Wyrok NSA, sygn. akt I GNP 1/24
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2024-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del.WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi O(...)Sp. z o.o. z siedzibą w L. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt I GSK 31/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej O(...)Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 528/21 w sprawie ze skargi O(...)Sp. z o.o. w L. na uchwałę Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 21 lipca 2021 r. nr 4032/vi/21 w przedmiocie negatywnej oceny projektu oddala skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 marca 2022r., sygn. akt I GSK 31/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 listopada 2021r.,sygn. akt III SA/Wr 528/21 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w L. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka", "wnioskodawca") na uchwałę Zarządu Województwa Dolnośląskiego (dalej też: "organ", "Zarząd", "Zarząd Województwa", "IZ") z 21 lipca 2021r., nr 4032/VI/21 w przedmiocie negatywnej oceny projektu w punkcie 1 - oddalił skargę kasacyjną, w pkt 2 - zasądził od O. Sp. z o.o. w L. na rzecz Zarządu Województwa Dolnośląskiego 240 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

NSA orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Skarżąca w dniu 19 lutego 2021r. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu "Stworzenie Inkubatora Auxilium" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020, Oś Priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje, Działanie 1.3 Rozwój przedsiębiorczości, Poddziałanie 1.3.1 Rozwój przedsiębiorczości - konkurs horyzontalny, Typ 1.3 B Wsparcie infrastruktury przeznaczonej dla przedsiębiorców.

Dolnośląska Instytucja Pośrednicząca pismem z 10 maja 2021r. poinformowała wnioskodawcę o negatywnej ocenie formalnej przedmiotowego wniosku, ponieważ nie spełnił kryteriów formalnych ogólnych (uzupełniających) zawartych w "Kryteriach wyboru projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020",tj. kryterium - "Adekwatność zapisów i spójność wewnętrzna projektu" oraz kryterium - "Kwalifikowalność wydatków w projekcie".

Pismem z 24 maja 2021r. skarżąca wniosła protest.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Zarząd Województwa Dolnośląskiego - Instytucja Zarządzająca uchwałą nr 4032/VI/20w z 21 lipca 2021r. nie uwzględnił złożonego przez skarżącą protestu. Podkreślił, że w Regulaminie zostały wskazane podstawy prawne mające zastosowanie w przedmiotowym naborze, w tym Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014r., str. 1, dalej: "Rozporządzenie nr 651/2014"), którego art. 56 ust. 2 wyraźnie wskazuje, że "Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do pomocy na infrastrukturę, która jest przedmiotem innych sekcji rozdziału III niniejszego Rozporządzenia z wyjątkiem sekcji 1 - Pomoc regionalna. (...). Rozdział III Rozporządzenia nr 651/2014 obejmuje zapisy artykułu 41 Pomoc inwestycyjna na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych. Tym samym instalacja fotowoltaiczna ujęta we wniosku o dofinansowanie wpisuje się w pomoc, o której mowa w art. 41 ww. Rozporządzenia. Oznacza to, że pomoc udzielana na podstawie art. 56 ww. Rozporządzenia może zostać udzielona na dofinansowanie wyłącznie takiej infrastruktury, dla której nie jest przeznaczona inna pomoc. Z tego powodu wydatek na instalacje fotowoltaiczne wskazany w dokumentacji aplikacyjnej wnioskodawcy jest wydatkiem niekwalifikowalnym. Wskazał, że wezwanie do korekty wniosku zostało sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych. Polecenie wykazania omawianego wydatku jako niekwalifikowalnego nie zawierało informacji dotyczącej traktowania infrastruktury fotowoltaicznej jako odrębnej infrastruktury, wnioskodawca w treści pisma z 6 kwietnia 2021r. w zakresie spornych wydatków wskazał m.in. że "nie widzi zasadności uznania tego wydatku za niekwalifikowalny. (...)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 17 listopada 2021r., sygn. akt III SA/Wr 528/21 oddalił skargę Spółki na powyższą decyzję. Według WSA ocena wniosku przeprowadzona została w sposób zgodny z prawem, w związku z czym nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia skargi.

Wyrokiem z 16 marca 2022r., sygn. akt I GSK 31/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną od tego wyroku. W uzasadnieniu NSA wskazał, że nie można podzielić stanowiska wnoszącej skargę kasacyjną w kwestii zakwalifikowania wydatków na infrastrukturę fotowoltaiczną. Podkreślił, że inwestycje obejmujące swoim zakresem wymienione w rozdziale III Rozporządzenia nr 651/2014 zadania nie mogą być sfinansowane na podstawie art. 56 Rozporządzenia oraz rozporządzenia. W ocenie NSA system fotowoltaiczny jako związany z pozyskiwaniem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych należy kwalifikować do infrastruktury energetycznej należącej de facto do szeroko rozumianej infrastruktury technicznej, obejmującej przewody lub urządzenia techniczne stosowane do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania energii elektrycznej.

Spółka, zastępowana przez pełnomocnika, na podstawie art. 285a § 3 w zw. z art. 285f § 1 p.p.s.a. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem ww. wyroku NSA z 16 marca 2022r., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem w całości.

