Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 91/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 i art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący złożył w skardze, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, zawartego na druku urzędowego formularza PPF, wnioskodawca oświadczył, że uzyskuje jedynie rentę w wysokości 700 zł – po potrąceniach. Utrzymanie mieszkania skarżącego kosztuje go 400 zł. Jego żona nie pracuje i nie może znaleźć pracy – chce się zarejestrować, jako osoba bezrobotna. Prąd i gaz pochłaniają miesięcznie kwotę 100 zł. Tym samym "do życia" pozostaje stronie jedynie 200 zł. Rentę przyznano stronie w związku z jej stanem zdrowia. Skarżący oświadczył, że pozostaje w stanie niedostatku.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie ze swoją żoną L. K. i nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Jedynym dochodem wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego jest jego świadczenie rentowe, które, po potrąceniach egzekucyjnych zamyka się w kwocie 768 zł.

Nadsyłając dokumenty, mające być uzupełnieniem i uprawdopodobnieniem oświadczeń zawartych na druku formularza PPF, wnioskodawca nadesłał jedynie część dokumentów i oświadczył w piśmie przewodnim z dnia [...] r., że aktualnie żyje ze swoją żoną w separacji faktycznej. Jego żona wyprowadziła się do innego mężczyzny pod nieznany mu adres i zabrała ze sobą wszelką dokumentację, która jej dotyczy. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia, ponieważ skarżący i tak nie prowadzi aktualnie ze swoją żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego mają pochłaniać wg wnioskodawcy kwotę 700 zł (oświadczenie na formularzu PPF) oraz kwotę 750 zł (przy odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego).

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że wnioskodawca nie przedstawił w sposób rzetelny i wiarygodny całokształtu swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Strona określiła swój dochód na kwotę około 760 zł (świadczenie rentowe) i podkreśliła, że jest to jedyny jej dochód, z którego utrzymuje swoje gospodarstwo domowe. Tymczasem wysokość opłat za mieszkanie i media miała zamykać się w kwocie 700 – 750 zł miesięcznie. Wynika z tego, że po uregulowaniu opłat, skarżący nie powinien dysponować już żadną gotówką, którą mógłby przeznaczyć na zakup żywności, odzieży, środków czystości i ewentualnych lekarstw. Strona nie zdołała wykazać z jakich źródeł gromadzi środki pozwalające jej na osobiste utrzymanie. W uzasadnieniu zaznaczono, że uwaga ta jest aktualna zarówno w sytuacji, w której wnioskodawca mieszkał razem ze swoją żoną, jak również wtedy, gdy ma mieszkać sam, ponieważ wg swojego oświadczenia to on uzyskiwał jedyny dochód w swoim gospodarstwie domowym. Skarżący jednocześnie nie podnosił, aby posiadał jakiejkolwiek zaległości w opłatach za mieszkanie oraz za media. W toku analizy materiału źródłowego okazało się, że skarżący w istocie dysponuje dwoma lokalami mieszkalnymi w K. (zarówno na ul. [...], jak i w Spółdzielni Mieszkaniowej "A", na ul [...]). W efekcie, za niewiarygodne uznano, że skarżący osiąga jedyny dochód w kwocie 768 zł i nie posiada żadnego innego, dodatkowego źródła dochodu. Skarżący w ogóle nie ustosunkował się do wezwania o wskazanie osób, które pomagają mu w utrzymaniu. Nie nadesłał żadnych materiałów źródłowych (np. oświadczeń tych osób), jak również w żaden sposób nie ustosunkował się do tej kwestii.

Od postanowienia tego wniesiony został sprzeciw, w którym pełnomocnik procesowy wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu sprzeciwu stwierdzono, że zmieniła się sytuacja w małżeństwie strony – aktualnie żyje w separacji faktycznej z żoną, która wyprowadziła się do innego mężczyzny. Wnioskodawca nie może więc liczyć na jej pomocy i wsparcie. Skarżący nie zdołał uzyskać stosownych oświadczeń osób, które go wspierają finansowo, ponieważ osoby te (darczyńcy i pożyczkodawcy) obawiają się ewentualnej kontroli fiskalnej. Zdaniem pełnomocnika strony nie ma obiektywnych przesłanek by twierdzić, że jego klient jest zdolny do pokrycia finansowego sprawy sądowej. Nie można również oczekiwać od osób trzecich, że pokryją koszty sądowe za skarżącego. Prawidłowa ocena materiału dowodowego skłania do konstatacji, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że W. K., składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku W. K., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał udowodnić w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że stanowisko referendarza sądowego, zgodnie z którym wnioskodawca nie przedstawił w sposób rzetelny i wiarygodny całokształtu swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, w żadnym razie nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że skarżący jest w stanie ponieść całość kosztów sądowych.

