Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 257/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2024-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i  par. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi K.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 maja 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.52.2023.3.KS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 czerwca 2023 r. K. G. (dalej: strona skarżąca, skarżąca) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 16 maja 2023 r., nr 0201-IEE1.7192.52.2023.3.KS, utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu (dalej: ZUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia 10 marca 2022 r., nr 470200/71/2023/RED-EG-PEG-6, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji prowadzi względem skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie następujących tytułów wykonawczych: TW1470018011186, TW4470016013083, TW4470016013084, TW4470016013085, TW4470016013086, TW4470016013087, TW4470016013088, TW4470016026363, TW4470016026364, TW4470016026365, TW4470016026366, TW4470016026367, TW4470016026368, TW4470016026369, TW4470016026370, TW4470016026371, TW4470016026372, TW4470018015033, TW4470018015034, TW4470018015035, TW4470018015036, TW1470016013680, TW4470018015040, TW1470018011187, TW4470016013089, TW4470016013090, TW4470016013091, TW4470016013092, TW4470016013093, TW4470016013094, TW4470016026373, TW4470016026374, TW4470016026375, TW4470016026376, TW4470016026377, TW4470016026378, TW4470016026379, TW4470016026380, TW4470016026381, TW4470016026382, TW4470016026383, TW4470016026384, TW4470016026385, TW4470018015037, TW4470018015038, TW4470018015039.

Pismami z dnia 19 stycznia 2022 r. oraz 26 stycznia 2022 r., skarżąca wniosła do organu I instancji zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że dochodzone zaległości uległy przedawnieniu.

Postanowieniami z dnia 23 lutego 2022 r., znak: 470200/71/2022/RED-EG-PEG-9 oraz 470200/71/2022/RED-EG-PEG-12, organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na podstępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

W wyniku zaskarżenia ww. postanowień, organ II instancji uchylił je i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia (por. postanowienia z dnia 29 kwietnia 2022 r., znak: 0201-IEE1.711.85.2022.AB i 0201-IEE1.711.86.2022.AB). W treści uzasadnień organ II instancji wskazał na zaistniałe w sprawie wątpliwości odnośnie żądań strony. Organ II instancji wyjaśnił, że z jednej strony skarżąca wskazała wprost jako podstawę podania przepis art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", a z drugiej skarżąca zażądała umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zaległości. W ocenie organu II instancji, skarżąca zasugerowała, że jej intencją było wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uwagi na sprecyzowanie przez skarżącą wniosku pismem z dnia 1 czerwca 2022 r., organ I instancji postanowieniami z dnia 8 lipca 2022 r., znak: 470200/71/2022/RED-EG-PEG-30 oraz 470200/71/2022/RED-EG-PEG-29, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie wystawionych tytułów egzekucyjnych oraz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia (por. postanowienia z dnia 8 lipca 2022 r., znak: 470200/71/2022/RED-EG-PEG-12/18 i 470200/71/2022/RED-EG-PEG-9/17).

W wyniku zaskarżenia ww. postanowień dotyczących odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych, organ II instancji postanowieniami z dnia 15 września 2022 r., znak: 0201-IEE1.711.220.2022.AB oraz 0201-IEE1.711.219.2022.AB uchylił postanowienia organu I instancji i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organ II instancji wskazał, że przyjęta przez organ konstrukcja uzasadnień czyni je nieczytelnym. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie skarżącej nie można mówić o jednym stanie faktycznym, a zatem zdarzenia na które powołał się organ wcale nie miały zastosowania do wszystkich należności. Organ II instancji wskazał również, że nietrafne jest stanowisko organu I instancji, że doręczenie upomnienia przedegzekucyjnego ma skutek zawieszający bieg terminu przedawnienia.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji postanowieniem z dnia 2 grudnia 2022 r., znak: 470200/71/2022/RED-EG-PEG-60-61, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.

