Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 515/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 75, art. 80, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106 par. 3, art. 133, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 10 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 2 pkt 14, art. 3, art. 7, art. 8, art. 13, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341; dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), art. 15, art. 18 ust. 3. art. 19 ust. 2, art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 640/2014), art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 1307/2013), art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.; dalej: Rozporządzenie nr 1306/2013), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej [...] z [...] oraz w sprawie odmowy przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

W dniu 9 czerwca 2016 r. A. M. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok.

Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajdują się następujące dokumenty: wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności ekologicznej składany w przypadku przeniesienia posiadania gruntów z dnia 08.09.2016 r. złożony przez Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...] w związku o przejęciem zobowiązania ekologicznego, oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania ekologicznego (PROW 2014-2020) podjętego przez A. M. do końca okresu objętego okresu objętego tym zobowiązaniem złożony przez Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...] w związku o przejęciem zobowiązania ekologicznego, umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 01.04.2016 r. zawarta pomiędzy Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością [...] oraz A. M. Przedmiotem dzierżawy były działki ewidencyjne o nr [...] o pow. 27 ha oraz działka [...] o pow. 13,97 ha położone w gm. [...], pow. [...], woj. [...] oraz dokument "Rozwiązanie umowy dzierżawy" z dnia 20-06-2016 r., z którego wynika iż rozwiązanie umowy dzierżawy z dnia 01.04.2016 r. nastąpiło z dniem 20.06.2016 r.

W okresie od dnia 06.10.2016 r. do dnia 23.11.2016 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Na dowód wykonanych czynności kontrolnych sporządzono raporty.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] o przyznaniu A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tj.: jednolitej płatności obszarowej w wysokości 18909,15 zł, płatności na zazielenienie w wysokości: 12690,68 zł, płatności redystrybucyjnej w wysokości: 4613,97 zł oraz płatności dla młodych rolników w wysokości: 9493,25 zł, jak również kwoty 513,86 zł tytułem zwrotu dyscypliny finansowej.

W dniu 27.02.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo E. B. z 20.12.2017 r., która jako współwłaścicielka działek ew. o nr [...], [...], oraz [...] znajdujących się w woj. zachodniopomorskim, powiecie szczecineckim, gm. B. wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla ww. działek albowiem umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody, jednocześnie wskazała okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W treści pisma E. B. wyjaśniła, że jej mąż Z. B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z. B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości.

W dniu 13.02.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...] z [...] w sprawie przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 27.11.2019 r. do biura powiatowego wpłynął protokół z przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w [...] A. M. w charakterze świadka w postępowaniu sygn. [...].

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w [...] wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] nr [...] oraz w sprawie odmowy przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na mocy przedmiotowej decyzji organ I instancji odmówił przyznania wszystkich wnioskowanych płatności i jednocześnie w przypadkach: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników nałożył sankcję w okresie trzech lat kalendarzowych w wysokości odpowiednio 19 119,63 zł, 5 183,70 zł oraz 9598,92 zł.

W dniu 27.11.2020 r. A.M. złożył odwołanie od ww. decyzji.

W toku postępowania odwoławczego organ poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu. Do dnia wydania decyzji strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie wznowieniowym określonym w art. 145-153 k.p.a. Organ II instancji wskazał dalej, że z akt sprawy wynika, iż 27.02.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło pismo E. B. z 20.12.2017 r., dotyczące m. in. wstrzymania płatności A. M. oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków, co skutkowało wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR 13.02.2019 r. postanowienia o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną [...] r. W postanowieniu tym organ wskazał, iż wznowienie postępowania następuje wskutek ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Organ odwoławczy odnosząc się następnie do przesłanek wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wyjaśnił, że nową okolicznością faktyczną stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, nieznaną Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...], w dniu wydania decyzji ostatecznej było to, że w roku 2016 A. M. nie posiadał (użytkował) działki nr 409 zgłoszonej do płatności. W konsekwencji istotą sporu stała się kwestia, czy zaistniały przesłanki do odmowy przyznania stronie wnioskowanych płatności i nałożenia sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych.

Organ II instancji nie podzielił zarzutu odwołującego dotyczącego bezpodstawnego wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, wskazując, że z materiału dowodowego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, iż wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej z 26 maja 2017 r. nie miał wiedzy, że skarżący nie użytkował rolniczo w 2016 r. działki ew. 409, co nie uprawniało go do przyznania wnioskowanych płatności do tej powierzchni. Fakt ten, nowy i istotny dla sprawy przyznania płatności, nie był znany organowi, bowiem ujawniony został po wydaniu przez Kierownika BP ARiMR w [...] decyzji nr [...]. Organ uzyskał wiedzę w tym zakresie dopiero 27.02.2018 r. (data wpływu dokumentów przesłanych przez E. B. do biura ), zaś ww. decyzja kończąca postępowanie została wydana 26.05.2017 r. Organ odwoławczy wskazał również, że w toku postępowania wznowieniowego organ pozyskał z Prokuratury Okręgowej protokół z przesłuchania A. M. w charakterze świadka w postępowaniu sygn. [...], z którego zeznań wynikały okoliczności, które bez wątpliwości uzasadniały zastosowanie instytucji wznowienia postępowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanym przypadku wznowienie postępowania nastąpiło na wskutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, a nie jak twierdzi strona w odwołaniu - na skutek nowych dowodów. Jakkolwiek zatem dowód z zeznań A. M. przeprowadzono już po wydaniu decyzji ostatecznej, a zatem nie mógł być znany organowi w chwili podejmowania tego rozstrzygnięcia, to jednak należało mieć na względzie, że z tych zeznań wynikały nowe okoliczności faktyczne, które stanowiły samoistną przesłankę wznowienia postępowania.

