Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 267/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2024-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2022 poz 2422
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
article: par. 16,  par. 17,  par. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1196
law: Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie  pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 30 stycznia 2024 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ odwoławczy, Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy na z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r., poz. 775 ze zm. dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania E. K. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) od decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: organ I instancji, Dyrektor ARiMR) nr [...] z dnia 6 lipca 2023 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następuje ustalenia faktyczne i ocena prawna.

W dniu 28 października 2019 r. strona złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 wraz z załącznikami. Wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej w kwocie 150 000 zł na zakup środków trwałych w postaci traka taśmowego, kompresora śrubowego, gwoździarek pneumatycznych, migomatu, stołu do palet i wózka widłowego. W tabeli II. 1.2 biznesplanu - Koszty innych środków związanych z pozarolniczą działalnością gospodarczą strona wskazała zakup drewna do produkcji palet. Szacunkowa wartość planowanych inwestycji podana była w kwotach brutto. Ponadto strona zadeklarowała utworzenie 1 miejsca pracy (samozatrudnienie) w celu rozpoczęcia działalności gospodarczej w ramach kodów PKD 16.24.Z Produkcja opakowań drewnianych, 16.10.Z Produkcja wyrobów tartacznych oraz 16.23.Z Produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa.

Decyzją z dnia 6 lipca 2023r. organ I instancji przyznał stronie pomoc finansową w wysokości 150 000 zł na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności gospodarczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014 -2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków.

W dniu 11 grudnia 2020 r. do organu I instancji wpłynął wniosek o płatność pierwszej raty pomocy, której dokonano 20 stycznia 2021r. na konto wskazane we wniosku.

W dniu 12 grudnia 2022r. do wnioskodawczyni skierowano informację przypominającą o terminie złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy oraz informację o możliwości wystąpienia z prośbą o zmianę założeń biznesplanu w terminie 30 dni przed upływem terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy. W ww. piśmie organ I instancji wskazał, że, cyt.: "Ponadto informuję, że zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. (...), inwestycji w środki trwałe oraz innych wydatków związanych z działalnością pozarolniczą nie finansuje się z innych środków publicznych. W przypadku czynnych podatników podatku VAT, mają oni prawo pomniejszania podatku należnego o wartość podatku VAT wynikającą z dokonanych inwestycji objętych premią na rozpoczęcie działalności pozarolniczej. W takim przypadku VAT nie może być objęty wsparciem w ramach operacji typu »Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej«. Zatem, jeśli wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, powinien rozliczyć premię w kwotach netto" (pisownia oryg.).

Wniosek o wypłatę drugiej raty pomocy wraz z załącznikami strona złożyła 20 stycznia 2023r. W trakcie analizy formalnej wniosku organ I instancji stwierdził braki i w dniu 27 stycznia 2023 r. skierował do wnioskodawczyni wezwanie do usunięcia braków formalnych, które zostały uzupełnione w dniach 9 lutego 2023 r. i 22 lutego 2023 r.

W wyniku weryfikacji wniosku Dyrektor ARiMR ustalił, że zgodnie z wykazem podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT, E. K. od dnia 02.12.2020 r. figuruje jako czynny podatnik VAT.

W związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że we wniosku o przyznanie pomocy Strona deklarowała rozliczenie kwoty premii w kwotach brutto, organ I instancji w dniu 13 lutego 2023 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji czy wnioskodawczyni ubiegała się o zwrot podatku VAT z faktur ujętych w rozliczeniu inwestycji w ramach operacji. W odpowiedzi z dnia 20.03.2023 r. Urząd Skarbowy wskazał, że E. K. jako płatnik VAT wykazała w plikach JPK_VAT większość (10 z 15) faktur przedłożonych do rozliczenia operacji w ramach działania "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej". Strona w częściach deklaracyjnych JPK-V7M nie wykazała zwrotów na wskazany rachunek bankowy.

W dniu 13 marca 2023 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie weryfikacji danych zawartych we wniosku o płatność i w załącznikach, poprawności realizacji operacji oraz zobowiązań podmiotu kontrolowanego, z której sporządzony został raport nr [...]. Podczas kontroli stwierdzono błędnie wpisany numer seryjny migomatu, co zostało ujęte kodem GR5.

