Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 204/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1,  art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 1,  art. 145 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8,  art. 190 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...], z dnia [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. K. choroby zawodowej skóry, pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, wymienionej pod pozycją 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

Od decyzji tej K. K. odwołała się.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia

[...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania K. K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ ustalił, iż K. K. zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej

w dniu [...] do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

w [...], który po wykonaniu dochodzenia epidemiologicznego, w dniu [...], pismem znak [...], skierował K. K. na badania. Organ I instancji w przeprowadzonym dochodzeniu epidemiologicznym przesłanym do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] ustalił, iż K. K. zatrudniona była od [...] do [...] tj. [...] jako sprzedawca w Gminnej Spółdzielni "A" w [...] w powiecie [...] w sklepie spożywczym bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] tj. [...] jako kierownik sklepu w Gminnej Spółdzielni "A" w [...] w sklepie spożywczym bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] tj. [...] w Wojewódzkiej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej w [...] jako kierownik stoiska sklepu nasienno-zaopatrzeniowego w [...] w narażeniu na środki ochrony roślin, od [...] do [...] tj. [...] w Przedsiębiorstwie Państwowym "P" [...] jako sprzedawca w sklepie z częściami samochodowymi bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] tj. [...] w Centralnej Składnicy Harcerskiej w [...] jako sprzedawca artykułów modelarskich w narażeniu na kleje, farby oraz preparaty zawarte w dykcie i sklejce, od [...] do [...] tj. [...] w Cukierni H.A. "B" [...] jako sprzedawca bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] i od [...] do [...] tj. [...] w PSS " S" [...] jako sprzedawca bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] tj. [...] w Przedsiębiorstwie Hurtu Spożywczego w [...] jako sprzedawca bez narażenia zawodowego, od [...] do [...] tj. [...] w Przedsiębiorstwie Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi - obecnie Przedsiębiorstwo Handlowe "W" S.A. w [...] jako sprzedawca i od [...] z-ca kierownika składu materiałów budowlanych w narażeniu na substancje i preparaty chemiczne jak kleje, farby, od [...] do [...] tj. [...] prowadziła prywatną działalność gospodarczą pod nazwą "M" i była narażona na farby od odzieży, związki chemiczne i kleje.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego stwierdził, iż K. K. pracowała łącznie przez okres [...], z tego przez okres [...] jako sprzedawca artykułów przemysłowych, w tym chemikaliów. W Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej prowadziła sprzedaż środków ochrony roślin (pestycydy, zaprawy nasienne), w Centralnej Składnicy Harcerskiej sprzedawała artykuły modelarskie (kleje, farby, sklejki, dykta itp.), w Przedsiębiorstwie Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi "W" S.A. prowadziła sprzedaż materiałów dla budownictwa, w tym preparaty chemiczne, kleje, farby, impregnaty do ochrony powierzchni drewnianych, lepik i smołę stosowaną do celów izolacyjnych. Chemikalia sprzedawane były w opakowaniach jednostkowych zamkniętych. Od [...] K. K. nie pracuje zawodowo. Pobiera świadczenie rentowe z powodu całkowitej niezdolności do pracy z powodu ogólnego stanu zdrowia.

K. K. została zbadana w kierunku choroby zawodowej w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] i w dniu [...] otrzymała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, ujętej pod poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

Podczas badania w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki

w [...] pacjentka skarżyła się na łzawienie z oczu, duszność, ból w plecach. Podawała, że dolegliwości pojawiły się około lat 70. W latach [...] w czasie pracy w Przedsiębiorstwie Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi w [...] (obecnie "W" S.A. w [...]), gdzie była zatrudniona jako sprzedawca pojawiła się wysypka na całym ciele, duszność i świąd. Następnie w latach 90 - tych okresowo występowały wysypki, pęcherzyki oraz obrzęki rąk i nóg, duszność. Od kilkunastu lat jest leczona z powodu astmy oskrzelowej. Z przedstawionej kopii dokumentacji medycznej wynika, że w [...] była kierowana do szpitala z rozpoznaniem alergiczno -toksycznego zapalenie skóry. Do hospitalizacji nie doszło. W [...] w testach alergologicznych wykazano uczulenie na lanolinę, eucerynę i kwas borny. Ponadto jest uczulona na salicylany i niesterydowe leki przeciwzapalne. Wywiad rodzinny w kierunku schorzeń alergicznych jest ujemny.

