Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 912/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1b, art. 7 ust. 1c
journal: Dz.U. 2022 poz 572
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr KO.4113.40.2022 w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Domaniewice z dnia 15 lipca 2022 roku nr ELR.6140.14.2022 w części w jakiej przekazuje psa Towarzystwu Przyjaciół Zwierząt " Arkadia" w Głownie. MR


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, decyzją z 9 sierpnia 2022 r. (sprostowaną postanowieniem z 12 października 2022 r.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Domaniewice z 15 lipca 2022 r., którą, na mocy przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 572 - u.o.z.) czasowo odebrano J.D. psa przekazano go Towarzystwu Przyjaciół Zwierząt "A." w G.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zawiadomieniem z 12 lipca 2022 r. TPZ "A." w G. poinformowało Wójta Gminy Domaniewice o odbiorze psa i wniosło o wydanie decyzji o czasowym jego odbiorze. Z protokołu interwencyjnego sporządzonego przez TPZ wynika, że pies został odebrany właścicielowi w dniu 12 lipca 2022 r. w obecności dwóch policjantów z KPP w Ł. Powodem interwencji było bicie psa drewnianym kołkiem po głowie, wcześniej wyciągniętego siłą z budy. Okoliczność ta została sfilmowana i nagrana na płytę CD. TPZ wskazało, że pies był przywiązany do budy łańcuchem o długości 2 m, nie miał zapewnionego dostępu do świeżej wody, podczas interwencji rozleciała się buda. Kolegium podkreśliło, że TPZ podjęło interwencję już 23 czerwca 2022 r., w związku z utrzymywaniem psa w stanie rażącego niechlujstwa, na krótkim łańcuchu, bez dostępu do wody i odpowiedniego jedzenia. W ocenie Kolegium film obrazujący bicie psa po głowie, utrzymywanego na krótkim łańcuchu w budzie o słabej konstrukcji, bez zapewnienia wody i odpowiedniego pożywienia świadczy, że zasadnie organ pierwszej instancji orzekł o czasowym odebraniu psa. Tłumaczenie właściciela psa, że bicie po głowie rurką czy też drewnianym kołkiem są ruchami tresury, nie można uznać za wiarygodne. Z opinii lekarzy weterynarii z 24 i 25 czerwca 2022 r. wynika, że pies nie wykazywał objawów choroby, ma niedobory żywieniowe, prawdopodobnie jest zarobaczony (nie ma książeczki zdrowia). Jednak w świetle okoliczności sprawy uzasadnione było wydanie decyzji w trybie określonym w art. 7 ust. 3 u.o.z. Sfilmowane bicie psa wskazuje, że dalsze pozostawanie psa u właściciela w dotychczasowych warunkach zagrażało jego zdrowiu i życiu. Zagrożenie, że właściciel będzie, poprzez bicie psa po głowie będzie prowadził szkolenie psa wskazuje na potencjalność i hipotetyczność nieprawidłowej sytuacji psa, a to może wywołać negatywne skutki dla życia lub zdrowia psa. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 7 ust. 3 u.o.z., zatem zachodził przypadek niecierpiący zwłoki, gdyż dalsze przebywanie psa u strony zagrażało zdrowiu i życiu zwierzęcia. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji orzekł o przekazaniu psa TPZ w G., na co zezwalają przepisy ustawy o ochronie zwierząt. Regulacje te dopuszczają możliwość powierzenia opieki nad odebranymi zwierzętami każdemu podmiotowi, który zapewni właściwą jakość sprawowanej pieczy.

Odnosząc się do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania organ odwoławczy podkreślił, że wskazane w odwołaniu naruszenie przepisów nie oznacza automatycznie istnienia braków w koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy. Wcześniejsza interwencja TPZ i materiał filmowy w sposób dostateczny dowodzą o znęcaniu się nad psem, zatem gromadzenia innych dowodów w przypadku gdy zgromadzony materiał pozwalał na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia nie było konieczne. Także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości składania uwag i wniosków nie mógł odnieść skutku, gdyż w rozpoznawanej sprawie odwołujący nie wskazał, jakich czynności nie mógł dokonać z powodu nie zawiadomienia go w trybie art. 10 k.p.a.