Na podstawie art. 285e pkt 2 i 3 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. rażące naruszenie art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) w zw. z art. 4 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące europejskiego funduszu rozwoju regionalnego, europejskiego funduszu społecznego, funduszu spójności, europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz europejskiego funduszu morskiego i rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące europejskiego funduszu rozwoju regionalnego, europejskiego funduszu społecznego, funduszu spójności i europejskiego funduszu morskiego i rybackiego oraz uchylające Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 ("Rozporządzenie") polegające na jego rażąco błędnym zastosowaniu i uznaniu, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki czy też idee wdrożenia oraz uznanie, że zasady te są przejrzyste oraz niedyskryminujące i sprowadzające się do uznania, że nabór wniosków w ramach zaskarżonego konkursu nie narusza ww. przepisu w zakresie zasady przejrzystości, gdy tymczasem brzmienie Regulaminu jest nieprecyzyjne i pozostawia możliwość dowolnej interpretacji pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jest oczywiście sprzeczne m.in. z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4 Rozporządzenia nakazującą Państwom Członkowskim aby: na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z ich ramami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi, oraz wyznaczone przez nie w tym celu podmioty powinny być odpowiedzialne za przygotowywanie oraz wdrażanie programów i wykonywanie swoich zadań we współpracy z właściwymi partnerami, o których mowa w art. 5, zgodnie z niniejszym Rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy;

2. rażące naruszenie art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) Rozporządzenia w zw. z art. 2 oraz art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji, przez zaniechanie przyznania skarżącej konstytucyjnych praw dotyczących w szczególności udziału w ramach realizowania konkursu - naboru rzekomo zgodnego z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) w zw. z art. 4 ust. 4 Rozporządzenia i w konsekwencji do doprowadzenia do ich naruszenia, w tym rażącego naruszenia konstytucyjnego porządku prawnego w tym urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz doprowadzenia do ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, które mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (31 ust. 3 Konstytucji) oraz równości wobec prawa w tym w szczególności prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz faktu, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny - przez uznanie, że zasady Regulaminu są przejrzyste oraz niedyskryminacyjne i w efekcie sprowadzają się do uznawania, że nabór wniosków w ramach zaskarżonego konkursu nie narusza ww. przepisu w zakresie zasady przejrzystości, gdy tymczasem brzmienie regulaminu jest nieprecyzyjne i pozostawia możliwość dowolnej interpretacji pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jest oczywiście sprzeczne z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4 nakazującą Państwom Członkowskim aby: na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z ich ramami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi oraz wyznaczone przez nie w tym celu podmioty powinny być odpowiedzialne za przygotowywanie oraz wdrażanie programów i wykonywanie swoich zadań we współpracy z właściwymi partnerami, o których mowa w art. 5, zgodnie z niniejszym Rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy;

3. rażące naruszenie art. 4 ust. 4 Rozporządzenia przez uznanie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy spełnione zostały wszelki okoliczności do uznania że nabór wniosków w ramach zaskarżonego konkursu nie narusza ww. przepisu w zakresie zasady przejrzystości, gdy tymczasem brzmienie regulaminu naboru jest nieprecyzyjne i pozostawia możliwość dowolnej interpretacji pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jest oczywiście sprzeczne z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4, nakazującą Państwom Członkowskim aby: na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z ich ramami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi, oraz wyznaczone przez nie w tym celu podmioty powinny być odpowiedzialne za przygotowywanie oraz wdrażanie programów i wykonywanie swoich zadań we współpracy z właściwymi partnerami, o których mowa w art. 5, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy;

4. rażące naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej też: "ustawa wdrożeniowa") w zw. z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) Rozporządzenia, przez jego niezastosowanie i uznanie, że właściwa instytucja przeprowadziła wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wszystkim wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, gdy tymczasem okoliczności sprawy nie pozwalają na uznanie że wybór projektu został dokonany w oparciu o przejrzyste kryteria;

5. rażące naruszenie art. 46 ust. 1 i 3 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) Rozporządzenia, przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że właściwa instytucja nie miała obowiązku dokonania rozstrzygnięcia konkursu w ramach naboru zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 i 3 ustawy wdrożeniowej przy uwzględnieniu dyrektywy wynikającej z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) rozporządzenia, co doprowadziło do rażąco błędnego zastosowania i uznania, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki czy też idee wdrożenia przez uznanie, że zasady są przejrzyste oraz niedyskryminacyjne i w efekcie sprowadzają się do uznania, że nabór wniosków w ramach zaskarżonego konkursu nie narusza ww. przepisu w zakresie zasady przejrzystości, gdy tymczasem brzmienie regulaminu jest nieprecyzyjne i pozostawia możliwość dowolnej interpretacji pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jest oczywiście sprzeczne z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4 Rozporządzenia;

6. rażące naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej w zw. z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) Rozporządzenia przez jego nieprawidłowe zastosowanie w wyniku uznania, że kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia, podane w regulaminie, spójne są z dyrektywą wynikającą z art. 125 ust. 3 lit. a) pkt (ii) Rozporządzenia w zakresie w jakim rażąco błędnie zastosowano i uznano, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, że spełnione zostały przesłanki czy też idee wdrożenia przez uznanie, że zasady są przejrzyste oraz niedyskryminacyjne i w efekcie sprowadzają się do uznawania, że nabór wniosków w ramach zaskarżonego konkursu nie narusza ww. przepisu w zakresie zasady przejrzystości, gdy tymczasem brzmienie regulaminu jest nieprecyzyjne i pozostawia możliwość dowolnej interpretacji pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jest oczywiście sprzeczne z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4 Rozporządzenia;

