Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 77/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
określono że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 55, art. 57 ust. 7 i art. 59f
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 139
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. a i c i art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w zakresie dotyczącym Z. B.; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane w zakresie dotyczącym Z. B.; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia 15 września 2014 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nałożył na Z. B., T. G., W. G., M. S. i I. S. karę w wysokości 112.500,00 zł. z tytułu nielegalnego użytkowania pomieszczeń usługowo – handlowych (w piwnicach, na parterze i piętrze) segment "A" budynku mieszkalno – usługowego położonego na działkach nr ewid. [...], [...], [...] obr. [...] miejscowości Z. w rejonie ul. K..

W uzasadnieniu organ stwierdził, że na inwestorach ciążył wynikający z art. 55 ustawy Prawo budowlane obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ww. pomieszczeń usługowo – handlowych segment "A" budynku mieszkalno – usługowego położonego na ww. działkach, przed rozpoczęciem użytkowania tych pomieszczeń. W wyniku wszczętego z urzędu postępowania organ ustalił, że inwestorzy nie dopełnili tego obowiązku i rozpoczęli użytkowanie budynku, co wykazała przeprowadzona dnia 9 lipca 2014 r. kontrola. W związku z powyższym organ na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nałożył na inwestorów karę za użytkowaną część obiektu obliczona na podstawie rysunków załączonych do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu .

W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. B. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że organ I instancji uznał go za inwestora budynku w związku z użytkowaniem którego wymierzona została kara. Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz o jego zmianę poprzez nienakładanie na niego kary i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

W uzasadnieniu Z. B. podniósł, że jest właścicielem i inwestorem Segmentu "B", a wydane przez organ I instancji postanowienie dotyczy segmentu "A". Wskazał on, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do działek, na których wybudowany jest segment "A", a w związku z tym nie miał żadnego wpływu na nielegalne jego użytkowanie przez jego inwestorów. Co więcej, zaznaczył, iż nie podpisywał żadnej umowy z firmą, której wynajęto segment "A". Stwierdził też, że nie był powiadomiony oraz nie uczestniczył, jako strona postępowania, w kontroli dotyczącej uzyskania pozwolenia na użytkowanie segmentu "A". Zaznaczył ponadto, że pozwolenie na budowę budynku dotyczyło co prawda segmentu "A" i "B" i otrzymali je wszyscy inwestorzy, jednak, mimo że jest to jeden budynek pod względem konstrukcyjnym, to pod względem własnościowym już nie. Co więcej, oba segmenty oddzielone są ścianą pożarową i nie ma żadnych wspólnych instalacji, a umowy o roboty budowlane były sporządzane oddzielnie dla każdego budynku. Z. B. wskazał też, że nie składał i nie podpisywał wniosku w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie segmentu "A", a całą korespondencję, dotyczącą tego postępowania traktował jako powiadomienie o postępowaniu toczącym się wobec działek sąsiednich. W dniu 18 września 2014 r. Z. B. uzupełnił swoje zażalenie o stwierdzenie, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które zostało dołączone do wniosku o pozwolenie na budowę budynku segment "A" i "B" w odniesieniu do segmentu "A", dotyczyło wyłącznie uprawnienia do wykonywania robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę.

Na wyżej wymienione postanowienie nr [...] zażalenie wnieśli również T. G., W. G. i M. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucili błędne określenie działek, na których realizowane było przedsięwzięcie budowlane objęte pozwoleniem na budowę, błędne ustalenie wysokości kary wskutek błędnego wyliczenia kubatury części budynku, co do której organ I instancji zarzucił użytkowanie bez wymaganego pozwolenia oraz poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do wystąpienia samego faktu użytkowania części budynku.

Postanowieniem nr [...] z dnia 21 listopada 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. znak [...] utrzymał w mocy postanowienie nr [...].