W skardze J.D. zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 9, i art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

- art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez poczynienie w sposób wadliwy, niepełny ustaleń istotnych dla sprawy;

- art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 4, 10, i 19 ustawy o ochronie zwierząt, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo, że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Domaniewice.

Skarżący w uzasadnieniu wyjaśnił, że w jego ocenie organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na powiadomieniu TPZ "A." w G. i załączonym nagraniu na płycie CD, natomiast w toku postępowania nie został przesłuchany skarżący, jako właściciel psa. Skarżący nie brał udziału bez swojej winy w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją jak również w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, który nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania, przez co skarżący nie miał możliwości wzięcia w nim udziału, zajęcia stanowiska oraz zgłoszenia wniosków dowodowych, co stanowi ewidentne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania stanowi także naruszenie zasady informowania. Ponadto skarżący zakwestionował zasadność podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o stan zastany w krótkim czasie, pomijając rzeczywiste warunki bytowania jakie zwierzę ma na co dzień. W jego ocenie brak było podstaw do odebrania mu psa, ponieważ na nagraniu załączonym do zawiadomienia przez TPZ skarżący nie trzyma drewnianego kołka w ręku oraz nie bije psa po głowie i pozostałych częściach ciała tym kołkiem. Na nagraniu skarżący trzyma w ręku piankę montażową w kolorze szarym, która służy do ocieplania rur i jest zrobiona z lekkiego materiału. Nadto na nagraniu skarżący nie bije psa po ciele. Wykonuje zaś gesty, które zostały błędnie odebrane jako bicie psa po ciele. Natomiast w rzeczywistości były to gesty, ruchy szkoleniowe w celu tresury psa jako psa myśliwskiego. Z uwagi na fakt, iż rurka wykonana jest z lekkiego materiału gesty skarżącego nie mogły powodować u psa bólu cierpienia i ran. Były to wyłącznie gesty szkoleniowe mające na celu naukę psa "manier" i "komend" przy wykorzystaniu martwych ptaków tak jak to ma miejsce w czasie polowań myśliwskich. Jedynym celem i zamiarem skarżącego było nauczenie psa metod chwytania martwego ptactwa i wydawania ptactwa oraz przynoszenia go do właściciela tak jak ma to w czasie polowań. Pies nie miał na ciele żadnych obrażeń, co potwierdzają opinie lekarzy weterynarii załączone do odwołania. Według w/w opinii stan zdrowia psa jest dobry. Pies w czasie badania nie był odwodniony. Lekarze stwierdzili prawidłową pracę serca/prawidłowy rytm serca, co świadczy o tym, iż pies jest spokojny, nie jest znerwicowany oraz reaguje prawidłowo. W czasie badania pies łasił się do właściciela, nie bał się go. Właściciel zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii zakupił lek na odrobaczenie i podał go psu. Skarżący wyjaśnił, że dba o zdrowie psa, zapewnia mu właściwe warunki bytowe - mieszkaniowe. Pies na co dzień przebywa w domu właściciela, a w budzie przebywa sporadycznie, gdy pies bawi się z właścicielem na podwórku. Kontroluje jego stan zdrowia u weterynarza oraz zakupuje potrzebne leki dla psa. Pies ma zapewnione jedzenie i wodę na stałe. Skarżący po pierwszym upomnieniu przez pracowników TPZ dostosował się do zaleceń i założył dłuższy, 6 metrowy łańcuch. Okoliczności powyżej wskazane potwierdzają zdjęcia załączone do odwołania, pominięte przez organ drugiej instancji. Poza tym w aktach sprawy nie ma opinii lekarza weterynarii, nie wiadomo zatem w jakim rzeczywiście stanie zdrowotnym było zwierzę w momencie odebrania go właścicielowi, w szczególności czy miało jakieś ślady pobicia. Brak opinii oznacza, iż nie zostało zweryfikowane przez organy czy zachodziła ustawowa przesłanka określona w art. 6 u.o.z. Organ nie zawiadomił też skarżącego, ani o wszczęciu postępowania, ani o jego zakończeniu, przez co skarżący został pozbawiony możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie, złożenia do akt dokumentacji zdjęciowej na potwierdzenie warunków bytowych psa, opinii lekarzy