W badaniach specjalistycznych, przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...], rozpoznano w badaniu laryngologicznym, skrzywienie przegrody nosa, alergiczny nieżyt nosa. W badaniu okulistycznym nie stwierdzono zmian patologicznych. W badaniu dermatologicznym, stwierdzono uogólnione kontaktowe zapalenie skóry w okresie remisji i skórę marmurkowatą. W badaniu alergologicznym rozpoznano astmę oskrzelową, nietolerancję leków niesterydowych, przeciwzapalnych i aspiryny, alergiczno - toksyczne zapalenie skóry uogólnione w wywiadzie (1998 r.). Podczas badania nie wykryto objawów skórnych w kierunku alergicznego kontaktowego zapalenia skóry.

Po dokonaniu analizy dokumentacji dotychczasowego leczenia, kart oceny narażenia zawodowego, uwzględniając dynamikę objawów chorobowych tzn. pierwsze ślady informacji o schorzeniach alergicznych wynikają z dokumentacji

w [...], od [...] roku pacjentka nie pracuje, a przedtem od [...] zajmowała się handlem odzieżą, a przede wszystkim uwzględniając wyniki badań specjalistycznych, stwierdzono, iż brak jest podczas wykonanych badań cech alergicznego kontaktowego zapalenia skóry i uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry, pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenie skóry wymienionego pod pozycją 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

K. K. wniosła o wykonanie ponownych badań w kierunku choroby zawodowej w instytucie naukowo badawczym.

Z pisma z dnia [...] skierowanego przez Instytut Medycyny Pracy

w Łodzi do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] wynika, iż K. K. dwukrotnie tzn. w dniu [...] oraz [...] nie zgłosiła się na badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Podczas postępowania administracyjnego prowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] K. K. złożyła wiele pism w treści których podniosła, iż nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim ponieważ jej zdaniem badania alergologiczne wykonane przez lekarza pracującego w Poradni Alergologicznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] były niezgodne z faktycznym stanem zdrowia, wnioskowała o wyjaśnienie różnic w ocenie jej schorzeń, a także wyjaśniła, iż aktualnie nie może poddać się diagnostyce ponieważ jest w trakcie leczenia ostrych objawów alergicznych, a badania diagnostyczne wymagają odstawienia aktualnego leczenia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydając decyzję

o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u K.K., na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionego w dniu [...] przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...], w oparciu o zgromadzoną dokumentację i ocenę narażenia zawodowego na stanowiskach pracy dokonaną przez Poradnię uznał, że występujące objawy chorobowe nie potwierdziły występowania zależności przyczynowo-skutkowej, koniecznej w rozpoznaniu choroby zawodowej u K.K. Organ stwierdził dodatkowo, iż przeprowadzone testy w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] nie potwierdziły uczulenia na substancje chemiczne zawarte w preparatach wprowadzanych do obrotu, z którymi K. K. miała kontakt przy ich sprzedaży.

K. K. w odwołaniu domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

W uzasadnieniu odwołania K. K. podniosła między innymi zarzuty wobec postępowania orzeczniczego przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...].

