Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 865/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 3 i  ust. 3a
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 7,  art. 77  par. 1 i  art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par.  1  ust.  1  lit. a i  art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 pkt 9, art. 5 ust. 3 i ust. 3a, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123. poz. 836 ze zm.), postanowił uznać P.S za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, iż wobec braku skutecznej egzekucji świadczeń alimentacyjnych Urząd Miasta O. realizuje wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej: B.M.

W związku z powyższym na podstawie art. 3 ust 5 pkt 1 oraz art. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wezwano stronę w celu przeprowadzania wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od daty otrzymania. Wezwanie zgodnie z art. 44 kpa zostało uznane za odebrane. Strona w wyznaczonym terminie nie stawiła się na wezwanie co zostało potraktowane jako uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odmowę złożenia oświadczenia majątkowego.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi w jakich okolicznościach organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dalej przytoczył art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który wskazuje, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Nadto organ zacytował art. 5 ust 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowiący o konsekwencjach wynikających z ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Organ pierwszej instancji zauważył, że strona nie zgłosiła się na wezwanie w wyznaczonym terminie, a zatem pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. zawiadomiono ją o wszczęciu postępowania w sprawie uznania P.S za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec B.M..

Wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zobowiązano P.S do płacenia tytułem alimentów na rzecz małoletniego B.M. kwotę po 700,00 zł miesięcznie. Ponadto organ zaznaczył, że na podstawie zaświadczenia Komornika Sądowego w B. z dnia 9 czerwca 2015 r. ustalono, iż strona przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W tym stanie rzeczy – w opinii organu - zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie P. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W odwołaniu P.S wyjaśnił, że pisma z MOPS w B.oraz z PUP odebrał w terminie późniejszym niż wyznaczony do stawienia się. Przedstawił swoją sytuację osobistą akcentując, iż opiekuje się 21 miesięcznym dzieckiem w czasie gdy żona jest w pracy. Wyjaśnił również, że ponownie zarejestrowano go w PUP w dniu 30 czerwca 2016 r. i w tym samym dniu udzielił wywiadu alimentacyjnego

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż pomimo, że po wydaniu decyzji uznającej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych został przeprowadzony wywiad oraz zostało odebrane oświadczenie majątkowe to okoliczność nie wywiązywania się odwołującego z obowiązku wynikającego z treści art. 5 ust 3a ustawy po pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. niedokonywania w każdym miesiącu w ciągu ostatnich 6 miesięcy wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych wobec syna B.M. w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów uniemożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Kolegium stwierdziło, iż z przytoczonych przepisów wynika, że postępowanie o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, których spełnienie jednak nie może stanowić jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygająca jest treść ust. 3a, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Skoro ust. 3a warunkuje uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych od niewywiązywania się od tych zobowiązań przez okres co najmniej 6 miesięcy, to okoliczność ta również może uzasadniać wszczęcie postępowania w takiej sprawie. Kolegium stwierdziło, że wskazane przepisy należy interpretować w łączności. Dlatego nie można zaakceptować takiej interpretacji, która wyklucza wszczęcie postępowania, a w konsekwencji wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sytuacji spełnienia przez niego wszystkich warunków określonych w art. 5 ust. 3, a mimo to nieregulowania alimentów bez uzasadnionej przyczyny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt: II SA/Ol 387/13).

Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia 9 czerwca 2015 r. wynika, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy P.S nie wywiązał się ze zobowiązań alimentacyjnych w każdym miesiącu w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżących alimentów przez okres 6 ostatnich miesięcy.

Kolegium podniosło, iż fakt niewywiązywania się P.S z obowiązku wynikającego z treści art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a mianowicie niedokonywaniem w każdym miesiącu w ciągu ostatnich 6 miesięcy wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, stanowi podstawę do uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż pomimo, że po wydaniu decyzji uznającej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych został przeprowadzony wywiad oraz zostało odebrane oświadczenie majątkowe to okoliczność nie wywiązywania się odwołującego z obowiązku wynikającego z treści art. 5 ust 3a ustawy po pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W opinii Kolegium, fakt niewywiązywania się P.S z obowiązku wynikającego z treści art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a mianowicie niedokonywanie w każdym miesiącu w ciągu ostatnich 6 miesięcy wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych wobec B.M.a w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, tj. w kwocie przynajmniej 350 zł stanowi podstawę do uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P.S zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. zarzucając naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez wydanie decyzji o uznaniu go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pomimo braku przesłanek w czasie wydawania decyzji. Stwierdził, że nie sposób zgodzić się z zaskarżoną decyzją.

