Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 710/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2024-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 7 listopada 2023 r. nr 390000/71/168/2023-RED-E-5 w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r. nr 390000/71/168/2023-RED-E-5, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) w związku z art. 83c ust. 1a , oraz art. 83 ust.4 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, dalej u.s.u.s.), w zw. art. 34 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2022, poz. 479, dalej u.p.e.a.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "Zakład") utrzymał w mocy postanowienie z 16 października 2023 r. nr 390000/71/159/2023- RED-E-5 oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczący wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]

Stan sprawy przedstawia się następująco,

Pismem z 12 września 2023 r. R. G. (dalej: "zobowiązany", "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zarzuty w sprawie egzekucji, podnosząc wygaśniecie obowiązku objętego wskazanymi administracyjnymi tytułami wykonawczymi (określony przez wnoszącego jako nieistnienie obowiązku poprzez jego wygaśnięcia na skutek zapłaty w oparciu o treść art. art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.).

W uzasadnieniu wniesionych zarzutów, pełnomocnik zobowiązanego powołując się na doręczenie administracyjnych tytułów wykonawczych w dniu 6 września 2023 r. wskazał na opłacenie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym.

Zobowiązany wskazał, że w dniu 23 maja 2011 r. złożył dokument wyrejestrowujący z ubezpieczeń społecznych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych utrzymując, jak to określił, jednoosobową działalność wpisaną w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (CEIDG). Od wskazanej daty zobowiązany pozostawał zgłoszony do ubezpieczeń na terenie Wielkiej Brytanii z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę. Od stycznia 2021 r. zobowiązany ponownie zgłosił się do ubezpieczeń społecznych na terenie kraju od tego czasu opłacając składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zobowiązany wskazał, że po ponownym zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych jako płatnik składek zobowiązany opłacał regularnie składki na wskazane fundusze w terminie i pełnej wysokości, przedkładając na powyższą okoliczność zestawienie operacji na jego rachunku bankowym.

Zobowiązany w uzasadnieniu zarzutów wskazał również, że decyzją nr [...] z dnia 20 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. stwierdził, iż w okresie od 01 maja 2011 r. do dnia 30 września 2020 r. właściwym dla zobowiązanego jest ustawodawstwo polskie w zakresie zabezpieczenia społecznego, jednocześnie wskazał, że odwołanie od powyższego orzeczenia organu rentowego zostało oddalone Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt sprawy [...] a wniesiona apelacja oddalona Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. III Wydziału Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt [...].

Ponadto w uzasadnieniu wniesionego zarzutu wskazano okoliczność, że w dniu 07 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wydał decyzję określającą wysokość zadłużenia tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek o znaku sprawy 390000/71/DZP/1709/2021/RKS3, w której stwierdzono, że zobowiązany jest dłużnikiem tytułem nieopłaconych należności na ubezpieczenia społeczne od stycznia 2017 r. do września 2021 r., ubezpieczenie zdrowotne od czerwca 2018 r. do września 2021 r. oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od września 2016 r. do grudnia 2020 r.

Tym samym zobowiązany podniósł, że należności objęte administracyjnymi tytułami wykonawczymi z 31 sierpnia 2023 r. od nr [...] do nr [...], na podstawie których wszczęto postępowanie egzekucyjne, są wynikiem nieprawidłowego rozliczenia wpłat począwszy od 15 lutego 2021 r. dokonanych przez płatnika składek. Zobowiązany odnosząc się do przedłożonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozliczenia konta płatnika składek w systemie SEKIF na dzień 15 czerwca 2023 r., podniósł, że wszystkie wpłaty dokonane w okresie od 15 lutego 2021 r. do 11 października 2021 r. zostały zaliczone przez organ rentowy (wierzyciela) na składki i odsetki od listopada 2015 r. do marca 2016 r. Powołując się na zakres zaliczenia poszczególnych wpłat na nieopłacone należności z tytułu składek zobowiązany podniósł, że zostało ono dokonane jak to określił bez jakiejkolwiek logiki w sposób nieprzejrzysty i dowolny, nie odpowiadający prawu. Zobowiązany przytoczył w tym zakresie treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz wskazał na 5 - letni termin przedawnienia należności składkowych, na które zostały rozliczone dokonywane wpłaty. W ocenie zobowiązanego powołane rozliczenia dokonanych wpłat na nieopłacone należności z tytułu składek jest bezskuteczne.

Odnosząc się do otrzymanego pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 lipca 2023 r. znak: 390000/71/2906/2023/WRI1 w sprawie wyjaśnienia należności objętych upomnieniami, zobowiązany podniósł, że wpłaty dokonane od 16 listopada 2021 r. do 22 maja 2023 r. zostały rozliczone na składki za okres od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. według wskazanych funduszy na należności przedawnione i nie były skuteczne.

Przedstawiając powyższe okoliczności pełnomocnik zobowiązanego podniósł, że:

1) nie istnieje ostateczne orzeczenie, aby zobowiązany pozostawał dłużnikiem tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek, 2) w terminie wynikającym z przepisów prawa zobowiązany uregulował kwotę odpowiadającą należnością składkowym za okresy podane w tytułach wykonawczych, 3) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wpłaty zobowiązanego zaliczył na składki, które uległy do tego czasu przedawnieniu, a tym samym na skutek uprzedniej zapłaty obowiązek wymieniony w tytule wykonawczym wygasł jeszcze przed jego wystawieniem.