Podniosła także, iż nie zgadza się z decyzją organu I instancji ponieważ została ona wydana w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...], w którym za podstawę przyjęto badanie specjalistyczne wydane przez lekarza alergologa J.B. Badanie to, zdaniem K.K., zostało przeprowadzone z naruszeniem etyki lekarskiej, a zaświadczenia wydane są sprzecznie z historią choroby, chociaż J.B. leczyła ją i dokładnie znała stan zdrowia, a pomimo to wydała orzeczenie lekarskie sprzeczne z wcześniej wydanym przez siebie orzeczeniem i historią choroby. Podniosła też, że jest ograniczona w możliwości wyjazdu do Instytutu Medycyny Pracy w [...], i dlatego podjęła próbę o zmianę orzeczenia przez wniesienie o wykonanie ponownych badań

w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Centrum Leczenia

i Profilaktyki w [...], ponieważ obecnie stan jej zdrowia pogorszył się,

a leczenie nadał nie skutkuje, wszyscy lekarze specjaliści dermatolodzy jednoznacznie określają jej chorobę jako alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Centrum Leczenia

i Profilaktyki w [...] nie wykonywał żadnych testów alergicznych, a więc

w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] bezpodstawnie zamieszczono zapis, iż przeprowadzono testy i nie potwierdziły one rozpoznania. Odwołująca się oświadczyła, że dr n.med. specjalista dermatologii A.Z. w dniu [...] przy próbie testów uzyskał objawy obrzęku Quinke'go, po którym wydał opinię, aby nie wykonywać nigdy żadnych testów.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], zgodnie z art. 136 Kpa zwrócił się z prośbą, o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...].

Poradnia w odpowiedzi, ustosunkowując się do zarzutów K.K. wobec prowadzonego postępowania orzeczniczego stwierdziła, iż: nieprawdą jest, że orzeczenie lekarskie Nr [...] zostało wydane na podstawie jedynie wyniku badania specjalistycznego lekarza alergologa J.B. Konsultacja alergologiczna była jednym z elementów postępowania orzeczniczego. Lekarz Poradni Chorób Zawodowych wydając orzeczenie w powyższej sprawie oparł się na badaniu podmiotowym i przedmiotowym, wynikach konsultacji specjalistycznej dermatologicznej, alergologicznej, laryngologicznej, okulistycznej, analizie wywiadu zawodowego sporządzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i dostarczonej przez pacjentkę dokumentacji medycznej. Na podstawie analizy wszystkich powyższych elementów, nie stwierdzono bezpośredniego związku między narażeniem zawodowym, a obrazem klinicznym, które jest niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej, zgodnie z 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenie i Profilaktyki w [...] jest jednostką orzeczniczą I stopnia. Odwołanie od orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą

I stopnia może być rozpatrywane jedynie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, czyli w tym przypadku Instytut Medycyny Pracy w [...]. Poradnia, w myśl obowiązujących przepisów prawnych, po wydaniu orzeczenia w sprawie choroby zawodowej

u K.K., nie miała możliwości wykonania w tej sprawie konsultacji innych lekarzy i wydania ponownego orzeczenia, o co wnioskował pełnomocnik pacjentki, Poradnia nie wykonywała żadnych testów alergologicznych u K.K.

W Instytucie Medycyny Pracy w [...] dwukrotnie wyznaczano terminy badań: [...] oraz [...] K. K. miała wyznaczone cztery terminy obserwacji w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...], i na żaden nie zgłosiła się.

Następnie, ustosunkowując się do kolejnych zarzutów K.K., Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] podniosła, iż klinicznie nie neguje choroby alergiczno-toksycznej skóry, ale brak jest potwierdzonego związku wyżej wymienionych zmian z pracą zawodową, w toku postępowania orzeczniczego prowadzonego przez Poradnię nie stwierdzono dowodów mogących świadczyć o związku między obrazem klinicznym, a narażeniem zawodowym.

Instytut Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia [...] znak: [...] adresowanym do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenie i Profilaktyki w [...] przesłanym również do wiadomości Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], poinformował, iż nie może wydać orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej K.K. ponieważ pacjentka po raz kolejny nie zgłosiła się do Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...].