7. rażące naruszenie art. 7 w zw. z art. 87 Konstytucji przez brak uznania regulaminu konkursu za niezorganizowane źródło prawa i zastosowanie go jako podstawę oceny legalności rozstrzygnięcia konkursowego samodzielnie, zamiast łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego;

8. rażące naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej przez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, w szczególności wskazania na jakiej podstawie prawnej Sąd oparł swoje stanowisko w zakresie wprowadzenia definicji "infrastruktury lokalnej";

9. rażące naruszenie prawa materialnego tj: art. 5 ust. 4 Traktatu o UE z Maastricht przez jego niezastosowanie.

Argumenty na poparcie swojego stanowiska Spółka zawarła w uzasadnieniu skargi. Jednocześnie oświadczyła, że w wyniku wydania przez NSA skarżonego orzeczenia doznała szkody w wysokości 36.510.333,80 zł w postaci utraconych korzyści. W ocenie skarżącej wysokie prawdopodobieństwo uzyskania pozytywnej pod względem merytorycznym oceny wniosku oraz niskie prawdopodobieństwo utraty dofinansowania na skutek nieutrzymania wskaźników i założeń Projektu skutkuje wysokim prawdopodobieństwem uzyskania i utrzymania finansowania do złożonego wniosku. Uzasadniła również brak możliwości zaskarżenie orzeczenia innymi środkami.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie, przedstawiając swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 285j p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba, że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.

W myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku NSA z 16 marca 2022r. w sprawie I GSK 31/22 nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić należy, że w przypadku gdy skarga wnoszona jest od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - niezgodność z prawem Unii Europejskiej musi przybierać formę kwalifikowaną, tj. rażącego naruszenia prawa (art. 285a § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że skarga nie może dotyczyć każdego naruszenia prawa, ale tylko takiego, które polega na oczywistej i rażącej obrazie prawa, mającej elementarny i kwalifikowany charakter, niewymagającej głębszej analizy prawniczej. Niezgodność ta może również wynikać ze sprzecznego z obowiązującymi standardami orzekania oraz z dokonania oczywiście błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania prawa. Naruszenie norm prawa Unii Europejskiej (art. 285a § 3 p.p.s.a.) ma dotyczyć konkretnej normy prawa Unii Europejskiej, która była stosowana w rozpoznawanej sprawie lub powinna być stosowana, przy czym naruszenie takiej normy ma charakter rażący (wyrok NSA z 22 marca 2017r., I FNP 3/16). Podkreślenia wymaga, że państwo może ponieść odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko wtedy, gdy Sąd naruszył prawo w sposób oczywisty - co należy oceniać bardzo wąsko. Ścisłe interpretowanie pojęcia "rażącego naruszenia prawa UE" jako przesłanki odpowiedzialności państwa za naruszenie prawa unijnego wynikające z orzeczenia Sądu krajowego ostatniej instancji (co w krajowym porządku prawnym realizowane jest w ramach wspomnianej wyżej skargi) wynika również z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W sprawie C-224/01 Trybunał Sprawiedliwości, uznając obowiązek zapewnienia jednostkom możliwości dochodzenia naprawienia szkody powstałej w związku z naruszeniem prawa unijnego wynikającego z orzeczenia Sądu krajowego ostatniej instancji, jednocześnie sformułował zasadnicze wytyczne przy dokonywaniu oceny istnienia odpowiedzialności państwa za tego rodzaju naruszenie prawa krajowego. Zgodnie z tym orzeczeniem, przy takiej ocenie konieczne jest spełnienie trzech przesłanek, tj. naruszona norma prawna jest dla jednostek źródłem uprawnień, naruszenie jest wystarczająco istotne i istnieje bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem ciążącego na państwie zobowiązania a poniesioną przez poszkodowanego szkodą (pkt 51). Co ważne, przy ocenie istnienia "wystarczająco istotnego" charakteru naruszenia należy uwzględnić specyfikę funkcji sądowniczej, a także słuszne wymagania co do pewności prawa. W konsekwencji, odpowiedzialność państwa z tytułu naruszenia prawa wspólnotowego orzeczeniem Sądu krajowego orzekającego w ostatniej instancji powstaje tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy Sąd w sposób oczywisty naruszył obowiązujące prawo (pkt 53). Taki przypadek zachodzi m.in. w sytuacji, w której orzeczenie Sądu krajowego zostało wydane "z oczywistym naruszeniem orzecznictwa Trybunału w tym zakresie" (pkt 56). Wskazane w cytowanym wyroku Trybunału wytyczne, jak również ich zastosowanie w tej sprawie wyraźnie wskazują, że sposób rozumienia pojęcia "oczywistego naruszenia prawa UE" przez Trybunał Sprawiedliwości jest zbieżny ze wskazaną wyżej interpretacją "rażącego naruszenia" stosowaną w orzecznictwie sądów polskich. W konsekwencji należy uznać, że "rażące naruszenie norm prawa Unii Europejskiej" w rozumieniu art. 285a § 3 zd. 1 p.p.s.a. może mieć miejsce w nadzwyczajnych przypadkach. Chodzi tu o niezgodność niebudzącą wątpliwości, oczywistą, z góry widoczną, będącą wynikiem niewątpliwie błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania prawa, możliwą do stwierdzenia bez wnikliwej analizy, niejako "na pierwszy rzut oka". O rażącej niezgodności z prawem można mówić wówczas, gdy sprzeczne z prawem działanie Sądu ma charakter oczywisty, przekraczający granice sędziowskiej swobody wykładni i stosowania prawa (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019r., sygn. akt I FNP 7/19, CBOSA).

Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Stanowi o tym wprost art. 285d p.p.s.a. Zatem w podstawie zaskarżenia taką skargą można powołać jako naruszone jedynie przepisy prawa Unii Europejskiej. Wskazać jeszcze raz należy, że nie może to być zwykle naruszenie przepisów prawa Unii Europejskiej, musi to być naruszenie rażące.

Zauważyć też należy, że nie wszystkie zarzuty skargi powołują jako naruszone przepisy prawa Unii Europejskiej. W złożonej skardze powołano też jako naruszone przepisy Konstytucji RP oraz przepisy krajowe rangi ustawowej. Wskazanie w podstawach jako naruszonych przepisów prawa krajowego czyni te podstawy zarzutami nieskutecznymi, jeśli zawarto w nich wyłącznie regulacje krajowe, albo częściowo nieskutecznymi, jeżeli w podstawie takiej zawarto oprócz prawa krajowego jeszcze przepisy prawa unijnego (por. wyrok NSA z 13 października 2021r.,sygn. akt I GNP 2/21).

W oparciu o obowiązujące regulacje podstawę do rozważań na temat niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia mogą zatem stanowić jedynie podstawy w których powołano jako naruszone przepisy prawa unijnego, a mianowicie art. 125 ust. 3 lit. a pkt (ii) oraz art. 4 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, a także art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej.

Z pierwszego z powołanych przepisów wynika, że w odniesieniu do wyboru operacji instytucja zarządzająca sporządza i po zatwierdzeniu, stosuje odpowiednie procedury wyboru i kryteria, które są niedyskryminacyjne i przejrzyste. Z drugiego, że Państwa członkowskie, na odpowiednim szczeblu terytorialnym, zgodnie z ich ramami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi, oraz wyznaczone przez nie w tym celu podmioty powinny być odpowiedzialne za przygotowywanie oraz wdrażanie programów i wykonywanie swoich zadań we współpracy z właściwymi partnerami, o których mowa w art. 5, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. W trzecim zaś, że zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów. Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.

W konsekwencji powyższego rozważania co do zgodności z prawem zaskarżonego wyroku NSA mogą dotyczyć wyłącznie wskazanych w podstawach jako naruszonych przepisów prawa Unii Europejskiej.

Oceniając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego pod tym katem wskazać należy, że rażące naruszenie norm prawa Unii Europejskiej to naruszenie oczywiste, bezsporne, ewidentne, odbiegające od danej normy, pozostające w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu i przez to mające charakter nadzwyczajny (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020r., sygn. akt II FNP 9/19), a taka sytuacja nie miała miejsca w stanie faktycznym sprawy. Ponadto w świetle regulacji dotyczącej skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem norm prawa Unii Europejskiej, nie będziemy mieć do czynienia z niezgodnością z prawem w przypadku dokonania przez Sąd wyboru jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa.

We wniesionej skardze strona przede wszystkim zakwestionowała jako nieprecyzyjne i pozostawiające możliwość dowolnej interpretacji ujęcie w Regulaminie konkursu pojęć "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", co jej zdaniem jest oczywiście sprzeczne m.in. z dyrektywną zawartą w art. 4 ust. 4 Rozporządzenia a w konsekwencji nie pozwala na uznanie, że wybór projektu został dokonany w oparciu o przejrzyste kryteria.