W uzasadnieniu organ zaznaczył, że w wyniku kontroli z dnia 9 lipca 2014 r. słusznie stwierdzono użytkowanie segmentu "A", a zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający. Organ wskazał, że z decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, iż Z. B., W. G., T. G., M. S. i I. S. są inwestorami realizowanej inwestycji, a z faktem tym wiąże się konieczność wypełnienia określonych prawem obowiązków przed przystąpieniem do legalnego użytkowania obiektu. Organ wskazał, że przepisy Prawa budowlanego nie zawierają wymogu dokonania zgłoszenia o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania przez wszystkich inwestorów realizujących dane zamierzenie, zatem wystąpienie z takim zawiadomieniem chociażby przez jednego z nich stanowi podstawę do podjęcia stosownych działań przez organy nadzoru budowlanego prowadzących do wydania decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego. Odpowiedzialność inwestora z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego ma charakter obiektywny i przepis ten nie nakłada na organ obowiązku badania, który inwestor jest odpowiedzialny za przystąpienie do użytkowania bez zezwolenia. Skoro podmiotem zobowiązanym do uzyskania pozwolenia na użytkowanie był i jest inwestor wymieniony w pozwoleniu na budowę, który miał obowiązek ograniczenia dostępu do terenu budowy podmiotom zewnętrznym, to inwestor ponosi odpowiedzialność za przystąpienie do użytkowania wybudowanego obiektu przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Uznał, że "inwestor przystępuje do użytkowania, gdy nie podejmuje działań, aby do takiego użytkowania nie doszło lub gdy inwestor nie przedsięwziął odpowiedniego działania, aby inny podmiot nie przystąpił do nielegalnego użytkowania."

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji błędnie obliczył wysokość kary na korzyść inwestorów, gdyż za podstawę obliczeń przyjął kubaturę budynku w odniesieniu, do której stwierdził użytkowanie bez pozwolenia. Organ stwierdził, że podstawą kary powinna być kubatura całego obiektu, niezależnie od tego czy użytkowanie budynku obejmuje całość budynku, czy też jego część. Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zastosowania w tym zakresie wyjątku od zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się z art. 139 kpa.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Z. B., zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego (dalej, w skrócie: Pb) poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący jest zobowiązany do zapłaty kary z tytułu nielegalnego użytkowania segmentu "A", gdy nie można mu przypisać naruszenia, albowiem jest on wyłącznie właścicielem i inwestorem segmentu "B" i nie miał on żadnego wpływu na przystąpienie do użytkowania obiektu przez właścicieli segmentu "A";

2) art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59 f ust. 1 w zw. z art. 59 g Pb poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w przypadku kilku inwestorów, jeżeli jeden inwestor bez zgody innego przed zakończeniem budowy użytkuje budynek, to odpowiedzialność podmiotów jest zbiorowa, gdy w rzeczywistości odpowiedzialność podmiotów jest indywidualna, a każdemu z nich należy dodatkowo przypisać odpowiednio zawinione naruszenie i ewentualną karę w zakreślonej części;

3) art. 56 w zw. z art. 57 ust. 7 Pb poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący występował do organów z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie segmentu "A" nieruchomości, gdy w rzeczywistości to wyłącznie właściciele segmentu "A" kierowali taki wniosek, co w konsekwencji doprowadziło także do błędnych ustaleń co do zawinienia i naruszenia przepisów przez skarżącego w przedmiotowej sprawie;

4) art. 59 c ust. 1 Pb poprzez niezawiadomienie przez PINB w Z. o prowadzonej kontroli segmentu "A", co w konsekwencji doprowadziło także do braku możności jego działania w toczącym się postępowaniu z winy organu;

5) art. 59 c ust. 2 Pb poprzez niedopuszczenie do uczestniczenia skarżącego w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu kontroli budynku mieszkalno- usługowego segment "A", albowiem bez własnej winy nie został on zawiadomiony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o czynnościach, co także doprowadziło do braku możności jego działania w postępowaniu;

6) art. 59 d Pb poprzez niedoręczenie oraz niepodpisanie przez niego protokołu pokontrolnego w przedmiocie kontroli budynku mieszkalno - usługowego segment "A", co doprowadziło do braku możności obrony praw w toku przedmiotowego postępowania.