K. K. , w dniu [...] skierowała kolejne pismo do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], w którym podniosła, iż skierowała pismo w dniu [...] do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o uznanie choroby zawodowej w drodze wyjątku bez badania, lecz na podstawie dokumentacji medycznej i dokumentacji o narażeniu w pracy. Instytut Medycyny Pracy w [...] w odpowiedzi w dniu [...] stwierdził, iż nie może wydać w takim trybie orzeczenia lekarskiego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], pismem z dnia

[...] poinformował pełnomocnika K.K., iż aktualnie nie może wypełnić wniosku w sprawie ponownej analizy dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego K.K., złożonego w piśmie z dnia [...], ponieważ zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w związku z podejrzeniem choroby zawodowej lekarz zgłaszający podejrzenie, jeśli sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie, w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej I stopnia i II stopnia, w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podniósł również iż, ponownie dokonał analizy zebranej dokumentacji w sprawie choroby zawodowej K.K. i stwierdził, iż zarówno jednostka orzecznicza I stopnia, jak również Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] dokonali oceny narażenia zawodowego na stanowiskach pracy K.K. Organ podniósł, iż z pisma jednostki orzeczniczej II stopnia tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...], że wykonanie badań klinicznych oraz oceny narażenia zawodowego na stanowisku pracy, a także wydanie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej K.K. było niemożliwe, ponieważ pacjentka po raz kolejny nie stawiła się na obserwację, mimo kolejnego zaproszenia Kliniki Chorób Zawodowych w [...].

W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

w [...] zaproponował K.K. jak najszybsze zgłoszenie się na badania do jednostki orzeczniczej II stopnia tj. Instytutu Medycyny Pracy w [...], gdzie zostanie dokonana kolejna ocena narażenia zawodowego oraz weryfikacja orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w odpowiedzi na postawione przez pełnomocnika K.K. zapytania uznał, iż

z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził, iż chodzi mu o testy alergiczne. Stosując słowo "testy" w opisie uzasadnienia decyzji miał na myśli testy w sensie wszelkich badań wykonywanych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenie i Profilaktyki w [...].

Rozpatrując odwołanie K.K., organ stwierdził, iż z art. 4 ustawy

z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673) wynika, iż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, o których mowa w art.237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) wynika, iż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy, przy czym przy ocenie działania tych czynników uwzględnia się m.in. rodzaj, stopień i czas działania narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy.

Przepis ten jednoznacznie określa, którą jednostkę chorobową można uznać za chorobę zawodową. Zgodnie z ww rozporządzeniem, kluczowe dla rozpoznania choroby zawodowej jest wystąpienie objawów chorobowych oraz związek wystąpienia w/w objawów z ekspozycją na szkodliwe czynniki występujące

w środowisku pracy. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria formalne i medyczne.

Oznacza to, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do ww rozporządzeń. W tym stanie rzeczy, nie każda jednostka chorobowa, może zostać uznana za chorobę zawodową. W niniejszym przypadku ten warunek formalny nie jest spełniony, bowiem jednostka orzecznicza medycyny pracy, będąca w myśl przepisu § 7 ust.1 cyt. rozporządzenia jednostką organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, nie rozpoznała

u K.K związku stwierdzonych objawów chorobowych z narażeniem

w środowisku pracy.

Zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) organem powołanym do stwierdzenia choroby zawodowej jest właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy państwowy inspektor sanitarny. Podstawę decyzji, stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika.

Organ II instancji w prowadzonym własnym postępowaniu administracyjnym dokonał analizy medycznej i prawnej nadesłanej dokumentacji i stwierdził, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] po otrzymaniu dokumentacji z Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...], prawidłowo i wyczerpująco przeprowadził postępowanie w sprawie choroby zawodowej K.K.

Nadto organ odwoławczy we własnym postępowaniu administracyjnym, dokonał oceny narażenia zawodowego na podstawie analizy zebranej dokumentacji

w sprawie choroby zawodowej i stwierdził, iż K. K. w okresie pracy zawodowej mogła być narażona drogami wziewnymi oraz poprzez styczność ze skórą na: środki ochrony roślin, środki owadobójcze, herbicydy, środki grzybobójcze, pestycydy, smołę, lepik, papę, płyty azbestowe, farby olejne, rozpuszczalniki do farb karbonitronowych, ksenonowych, ftalowych, farby nitro, oleje ftalowe, smary i oleje, kwas siarkowy, płyty pilśniowe, gumy, kleje oraz wiele innych związków chemicznych. Praca polegała na przebywaniu w środowisku zagrożenia, na ważeniu, mierzeniu, mieszaniu i podawaniu klientom.