Postanowienie to również zostało uchylone przez organ II instancji (por. postanowienie z dnia 8 lutego 2023 r., znak: 0201-IEE1.7192.8.2023.2.KS). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że zaskarżone postanowienia nie spełniają podstawowych wymogów dotyczących ich sporządzania. W szczególności nie zachowują zasady przekonywania. W rozwinięciu uzasadnienia tego rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że organ I instancji nie przeprowadził analizy, które przepisy dotyczące przedawnień składek będą dla dłużnika korzystniejsze, w postanowieniu brak jest wyraźnego wskazania, według którego stanu prawnego organ egzekucyjny oceniał przedawnienie poszczególnych należności, jak również brakuje uzasadnienia stanowiska organu I instancji w tym zakresie. Ponadto DIAS wskazał, że organ I instancji winien również ocenić prawidłowość doręczenia tytułu nr RbII-20552/2006, a następnie rozważyć, czy wystawienie tytułu TW4470016026363 było uprawnione. Organ I instancji winien też dokonać wnikliwej oceny skuteczności doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. DIAS wskazał ponadto, że organ I instancji winien rozważyć możliwość pogrupowania tytułów wykonawczych albo wydać odrębne rozstrzygnięcia dla poszczególnych grup.

W dniu 10 marca 2023 r., organ I instancji wydał postanowienie znak: 470200/71/2023/RED-EG-PEG-6, w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia na ww. postanowienie organ II instancji postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r., znak: 0201-IEE1.7192.52.2023.3.KS, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że co prawda żądanie umorzenia postępowań egzekucyjnych strona umotywowała ich przedawnieniem, to jednak organ rozpoznający sprawę rozpoznał z urzędu również wystąpienie pozostałych przesłanek.

Organ II instancji wskazał, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi obejmowały składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za poszczególne miesiące lat 2004 – 2014.

Z uwagi na niejednolity stan faktyczny sprawy, organ uznał za zasadne pogrupowanie zaległości wg kryterium daty doręczenia odpisów poszczególnych tytułów wykonawczych. Pierwszą grupę stanowiły zaległości, które były dochodzone najpierw w ramach postępowań egzekucyjnych wszczętych w 2006 r. i 2011 r., a następnie (po uprzednim umorzeniu w styczniu 2016 r.) w ramach postępowań egzekucyjnych wszczętych w 2016 r. i 2018 r. Drugą grupę stanowiły zaległości, które były dochodzone najpierw w ramach postępowań egzekucyjnych wszczętych w 2007 r., a następnie (po uprzednim umorzeniu w kwietniu 2014 r.) w ramach postępowań egzekucyjnych wszczętych w 2018 r. Trzecią grupę stanowiły zaległości, które nie były wcześniej dochodzone w ramach innych postępowań.

Organ dokonał szczegółowej analizy stanu faktycznego każdej z ww. grup i w konkluzji stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby obowiązki dochodzone przez ZUS zostały wykonane przed wszczęciem postępowania, nie były wykonalne, zostały umorzone lub wygasły z innego powodu albo, aby obowiązki nie istniały. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych były deklaracje złożone przez płatnika składek oraz prawomocna decyzja z dnia 15 marca 2018 r. Organ skonstatował, że obowiązki zostały wskazane w tytułach wykonawczych w sposób prawidłowy. W sprawie nie wystąpił ponadto błąd co do osoby zobowiązanej, nie wystąpiła niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niedopuszczalność egzekucji. Organ stwierdził prawidłowość doręczeń upomnień oraz skonstatował, że nie spełniły się pozostałe przesłanki wskazane w art. 59 § 1 pkt 8-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że żądanie skarżącej zostało rozpoznane jako wniosek o umorzenie postępowania i nie miały tutaj zastosowania przepisy dotyczące zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ponieważ w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. przesłanki z art. 33 u.p.e.a. były co do zasady powtórzone w przepisie art. 59 u.p.e.a., to żądania skarżącej zostały rozpoznane w pełni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:

1) art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązań składkowych skarżącej,

2) art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a." w zw. z art. 45 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację wobec przyjęcia fikcji doręczeń pomimo nieprawidłowego adresu zobowiązanego, braku oświadczeń osób wskazanych jako domownicy skarżącej oraz braku odbioru pism przez domowników zobowiązanej,

3) art. 34 § 1 k.p.a. w zw. z art. 48 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia przewidzianych prawem przesłanek,

