Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1088/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 5, art. 3 par. 1, art. 29 par. 1, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1088/14

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] odmawiające J. P. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2013 r. wystawionych przez A S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż A S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił na J. P. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] oraz [...] i [...], obejmujące należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2009 r. do maja 2013 r. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W., celem realizacji w trybie egzekucji administracyjnej. W dniu 14 października 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika w B Bank S.A. Przedmiotowe zawiadomienie bank i dłużnik, wraz z odpisami tytułów wykonawczych, odebrali w dniu 17 października 2013 r.

Skarżący w dniu 8 listopada 2013 r. wniósł o zwolnienie rachunku bankowego spod zajęcia egzekucyjnego oraz o cofnięcie zakazu wypłaty dotyczącej ww. rachunku (wniosek datowano na dzień 5 listopada 2013 r.). Zarzucił, iż A S.A. naruszyła przepisy art. 15 § 1 i art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast organ egzekucyjny naruszył art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia 14 listopada 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. ww. pismo dłużnika, jako skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w B Bank S.A. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wezwał pełnomocnika zobowiązaniowego do wyjaśnienia, czy wystąpienie z dnia 5 listopada 2013 r. stanowi skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 14 października 2013 r., wniosek o zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego, zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 16 listopada 2013 r. pełnomocnik strony, powołując art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poinformował, iż wnosi o umorzenie postępowania z uwagi na niedoręczenie dłużnikowi pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku. Jednocześnie zaznaczył, że konsekwencją zgłoszonych w skardze z dnia 5 listopada 2013 r. uchybień było niezgodne z prawem wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie zajęcie rachunku bankowego w B Bank S.A.

Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. pismo pełnomocnika Pana J. P. z dnia 5 listopada 2013 r. zatytułowane "SKARGA DŁUŻNIKA na czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. ...", sprecyzowane pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2013 r. o numerach od [...] do [...].

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem J. P. na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Na to rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego złożył zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 124 § 1 i 2, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 6 w zw. z art. 8 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W jego ocenie, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było poczynienie szczegółowych ustaleń faktycznych, w tym obowiązkiem organu było podjęcie działań zmierzających do wszechstronnego zebrania dowodów, a przede wszystkim ustalenia, kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, jaki odbiornik został zarejestrowany, przez kogo, pod jakim adresem oraz czy w istocie doręczono dłużnikowi upomnienie z dnia 15 lutego 2013 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przytoczył treść art. 59 § 1, 2, 3 i 5, art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, m.in. w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Dalej wskazał na treść przepisów art. 2 ust. 1-3 i art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 85., poz. 728, ze zm.) stwierdzając, że Kierownik Centrum Obsługi Finansowej, dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, nie musi (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej) wysyłać upomnienia, ponieważ zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia egzekucyjnego, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczania, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Dlatego też po bezskutecznym upływie ustawowego terminu uiszczenia abonamentu (wynikającego z art. 3 ust. 4 ustawy abonamentowej) kierownik Centrum Obsługi Finansowej wystawia tytuł wykonawczy, który winien zostać niezwłocznie skierowany do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego.