W uzasadnieniu wskazał, że Kolegium potwierdziło, że po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ I instancji, ale przed wydaniem skarżonej decyzji został przeprowadzony wywiad i odebrane oświadczenie majątkowe. Co więcej, dnia 30 czerwca 2015 r. skarżący został ponownie zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy. Zatem w chwili orzekania przez Kolegium nie istniała żadna z przesłanek określonych w art. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący zauważył, że nie wywiązuje się z zobowiązań alimentacyjnych w zakresie określonym art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ponieważ nie ma środków na ponoszenie takiego ciężaru, gdyż pozostaje wyłącznie na utrzymaniu żony. Podkreślił, że wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego w kwocie, w jakiej jest to możliwe w jego sytuacji finansowej tj. 100 zł. Powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2015 r. "przesłanki określone w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy odnosić do określonych działań (zachowań) dłużnika alimentacyjnego, nacechowanych jego złą wolą, negatywnym nastawieniem do organu. Jeżeli chodzi o przesłankę "uniemożliwiania" w grę może wchodzić np. stała nieobecność dłużnika w miejscu zamieszkania." Wobec takiej interpretacji art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz faktu, że jego niestawiennictwo w celu udzielenia wywiadu było usprawiedliwione opieką nad niespełna dwuletnim dzieckiem nie można wyciągać z niego tak daleko idących konsekwencji. Wskazał na stanowisko podsekretarza stanu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na interpelację nr 13340 w sprawie odbierania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym , który stwierdził, że aby dłużnik alimentacyjny uniknął sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy, wystarczające jest, "aby tylko częściowo wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych, co jest realizacją zasady proporcjonalności. Powyższej sankcji dłużnik uniknie, nawet jeśli nie będzie się wywiązywał z zobowiązań alimentacyjnych w powyższym, i tak ograniczonym zakresie (tj. przez 6 kolejnych miesięcy w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów), ale wykaże się choćby minimum dobrej woli i chęci współpracy poprzez odpowiednio umożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, złożenie oświadczenia majątkowego oraz umożliwienie właściwym instytucjom jego aktywizację zawodową." Zdaniem skarżącego zachowanie zgodnie z powyższą interpretacją art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie determinuje wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego. Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.- dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Przy tym, sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę prawną do wydania decyzji w tym przedmiocie stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859), zgodnie z którymi: w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (ust. 3).

Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (ust. 3a).

Z treści tych przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentując wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych za utrzymaniem w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych zdaje się stwierdzać, że dotychczasowe uchylanie się przez skarżącego od płacenia alimentów w wysokości o której mowa w art. 5 ust. 3a omawianej ustawy nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie Sądu, przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, które zostały zaprezentowane przez organ odwoławczy, w kontekście przytoczonych wyżej, obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie powołał się na wystąpienie którejś z okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 3 pkt 1-3 ww. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jedynie wskazał, że skarżący stawił się na wywiad i złożył oświadczenie majątkowe po wydaniu decyzji uznającej za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skarżący usprawiedliwił przyczynę swego niestawiennictwa oraz wskazał, że w dniu 30 czerwca 2015 r. został ponownie zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny. Prowadzi to do wniosku, że sprawie skarżącego nie wystąpiła jakakolwiek przesłanka z art. 5 ust. 3 pkt 1-3 omawianej ustawy.

W istocie jedyną przesłanką wydania decyzji był art. 5 ust. 3 a.

Godzi się zauważyć, że – w opinii Sądu - przepisy prawa, nie przewidują możliwości wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec braku gwarancji systematycznego wywiązywania się ze zobowiązań alimentacyjnych, czy też tylko z powodu zaniechania płacenia alimentów w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów w okresie ostatnich 6 miesięcy.