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym braku rozpatrzenia materiału dowodowego, w celu ustalenia, który z inwestorów i kiedy użytkował budynek mieszkalno – usługowy segment "A", co doprowadziłoby do stwierdzenia, iż skarżący nigdy nie użytkował budynku mieszkalno- usługowego segment "A";

2) art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 85 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, jak również braku rozpatrzenia posiadanego już materiału dowodowego, pod kątem, który z inwestorów i kiedy użytkował budynek mieszkalno- usługowy segment "A", tym bardziej, iż skarżący nie występował nigdy z pozwoleniem na jego użytkowanie, nie użytkował go wcale, jak również nie został powiadomiony o czynnościach kontrolnych, w których bez swojej winy nie uczestniczył;

3) art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, w tym niewłączenia i niezweryfikowania dokumentacji załączonej do zażalenia, które doprowadziłoby do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy skarżącego;

4) art. 8 kpa i 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia z uwagi na niewyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia oraz wszelkich okoliczności faktycznych.

Na podstawie ww. zarzutów skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ stwierdził, że analiza akt sprawy wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż w części budynku przy ul K. rozpoczęto użytkowanie pomieszczeń bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie, co musiało skutkować nałożeniem kary za nielegalne użytkowanie budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do .treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do przepisu art. 57 ust. 7 Pb, będącego podstawą prawną zaskarżonego postanowienia, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Z kolei zgodnie z art. 54 ustawy "do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Natomiast w myśl przepisu art. 55 Pb przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli: 1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy; 2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4; 3) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych". Z powyższych przepisów wynika, że przepis art. 54 Pb statuuje ogólną zasadę, że do użytkowania obiektu budowlanego na wzniesienie, którego wymagane jest pozwolenie na budowę można przystąpić po dokonaniu zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy i niezgłoszenia przez organ sprzeciwu Z kolei przepis art. 55 Pb przewiduje wyjątek od zasady z art. 54 i określa kiedy przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Rozpoczęcie zatem użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wypełnia hipotezę art. 57 ust. 7 Pb i skutkuje obowiązkiem wymierzenia przewidzianej w tym przepisie kary. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku dnia 22 września 2009 r., sygn. akt SK 3/08, cechą odróżniającą "karę" w rozumieniu przepisów karnych od "kary" - sankcji administracyjnej jest to, że (...) ta druga (...) stosowana jest automatycznie, z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco-represyjny. Wymierzenie opłaty, będącej przedmiotem skargi, stanowi przejaw władczej ingerencji państwa w sferę praw majątkowych jednostki, ale ingerencja ta jest konsekwencją jej niezgodnego z prawem zachowania" (podkr. tut. Sądu).

Przepis art. 57 ust. 7 Pb nie wskazuje wprost podmiotu, na który winna zostać nałożona kara pieniężna z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, jednak nie ulega wątpliwości, że co do zasady adresatem tej sankcji będzie inwestor. To na nim jako na podmiocie ponoszącym nakłady finansowe na budowę i organizującym proces budowlany ciążą obowiązki związane z tym przedsięwzięciem. Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialnym za nielegalne użytkowanie będzie zawsze inwestor. Kara może zostać wymierzona innemu podmiotowi, jeżeli to temu podmiotowi, a nie inwestorowi, można przypisać naruszenie prawa. Podmiotem tym powinien być ten, kto przystąpił w sposób nielegalny do użytkowania obiektu budowlanego (por. wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1168/09 i II OSK 1179/09, z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1832/08 i z dnia 27 marca 2014 r. II OSK 2609/12).