weterynarzy o stanie zdrowia psa czy zawnioskowanie o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu weterynarii.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2023 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, w tym odnośnie tresury psów myśliwskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 21 lutego 2023 r. sprawa zostały skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 18 stycznia 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim, przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że uczestnicy postepowania nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 21 lutego 2023 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Mając powyższe na uwadze sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie ich z obrotu prawnego w części.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz. 572, u.o.z.).

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasów o odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:

1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub

2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub

3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (ust. 1a). Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (ust. 1b). W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę (ust. 1c).

W myśl zaś art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Z kolei przepis art. 6 ust. 2 ustawy stanowi uszczegółowienie ogólnej zasady zapisanej w treści art. 6 ust. 1a, zabraniającej znęcania się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami w myśl art. 6 ust. 2 ustawy należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn (pkt 4); utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17), utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19). Przepis ten należy odczytywać również w kontekście art. 5 ustawy, statuującym obowiązek humanitarnego traktowania zwierzęcia, przez które rozumie się - stosownie do art. 4 pkt 2 wspomnianej ustawy - traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu ochronę oraz art. 1 ust. 1 zd. 2 ustawy stanowiącego, że człowiek jest winien zwierzęciu poszanowanie, ochronę i opiekę - w tym właśnie m.in. poprzez zapewnienie zwierzętom godnych i humanitarnych warunków bytowania.

Ustawa o ochronie zwierząt przewiduje, miedzy innymi szczególny tryb odebrania zwierzęcia określony w art. 7 ust. 3 u.o.z., który zastosowano w niniejszej sprawie. Ma on miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W odróżnieniu do trybu zwykłego (art. 7 ust. 1 u.o.z.), decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy jest decyzją następczą, a organ wydający rozstrzygnięcie zobowiązany jest ustalić czy zaistniały przesłanki do odebrania zwierzęcia, to jest czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2, a nadto czy zaistniał stan zagrażający jego życiu lub zdrowiu. Decyzja wydana w powyższym trybie stanowi, więc szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane (por. przykładowo wyrok NSA z 11 czerwca 2013 r., II OSK 2417/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ administracyjny zobligowany jest wówczas do oceny czy przesłanki odebrania zwierzęcia w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zwierząt zaistniały w momencie odebrania zwierzęcia

Dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. konieczne jest zatem ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1, w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z., wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. W związku z tym dla zastosowania w sprawie tego trybu nie jest potrzebne stwierdzenie winy właściciela/opiekuna zwierząt, tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem, przy czym ocena, czy doszło do znęcania się nad zwierzętami wymaga odwołania się w pewnym zakresie do kryteriów pozaprawnych, zasad doświadczenia życiowego.