W opinii Kolegium – zawartej w uzasadnieniu skarżonej decyzji - skoro art. 5 ust. 3a warunkuje uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych od niewywiązywania się od tych zobowiązań przez okres co najmniej 6 miesięcy, to okoliczność ta również mogła uzasadniać wszczęcie postępowania w takiej sprawie. Zdaniem Kolegium - wskazane przepisy należy interpretować w łączności i dlatego nie można zaakceptować takiej interpretacji, która wyklucza wszczęcie postępowania, a w konsekwencji wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sytuacji spełnienia przez niego wszystkich warunków określonych w art. 5 ust. 3, a mimo to nieuregulowania alimentów bez uzasadnionej przyczyny.

Przyjmując nawet ten tok myślenia - w opinii Sądu - organy obu instancji nie dowiodły, że skarżący nie łożył alimentów w okresie i wysokości określonej w art. 5 ust. 3a omawianej ustawy, bez uzasadnionej przyczyny.

Wymogi art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zobowiązują organy administracji publicznej do dochodzenia prawdy obiektywnej, poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego i jego ocenę we wzajemnej łączności. Z przepisów tych wynika, iż postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organy administracji mają zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez stronę postępowania zarzutów. Przypomnieć należy również, że na zasadzie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Oznacza to, że w warunkach niniejszej sprawy nie można było poprzestać na przeprowadzeniu wywiadu alimentacyjnego – z którego w istocie nic nie wynika, gdyż został sporządzony niechlujnie i ogólnikowo – ale należało dogłębnie zbadać sytuację skarżącego - czy istotnie skarżący nie łożył alimentów w okresie i wysokości określonej w art. 5 ust. 3a omawianej ustawy, bez uzasadnionej przyczyny.

Należy zauważyć, że kontrola zgodności z Konstytucją RP unormowań zawartych w art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zakończona została wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 23/10 z dnia 12 lutego 2014r. publ. OTK-A 2014, w którym stwierdzono, że oceniany przepis jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności. Decydujący wpływ na takie rozstrzygnięcie miał fakt, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest stosowana wobec wąskiej kategorii osób zobowiązanych do alimentacji. Ustawodawca wyodrębnił grupę dłużników alimentacyjnych, którzy w jego ocenie, wykazują się szczególną uporczywością w utrudnianiu egzekucji oraz w uchylaniu się od współpracy z właściwymi organami w zakresie aktywizacji zawodowej, pomimo braku zatrudnienia i określił ich jako uchylających się od zobowiązań alimentacyjnych. Przesłanki wszczęcia postępowania o uznanie dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych zostały ukształtowane w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Trybunał wziął pod uwagę, że dłużnik alimentacyjny, zachowując się zgodnie z prawem, ma decydujący wpływ na niezastosowanie wobec niego środka w postaci zatrzymania prawa jazdy. Zakwestionowany środek nie jest więc stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych, ale jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Natomiast, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie można wydać, jeżeli dłużnika przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Taki dłużnik nie jest bowiem dłużnikiem uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych w rozumieniu ustawy.

Zważywszy przytoczoną argumentację stwierdzić należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej: - "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 ustawy – "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", są jednoznaczne. Nie pozostawiają organom żadnego luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Zatem ewentualna kontrola takiej decyzji sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się już tylko do zbadania prawidłowości przeprowadzonej procedury zmierzającej do odjęcia dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. P 46/07: "Ewentualna kontrola sądowoadministracyjna decyzji starosty o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego nie obejmuje zasadności merytorycznej wniosku kierowanego do starosty przez organy samorządowe miejsca zamieszkania dłużnika").

Bezspornie zatem postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organ z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy przesłanek. Sąd kontrolujący wydane w tej sprawie decyzje powinien mieć natomiast możliwość oceny ustaleń organu dokonanych na podstawie przedstawionych w aktach sprawy dowodów.

W aktach sprawy brak jest informacji z Powiatowego Urzędu Pracy, czy skarżący miał szansę na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, jakie konkretnie czynił starania o podjęcie pracy. Przy czym dopiero ze skargi można powziąć wiadomość o tym, że skarżący w miarę swoich możliwości finansowych wywiązuje się ze zobowiązań alimentacyjnych. Kwestii tych w ogóle organy nie wyjaśniły i nie weryfikowały.

Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu I instancji będzie uwzględnienie przedstawionego stanowiska Sądu co do warunków umożliwiających uznanie dłużnika alimentacyjnego za bezzasadnie uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych.

W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.