Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 413/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 3 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art/ 75 §  1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13g ust. 1, art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. S. kwotę 216 (dwieście szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Pana K. S. ("strona", "skarżący") karę pieniężną w wysokości 5.400 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Decyzję tę wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] marca 2012 r. w B. na ul. [...] - tj. drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton - inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o nr rejestracyjnym [...].

Kontrolowanym zespołem pojazdów, kierowanym przez K. M., w ramach działalności gospodarczej prowadzonej K. S., wykonywany był przewóz ładunku towaru niebezpiecznego UN 1709 na trasie G. – B.. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zespół pojazdów został skierowany na punkt ważenia znajdujący się w B. przy ul. [...], droga krajowa nr [...], celem dokonania ważenia w miejscu legalizowanym. W ramach ważenia dokonanego za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] oraz [...], posiadających świadectwa legalizacji, przeprowadzona została kontrola nacisków osi i masy całkowitej, która wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 o 2,6 t (rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej naczepy wyniósł 24.4 t).

Protokół kontroli kierowca podpisał bez uwag nie żądając powtórnego ważenia.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, w piśmie z dnia 16 kwietnia 2012 r., wskazał, że kontrolę przeprowadzono wagami do pomiarów statycznych typu SAW oraz LP 600, które nie mogą służyć do wyznaczania rzeczywistej masy pojazdu oraz pomiarów nacisków osi wielokrotnych. Powołał się przy tym na stanowisko Głównego Urzędu Miar oraz Najwyższej Izby Kontroli zawarte w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] lipca 2011 r. Wniósł o umorzenie postępowania, a ponadto załączył podpisaną przez siebie i przez kierowcę K. M. "Instrukcję trasy przejazdu dla kierowcy".

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.400 zł. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 933 ze zm.), rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 932 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "k.p.a.").

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w ww. piśmie organ wskazał, że kontroli nie przeprowadzono wagami typu SAW, lecz wyłącznie wagami typu LP 600, w związku z czym argumenty zawarte w tym piśmie odnośnie wag typu SAW są nietrafne. Ponadto odnosząc się do opinii Głównego Urzędu Miar na temat wag typu LP 600, z której wynika, że tego typu wagami nie powinno się wyznaczać masy całkowitej kontrolowanego pojazdu wskazał, iż przedmiotem postępowania nie jest przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego, a przekroczenie dopuszczalnego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy, w związku z czym opinia ta nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia. Organ nie znalazł także podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321).

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący podniósł m.in., że w certyfikacie Głównego Urzędu Miar dla wag LP 600 podano, że wskazania cząstkowe dotyczące nacisków kół lub osi pojazdu dokonywane za pomocą tych wag nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu. Masa całkowita, to nie to samo co "sumaryczna masa pojazdu". Nacisk osi wielokrotnej kontrolowanego pojazdu wyznaczono sumując naciski osi składowych. Poprzez to sumowanie wyznaczono zatem sumaryczną masę pojazdu.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego przyjął za prawidłową argumentację zawartą w treści skarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślił, że miejsce ważenia pojazdu legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 14 lipca 2011 r. Wagi posiadały w chwili kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej, wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...] z terminem ważności do 30 października 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono raz, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Ponadto w trakcie kontroli drogowej nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Z certyfikatu zatwierdzenia wagi typu LP 600 wynika bowiem, że wagi te nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu (pkt 2.4 certyfikatu), gdyż zgodnie z instrukcją ważenia służą do określenia nacisków na osie pojazdów, co miało miejsce w tym przypadku. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego bezzasadna jest argumentacja, że wagi te nie mogą służyć do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych przez sumowanie wyników poszczególnych osi.

Odnosząc się do raportu Najwyższej Izby Kontroli oraz stanowiska Głównego Urzędu Miar organ wskazał, że stanowisko to nie jest wiążące dla organów stosujących prawo, tym bardziej że nie zostało poparte żadną analizą prawną mającą związek ze stanem faktycznym rozpatrywanej sprawy.