W związku z powyższym, organ II instancji zgodził się z oceną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], iż na gruncie analizowanej sprawy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przechodząc do oceny spełnienia przez stronę warunków przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego organ wskazał na regulacje zawarte w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powołał następnie treść art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz art. 4 ust. 1 pkt a. pkt b. pkt c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (US) nr 1307/2013 w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach, stwierdzając, że z cytowanych przepisów wynika, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Przysługują rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem gruntów objętych obszarem zatwierdzonym o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Pod pojęciem rolnika rozumie się osobę fizyczną (w tym wypadku), która prowadzi działalność rolniczą i posiada gospodarstwo rolne. Działalność rolnicza (w tym wypadku) oznacza uprawę produktów rolnych. Z kolei gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp. Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów.

Organ II instancji wyjaśnił dalej, że przepisy ustawy o płatnościach nie zawierają definicji posiadania, dlatego należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia, wynikającym z art. 336 ustawy Kodeks cywilny. Organ dokonując następnie analizy pojęcia posiadania uregulowanego we wskazanym przepisie wyjaśnił, posiłkując się w tym zakresie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29.12.2020 r., (sygn. akt I SA/Ke 394/20), że zgromadzony w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje, że A.M. nie spełnił warunków przyznania płatności, o których mowa w cyt. przepisach art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Strona w 2016 r. nie prowadziła działalności rolniczej, nie posiadała gospodarstwa rolnego, nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działce rolnej o powierzchni 41,38 ha: - [...] gryka na nasiona położonej na działce ewidencyjnej nr [...], co wynika to wprost z protokołu przesłuchania A. M. w charakterze świadka, przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] w dniu [...], w sprawie [...]. A. M. w toku przesłuchania oświadczył, że przez dwa lata tj. 2016 i 2017 dzierżawił od Z. B. część (ponad 40 ha) działki ew. o nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Nie potrafił jednak powiedzieć czy umowę dzierżawy zawarł ze Z. B. jako osobą fizyczną, czy przedstawicielem firmy [...], przy czym grunty zostały zwrócone po zakończeniu dzierżawy firmie [...]. Wedle złożonych zeznań za dzierżawę A. M. płacił Z. B. corocznie czynsz dzierżawny w wysokości 30.000 zł. Podatek od nieruchomości był zaś opłacany przez Z. B. A. M. w toku zeznań wyjaśnił, iż od 10 lat jest pracownikiem firmy [...], której właścicielem jest Z. B. i to on zaproponował mu dzierżawę działki, bo jak twierdził (...) nie chce mu się tam jeździć (...)" zaś dochód z tej dzierżawy miał być dla strony rodzajem premii za dobrą współpracę. Zeznając A. M. oświadczył, iż nie miał maszyn rolniczych do uprawy dzierżawionej nieruchomości. Prace polowe w postaci: orki, borowania, siania gryki, a następnie jej zbioru zlecał małżonkom K. zajmującym się działalnością usługową w tym zakresie i którzy zostali mu poleceni przez Z. B. A. M. wyjaśnił, iż z małż. K. zawarł umowę o świadczenie prac polowych, przy czym nie pamięta w jakiej formie ustnej, czy pisemnej. Z p. K. spotykał się na działce lub kontaktował się telefonicznie. Nie wie gdzie mieszkają. Za wykonane prace płacił zbiorami, które K. zabierali w całości z pola. Skarżący nie wie ile K. zarobili na gryce, jak również nie uczestniczył w zbiorach.