Organ odwoławczy podkreślił, iż pomimo braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, z pisma A S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 8 kwietnia 2014 r., tj. przed wystawieniem tytułów wykonawczych, w dniach 29 grudnia 2006 r., 18 maja 2009 r. i 1 kwietnia 2010 r. do J. P. wysłano zawiadomienia o braku opłat z tytułu abonamentu rtv. Z uwagi na brak realizacji ww. zobowiązania w dniu 11 lutego 2013 r. wystosowano upomnienie Nr [...], wzywające do zapłaty należności z tytułu abonamentu rtv za okres od stycznia 2009 r. do stycznia 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia. Powyższe zawiadomienia o zaległościach w opłatach abonamentowych były wysyłane przesyłką zwykłą, z uwagi na fakt, że miały wyłącznie charakter informacyjny. Natomiast upomnienie z dnia 11 lutego 2013 r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 15 lutego 2013 r. w trybie art. 43 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Jak wynika z kserokopii zwrotnego potwierdzenia jego odbioru, przekazanej przy piśmie A S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 10.07.2014 r., przesyłka zawierająca przedmiotowe upomnienie została wysłana na adres: [...] Ł., ul. C i doręczona pełnoletniemu domownikowi adresata - teściowej M. M.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał także, iż organ egzekucyjny jest zobowiązany do badania od strony formalnej prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej powinno zatem obejmować ustalenie, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 powołanej ustawy, który zawiera obligatoryjne elementy tytułu wykonawczego, czy wskazany w tytule wykonawczym obowiązek podlega, czy też nie, egzekucji administracyjnej i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli jest wymagane. Organ egzekucyjny nie bada natomiast zasadności, ani też wymagalności należności wskazanej w tytule wykonawczym. W związku z tym merytoryczne odniesienie się przez organ egzekucyjny do sformułowanego w piśmie z dnia 5 listopada 2013 r. zarzutu wystawienia tytułów wykonawczych pomimo nieustalenia daty rejestracji odbiornika, liczby rejestracji, adresu i podmiotu, na który dokonano rejestracji, zmierzałoby do kontroli istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, co w świetle art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest niedopuszczalne.

Organ odwoławczy uznał także, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny dokonał bowiem analizy zaistniałych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych oraz obowiązujących regulacji prawnych z punktu widzenia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art. 124 powyższej ustawy, w związku z brakiem wyraźnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia daty rejestracji odbiornika, jego rodzaju, osoby dokonującej rejestracji i okresu, na który dokonano rejestracji, jak również dat doręczenia zobowiązanemu upomnienia i zawiadomień o zaległościach, adresu na jaki zostały one doręczone oraz osoby, która potwierdziła ich odbiór. W ocenie organu odwoławczego, ustalenie powyższych danych nie było konieczne dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Z kolei w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 6 w związku z art. 8 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że subiektywne przekonanie strony, wyrażające się niezadowoleniem z rozstrzygnięcia, nie może być podstawą do stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie w sposób naruszający zasadę praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz przekonywania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J. P. wniósł o uchylenie ww. postanowienia z dnia [...], wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 124 § 2 k.p.a., poprzez jego nie zastosowanie i nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji brak wyraźnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, czy skarżącemu nadano nowy numer identyfikacyjny i kiedy to nastąpiło, jaki odbiornik został rejestrowany, przez kogo, na jaki okres, jak również nie przedstawienie dowodów potwierdzających doręczenie dłużnikowi upomnienia nr [...] oraz pisemnych informacji o braku opłat z tytułu abonamentu rtv w dniu 29 grudnia 2006 r., 18 maja 2009 r. i 1 kwietnia 2010 r., bez jednoczesnego wskazania komu i na jaki adres te pisma zostały doręczone, oraz nie wyjaśnienie czy doręczenie takich "informacji" ma, (jeśli tak, to jaki) wpływ na postępowanie w przedmiocie zajęcia egzekucyjnego rachunku bankowego należącego do dłużnika, a w konsekwencji powyższego uniemożliwienie weryfikacji wydanego postanowienia z punktu widzenia prawidłowości zastosowania art. 80 k.p.a.;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie z urzędu działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a to w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, bez wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji brak wyraźnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, jaki odbiornik został zarejestrowany, przez kogo, na jaki okres, czy skarżącemu nadano nowy numer identyfikacyjny i powiadomiono go o tym fakcie, oraz kiedy to nastąpiło, jak również nieprzedstawienie dowodów potwierdzających doręczenie dłużnikowi upomnienia nr [...] i pisemnych informacji o braku opłat z tytułu abonamentu TV w dniu 29 grudnia 2006 r., 18 maja 2009 r. i 1 kwietnia 2010 r., bez jednoczesnego wskazania komu i na jaki adres te pisma zostały doręczone, oraz niewyjaśnienie czy doręczenie takich "informacji" ma, (jeśli tak, to jaki) wpływ na postępowanie w przedmiocie zajęcia egzekucyjnego rachunku bankowego należącego do dłużnika;

