Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4705/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 244/16 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach 5000 (pięć tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 244/16 po rozpoznaniu skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Kielcach na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Dyrektor Izby Celnej w Kielcach decyzją z dnia [..] stycznia 2016 r. (znak: [...]) na podstawie art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz. 613), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015r. poz. 990), art. 2 ust. 3, 4, 5, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1, art. 91 oraz art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm., zwanej dalej u.g.h.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Kielcach z dnia [...] września 2015 r. wymierzającą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie HOT SPOT.

W uzasadnieniu Dyrektor IC przedstawił, że funkcjonariusze Urzędu Celnego w Kielcach przeprowadzili [...] września 2014 r. kontrolę w lokalu "K." przy ul. C. [...] w S., w którym działalność gospodarczą prowadził M.G. pod firmą G. M. Zakład "A.". W trakcie kontroli ujawniono, że urządzenie, zainstalowane i eksploatowane przez Firmę Handlowo-Usługową T. T. G. z siedzibą w R., jest automatem służącym do urządzania gier hazardowych w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

Uzasadniając uznanie skarżącego za urządzającego nielegalną grę hazardową na automacie organ podał, że na podstawie umowy z dnia [...] października 2013 r. przedsiębiorca wydzierżawił Firmie Handlowo-Usługowej X T. G. 3 m² powierzchni lokalu, na której zainstalowano przedmiotowe urządzenie. W zamian ten najemca zobowiązał się do płacenia czynszu stanowiącego 45 % od uzyskiwanego przychodu z tego urządzenia. W konsekwencji, zdaniem organu, w interesie skarżącego było, aby w urządzanej grze brało udział jak najwięcej graczy. Oznacza to, że strona czerpała pośrednio wymierne korzyści z nielegalnie urządzanej gry hazardowej – co potwierdza zróżnicowany dochód (od 104 zł do 1.116 zł) wykazany w zależności od danego miesiąca w fakturach wystawianych za wynajem. Podobną fakturę – za dzierżawę miejsca – strona wystawiła także dla "P." Sp. z o.o. z siedzibą w G., co uzasadnia wniosek o tym, że wynajmujący swoją działalność gospodarczą prowadzoną w lokalu "K." rozszerzył o urządzanie gier na automatach. Ponadto właściciel lokalu zapewniał odpowiednie warunki, aby nielegalna gra w ogóle mogła być prowadzona – poprzez udostępnianie energii elektrycznej do przedmiotowego automatu. Skarżący zapewniał także nadzór i ciągłość przebiegu nielegalnych gier, realizując bieżącą obsługę tego automatu poprzez otwieranie i zamykanie prowadzonego lokalu – przez co umożliwiał rozgrywanie tych gier.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 23 czerwca 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd podał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że organ w ustalonym stanie faktycznym błędnie zastosował wobec skarżącego art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh wadliwie przyjmując, iż spełnia on przesłanki "urządzającego gry".

Sąd nie podzielił wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu organu w kwestii znaczenia użytego w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh terminu "urządzający gry". Stanowisko organu sprowadza się do przyjęcia, że każdy kto zawrze umowę cywilnoprawną zobowiązującą do oddania części powierzchni użytkowej lokalu pod instalację urządzeń do gry, zapewni tym urządzeniom dostęp do energii elektrycznej i będzie informował wskazane osoby o braku monet w automacie, jest urządzającym gry w rozumieniu przepisu. Tymczasem z całości regulacji ustawowej wynika, że "urządzanie gier" to zachowania aktywne, polegające na organizowaniu i pozyskiwaniu odpowiedniego miejsca na zainstalowanie urządzeń do gier, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, czynności związane z obsługą urządzeń, zatrudnieniem (przeszkoleniem) odpowiedniego personelu, ustaleniem regulaminu gry, zapewnieniem stosownych zabezpieczeń. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował nie tylko czynności związane z procesem udostępnienia automatów. Nie wyklucza to możliwości współdziałania wielu podmiotów w procesie urządzania nielegalnych gier, np. właściciela automatów i właściciela lokalu, którzy na podstawie porozumienia dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier. Samo udostępnienie lokalu (w zamian za czynsz) nie jest jednak przejawem aktywnego uczestnictwa w procesie organizowania gier hazardowych, a co najwyżej warunkiem rozpoczęcia tego procesu.