Zauważyć w tym miejscu należy, że NSA w zaskarżonym wyroku wyjaśnił, że obowiązujący w ramach RPO WD Regulamin konkursu wskazywał jako podstawę prawną, m.in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 5 sierpnia 2015r. w sprawie udzielania pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę lokalną w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 (Dz.U., poz.1208, dalej też: "rozporządzenie z 5 sierpnia 2015r."). Wskazał, że rozporządzeniem tym zostało określone szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania przedsiębiorcom, w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę lokalną (...), do której mają zastosowanie przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (...), a także podmioty udzielające tej pomocy (§ 1). Pomoc ta ma na celu wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego województwa objętego regionalnym programem operacyjnym na lata 2014-2020 i jest udzielana na budowę lub modernizację lokalnej infrastruktury (§ 6 ust. 1) oraz nie może być udzielana na infrastrukturę, o której mowa w art. 56 ust. 2 i 7 Rozporządzenia nr 651/2014 (§ 6 ust. 2). Pomoc ta jest udzielana: 1) zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia nr 651/2014; 2) w formie i na warunkach, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. a-c Rozporządzenia nr 651/2014; 3) na pokrycie kosztów kwalifikowanych, o których mowa w art. 56 ust. 5 Rozporządzenia nr 651/2014 (§ 7). Natomiast w odniesieniu do pojęć "infrastruktura" czy "infrastruktura lokalna" wskazał, że powołane Rozporządzenie, podobnie jak Rozporządzenie nr 651/2014, do którego się ono odwołuje, nie wyjaśnia, jak należy rozumieć takie pojęcia jak: "infrastruktura" czy "infrastruktura lokalna". Zauważył, że w uwagach do pkt 4 Regulaminu konkursu wprowadzono zapis, z którego wynika, że projekt w całości musi być realizowany na obszarze województwa dolnośląskiego, co odpowiada znaczeniowo słownikowej definicji pojęcia "lokalny" ("istniejący lub działający na danym obszarze, charakterystyczny dla danego obszaru"). Wskazał, że pojęcie "infrastruktura" oznacza z kolei zespół podstawowych obiektów, urządzeń i instytucji o charakterze usługowym niezbędnym do właściwego funkcjonowania społeczeństwa i produkcyjnych działów gospodarki. Natomiast według art. 56 ust. 1 Rozporządzenia nr 651/2014 pomoc jest przeznaczona na zbudowanie lub modernizację lokalnej infrastruktury, która dotyczy infrastruktury przyczyniającej się na poziomie lokalnym do poprawy otoczenia biznesu i środowiska konsumenckiego oraz do modernizacji i rozwoju bazy przemysłowej, o ile są spełnione warunki ustanowione w tym przepisie i w rozdziale I. W ocenie NSA oznaczało to, że pomoc nie może być udzielona w sytuacjach, o których mowa w ust. 2 powołanego przepisu, zgodnie z którym art. 56 nie ma zastosowania do pomocy na infrastrukturę, która jest przedmiotem innych sekcji rozdziału III niniejszego rozporządzenia z wyjątkiem sekcji 1 - Pomoc regionalna. Wobec tego przyjął, że przedmiotowa pomoc inwestycyjna dotyczy każdego typu infrastruktury lokalnej, pod warunkiem, że nie została ona prawnie wykluczona. Dalej wyjaśnił, że zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z 5 sierpnia 2015r. pomoc inwestycyjna na infrastrukturę lokalną w ramach regionalnego programu operacyjnego na lata 2014-2020 nie może być udzielana na infrastrukturę, o której mowa w art. 56 ust. 2 i 7 Rozporządzenia nr 651/2014, a więc na infrastrukturę, która jest przedmiotem innych sekcji rozdziału III tego Rozporządzenia (z wyjątkiem sekcji 1 - Pomoc regionalna), infrastrukturę portów lotniczych i infrastrukturę portową oraz - specjalną infrastrukturę. Podkreślił, że w rozdziale III Rozporządzenia nr 651/2014 została wymieniona m.in. pomoc inwestycyjna na środki wspierające efektywność energetyczną (art. 38), pomoc inwestycyjna na projekty wspierające efektywność energetyczną w budynkach w formie instrumentów finansowych (art. 39), pomoc operacyjna na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych (v. art. 41), pomoc operacyjna na propagowanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (art. 42), pomoc operacyjna na propagowanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w instalacjach działających na małą skalę (art. 43), jak też pomoc inwestycyjna na infrastrukturę energetyczną (art. 48). Podniósł, że zgodnie z definicjami wprowadzonymi do Rozporządzenia nr 651/2014 wyrażenie "odnawialne źródła energii" oznacza: energię wiatru, energię słoneczną, aerotermalną, geotermalną, hydrotermalną, energię mórz i oceanów, energię wytwarzaną przez elektrownie wodne, energię pozyskiwaną z biomasy, gazu ze składowisk odpadów, gazu z oczyszczalni ścieków i biogazu (art. 2 pkt 110), zaś wyrażenie "infrastruktura energetyczna", w przypadku energii elektrycznej, oznacza wszelkie fizyczne urządzenia lub obiekty, które znajdują się na terytorium Unii lub łączą Unię z co najmniej jednym państwem trzecim i należą do następujących kategorii: (i) infrastruktura do przesyłu, zgodnie z definicją w art. 2 ust. 3 dyrektywy 2009/72/WE z 13 lipca 2009r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej;(ii) infrastruktura do dystrybucji, zgodnie z definicją w art. 2 ust. 5 dyrektywy 2009/72/WE; (iii) magazynowanie energii elektrycznej, definiowane jako obiekty służące do magazynowania energii elektrycznej, na stałe lub czasowo, w infrastrukturze naziemnej lub podziemnej lub na składowiskach, pod warunkiem że są bezpośrednio połączone z liniami przesyłowymi wysokiego napięcia zaprojektowanymi dla napięcia równego co najmniej 110 kV; (iv) wszelkie urządzenia lub instalacje mające istotne znaczenie dla pewnego, bezpiecznego i efektywnego funkcjonowania systemów, o których mowa w ppkt (i)-(iii), w tym systemy ochrony i monitorowania oraz systemy sterujące na wszystkich poziomach napięcia i podstacji; oraz (v) inteligentne sieci, zdefiniowane jako dowolny sprzęt, linia, kabel lub instalacja, zarówno na poziomie przesyłu, jak i dystrybucji niskiego i średniego napięcia, mające na celu dwukierunkową komunikację cyfrową w czasie rzeczywistym lub zbliżonym do czasu rzeczywistego, interaktywne i inteligentne monitorowanie wytwarzania energii elektrycznej, przesyłu, dystrybucji i zużycia energii oraz zarządzanie takim wytwarzaniem, przesyłem, dystrybucją i zużyciem w ramach sieci energetycznych w celu stworzenia sieci skutecznie integrującej zachowania i działania wszystkich podłączonych do niej użytkowników - wytwórców, odbiorców i użytkowników będących zarazem wytwórcami i odbiorcami - w celu zapewnienia efektywnego pod względem ekonomicznym, zrównoważonego systemu elektroenergetycznego o niskim poziomie strat i wysokim poziomie jakości oraz zabezpieczenia dostaw i bezpieczeństwa (art. 2 pkt 130 lit. a). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na względzie powołaną wcześniej regulację, nie można podzielić stanowiska wnoszącej skargę kasacyjną w kwestii zakwalifikowania wydatków na infrastrukturę fotowoltaiczną. Inwestycje obejmujące swoim zakresem wymienione w rozdziale III Rozporządzenia nr 651/2014 zadania nie mogą być sfinansowane na podstawie art. 56 Rozporządzenia nr 651/2014 oraz Rozporządzenia. System fotowoltaiczny jako związany z pozyskiwaniem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych należy bowiem kwalifikować do infrastruktury energetycznej należącej de facto do szeroko rozumianej infrastruktury technicznej, obejmującej przewody lub urządzenia techniczne stosowane do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania, dystrybucji oraz użytkowania energii elektrycznej. Podsumowując, za niezasadne NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej ujęte w pkt 1 lit. b), c), pkt 2 lit. a)-d) petitum skargi kasacyjnej, zrzucające Sądowi I instancji dokonanie niewłaściwej kontroli zaskarżonego aktu, opartej na nieprecyzyjnych i niezdefiniowanych w Regulaminie konkursu pojęciach "infrastruktury", "infrastruktury lokalnej" oraz błędnym założeniu, że instalacja fotowoltaiczna jest infrastrukturą energetyczną, o której mowa w art. 48 i art. 56 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 651/2014. Wskazał, że dokonana przez organ ocena projektu (pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów) została przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz przy zapewnieniu wnioskodawcom równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, a co za tym idzie dokonana przez Sąd I instancji kontrola legalności zaskarżonego akty odpowiada prawu. Za niezasadne uznał też zarzuty skargi kasacyjnej ujęte w pkt 1 lit. d), pkt 2 lit. e) - i) petitum skargi kasacyjnej.

