Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2642/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 pkt 4, art. 2 pkt 6 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 701
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "X" sp. z o. o. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2193/19 w sprawie ze skargi "X" sp. z o. o. z siedzibą w Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wydania negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2193/19, oddalił skargę "X" sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 2019 r., nr [...], w przedmiocie wydania negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Lublinie - Delegatury w Zamościu wpłynął wniosek Marszałka Województwa Lubelskiego o wydanie opinii dotyczącej uznania za produkt uboczny pyłów, wiórów i zrębków wytwarzanych w trakcie produkcji mebli i związanej z nią obróbką drewna oraz płyt wiórowych, płyt MDF i płyt HDF. O uznanie wystąpiła "X" Sp. z o.o. - dalej: "Spółka".

Organ w wydanym postanowieniu z dnia 18 stycznia 2019 r. pozytywnie zaopiniował wniosek w części dotyczącej przekazywania pyłów, wiórów i zrębków innym podmiotom do produkcji płyt wiórowych, natomiast negatywnie zaopiniował w części dotyczącej możliwości przekazywania pyłów, wiórów i zrębków (dotyczy także brykietu wytworzonego z tego rodzaju odpadów), do spalenia w instalacjach nie posiadających wymaganych regulacji prawnych w zakresie termicznego przekształcania odpadów.

Spółka wniosła odwołanie od ww. postanowienia w zakresie udzielenia opinii negatywnej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Ochrony Środowiska – dalej: "GIOŚ", wydał wskazane na wstępie postanowienie z dnia 1 lipca 2019 r., którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 10 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 701, z późn. zm.) – dalej: "ustawa o odpadach", określających warunki uznania przedmiotów lub substancji powstających w wyniku procesu produkcyjnego za produkty uboczne. W ocenie GIOŚ, w przypadku niniejszej sprawy nie został spełniony warunek określony w art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, ponieważ istnieją wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa tych substancji w zakresie ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Zgodnie z przekazanymi przez stronę kartami produktów w ich skład wchodzą dodatkowe substancje chemiczne, takie jak: [...]. Ponadto stwierdzono, że pyły, wióry i zrębki powstające podczas obróbki drewna i płyt drewnopochodnych, nie stanowią biomasy i nie mogą stanowić paliwa w procesie produkcji energii w kotłach zakładowych. Nie stanowią one "naturalnych substancji", nie spełniają również definicji zawartej w art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach, nie są one odpadami z drewna, a drewnopodobnymi. Jednocześnie zaznaczono, że spalanie odpadów drewnopochodnych w kotłach energetycznych, które nie są przystosowane do tego celu, prowadzi do niepełnego spalania syntetycznych substancji chemicznych, a w następstwie powoduje znaczną emisję szkodliwych substancji do powietrza. W przypadku niniejszej sprawy chodzi o uwalnianie do atmosfery w wyniku spalania m.in. [...].

Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, w której wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu podniesiono, że definicja biomasy zawarta w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1546 z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.) – dalej: "ustawa Prawo ochrony środowiska" odpowiada definicji zawartej w prawie unijnym, a konkretnie art. 2 pkt 11 lit. e Dyrektywy 2001/80/WE i art. 3 pkt 31 lit. b Dyrektywy 2010/75/UE. Zatem pojęcia biomasy użyte w cytowanych Dyrektywach oraz w § 5 ust. 2 rozporządzenia są tożsame. Odpad drewniany oznacza to samo co odpad drewna. Odpady powstałe w wyniku wytwarzanych w trakcie produkcji mebli i związanej z nią obróbki drewna oraz płyt wiórowych, płyt MDF i płyt HDF, nie są biomasą, lecz klasyfikowane są jako odpad o kodzie 03 01 05 (trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fomir inne niż wymienione w 03 01 04).

Dalej Sąd meriti wskazał, że w przypadku niniejszej sprawy nie został również spełniony warunek określony w art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, ponieważ istnieją wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa tych substancji w zakresie ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. Organy administracyjne ustaliły na podstawie przekazanej przez skarżącą kart produktów, że w ich skład wchodzą dodatkowe substancje chemiczne, takie jak: [...]. Normy prawne nie przewidują wykorzystania odpadów o kodzie 03 01 05 zawierających odpady płyt wiórowych jako paliwa – biomasy. Z tego też względu, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestia ewentualnego naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. w zakresie wskazanym w skardze.