Organ wskazał, że obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 jednoznacznie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy pojazdu do obliczania wysokości kary. W dyrektywie brak jest zakazu dopuszczania wag o klasie dokładności IIII (takich jak wagi typu LP 600) do dokonywania pomiaru masy całkowitej pojazdu. Również rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych dopuszcza w tym zakresie wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Organ przywołując treść art. 51 ustawy - Prawo o ruchu drogowym podkreślił, że przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Jeśli przewoźnik ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zawarł nadto szeroki wywód, odnoszący się do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, który stwarza możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. W tym kontekście podkreślił, że strona w toku całego postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miała wpływu na powstanie naruszenia obowiązujących regulacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ("WSA") w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Skarżący powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu, co do niedopuszczalności sumowania pomiarów nacisków osi dokonywanych za pomocą wag LP 600 celem wyznaczenia sumarycznego nacisku osi wielokrotnej. Dodatkowo wskazał, że twierdzenie organu odwoławczego, iż stanowisko Najwyższej Izby Kontroli nie jest wiążące dla organów stosujących prawo stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. Nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego dochowanie należytej staranności przy wykonywaniu przewozu drogowego. Wskazał, że kierowca miał wyznaczoną przez niego ustnie i pisemnie trasę, do której się nie zastosował Powyższe przedstawił w piśmie do organu pierwszej instancji, załączając kopię dokumentu. Wywiódł, iż kierowca samowolnie zmienił trasę przejazdu nie informując go o tym działaniu, na co - jako pracodawca - nie miał żadnego wpływu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 288/13, WSA w Warszawie oddalił skargę K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r.

Sąd podkreślił, że zawarte w protokole kontroli wyniki ważenia pojazdu jednoznacznie wskazują, że kontrolowany pojazd przekraczał odnotowane w tym protokole dopuszczalne naciski osi na drogę, co skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że podmiot wykonujący przejazd nie dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wskazał także, że również bezsporna jest okoliczność, iż droga wojewódzka nr 858, na której odbywał się kontrolowany przejazd, należy do sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwego przeprowadzenia ważenia pojazdu Sąd w pierwszej kolejności zauważył, że z istoty uproszczonego i specyficznego postępowania, jakim jest postępowanie kontrolne pojazdu wykonywane na drodze, wynika, iż wiarygodny materiał dowodowy można zgromadzić przede wszystkim "na gorąco" w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych. Dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze. Protokół podpisany przez osoby uczestniczące w czynności kontroli, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, może być zatem podważony jedynie przez konkretny dowód wskazujący, że dane w nim utrwalone są nieprawdziwe. W niniejszej sprawie kierujący pojazdem nie wniósł do sporządzonego przez właściwy organ protokołu żadnych uwag bądź zastrzeżeń. Brak jest zatem podstaw prawnych do zmiany ustaleń zawartych w protokole kontroli.

W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż pomiarów pojazdu dokonano na stanowisku spełniającym normy, przebadanym geodezyjnie (czego dowodem jest protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów sporządzony przez uprawnionego geodetę) przy użyciu nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych, posiadających ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG, zmienionej Dyrektywą Rady 93/68/EWG. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r.Nr 243 poz. 2441) prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana m.in. przez legalizację ponowną w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania. Przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub do użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami, zwanej dalej "oceną zgodności", na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.), które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1, i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej. Sąd stwierdził, że obydwie wagi użyte przy niniejszej kontroli legitymowały się ważną legalizacją (w aktach znajdują się bowiem świadectwa legalizacji ponownej dla każdej z wag).

W odniesieniu do zarzutów kierowanych co do zastosowanych wag typu LP 600 (które nie mogą służyć do pomiaru masy całkowitej pojazdu - DMC), Sąd zwrócił uwagę, że stanowisko Głównego Urzędu Miar i Najwyższej Izby Kontroli, na które powołuje się skarżący w swojej skardze o niemożności użycia wag SAW 10C - a pośrednio także wag LP 600 - do ustalenia DMC nie zostało poparte żadną analizą prawną ani tym bardziej faktyczną i nie zawiera uzasadnienia, które mogłyby doprowadzić do takich wniosków. Tym samym nie pozwala na dokonanie rzetelnej analizy i wyciągnięcia poprawnych wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Istotne jest to chociażby z uwagi na fakt, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone stosownymi dokumentami do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia DMC.