4) art. 15 u.p.e.a. poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że do upomnień można zastosować fikcję doręczenia,

5) art. 26 § 5 i art. 32 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie skarżącej zawiadomień o wszczęciu egzekucji i stosowanych środkach egzekucyjnych i przyjmowanie w tym zakresie fikcji doręczenia,

6) art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji braku skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych,

7) art. 29 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i dopuszczenie do prowadzenia wadliwego postępowania egzekucyjnego,

8) art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji istnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego,

9) art. 80 § 3 u.p.e.a. poprzez niezawiadamianie skarżącej o stosowanych środkach egzekucyjnych,

10) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu egzekucyjnym,

11) art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 12 k.p.a., 75 k.p.a. i nast. w zw. z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497), dalej: "u.s.u.s." oraz art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pominięcie dowodów z przesłuchania stron, świadków, a także dowodu z dokumentu - oświadczenia M. K., a także brak spójności i kompletności wydawanych postanowień,

12) art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania stron, świadków oraz oświadczenia M. K.

W zakresie naruszenia prawa materialnego skarżąca podniosła niezastosowanie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. do przedawnionych zobowiązań.

W skardze został również podniesiony zarzut ustalenia wadliwego stanu faktycznego bowiem organ błędnie przyjął, że adresem zamieszkania skarżącej w latach 2016-2018 był adres przy "ul. [...]" we W. pomimo braku podstaw do takiego ustalenia. Skarżąca podniosła również, że zawiadomienie o wszczęciu egzekucji zobowiązań za okres 2004-2014 zostało doręczone domownikowi skarżącej, a także że została ona powiadomiona o wszczęciu egzekucji pomimo, iż doręczenie dokonano M. B. oraz M. K., które nie były domownikami skarżącej oraz, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu egzekucji zobowiązań za okres 2004-2014 przerwało bieg przedawnienia zobowiązań składkowych skarżącej, a także że doręczenie tytułów wykonawczych w dniu 20 czerwca 2018 r. matce skarżącej zawiesiło bieg terminu przedawnienia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ odmówił stronie skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ wbrew stanowisku strony nie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że wszystkie postępowania egzekucyjne w niniejszej sprawie zostały wszczęte przed wskazaną datą, to w niniejszej sprawie co do zasady zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. – w ww. brzmieniu. tj. obowiązującym do 29 lipca 2020 r. - postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W konsekwencji, zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 30 lipca 2020 r., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Artykuł 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia zatem cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Brak wymagalności obowiązku, jego umorzenie, wygaśnięcie z innego powodu oraz nieistnienie stanowią także podstawy zarzutów według art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Co istotne w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy - przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego odnosi się także do przedawnienia zobowiązań, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, LEX nr 2570210). Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można bowiem wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Trzeba wskazać, że wiele przepisów reguluje odrębnie kwestie przedawnienia zobowiązań pieniężnych i tak przykładowo można wskazać tu uregulowane w art. 24 ust. 4 i n. u.s.u.s. przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co szczegółowo zostanie omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Należy też wskazać, że doręczenie zobowiązanemu (podmiotowi, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym lub o charakterze pieniężnym - art. 1a pkt 20 u.p.e.a.) tytułu wykonawczego otwiera siedmiodniowy termin do wniesienia przez niego zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawy do wniesienia zarzutu są wskazane w ustawie, a zawarty w niej katalog jest katalogiem zamkniętym (art. 33 § 1 u.p.e.a., por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., I OSK 2218/14, LEX nr 1636865). Przesłankami tymi są m.in. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), brak wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), niedopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Zasadność zarzutu powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).

Niedopuszczalność egzekucji, nieistnienie obowiązku oraz niewymagalność obowiązku stanowią także bezwzględną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.

W obu tych przypadkach organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 i art. 59 § 3 i 4 u.p.e.a.), przy czym w przypadku umorzenia postępowania w wyniku zaistnienia jednej z przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a., czyni to z urzędu lub na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Zobowiązany może zatem domagać się umorzenia postępowania, a w razie odmowy jego umorzenia przysługuje mu zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego (art. 59 § 5 u.p.e.a.). Rozstrzygnięcie organu odwoławczego podlega kontroli sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).