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że bezspornym jest kwalifikacja obiektu budowlanego przez organ I instancji do kategorii XIII i XVII, a w konsekwencji istnienie obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed rozpoczęciem użytkowania tego obiektu. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ I instancji wykazał również, że segment "A" ponad wszelką wątpliwość był użytkowany przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że do naruszenia prawa doszło i organ był zobowiązany do wymierzenia sankcji zgodnie z art. 57 ust. 7 Pb. Jednakże zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji błędnie ustalono krąg podmiotów, na które należało nałożyć powyższą karę. Organ I instancji nawet nie rozważył tej kwestii, tylko automatycznie nałożył karę na inwestorów wymienionych w decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zażalenia i pomimo prawidłowych, co do zasady, wywodów prawnych dotyczących obowiązków inwestora i jego odpowiedzialności za nielegalne przystąpienie do niezgodnego z prawem użytkowania, nie odniósł się do okoliczności rozpoznawanej sprawy. Nie uwzględnił i nie ocenił tego, że skarżący Z. B. jest właścicielem jedynie dwóch działek (działki nr ewid. [...] i [...] obr. [...]), na których wybudowana została część budynku - segment "B", która nie została objęta postępowaniem o wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania. Skarżący, starając się o uzyskanie pozwolenia na budowę i otrzymując je, wykazał prawo do dysponowania działkami, na których położony jest segment "A" na cele - budowlane, czyli ściśle związane z realizacją budowy. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby szersze prawo skarżącego do działek, na których posadowiony jest segment "A", np. prawo zawierania umów najmu, dzierżawy, czy innych umów cywilnych. Brak też wyjaśnienia, czy skarżący taką umowę zawarł lub mógł zawrzeć. Organ odwoławczy nie wyjaśnił zatem, mimo zarzutów zażalenia, w jaki sposób skarżący dopuścił do sytuacji korzystania z tego budynku przez inne osoby, pomimo tego, że sama budowa nie została formalnie zakończona i inwestor nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie. Nie wyjaśnił też w jaki sposób skarżący mógł zapobiec, nie będąc współwłaścicielem działek [...], [...] i [...], wynajęciu pomieszczeń w segmencie "A" przez jego właścicieli. Brak zatem w zaskarżonym postępowaniu i postępowaniu je poprzedzającym uzasadnienia, na czym konkretnie polegało działanie, ewentualnie zaniechanie skarżącego polegające na przystąpieniu przez niego do nielegalnego użytkowania segmentu "A". Karę z art. 57 ust. 7 Pb można bowiem nałożyć jedynie za nielegalne przystąpienie do użytkowania. Podkreślić też należy, że przytoczone przez organy administracji publicznej orzeczenia sądów administracyjnych odnosiły się do stanów faktycznych, w których inwestorami byli współwłaściciele nieruchomości. Wówczas rzeczywiście organy nie są zobowiązane do ustalenia, w jakim zakresie, który ze współwłaścicieli przyczynił się do nielegalnego użytkowania obiektu, gdyż każdy ze współwłaścicieli ma do niego szeroko określone w prawie cywilnym prawa (chociaż w orzeczeniu WSA w Lublinie z 19 października 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 367/10 Sąd w tej kwestii wskazał na możliwość odmiennego stanowiska w konkretnych okolicznościach sprawy). Takich praw nie posiadał natomiast skarżący w odniesieniu do działek, na których został wybudowany segment "A". Zatem, jakkolwiek istniały przesłanki, aby uznać skarżącego za inwestora segmentu "A" w sensie formalnym, gdyż był adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę, to w sensie materialnoprawnym - takich przesłanek nie było. Kara przewidziana w art. 57 ust. 7 Pb jest wymierzana automatycznie, ale tylko w przypadku zaistnienia przesłanek jej zastosowania. Z tego powodu organ najpierw powinien wykazać nie tylko, że doszło do rozpoczęcia użytkowania obiektu bez stosownego pozwolenia, ale powinien także wykazać odpowiedzialność obiektywną po stronie skarżącego, polegającą na tym, że miał on możliwość zapobiec rozpoczęciu nielegalnego użytkowania obiektu. W danej sprawie takiej odpowiedzialności po stronie skarżącego nie było, gdyż jak wskazano powyżej nie posiadał on żadnych praw do segmentu "A", pozwalających mu na zapobieżenie jego nielegalnemu użytkowaniu, zatem obiektywnie nie był w stanie podjąć żadnych działań mających na celu zabronienie rozpoczęcia użytkowania segmentu "A".