W ocenie Sądu wyznaczenie masy pojazdu za pomocą wag typu LP 600 (o wskazanych w decyzji numerach posiadających aktualne świadectwo legalizacji) poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi jest technicznie dopuszczalne i organ prawidłowo przyjął, że stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r., na które powołuje się skarżący nie jest w tej sprawie dla niego wiążące.

Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, która ma zastosowanie do wszystkich wag nieautomatycznych, w art. 2 ust. 2 wyraźnie określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej. Przepisy dopuszczają wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy). Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Sąd stwierdził, że z certyfikatu zatwierdzenia wag typu EW NR PL 05 004, dołączonego do instrukcji wag LP 600 wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG, wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat.

Sąd stwierdził także, że zgodnie z warunkami instrukcji obsługi tych wag, użytych do kontroli w niniejszej sprawie, dopuszcza się sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi.

W rozpoznawanej sprawie do ważenia użyto dwóch, a więc ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi wag. Wagami użytymi do kontroli można było mierzyć obciążenia kół bez wykorzystania specjalnych środków na wszystkich normalnych nawierzchniach dróg. Ponieważ ważenia dokonano na przygotowanym przez geodetę stanowisku do ważenia pojazdów, wymaganie powyższe zostało spełnione. Zatem nietrafny był zarzut skarżącego o dokonaniu pomiarów niezgodnie z warunkami instrukcji obsługi wag użytych do kontroli. W oświadczeniu załączonym do protokołu kontroli kierowca pojazdu stwierdził, że został poinformowany o zasadach ważenia oraz stwierdził, że udostępniono mu instrukcję ważenia i wyniki pomiarów.

Sąd dalej wyjaśnił, że w istocie instrukcja użycia wag, którymi przeprowadzono pomiary, nie jest prawem powszechnie obowiązującym, to jednak należy mieć na uwadze fakt, iż wagi są jedynie instrumentem, za pomocą którego przeprowadza się kontrole. Konicznym jest zatem by posiadały aktualną legalizację i jeżeli dodatkowo je to dotyczy, by posiadały deklarację zgodności. Wymagania te wagi użyte do kontroli spełniały, co wynika z akt sprawy.

Sąd wskazał, że Inspekcja Transportu Drogowego jest instytucją wyspecjalizowaną w zakresie przeprowadzania kontroli pojazdów, a przeprowadzając od wielu lat kontrole nabyła doświadczenie, w wyniku którego stwierdziła, że dla uniknięcia błędów przy pomiarach nacisku osi na drogę należy od wyników ważenia odejmować pewne ich wielkości (200 kg i 2%). Odejmowanie tych wielkości od wyników ważenia, jest okolicznością korzystną dla kontrolowanego i sprawia, że wyniki pomiarów są niższe od wskazań wag, co ma wpływ na ewentualną wysokość kar.

Konkludując, zgodnie z art. 13g ust. 1a ustawy o drogach publicznych, karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Według wskazań cytowanego przepisu kara została nałożona za przekroczenia nacisków osi pojazdu silnikowego i naczepy.

W ocenie Sądu także zarzut dotyczący braku uwzględnienia nieprzestrzegania przez kierowcę zespołu pojazdów uzgodnionej z pracodawcą trasy jako przesłanka braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie może zostać uwzględniony. Z akt sprawy wynika, że protokół sporządzony przez właściwy organ w obecności i przy udziale kierowcy został przez tego kierowcę podpisany, co oznacza również, że kierowca "oświadczył", że został poinformowany m.in. o zasadach przeprowadzonej kontroli oraz przysługujących mu w czasie kontroli prawach. Nie załączył w tym zakresie żadnych wyjaśnień, które zostały podniesione dopiero na etapie już wszczętego w tej sprawie postępowania. W tej sytuacji art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, nie może mieć zastosowania, gdyż skarżący jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników podejmowane w ramach stosunku zatrudnienia i nie została uprawdopodobniona w przekonujący sposób kwestia zachowania pod tym względem należytej staranności w realizacji czynności związanej z przejazdem oraz ewentualnego braku wpływu na powstałe naruszenie.