Sąd Wojewódzki uznał także, że kwestie temperatury spalania kotła i brak kontroli zgodnie z art. 11 ust. 4b ustawy o odpadach, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Odpady o kodzie 03 01 05 - zawierające odpady płyt wiórowych płyt wiórowych, płyt MDF i płyt HDF, nie mogą być używane jako paliwo – biomasa. A zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji wskazany przez skarżącą Kocioł [...] nie stanowi instalacji przeznaczonej do utylizacji tych odpadów.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "X" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 10 pkt 4 w zw. z art. 10 ustawy o odpadach, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że przepis ten stosuje się wyłącznie do biomasy w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach, przy uwzględnieniu przepisów § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz. U. poz. 1546 z późn. zm.), art. 2 pkt 11 lit. e Dyrektywy 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania (Dz.Urz. WE L 309 z 27.11.2001, str. 1, z późn. zm.) i art. 3 pkt 31 lit. b Dyrektywy 2010/75/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.Urz. WE L 334 z 17.12.2010, str. 17, z późn. zm.) w sytuacji, gdy przepis odnosi się do przedmiotu lub substancji, powstającej w wyniku procesu produkcyjnego, która po spełnieniu warunków z art. 10 ustawy o odpadach stanowić może produkt uboczny;

2) art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach, art. 2 pkt 11 lit. e Dyrektywy 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23.10.2001 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania (Dz.Urz. WE L 309 z 27.11.2001, str. 1, z późn. zm.), art. 3 pkt 31 lit. b Dyrektywy 2010/75/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24.11.2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.Urz. WE L 334 z 17.12.2010, str. 17, z późn. zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji akceptując zawężające pojęcie produktu ubocznego do biomasy w rozumieniu naruszonych ww. przepisów zgodził się, iż odmowa spełnienia warunku z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, dotyczącego wymagań w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi pozostałym przedmiotom i substancjom powstającym w wyniku procesu produkcyjnego była uzasadniona, a nadto dla uzasadnienia akceptacji stanowiska Organów powołał uchylone przepisy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz. U. poz. 1546 z późn. zm.) oraz Dyrektywy 2001/80/WE dla określenia definicji biomasy.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez to, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że organy I i II instancji nie ustaliły stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a także nie oceniły na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona czy nie, przy czym przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy zastosowaniu przez Sąd I instancji uchylonego przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz. U. poz. 1546 z późn. zm.) i uchylonej Dyrektywy 2001/80/WE dla określenia definicji biomasy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji naruszeń przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 K.p.a. i 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie jakich istotnych wymagań z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach nie spełnia przedmiot zgłoszenia w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, nieuwzględnienie dowodów w postaci kart charakterystyki produktów, które wyraźnie wskazują, że produkty nie zawierają związków chlorowcopochodnych lub innych środków ochrony drewna, co przy uwzględnieniu wysokości temperatury spalania kotła oraz opinii eksperckiej ma istotne znaczenie dla sprawy;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez to, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę pomimo tego, że organ I i II instancji nie odniósł się do wszystkich dowodów strony, nie poddał analizie dowodów strony i nie wykazał, że przedstawione przez stronę przedmioty i substancje, powstające w wyniku procesu produkcyjnego nie spełniają warunków z art. 10 ustawy o odpadach, a także nie wykazał, że wskazany przez stronę kocioł [...], nie spełnia wymagań niezbędnych do właściwego spalania zgłoszonych odpadów poprodukcyjnych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczone w petitum zarzuty szerzej umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należało jednak odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, ponieważ tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym możliwe jest prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Nie mogą podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie jakich istotnych wymagań z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach nie spełnia przedmiot zgłoszenia.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach, to wytwórca przedmiotu lub substancji jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania, zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Zgłoszenie musi zawierać m.in. określenie miejsca wytwarzania przedmiotu lub substancji przewidzianych do uznania za produkt uboczny, wskazanie przedmiotu lub substancji przewidzianych do uznania za produkt uboczny, a także ich masy oraz opisu procesu produkcyjnego, w którym powstaje przedmiot lub substancja i procesu, w którym zostaną one wykorzystane. Ponadto z art. 11 ust. 3 ustawy o odpadach wynika, że wytwórca przedmiotu lub substancji ma obowiązek dołączenia do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których stanowi art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy Prawo ochrony środowiska. Z powołanych przepisów wynika, że obowiązki w zakresie postępowania dowodowego obciążają stronę składającą wniosek. To strona jest zobowiązana przedłożyć dowody potwierdzające spełnienie warunków do uznania danej substancji lub przedmiotu za produkt uboczny. Norma z art. 11 ustawy o odpadach modyfikuje zatem wyrażoną w art. 7 § 1 K.p.a. zasadę obciążającą organ administracyjny obowiązkiem ustalania stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że zarzuty podnoszące naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 i 80 K.p.a. K.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa jedynie co ma zawierać uzasadnienie wyroku sądu. Art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może jednak strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39).

Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. W sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej wskazał, z jakich przyczyn uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zresztą jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w jej petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dowodzą, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło skarżącemu kasacyjnie na polemikę i jego negowanie. Polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Organ negatywnie zaopiniował w części dotyczącej możliwości przekazywania pyłów, wiórów i zrębków (dotyczy także brykietu wytworzonego z tego rodzaju odpadów) do spalenia w instalacjach nie posiadających wymaganych regulacji prawnych w zakresie termicznego przekształcania odpadów. Zdaniem organu spalanie odpadów, tj. pyłów, wiórów i zrębków, wytwarzanych w trakcie produkcji mebli i związanej z nią obróbki drewna oraz płyt wiórowych, płyt MDF i płyt HDF (zawierających w swoim składzie [...]), w kotle nieprzystosowanej do spalania tego typu odpadów, powoduje emisję do powietrza szeregu związków chemicznych. W procesie spalania będzie miała miejsce emisja zanieczyszczeń do środowiska (atmosfery).

Zgodnie z art. 10 ustawy o odpadach, przedmiot lub substancja powstająca w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, może być uznana za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:

1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;

2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;

3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;

4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma zastosowanie art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, ponieważ przepis ten stanowił bezpośrednią przesłankę materialną odmowy uznania przedmiotowych odpadów za produkt uboczny.

Przepis art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach stanowi implementację art. 5 ust. 1 lit. D dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów (Dz.U.UE.L 08.312.3). Zgodnie z tym przepisem substancja lub przedmiot, powstająca w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkowanie, może być uznana za produkt uboczny, a nie za odpady, jeżeli spełniony zostanie m.in. warunek, zgodnie z którym dalsze wykorzystanie tego produktu lub substancji jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego i nie doprowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie. Sama wykładnia ww. dyrektywy w poszczególnych państwach Unii Europejskiej nie była jednolita i celem jej ujednolicenia Komisja Europejska, w dniu 21 lutego 2007 r. wydała Komunikat wyjaśniający dotyczący odpadów i produktów ubocznych (opubl.: https://eurlex.europa.eu/LexUriServ). Wprawdzie ten komunikat, jako sof law, nie stanowi obowiązującego prawa, ale pozwala na poznanie sposobu interpretacji ww. regulacji dyrektywy. Należy go zatem uwzględnić dokonując wykładni przepisów dyrektywy (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. III OSK 750/21, LEX nr 3345397).