Celem umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203).

Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne oraz fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, należności objęte niniejszym postępowaniem dotyczą składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Socjalnych. Należy zatem omówić po krótce podstawy dochodzenia przez organy administracji tych składek.

Należy zatem wyjaśnić, że zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W orzecznictwie sądów powszechnych, wypracowanym na gruncie tego przepisu wskazuje się, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stają się wymagalne każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku samoobliczenia i opłacenia składek (por. wyrok SN z dnia 19 stycznia 2016 r. o sygn. akt I UK 23/15). Obowiązek samoobliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powstaje zatem z mocy samego prawa za każdy okres ubezpieczenia (miesiąc kalendarzowy), a ewentualna decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wysokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie zobowiązań składkowych ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Z kolei w myśl art. 24 ust. 2 u.p.e.a. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.

W odniesieniu do składek zdrowotnych trzeba wskazać, że zgodnie z art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146), dalej: dalej jako "ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej", składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W konsekwencji, zaległości w opłacaniu składek powstają każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku samoobliczenia i opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne w terminach określonych w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych.

Jak wynika z akt, strona skarżąca nie kwestionuje obowiązku samoobliczenia i opłacenia składek wskazanych w tytułach. Jej zarzuty dotyczą natomiast przedawnienia dochodzonych przez ZUS składek.

Co warte podkreślenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na drodze egzekucji administracyjnej lub sądowej dochodzić należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy nie uległy one przedawnieniu. W tym zakresie należy zatem prześledzić przepisy dotyczące przedawnienia tych składek.

Przedawnienie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest regulowane w u.s.u.s. W stanie obowiązującym do 31 grudnia 2011 r., art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Przepis ten został znowelizowany i od dnia 1 stycznia 2012 r. wprowadził krótszy termin przedawnienia składek zusowskich, tj. 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. zasadniczo następuje po upływie 5 lat, ale ten termin liczy się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli jednak przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych (tj. obowiązujących przed 1 stycznia 2012 r.) przedawnienie nastąpiłoby wcześniej, stosuje się te przepisy.

Oznacza to, że za każdym razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie "starych" i "nowych" przepisów i przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej.

Do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne odpowiednie zastosowanie mają przepisy u.s.u.s. Do przepisów tych odsyła art. 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

Obowiązek odprowadzania składek na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika z kolei ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Zgodnie z art. 107 ust. 1 tej ustawy, ww. należności należy opłacać na zasadzie i w trybie u.s.u.s.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, organy I i II instancji przyjęły konstrukcję uzasadnienia rozstrzygnięć polegającą na wyodrębnieniu zobowiązań skarżącej grupując je w trzy zbiory. Ustalenia organów i ich wnioski odnoszą się oddzielnie do ww. poszczególnych grup. Należy uznać ten zabieg za działanie prawidłowe, mające na celu zwiększenie przejrzystości odczytu sporządzonego uzasadnienia, w konsekwencji czego również niniejsze uzasadnienie będzie odnosiło się kolejno do poszczególnych tych grup.

W odniesieniu do pierwszej grupy zobowiązań trzeba wyjaśnić, że dotyczą tytułów wykonawczych wystawionych w latach 2006 i 2011. Jak wynika z akt odpisy tytułów wykonawczych nr: Rbll-20552/2006, Rbll-20554/2006, Rbll-20555/2006, Rbll- 20558/2006, Rbll-20560/2006, Rbll-20562/2006, Rbll-20591/2006, Rbll-20567/2006, Rbll-20568/2006, Rbll-20572/2006, Rbll-20573/2006, Rbll-20574/2006, Rbll-20575/2006, Rbll-20581/2006, Rbll-20583/2006, Rbll-20584/2006, Rbll-20587/2006, Rbll-20618/2006, Rbll-20592/2006, Rbll-20593/2006, RbIl-20595/2006, RblI-20596/2006, Rbll-20599/2006, Rbll-20598/2006, Rbll-20601/2006, Rbll-20603/2006, Rbll-20605/2006, Rbll-20607/2006, Rbll-20608/2006, Rbll-20610/2006, Rbll-20612/2006 i Rbll-20636/2006 zostały doręczone skarżącej (jak wynika z akt K. G. nosiła wówczas nazwisko B., z formularza ZUS ZUA z dnia 9 grudnia 2021 r. wynika, że zmieniła ona nazwisko rodowe "[...]" na nazwisko "[...]"). Ze znajdującej się w aktach zwrotki wynika, że doręczenie nastąpiło do adresata K. B. na adres przy "ul.[...]" we W. Odbiór został pokwitowany przez dorosłego domownika – matkę skarżącej M. B. w dniu 31 maja 2006 r.

