Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1346/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2012 roku sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1346/11

U Z A S A D N I E N I E

Pismem z dnia 9 maja 2011 r. J.D., właściciel działki nr [...] położonej we wsi J., gm. S. poinformował Wójta Gminy S. o wykonaniu przez J.Z., właściciela działki nr [...] zapory ziemno – faszynowej, w wyniku której na działce nr [...] wody opadowe tworzą zastoisko wodne.

Podczas oględzin przeprowadzonych na nieruchomościach nr [...] i [...] w dniu 1 czerwca 2011 r. stwierdzono, że dwa rowy odwadniające, przebiegające według mapy ewidencyjnej wzdłuż działek [...] i [...] zostały zachowane jedynie w niewielkim stopniu – ich niewielkie fragmenty są widoczne na działce nr [...]. W miejscu, gdzie powinien istnieć rów odwadniający, na granicy działek stwierdzono istnienie budowli ziemno – faszynowej, stanowiącej zaporę dla przepływu wód opadowych z działki [...] i sąsiednich. J.Z. oświadczył, że zapora stanowi prowizoryczne zabezpieczenie przed wodami opadowymi spływającymi z działki nr [...] na długości 10m i wysokości 15cm. Ponadto dokonał on również naorania warstwy ziemi wzdłuż granicy działek, co przy naturalnym ukształtowaniu terenu może spowodować ograniczenie spływu wód opadowych z działki [...] przez działki nr [...] w kierunku drogi.

Mając na uwadze naturalne ukształtowanie terenu oraz jego spadek, Wójt Gminy S. uznał, że działanie J.Z. ewidentnie zmieniło stan wody na gruncie, a w zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody i ma szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Wobec powyższego decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), organ zobowiązał J.Z. do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zdemontowanie i zniwelowanie zapory wodnej ziemno – faszynowej na działce [...] przy granicy z działką [...] w miejscu, w którym winien istnieć rów odwadniający przebiegający przez działki [...] i [...], uwidoczniony na mapie ewidencyjnej, w ciągu 30 dni od daty otrzymania decyzji.

W odwołaniu od decyzji J.Z. podniósł, że organ administracji nie wyjaśnił przyczyn zlikwidowania przez właściciela działki nr [...] rowów odprowadzających wody opadowe, co doprowadziło do swobodnego spływu wód na działkę nr [...] i do tego, że działka [...] stała się niezdatna do celów rolniczych.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i zobowiązało J.Z. do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zdemontowanie i zniwelowanie zapory ziemno – faszynowej na działce [...] przy granicy z działką [...] w miejscu, w którym winien istnieć rów odwadniający przebiegający przez działki [...] i [...].

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wód na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu wody ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jednocześnie organ odwoławczy podzieliło stanowisko Wójta Gminy S., że wykonanie zapory faszynowo – ziemnej blokuje odpływ wód opadowych z działki nr [...] na działkę nr [...], co powoduje szkody na działce nr [...]. Wyczerpuje to dyspozycję art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Zdaniem Kolegium, bez wpływu dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia istnienia bądź nieistnienia rowów odwadniających. Z mapy ewidencyjnej sporządzonej w roku 2000 wynika, że rowy odwadniające przebiegają przede wszystkim przez działkę [...], a na działce nr [...] istnienie rowów zaznaczono tylko przy granicy z działką nr [...], zatem co najmniej od 11 lat przebieg rowów nie zmienił się. Podzielając stanowisko organu I instancji co do prawidłowości nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...], Kolegium stwierdziło jednocześnie, że brak jest podstaw prawnych do wyznaczenia terminu do likwidacji zmian, co oznacza, że nałożony obowiązek staje się wykonalny niezwłocznie po uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.Z. podniósł, że już w roku 2001-2002 dokonał na własny koszt zdrenowania nieruchomości, ponieważ już wówczas nie istniały rowy melioracyjne, poprzez ułożenie rur drenarskich usprawniających odpływ wód opadowych. Właściciel działki nr [...] nie skorzystał z możliwości podłączenia się do systemu, ponadto zlikwidował swoje odcinki rowów melioracyjnych, podwyższył powierzchnię swojej działki poprzez nawiezienie ziemi, a w okresach nasilenia opadów, przekopując tzw. rynny, odprowadza nadmiar wód opadowych na jego nieruchomość. Wobec nieskuteczności polubownych prób rozwiązania problemu, skarżący podjął starania mające na celu ochronę jego działki przed szkodliwym działaniem właściciela działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie przez tut. Sądem w dniu 27 stycznia 2012 r. uczestnik postępowania J.D. wyjaśnił, że zapora wykonana przez skarżącego uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych, co powoduje zalewanie jego działki. Przyznał również, że jeżeli opad byłby znaczny, to zapora nie wytrzymałaby, jednak przy normalnych opadach woda stoi na jego działce, na którą spływa woda z dalej położonych nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie zobowiązania skarżącego do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zdemontowanie i zniwelowanie zapory ziemno-faszynowej na działce nr [...], przy granicy z działką [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 z późn. zm.). W świetle ich treści właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z brzmienia art. 29 ustawy Prawo wodne wywieść należy ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że pod pojęciem stanu wód na gruncie, który to stan podlega ochronie, należy rozumieć pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód, zatem również naturalny spływ i wpływ wód opadowych, a także ustabilizowany stan wywołany określonym sposobem zagospodarowaniem terenu.