W dniu 25 marca 2023 r. strona, w ramach uzupełnienia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, przedłożyła fakturę [...] z dnia 26.07.2022 r., cyt.: która nie została uwzględniona i wykazana w poz. VII - wykaz faktur lub dokumentów potwierdzających realizację biznesplanu" (pisownia oryg.).

W związku z niejasnościami i nieścisłościami organ I instancji skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień m.in. w zakresie:

– dostarczenia dokumentów ze Starostwa Powiatowego potwierdzających przeznaczenie budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza,

– deklaracji wnioskodawczyni rozliczenia otrzymanej premii w kwotach brutto, podczas gdy w dniu 02.12.2020 r. strona została zgłoszona jako podatnik VAT, co wymagało złożenia zmiany do założeń biznesplanu, ponieważ w obecnej sytuacji zachodzi podejrzenie podwójnego finansowania kosztów przedstawionych w biznesplanie,

– w celu uznania faktury przedłożonej po złożeniu wniosku o płatność drugiej raty pomocy konieczne jest złożenie korekty ww. wniosku, uwzględniającej dodatkową fakturę.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła korektę wniosku o płatność drugiej raty pomocy, a w wyjaśnieniach oświadczyła, że, cyt.: "(...) podwójne finansowanie kosztów nie miało miejsca a jedynie z powodu przeoczenia błędnie zostały wpisane kwoty w poz. »mierniki finansowe wg rozliczenia« - zamiast kwot netto wpisano kwoty brutto z dokumentów źródłowych'" (pisownia oryg.). Jednocześnie w przedłożonej korekcie wniosku o płatność drugiej raty pomocy w sekcji VII. Wykaz faktur lub dokumentów potwierdzających realizację biznesplanu w kolumnie Kwota dokumentu/pozycji z dokumentu netto wskazano 134 505,85 zł.

Decyzją z 6 lipca 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422; dalej: ustawa PROW) w związku art. 104 k.p.a. oraz § 16, § 17 i § 18 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1196, ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze) Dyrektor ARiMR odmówił wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Powodem ww. odmowy było niewypełnienie przez stronę warunków określonych w decyzji nr [...] z dnia 27 maja 2020r., uzyskanie podwójnego finansowania pomocy poprzez zwrot podatku VAT, jak również prowadzenie działalności pozarolniczej w nieruchomości niezgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o wypłacie drugiej raty pomocy finansowej.

Organ odwoławczy, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji, wskazał jakie regulacje prawne mają zastosowanie, przytaczając ich brzmienie tj. art. 4 ust. 1 i art. 27 ust. 1 -2 ustawy PROW, §2 ust. 1, §3, §16, §17, §18 rozporządzenia wykonawczego, art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270).

Dokonując ponownej merytorycznej analizy sprawy, Prezes ARiMR uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za zgodne z obowiązującymi przepisami. Wyjaśnił, iż strona zaplanowała utworzenie przedsiębiorstwa świadczącego usługi w ramach kodów PKD 16.24.Z Produkcja opakowań drewnianych, 16.10.Z Produkcja wyrobów tartacznych oraz 16.23.Z Produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa. Do realizacji ww. operacji strona uznała za niezbędny zakup środków trwałych w postaci narzędzi i urządzeń oraz drewna w celu produkcji palet drewnianych, skrzyniopalet, przecierania drewna okrągłego z przeznaczeniem na sprzedaż na elementy dachów i elementy konstrukcyjne budynków drewnianych (zgodnie z opisem zawartym w biznesplanie), a miejscem prowadzenia działalności gospodarczej miała być nieruchomość gruntowa położona w powiecie r., gminie J., obrębie B., użyczona od A. K. na podstawie umowy zawartej w dniu 01.10.2019 r.

Dalej wskazał, iż wartość planowanych do zakupu w ramach realizacji operacji środków trwałych wymienionych w biznesplanie oraz zestawienie rzeczowo-finansowe z realizacji operacji we wniosku o płatność drugiej raty ujęte były w kwotach brutto. Z kolei strona od dnia 02.12.2020 r. figuruje w wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT jako czynny podatnik VAT. Prezes ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że w przypadku czynnych podatników podatku VAT, mają oni prawo pomniejszania podatku należnego o wartość podatku VAT wynikającą z dokonanych inwestycji objętych premią na rozpoczęcie działalności pozarolniczej. W takim przypadku VAT nie może być objęty wsparciem w ramach operacji typu »Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej «. Zatem, jeżeli wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, powinien rozliczyć premię w kwotach netto.