Odpisy tytułów wykonawczych nr: Rbll-17602/2011, Rbll-17611/2011, Rbll-17568/2011, Rbll-17620/2011, Rbll-17570/2011, Rbll-17572/2011, Rbll-17575/2011, Rbll-17605/2011, Rbll-17614/2011, Rbll-17576/2011, Rbll-17622/2011, Rbll-17625/2011, Rbll-17580/2011, Rbll-17582/2011, Rbll-17585/2011, Rbll-17587/2011, Rbll-17590/2011, Rbll-17593/2011, Rbll-17598/2011, Rbll-17600/2011, Rbll-17629/2011, Rbll-17630/2011, Rbll-17631/2011, Rbll-17633/2011, Rbll-17636/2011, Rbll-17637/2011, Rbll-17640/2011, Rbll-17643/2011, Rbll-17645/2011, Rbll-17650/2011, Rbll-17651/2011, Rbll-17652/2011 i Rbll-17654/2011, zostały doręczone skarżącej w dniu 4 kwietnia 2011 r. Jak wynika z akt przesyłka zawierająca odpisy ww. tytułów wykonawczych została skierowana na adres przy "ul. [...]", a jej odbiór potwierdził dorosły domownik – matka skarżącej M. B.

Powyższe doręczenia nastąpiły w trybie art. 43 § 1 k.p.a. Należy wyjaśnić, że doręczenia te nastąpiły w oparciu o treść art. 43 k.p.a., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Należy wyjaśnić, że w przypadku ww. doręczenia datą doręczenia pisma jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez tego domownika. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako matka skarżącej i która podpisała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało jemu doręczone. Opisane doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki.

Trzeba wyjaśnić, że jeżeli istniały przeszkody w przekazaniu pisma, dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddania adresatowi, jeżeli natomiast podejmie się jego oddania, to następuje skutek w postaci doręczenia.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach dowodów doręczeń – zarówno przesyłki tytułów wykonawczych z 2006 r. jak i 2011 r., odebrała matka skarżącej. Na potwierdzeniu odbioru z dnia 4 kwietnia 2011 r. ww. osoba wskazała, że jest domownikiem skarżącej i zobowiązuje się do oddania przesyłki adresatowi. Ponadto również z potwierdzenia odbioru przesyłki z dnia 31 maja 2006 r. wynika podobny stan faktyczny bowiem na zwrotce tej widnieje informacja, że przesyłkę odebrała matka skarżącej.

Jak wynika z akt, powyższe doręczenia zostały dokonane na adres znajdujący się przy "ul.[...]" we W. Z akt wynika, że w dniu 20 września 2004 r. skarżąca wypełniła formularz ZUS ZFA (zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek - osoby fizycznej), na podstawie którego zgłosiła do ZUS-u adres siedziby płatnika składek wskazując: "ul. [...]" we W. W dniu 2 września 2015 r. na podstawie formularza ZUS ZUA (zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej) zgłoszono nowy adres zameldowania skarżącej na pobyt stały oraz adres do korespondencji skarżącej przy "ul. [...]" we W. W dniu 9 grudnia 2021 r. został natomiast zgłoszony adres zamieszkania skarżącej przy "ul. [...]" we W.

Doręczenie na adres przy "ul. [...]" - wobec wskazania go przez skarżącą w ww. formularzach - należy zatem uznać za prawidłowe.