Odnosząc się do treści art. 24 ust. 4 i art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. zobowiązany podniósł, że na nieopłacone należności z tytułu składek za okresy przed 01 października 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podjął jakichkolwiek czynności zawieszających bieg przedawnienia, co oznacza, że nieopłacone należności z tytułu składek za okresy do lipca 2018 r. uległy przedawnieniu, a kolejne okresy będą się przedawniać do czasu podjęcia przez wierzyciela czynności przewidzianej prawem.

Jednocześnie wnoszący zarzuty podniósł, że postępowanie w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa nie wywołuje poprzez art. 24 ust. 5b u.s.u.s. skutku w postaci zawieszenia biegu przedawnienia należności z tytułu składek. Podniósł, że wszczęcie postępowania organu rentowego w przedmiocie ustalenia dla ubezpieczonego właściwego ustawodawstwa, wydanie w takim postępowaniu decyzji, a nawet orzeczenie sądu w przedmiocie oddalenia wywiedzionego od niej odwołania, jednoznacznie nie stanowią czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Uwzględniając powyższe okoliczności wnoszący zarzut wskazał na jego uzasadnienie, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego w całości.

Do wniesionych zarzutów, załączono listę transakcji [...]Bank S.A., od 01 stycznia 2020 r. do 11 września 2023 r., oraz kopie pisma z 28 lipca 2023 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wymienione w zarzutach w sprawie wyjaśnień dokonanych wpłat.

Postanowieniem z 25 sierpnia 2023 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o administracyjne tytuły wykonawcze z 31 sierpnia 2023 r. od nr [...] do nr [...] w związku z wpływem zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Zarzut zawarty w treści pism z 12 września 2023 r. rozpoznano jako zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, poprzez podnoszoną okoliczność opłacenia należności z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym przedłożonymi dowodami przelewów (tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).

Po rozpatrzeniu zarzutu Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel dochodzonego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z 16 października 2023 r. znak 390000/71/159/2023-RED-E-5 oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] a obejmujących nieopłacone należności zawierające się w okresie od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. (zgodnie z treścią podnoszoną w zarzutach odnoszącą się do wygaśnięcia obowiązku poprzez opłacenie należności z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym w oparciu o wskazane administracyjne tytuły wykonawcze).

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zobowiązany jako osoba prowadząca działalność jest płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym pod nr [...], obowiązanym na podstawie odrębnych przepisów do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego), na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Wskazano przy tym na ustawowy obowiązek zobowiązanego jako płatnika składek (osoby ubezpieczonej prowadzącej działalność) wyznaczony przepisami ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych opłacania według zasad wynikających z przepisów powołanej ustawy, a także do obliczania, potrącania, rozliczania i opłacania składek w terminie i w pełnej wysokości wskazanymi terminami.

Wskazano również, obok podstaw regulujących ustawowy obowiązek opłacania składek, na zasady odnoszące się do szczegółowych rozliczeń wpłat dokonywanych przez płatników składek będących dłużnikami tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek.

W powołanym zakresie wskazano na regulację odnoszącą się do szczegółowych zasad i trybu rozliczania w sprawach składek przez organ rentowy, w tym kolejność i sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze na podstawie wydanego w oparciu o art. 49 u.s.u.s., tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2017, poz. 1831).

Wskazano, że w przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości (nieterminowych wpłat powodujących dodatkowo naliczanie odsetek), wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności. Wpłaty w części przypadającej na poszczególne fundusze podlegają zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (tj. w pierwszej kolejności jest pokrywane najstarsze zadłużenie danego funduszu). Ewentualne nadpłaty składek na dany fundusz są zaliczane na poczet należności na pozostałe fundusze. Wpłaty bieżące, co do zasady, są regulowane dopiero po spłacie całego zadłużenia, zaś płatnik składek nie ma już wpływu na okres należności składkowych, który pokrywa dokonana przez niego wpłata. Następnie wierzyciel wskazał, na kolejność pokrywania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wyjaśniając, że zasada ma zastosowanie do rozliczenia wpłat dokonanych przez płatnika składek odpowiednio po doręczeniu upomnienia lub wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Wierzyciel podkreślił, że z mocy prawa - obowiązujących powszechnie przepisów, każdy płatnik składek ma obowiązek naliczać i opłacać składki w terminie i w pełnej wysokości bez wzywania organu jakim jest właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także składać prawidłowe dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe.

Powołując się na treść art. 34 ust. 2 u.s.u.s. wierzyciel wskazał, że informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym.

Wskazano, że stan należności płatnika składek oraz informacje w nim zawarte stanowią dowód w zakresie braku wykonania obowiązku.

Dlatego w związku z ujawnionym stanem należności na koncie płatnika, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił w dniu 07 czerwca 2023 r. upomnienia nr [...] obejmujące nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) za okres od 10/2021 r. do 04/2023 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2021 r. do 04/2023 r., oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od 01/2023 r. do 04/2023 r. wskazując kwoty nieopłaconych składek za poszczególne miesiące ujawnione w dniu ich wystawienia.

Wierzyciel wskazał, że powyższe upomnienia zostały wysłane na adres ulica [...], [...] i doręczone zobowiązanemu w dniu 19 czerwca 2023 r. (dowód: zwrotne poświadczeń odbioru upomnień w aktach sprawy).