Zdaniem Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący aktywnie uczestniczył w procesie organizowania nielegalnych gier hazardowych a tym samym był urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Stanowiska tego nie zmienia okoliczność, że czynsz najmu ustalony został jako wartość procentowa od przychodu generowanego przez automat. W dalszym ciągu był to bowiem czynsz wynikający z umowy cywilnoprawnej, na którego wysokość skarżący nie miał wpływu. Nadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do przyjęcia, iż skarżący jest urządzającym gry, tym samym doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania tj. art. 122, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy zasadny okazał się zarzut błędnego ustalenia, że skarżący jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem, a w konsekwencji tego błędnie zastosowany został w sprawie art. 89 ust 1 pkt 2 ugh.

Podsumowując Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności kierując się zaprezentowaną przez Sąd interpretacją terminu "urządzający gry" uwzględni, że czynności wykonywane przez skarżącego nie uprawniają organu do zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

Dyrektor Izby Celnej w Kielcach złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Organ zarzucił:

W granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego:

- naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (j. t: Dz. U. z 2016 r., poz. 471; dalej UGH lub za pomocą innego zwrotu równoważnego), przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że istotą "urządzania gry" są zachowania aktywne, polegające na organizowaniu i pozyskiwaniu odpowiedniego miejsca na zainstalowanie urządzeń do gier, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, wykonywanie czynności związanych z obsługą urządzeń, zatrudnieniem (przeszkoleniem) odpowiedniego personelu, ustaleniem regulaminu gry, zapewnieniem stosownych zabezpieczeń.

W konsekwencji przyjęcie poglądu, że adresat decyzji, której odebrano jak na razie atrybut legalności, czyli p. M. nie jest urządzającym nielegalną grę na pojedynczym automacie, tzn. HOT SPOT (nr wewn. [...]). Tymczasem prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku dokładnie odwrotnego.

Kasacyjnie skarżący nie neguje okoliczności, że sąd I instancji mógł być do zaprezentowanego rozumienia mocno przekonany, lecz ono po pierwsze, nie wynika z wyraźnej litery prawa. Po drugie, nie towarzyszy jemu adekwatny wywód prawny. Zatem nie została zaprezentowana argumentacja jurydyczna, którą dałoby się podzielić bez zastrzeżeń. Raczej WSA w Kielcach nie wolno w aktualnym pejzażu prawnym, argumentować w sposób przez siebie zaprezentowany. W uchwale NSA z dnia 13.11.2012 r., sygn. akt II OPS 2/12 dokładnie wyjaśniono, że metoda pro libertate ma zastosowanie w razie wątpliwości co do znaczenia przepisu. Jednak na ustabilizowanym gruncie rozumienia przepisów UGH nie ma miejsca na tego rodzaju zabiegi i branie w niezasłużoną obronę osób jak adresat decyzji. Z całą pewnością nie w tym celu NSA wydał uchwałę ws. II GPS 1/16 dnia 16.05.2016 r.

Wbrew temu, co na ten temat sądzi WSA w Kielcach, aktywne zachowanie nie oznacza rozbudowanego katalogu zachowań, a już zwłaszcza takich jak przez niego wskazany. Zwyczajne doświadczenie życiowe uczy, że zarządzanie daną rzeczą, np. automatem, obejmuje permanentny cykl zachowań i działań w procesie to obejmującym, a istotą tego zarządu jest podejmowanie wszelkich decyzji i dokonywanie wszelkiego rodzaju czynności dotyczących przedmiotu do którego ma się prawo, koniecznych lub przydatnych w toku gospodarowania rzeczą w warunkach zwykłych i ekstremalnych, obejmujących sferę utrzymania, zabezpieczenia i eksploatacji rzeczy. W doktrynie przyjmuje się, że do czynności zwykłego zarządu należy załatwianie bieżących spraw zawiązanych ze zwykłą eksploatacją i utrzymaniem rzeczy w stanie niepogorszonym w ramach aktualnego przeznaczenia.

To chyba oczywiste, że nielegalny automat ma przynosić profity, a nie być utrapieniem z tytułu konieczności opracowywania (tak to widzi miejscowy sąd) regulaminów gry, zatrudnia do niego personelu (jakiego dokładnie - sąd nie wyjaśnia), zapewnianiu stosownych zabezpieczeń (co to dokładnie sąd niższej instancji brał na myśl, dokładnie nie wiadomo), itd., itp. Obok tego należy wyjaśnić, że nie jest tak, że stanowisko organu sprowadza się do przyjęcia, że każdy kto wykonuje jakieś czynności z automatu zostaje zakwalifikowany do grona urządzających gry.