Organ odwoławczy zauważył, iż zapłacony podatek VAT może być uznany za objęty wsparciem wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawcy wykorzystującemu do działalności opodatkowanej produkty będące efektem realizacji operacji, zgodnie z obowiązującym prawodawstwem krajowym, nie przysługuje prawo (tzn. brak jest prawnych możliwości) do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego lub ubiegania się o zwrot VAT. Dalej wskazał, że po weryfikacji WoPP [wniosek o przyznanie pomocy] tabeli 4 Planowane koszty realizacji operacji, gdzie strona deklarowała rozliczenie kwoty premii w kwotach brutto, w dniu 13 lutego 2023 r. organ I instancji wysłał pismo do Urzędu Skarbowego, zgodnego z właściwością, z prośbą o udzielenie informacji o odliczeniu podatku VAT od faktur ujętych w rozliczeniu wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy na operacje typu », Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej« (...). Z pisma zwrotnego z Urzędu Skarbowego wynika, iż Strona wystąpiła do właściwego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot VAT, wykazała w plikach JPKVAT 10 z 15 faktur przedstawionych do rozliczenia premii. Skarżąca w częściach deklaracyjnych JPK-Y7M nie wykazała zwrotów na wskazany rachunek bankowy. Weryfikacja akt sprawy potwierdziła, że faktury przedstawione w Urzędzie Skarbowym są tożsame z fakturami przedstawionymi w ramach rozliczenia operacji w ramach działania "premia na działalność pozarolniczą." Powyższe pozwala stwierdzić, że inwestycja finansowana w ramach otrzymanej pierwszej raty środków z działania 6.2 została zadeklarowana przez wnioskodawcę również do zwrotu podatku VAT, co jest niezgodne z § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. Ponadto, po analizie złożonej przez skarżącą korekty (data wpływu 7 czerwca 2023r.) stwierdzono, iż rozliczenie kwoty premii w kwocie netto jest nie zgodne z założeniami WOPP (deklaracja rozliczenia brutto). Stwierdzono również, że kwota wg. rozliczenia netto nie została wydatkowana w całości tj. nie wydatkowano 150 000 zł, kwota wydatkowana netto wynosi 134 505,85 zł.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że organ I instancji wadliwie ustalił, że strona rozliczyła koszt operacji w kwotach netto, Prezes ARiMR uznał, iż stwierdzenie to jest niezgodne z ustaleniami Dyrektora ARiMR, który wskazał, że rozliczenie kwoty operacji powinno być ujęte w kwotach netto w związku z faktem, że Wnioskodawczyni pozostaje czynnym płatnikiem podatku VAT, a tymczasem zarówno deklaracja rozliczenia, jak i samo rozliczenie kwoty premii ujęte zostało w kwotach brutto. Ponadto w korekcie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, złożonej w dniu 2 czerwca 2023 r., w ramach odpowiedzi na wezwanie z dnia 22 maja 2023 r., sama strona wskazała w tabeli VII. Wykaz faktur lub dokumentów potwierdzających realizację biznesplanu w kolumnie 8 Kwota dokumentu/pozycji z dokumentu netto wartość 134 505,85 zł. Kwota ta została powtórzona w tabeli VIII Zestawienie rzeczowo-finansowe z realizacji operacji jako podsumowanie kolumny 7 tej tabeli, a także w sprawozdaniu z realizacji biznesplanu w sekcji III Realizacja zakresu określonego w biznesplanie, poz. 4 Suma kosztów kolumna 5 Koszty operacji.