Doręczenie odpisu tytułów wykonawczych stanowiło warunek wszczęcia egzekucji w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Doręczenie powyższych odpisów tytułów wykonawczych zawiesiło przy tym bieg terminów przedawnienia zaległości z tytułu składek w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższe postępowania egzekucyjne zostały umorzone (por. postanowienie z dnia 12 stycznia 2016 r., znak: 470000/71/1/2016/RED-EG2/POST), a następnie organ egzekucyjny wystawił nowe tytuły wykonawcze.

W sprawie doszło do ponownego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na zasadzie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego – bowiem doręczenie tytułów wykonawczych w ponowionym postępowaniu egzekucyjnym nastąpiło w dniu 4 października 2016 r., 15 czerwca 2018 r. i 20 czerwca 2018 r.

Doręczenia nowych tytułów wykonawczych zostały skierowane na adres przy "ul.[...]" we W. (zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy formularzem ZUS ZUA).

Tytuły wykonawcze odebrała w dniu 20 czerwca 2016 r. i 4 października 2016 r. matka skarżącej M. B., zobowiązując się do oddania korespondencji skarżącej.

Zgodnie z ww. rozważaniami odnośnie doręczenia w trybie art. 43 k.p.a., należy stwierdzić, że doręczenia te zostały dokonane prawidłowo.

Doręczenie tytułów nr TW4470018015033 nastąpiło w trybie awizo z dniem 15 czerwca 2018 r.

Prawidłowość powyższego doręczenia zastępczego winna być oceniana przez pryzmat uregulowania w brzmieniu obowiązującym w dacie jej dokonania. Jego treść bowiem kreuje przesłanki poprawności doręczenia tytułów wykonawczych. Przepis art. 44 § 1 k.p.a. z tamtego okresu stanowił, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a.: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Z kolei jego § 2 stwierdzał, że Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia tytułów wykonawczych w warunkach określonych w art. 44 § 2 k.p.a.

Przesyłka zawierająca tytuły wykonawcze nr TW4470018015033 została nadana na adres przy "ul. [...]" we W. Wobec jej nieodebrania została przechowywana przez operatora przez okres 14 dni w jego placówce, a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 18 czerwca 2018 r. Zachowany został ww. termin 14 dni, ze zwrotki wynika, że zostało zostawione zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że – wobec prawidłowego doręczenia w trybie awizo - ponowne nastąpiła czynność zawieszająca bieg terminu przedawnienia dochodzonych przez organy należności składkowych.

Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny podejmuje próby wyegzekwowania tych zaległości.

Należności objęte tytułami wykonawczymi zaliczone przez organy I i II instancji do pierwszej grupy zaległości, nie przedawniły się.

W odniesieniu do drugiej grupy należności należy wyjaśnić, że z akt sprawy wynika, iż tytuły wykonawcze dochodzone były najpierw przez wierzyciela w 2007 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 24 lipca 2007 r. skarżąca odebrała osobiście tytuły wykonawcze dotyczące należności składkowe za 2006 r.

Powyższe doręczenie zawiesiło bieg terminów przedawnienia należności. Postępowania te zostały umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 września 2014 r., znak: 470000/71/2014/82-RED-EG1-UM.

Egzekucja tych należności została ponownie wszczęta na w 2018 r. Jak wynika z akt w dniu 15 czerwca 2018 r. organ doręczył w trybie art. 44 k.p.a. skarżącej ponowione tytuły wykonawcze, która to okoliczność ponownie zawiesiła bieg terminu przedawnienia należności.

Analiza ww. przesyłki doręczonej w trybie awizo w dniu 15 czerwca 2018 r. wskazuje, że z powodu niemożności jej doręczenia dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu była ona awizowana w dniu 1 czerwca 2018 r. Przesyłka została pozostawiona na okres 7 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w skrzynce na korespondencję. Ponadto na przesyłce znajduje się adnotacja o zwrocie przesyłki do nadawcy w dniu 18 czerwca 2018 r. wobec jej niepodjęcia w terminie. Wobec tego spełnione zostały wszystkie warunki dla przyjęcia doręczenia w trybie art. 44 § 2 k.p.a.