K. S. zaskarżył ww. wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego ("NSA") domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe prowadzone było w sposób niepełny, w szczególności organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego lub też nie zasięgnął opinii Głównego Urzędu Miar, co do możliwości wykorzystywania wag przenośnych typu LP 600 do obliczania łącznego nacisku osi wielokrotnej - poprzez sumowanie nacisku osi składowych.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie nie zgodził się ze stanowiskiem WSA w Warszawie, że jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników podejmowane w ramach stosunku zatrudnienia. Wskazał, że nie był obecny przy dokonywaniu kontroli; nie miał wpływu na to, że kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag i nie zażądał powtórnego ważenia samochodu; natomiast po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania złożył wyjaśnienia do protokołu kontroli oraz "Instrukcję trasy przejazdu" dla kierowcy z ładunkiem A.D.R., który to dokument świadczy o dochowaniu należytej staranności przed podmiot wykonujący przejazd, aby przejazd został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami oraz podkreślił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Jako właściciel podmiotu wykonującego przejazd nie miał bezpośredniego wpływu na działania swoich pracowników, tym bardziej w sytuacji, gdy pracownik samowolnie zmienił trasę przejazdu, wbrew otrzymanym na piśmie instrukcjom, których otrzymanie poświadczył własnoręcznym podpisem.

Skarżący zwrócił uwagę na nieprawidłowe posługiwanie się wagą LP 600 podkreślając, że zarzuty nie dotyczą kwestii masy całkowitej pojazdu, lecz sposobu obliczenia nacisku osi wielokrotnej. Twierdził, że skoro wagi przenośne nie mogą być używane do pomiaru masy całkowitej, to nie mogą one również być stosowane do pomiaru osi wielokrotnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasada pomiaru dwiema wagami do pomiarów statycznych wartości DMC oraz łącznego nacisku osi wielokrotnej jest identyczna. W opisanej sytuacji WSA w Warszawie, kontrolując zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2012 r., powinien był uchylić obie decyzje organów, nakazując przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący, w szczególności poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub zwrócenie się do Głównego Urzędu Miar z zapytaniem, czy wagi przenośne typu LP 600 mogą być wykorzystywane do obliczania łącznego nacisku osi wielokrotnej poprzez sumowanie nacisku osi składowych.

NSA, w wyroku z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 938/15, uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 października 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu NSA wskazał, że istota sporu w zakresie przyjętej w tej sprawie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprowadza się tego, czy do ustalenia wartości łącznego nacisku potrójnej osi nienapędowej naczepy użyto przewidzianych do tego celu wag, a zatem czy wskazane w protokole wyniki kontroli odpowiadają faktycznemu stanowi rzeczy. NSA uznał bowiem, że skoro ustawa uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia, warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości odnośnie prawidłowości ich przeprowadzenia. NSA podkreślił, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia, a jeśli wątpliwość w tej kwestii jest podnoszona, to rzeczą organu jest wykazać jej niezasadność przy pomocy dostępnych środków dowodowych.

Następnie NSA wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy bezspornie wynika, że pomiaru kontrolowanego pojazdu (dwuosiowego) wraz z naczepą (trzyosiową) dokonano przy pomocy dwóch wag typu LP 600 (o nr fabrycznych 27142410 i 27142413), posiadających w chwili dokonywania kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej oraz legitymujących się "Certyfikatem zatwierdzenia typu WE Nr PL 05 004", które to dokumenty potwierdzały spełnienie stosownych wymagań w zakresie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz ich zgodność z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Z akt sprawy wynika też, że procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym, co zostało potwierdzone przez uprawnionego geodetę protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Jak jednak zauważył NSA, w rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest nie to, czy organy przy ważeniu naczepy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie legalizacje i certyfikaty zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem, a mianowicie czy zastosowane do pomiaru kontrolnego w rozpoznawanej sprawie wagi mogły służyć do ustalenia nacisku na oś wielokrotną (potrójną) kontrolowanej naczepy.

