Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 880/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 1, art. 30 § 4, art. 137, art. 140, art. 107 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi M. C. i O. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących M. C. i O. C. solidarnie kwotę 614 zł /słownie: sześćset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 880/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. C. oraz O. C. reprezentowanych przez S. C. (jako pełnomocnika w stosunku do małżonki M. C. oraz przedstawiciela ustawowego małoletniej O. C.) jest decyzja Wojewody z [...] marca 2021 r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania M. C. i O. C. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...].

Jak wynika z akt sprawy, 10 listopada 2020 r. S. P. złożył wniosek o wymeldowanie S. C., M. C. i O. C. z pobytu stałego. We wniosku podał, że w/w osoby wyprowadziły się dobrowolnie z mieszkania znajdującego się w [...] przy ul. [...] w sierpniu 2020 r.

W związku z powyższym Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne, mające na celu wyjaśnienie przedmiotowej sprawy.

W toku postępowania ustalono następujące fakty:

Na podstawie danych ewidencji ludności Urzędu Miasta [...] ustalono, że S. C. został zameldowany w lokalu w dniu 10 lipca 1995 r., natomiast M. C. wraz z małoletnią córką O. C. zostały zameldowane pod w/w adresem w dniu 21 lutego 2007 r. Osobą posiadającą tytuł prawny do w/w nieruchomości jest S. P. Ponadto na podstawie zaświadczenia lekarskiego z 14 stycznia 2021 r. ustalono, że S. P. wymaga całodobowej opieki.

W dniu 17 grudnia 2020 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną. Na podstawie zeznań uczestników postępowania ustalono, że S., M. i O. C. wyprowadzili się z w/w lokalu mieszkalnego w sierpniu 2020 r., zabierając ze sobą większość rzeczy osobistych. Jednak ostatni raz pełnomocnik skarżących nocował w mieszkaniu we wrześniu 2020 r. Aktualnie skarżące wraz z pełnomocnikiem S. C. wynajmują mieszkanie, jednak resztę swoich rzeczy osobistych zabierają sukcesywnie. S. C. posiada klucze do w/w nieruchomości i nie wyraża zgody na wymeldowanie swoje i swojej rodziny. Centrum życiowe pełnomocnika oraz skarżących znajduje się w innym miejscu niż lokal mieszkalny przy ul. [....] w [...]. W w/w lokalu mieszkał S. P. wraz z córką B. C., która sprawowała nad nim całodobową opiekę. Wnioskodawca S. P. nie wyrażał zgody na zamieszkiwanie lokalu przez S. C. i jego rodzinę.

Po przeprowadzonych oględzinach mieszkania ustalono, że przedmiotowy lokal składa się z dwóch pokoi, kuchni oraz łazienki. W mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste pełnomocnika oraz skarżących takie jak odzież, czy kosmetyki. Z zeznań S. P. wynikało, że od 30 lat zamieszkuje w/w lokal, sam ponosi koszty za użytkowanie lokalu.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 22 lutego 2021r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu M. C. działającej wimieniu małoletniej O. C. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M. C. działająca w imieniu małoletniej O. C. opuściła lokal mieszkalny w sposób zupełny i trwały, koncentrując swoje życie osobiste w innym miejscu. Ocena całokształtu zachowania M. C. działającej w imieniu córki wskazywał, że lokal przy ul. [...] w [...] przestał być centrum ich interesów życiowych.

Od powyższej decyzji M. C. i O. C. działająca przez pełnomocnika/przedstawiciela ustawowego S. C. wniosły odwołanie. W odwołaniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy oraz błędy w ustaleniach faktycznych, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Pismem z dnia 16 marca 2021 r. S. C. jako pełnomocnik M. C. i przedstawiciel ustawowy małoletniej córki O. C., skierowanym do Wojewody wniósł o umorzenie postępowania odwoławczego i wycofał złożone odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [....] lutego 2021r. nr [...] z powodu śmierci głównego najemcy mieszkania – S. P.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego M. C. i O. C.

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji jest art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.; dalej: ustawa o ewidencji ludności ).