Tytuły wykonawcze zostały wysłane na aktualny adres skarżącej wskazanej w formularzu ZUS ZZA (zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego/zgłoszenie zmiany danych) z dnia 17 stycznia 2017 r.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że – wobec prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych ponowne nastąpiła czynność zawieszająca bieg terminu przedawnienia dochodzonych przez organy należności składkowych.

Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny podejmuje próby wyegzekwowania tych zaległości.

Należy zatem stwierdzić, że należności objęte tytułami wykonawczymi zaliczone przez organy I i II instancji do drugiej grupy zaległości, nie przedawniły się.

W odniesieniu do trzeciej grupy należności Sąd wyjaśnia, że dotyczą one zaległości z lat 2009-2014. Jak wynika z akt organ doręczył w dniu 20 czerwca 2016 r. oraz w dniu 4 października 2016 r. tytuły wykonawcze skarżącej na adres wskazany przez nią na formularzu ZUS ZFA. Przesyłki odebrał dorosły domownik skarżącej, M. B., która pokwitowała odbiór przesyłek i zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi.

Doręczenie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło na wskazany przez skarżącą adres. Doręczenie to, w trybie art. 43 k.p.a., zawiesiło bieg przedawnienia należności objętych ww. tytułami.

Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny podejmuje próby wyegzekwowania tych zaległości.

Wobec ustalonych faktów, podniesiony zarzut przedawnienia należy uznać za niezasadny.

Ponadto, w odniesieniu do każdej z grup organ ustalił, że występowały takie zdarzenia jak: układy ratalne i abolicja, lecz wobec każdorazowego doręczania tytułów wykonawczych, okoliczności te pozostawały bez znaczenia dla ustalenia przedawnienia w sprawie. Doręczenie tytułów wykonawczych skutecznie bowiem zawiesiło bieg terminu przedawnienia w każdej z grup zaległości.

Stwierdzenie powyższych okoliczności powoduje, iż wydane przez organ I instancji i utrzymane przez organ II instancji postanowienie o odmowie umorzenia postępowania, z uwagi na brak stwierdzenia w sprawie przedawnienia należności składowych, należy uznać za prawidłowe.

Ponadto za prawidłowe należy uznać ustalenia organu odnośnie braku występowania w sprawie pozostałych przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych były składane przez skarżącą deklaracje oraz decyzja\e. W sprawie nie doszło do błędu polegającego na mylnym oznaczeniu osoby zobowiązanej, bowiem dotyczą zaległości nieopłaconych przez skarżącą. Trzeba też stwierdzić, że egzekucja z rachunku bankowego jest dopuszczalnym środkiem egzekucyjnym przewidzianym przez przepisy prawa, w szczególności przez u.p.e.a.

Należy wskazać, że wszelka korespondencja w sprawie była wysyłana na adresy podane przez skarżącą. Osoby, które potwierdzały odbiór korespondencji nie odmawiały jej przyjęcia.

W zakresie doręczenia upomnienia należy wskazać, że obowiązek jego doręczenia wynika co do zasady z regulacji art. 15 § 1 u.p.a.e. zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W przypadku bowiem stwierdzenia, że konkretny zobowiązany uchyla się od wykonania ciążącego na nim obowiązku, wierzyciel powinien podjąć działania, w wyniku których dojdzie albo do dobrowolnego wykonania obowiązku, albo do wyegzekwowania tego obowiązku.

Jak wynika z akt sprawy upomnienia do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 31 maja 2006 r., dotyczące należności dochodzonych w ramach pierwszej grupy, zostały doręczone w dniu 7 kwietnia 2006 r., i odebrane przez dorosłego domownika skarżącej, pod adresem wskazanym przez skarżącą ("ul. [...]"). Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru domownik – matka skarżącej – zobowiązała się oddania przesyłki adresatowi. Również w pozostałych tytułach wykonawczych wskazano daty doręczania upomnień oraz – w przypadku braku wymagalności upomnień – podstawę braku wymagalności upomnienia.