W ocenie sądu organy zasadnie uznały, że w świetle okoliczności sprawy uzasadnione było wydanie decyzji w trybie określonym w art. 7 ust. 3 u.o.z.. Ustalone przez organ, opisane szczegółowo w części sprawozdawczej niniejszego wyroku okoliczności wskazywały, że dalsze pozostawanie zwierząt u właściciela w dotychczasowych warunkach zagraża ich zdrowiu i życiu. Należy wyjaśnić, że owo "zagrożenie" wskazuje na potencjalność i hipotetyczność nieprawidłowej sytuacji zwierząt. Stan zagrożenia nie oznacza bowiem, że nastąpi bezpośrednie, realne zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia ale, że określony stan może a nie musi wywoływać negatywne skutki dla życia lub zdrowia zwierzęcia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Poza tym niewątpliwie określona ocena w tym zakresie musi wynikać z konkretnej sytuacji, w jakiej znajdują się zwierzęta. Taki stan należy powiązać z kwalifikowanymi naruszeniami o jakich mowa w art. 6 ust. 2 u.o.z. Wśród tych kwalifikowanych naruszeń wskazano na sytuacje, które są nośnikiem zagrożenia dla życia lub zdrowia zwierzęcia, jak: bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Każda z tych sytuacji może mieć potencjalny wpływ na życie lub zdrowie zwierzęcia, co odpowiada pojęciu "zagrożenia". Zatem już stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co stanowi podstawę do stwierdzenia istnienia przypadku niecierpiącego zwłoki.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Sąd zapoznał się w szczególności z: dokumentacją załączoną do pisma TPZ "A." z 12 lipca 2022 r., adresowaną do Wójta Gminy Domaniewice wraz z załączonym do niego protokołem interwencyjnym z 12 lipca 2022 r. oraz nagraniem znajdującym się na znajdującej się w aktach płycie CD, i nie miał wątpliwości, że skarżący na załączonym nagraniu, po wyciągnięciu siłą, uwiązanego na łańcuchu psa z budy, bije zwierzę drewnianym kołkiem po głowie i w jej okolicach. Nadto z protokołu odbioru psa (dokonanego w asyście funkcjonariuszy Policji) wynika, że 12 lipca 2022 r. zwierzę miało w misce wodę z kaszą i chlebem, przy jednoczesnym braku wody pitnej, przetrzymywane było w budzie, o słabej konstrukcji na 2 metrowym łańcuchu. Protokół został podpisany przez samego skarżącego, a poza tym prezesa TPZ "A." oraz inspektora ds. ochrony zwierząt. Ustaleń tych nie podważył skarżący na żadnym etapie postępowania. Fakt, że zwierzę było trzymane na krótkim łańcuchu, potwierdził sam skarżący na stronie 3 odwołania, wskazując, że dostosował się do zaleceń pracowników TPZ i założył dłuższy, 6 metrowy łańcuch. Skarżący w odwołaniu wyjaśnił także, że pies ma zapewnione na stałe jedzenie i wodę, co nie neguje ustaleń zawartych w protokole. Ustaleń tych nie podważają także załączone do odwołania: karta informacyjna wizyty u lekarza weterynarii i zaświadczeniem lekarza weterynarii, skoro są datowane na 24 i 25 czerwca 2022 r. i świadczą o stanie psa w okresie przed interwencją, podobnie jak złożone prze skarżącego wyjaśnienia i załączone do akt sprawy zdjęcia. Sąd, mając na uwadze znajdujący się w aktach materiał filmowy nie dał także wiary wyjaśnieniom skarżącego, że w trzyma on w ręku "piankę montażową służąca do ocieplania rur, którą wykonywał ruchy w celu tresury psa". W konsekwencji sąd uznał, że skarżący nie podważył skutecznie faktu bicia psa drewnianym kołkiem.

W ocenie sądu ustalone przez organy okoliczności, a w szczególności zachowanie skarżącego, polegające na kilkakrotnym uderzeniu psa drewnianym kołkiem, trzymanie psa w budzie, na krótkim łańcuchu, bez dostępu do wody (nawet jeśli brak wody występował okresowo) mieściło się w przyjętych przez ustawodawcę granicach penalizowanego zachowania, które wskazano powyżej, co z kolei wypełniało wskazane w zaskarżonej decyzji przesłanki z art. 6 ust. 2 pkt 4, 10, 17 oraz 19 u.o.z., i w konsekwencji uzasadniało zastosowanie wskazanego przez organy trybu art. 7 ust. 3. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że ustawodawca wymaga istnienia stanu zagrożenia, nie zaś wykazania, że konkretne naruszenie zdrowia już nastąpiło.