Wojewoda wyjaśnił, że organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Organ II instancji wskazał, że w związku ze złożeniem przez pełnomocnika skarżących – S. C. - pisma z dnia 16 marca 2021 r., w którym wniósł o umorzenie postępowania odwoławczego oraz wycofał złożone odwołanie, uznał za zasadne umorzenie postępowania odwoławczego.

M. C. i O. C., reprezentowane przez S. C. wniosły skargę na w/w decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021r. nr [...], w której wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2021r. nr [...] oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. S. C. w tej samej skardze zaskarżył również decyzję Wojewody z [....] marca 2021r. nr [...], umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...] w sprawie wymeldowania jego osoby z pobytu stałego. Sprawa z tej skargi została rozdzielona do odrębnego postępowania o sygn. II SA/Rz 1352/21.

W skardze pełnomocnik skarżących zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

­ art. 8 K.p.a. polegające na rozpoznaniu sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, wywołanego cofnięciem odwołania, które wynikało z błędnego pouczenia pełnomocnika, udzielonego przez pracownika organu administracji publicznej, wskazującego, że cofnięcie odwołania doprowadzi do całkowitego umorzenia postępowania, ponieważ śmierć wnioskodawcy prowadzi do umorzenia postępowania w tym zakresie z urzędu;

­ art. 9 K.p.a. polegające na braku udzielenia szczegółowych wyjaśnień w zakresie przysługujących skarżącym uprawnień i motywów, którymi kierował się organ wydający zaskarżone rozstrzygnięcie,

­ art. 112 K.p.a. polegające na zastosowaniu względem pełnomocnika skarżących błędnego pouczenia o przysługujących mu uprawnieniach, przejawiające się w poinformowaniu mężczyzny, przez jednego z pracowników organu administracji publicznej o tym, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania wskutek śmierci S. P. zostanie całkowicie umorzone, przez co pełnomocnik skarżących kierując się błędnym pouczeniem cofnął złożone odwołanie, co spowodowało umorzenie jedynie postępowania odwoławczego;

­ art. 138 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, bez prawidłowego rozstrzygnięcia meritum przedmiotowej sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji o treści godzącej w prawa podmiotowe skarżących;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

­ art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 Ustawy o ewidencji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, przez dowolne uznanie, że nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżące i ich pełnomocnika dotychczasowego miejsca pobytu stałego i przeniesienie centrum spraw życiowych w inne miejsce, podczas gdy w rzeczywistości pełnomocnik skarżących i jego rodzina zostali zmuszeni do podjęcia decyzji w przedmiocie okresowego opuszczenia mieszkania, przez córkę S. P. – B. C.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że w dniu 15 marca 2021 r. główny najemca mieszkania – S. P. - zmarł. Pełnomocnik skarżących po wniesieniu odwołania od decyzji udał się do Urzędu Miasta [...], celem uzyskania informacji w zakresie dalszego toku postępowania o wymeldowanie. Podczas rozmowy z pracownikiem organu administracji został pouczony o tym, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania, wskutek śmierci głównego najemcy lokalu, będącego zarazem wnioskodawcą zostanie umorzone, przy czym warunkiem do tego niezbędnym jest cofnięcie złożonego odwołania. Ponadto pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że oświadczenie o cofnięciu złożonego odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji zostało złożone przez niego na skutek błędnego pouczenia udzielonego mu przez pracownika organu administracji publicznej.

Końcowo pełnomocnik wyjaśnił, że zgodnie z przepisami prawa rangi ustawowej postąpienie przez stronę zgodnie z błędnym pouczeniem, rodzącym negatywne dla niej konsekwencje, nie może być uznawane za skuteczne, ponieważ godzi to w podstawowe interesy uczestnika postępowania, który zastosował się do tego pouczenia. Podniósł również, że gdyby złożenie przedmiotowego oświadczenia nie nastąpiło, istnieje duże prawdopodobieństwo wzruszenia decyzji wydanej przez organ I instancji, co przesądza o tym, że błędne pouczenie doprowadziło do naruszenia prawnie chronionych interesów skarżących.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pełnomocnik skarżących nie może usprawiedliwiać swoich działań lub zaniechań nieznajomością przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.)