NSA wskazał, że Sąd I instancji oceniając dokonane w tym zakresie ustalenia organów administracji, powołał się na "Instrukcję obsługi" wag LP 600, przyjmując, że "zgodnie z warunkami obsługi tych wag, użytych do kontroli w niniejszej sprawie, dopuszcza się sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi". Sąd stwierdził, że skoro do ważenia użyto dwóch wag o wskazanych numerach, to ważenia dokonano zgodnie z instrukcją obsługi wag.

Z taką konstatacją Sądu I instancji NSA się nie zgodził wyjaśniając przy tym, że - co prawda instrukcja użycia wag, którymi przeprowadzono pomiary nie stanowi podstawy prawnej rozstrzygnięcia - to jednak dokument ten może i powinien być brany pod uwagę, jako środek dowodowy w procesie ustalania, czy uzyskany wynik ważenia jest rzetelny i nie budzi wątpliwości.

Z treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu "LP 600 [...] LP 600 Instrukcja obsługi" wynika zaś, że instrukcja ta opisuje procedury obsługi i kalibracji elektronicznej przenośnej wagi typu LP 600 firmy [...] przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. W pozycji "Charakterystyka" (na str. 3 instrukcji) wskazano, że "zestawy 2 sztuk wag mogą być łączone ze sobą w zespoły ważące". Natomiast w pozycji "Procedury ważenia" (na str. 9 instrukcji) wyjaśniono, że "wagi LP 600 mogą pracować każda oddzielnie, lub w zespole ważącym, co umożliwia pomiary nacisku kół i nacisku osi pojazdu".

Analizując przywołaną treść ww. instrukcji NSA wskazał, że nie sposób zaaprobować stanowisko Sądu I instancji oraz organów, że przy użyciu dwóch sztuk wag typu LP 600 możliwe jest dokonywanie pomiaru nacisków w przypadku osi wielokrotnych. Sąd kasacyjny zauważył, że instrukcja rozróżnia zestawy i zespoły wag. Zestawem są 2 sztuki wag (tak, jak zostało to użyte w rozpoznawanej sprawie), natomiast zespołem ważącym są przynajmniej dwa zestawy wag. Tak więc wagi typu LP 600 nie wykluczają pomiaru nacisku osi pojazdu zarówno pojedynczej jak i wielokrotnej, jednakże wykazane w instrukcji rozróżnienie może wskazywać na to, że w przypadku pomiaru nacisku osi wielokrotnej winno to następować poprzez równoczesne użycie zestawów wag w zależności od ilości osi, pracujących w zespole ważącym. Okoliczność ta - jak wskazał NSA - nie została jednak należycie zbadana przez organy administracji, a Sąd I instancji zaaprobował taki stan rzeczy.

W tej sytuacji NSA podzielił postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA w Warszawie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.

Na marginesie NSA wskazał, że pomimo wezwania Sądu I instancji (zarządzenie z dnia 2 kwietnia 2013 r. - k. 12 akt sądowoadministracyjnych) do nadesłania przez organ świadectwa homologacji ww. wag dokument taki nie został przedłożony do akt.

Końcowo NSA stwierdził, że z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, przedwczesne jest odnoszenie się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego.

NSA nakazał Sądowi I instancji aby w ponownym postępowaniu przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powyższych uwag dotyczących niepełnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, tj. technicznej możliwości ustalania przez wagi typu LP 600 wartości nacisku osi wielokrotnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpoznający sprawę - zważył, co następuje.

Przed przystąpieniem do rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, o czym była już mowa powyżej, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania NSA, który w wyniku złożonej przez stronę skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 938/15, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, a także aspektu zastosowania przez sąd pierwszej instancji określonego przepisu prawa. Sąd ponownie rozpoznający sprawę wiążą także zawarte w ww. wyroku NSA wskazania co do dalszego postępowania.