W ocenie sądu zaskarżone rozstrzygnięcie, w powyżej wskazanym zakresie, tj. spełnienia przesłanek do zastosowania trybu przewidzianego art. 7 ust. 3 u.o.z., zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie kontrolowanych w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawierającym w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Co prawda sąd dostrzegł uchybienie organu związane z brakiem zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie w trybie art. 10 § 1 k.p.a., jednakże w związku z treścią art. 7 ust. 2a u.o.z., obowiązek wynikający z ww. przepisu mógł ulec ograniczeniu wynikającemu z konieczności rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w ustawą określonym terminie 7 dni. W ocenie sądu podnoszone przez skarżącego nieprawidłowości, nie miały wpływu na ostateczny wynik sprawy. W toku postępowania administracyjnego skarżący miał prawo i korzystał z możliwości ustosunkowania się do podjętych czynności, do ustaleń organu pierwszej instancji w złożonym odwołaniu. Zamierzonego skutku nie mógł odnieść także zarzut, dotyczący braku zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postepowania, w sytuacji, gdy o interwencyjnym obiorze psa wiedział już w momencie jego dokonania, czyli 12 lipca 2022 r., podpisując protokół z jego odbioru. Bezzasadny jest także zarzut skargi odnoszący się do braku weryfikacji przez organy czy zachodziła ustawowa przesłanka określona w art. 6 u.o.z, poprzez brak opinii lekarza weterynarii. Przepis art. 7 ust. 3 u.o.z. jednoznacznie wskazuje podmioty uprawnione do odbioru zwierzęcia w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, wymieniając, między innymi upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Ponadto art. 34a ust. 3 u.o.z. określa, że organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą współdziałać z Inspekcją Weterynaryjną w sprawowaniu tego nadzoru, przy czym nie precyzuje zakresu tej współpracy. Przepis ten jest wyrazem ogólnej zasady współpracy wyrażonej w art. 3 u.o.z., która jest szczególnie istotna podczas dokonywania kontroli warunków utrzymywania zwierząt, co do których zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że mogą one wypełniać znamiona przedmiotowe przestępstwa znęcania się nad zwierzętami z art. 6 ust. 2 u.o.z., przy czym rola Inspekcji Weterynaryjnej w takich przypadkach może być wspierająca, nie zaś władcza względem organizacji społecznej. Organizacja społeczna ma przyznane na mocy art. 7 ust. 3 u.o.z. kompetencje do dokonania ewentualnego interwencyjnego odebrania zwierzęcia w sytuacji stwierdzenia, że dalsze przebywanie w określonych warunkach zagraża jego zdrowiu lub życiu. W niniejszej sprawie protokół z interwencyjnego odbioru psa (który odbył się w asyście funkcjonariuszy Policji) podpisał inspektor ds. ochrony zwierząt, a także przedstawiciel TPZ "A.", tym samym w ocenie sądu, na etapie odbioru psa, nie było potrzeby zasięgnięcia dodatkowej opinii lekarza weterynarii. Wyjaśnić także należy, że czasowy charakter odbioru psa oznacza, że zwierzę nie jest właścicielowi czy opiekunowi odebrane na zawsze, lecz do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej w przedmiocie przestępstwa znęcania się nad zwierzętami. Dopiero bowiem na podstawie art. 35 ust. 3 u.o.z., w razie skazania sprawcy sąd orzeka przepadek zwierzęcia, jeśli sprawca jest jego właścicielem. Odebranie zatem ma na celu zabezpieczenie zwierzęcia do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej. Powyższe jest istotne, oznacza bowiem, że postępowanie administracyjne, określone przepisami art. 7 u.o.z., pozostaje w ścisłym związku z postępowaniem karnym. Innymi słowy, podmiot inicjujący czasowe odebranie zwierzęcia powinien jednocześnie zainicjować postępowanie karne o znęcanie się nad zwierzętami, którego wynik przesądzi ostatecznie o przepadku zwierzęcia, a jak wynika z pisma TPZ z 19 grudnia 2022 r. przeciwko skarżącemu, przed Sądem Rejonowym w Łowiczu toczy się postepowanie karne o naruszenie przepisów ustawy o ochronie zwierząt.

W ocenie sądu w niniejszej sprawie doszło jednak do naruszenia przepisy ustawy o ochronie zwierząt, uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji w części dotyczącej przekazania psa Towarzystwu Przyjaciół Zwierząt "A." w G.