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż te podniesione w skardze.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie dotyczącej wymeldowania skarżących z pobytu stałego uznając, że cofnięcie odwołania przez pełnomocnika skarżących wiąże organ odwoławczy. Należy wskazać, że istotnie pełnomocnik skarżących po złożeniu odwołania dnia 16 marca 2021r. złożył oświadczenie, że cofa odwołanie i wnosi o umorzenie postępowania w całości. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnik skarżących pozostawał w przekonaniu, że śmierć wnioskodawcy – S. P. (dnia 15 marca 2021r.) spowoduje, że postępowanie zostanie umorzona a on sam wraz ze skarżącymi będzie mógł powrócić do mieszkania.

Organ odwoławczy uznał, że cofnięcie odwołania w pełni go wiąże i pominął skutki, jaki niesie ze sobą śmierć wnioskodawcy postępowania – a związane z następstwem prawnym strony postępowania administracyjnego. Należy bowiem zaznaczyć, że nawet gdyby uznać, że zachodziły podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego – to decyzja w tym przedmiocie powinna zostać doręczona prawidłowo ustalonym stronom postępowania. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona oprócz pełnomocnikowi skarżących, również B. P. – jako pełnomocnikowi wnioskodawcy S. P. Takie postępowanie jest błędne, gdyż z chwilą śmierci mocodawcy pełnomocnictwo wygasa, jak stanowi art. 102 § 2 k.c. Na gruncie postępowania administracyjnego zasada ta również znajduje w pełni zastosowanie, choć wprost nie została w k.p.a. wyrażona (por. P. Przybysz, Komentarz). Sama śmierć wnioskodawcy oznacza natomiast, że organ powinien rozstrzygnąć kwestię następstwa prawnego strony postępowania, uwzględniając treść art. 97 § 1 pkt 1 i 30 § 4 k.p.a., które za pośrednictwem art. 140 k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed organem odwoławczym.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Natomiast art. 30 § 4 k.p.a. stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony występują jej następcy prawni.

Wnioskodawca był najemcą komunalnego lokalu mieszkalnego na podstawie umowy z 1 czerwca 1995r. Najem lokalu mieszkalnego w przeciwieństwie do lokalu użytkowego nie jest prawem dziedzicznym, bowiem art. 691 k.c. wyłącza stosowanie art. 922 k.c.

Niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 691 § 1-3 w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek nie będący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą, pod warunkiem, że osoby te stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Jeżeli takich osób nie ma, to wówczas stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.

Wstąpienie osoby bliskiej w stosunek najmu na podstawie art. 691 k.c. następuje z mocy prawa. Oznacza to, że dla prawidłowego określenia kręgu stron postępowania należy ustalić, czy są osoby, które z mocy prawa wstąpiły w stosunek najmu po zmarłym S. P. i z tego tytułu są najemcami spornego lokalu. Nie byłoby przeszkód do prowadzenia postępowania odwoławczego tylko wtedy, gdyby nie było osób wymienionych w art. 691 § 1 i 2 k.c. W przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności, które wskazują, że mogło dojść do sytuacji opisanej w art. 691 § 1 k.c. Jak wynika bowiem z zeznań M. L. na rozprawie administracyjnej z 16 lutego 2021r., w mieszkaniu tym zamieszkiwał S. P. wraz z córką B. C., które się nim opiekowała. Zatem jedną z przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji jest brak wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości skutków procesowych związanych ze śmiercią wnioskodawcy.