Po upływie terminu do opłacenia należności z tytułu składek w całości i w pełnej wysokości wykazanych w upomnieniach Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 31 sierpnia 2023 r. wystawił administracyjne tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] obejmujące należności na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) za okres od 10/2021 r. do 04/2023 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od 10/2021 r. do 04/2023 r., oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od 01/2023 r. do 04/2023 r., które to zostały doręczone zobowiązanemu 06 września 2023 r. (zwrotne poświadczeń odbioru tytułów w dniu 06 września 2023 r. podpisała B. G. (dorosły domownik) dowód: w aktach sprawy).

Dalej w postanowieniu wierzyciel wskazał także, że należności z tytułu składek zawierające się w okresie od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. objęte niniejszym postępowaniem egzekucyjnym nie wygasły poprzez ich opłacenie, nie zostały umorzone oraz nie uległy przedawnieniu (bieg terminu przedawnienia składki o najstarszym terminie wymagalności z października 2021 r., której termin wymagalności przypadał na listopad 2026 r. został przy tym zawieszony czynnością zmierzającą do wyegzekwowania przedmiotowych należności, którym była okoliczność doręczenia zobowiązanemu administracyjnych tytułów wykonawczych w dniu 06 września 2023 r. i nie biegnie zgodnie z treścią art. 24 ust. 5 b u.s.u.s.).

Jednocześnie wykazano, w oparciu o stan należności konta płatnika składek, a także odrębnie prowadzone postępowania rozpoznawcze z zakresu ubezpieczeń społecznych, że zobowiązany pozostawał dłużnikiem tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek jako płatnik składek w okresie poprzedzającym należności objętym niniejszym postępowaniem egzekucyjnym.

Tym samym – według wierzyciela- powołane przez pełnomocnika zobowiązanego w zarzutach wpłaty kwot dokonywane od 16 listopada 2021 r. do 22 maja 2023 r. zostały rozliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami na należności ujawnione na koncie płatnika składek o najstarszym terminie płatności zawierającym się w okresie od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. nie doprowadzając do wykonania w całości dochodzonego obowiązku wskazanego w upomnieniach i kolejno zakresem administracyjnych tytułów wykonawczych z 31 sierpnia 2023 r. obejmującym okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. (dowód: stan należności konta płatnika składek, art. 34 ust. 2 u.s.u.s.).

Wierzyciel zauważył, że o zaliczeniu wpłat na należności z tytułu składek objętych wymagalnym okresem poszczególnych funduszy, tj. od listopada 2015 r. zobowiązany był informowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ rentowy odrębnie (pismo wyjaśniające z dnia 28 lipca 2023 r. znak: 390000/71/2906/2023/WRI1, na które powołał się wnioskodawca w treści wniesionych zarzutów).

Następnie wierzyciel wskazał, że w niniejszym postępowaniu w oparciu o dowody przedłożone przez stronę (powołane przelewy bankowe) jak i ujawnione z urzędu (stan konta płatnika składek) badany jest wyłącznie stan należności ujęty powołanymi administracyjnymi, tytułami wykonawczymi (wygaśnięcie obowiązku), który nie może doprowadzić do zakwestionowania ostatecznych ustaleń w zakończonych postępowaniach odrębnych (odrębne postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych).

Wskazano, że samo postępowanie egzekucyjne w administracji ma charakter postępowania wykonawczego, wtórnego w stosunku do postępowania, w którym następuje konkretyzacja obowiązku, gdyż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązku wskazanego w administracyjnym tytule wykonawczym. Dlatego niniejsze postępowanie nie może, tym samym zostać przekształcone w postępowanie rozpoznawcze z zakresu ubezpieczeń społecznych celem ponownego ustalenia obowiązku skonkretyzowanego w administracyjnych tytułów wykonawczych, określenia wysokości zadłużenia tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek, rozliczenia konta płatnika składek, czy zwrotu nienależnie opłaconych składek przez płatnika składek.

Ponadto wskazano, że powołane w zarzutach odrębne postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały prawomocnie zakończone (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. nr 424/2020 z dnia 20 października 2020 r. ustalająca właściwe ustawodawstwo płatnika składek, a przez to obowiązek opłacenia należności z tytułu składek. Ponadto wskazano na niezakończone postępowanie, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w dniu 07 września 2023 r. wydał decyzję o znaku sprawy 390000/71/DZP/1709/2021/RKS3 określającą wysokość zadłużenia tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek w zakresie nieobjętym postępowaniem egzekucyjnym, gdzie stronie postępowania przysługują odrębne środki zaskarżenia, a którym wskazany zarzut nie jest.

W związku z zakwestionowaniem przez wnoszącego zarzuty zaliczenia dokonanych wpłat na należności zawierające się w okresie od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. (zamiast w okresie od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. objętych administracyjnymi tytułami wykonawczymi i egzekucją) poprzez wskazanie ich przedawnienia powołano się na ich wymagalność poprzez zawieszenie terminu biegu przedawnienia w oparciu o treść art. 24 ust. 5 f usus. Wierzyciel wskazał, że bieg przedawnienia powyższych należności został zawieszony toczącym się postępowaniem z zakresu ubezpieczeń społecznych, w którym ustalono poprzez wydanie prawomocnej decyzji nr 424/2020 z dnia 20 października 2020 r. właściwe ustawodawstwo w zakresie zabezpieczenia społecznego (ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym) a przez to obowiązek opłacenia składek zobowiązanemu jako osobie ubezpieczonej będącej płatnikiem składek.

