Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 291/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2a, art. 10 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 47 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r. Nr [...], orzekającą o zameldowaniu A. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. .

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż A. S. nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu. Prawo do spornego lokalu (spółdzielcze własnościowe) przysługuje O. Jednakże na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego ustalono, iż A. S. zamieszkuje w tym lokalu od 2002 r., dysponuje kluczami do mieszkania i posiada w nim wszystkie rzeczy osobiste. Fakt zamieszkiwania A. S. w spornym lokalu potwierdziła przeprowadzona kontrola meldunkowa oraz sam odwołujący się, który oświadczył, iż znany jest mu fakt zamieszkiwania przez A. S. w omawianym lokalu. W ocenie organu odwoławczego, o zamieszkiwaniu przez wyżej wymienionego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. , świadczyć również może złożony przez właściciela lokalu pozew o eksmisję A. S.

Organ odwoławczy podkreślił, iż bez znaczenia dla oceny przesłanek wynikających z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pozostaje okoliczność braku zgody właściciela lokalu na zameldowanie, ponieważ zgodnie z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy, jedyną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu na pobyt stały jest fakt jej zamieszkiwania w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego. Jakkolwiek art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi o obowiązku potwierdzenia przez właściciela lub inny podmiotu dysponujący tytułem prawnym do lokalu faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu, jednak brak takiego potwierdzenia, którego przedstawienie jest wymagane przy zameldowaniu, na podstawie art. 9 ust. 2a powołanej ustawy, nie stanowi podstawy odmowy zameldowania, a jedynie wskazuje na obowiązek przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji, na podstawie art. 47 ust. 2 tej ustawy. Podstawą zaś rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiocie zameldowania stanowi wyjaśnienie materialnoprawnych przesłanek zameldowania, a nie sprawdzenie formularza zgłoszenia meldunkowego. Wojewoda [...] zaznaczył ponadto, iż zameldowanie w lokalu jest instytucją prawa administracyjnego, służącą jedynie celom ewidencyjnym, potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu. Z uwagi na to, że dane znajdujące się w ewidencji ludności odpowiadać powinny stanowi faktycznemu, organ nie może odmówić zameldowania na pobyt stały osobie, która rzeczywiście przebywa w danym lokalu, a zamiar stałego pobytu został określony na podstawie obiektywnych, w pełni stwierdzonych okoliczności.

Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż do zameldowania w lokalu uprawniać może jedynie pobyt legalny, który nie jest sprzeczny z prawem. W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby skarżący zamieszkiwał w spornym lokalu w wyniku naruszonego posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. Wobec wskazanych okoliczności oraz faktu, iż A. S. bez utrudnień ze strony właściciela zamieszkuje w spornym lokalu od 2002 r., zdaniem organu, nie można mówić o nielegalności tego pobytu. Poza tym, jak podkreślono, rozstrzygnięcie zagadnienia dotyczącego eksmisji A. S. z przedmiotowego lokalu nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym, bowiem organ administracji publicznej nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach dotyczących roszczeń, jakie przewidują przepisy prawa cywilnego. Zdaniem Wojewody [...], poza ustawowe kompetencje organu meldunkowego wykracza również ocena dopuszczalności wykorzystania przez A. S. lokalu użytkowego na stały pobyt. Ta kwestia bowiem może stanowić przedmiot oceny organów administracji publicznej w odrębnym postępowaniu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła O., wnosząc o:

- stwierdzenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 Kpa nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej w sprawie prawomocnie już zakończonej, ewentualnie

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 77 § 1 i 80 Kpa oraz art. 153 ustawy P.p.s.a.

Zdaniem skarżącej, wobec wydania przez Prezydenta W. prawomocnej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania A. S. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. , wydanie kolejnej decyzji orzekającej o zameldowaniu wyżej wymienionego w spornym lokalu, prowadzi do nieważności decyzji w całości. Ponadto, w ocenie skarżącej, ocena prawna dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt IVSA/Wa 2058/08, wskazująca, iż nie było podstaw do dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego w spornym lokalu, bowiem zgłoszenia dokonał podmiot nie dysponujący tytułem prawnym do lokalu, wiąże orzekające w niniejszej sprawie organy.