Zgodnie z pkt 4 załącznika nr 1 do ww. komunikatu zbędne materiały z pierwotnego procesu produkcji mebli, palet lub opakowań bądź materiały wymagające tylko kosmetycznych zmian, które są zasadniczo podobne do produktu pierwotnego, takie jak masa kauczukowa i mieszanka wulkanizacyjna, wióry i elementy z korka, resztki z tworzyw sztucznych i podobne materiały, mogą być uznawane za produkty uboczne, jeżeli istnieje możliwość ich bezpośredniego ponownego wykorzystania w pierwotnym procesie produkcyjnym lub w innym zintegrowanym procesie produkcyjnym, w którym ponowne wykorzystanie jest również pewne. Jeżeli jednak tego rodzaju materiały zawierają substancje trujące, które wymagają usunięcia przed dalszym wykorzystaniem lub przetworzeniem, może to wskazywać na to, że materiał ten jest odpadem do momentu zakończenia procesu recyklingu lub odzysku. Czym innym jest sytuacja, w której odpady drzewne w tym także pył drzewny nie zawiera substancji chemicznych szkodliwych dla środowiska i taki może być również poddany procesowi spalania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa stanowisko, że pył drzewny powstały w wyniku cięcia lub frezowania płyt wiórowych lub innych płyt drewnopochodnych stanowi odpad (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2597/16, LEX nr 2587643; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1377/15, LEX nr 2268847; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 2270/17, LEX nr 2470674).

W tej sprawie organy wykazały, że przedmiotowe ścinki nie odpowiadają cechom produktu naturalnego i nie można uznać, że ich wykorzystanie w sposób wskazany przez Spółkę nie doprowadzi do ogólnych, negatywnych oddziaływań na środowisko. Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu wyrażone w tym zakresie. Oznacza to także, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, w polskim porządku prawnym brak jest konkretnych uregulowań prawnych dotyczących możliwości zakwalifikowania pozostałości z płyt drewnopodobnych jako produktu ubocznego, w tym znaczeniu, że kwestia ta musi każdorazowo podlegać ocenie z punktu widzenia przesłanek z art. 10 ustawy o odpadach. Dlatego też zarzut podnoszący naruszenie art. 10 ustawy o odpadach nie zasługiwał na uwzględnienie.

Podniesiona przez skarżącą Spółkę kwestia możliwości termicznego przekształcania w kotle "[...]" odpadów drewnopochodnych, a także uzyskiwania odpowiedniej temperatury podczas prowadzonych procesów (tj. zapewnienie przebywania spalonych cząsteczek zawartych w spalinach co najmniej 2 sekundy w temperaturze nie mniejszej niż 850°C) jest całkowicie chybiona. Należy wskazać, że w/w kocioł, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie stanowi instalacji przeznaczonej do spalania pyłów, wiórów i zrębków, stanowiących odpady płyt drewnopochodnych. Podkreślenia wymaga fakt, że odpady płyt drewnopochodnych określone zostały jako dopuszczalne paliwo dla kotła [...] w rozdziale 3.7 "Wymagania dotyczące paliwa. Dopuszczalne paliwo", w przedstawionej przez skarżącego dokumentacji techniczno-ruchowej kotła [...], co jest niezgodne z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, w tym ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Zatem nie sposób uznać, że odpad jest jednocześnie produktem ubocznym w postaci paliwa.

W tej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów, że przedmiotowe ścinki i zrzyny sklejki drewnianej stanowiły odpad z uwagi na brak spełnienia przez pyły, wióry i zrębki płyt drewnopochodnych kryteriów definicji biomasy, określonej w art. 2 pkt 6 lit. c ustawy o odpadach, zarówno ze względu na fakt, że nie stanowią one "naturalnych substancji", a także nie pochodzą z produkcji rolniczej lub leśnej, biorąc pod uwagę w/w przepis należy traktować je jako odpad, nie zaś biomasę. Biomasę stanowi czyste, niczym niezanieczyszczone drewno, poddane jedynie procesom obróbki mechanicznej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że elementy mebli, które przetworzono na zrzyny i ścinki sklejki powstały przy ingerencji mechanicznej oraz z zastosowaniem środków chemicznych (substancji klejących), których nie można odseparować ze struktury drewna wykorzystanego do produkcji mebli. Można przyjąć, iż: "to, że pozostałości produkcyjne mogą stanowić biomasę nie oznacza, że są produktami ubocznymi. Do biomasy zaliczyć bowiem można również odpady" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1087/15, LEX nr 2087401). Zatem nawet fakt uznania danego przedmiotu lub substancji za biomasę nie oznacza, że stanowią one jednocześnie także produkt uboczny, gdyż powyższe wymaga spełnienia wszystkich warunków, określonych w przepisach art. 10 pkt 1-4 ustawy o odpadach, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.