Pismem z 24 października 2023 r., pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na wydane postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2023 r. znak 390000/71/159/2023-RED-E-5 celem ponownego rozpatrzenie wniesionych zarzutów mających skutkować jego uchyleniem, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku rozpoznania zażalenia i ponownego rozpoznania sprawy w postanowieniu z 7 listopada 2023 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie ZUS wskazał na odrębność postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów (zarzut braku wymagalności obowiązku w całości lub w części objętego wskazanymi administracyjnymi tytułami wykonawczymi poprzez jego wykonanie) od postępowania w sprawie ustalenia i określenia dochodzonego obowiązku oraz że w postępowaniu tym w oparciu o sformalizowany zarzut oraz przedłożone dowody (zarówno przez zobowiązanego, jak i ujawnione z urzędu) badany jest tym samym wyłącznie fakt wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wystawionymi i skierowanymi do egzekucji administracyjnymi tytułami wykonawczego i dokonanych w ich ramach zajęciami egzekucyjnymi, nie natomiast jego powstanie i określenie wysokości.

Wskazano dalej, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel dochodzonego obowiązku uwzględnił w niniejszym postępowaniu przedłożone przez skarżącego dowody jakimi są przedstawione przelewy bankowe dokonania opłacenia należności z tytułu składek. Jednakże w oparciu o przytoczone w zaskarżonym postanowieniu zasady i przepisy prawa oraz zgromadzone w niniejszym postępowaniu dowody uwzględnił faktyczny stan ich rozliczenia, który nie doprowadził do wygaśnięcia obowiązku wystawionymi objętego administracyjnymi tytułami wykonawczymi z 31 sierpnia 2023 r.

Za niezasadne ZUS uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazanych w art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenia całości materiału dowodowego prowadzący do przekroczenia swobodnej oceny dowodów. Ponadto za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 33 § 1 u.p.e.a., art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. oraz art. 34 § 2 u.p.e.a. poprzez uchylenie się od rozpatrzenia istoty żądania zawartego w zarzutach zobowiązanego.

ZUS stwierdził następnie zasadność stanowiska, że po rozpatrzeniu wskazanego zarzuty co do jego istoty i treści, tj. wygaśnięcia dochodzonego obowiązku, wbrew twierdzeniom strony w oparciu o ujawniony całokształt materiału dowodowego zarówno powołanego i przedłożonego przez stronę jak i uwzględnionego z urzędu, brak wykonania obowiązku skutkuje oddaleniem zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]

Odnosząc się do zarzutów Zakład ponownie wskazał, że okoliczności istnienia i wymagalności obowiązku, który zobowiązany nadal kwestionuje (podniesione przedawnienie należności, na które rozliczono wpłaty zobowiązanego, nie objęte przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym w oparciu o administracyjne tytuły wykonawcze z 31 sierpnia 2023 r.) mogą być ustalone wyłącznie prawomocnie w odrębnym postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych weryfikowanym przed sądem powszechnym (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) nie natomiast niniejszym postępowaniem w sprawie rozpatrzenia zarzutów odnoszącym się do przedmiotowo innych należności. W przypadku stwierdzenia bowiem, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot na zasadach, o których mowa w art. 24 ust. 6 c i d usus. Przy czym ZUS wyjaśnił, że materialny wymóg - istnienie nadpłaty - może być dopiero spełniony, kiedy odpadła wątpliwość, odnośnie co do istnienia tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Istnienie nadpłaty może zatem powstać dopiero w chwili uprawomocnienia się wyroku sądu, w którym rozstrzygnięto o niepodleganiu przez ubezpieczonego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (Tak Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lutego 2023 r. III USK 91/22).

W uzasadnieniu postanowienia wskazano również, że deklaracje rozliczeniowe, jak i ustalony na ich podstawie stan konta płatnika, nie kreują ani obowiązku ubezpieczenia, ani nie decydują o wysokości "należności z tytułu składek" zdefiniowanych w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. (składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata). O tytule (obowiązku) ubezpieczenia oraz o wysokości "należności z tytułu składek" rozstrzygają bowiem ex lege przepisy zawarte w rozdziale 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a wydana w tym przedmiocie decyzja organu rentowego ma jedynie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Tym bardziej więc stan konta płatnika wynikający z rozliczenia dokonywanych wpłat nie może prawotwórczo przesądzać o nadpłacie lub niedopłacie należności składkowych powstałych na skutek zadeklarowania i opłacenia nienależnych (z braku obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym) lub zaniżonych albo zawyżonych składek (tak Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2022 r. II USKP 211/21).

ZUS dalej wyraził stanowisko, że w niniejszym postępowaniu badanie zarzutów jest oparte wyłącznie o stan konta płatnika składek oraz przedłożone przez niego dowody wygaśnięcie obowiązku objętego administracyjnymi tytułami wykonawczyni. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są bowiem środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Jak każdy środek dowodowy podlega on przy tym ocenie i może zostać obalony przeciwdowodem. Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić, wskazać nieprawidłowości lub błędy zawartych tam zapisów. Brak przy tym podstaw do ponownego ustalenia i określenia obowiązku opłacenia składek zarówno skonkretyzowanego w administracyjnych tytułach wykonawczych jak i nie objętych nimi w toku niniejszego postępowania egzekucyjnego.