Należy bowiem wskazać, że na mocy art. 15 § 5 u.p.e.a. Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) w § 13 pkt 1 wskazał, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W tym zakresie należy zauważyć, że jak wynika z niektórych tytułów wykonawczych – brak doręczania upomnienia wynikał z ww. przepisu. W tytułach tych organ egzekucyjny każdorazowo powoływał się na konkretne orzeczenia, które wypełniały dyspozycję § 13 pkt 1 rozporządzenia, czyniąc zbędnym uprzednie doręczanie upomnienia.

Analiza doręczenia upomnień dotyczących tytułów wykonawczych z drugiej grupy wskazuje, że również i one zostały prawidłowo doręczone w trybie art. 43 k.p.a. lub art. 44 k.p.a. lub odebrane osobiście przez skarżącą.

Brak konieczności doręczania upomnień w odniesieniu do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 4 października 2016 r. wynika z obowiązującego wówczas § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1626), zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Podstawą prawną obowiązku była bowiem decyzja z dnia 10 sierpnia 2016 r., nr 470071DZPDZ16/000918. Doręczone w dniu 20 czerwca 2016 r. tytuły wykonawcze nie musiały być natomiast poprzedzone upomnieniami wobec ich wystawienia na podstawie deklaracji złożonych przez podatnika. Mimo tego organ wysłał do skarżącej upomnienia za ww. okresy. Upomnienia te, nadane na adres przy "ul. [...]" we W., odebrała M. K., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika alby odbierająca odmówiła przyjęcia przesyłki.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów trzeba wskazać, że z akt nie wynika aby skarżąca była pozbawiona możliwości działania w sprawie. Doręczanie w sprawie korespondencji w trybie art. 43 i 44 k.p.a. nie świadczy o pomijaniu skarżącej w postępowaniu.

Ponieważ w sprawie doręczenia były dokonywane w trybie art. 43 i 44 k.p.a., a także były odbierane osobiście przez skarżącą, w sprawie brak było podstaw do zastosowania procedury wskazanej w art. 34 k.p.a. Podniesiona przez skarżącą konieczność wyznaczenia przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych nie zaistniała w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Adresy skarżącej były wielokrotnie przez nią zmieniane, jednakże należy wskazać, że dokonywała ona stosownych zawiadomień organu o ich aktualizacji. Doręczenia przez organ dokonywane na aktualizowane adresy wskazane w takich drukach jako ZUS ZFA, czy ZUS ZUA nie może być potraktowane jako błąd.

Należy też nadmienić, że na zobowiązanym, który nie wykonał w całości obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, ciąży obowiązek zawiadamiania wierzyciela oraz organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby. Poprzez art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., do egzekucji należy stosować art. 41 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Obowiązek aktualizacji adresu powoduje, że jego zaniedbanie nie może stanowić podstawy do uchylenia czynności dokonanych przez organy, które wysyłając korespondencję kierują ją na aktualny adres wynikający z posiadanych akt sprawy.

Należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ów nie ma jednak charakteru nielimitowanego. Zatem na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że domniemania prawidłowości doręczeń dokonywanych przez organy w sprawie, skarżąca nie obaliła. Dowody z dokumentów wskazują na prawidłowo dokonywane doręczenia przez organy, czego nie może obalić oświadczenie M. K. z dnia 25 lipca 2022 r. Powoływanie się przez odbierającego na omyłki w zakresie odbioru korespondencji nie może wpływać w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy na stwierdzenie, że organ był w uzasadnionym przekonaniu o prawidłowym doręczeniu przesyłki, zgodnie z art. 43 k.p.a.

Choć sąd zauważa, że okres prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego jest bardzo długi, to jednak zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. pozostaje to bez wpływu na skuteczność zawieszenia terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie.

W konsekwencji w niniejszej sprawie zarzuty skargi okazały się niezasadne, a więc brak było podstaw do umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącej, na podstawie powołanych przez skarżącą podstaw.

W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Postanowienia te zawierają ponadto wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., w tym prawidłowo zawarte uzasadnienie faktyczne i prawne.

Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Z treści art. 107 § 3 k.p.a., mającego zastosowanie w zw. z art. 126 k.p.a., wynika zaś, że uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wszystkie elementy postanowienia wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Okoliczność, iż oceny wywiedzionej przez organ nie podziela strona, nie świadczy o jej nieprawidłowości.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.