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o niezawiadomieniu go o prowadzonej kontroli budynku mieszkalno – usługowego segment "A" i w konsekwencji niedopuszczeniu go do uczestniczenia w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu, a także niedoręczeniu mu protokołu pokontrolnego, należy uznać je za uzasadnione. Jednakże zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa Sąd uwzględniając skargę na postanowienie, uchyla je, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie wskazane przez skarżącego naruszenia przepisów proceduralnych nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy przede wszystkim dlatego, że skarżący mógł odnieść się do tych kwestii w zażaleniu, co też uczynił. W ten sposób mógł przedstawić organowi II instancji swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie i ustosunkować się do zebranego materiału dowodowego. Nie ulega wątpliwości, że Inspektorowi Nadzoru Budowlanego znane było stanowisko skarżącego w danej sprawie, jak i powołane przez niego dowody.

Co do pisma procesowego uczestnika postępowania M. S. należy zaznaczyć, że jakkolwiek mogła ona popierać zarzuty podniesione przez skarżącego, to jednak, jeżeli miała zastrzeżenia do ustalonego przez organy stanu faktycznego, wykraczające poza zarzuty skarżącego powinna była podnieść je w odrębnej skardze. Niezależnie od tego, Sąd rozpatrzył te kwestie z urzędu i stwierdził, że organy wykazały, iż niewątpliwie doszło do rozpoczęcia użytkowania segmentu "A", co potwierdza protokół z kontroli przeprowadzonej 9 lipca 2014 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie ma żadnych podstaw, aby uznać, że w ww. segmencie miały miejsce czynności tzw. rozruchu technologicznego. Zgromadzony materiał dowodowy (protokół kontroli, zdjęcia, paragon fiskalny) w pełni odzwierciedla użytkowanie budynku dla celów innych niż realizacja robót budowlanych, czy też przygotowania do rozpoczęcia jego użytkowania.

Jak wskazał organ odwoławczy, organ I instancji obliczył wysokość kary w sposób korzystny dla inwestorów, stąd organ II instancji, zajmując odmienne stanowisko, nie mógł w tym zakresie orzec inaczej niż organ I instancji, zgodnie z art. 139 kpa. Podkreślić jednak należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. orzeczenia NSA: z dnia 8 października 2008 r. II OSK 1159/06, z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1821/09, z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 838/10) reprezentowany jest pogląd, o tym, że dla wysokości kary z art. 57 ust. 7 Pb nie ma znaczenia, czy rozpoczęto użytkowanie części czy całości obiektu o jednakowym przeznaczeniu i zaliczonego do tej samej kategorii. Jeśli natomiast obiekt składa się z kilku części o różnym przeznaczeniu i pomieszczenia te zaliczane są do różnych kategorii, to karę ustala się z uwzględnieniem poszczególnych części i to tylko tych, co do których nastąpiło samowolne przystąpienie do użytkowania. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przy obliczeniu kary nie uwzględnił całej części handlowej zaliczonej do kategorii XVII (II piętro) i pominął część mieszkalną obiektu. W związku z tym stwierdzić należy, że wysokość kary ustalona przez organ I instancji, jako korzystniejsza dla inwestorów, stosownie do art. 139 kpa, jest wiążąca. Kubatura obiektu wskazana została prawidłowo, jako ta, która wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestorzy nie zgłaszali żadnych zmian, w tym zakresie, względem wynikających z projektu zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyjaśnić, uwzględniając powyższe, czy skarżącemu można przypisać naruszenie prawa skutkujące przystąpieniem do nielegalnego użytkowania części przedmiotowego obiektu, a jeżeli tak – ustalić na czym ono polegało (np. jakich działań skarżący nie podjął, aby do takiego użytkowania nie doszło). W sytuacji odpowiedzi negatywnej – postępowanie w stosunku do niego winno zostać umorzone.

Orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c, art. 152 oraz art. 200 ppsa.