W niniejszym postępowaniu okoliczność stanu konta płatnika składek oraz przedłożone przez zobowiązanego dowody dokonania przelewów pieniężnych na należności z tytułu składek celem wykonania obowiązku stanowiły faktyczną i prawną podstawę ustalenia wygaśnięcia obowiązku poprzez ich opłacenie.

Odnośnie do zakwestionowanego, zaliczenia dokonanych przez zobowiązanego wpłat na inne należności niż objęte postępowaniem egzekucyjnym oraz podnoszonego braku podstawy do ich zaliczenia poprzez brak złożonych w tym okresie deklaracji rozliczeniowych płatnika składek albo wydania orzeczenia - decyzji organu rentowego konkretyzującego wymagalny obowiązek, ZUS ponownie wskazał, że wydawane przez organ Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzje mają wyłącznie charakter deklaratoryjny potwierdzający nałożony już obowiązek ustawą, a nie jak afirmuje skarżący w niniejszym postępowaniu skutek prawotwórczy. Wydana tym samym decyzja nr 424/2020 z dnia 20 października 2020 r. ustalająca właściwe ustawodawstwo nie jest decyzją konstytutywną nakładającą odrębny obowiązek, a deklaratoryjną.

Powołana decyzja została wydana po wszczęciu postępowania, w którym zobowiązany jako ubezpieczony kwestionował obowiązek podlegania ubezpieczeniom. Przeprowadzone postępowanie zostało prawomocnie zakończone i nie doprowadziło do zmiany statusu ubezpieczenia, a przez to braku obowiązku opłacenia składek przez zobowiązanego jako płatnika składek (wszczęte postępowanie w zakresie ustalenia właściwego ustawodawstwa a przez to tytułu ubezpieczenia i obowiązków z tego wynikających w dniu 01 października 2020 r. i zakończone do daty uprawomocnienia się decyzji, tj. dnia 14 lutego 2023 r. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. III Wydziału Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] Wskazane postępowanie nie jest przy tym odrębnym postępowaniem wywołującym inne skutki niż w zakresie określonym ustawą systemową – u.s.u.s. i wbrew twierdzeniom strony mieści się w zakresie ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego a przez to skutku jakim jest obowiązek opłacenia składek. Tym samym wskazane postępowanie jest postępowaniem, o którym mowa w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. i wywołuje określone nim skutki, tj. zawiesza w powołanym okresie jego przeprowadzenia bieg terminu przedawnienia składek, do których opłacenia nadal pozostaje obowiązany ubezpieczony jako płatnik składek. Dlatego niezasadnym jest podnoszony w treści zażalenia zarzut naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego a także art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Dlatego w okresie prowadzonego postępowania, w którym wydano decyzję deklaratoryjną a wywołującym określone skutki wskazane w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. (zawieszenie biegu przedawnienia należności z tytułu składek), potwierdzającym prawomocnie zakres właściwego ustawodawstwa a przez to obowiązku ubezpieczenia i opłacania składek, dokonane w tym okresie wpłaty przez zobowiązanego zostały zaliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami na wymagalne należności o najstarszym terminie płatności. Wniesione odwołanie od wydanej decyzji przez ubezpieczonego płatnika zostało bowiem prawomocnie oddalone, a tym samym ubezpieczony pozostawał płatnikiem składek i podlegał reżymowi określonemu w art. 46 ust. 1 u.s.u.s.

Dlatego dokonywane wpłaty (od 16 listopada 2021 r. do 22 maja 2023 r.) zostały zaliczone nie na wskazane przez płatnika składek okresy a na istniejące i nadal wymagalne nieopłacone należności z tytułu składek o najstarszym terminie płatności zawierającym się w okresie od listopada 2015 r. do listopada 2017 r., których bieg terminu przedawnienia został zawieszony (dowód: stan należności konta płatnika składek, art. 34 ust. 2 u.s.u.s., Wyrok Sądu Apelacyjnego w S. III Wydziału Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt [...]).

W przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości (nieterminowych wpłat powodujących dodatkowo naliczanie odsetek), wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności. Wpłaty w części przypadającej na poszczególne fundusze podlegają zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (tj. w pierwszej kolejności jest pokrywane najstarsze zadłużenie danego funduszu). Ewentualne nadpłaty składek na dany fundusz są zaliczane na poczet należności na pozostałe fundusze. Wpłaty bieżące, co do zasady, są regulowane dopiero po spłacie całego zadłużenia, zaś płatnik składek nie ma już wpływu na okres należności składkowych, który pokrywa dokonaną przez niego wpłatą (§ 12-18 rozporządzenia). (Tak Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 czerwca 2021 r. III AUa 1962/20).

Zdaniem ZUS, powołane okoliczności określone przez zobowiązanego, jako naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego pozostają tym samym bezprzedmiotowe w niniejszym postępowaniu stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Argumenty zobowiązanego nie mogą bowiem prowadzić do zmiany dokonanych ustaleń popartych przepisami prawa i nie dowodzą wbrew ustaleniom o wygaśnięciu obowiązku wskazanego w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji.