A. M. zeznając oświadczył, że jedyny jego dochód z dzierżawionej nieruchomości to dopłaty, łącznie około 80000 zł rocznie i jednocześnie stwierdził, że po opłaceniu czynszu dzierżawnego jeszcze mu sporo zostawało. Ponadto, A. M. wyjaśnił w toku zeznań, iż Z. B. wydzierżawiał swoje grunty bo "jego nieruchomości przekraczały limity upoważniające do wyższych decyzji, a ponadto miał ma to wpływ wiek, ponad 40 który również ma wpływ na wysokość dotacji". Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, w którym strona wskazuje, iż zarządzała dzierżawioną działką z zeznań złożonych w prokuratorze pod potwierdzalności karną w sprawie o sygn. [...] jednoznacznie wynika, że strona nie podejmowała żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydowała o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz rodzaju jak i o zbiorze upraw. A. M. nie posiadał zaplecza technicznego (parku maszynowego), czy magazynowego, który umożliwiałoby mu użytkowanie dzierżawionej działki. Wszelkie prace polowe wykonywali p. K., i to oni czerpali dochód z prowadzonej uprawy. Organ II instancji zauważył, iż odwołujący zamieszkiwał w dużym oddaleniu od zgłoszonej do płatności działki ew. 409, tj. w miejscowości [...] tj. w odległości ponad 400 km od ww. nieruchomości. W toku całego postępowania A. M. nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin. A. M. w żaden sposób nie wykazał, na czym polegało nadzorowanie nad dzierżawioną nieruchomością. Z zeznań złożonych w prokuraturze wynika zaś, że Z. B. polecił mu osoby tj. małż. K., którzy mogą zająć się uprawą działki i to oni przez cały okres dzierżawy wykonywali wszystkie zabiegi agrotechniczne. To do ich gospodarstwa trafiały coroczne plony, stanowiące zapłatę z wykonane prace. Strona nie uczestniczyła w zbiorach, czyli nie wie jakiej były wielkości (ile kg) i jak przyznała nie wie ile zarobili na uprawie gryki K. Jedynym dochodem strony z działki ew. [...] były uzyskiwane dopłaty z ARiMR, a kosztem czynsz dzierżawny.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że celem dopłat jest dofinansowanie produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Odwołujący nie prowadził produkcji roślinnej, jak również z informacji do których organ ma dostęp z urzędu wynika, iż nie był hodowcą zwierząt. Działania A. M. w 2016 r. ograniczyły się do złożenia wniosku i pobrania dopłat, których łącza wysokość 86 234, 88 zł (OB, ONW, EKO za 2016 r.). Jedynym wydatek, na jaki strona wskazuje to opłata czynszu dzierżawnego w wysokości 30 0000 zł (w żaden sposób nie udokumentowana). Podsumowując, organ stwierdził, że A. M. w 2016 r. nie prowadził działalności rolniczej, nie był rolnikiem, nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanej do płatności działki rolnej, a jedynie formalnie ją zgłaszał do płatności.

Odnosząc się do treści zarzutów A. M. organ odwoławczy nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu I instancji. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organ wnikliwie przedstawił argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Organ II instancji wskazał następnie na treść art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wyjaśniając, że przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich, w stosunku do regulacji wynikających z k.p.a. Ograniczył on bowiem obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Stosownie do zasady praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy organ powinien wprawdzie podejmować działania zmierzające do załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym niemniej jednak, zgodnie z art. 3 ust. 3 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Odwołujący, pomimo możliwości, nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zgłoszonych w odwołaniu, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Strona wniosła jedynie o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego, z własnych wyjaśnień, ale w sytuacji, gdy organ dysponuje zeznaniami ww. osoby w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w [...] w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt [...], wniosek uznany został za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, że A. M. nie spełnił warunków przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wobec czego do działek rolnych deklarowanych we wniosku na rok 2016 nie można przyznać do płatności.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 82,12 ha [działka A - 41,38ha (działka ew.409) + działka B - 26,93 ha (działka ew.897/6) + działka C - 13,81 ha (działka ew. 897/7) = 82,12ha]. Z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania nastąpiło przeniesienie posiadania gruntów zgłoszonych do płatności na działce ew. [...] i [...] na rzecz firmy [...] Sp. z o.o. W aktach znajdują się wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania pierwszej płatności ekologicznej, składany w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub jego części albo stada zwierząt ras lokalnych oraz umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 01.04.2016 r. i dokument potwierdzający jej rozwiązanie z dniem 20.06.2016 r. Co prawda przedmiotowy wniosek dotyczył sprawy o przyznanie płatności ekologicznej jednakże program ten był realizowany również na działkach w stosunku do których strona ubiegała się o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, w związku z tym organ prawidłowo ustalił, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności wynosiła 41,38 ha. Organ II instancji podniósł, że ustalenia w powyższym zakresie nie są kwestionowane przez stronę w odwołaniu. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wynosiła natomiast 0 ha.

Organ powołując następnie brzmienie art. 18 ust.6 oraz art. 19a Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem w przypadku, gdy różnica między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym przekracza 3% obszaru zatwierdzonego albo więcej niż 2 ha - pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy przy czym karę administracyjną zmniejsza się o 50 % jeżeli różnica między obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym nie przekracza 10 % obszaru zatwierdzonego. Jednocześnie kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Ponieważ w analizowanym przypadku procentowa różnica wynosiła 100 %, a zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5 - krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności [41,38 ha x 1,5 = 62,07ha ], to należało odmówić wnioskowanej płatności i nałożyć karę administracyjną w wysokości 19 119,63 zł.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ odwoławczy powołując treść art. 14 ustawy wyjaśnił, że w analizowanym przypadku powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 41,38 ha zaś powierzchnia stwierdzona (zatwierdzona) w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 0 ha. Organ powołując następnie brzmienie art. 18 ust. 6 oraz art. 19a Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, wskazał, że należało odmówić wnioskowanej płatności i nałożyć karę administracyjną w wysokości 5 183,70 zł.