Z uwagi na aksjologię krajowego systemu prawa trzeba po prostu uwzględniać rozsądną proporcję i gdy jej nie ma uznać, że jest to obszar wolny od normowania, który nie zobowiązuje do działań poza wolą prawodawcy. Są bowiem granice tłumaczenia jego pomysłów przez podmioty prawo stosujące. Tytułem przykładu: nie będzie się karać osoby, która np. przypadkowo przebywając w lokalu, równie przypadkowo zawadziła o przewód dostarczający energię i po tym jak odłączyła automat na powrót go podłączyła.

Jednak nie o mnożenie takich hipotetycznych przykładów idzie, aczkolwiek ta uwaga porządkująca jest ze wszech miar na miejscu.

Skarga kasacyjna, jako całość, sprzeciwia się apriorycznemu przypisywaniu intencji, której organ wcale nie ma i nie zamierza mieć. Zdaje sobie bowiem sprawę z faktu, że przepisy podane w stanie generalnym i abstrakcyjnym nie są gotowe do użycia od razu, w tym sensie, że wymagają zaadaptowania (dostosowania) do wymiaru konkretnej, indywidualnej sprawy. Zapatrywania sądu nie sposób podzielić. Często redefiniowany w ostatnim czasie zwrot nie ma swojej legalnej definicji. Zgadza się z tym kwestionowane orzeczenie. Zatem w ogóle odpada ewentualność polegająca na dawaniu pierwszeństwa dla rozumienia profesjonalnego. To też powód, dla którego musi się liczyć rezultat orzekania na bazie rozumienia potocznego (akceptacja podanego stanu, na przykład: wyr. WSA w Kielcach ws. II SA/Ke 287/11 z 21-6-2011 r.; wyroki NSA: 1) I GSK 1236/14 z 18.2.2016 r., 2) I FSK 1283/07 z 30.10.2008 r.). Biorąc bowiem pod uwagę znaną ewolucję rozumienia przepisów UGH jednoznacznie stwierdzić należy, że ustawodawca posłużył się zwrotem o charakterze otwartym dla którego skutecznego zastosowania wystarczy wykazanie w formie proce-sowo gwarantowanej, że dana osoba brała udział/występowała na polu zabronionej działalności, głównie w celu czerpania z niej profitów.

Oprócz powyższego należy wziąć pod uwagę wytłumaczenie, że działanie aktywne wcale nie musi oznaczać większej liczby aktywności danej osoby, przejawianych na polu poddanym szczególnej regulacji. Nie chcąc przepisywać obszernych fragmentów, organ wnosi o wzięcie pod uwagę, części:

• 4.4. - akapit pierwszy,

• 5.3. - akapit pierwszy

- wyroku TK z 11.03.2015 r., sygn. P 4/14, która stanowi element strategii argumentacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Kielcach, albowiem tezy tam wymienione on podziela i traktuje jak swoje. Z tych licznych powodów nie ma specjalnych przeszkód do tego, aby wyciągnąć logiczny oraz zgodny z prawem wniosek, że ze strony adresata decyzji (M. G.) zabrakło aktywnego przeciwdziałania w zakresie urządzania nielegalnych gier. On przejawiał zachowania jemu odpowiadające, lecz kolidując z ustalonym sensem przepisów UGH. Solidnie zapracował na wymierzoną mu karę. Brał bowiem udział w zabronionym procederze i patronował temu przedsięwzięciu jak tylko potrafił. Tej okoliczności nie przekreśla fakt, że wykryty 4-9-2014 r. w lokalu "K." przez funkcjonariuszy Służby Celnej automat, oficjalnie (dokumentacyjnie) zainstalował i eksploatował p. G. G. działający jako Firma Handlowo-Usługowa X T. G. z siedzibą w R..