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na zaniechanie ustosunkowania się do zgłaszanych przez skarżącego twierdzeń i wniosków, w tym przede wszystkim w zakresie niedoręczenia dłużnikowi upomnienia, przy jednoczesnym przyjęciu z urzędu na podstawie informacji przekazanych przez A S.A., iż takie upomnienie i pisma zawierające informację zostały doręczone dłużnikowi, jak również że skarżący dokonał rejestracji odbiornika rtv na ul. C;

- art. 11 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek przez organ administracji publicznej, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w konsekwencji powołanie się przez organ na te przesłanki w sposób ogólny, w sytuacji gdy w myśl tej zasady właściwe uzasadnienie postanowienia w postępowaniu administracyjnym winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, w szczególności powołanie się w sposób ogólny, niepoparty zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowy, iż upomnienie nr [...] i pisma z informacją o zadłużeniu zostały doręczone dłużnikowi, a jednocześnie że skarżącemu nadano numer identyfikacyjny zamiast wcześniejszej książeczki imiennej;

- art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodziła nie jedna, a dwie przesłanki umorzenia postępowania, bowiem po pierwsze obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej nie powstał, a nawet gdyby przyjąć że powstał, to zobowiązanemu nie doręczono wymaganego upomnienia;

- § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż tytuł wykonawczy może zostać wystawiony, a w konsekwencji postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji należności abonamentowej RTV może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki jego zastosowania i w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...] odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ I instancji;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, gdy przy dokonaniu prawidłowej oceny wydanego w sprawie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. z dnia [...], organ II instancji powinien uchylić w/w postanowienie i orzec co do istoty sprawy, tj. umorzyć postępowanie egzekucyjne z uwagi na okoliczności podane powyżej;

- § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych, przez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zostało wykazane, iż skarżący nie został skutecznie powiadomiony o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego operatora publicznego, a tym samym nastąpiła utrata ważności wcześniejszej zarejestrowanego odbiornika rtv, wobec czego operator publiczny nie mógł w ogóle naliczyć opłaty abonamentowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać na treść przepisu art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012, poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że cytowany powyżej przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje dwie podstawowe czynności: ustalenie, czy egzekucja nałożonego obowiązku jest dopuszczalna oraz zbadanie, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było wymagane (wyrok NSA z 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 946/10). Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do merytorycznego badania treści tytułu wykonawczego, ani też obowiązku podlegającego egzekucji. Nawet przysługujące stronie środki w tym postępowaniu nie mogą prowadzić do zmiany tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 4 marca 2014 r., II OSK 2397/12, LEX nr 1495278).

Z kopi tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] oraz [...] i [...], załączonych do akt administracyjnych sprawy wynika, że wystawiła je A SA Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, dotyczyły one opłat abonamentowych rtv oraz wskazano na brak obowiązku doręczenia upomnienia na podstawie § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541).

Organ egzekucyjny wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przedmiotowe tytuły wykonawcze były prawidłowe pod względem formalnym i dochodzone należności pieniężne podlegały egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Z kolei z art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W przepisie tym wyszczególniono zatem dwie kategorie obowiązków: obowiązki wynikające z decyzji lub postanowień właściwych organów i obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów samego prawa, o ile są to obowiązki znajdujące się w zakresie administracji rządowej lub administracji samorządu terytorialnego.

Opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (j.t. Dz.U. z 2014, poz. 1204). Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy. Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25. dnia kolejnych miesięcy. Stąd w przypadku ustalenia, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, określenie w ustawie wysokości należności z tytułu abonamentu oraz terminu płatności, pozwala na stwierdzenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Stosownie zaś do art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Powyższe regulacje wskazują, że opłaty abonamentowe wynikają bezpośrednio z przepisu prawa i obowiązek ich zapłaty nie jest poprzedzany stosownym wezwaniem, czy orzeczeniem organu administracji rządowej. W tym przypadku znajduje zatem zastosowanie ww. przepis § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Te okoliczności wskazują także, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawi art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. i przedstawiania dowodów potwierdzających doręczenie dłużnikowi upomnienia nr [...] i pisemnych informacji o braku opłat z tytułu abonamentu TV, skoro prawidłowo wskazano w administracyjnych tytułach wykonawczych (poz. 80), że do dochodzenia tych należności pieniężnych nie jest wymagane wcześniejsze doręczenie upomnienia.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 stwierdził, że art. 7 ust. 3 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są niezgodne z art. 1 oraz z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału mimo, że obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Wynikająca z ustawy egzekucyjnej (lex generalis) norma ogólna dopuszczająca administracyjną egzekucję obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa tylko, gdy mieszczą się one w zakresie administracji rządowej, zostaje – zgodnie z tzw. regułą kolizyjną porządku treściowego – "uchylona" mocą zawartych w innych ustawach norm szczególnych (leges speciales), przekazujących określone należności pieniężne do egzekucji administracyjnej. Norma szczególna wprowadza wyjątek od normy ogólnej, która nie znajduje zastosowania w konkretnym wypadku stosowania prawa, a zatem nie stoi na przeszkodzie egzekwowaniu również tych obowiązków, które pozostają poza zakresem administracji rządowej. Taką normę szczególną stanowi art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych ustanawiając wyjątek od normy ogólnej wynikającej z art. 3 u.p.e.a. Pogląd ten dodatkowo uzasadniają publicznoprawny charakter abonamentu i wyraźne upoważnienie do żądania wykonania obowiązku (art. 7 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych). Przesądza to o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania obowiązku uiszczenia zaległego abonamentu bez konieczności wydania decyzji czy postanowienia, a jedynie na podstawie przepisu prawa, i to nawet pomimo tego, że obowiązek uiszczania abonamentu nie mieści się w zakresie administracji rządowej.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., III SA 7105/98, LEX nr 46237).

Oceniając zasadność odmowy umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dochodzono od skarżącego zaległych opłat abonamentowych rtv, Sąd pragnie wskazać, podzielając przy tym pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., I SA/Po 57/14, że podmiot zobowiązany może zgłosić zarzut nieistnienia obowiązku jako podstawę zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.), bądź jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 u.p.e.a.). Wobec upływu terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, organ prawidłowo rozpoznał wniosek jako podanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z tym wniosek należało rozpoznać na podstawie art. 59 u.p.e.a., który określa przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedną z okoliczności uzasadniających to umorzenie jest nieistnienie obowiązku. W przypadku wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. co do wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, organ egzekucyjny musi zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów, a wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca; natomiast przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. Powołany przepis art. 59 u.p.e.a. należy odczytywać w powiązaniu z innymi regulacjami ustawy, m.in. istotny jest cytowany wyżej art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 34 § 1 u.p.e.a. Należy wyraźnie podkreślić, że zakaz badania tytułu z punktu widzenia zasadności i wymagalności obowiązku, jak wskazują powołane przepisy, nie jest bezwzględny w toku całego postępowania.

Skarżący zarzuca organowi egzekucyjnemu niezebranie materiału dowodowego i niedostateczne uzasadnienie wydanego postanowienia w zakresie jego obowiązku w regulowaniu abonamentu rtv za wskazane okresy. Należy jednak zauważyć, że sam skarżący nie wykazał, iż w latach od stycznia 2009 do maja 2013 r. nie ciążył na nim obowiązek opłat abonamentowych rtv, nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych okoliczności. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie miał podstaw z własnej inicjatywy do zbierania materiału dowodowego w tym zakresie i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro wierzyciel wnosił o wyegzekwowanie przedmiotowych należności pieniężnych, podtrzymując cały czas, że są one wymagalne. Z kolei mając na uwadze treść cytowanego na wstępie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie miał podstaw do wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia (wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) "kiedy nastąpiła rejestracja odbiornika, jaki odbiornik został zarejestrowany, przez kogo, na jaki okres, czy skarżącemu nadano nowy numer identyfikacyjny i powiadomiono go o tym fakcie, oraz kiedy to nastąpiło".

Wobec powyższego nie można zarzucić Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł., a wcześniej Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł.-W., że w wydanych postanowieniach naruszyli wskazane w skardze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało skargę oddalić.

m.m.