Strona skarżąca podniosła, iż organy orzekające o zameldowaniu w sposób nieuzasadniony uznały, że pobyt A. S. w spornym lokalu jest pobytem legalnym, skoro właściciel tego lokalu nie wyraził na to zgody. Wskazanie na legalność pobytu A. S. , mającą wynikać z faktu, że bez utrudnień ze strony właściciela zamieszkuje on w spornym lokalu wraz z żoną C. S. i I. P. zdaniem skarżącej jest nieuzasadnione, z uwagi na trwające przed sądem cywilnym postępowanie o eksmisję wyżej wymienionych. Samo zamieszkiwanie A. S. z żoną nie posiadającą prawa do lokalu, w ocenie skarżącej, nie nadaje waloru legalności temu pobytowi. Powyższe dowodzi, iż pobyt A. S. w przedmiotowym lokalu, będącym lokalem użytkowym, jest sprzeczny z prawem, wobec czego nieuprawnionym jest orzeczenie o jego zameldowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Również uczestnik postępowania- A. S. , w piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2011 r. złożonym na rozprawie, wniósł o oddalenie skargi O. podnosząc, iż błędne jest stanowisko skarżącej, jakoby jego żona C. S. nie posiadała tytułu prawnego do spornego lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie narusza prawa.

Wbrew twierdzeniom pełnomocnika O. , zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa (błędnie podanej w skardze jako art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Nie można bowiem uznać, iż została ona wydana w sytuacji powagi rzeczy osądzonej.

Należy mieć na uwadze, iż Prezydent W., prawomocną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., rozpoznając ponownie sprawę z wniosku O. o uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu na pobyt stały A. S. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. , mając na uwadze ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt IVSA/Wa 2058/08, orzekł o uchyleniu przedmiotowej czynności materialno-technicznej. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zameldowanie w formie czynności materialno-technicznej jest jednym ze sposobów dokonania zameldowania. Jest to sposób uproszczony. Stosownie do art. 47 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dokonanie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, może nastąpić jedynie na podstawie poprawnie i kompletnie wypełnionego zgłoszenia, zawierającego podpis właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. O zameldowaniu w tej formie organ administracji publicznej może orzec zatem, o ile osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu złoży prawdziwe oświadczenie, iż osoba, która ma być zameldowana, przebywa w danym lokalu. W przypadku, gdy dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, organ nie dokonuje zameldowania poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 47 ust. 1 cyt. ustawy, ale wydaje decyzję w tym przedmiocie, po przeprowadzeniu podstępowania wyjaśniającego ( art. 47 ust. 2).

Podstawą do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego jest brak zgody przez właściciela nieruchomości na zameldowanie lub brak potwierdzenia przez niego faktu przebywania danej osoby w lokalu. Słuszne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż nie można uznać, iż brak zgody na zameldowanie określonej osoby w lokalu czyni niemożliwym jej zameldowanie, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ meldunkowy potwierdzi fakt zamieszkiwania tej osoby w przedmiotowym lokalu. Podsumowując należy stwierdzić, iż uchylenie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2010 r. czynności materialno-technicznej zameldowania A. S. w spornym lokalu uprawniało organ do ponownego orzekania w tym przedmiocie, tym razem w trybie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 47 ust. 2 cyt. ustawy.

Należy zauważyć, iż w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W rozpatrywanej sprawie zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, iż A. S. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 2002 r., czego w istocie nie kwestionuje również sama skarżąca. Okoliczności te bezsprzecznie wskazują, iż zostały spełnione przesłanki z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie strony skarżącej argumentem wskazującym na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa jest brak zgody właściciela lokalu na zameldowanie oraz nielegalność pobytu A. S. w przedmiotowym lokalu.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów należy wskazać, iż brak potwierdzenia pobytu określonej osoby przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, czy też brak jego zgody na zameldowanie tej osoby w lokalu oraz brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny tego podmiotu do lokalu, nie uniemożliwiają zameldowania tej osoby jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej potwierdzi fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1625/07). Powyższe jest konsekwencją charakteru i istoty zameldowania jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych.