W granicach wskazanych w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a w związku z art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej Ordynacja, O.p. lub za pomocą innego zwrotu równoważnego), poprzez przyjęcie, że organy orzekające w sprawie nie podjęły wszystkich działań mających na celu dokładane wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, poczynione przez organy ustalenia nie są wystarczające do uznania, że skarżący jest urządzającym gry na automatach, podczas gdy zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy w pełni uzasadnia przypisanie mu roli "urządzającego" gry w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 UGH, gdyż wykonywał on specyficzne czynności, które w świetle reguł logicznego wnioskowania są związane z procederem urządzania zakazanych gier. Tym samym organy podatkowe z zachowaniem wszelkich reguł postępowania zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły całość materiału dowodowego.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie wskazanie jakie niezbędne czynności powinny podjąć organy celem wyjaśnienia sprawy, podczas gdy, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny, jak WSA w Kielcach, uchylając rozstrzygniecie poddane jego kontroli, zobowiązany jest zawrzeć w uzasadnieniu wyroku wskazania co dalszego postępowania;

- art.145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a poprzez uwzględnienie skargi i uznanie, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy hazardowej;

- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób uprawniający do posłużenia się art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.

M. G. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] stycznia 2016 roku numer [...].

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia 29 stycznia 2016 roku stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że biorąc pod uwagę zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy i dokonując wykładni przepisu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h. Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia aby M. G. uznać za "urządzającego gry" na automatach w rozumieniu wskazanego przepisu prawa, a tym samym nie jest prawnie zasadne aby na tym etapie postępowania zastosować wobec skarżącego karę pieniężną, o której mowa w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej podkreślić należy, że trafnie wskazuje Sąd I instancji, iż w sprawach dotyczących podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy "urządzającego gry na automacie", organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu. Samo bowiem wynajęcie lokalu czy też jego części nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza.

Niewątpliwie stan prawny w rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 ustawy o grach hazardowych osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4). Na gruncie omawianej regulacji w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wskazał, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym automacie.

W związku z powyższym wskazać należy, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Przepis ten nie konkretyzuje podmiotu, do którego jest adresowany. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność, jest więc każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Nie ma natomiast znaczenia to, czy podmiot ten legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, a której - jak wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne o koncesję taką mogą się ubiegać. Podkreślić należy, iż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wskazuje, iż karze pieniężnej podlega zachowanie, które narusza zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie wskazuje natomiast, iż tej karze podlega zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Powyższe znajduje potwierdzenie w stanowisku wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 stanowiącej w punkcie 2 jej sentencji, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż zachowanie skarżącego świadczy o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automacie znajdującym się w jego lokalu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń i ich oceny. Nie poprzestały bowiem na stwierdzeniu dotyczącym sposobu określenia wysokości czynszu, ale także uwzględniły towarzyszące temu okoliczności. W szczególności poddały analizie prawa i obowiązki wynikające z umowy zawartej pomiędzy skarżącym a Firma Handlowo-Usługową X. T. G., która dostarczyła sporne urządzenie do lokalu strony, a także sposób realizacji postanowień tej umowy. Organy celne stwierdziły, że na mocy wskazanej umowy skarżący zobowiązał się nie tylko do udostępnienia powierzchni lokalu, ale również- co wynika z faktu eksploatacji urządzeń- do udostępniania energii elektrycznej celem umożliwienia działania automatów, do udostępniania lokalu w którym znajdowały się automaty do gier. Ponadto z treści umowy z dnia 1 października 2014 roku, zawartej pomiędzy wyżej wymienionymi stronami wynika jednoznacznie, że przedmiot umowy, to jest najem części powierzchni lokalu należącego do skarżącego celem umieszczenia w nim i uruchomienia automatu do gier został powiązany z uzyskiwaniem przychodu z zainstalowanego urządzenia. Wysokość czynszu najmu została określona w umowie jako 45 % od uzyskiwanego przychodu z zainstalowanego automatu. Zauważyć także należy, że taki sposób określenia wysokości czynszu za najem części powierzchni lokalu stwarza uzasadnione podstawy do przyjęcia, że skarżący był zainteresowany w uzyskiwaniu jak najwyższych przychodów z eksploatacji zainstalowanego w jego lokalu urządzenia.

Tym samym skarżący stwarzał techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Wszystkie powyższe okoliczności świadczą o tym, że rola skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie najemcy powierzchni swojego lokalu, odbywające się na podstawie umowy najmu.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że biorąc pod uwagę okoliczności stanu faktycznego, słusznie organ uznał, iż zachowanie skarżącego świadczy o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automatach znajdujących się w jego lokalu, a tym samym zasadnie przyjął, że zachowanie skarżącego wypełnia przesłanki uznania go za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a Sąd I instancji niezasadnie uznał stanowisko organów za wadliwe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.