Dalej Prezes ARiMR zwrócił uwagę, że decyzja nr [...] z dnia 27 maja 2020 r. o przyznaniu pomocy finansowej wydana była przed wpisem E. K. do wykazu podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT. Dlatego też to beneficjent tych środków winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o wsparcie publiczne, spełniał określone przepisami prawa przesłanki warunkujące ich przyznawanie. Składając wniosek strona potwierdza zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym i oświadcza, iż zna zasady przyznawania pomocy i z tego tytułu przysługujące mu prawa i obowiązki na nim ciążące. Z kolei ARiMR nie może bez weryfikowania spełnienia przez stronę uprawnień do uzyskania danej pomocy opierać się, na indywidualnych oczekiwaniach Strony. Każda sprawa administracyjna jest odrębna i każdy wniosek poddawany jest analizie w konkretnych okolicznościach stanu faktycznego w odniesieniu do warunków określających wymogi przyznawania danej pomocy. Strona zaś we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie winna deklarować spełnienie warunków uprawniających ją do uzyskania wnioskowanego wsparcia. Jednocześnie Prezes ARiMR zauważył, iż organ I instancji zarówno w piśmie z dnia 12.12.2022 r., jak i w wezwaniu do złożenia wyjaśnień z dnia 22.05.2023 r. wskazywał skarżącej, będącej czynnym podatnikiem VAT, konieczność rozliczenia otrzymanej premii w kwotach netto i możliwość wystąpienia do Dyrektora ARiMR z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w tym zakresie. Pomimo wskazań organu I instancji, Wnioskodawczyni nie dokonała ww. zmian i przedłożyła rozliczenie realizacji operacji w kwotach brutto. Zdaniem organu odwoławczego, Dyrektor ARiMR słusznie uznał, że doszło do naruszenia § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, tj. finansowania inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą z innych środków publicznych (podwójne finansowanie kosztów premii).

Prezes ARiMR podzielił także stanowisko organu I instancji, że drugą ratę pomocy wypłaca się po realizacji całości założeń biznesplanu i założeń WOPP, jak również rozliczenie premii musi być zgodne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, m.in. z rozporządzeniem wykonawczym. Ponadto dofinasowanie z pomocy publicznej nie może być udzielone na inwestycje niezgodne z przepisami obowiązującego prawa (w tym m.in.: prawa budowlanego, prawa wodnego, przepisami higieniczno-sanitarnymi i weterynaryjnymi, prawa podatkowego, przepisów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, itd.), przytaczając treść art. 71 Prawa budowlanego. W świetle powyższego wskazał, że strona nie przedłożyła zaświadczenia o braku sprzeciwu właściwego organu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, w którym prowadzi dotowaną działalność gospodarczą. Odniósł się do pisma odwoławczego strony, w którym podniosła m.in., iż w aktach sprawy znajduje się pisemne użyczenie przez jej męża A. K. części nieruchomości i części budynku stodoły na cele produkcji palet oraz że w związku z produkcją palet nie doszło do zmiany przeznaczenia stodoły. Organ odwoławczy zauważył, że stodoła jest rolniczym budynkiem gospodarskim przeznaczonym do przechowywania słomy, siana, płodów rolnych itp. Bezsprzecznie prowadzenie działalności gospodarczej związanej z obróbką drewna zmienia sposób użytkowania ww. obiektu choćby w zakresie warunków bezpieczeństwa pożarowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych itd., o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem niezbędne jest spełnienie wymogu określonego w art. 71 ust. 2 tej ustawy, tj. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Dlatego też zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że brak załączenia stosownej decyzji Organu, zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wraz z zaświadczeniem o braku sprzeciwu właściwego organu w sytuacji, gdy jest on wymagany powinien być potraktowany, jako niespełnienie wymogu określonego w § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. W związku z powyższym, zastosowanie ma § 18 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, co skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

Konkludując Prezes ARiMR stwierdził, że Dyrektor ARiMR prawidłowo i z poszanowaniem zasad powszechnie obowiązującego prawa wydał decyzję nr [...] z dnia 6 lipca 2023 r. o odmowie wypłaty skarżącej drugiej raty wnioskowanej pomocy finansowej.