Pełnomocnik zobowiązanego zaskarżył powyższe postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2023 r., a także o zasądzenie od wierzyciela na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 k.p.a., art 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w sprawie wyłącznie do dowodu ze stanu konta skarżącego jako płatnika składek, co skutkowało zaniechaniem zweryfikowania przez wierzyciela istnienia dokumentów stanowiących podstawę zapisów na tym koncie, a w szczególności deklaracji albo decyzji potwierdzających istnienie oraz wysokość powoływanych przez Zakład zaległych składek za okres od listopada 2015 r. do listopada 2017 r., na poczet których zaliczone zostały wpłaty skarżącego dokonane po styczniu 2021 r., tj. w okresach wymienionych w wystawionych tytułach wykonawczych.

2) art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 34 ust. 2 u.s.u.s.) poprzez przyjęcie, iż wydruk stanu konta płatnika składek stanowi dokument urzędowy korzystający z domniemania przewidzianego Kodeksem.

3) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, prowadzące do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów oraz zastąpienia jej dowolnością, wyrażającą się, w szczególności, w:

a. pominięciu, iż w okresie od maja 2011 r. do grudnia 2020 r. włącznie, skarżący nie był zgłoszony do ubezpieczeń na terenie kraju oraz nie składał deklaracji rozliczeniowych.

b. pominięciu, iż wobec skarżącego nie została dotąd wydana prawomocna decyzja w przedmiocie określenia wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (Fundusz Solidarnościowy), czy też decyzja w przedmiocie rozliczenia konta płatnika składek, wobec czego nie istnieje prawna podstawa uzasadniająca zaliczenie jego wpłat dokonywanych począwszy od dnia 15 lutego 2021 r., na składki należne za okresy przypadające przed styczniem 2021 r., jak

również dla przyjęcia, iż skarżący pozostawał dłużnikiem Zakładu z tytułu nieopłaconych składek w okresie poprzedzającym należności objęte aktualnym postępowaniem egzekucyjnym.

c. ocenie dowodu ze stanu konta płatnika składek, której wadliwość skutkowała pominięciem wynikającego z tej informacji zaliczenia przez Zakład na poczet przedawnionych należności, wpłat skarżącego dokonanych począwszy od dnia 15 lutego 2021 r. tytułem składek.

4) art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 5 oraz art. 34 § 2 u.p.e.a. poprzez uchylenie się przez wierzyciela od rozpatrzenia istoty żądania zawartego w zarzutach skarżącego, z powołaniem się na brak możliwości zakwestionowania ostatecznych ustaleń w zakończonych postępowaniach odrębnych, podczas gdy żadne z takich postępowań, które mogłyby mieć znaczenie dla rozpatrzenia zarzutów, nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone.

2. naruszenie norm prawa materialnego, tj.:

1) art. 83 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej wykładni, prowadzącej do przyjęcia, iż decyzja ustalająca dla ubezpieczonego właściwe ustawodawstwo z zakresu zabezpieczenia społecznego mieści się w ramach ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, a przez to także obowiązku opłacania składek, podczas gdy ustalenie właściwego ustawodawstwa służy wyjaśnieniu kolizji zachodzącej w sytuacji podlegania przez daną osobę porządkom prawnym dwóch lub więcej państw członkowskich oraz konkurencji między instytucjami właściwymi każdego z nich, a nie podlegania ubezpieczeniom co do zasady albo tytułu.

2) art. 24 ust. 5f u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż wszczęcie postępowania Zakładu w przedmiocie ustalenia dla ubezpieczonego właściwego ustawodawstwa z zakresu zabezpieczenia społecznego prowadzi do zawieszenia biegu przedawnienia należności z tytułu składek, podczas gdy przepis ustawy nie wiąże takiego skutku z tego rodzaju postępowaniem, a jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna.

W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały uszczegółowione.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Z p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika ponadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Granice niniejszej sprawy wyznaczyło postanowienie ZUS z 7 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie ZUS z 16 października 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, sformułowanych w piśmie zobowiązanego z 12 września 2023 r.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś objęte zarzutami postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zaprezentowane w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego/zabezpieczającego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015r. sygn. akt II FSK 2594/13).

Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Ewentualna wadliwość wydanych w tym przedmiocie rozstrzygnięć może być podnoszona w innym, odrębnym postępowaniu. W przeciwnym wypadku organ orzekałby bowiem o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję.

Wskazać również należy, że stan prawny niniejszej sprawy – na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. – uzupełniają również przepisy ogólnej procedury administracyjnej. Jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy można więc wskazać, że organ egzekucyjny (wierzyciel) jest związany ogólną zasadą prawdy obiektywnej z której wynika obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Sąd akcentuje, że powyższa zasada znajduje pełne zastosowanie nie tylko w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego ale – poprzez odesłanie zawarte we wspomnianym wyżej art. 18 u.p.e.a. także na płaszczyźnie czynności procesowych postępowania egzekucyjnego. Jej adresatami są w szczególności organy podejmujące wszelkie władcze czynności wobec zobowiązanego (w tym naturalnie czynności orzecznicze).

Z tego powodu - w badanej sprawie - ustalenia faktyczne ZUS – powinny zostać skorelowane ze sformułowanymi podstawami zarzutów. Co również istotne, powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, na podstawie których Sąd dokona kontroli działania organu.

Nie można stracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ w toku postępowania oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Z kolei "akta sprawy" oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Sąd jest także zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu.

Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, na etapie postępowania zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem ZUS, dochowano ww. standardów prawidłowego procedowania. W ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy w oparciu o zebrany komplety materiał dowodowy, poddany przez organy ocenie w sposób nienaruszający przepisów postępowania, w tym powołanych w skardze art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Tak ustalony stan faktyczny sprawy Sąd przyjmuje za własny. Organy w sposób prawidłowy uzasadniły wydane rozstrzygnięcia bez uchybienia wymogom przewidzianym w art. 107 k.p.a.

Należy wskazać, że sformułowane przez skarżącego zarzuty (wygaśnięcia obowiązku poprzez zapłatę) dotyczyły zobowiązań wynikających z opisanych przez ZUS należności składkowych za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r., ujętych w złożonych deklaracjach rozliczeniowych za ww. okres.

Z akt sprawy wynika, że zaległości w należnościach powstały wskutek zaliczenia przez Zakład dokonanych bieżących wpłat skarżącego w okresie od 16 listopada 2021 r. do 22 maja 2023 r. na nieopłacone należności w okresie od listopada 2015 r. do listopada 2017 r., co obrazują dołączone do pisma ZUS z dnia 28 lipca 2023 r. rozliczenia wpłat na koncie ubezpieczeniowego oraz szczegółowe zestawienie zadłużenia wg stanu na 28 lipca 2023 r.

Zaległości w składkach skarżącego zarówno za okres od 2015 r. do 2017 r. jak i za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. wynikały zatem z konta rozliczeniowego skarżącego prowadzonego w systemie informatycznym Zakładu, co potwierdza ZUS w zaskarżonym postanowieniu wskazując, że podstawę ustalenia wygaśnięcia obowiązku poprzez ich opłacenie stanowiły stan konta płatnika składek oraz przedłożone dowody przelewów na należności składkowe.

Wierzyciel 31 sierpnia 2023 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr jw. obejmujące składki za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r., następnie doręczył zobowiązanemu upomnienia i tytuły wykonawcze, wszczynając egzekucję. ZUS nie wydawał decyzji w sprawie nieopłaconych składek, podkreślić bowiem należy, że to właśnie ze złożonych przez samego skarżącego deklaracji rozliczeniowych wynikał obowiązek zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10.2021 r. – 04.2023 r. Składki na ubezpieczenie społeczne stają się wymagalne w terminie ich płatności, obowiązek ich uiszczenia wynika z samego faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. W tytułach wykonawczych z 31 sierpnia 2023 r. wierzyciel wskazał, że podstawą ich wystawienia są deklaracje rozliczeniowe, w oparciu o które ustalono niewykonany obowiązek. Tego rodzaju deklarację rozliczeniową należy interpretować jako oświadczenie płatnika składek, o tym, że dane zawarte w deklaracji są zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej albo podpisem elektronicznym (art. 46 pkt 4 ppkt 9 u.s.u.s.). Sam dokument deklaracji rozliczeniowej zawiera pouczenie o tym, że w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwoty do zapłaty lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. – na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 u.s.u.s.). Jednocześnie art. 47 ust. 1 u.s.u.s. wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Znajduje to też potwierdzenie w świetle znajdującego, na podstawie art. 31 u.s.u.s., odpowiednie zastosowanie art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Ewentualna decyzja wydana w trybie tej ustawy ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający zakres wynikającego z ustawy obowiązku i obrazuje stan konta płatnika po uwzględnieniu korekt dokumentów na dzień ich wydania.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że podziela pogląd ZUS, ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i sądów powszechnych, akcentowany w zaskarżonym postanowieniu, że dokument (wydruk) obrazujący stan konta ubezpieczonego to dokument, który zgodnie z art. 34 ust. 2 u.s.u.s. jest środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Wynika to wprost z przepisów prawa. Dokument taki jest sporządzony przez uprawniony podmiot w ramach kompetencji ustawowych, wynikających z art. 68 u.s.u.s. i wobec tego wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., którego obalenie wymaga przeprowadzenia kontrdowodu przez podważającego taki dokument. Stąd zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. jest więc niezasadny. Skarżący poza negowaniem charakteru dokumentu urzędowego w postaci wydruków zestawienia rozliczenia wpłat na koncie ubezpieczeniowego oraz szczegółowego zestawienia zadłużenia, nie przedstawił dowodów przeciwnych, potwierdzających obrazujących inny stan konta płatnika, czy wygaśnięcie dochodzonych obowiązków. Skutecznie nie podważają okoliczności wynikających ze stanu konta skarżącego przedstawione dowody przeprowadzonych transakcji w [...]Banku.

Zobowiązany wskazał, że obowiązki objęte tytułami wykonawczymi zostały wykonane, ponieważ skarżący opłacił składki, które – w jego ocenie – zostały nieprawidłowo zaliczone przez ZUS za okresy wcześniejsze. Skarżący zarzucił, że rozliczenia nastąpiło na należności przedawnione oraz że nie została wydana prawomocna decyzja w przedmiocie nieopłaconych składek.