Należy mieć na uwadze, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc stanu faktycznego. Nie jest ona formą kontroli legalności zamieszkania i pobytu. Fakt zameldowania w określonym lokalu nie skutkuje powstaniem żadnych praw o charakterze cywilnoprawnym do danego lokalu, w tym prawa własności. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zatem znaczenia, iż skarżąca nie dokonała potwierdzenia pobytu A. S. w sposób określony w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak już wskazano powyżej, zameldowanie dokonywane jest zasadniczo jako czynność materialno - techniczna, w procedurze dokonywania rejestracji miejsca pobytu osoby w danym lokalu w formie zameldowania. Wtedy wymagane jest zachowanie procedury określonej m. in. w powołanym art. 9 ust. 2a ustawy. Skoro więc skarżąca nie potwierdziła, a wręcz nie wyraziła zgody, na pobyt A. S. w przedmiotowym lokalu, organy orzekające zobowiązane były do rozstrzygnięcia sprawy zameldowania w formie decyzji administracyjnej, poprzedzonej postępowaniem wyjaśniającym, mającym na celu ustalenie m.in. stanu faktycznego w zakresie pobytu wnioskodawcy pod wskazywanym adresem (art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zameldowanie w takim przypadku nie zależy bowiem od tego, czy właściciel lokalu potwierdzi fakt pobytu danej osoby w tym lokalu, w sposób sformalizowany, określony w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz od tego, czy taki pobyt rzeczywiście ma miejsce i rolą organu jest ustalenie tego stanu rzeczy za pomocą środków dowodowych, określonych w przepisach Kpa.

W ocenie Sądu skarżąca błędnie interpretuje ww. przepis, wskazując, iż dla zameldowania niezbędne jest okazanie dokumentu potwierdzającego tytułu prawny do lokalu osoby chcącej się zameldować. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1681/07 lex nr 516053, nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela.

Należy mieć na uwadze, iż w kwestii uprawnień do przebywania w danym lokalu wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał wyraził wówczas pogląd, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Z tego względu do ustawy ewidencyjnej został dodany przepis art. 9 ust. 2b, z którego wynika, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu przytoczonego wyroku zwrócił przy tym uwagę na skomplikowanie procedury meldunkowej, zarzucając ustawodawcy przekroczenie granic ingerencji w życie społeczne, poprzez dążenie do "maksymalistycznego" połączenia w jednym postępowaniu ("uchwycenia" w procedurze meldunkowej) zarówno stanu faktycznego, jak i stanu prawnego.

Mając te wskazania na względzie oraz aktualne brzmienie ustawy ewidencyjnej należy uznać, iż trafnie organ meldunkowy oddzielił kwestię ewentualnego braku tytułu prawnego przez A. S. do przedmiotowego lokalu, od konieczności dokonania czystej rejestracji stanu faktycznego, a więc zameldowania w razie ustalenia, że wnioskodawca spełnia przesłanki wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy ewidencyjnej.

Nadto wyjaśnić należy, iż nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący nielegalnego przebywania przez A. S. w spornym lokalu. Odnosząc się w tym miejscu do informacji zawartej w skardze o toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniu o eksmisję A. S. wraz z jego rodziną wskazać należy, iż okoliczność ta będzie miała znaczenie dopiero wówczas, gdy zapadnie prawomocny wyrok w tej sprawie. W ocenie Sądu zatem, obecnie, kiedy w toku jest sprawa sądowa o eksmisję, przedwczesny jest zarzut, iż pobyt A. S. w spornym lokalu ma charakter nielegalny. Przy czyn warto podkreślić, iż zameldowanie jako mające odzwierciedlać aktualny stan faktyczny w danym lokalu podlega stałej aktualizacji, ilekroć stan faktyczny ulegnie zmianie, np. wskutek dokonania eksmisji osoby zameldowanej z zajmowanego lokalu.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały procedurę określoną w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i będąc w zgodzie z przepisami postępowania (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa) orzekły o zameldowaniu A. S. w spornym lokalu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.