W zakresie płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), organ II instancji powołując treść art. 43 rozporządzenia Nr 1307/2013 oraz art. 23 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE)Nr 640/2014 wskazał, że ponieważ cała zgłoszona we wniosku nie kwalifikowała się do dopłat organ I instancji prawidłowo odmówił płatności za zazielenienie.

Odnośnie płatności dla młodych rolników organ II instancji wyjaśnił, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ cytując następnie treść art. 50 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1307/2013, wskazał, że w analizowanym przypadku strona spełniła warunki określone ww., przepisie. Zgodnie z art. 13 ustawy, płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jednak nie większej niż 50 ha. Jak wskazano w niniejszej decyzji powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 41,38 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0 ha. Organ odnosząc się do art. 19 a Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 wyjaśnił, że wobec powyższego należało odmówić wnioskowanej płatności i nałożyć karę administracyjną w wysokości 9 598,92 zł.

Organ powołał także art. 26 ust. 5, art. 64 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1306/2013, stwierdzając, że zgodnie z postanowieniami Rozporządzenia Nr 1306/2013 oraz rozporządzenia (UE Euratom) nr 966/2012 zwrot powinien spełniać kryteria równego traktowania i być proporcjonalny do korekty dyscypliny finansowej. Ponieważ rozstrzygając ponownie w przedmiotowej sprawie w wyniku wznowienia postępowania, stronie nie przyznano żadnych płatności, a co za tym idzie, nie zastosowano współczynnika korygującego, o którym mowa w ww. przepisie, w niniejszej sprawie bezpodstawnym było orzekanie o kwocie zwrotu z tytułu dyscypliny finansowej.

Organ II instancji uznał, że ustalenia dokonane przez organ II instancji są zgodne z ustaleniami organu I instancji. W zakresie rachunkowym decyzja wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie budzi zastrzeżeń.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że z aktach sprawy brak jest dokumentów, które potwierdzałyby, że stwierdzone nieprawidłowości są wynikiem działania siły wyższej. Strona nie wskazuje również na wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych.

W ocenie organu odwoławczego deklarowanie do płatności działki rolnej, której strona nie użytkowała, nie może również zostać uznane za oczywistą omyłkę, czyli błąd małej wagi, który można dostrzec "na pierwszy rzut oka" lub inaczej - błąd niebudzący wątpliwości. Nieprawidłowość, której wykrycie wymagało wznowienia postępowania i włączenia do akt sprawy zeznań A. M. złożonych w związku z podejrzeniem wyłudzenia środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, nie może zostać uznana za omyłkę o takim charakterze. Wnioskujący o płatność rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Strona składając oświadczenie, iż zna zasady przyznawania płatności oraz zna skutki składania fałszywych oświadczeń (por. podpis strony pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4/4 wniosku) musi być świadoma treści, które podpisuje, bo tylko ona bierze za nie odpowiedzialność, a przeciwne działanie świadczy, co najmniej o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek strony, która nie była zobowiązana do starania się o płatności i składania wniosku, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Co więcej, składając wniosek producent złożył oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W cenie organu II instancji zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Twierdzenia strony (podniesione w opozycji do twierdzeń organu I instancji) nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie zostały poparte odpowiednimi kontrdowodami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżący A.M. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu w całości, zarzucając mu:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania przez organ I instancji w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z dnia [...], przyznającej mi płatność;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w prawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z dnia [...];

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej stronie płatność z dnia [...];

- naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżący nie był uprawniony do przyznanej mu decyzją z [...] płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na nieruchomości objętej wnioskiem z 9 czerwca 2016 r., opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z dnia [...];

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał - a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E. B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z [...];

- naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ;

2/ naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

- naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż strona nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem z 09.06.2016 r. w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach;

- naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 lit. a oraz c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu Rozporządzenia, czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

- naruszenie art. 19a Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;

- naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, iż strona nie spełnia przesłanki posiadania użytków rolnych w myśl tej ustawy z uwagi na błędne przyjęcie, iż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy sprawuje działalność rolną poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

- naruszenie przepisu art. 336 K.c. poprzez błędne przyjęcie, że strona nie wypełniła przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznym o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] oraz uchylenie decyzji organu I instancji, to jest decyzji nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...], a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 14 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i zarzuty skargi w całości, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na terminie rozprawy w dniu 21 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę.

Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. oddalił wniosek dowodowy strony z 14 października 2021 r. Pełnomocnik skarżącego zgłosił zastrzeżenia do postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego, gdyż w jego ocenie ma on istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w [...] z [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej z [...] nr [...] oraz odmowy przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, wydane zostały z naruszeniem prawa.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym – po wznowieniu przez organ postępowania z urzędu w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem wznowionego postępowania nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. Inaczej w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., II FSK 47/05). Celem postępowania nadzwyczajnego jest zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. We wstępnej fazie tego postępowania organ administracyjny wyłącznie ustala, czy w ogóle wystąpiły przesłanki uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, a następnie, czy ich wystąpienie miało wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli tak, wówczas organ administracyjny wydaje nową decyzję w spawie. Wówczas też dochodzi do ponownego otwarcia procesu konkretyzacji normy administracyjnego prawa materialnego do ustalonego ponownie stanu faktycznego sprawy.

Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym - po wznowieniu postępowania administracyjnego, jest to, że diametralnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego będącego przedmiotem takiej analizy w sytuacji kontroli decyzji administracyjnej wydanej w trybie zwykłym (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., I GSK 1190/09 i I GSK 1161/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2010 r., I SA/Sz 417/10).

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych. Dokonując oceny tych okoliczności trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych, jak i nadzwyczajny charakter wznowieniowego postępowania, uprawniające do wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w razie stwierdzenia kwalifikowanych wad postępowania zwykłego, a zakończonego decyzją ostateczną. Postępowanie wznowieniowe nie może bowiem służyć ponownemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy i zastępować postępowania odwoławczego (wyrok NSA z 14 września 2018 r., II FSK 2687/16, wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1582/10, wyrok NSA z 19 listopada 2009 r., II FSK 933/08, wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., II FSK 300/12). Z tego względu pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły, wąsko.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych judykatura rozumie obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z 1 listopada 2013 r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z 23 maja 2003 r., III SA 2484/01). Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Tego rodzaju ocena nie należy do sfery ustaleń faktycznych, lecz jest kwestią subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną (wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2541/12, wyrok NSA z 1 lutego 2012 r., II OSK 2154/10).

Dodatkowo, nie każde ujawnienie istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, istniejących w dacie rozstrzygania, lecz nieznanych organowi, świadczy o naruszeniu prawa (wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., II FSK 1640/09). Na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nowe okoliczności lub dowody muszą być tego rodzaju, że mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy; powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z 7 lutego 2014 r., II OSK 2160/12). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 1112/17, wyrok NSA z 18 maja 2017 r., I OSK 45/17).

Nie będą stanowiły podstawy wznowienia okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy (wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., II OSK 2246/16). Nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą jednakże stanowić podstawę wznowienia postępowania, gdy ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie bowiem pismo E. B. z 20 grudnia 2017 roku ujawniło istnienie nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia, okoliczności zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z. B.

Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw", w odniesieniu do dowodów lub okoliczności, oznacza takie dowody lub okoliczności, co do których istnienia organ nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym. Nowe okoliczności lub dowody, aby mogły być podstawą wznowienia postępowania, nie mogły być znane organowi, przed którym postępowanie się toczyło i zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 14 maja 2015 r., II GSK 946/14). W świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. istotny jest obiektywny fakt nieznajomości, niewiedzy organu co do istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów, nie zaś przyczyny tej niewiedzy, tj. dające się np. przypisać organowi albo stronie (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II GSK 1553/16).

Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, a jedynie zawarcia nieważnej i podpisanej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego, spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności’ w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E. B. oraz w zeznaniach skarżącego złożonych 24 czerwca 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...]. Zatem w ocenie Sądu, organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności.

Błędne są jednocześnie zarzuty skargi wskazujące jakoby organ wznowił i prowadził postępowanie w związku z ujawnieniem nowych nieznanych w chwili wydawania decyzji dowodów, przy czym takim dowodem miałoby być pismo E. B. oraz zeznania skarżącego złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym. Jak to zostało wskazane powyżej, nowe dowody wytworzone po wydaniu decyzji mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania, gdy wynikają z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział w chwili wydawania decyzji (wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17 LEX nr 2323395). Sytuacja taka właśnie zaistniała w kontrolowanej sprawie, bowiem pismo E. B. z 20 grudnia 2017 roku ujawniło istnienie nowej, nieznanej organowi w dacie podejmowania pierwotnego rozstrzygnięcia okoliczności, zawarcia przez skarżącego fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością jego pracodawcy Z. B. Pismo to należy jednocześnie oceniać w kategoriach pisma sygnalizującego - informującego organ administracji o istotnych dla sprawy okolicznościach, które miały miejsce nie tylko w dacie wydawania decyzji przyznającej dopłaty, ale także w chwili składania wniosku o ich przyznanie, a o których organ nie wiedział. Przepisy k.p.a. nie regulują sposobu, w jaki organ może powziąć informacje o nowych okolicznościach, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 tego aktu. Nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby w związku z treścią wskazanego wcześniej pisma, organ wznowił postępowanie, żeby zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przeprowadzić następnie postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Ponadto z art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika także, iż jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane z powierzchniami upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Z powyższym koresponduje treść art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009. Przepis ten definiuje pojęcie "rolnika" w ten sposób, że oznacza ono m.in. osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Istotną zatem kwestią jest ocena, czy skarżący w 2016 roku był producentem rolnym w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów, to jest czy był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z władaniem, którym przyznano płatność. Stosownie do art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 K.c.

