie jego organów.

W odpowiedzi z 6 maja 2022 r. na wezwanie o wskazanie szczególnego znaczenia dla interesu publicznego żądanej informacji, skarżący wskazał, że żądana informacja ma duże znaczenie dla poznania przez niego mechanizmów i przejrzystości przepisów o archiwizowaniu dokumentów związku z możliwością występowania nadużyć po stronie funkcjonariuszy SW. Ponadto w interesie publicznym jest ujawnienie wszystkich sygnatur spraw cywilnych, gdyż interesuje to duży krąg osób, chcących kontrolować, i zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom.

Zdaniem Sadu, organy prawidłowo uznały, że wskazane skarżący nie wykazał przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Intencje skarżącego związane z uzyskaniem informacji przetworzonej wskazywały, że chciałby on dokonać kontroli działalności jednostki, która doprowadziłaby do ujawnienia lub wykluczyłaby istnienie nieprawidłowości w funkcjonowaniu Zakładu Karnego. Jak wyżej wskazano, otrzymanie informacji przetworzonej musi wiązać się z realną możliwością wpływu osoby, która otrzyma taką informację na poprawę działalności organu. Skarżący po otrzymaniu żądanej informacji nie miałyby, patrząc obiektywnie, wpływu na zmianę funkcjonowania organu. Subiektywne przekonanie skarżącego, że uzyskane dane wykażą nieprawidłowości po stronie organu i pozwolą mu na zainteresowanie nimi bliżej nieokreślonych osób lub mediów, nie świadczą o spełnieniu przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wskazać należy bowiem, że skarżący ma pełne prawo do informowania o nieprawidłowościach związanych z funkcjonowaniem organu, nawet gdy są to tylko jego podejrzenia, odpowiednie jednostki, np. organy nadrzędne nad dyrektorem ZK, sąd penitencjarny, prokuratora, NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich, media, organizacje społeczne chroniące prawa człowieka. Do zawiadomienia ww. jednostek nie są potrzebne dane statystyczne, gdyż w zakresie swoich kompetencji mogą one dokonywać własnych ustaleń.

Otrzymanie przez skarżącego żądanych danych nie spowodowałoby zmiany działalności organu, zaś dalsze postępowanie skarżącego przez przekazanie tych danych np. mediom, które mogłyby nagłośnić ewentualne nieprawidłowości, należałoby potraktować jako sygnalizację problemu, którą organ mógłby wziąć pod uwagę. W żaden sposób nie może być to zatem utożsamiane z dążeniem do poprawy funkcjonowania systemu penitencjarnego.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do kontrolowania prawidłowości działania jednostek penitencjarnych związanej z pobytem osadzonych, w tym realizacji prawa do korespondencji, ani nie jest powołany do badania zgodności przepisów Kodeksu Karnego wykonawczego i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 r. poz. 2231 ze zm.) z Konstytucją RP.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty skargi są niezasadne, co skutkowało na podstawie art. 151 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), o jej oddaleniu.

Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu zostanie rozpoznane odrębnie na postawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.