Podkreślił, że przedmiotowy nabór został oparty na regulacji art. 56 Rozporządzenia nr 651/2014. Organ był więc zobowiązany przy weryfikacji projektów uwzględnić jego treść. Co oznacza, że podnoszona przez wnoszącą skargę kasacyjną argumentacja koncentrująca się wokół zagadnień nie związanych bezpośrednio z realizacją przedmiotowego konkursu (nawiązujących chociażby do wymogów planowanej/wymuszonej przez przepisy prawa termomodernizacji obiektów i związanej z tym roli instalacji fotowoltaicznej), czy też odnosząca się do kwestii, czy wnosząca skargę kasacyjną jest podmiotem otrzymującym pomoc publiczna czy beneficjentem końcowym, nie mogła przynieść zamierzonego rezultatu. W tym względzie zauważył, że sama wnosząca skargę kasacyjną we wniosku o dofinansowanie w sekcji A.7 Charakterystyka projektu zaznaczyła "pomoc publiczną". W tekście pomocy publicznej w uzasadnieniu wskazała, m.in. że "w ramach pomocy publicznej zostanie wykonany następujący zakres projektu: zakup gruntu, budowa inkubatora wraz z zagospodarowaniem przestrzeni, zakup wyposażenia: laboratorium, IT, powierzchni wspólnych i konferencyjnych, wynagrodzenie inspektora nadzoru budowanego. (...). Wnioskodawca otrzyma przysporzenie ze środków publicznych polegające na udzieleniu dotacji o charakterze bezzwrotnym. Udzielenie wsparcia w formie dotacji przyniesie wnioskodawcy korzyść ekonomiczną, której nie mógłby osiągnąć prowadząc działalność na warunkach rynkowych." Za niezasadny NSA uznał zarzut naruszenia art. 47 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 5 ust. 4 TUE.

W świetle powyższego za wiążące NSA podczas oceny zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy przyjąć następujące okoliczności.

Obowiązujący w ramach RPO WD Regulamin konkursu wskazywał jako podstawę prawną, m.in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 5 sierpnia 2015r. w sprawie udzielania pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę lokalną w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 (Dz.U., poz.1208). Rozporządzeniem tym zostało określone szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania przedsiębiorcom, w ramach regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020, pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę lokalną (...), do której mają zastosowanie przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 (...), a także podmioty udzielające tej pomocy (§ 1).