Z ustalonych przez organ okoliczności faktycznych wynika, że skarżący w 2016 roku nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą prowadził miejscowy rolnik. Skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi przy tym oznaczać osobistego wykonywania na gruntach pracy fizycznej. Może bowiem polegać ono jedynie na zarządzaniu gruntami rolnymi poprzez nadzór i kierowanie czynnościami natury funkcjonalnej, niezbędnymi dla racjonalnej gospodarki gruntami. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by strona decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa bowiem plony (gryka) z niego pozyskiwane stanowiło wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace na działkach zadeklarowanych do płatności. W związku z powyższym Sąd podziela ustalenia organów, co do tego, że skarżący w 2016 roku nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że od 10 lat jest pracownikiem firmy [...], której właścicielem jest Z. B. i to on zaproponował mu dzierżawę działki, bo jak twierdził "(..) nie chce mu się tam jeździć (...)", zaś dochód z tej dzierżawy miał być dla strony rodzajem premii za dobrą współpracę. A. M. zeznał, iż nie miał maszyn rolniczych do uprawy dzierżawionej nieruchomości. Prace polowe w postaci: orki, borowania, siania gryki, a następnie jej zbioru zlecał małżonkom K., zajmującym się działalnością usługową w tym zakresie i którzy zostali mu poleceni przez Z. B. Za wykonane prace płacił zbiorami, które K. zabierali w całości z pola. Strona zeznała także, że nie wie ile K. zarobili na gryce, jak również nie uczestniczyła w zbiorach. Jedyny dochód skarżącego z dzierżawionej nieruchomości to dopłaty, łącznie około 80000 zł rocznie. Skarżący wyjaśnił także, że, że po opłaceniu czynszu dzierżawnego jeszcze mu sporo zostawało. Ponadto A. M. zeznał, że Z. B. wydzierżawiał swoje grunty bo "jego nieruchomości przekraczały limity upoważniające do wyższych decyzji, a ponadto miał ma to wpływ wiek, ponad 40 który również ma wpływ na wysokość dotacji".

Z powyższych okoliczności organy wyprowadziły prawidłowe wnioski, że strona w 2016 r. nie podejmowała żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydowała o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz rodzaju jak i o zbiorze upraw. A. M. nie posiadał w 2016 r. zaplecza technicznego (parku maszynowego), czy magazynowego, który umożliwiałoby mu użytkowanie dzierżawionej działki. W toku postępowania A. M. nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin. A. M. w żaden sposób nie wykazał, na czym polegało nadzorowanie nad dzierżawioną nieruchomością. Z zeznań złożonych w prokuraturze wynika natomiast, że Z. B. polecił mu osoby tj. p. K., którzy mogą zająć się uprawą działki i to oni przez cały okres dzierżawy wykonywali wszystkie zabiegi agrotechniczne. To do ich gospodarstwa trafiały coroczne plony, stanowiące zapłatę z wykonane prace. Strona nie uczestniczyła w zbiorach, czyli nie wie jakiej były wielkości (ile kg) i jak przyznała nie wie ile zarobili na uprawie gryki K.

Tym samym całkowicie chybione są zarzuty skargi naruszenia w kontrolowanej sprawie wspomnianych wcześniej przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 oraz art. 336 Kodeksu cywilnego.

Pozbawione podstaw są również zarzuty naruszenia w sprawie art. 19a rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2013 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. W kontekście powyższego przepisu, jak twierdzi skarżący, w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów, podczas gdy w przypadku stwierdzenia przez organ, że rolnikowi nie przysługuje płatność, wniosek o przyznanie płatności powinien zostać oddalony. Zdaniem sądu, w świetle powyższych rozważań oraz prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy administracji, bezsporną okolicznością jest zawyżenie przez skarżącego obszaru deklaracji obszaru o 100%. Skoro bowiem skarżący nie był posiadaczem działek, do których miałyby się odnosić płatności, o które wnioskował, to całość ich powierzchni została zadeklarowana w sposób nieprawidłowy. Z tego powodu rzekomo naruszony przepis art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 zastosowano adekwatnie do stanu, jaki w sprawie ustalono, rzetelnie objaśniając metodykę wszelkich wyliczeń. Bezdyskusyjne jest przy tym, że w sprawie nie tylko nie było podstaw do przyznania wnioskowanych przez skarżącego płatności, ale również okoliczności, w których wniosek o nie został złożony i rozpatrzony dobitnie świadczą o obowiązku zastosowania przez organ przepisów sankcyjnych dotyczących nałożenia kary administracyjnej w przypadku zawyżenia zadeklarowanego we wniosku obszaru. Należy mieć bowiem na względzie, że rozporządzenie nr 640/2014 w art. 15 reguluje w sposób jednoznaczny wyjątki o stosowania kar administracyjnych, przewidując w ust. 1 tego przepisu, że kar administracyjnych nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Jednocześnie, w myśl ust. 2 ww. przepisu, podane przez beneficjenta informacje, o których mowa w ust. 1, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie podlega dyskusji, że skarżący żadnego z wymienionych wyżej wyjątków nie spełnia. Fakt zawyżenia powierzchni gruntów, zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, nie został bowiem ujawniony w odpowiednim czasie przez samego skarżącego, lecz wyszedł na jaw na skutek informacji, które stały się podstawą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją przyznającą taką płatność. W tej sytuacji, wobec spełnienia pozytywnej przesłanki nałożenia sankcji administracyjnej, tj. zawyżenia deklaracji obszaru (art. 19a rozporządzenia 640/2014), przy niewystąpieniu przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 15 ww. rozporządzenia, nie doszło do naruszenia wskazanych skargą przepisów tego aktu normatywnego, a zatem zarzuty te są bezpodstawne.