Zauważyć należy, że działające w sprawie organy nie kwestionują tego, że od listopada 2021 r. do maja 2023 r. skarżący dokonywał wpłat na składki bieżące na indywidulany numer rachunku składkowego. Jednak, jak zostało szczegółowo przedstawione w postanowieniach ZUS, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21.09.2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS, opłacane składki automatycznie rozliczane były na najstarsze zaległości. Rozliczenie to zostało przeprowadzone w kolejności i w sposób wskazany we wskazanych przepisach rozporządzenia. O rozliczeniu wpłat (kolejności i sposobie) skarżący został poinformowany przez organ. Z treści powyższych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że ZUS miał prawo dokonać zaliczenia wpłat na poczet zaległych składek za okres od stycznia 2017 r. do września 2021 r., co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu.

Twierdzenia skarżącego co do braku podstaw do zaliczania dokonywanych wpłat na wcześniejsze okresy nie są zasadne. Termin płatności w razie nieopłacania składek jest równoznaczny z datą powstania zaległości z tego tytułu, jeśli składki stały się wymagalne. Obowiązek ich uiszczenia, jak zasadnie podkreślał ZUS, wynikał z samego faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Zatem wydanie decyzji o nieopłaconych składkach, nie wpływa na to, że dopuszczalne jest zaliczenie wpłat na poczet zaległych składek. Prawidłowe jest zatem stwierdzenie Zakładu, że tego rodzaju decyzja ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza zatem zakres obowiązku, który wynika z ustawy, jedynie wskazuje na stan konta płatnika.

Niezasadne są zatem zarzuty dotyczące niewydania przez Zakład decyzji w sprawie rozliczenia konta płatnika, w zakresie składek za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r., bo tylko ten okres mieści się w ramach badanej sprawy. Podkreślić ponownie należy, że to właśnie ze złożonych przez samego skarżącego deklaracji rozliczeniowych wynika obowiązek zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazany okres. Składki na ubezpieczenie społeczne stają się wymagalne w terminie ich płatności, obowiązek ich uiszczenia wynika z samego faktu objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym.

Obowiązek wierzyciela do wystawienia tytułów wykonawczych został nałożony na mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. ZUS nie miał zatem wyboru, a wynikający z przepisów nakaz podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Dodatkowo na podstawie art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a., stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli wynika ona z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem to deklaracja rozliczeniowa sporządzona zgodnie z przepisami stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Badane postępowanie zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych jest zatem w ocenie Sądu prawidłowe, gdyż pomimo tego, że strona dokonywała wpłat na składki bieżące na indywidulany numer rachunku składkowego to rozliczenie ich (na zasadach wskazanych w ww. rozporządzeniu) doprowadziło do wystąpienia zaległości z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym, czyli za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. Należało zatem przyjąć, że za ten okres należności nie były faktycznie uregulowane. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, w szczególności z wydruków z konta płatnika składek, wynika zatem, że zaległości z tytułu składek za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. są zobowiązaniem istniejącym i wymagalnym.

W konsekwencji, skoro wpłata skarżącego nie pokryła należności wykazanych w deklaracjach, to prawidłowe było uznanie ZUS, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] nie wygasł przez zapłatę. W badanej sprawie obowiązek był wymagalny, nie zaistniała zatem przesłanka wymieniona w 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.

Jak już wyżej wskazano, na co również zwrócił uwagę organ w zaskarżonym postanowieniu, postępowanie w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie może służyć do kwestionowaniu ostatecznych ustaleń z odrębnych postępowań z zakresu ubezpieczeń społecznych, ponownego ustalenia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych, określenia wysokości zadłużenia, rozliczenia konta płatnika, czy zwrotu nienależnie opłaconych składek. ZUS zasadnie wskazał zatem, że deklaratoryjna decyzja w przedmiocie podlegania ustawodawstwu polskiemu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W badanej sprawie istotne jest, że egzekwowane zadłużenie z tytułu składek za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r. nie odnosi się do prawomocnej decyzji nr 424/2020 z 20 października 2020 r.

Z tych przyczyn także poza zakresem rozpoznawanej sprawy pozostają zarzuty przedawnienia nieopłaconych składek za okres od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. oraz naruszenia w tym zakresie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Niemniej jednak Sąd podziela stanowisko organu, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji nr 424/2020 z 20 października 2020 r. ustalającej właściwe ustawodawstwo w zakresie zabezpieczenia społecznego, jest postępowaniem z zakresu ubezpieczeń społecznych, które zawiesza bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Zasadnie natomiast w zaskarżonym postanowieniu ZUS wypowiedział się w przedmiocie przedawnienia należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi z 31 sierpnia 2023 r., uznając te należności za nieprzedawnione.

Nadto, w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania powołane w skardze przepisy unijne. ZUS w sprawie zasadności prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności składkowych za okres od października 2021 r. do kwietnia 2023 r., nie mógł więc naruszyć art. 83 u.s.u.s. w zw. z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, dotyczących odrębnego postępowania zakończonego wydaniem decyzji ustalającej dla ubezpieczonego właściwe ustawodawstwo z zakresu zabezpieczenia społecznego za inny okres rozliczeniowy.

Reasumując, prawidłowo zatem organy obu instancji oddaliły zarzut skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej o wygaśnięciu obowiązku, wyjaśniając przy tym skarżącemu okoliczności istnienia i wymagalności obowiązku. W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji ZUS zgodnie z prawem zaliczył bieżące wpłaty skarżącego na niezapłacone wcześniej składki społeczne.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie mogą stanowić podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Badając legalność zaskarżonego postanowienia, w świetle wynikających z przepisów obowiązującego prawa kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, nie stwierdzono naruszeń, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.