Odnośnie związania organu odwoławczego cofnięciem odwołania należy wskazać, że zgodnie z art. 137 k.p.a., strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Chociaż powyższy przyznaje stronie prawo do decydowania o postępowaniu administracyjnym odwoławczym, a ściśle daje stronie uprawnienie do zaniechania jego kontynuacji, to jednak każdym przypadku przed podjęciem decyzji na skutek odwołania organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać kontroli legalności decyzji organu I instancji pod względem zgodności z prawem, jak również interesem społecznym. Wprowadzenie do konstrukcji prawnej odwołania ograniczonej rozporządzalności oznacza, że celem tego środka zaskarżenia jest nie tylko ochrona praw podmiotowych jednostki, ale i obiektywnego porządku prawnego. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie więc miała miejsce jedynie wtedy gdy strona skutecznie cofnie odwołanie (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2017 r. VII SA/Wa 1255/16).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że pełnomocnik skarżących cofnął odwołanie bez dokonania analizy, czy cofnięcie odwołania było skuteczne, mając na uwadze zgodność z prawem decyzji organu I instancji, czy też z interesem społecznym. W niniejszej sprawie natomiast pojawiają się istotne wątpliwości co do zgodności z prawem decyzji organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji prowadził jedno postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania S. C., M. C. oraz małoletniej O. C., które następnie zakończył wydaniem dwóch decyzji: jedną w stosunku do S. C. a drugą w stosunku do M. C. Sam fakt prowadzenia wspólnego postępowania należy uznać za dopuszczalny. W sprawach o wymeldowanie ww. osób istniała tożsamość dowodów, świadków oraz stanu faktycznego. Ustalane przez organ okoliczności co do opuszczenia miejsca pobytu w spornym lokalu były tożsame dla ww. osób, które wspólnie zamieszkują ze sobą jako rodzina. S. C. w trakcie postępowania administracyjnego występował jako pełnomocnik M. C., jest również przedstawicielem ustawowym małoletniej O. C. a w składanych wyjaśnieniach wypowiadał się o okolicznościach wyprowadzki, które odnosiły się wszystkich trzech osób. Z tego powodu prowadzenie jednego postępowania znajdowało również oparcie w zasadzie szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niemniej jednak po zakończeniu postępowania organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie wymeldowania w sprawie S. C. – sprawa jest przedmiotem rozpoznania w innej sprawie o sygn. II SA/Rz 1352/21. W niniejszej sprawie natomiast organ I instancji sformułował sentencję decyzji w ten sposób, że orzekł o wymeldowaniu "M. C. działającej w imieniu małoletniej O. C. z pobytu stałego w [...] przy ul. [....]" Sentencja ta w ocenie Sądu została sformułowana nieprawidłowo i w sposób budzący wątpliwości. W istocie można powziąć wątpliwość, czy dotyczy obu tych osób, czy też jedynie O. C. w której imieniu działa M. C. M. C. została oznaczona wyłącznie jako osoba działająca w imieniu małoletniej córki a nie również w imieniu własnym. Precyzyjne sformułowanie sentencji jest kluczowe, gdyż to na jej podstawie następuje wymeldowanie danej osoby z lokalu. Powyższego nie może zmienić fakt, że w uzasadnieniu organ I instancji odwołuje się do przesłanek wymeldowania zarówno M. C., jak i małoletniej córki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że sentencja decyzji powinna być sformułowana jasno i precyzyjnie, a rozstrzygnięcie zamieszczone w decyzji, stanowiąc wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa administracyjnego, powinno być na tyle zrozumiałe dla stron, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy i jakie konkretne obowiązki zostały na stronę nałożone. Rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1886/96). Uzasadnienie decyzji nie może zastąpić rozstrzygnięcia, a w razie rozbieżności pomiędzy osnową decyzji, a jej uzasadnieniem o sposobie rozstrzygnięcia sprawy decyduje sentencja. Uzasadnienie decyzji ma natomiast na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, czyli ma na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r. sygn. I OSK 873/18).

Organ I instancji uznając, że zachodzą podstawy do wymeldowania ww. osób z lokalu powinien był w sentencji orzec o wymeldowaniu M. C. wraz z małoletnią O. C. Organ odwoławczy mając na uwadze treść art. 137 k.p.a. i wynikający z niego brak kategorycznego związania cofnięciem odwołania przez stronę powinien był w ramach oceny legalności decyzji organu I instancji dostrzec powyższe uchybienie. Wadliwe sformułowanie sentencji decyzji przez organ I instancji jest przyczyną uchylenia przez Sąd w ramach art. 135 P.p.s.a. nie tylko zaskarżonej decyzji, lecz również decyzji organu I instancji. Ponadto na obecnym etapie postępowania z uwagi na śmierć wnioskodawcy należy określić prawidłowy krąg stron postępowania, mając na uwadze treść art. 691 k.c.

Sąd nie znalazł natomiast podstaw, aby zakwestionować prawidłowość ustaleń organu I instancji co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek do wymeldowania M. C. wraz z małoletnią córką.

Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 [właściwy ze względu na położenie nieruchomości], wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 [podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu], decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Jak stanowi art. 25 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Z brzmienia art. 35 ustawy o ewidencji ludności wynika, że przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa już w lokalu, w którym miała poprzednio zorganizowane centrum życiowe.

Jak wynika z zeznań B. C., złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej 17 grudnia 2020r., skarżące wraz z pełnomocnikiem wyprowadzili się z mieszkania w sierpniu 2020r. Pełnomocnik skarżących podawał zaś, że on sam w mieszkaniu był jeszcze we wrześniu 2020r. a w lokalu nadal znajdują się jego rzeczy, dysponuje również kluczami do mieszkania. Powyższe potwierdziła również świadek M. S. Istotne w niniejszej sprawie jest jednak to, że jak wskazał sam pełnomocnik skarżących w trakcie rozprawy administracyjnej 17 grudnia 2020r. – obecnie mieszkają oni w innym miejscu – wynajmują mieszkanie. Nie składali również pozwu o ochronę posiadania. Pełnomocnik skarżący zarówno w toku postępowania, jak i w skardze wskazywał, że wyprowadzka ze spornego lokalu jest wynikiem konfliktu S. C. z matką B. C. – jak podaje pełnomocnik – jej nagannego zachowania. Pełnomocnik wyrażał również chęć i wolę powrotu do mieszkania.

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu przepisu art. 35 ww. ustawy, jak przyjmuje się konsekwentnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09). Jednocześnie przyjmuje się, że jeżeli osoba zameldowana na pobyt stały zostaje usunięta z lokalu nawet wbrew jej woli, ale jednocześnie w innym lokalu faktycznie mieszka i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe, to w takiej sytuacji odmowa wymeldowania oznaczałaby w rzeczywistości utrzymywanie fikcji, podważającej tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności, a nie jest to – co oczywiste – stan pożądany (zob. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2014 r., II SA/Rz 384/14 i z dnia 9 stycznia 2015 r., II SA/Rz 1000/14).

Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja, w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki w wyniku nagannego zachowania innej osoby w ramach konfliktu rodzinnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że za dobrowolne opuszczenie lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu lub sama się wyprowadziła na skutek nagannych zachowań dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Środkami prawnym umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, które mogą wynikać z prawa do lokalu, o ile przysługuje ono danej osobie, albo też z przewidzianej przepisami k.c. ochrony posesoryjnej. Nieskorzystanie z tych środków we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy strona wprawdzie skorzystała z takich środków prawnych, ale nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania (por. wyrok NSA z 10 lutego 2101 r., sygn. akt II OSK 281/09).

Jak wynika z ustaleń w niniejszej sprawie skarżące wyprowadziły się z mieszkania i wynajmują lokal w innym miejscu. Tym samym należało uznać, że przeniosły swoje centrum życiowe w inne miejsce a sporny lokal nie może zostać uznany za ich miejsce stałego pobytu. Okazjonalne wizyty pełnomocnika skarżących (odpowiednio ich męża/ojca) nie mogą zmienić powyższej oceny, podobnie jak pozostawienie w spornym lokalu części rzeczy osobistych, czy też dysponowanie kluczem do lokalu. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika skarżących – nie składał on formalnego powództw posesoryjnego – o naruszenie stanu posiadania w lokalu. W związku z powyższym deklarowana chęć powrotu do lokalu nie może stanowić wystarczającej podstawy do utrzymywania stanu zameldowania skarżących, które przeniosły centrum życiowe w inne miejsce i w spornym mieszkaniu faktycznie nie zamieszkują.

Zatem ustalenia organu I instancji co do zaistnienia przesłanek do wymeldowania skarżących ze spornego lokalu w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności były prawidłowe. Niemniej jednak z uwagi na wskazane we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia uchybienia przepisom postępowania (art. 30 § 4 w zw. z art. 97 § 1 k.p.a. oraz art. 137 w zw. z art. 140 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), które miały istotny wpływ na wynik sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w wysokości 614 zł, na które składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika – radcy prawnego w wysokości 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265 ze zm.) a także opłaty skarbowe od pełnomocnictw (34 zł).