Jak wynika z cytowanych przepisów podstawowym obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę zmianę stosunków wodnych jest ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki w postaci zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Obowiązek ten wynika również z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa), przy czym wynik tej oceny powinien znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa).

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do twierdzenia, iż powyższy obowiązek został należycie wypełniony przez organy obu instancji. Z ustaleń organów administracji publicznej wynika bowiem, że ukształtowanie terenu na spornych działkach charakteryzuje się spadkiem, w wyniku czego wody opadowe m.in. z działki nr [...] należącej do J.D. spływają na działkę nr [...], której właścicielem jest J.Z. Skoro zaś wody opadowe z działki nr [...], zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, powinny spływać na działkę skarżącego, a skarżący wykonał zaporę ziemno – faszynową, która uniemożliwia ten naturalny spływ, przez co wody opadowe gromadzą się na działce nr [...], tworząc tam zastoisko wodne, co utrudnia użytkowanie gruntu, to uprawnione jest twierdzenie, że dokonał on zmian w stosunkach wodnych na swojej działce ze szkodą dla gruntu sąsiedniego.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w toku postępowania administracyjnego J.Z. nie negował faktu dokonania zmian stosunków wodnych na swojej działce. Przeciwnie, w piśmie z dnia 26 maja 2011 r. przyznał, że "zabezpieczył swoją działkę", a do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 1 czerwca 2011 r. oświadczył, że "naorał pas ziemi" i "dokonał prowizorycznego zabezpieczenia w formie faszyny". Skarżący jest natomiast zdania, że wykonanie zapory dla spływających z działki sąsiedniej wód opadowych znajduje usprawiedliwienie w niedrożności rowów odprowadzających wody opadowe z sąsiednich nieruchomości i zarzuca organom administracji, że nie nadały temu faktowi żadnego znaczenia. Biorąc jednak pod uwagę naturalne ukształtowanie terenu i kierunek naturalnego swobodnego spływu wód opadowych, należy uznać, że słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że dla kwestionowanego rozstrzygnięcia, zapadłego w oparciu o art. 29 ustawy Prawo wodne, nie ma znaczenia kwestia istnienia bądź nieistnienia rowów odwadniających. Ponadto nie można tracić z pola widzenia i tego, iż postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z dnia [...]. dotyczy wyłącznie nieprawidłowości związanych z wykonaniem przez skarżącego zapory ziemno – faszynowej na działce nr [...], nie zaś oceny funkcjonowania rowów odprowadzających wody opadowe na działkach sąsiednich.

Reasumując, jeśli poza sporem pozostaje fakt, iż skarżący, działając w sposób szkodliwy dla działki sąsiedniej, dokonał zmiany stosunków wodnych na własnej działce poprzez wybudowanie zapory dla spływających wód opadowych, to zasadne było zobowiązanie skarżącego, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, do przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zdemontowanie i zniwelowanie tej zapory.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270, orzekł jak w sentencji.

AG