W oświadczeniach wnioskodawcy oraz nadesłanych przez niego dokumentach i materiałach źródłowych występują istotne luki. Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że jego jedynym dochodem jest świadczenie rentowe, które w całości jest przeznaczane na opłacenie mieszkania i opłatę mediów (prąd, gaz). Wynika z tego, że skarżący po uregulowaniu powyższych opłat, nie posiada już środków pieniężnych na osobiste utrzymanie – w szczególności na zakup żywności.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokładnie zanalizować aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Ażeby to uczynić, stan ten musi być wykazany przez wnioskodawcę w sposób przejrzysty i rzetelny. Sytuacja majątkowa powinna być przedstawiona w sposób nie budzący wątpliwości co do jej rzetelności, czy wręcz prawdopodobieństwa. Dopiero w takiej sytuacji można rozstrzygać wniosek o prawo pomocy – na podstawie dokumentacji opisującej w sposób wiarygodny sytuację majątkową wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie stan majątkowy przedstawiony przez skarżącego budzi istotne wątpliwości. Uwzględniając fakt, że skarżący musi ponosić koszty osobistego utrzymywania – ponosić koszty zakupu żywności, odzieży, ewentualne koszty leczenia, należy stwierdzić, że nie jest wiadome skąd czerpie on środki na ich pokrycie.

Jak już wcześniej zauważono, kwestia pozostawania wnioskodawcy w separacji faktycznej nie jest w realiach niniejszej sprawy faktem przesądzającym o jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wszak pierwotnie (w nadesłanym, wypełnionym druku formularza PPF) wnioskodawca oświadczył, że żona nie osiąga żadnego dochodu i nie pobiera żadnych świadczeń socjalnych. Tak więc, uwzględniając oświadczenia strony skarżącej, w aspekcie finansowym żona wnioskodawcy nie wypracowywała dochodu dla wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy, jak również obecnie go nie wypracowuje, kiedy już z nim nie mieszka.

W sytuacji, w której strona stwierdziła, że jego żona mieszka obecnie z innym mężczyzną (wyprowadziła się do niego) wnioskować można, że skarżący już na etapie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponował faktycznie dwoma lokalami mieszkalnymi – czego na druku formularza w ogóle nie ujął. Na formularzu PPF wskazał, jako swój adres (miejsce zamieszkania) lokal na ul. [...] w K. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2015 r. wskazał, że wynajmuje mieszkanie w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w K. (lokal nr [...] położony przy ul. [...]). Wprawdzie skarżący oświadczył, że do tego mieszkania przeniósł się niedawno, lecz umowa najmu tego lokalu został przez niego podpisana w dniu [...] r.

Należy stwierdzić, że pomimo swojej ciężkiej sytuacji finansowej, stać było jednak wnioskodawcę na utrzymanie dwóch mieszkań – skarżący nie podnosił wszak, aby miał jakiekolwiek zaległości w regulowaniu opłat związanych z mieszkaniem. Wynika z tego, że skarżący jednak posiadał (i nadal posiada) środki finansowe, które wystarczały na utrzymanie tych mieszkań.

Trudno ustosunkować się do stwierdzenia, że osoby, które pomagały (pomagają) wnioskodawcy w utrzymaniu – określone, jako darczyńcy i pożyczkodawcy – obawiają się podać swoich danych osobowych. Co istotne, sam wnioskodawca nie podał nawet orientacyjnie liczby tych osób, ani nie oszacował wysokości i rodzaju udzielanej mu pomocy finansowej.

Wymienione wyżej braki i luki w przedstawieniu stanu majątkowego strony skarżącej, są tym bardziej istotne, że skarżący nie występuje przecież w sprawie samodzielnie, korzysta on bowiem z pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata.

Abstrahując od stwierdzeń zawartych w sprzeciwie, wniesionym za pośrednictwem adwokata, zgodnie z którymi wnioskodawca z uwagi na swój stan zdrowia i wiek ma trudności ze znalezieniem pracy i stałego zatrudnienia, nie można stwierdzić, że strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – ustanowił wszak adwokata z wyboru.

Natomiast uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zarówno całkowite, jak i częściowe) może nastąpić jedynie po wszechstronnej analizie całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jak już stwierdzono wyżej, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji w sposób rzetelny, nie budzący wątpliwości. A tylko przedstawienie aktualnego stanu majątkowego w sposób wiarygodny daje podstawę do precyzyjnej analizy i ewentualnego uwzględnienia wniosku.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.