Mając na względzie przywołane w podstawach skargi przepisy Unii Europejskiej, a mianowicie art. 125 ust. 3 lit. a pkt (ii) oraz art. 4 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013, a także art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej i wynikające z nich reguły - tworzenia procedur wyboru i kryteriów, które są niedyskryminacyjne i przejrzyste, a także zasadę proporcjonalności, trzeba też uwzględnić, że pomoc ta ma na celu wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego województwa objętego regionalnym programem operacyjnym na lata 2014-2020 i jest udzielana na budowę lub modernizację lokalnej infrastruktury (§ 6 ust. 1) oraz nie może być udzielana na infrastrukturę, o której mowa w art. 56 ust. 2 i 7 Rozporządzenia nr 651/2014 (§ 6 ust. 2). Pomoc ta jest udzielana: 1) zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia nr 651/2014; 2) w formie i na warunkach, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. a-c Rozporządzenia nr 651/2014; 3) na pokrycie kosztów kwalifikowanych, o których mowa w art. 56 ust. 5 Rozporządzenia nr 651/2014 (§ 7). W uwagach do pkt 4 Regulaminu konkursu wprowadzono zapis, z którego wynika, że projekt w całości musi być realizowany na obszarze województwa dolnośląskiego. Według art. 56 ust. 1 Rozporządzenia nr 651/2014 pomoc jest przeznaczona na zbudowanie lub modernizację lokalnej infrastruktury, która dotyczy infrastruktury przyczyniającej się na poziomie lokalnym do poprawy otoczenia biznesu i środowiska konsumenckiego oraz do modernizacji i rozwoju bazy przemysłowej, o ile są spełnione warunki ustanowione w tym przepisie i w rozdziale I. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z 5 sierpnia 2015r. pomoc inwestycyjna na infrastrukturę lokalną w ramach regionalnego programu operacyjnego na lata 2014-2020 nie może być udzielana na infrastrukturę, o której mowa w art. 56 ust. 2 i 7 Rozporządzenia nr 651/2014, a więc na infrastrukturę, która jest przedmiotem innych sekcji rozdziału III tego Rozporządzenia (z wyjątkiem sekcji 1 - Pomoc regionalna), infrastrukturę portów lotniczych i infrastrukturę portową oraz - specjalną infrastrukturę. W rozdziale III Rozporządzenia nr 651/2014 została wymieniona m.in. pomoc inwestycyjna na środki wspierające efektywność energetyczną (art. 38), pomoc inwestycyjna na projekty wspierające efektywność energetyczną w budynkach w formie instrumentów finansowych (art. 39), pomoc operacyjna na propagowanie energii ze źródeł odnawialnych (art. 41), pomoc operacyjna na propagowanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (art. 42), pomoc operacyjna na propagowanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w instalacjach działających na małą skalę (art. 43), jak też pomoc inwestycyjna na infrastrukturę energetyczną (art.48). Natomiast zgodnie z definicjami wprowadzonymi do Rozporządzenia nr 651/2014 wyrażenie "odnawialne źródła energii" oznacza: energię wiatru, energię słoneczną, aerotermalną, geotermalną, hydrotermalną, energię mórz i oceanów, energię wytwarzaną przez elektrownie wodne, energię pozyskiwaną z biomasy, gazu ze składowisk odpadów, gazu z oczyszczalni ścieków i biogazu (art. 2 pkt 110), zaś wyrażenie "infrastruktura energetyczna", w przypadku energii elektrycznej, oznacza wszelkie fizyczne urządzenia lub obiekty, które znajdują się na terytorium Unii lub łączą Unię z co najmniej jednym państwem trzecim i należą do następujących kategorii: (i) infrastruktura do przesyłu, zgodnie z definicją w art. 2 ust. 3 dyrektywy 2009/72/WE z 13 lipca 2009r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej;(ii) infrastruktura do dystrybucji, zgodnie z definicją w art. 2 ust. 5 dyrektywy 2009/72/WE; (iii) magazynowanie energii elektrycznej, definiowane jako obiekty służące do magazynowania energii elektrycznej, na stałe lub czasowo, w infrastrukturze naziemnej lub podziemnej lub na składowiskach, pod warunkiem że są bezpośrednio połączone z liniami przesyłowymi wysokiego napięcia zaprojektowanymi dla napięcia równego co najmniej 110 kV; (iv) wszelkie urządzenia lub instalacje mające istotne znaczenie dla pewnego, bezpiecznego i efektywnego funkcjonowania systemów, o których mowa w ppkt (i)-(iii), w tym systemy ochrony i monitorowania oraz systemy sterujące na wszystkich poziomach napięcia i podstacji; oraz (v) inteligentne sieci, zdefiniowane jako dowolny sprzęt, linia, kabel lub instalacja, zarówno na poziomie przesyłu, jak i dystrybucji niskiego i średniego napięcia, mające na celu dwukierunkową komunikację cyfrową w czasie rzeczywistym lub zbliżonym do czasu rzeczywistego, interaktywne i inteligentne monitorowanie wytwarzania energii elektrycznej, przesyłu, dystrybucji i zużycia energii oraz zarządzanie takim wytwarzaniem, przesyłem, dystrybucją i zużyciem w ramach sieci energetycznych w celu stworzenia sieci skutecznie integrującej zachowania i działania wszystkich podłączonych do niej użytkowników - wytwórców, odbiorców i użytkowników będących zarazem wytwórcami i odbiorcami - w celu zapewnienia efektywnego pod względem ekonomicznym, zrównoważonego systemu elektroenergetycznego o niskim poziomie strat i wysokim poziomie jakości oraz zabezpieczenia dostaw i bezpieczeństwa (art. 2 pkt 130 lit. a).