Pismem z 4 marca 2024 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa ARiMR z 30 stycznia 2024r. Autor skargi zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności z niewyjaśnieniem okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących produkcji palet i przeznaczenia przez skarżącą części stodoły;

2) art. 7a k.p.a. poprzez naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w szczególności w zakresie wyjaśnienia wątpliwości w zakresie rozliczenia pierwszego okresu pomocy;

3) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa;

4) art. 9 k.p.a. i art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW poprzez naruszenie zasady udzielania informacji polegającej na braku wyczerpującej informacji dotyczącej rozliczenia pierwszej raty pomocy oraz braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy odnośnie przeznaczenia stodoły wyłącznie na potrzeby przechowywania maszyn i urządzeń ,a nie do produkcji palet;

5) art. 11 i art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy PROW poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji oraz udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć istotny wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organu odwoławczego, jak i Dyrektora ARiMR.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady przyznawania pomocy finansowej w niniejszej sprawie reguluje ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2298 ze zm. – dalej: "ustawa PROW"). Szczegółowe zasady i tryb przyznawania pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" wskazuje rozporządzenie wykonawcze z 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na l. 2014-2020 Dz U z 2016r. poz. 1196 z póź. Zm. Dalej jako: "rozporządzenie") wydane w oparciu o delegację ustawową, tj. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW.

Zgodnie z § 16 pkt 2 lit. b i c oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w sprawie pomocy finansowej beneficjent powinien zrealizować biznesplan w terminie w nim przewidzianym, zrealizować działania, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4, osiągnąć cele, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2.

Wypłaty drugiej raty pomocy dokonuje się, jeżeli są spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy wynikające z § 17 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego.

W myśl § 17 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wniosek o płatność drugiej raty pomocy oprócz danych, o których mowa w § 14 ust. 2, zawiera oświadczenie o spełnieniu warunku, o którym mowa w § 3 ust. 4 (inwestycji, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a, nie finansuje się z innych środków publicznych). Do wniosku o płatność drugiej raty pomocy dołącza się dokumenty, o których mowa w § 17 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego.

Zgodnie zaś z § 18 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 16 pkt 2 lit. b i c oraz pkt 10, lub niespełniania warunków, o których mowa w § 16 pkt 1, 5 i 9, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, z wyłączeniem warunku, o którym mowa w § 16 pkt 1 - w odniesieniu do działalności, która wymaga wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych, lub niezłożenia wniosku o płatność w terminie, o którym mowa w § 17 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 17 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.

Z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca była pouczona przez organ I instancji, że zgodnie z § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, inwestycji w środki trwałe oraz innych wydatków związanych z działalnością pozarolniczą nie finansuje się z innych środków publicznych. W przypadku czynnych podatników podatku VAT, mają oni prawo pomniejszania podatku należnego o wartość podatku VAT wynikającą z dokonanych inwestycji objętych premią na rozpoczęcie działalności pozarolniczej. W takim przypadku VAT nie może być objęty wsparciem w ramach operacji typu »Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej«. Zatem, jeśli wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, powinien rozliczyć premię w kwotach netto. Tymczasem wartość planowanych do zakupu w ramach realizacji operacji środków trwałych wymienionych w biznesplanie oraz zestawienie rzeczowo-finansowe z realizacji operacji we wniosku o płatność drugiej raty ujęte były w kwotach brutto. Z kolei skarżąca od dnia 2 grudnia 2020 r. figuruje w wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT jako czynny podatnik VAT.

Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów orzekających, że skarżąca, posiadająca status podatnika podatku VAT, deklarując rozliczenie kwoty premii w kwotach brutto, uzyskała podwójne finansowanie pomocy, ze środków publicznych, poprzez zwrot podatku VAT. Jak prawidłowo wywiedziono, zmiany okoliczności faktycznych w kwestii rozliczenia VAT wymagały zmiany w biznesplanie. Skarżąca nie wystąpiła o taką zmianę w okresie przewidzianym na realizację biznesplanu. Braku tego nie mogła skutecznie uzupełnić po upływie okresu na realizację biznesplanu oraz złożenie wniosku o wypłatę drugiej raty, w ramach korekty tego wniosku.