Wyjaśnić należy, iż w przepisie art. 7 ust. 1 u.o.z. ustanowiono regułę postępowania, według której jeżeli odebrane zwierzę jest zwierzęciem domowym lub laboratoryjnym, to przekazuje się je schronisku dla zwierząt, o ile podmiot, któremu zwierzę ma być przekazane wyrazi na to zgodę. Z kolei przepis art. 7 ust. 1c u.o.z. wprowadza wyjątki od tej reguły. Stanowi on bowiem, że w przypadku braku zgody podmiotu lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie tego zwierzęcia powołanym podmiotom, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej. Ustawodawca w art. 7 ust. 1c u.o.z. wprowadził zatem dwie przesłanki możliwości przekazania zwierząt innemu podmiotowi niewymienionemu ust. 1 powołanego przepisu. Pierwsza z nich została określona w sposób precyzyjny i stanowi ją brak zgody schroniska. Druga przesłanka została natomiast wyznaczona przez posłużenie się określeniem nieprecyzyjnym i ocennym, odwołującym się do okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia do schroniska.

Wyjaśnić także należy, że schronisko ochrony zwierząt z racji swoich celów statutowych jest podmiotem uprawnionym i zobowiązanym do utrzymywania zwierząt w odpowiednich warunkach bytowych. Zatem deklaracja ze strony schroniska o zgodzie na przyjęcie zwierząt stanowi wypełnienie przesłanki z art. 7 ust. 1b. Wprawdzie przekazanie poszczególnych zwierząt pojedynczym osobom fizycznym może być korzystniejsze dla zwierzęcia niż jego utrzymanie w schronisku, jednak zgodnie z ustawą regułą jest przekazanie zwierzęcia podmiotom wymienionym w art. 7 ust. 1 u.o.z., w tym schronisku w przypadku zwierząt domowych lub laboratoryjnych. Dopiero w przypadku niemożności przekazania takich zwierząt temu podmiotowi prawodawca przewiduje przekazanie ich osobom wymienionym w art. 7 ust. 1c u.o.z. (por. wyroki NSA: z 18 listopada 2021 r., I OSK 620/21, 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1619/21).

W rozpoznawanej sprawie organy pominęły treść art. 7 ust. 1b, od razu przekazując psa TPZ "A.". Możliwość przekazania psa schronisku, stosownie do treści art., 7 ust. 1b nie została w ogóle przez organy zbadana. W aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu wskazującego na to, by organy w niniejszej sprawie zwracały się do schroniska o wyrażenie zgody na przyjęcie psa. Organ pierwszej instancji nie zamieścił na ten temat jakiejkolwiek wzmianki w wydanej 15 lipca 2022 r. decyzji, natomiast Kolegium w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej stwierdziło, że "przepisy ustawy o ochronie zwierząt dopuszczają możliwość powierzenia opieki nad odebranymi zwierzętami każdemu podmiotowi, który zapewni im właściwą jakość sprawowanej opieki". Brak jest także w uzasadnieniach decyzji organów argumentacji wskazującej na wystąpienie innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia schronisku. Tym samym w ocenie sądu przekazanie odebranego skarżącemu psa TPZ "A." w G. było, co najmniej przedwczesne.

Rolą organów w ponownie prowadzonym postepowaniu będzie wyjaśnienie czy możliwe jest wypełnienie przesłanki z art. 7 ust. 1b, w zw. z art., 7 ust. 1 pkt 1, tj. przekazanie psa schronisku dla zwierząt. Dopiero ewentualny brak zgody, o której mowa w ust. 1b lub wystąpienie innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotowi, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 skutkować może badaniem możliwości przekazanie psa podmiotom wymienionym w art. 7 ust. 1c u.o.z.

Wobec powyższego sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 7 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 7 ust. 1b i 1c, przedwcześnie przekazując psa Towarzystwu Przyjaciół Zwierząt "A." w G. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien, biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, dokonać ponownej analizy sprawy w tym zakresie, a następnie podjąć odpowiednie działania wynikające ze wskazanych przepisów ustawy o ochronie zwierząt.

Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

is