Skoro zatem przedmiotowy nabór został oparty na regulacji art. 56 Rozporządzenia nr 651/2014, organ był więc zobowiązany przy weryfikacji projektów uwzględnić jego treść.

W ocenie NSA określonych w Regulaminie konkursu reguł nie można uznać za dyskryminujące czy nieprzejrzyste, nie naruszają one także zasady proporcjonalności. Użycie do oceny projektów pojęć: "infrastruktura" i "infrastruktura lokalna", było w pełni uprawnione. Wskazane pojęcia posiadają konkretne znaczenie przydatne w eliminowaniu z dofinansowywania, skoro art. 56 nie ma zastosowania do pomocy na infrastrukturę, która jest przedmiotem innych sekcji rozdziału III Rozporządzenia z wyjątkiem sekcji 1 - Pomoc regionalna. Wobec tego przedmiotowa pomoc inwestycyjna dotyczyła każdego typu infrastruktury lokalnej, pod warunkiem, że nie została ona prawnie wykluczona.

Zgodnie natomiast z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed Sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule (zd. pierwsze). Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny Sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela (zd. drugie). Natomiast prawo do rzetelnego procesu sądowego obejmuje prawo dostępu do Sądu, przez co należy rozumieć możliwość dostępu do Sądów właściwych, możliwość uzyskania tłumaczenia ustnego, dostęp do informacji oraz dostępność wyroków sądów. Prawo dostępu do Sądu nie ma charakteru bezwzględnego, ograniczenia nie mogą jednak naruszać istoty tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wyrokach przesądził, że zarzut naruszenia przepisów tej Karty nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z 22 sierpnia 2014r.,sygn. akt II ONP 4/14 i II ONP 5/14). Ponadto rażąca niezgodność z prawem zachodzi wówczas, gdy sprzeczne z prawem działanie Sądu ma charakter oczywisty, przekraczający granice sędziowskiej swobody wykładni i stosowania prawa (postanowienia NSA: z 8 marca 2012r., sygn. akt II ONP 4/11 i z 17 grudnia 2019r., sygn. akt I FNP 7/19).

W sprawie strona wniosła skargę do WSA a następnie skargę kasacyjną do NSA, czym wyczerpała przyjęty w prawie krajowym sądowy tryb zaskarżania aktów administracyjnych. W konsekwencji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 47 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z art. 5 ust. 4 TUE, skarżąca nie wykazała też, aby doszło do naruszenia pozostałych z zagwarantowanych w tym przepisie praw.

Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie powstałą szkodę według skarżącej uprawdopodabnia fakt, że została pozbawiona możliwości uzyskania dofinansowania, o które ubiegała się w ramach naboru wymieniając kwotę dofinansowania, wskazując, że kwota dofinansowania stanowi wysokość szkody.

Uzasadniając skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, wnoszący skargę jest zobowiązany do uprawdopodobnienia wszystkich przesłanek szkody, w tym związku przyczynowego pomiędzy wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem a wyrządzeniem stronie szkody. Spełnienie przesłanki uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody wymaga uprawdopodobnienia szkody, która już rzeczywiście wystąpiła i była następstwem kwestionowanego orzeczenia sądowego. Chodzi zatem o szkodę wyrządzoną, a więc taką, która już powstała. Minimalnym sposobem spełnienia obowiązku uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego orzeczenia powinno być po pierwsze potwierdzenie faktu, że szkoda rzeczywiście wystąpiła ze wskazaniem okoliczności jej powstania, jej rodzaju i rozmiaru. Po drugie oświadczenie o doznaniu szkody powinno zawierać uprawdopodobniające ją fakty (por. S. Babiarz, K. Aromiński, 2. Wymogi formalne [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015). Na istnienie związku przyczynowego między wydaniem orzeczenia, którego skarga dotyczy, a szkodą wskazuje użycie w art. 285a § 1, a także w art. 285d p.p.s.a., zwrotu "przez jego wydanie". Sformułowanie to wskazuje zarazem, że wydanie orzeczenia niezgodnego z prawem samo przez się nie może stanowić przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Zdarzenie wyrządzające szkodę może natomiast stanowić realizacja tego orzeczenia (tak postanowienie NSA z 14 grudnia 2010r., II FNP 3/10, LEX nr 786654). Zgodnie z przyjętą konstrukcją określaną w kodeksie cywilnym przy określaniu związku przyczynowego trzeba respektować dyspozycję art. 361 § 1 k.c., w myśl którego zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Sens zwrotu ograniczającego odpowiedzialność tylko do normalnych następstw wyjaśnia teoria adekwatnego związku przyczynowego. W takim kierunku wypowiada się też Sąd Najwyższy (por. postanowienie SN z 27 lipca 2007r., IBU 6/07, OSNP 2008, nr 17-18, poz. 271).

Wobec zaprezentowanych rozważań wskazane w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podstawy zaskarżenia należało uznać za nieusprawiedliwione. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza normy prawa Unii Europejskiej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285k § 1 p.p.s.a., oddalił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Z uwagi na wynik sprawy oraz brak stosownego wniosku Zarządu Województwa Dolnośląskiego brak było podstaw do orzekania w przedmiocie kosztów postępowania sądowego.