Nie budzą wątpliwości Sądu ustalenia organów, potwierdzone zgromadzonym materiałem dowodowym, że skarżąca wystąpiła do właściwego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot VAT, wykazała w plikach JPK_VAT 10 z 15 faktur przedstawionych do rozliczenia premii. Skarżąca w częściach deklaracyjnych JPK-Y7M nie wykazała zwrotów na wskazany rachunek bankowy. Dokonana przez organy orzekające weryfikacja akt sprawy potwierdziła, że faktury przedstawione w Urzędzie Skarbowym są tożsame z fakturami przedstawionymi w ramach rozliczenia operacji w ramach działania premia na działalność pozarolniczą. Powyższe pozwalało organom orzekającym stwierdzić, że inwestycja finansowana w ramach otrzymanej pierwszej raty środków z działania 6.2 została zadeklarowana przez Wnioskodawcę również do zwrotu podatku VAT, co było niezgodne z § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. A zatem na skutek zadeklarowania przez Beneficjentkę faktur stanowiących rozliczenie pierwszej raty pomocy do zwrotu podatku VAT doszło do naruszenia warunku przyznania pomocy wynikającego z § 3 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą, nie finansuje się z innych środków publicznych.

Co istotne, nie była to jedyna nieprawidłowość, skutkująca odmową wypłaty drugiej raty pomocy finansowej.

Organy orzekające zasadnie ustaliły w kontrolowanej sprawie, że prowadzenie działalności gospodarczej związanej z obróbką drewna zmienia sposób użytkowania obiektu choćby w zakresie warunków bezpieczeństwa pożarowego, pracy, zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych itd., o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem niezbędne było spełnienie wymogu określonego w art. 71 ust. 2 tej ustawy, tj. zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast sama zgoda lub sprzeciw w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie leży w kompetencjach pracowników/kontrolerów ARiMR.

Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów ARiMR, że brak załączenia stosownej decyzji zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wraz z zaświadczeniem o braku sprzeciwu właściwego organu w sytuacji, gdy jest on wymagany powinien być potraktowany, jako niespełnienie wymogu określonego w § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie Sądu, wobec niespełnienia warunków przyznania pomocy, o których mowa w § 16 pkt 2 lit. b i c i § 17 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego w sprawie pomocy finansowej, prawidłowe było zastosowanie § 18 ust. 2 tego rozporządzenia i odmowa wypłaty drugiej raty pomocy.

Sąd nie dopatrzył się przy tym by organy uchybiły przepisom postępowania. Przypomnieć należy, że w krajowym porządku prawnym ogólne ramy udzielania pomocy na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" uregulowane zostały w ustawie EFRROW. Z treści art. 4 i art. 27 ustawy PROW wynika natomiast, że organ działa wprawdzie na podstawie przepisów k.p.a., jednakże z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego posiadanego materiału dowodowego, co – w ocenie Sądu – nastąpiło. Organy obu instancji odniosły się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, a zapadłe w sprawie decyzje zawierają wymagane prawem elementy. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego miała zapewnioną możliwość czynnego w nim udziału. Z możliwości tej Skarżąca skorzystała przedstawiając wyjaśnienia i dowody, pomimo tego skutecznie nie podważyła ustaleń organu, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W sprawie tej nie ujawniły się wątpliwości co do treści normy prawnej ani wątpliwości co do stanu faktycznego, które podlegałyby rozstrzygnięciu na korzyść strony w myśl zasad wynikających z art. 7a § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy i jasno wskazuje, z jakiej przyczyny organ odmówił wypłaty drugiej raty pomocy finansowej.

Końcowo należy wskazać, że decyzja wydawana na podstawie § 18 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego jest decyzją związaną, co oznacza, że organ nie działa w warunkach uznania administracyjnego i nie kieruje się względami słusznościowymi. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że pomoc ze środków unijnych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, co oznacza, że jeśli beneficjent decyduje się na przystąpienie do określonego programu wsparcia, to zobowiązuje się dobrowolnie wypełnić jego warunki, poświadczając w chwili wystąpienia z wnioskiem znajomość reguł, na podstawie których pomoc jest udzielana. Wsparcie w ramach unijnych programów rolnych wymaga zatem od ich beneficjentów nie tylko staranności, ale przede wszystkim profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 marca 2018 r. sygn. II GSK 1159/16; z 31 stycznia 2019 r. sygn. I GSK 1119/18; z 8 stycznia 2020 r. sygn. I GSK 953/19; z 11 marca 2020 r. sygn. 1704/19; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.