Kryterium medyczne oznacza konieczność stwierdzenia symptomów określonych i charakterystycznych dla choroby zawodowej. Stwierdzone u K.K. objawy wykluczają ich zawodowe pochodzenie. Tą ugruntowaną

w medycynie pracy prawidłowość potwierdziła w swym orzeczeniu jednostka medycyny, w myśl przepisu § 5 ust. 2 i 3 cyt. rozporządzenia właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki w [...] .

Oceniając wartość dowodową orzeczenia lekarskiego wydanego przez Poradnię organ odwoławczy stwierdził, iż spełnia ono wymogi określone w § 6 cytowanego rozporządzenia. Przyjęcie zatem za podstawę decyzji orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych,

w tym do przyczynowego łączenia rozpoznawanych chorób z pracą zawodową wykonywaną przez poddanego badaniom pracownika, jest w pełni uzasadnione.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez K.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżąca wniosła

o odrzucenie zaskarżonej decyzji jako utrzymującej w mocy decyzję "opartą

o orzeczenie w którym orzecznik naruszył prawo" i uznanie jej "roszczeń odnośnie stwierdzenia choroby zawodowej". Podniosła zarzuty podnoszone wcześniej

w odwołaniu i kolejnych pismach procesowych.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny

w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.).

Skarga jest uzasadniona, choć nie z przyczyn w niej podniesionych.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy

(Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008r. Nr 116, poz. 740, a więc powyższe przepisy utraciły moc obowiązującą z dniem 3 lipca 2009r.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237Kp ) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1983r. Nr 30, poz. 144, ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 Kp).

W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Wynika z powyższego, że postępowanie w sprawie objętej rozpatrywaną skargą prowadzone było w oparciu o przepisy prawa, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne.

W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał, że "zakwestionowane

w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Zadaniem sądu administracyjnego jest wyczerpująca ocena prawna zaskarżonej decyzji, a więc ustalenie czy również po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zaskarżona decyzja ma pozostać w obrocie prawnym. Jeżeli zatem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art.145a Kpa), co stanowi podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 litera b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy bowiem przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania ( data wydania decyzji ).

Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę

w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając w celu przywrócenia stanu konstytucyjności możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na tle norm uznanych za niekonstytucyjne, prawodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106).

Wręcz przeciwnie, art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji zezwala na obowiązywanie niekonstytucyjnego aktu prawnego tylko wyjątkowo, regułą bowiem jest jego nieobowiązywanie, a więc niestosowanie, a "ocena sytuacji i wybór środka naprawczego, który należy w tym względzie zastosować, należy do organu stosującego prawo" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07").

Z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie konstytucyjności tych przepisów.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie ma logicznych przesłanek uzasadniających zakończenie tego postępowania na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, a następnie wznawianie postępowania zakończonego w ten sposób. Stosowanie przez Sąd przepisu, który orzeczeniem Trybunału, ostatecznym

i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa.

Argumentem przemawiającym za wstecznym działaniem orzeczenia Trybunału jest więc funkcjonalność prawa - dysfunkcjonalne byłoby domaganie się stosowania prawa, co do którego Trybunał stwierdził sprzeczność z Konstytucją po to tylko, aby po utracie jego mocy obowiązującej wznawiać postępowanie na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Zatem należy przyjąć, że w odniesieniu do sądów administracyjnych skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji w sprawie, może być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno więc w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia, jak

i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji, określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Pogląd taki jest zgodny z wyrażanym w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania, byłoby sprzeczne

z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Sprawa dotycząca orzekania o istnieniu u K.K. choroby zawodowej powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art.152 ww. ustawy.