Taki stan rzecz z kolei - wobec dokonanej w sprawie wykładni prawa przez NSA - pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

I tak, wskazać należy, że zasadnicze materialnoprawne ramy postępowania w tej sprawie wyznaczał - obowiązujący w dacie kontroli spornego przejazdu - przepis art. art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast przepis art. 13g ust. 2 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do ustawy.

Z powyższych regulacji prawnych wynika zatem, że w sprawie o nałożenie kary pieniężnej ustalenia wymagało, czy rzeczywiście miał miejsce przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, tj. czy miało miejsce przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi.

W ww. zakresie powtórzyć za NSA należy, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności związane z ważeniem nie zostały należycie wyjaśnione. Skoro zaś ustawa uzależnia nałożenie kary i jej wysokość od wyników kontroli (wyników ważenia), to takie ustalenia warunkujące zastosowanie określonej sankcji w postaci kary pieniężnej, nie mogą budzić żadnych wątpliwości.

Jak wskazał NSA, z treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu "LP 600 [...] LP 600 Instrukcja obsługi" wynika, że ww. instrukcja opisuje procedury obsługi i kalibracji elektronicznej przenośnej wagi typu LP 600 firmy [...] przeznaczonej do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. W pozycji "Charakterystyka" (na str. 3 instrukcji) wskazano, że "zestawy 2 sztuk wag mogą być łączone ze sobą w zespoły ważące". Natomiast w pozycji "Procedury ważenia" (na str. 9 instrukcji) wyjaśniono, że "wagi LP 600 mogą pracować każda oddzielnie, lub w zespole ważącym, co umożliwia pomiary nacisku kół i nacisku osi pojazdu".

Analizując przywołaną, a zarazem istotną z punktu widzenia ocenianej kwestii treść ww. instrukcji NSA zauważył, że instrukcja rozróżnia zestawy i zespoły wag. Zestawem są 2 sztuki wag (tak, jak zostało to użyte w rozpoznawanej sprawie), natomiast zespołem ważącym są przynajmniej dwa zestawy wag. Należy na tej podstawie - jak wskazał sąd kasacyjny - dojść do wniosku, że wagi typu LP 600 nie wykluczają pomiaru nacisku osi pojazdu zarówno pojedynczej jak i wielokrotnej, jednakże wykazane w instrukcji rozróżnienie może wskazywać na to, że w przypadku pomiaru nacisku osi wielokrotnej winno to następować poprzez równoczesne użycie zestawów wag w zależności od ilości osi, pracujących w zespole ważącym. Okoliczność ta jednak nie została należycie zbadana przez organy administracji, a poprzednio orzekający Sąd I instancji zaaprobował taki stan rzeczy.

W tej sytuacji NSA uznał za usprawiedliwiony postawiony Sądowi I instancji w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a..

Ponownie orzekający w sprawie Sąd wskazuje zaś, że wprawdzie NSA dopatrzył się w ww. zakresie nieprawidłowości w wyroku Sądu I instancji - co oczywiste z uwagi na zakres kognicji NSA - to błędy wytknięte przez Sąd wyższej instancji zostały popełnione już w postępowaniu administracyjnym.

Dlatego zdaniem Sądu ponownie orzekającego to najpierw organ powinien -uwzględniając w pełnym zakresie ocenę prawną dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 938/15 - dokonać rzetelnej analizy zaistniałego stanu pod kątem wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, tj. technicznej możliwości ustalania przez wagi typu LP 600 wartości nacisku osi wielokrotnej, i w konsekwencji jednoznacznie stwierdzić, czy w sprawie skarżącego przejazd po drodze publicznej odbywał się pojazdem nienormatywnym.

Ocen w ww. zakresie nie mógł dokonać Sąd. Nie jest bowiem rolą Sądu zastępowanie organu w wypełnianiu jego obowiązków. Z mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) i art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych.

Wobec stwierdzenia ww. nieprawidłowości pełna kontrola zaskarżonej decyzji przez Sąd na tym etapie sprawy nie jest możliwa.

W takim stanie rzeczy, Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 200 p.p.s.a. - orzekł, jak w wyroku. Orzekając o kosztach, Sąd - uwzględniając wniosek o ich zwrot - wziął pod uwagę wysokość uiszczonego wpisu od skargi.