W ocenie Sądu, organy nie naruszyły przepisów art. 7 i 77 i 80 k.p.a., których stosowanie w sprawie niniejszej oceniać należy z uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodać przy tym należy, że w k.p.a. nie ma przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony, które złożyła ona w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym (zob. wyrok NSA z 28 września 2010 r., sygn. akt II GSK 798/09 – dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że organy posłużyły się dowodami z postępowania karnego i odstąpiły od samodzielnego przesłuchania wnioskodawcy, nie stanowi o naruszeniu zasady bezpośredniości, co zdaje się sugerować skarga, stając na stanowisku, bez powołania ku temu podstawy prawnej, że organ pierwszej instancji miał także obowiązek z urzędu przesłuchać skarżącego w charakterze strony. Wbrew wywodom skargi taki obowiązek na organach nie ciążył. Sąd zasadniczo nie podziela także tezy, że wspomniany wcześniej art. 3 ust. 3 ustawy nie mógł mieć w niniejszym przypadku zastosowania, bowiem w postępowaniu wznowieniowym ciężar dowodu spoczywa na organie administracji. Niewątpliwym jest, że na organie administracji spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki wznowienia postępowania, jednakże w następstwie wznowienia prowadzone jest postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko wówczas możliwe jest przeprowadzenie prawidłowego procesu subsumcji normy prawnej pod taki stan. Mimo więc tego, że mamy do czynienia z działaniem organu w trybie nadzwyczajnym, to trzeba pamiętać, że dotyczy ono kontroli decyzji zapadłej w postępowaniu cechującym się określonymi regułami, dlatego nie ma powodu i stosownych podstaw, aby te reguły ignorować, czy je negować.

Tym samym, na organie prowadzącym postępowanie w niniejszej sprawie ciążył obowiązek prowadzenia tego postępowania z dochowaniem zasady praworządności. Organ uznając zatem, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postepowania w sprawie przyznanych stronie płatności, miał obowiązek wykazania tych okoliczności. Skarżącego obciążał zaś ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do nabycia wnioskowanych dopłat. Przy takim rozkładzie ciężaru dowodu organ, obligowany przy tym ustawowo do stania na straży praworządności, był uprawniony do stosowania art. 75 k.p.a. nakazującego dopuszczenie jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a., wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów. Z przywołanych przepisów, a w szczególności z art. 75 k.p.a. wynika zatem, że dowodem w postępowaniu dotyczącym płatności mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11). Z tego też powodu organ prowadzący postępowanie administracyjne mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka, czy wyjaśnień oskarżonego utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu np. karnym. Tak też zresztą uczynił organ, odwołując się w swoich ustaleniach do treści protokołu z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, jakie odbyło się w 24 czerwca 2019 r. Dezawuowanie wagi tego dowodu w skardze nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Skarżący złożył bowiem zeznania świadomy odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajanie prawdy, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Jednocześnie z treści ww. protokołu, który w ocenie sądu zawiera niebudzące wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia skarżącego wynika, że przystał on na ofertę swojego pracodawcy Z. B. dzierżawy gruntów w zamian za część środków otrzymanych z tytułu dopłat, które miały stanowić dla skarżącego premię za dotychczasową współpracę oraz lata przepracowane w firmie Z. B.

Okoliczności te jednoznacznie obciążają skarżącego, skoro zgodnie z powołanym wcześniej art. 3 ust. 3 ustawy, to właśnie na nim ciążył obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Inaczej rzecz ujmując, składając wniosek o przyznanie płatności, skarżący był zobligowany zbadać wszystkie okoliczności, na które we wniosku się powołał, związane ze spełnieniem warunków do ich ewentualnego przyznania. Skoro skarżący tego zaniechał, to musiał liczyć się z tym, że ujawnienie nieprawidłowości w tym zakresie może pociągnąć za sobą konsekwencje skutkujące odebraniem prawa do przyznanych wcześniej płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny, a więc nie wyłącza jej brak świadomości skarżącego, czy też przekonanie, że w sprawie wszystko jest w porządku, bowiem takie zapewnienie uzyskał od swojego pracodawcy, który wystąpił z ofertą dzierżawy gruntów.

Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności na rok 2016 był wniosek strony, w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach, położonych na gruntach stanowiących wymienione w nim działki ewidencyjne. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinien spełniać formularz wniosku umieszczany na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 roku, poz. 353 ze zm.). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 233 § 1 i § 6 oraz art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności bezpośrednich, zawartych we wskazanych powyżej przepisach, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania wnioskowanych płatności. W postępowaniu o ich przyznanie nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się formalnym tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy w wyniku kontroli " krzyżowej" organ ustali, iż nie zaistniała sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, to ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę bezpośrednią (analogicznie jak w § 2 art. 75 k.p.a.). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem (np. pisemna umowa dzierżawy) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat bezpośrednich. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza, czego w kontrolowanej sprawie skarżący nie wykazał. W tych warunkach możliwe jest zatem, iż organ w toku postępowania zwykłego, mógł nie posiadać pełni wiedzy co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro strona nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku strony oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W ocenie Sądu organy należycie wykazały wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania i prawidłowo w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustaliły, że skarżący w 2016 r. nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach, skarżący zaś nie przedstawił materiału dowodowego pozwalającego na przyjęcie tezy przeciwnej. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK1402/19).

Materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W sposób niezbity wynikało z niego, że umowa dzierżawy pomiędzy skarżącym, a Z. B. została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym, z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego, umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, iż skarżący jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać.

Podkreślić też należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, pierwotnie w stosunku do strony nie toczyło się żadne postępowanie w zakresie przyznanych dopłat rolniczych, a organ działał w zaufaniu do informacji wskazanych przez stronę w złożonych wnioskach, co wynika ze specyfiki związanych z tym postępowań.

Ponadto, z ustalonych okoliczności faktycznych nie wynika, by rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa, bowiem plony z niego pozyskiwane stanowiły wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace w gospodarstwie skarżącego, tj. Państwa K. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B., tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę, o czym była już mowa, w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z. B. Sąd nie neguje jednocześnie ogólnych twierdzeń powoływanych w skardze, że dla otrzymania dopłat z systemu wsparcia bezpośredniego nie jest konieczne, aby wnioskujący o nie podmiot zawsze osobiście i bezpośrednio prowadził na danych gruntach zabiegi agrotechniczne. Rzecz w tym, że aby w ogóle móc legalnie takie zabiegi przeprowadzać, a zatem ubiegać się o płatności, konieczne jest posiadanie statusu posiadacza takich gruntów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powoływanie się zatem przez skarżącego na wykonywanie na przedmiotowej nieruchomości działalności rolnej poprzez podejmowanie czynności organizacyjnych i kierowniczych jest bez znaczenia, wobec faktu, iż nie był on do takich czynności legitymowany. W konsekwencji powyższego w sprawie nie naruszono ani art. 4 ust. 1 lit. a i c rozporządzenia nr 1307/2013, ani też art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem ocena spełniania warunku bycia posiadaczem działki i nieprowadzenia działalności rolniczej została przez organy przeprowadzona prawidłowo.

W świetle przedstawionych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi odwoławczemu na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Tym samym zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości, a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.

Końcowo, odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych przez pełnomocnika strony skarżącej, Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego. O takich wątpliwościach można mówić, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne, przy czym dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2020 r., II FSK 1560/18, Lex numer 3064542).

W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zawartego w skardze, uznając, że dowody, o których przeprowadzenie wnosił pełnomocnik strony skarżącej, nie były niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy albowiem nie pozostawały w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Dokument: "Wytyczna - zasady postępowania w zakresie weryfikacji, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki uzyskania płatności" nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem przyczyną odmowy przyznania A. M. prawa płatności na rok 2016, nie był fakt stworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności lecz to, że w roku 2016 A. M. nie posiadał (użytkował) działki nr [...] zgłoszonej do płatności. Ponadto, nawet ewentualne pominięcie przez organ wytycznych zawartych w powołanym przez pełnomocnika strony dokumencie, nie może mieć znaczenia dla weryfikacji legalności zaskarżonej do sądu decyzji, gdyż ocena ta dokonywana jest na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a wytyczne opracowane przez Departament Płatności Bezpośrednich ARiMR takie charakteru nie posiadają. Także wykres przedstawiający wykorzystanie płatności bezpośrednich, stanowiący fragment publikacji R. Kisiela, K. Babuchowskiej i R. Marks-Bielskiej, pozostaje zdaniem Sądu bez związku z niniejszą sprawą i nie może stanowić podstawy do oceny legalności zaskarżonej do Sądu decyzji numer 131/2021.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

R.T-M.