Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 506/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części

SENTENCJA

Dnia 24 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.), Sędzia WSA Paweł Kowalski,, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylania w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla postanowienie w zaskarżonej części; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 złotych (trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...] Nr [...] i postanowił przyznać wynagrodzenie za dozór pojazdu w wysokości 11.250 zł.

Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że pojazd marki Fiat 125p o numerze rejestracyjnym [....] w dniu 19 kwietnia 2003 roku został usunięty z drogi, a następnie umieszczony na parkingu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. Samochód ten nie został odebrany przez żadnego ze współwłaścicieli – S. B. i W. B., w terminie 6 miesięcy od daty usunięcia z drogi, zatem na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1998 roku Nr 87, poz. 602 ze zm.) i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), przeszedł na własność Skarbu Państwa. Potwierdza to decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [....] Nr [...]

W dniu 22 stycznia 2004 roku A złożył zawiadomienie, że pojazd nie został odebrany przez właściciela. Natomiast w dniu 20 września 2004 roku strona wniosła o zwrot kosztów parkowania samochodu przez okres 287 dni w wysokości 19.774,30 zł, przy zastosowaniu stawki 68,90 zł za dobę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – P. postanowieniem z dnia [...] przyznał wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 101,88 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznał wynagrodzenie za dozór samochodu od dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa do dnia sprzedaży pojazdu w dniu 2 września 2004 roku, tj. za 36 dni. Wynagrodzenie za parkowanie organ ustalił na podstawie średniej ceny opłaty miesięcznej na prywatnych parkingach zlokalizowanych w pobliżu miejsca postoju samochodu. Stawkę dzienną organ wyliczył w wysokości 2,83 zł, co za dozór pojazdu w okresie 36 dni dało kwotę 101,88 zł. W konkluzji uzasadnienia organ I instancji podał, że warunki w jakich przechowywane są pojazdy na parkingu należącym do A (brak zadaszenia, brak należytej obsługi w celu m. in. doładowywania akumulatorów, uruchamiania silników, uzupełnienia ciśnienia w oponach) powodują drastyczny spadek ich wartości użytkowej. Tym samym nie został spełniony warunek określony w treści art. 102 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.), czyli przechowywania ruchomości z taką starannością, aby nie straciła na wartości.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) oraz przepisów ustawy o samorządzie powiatowym i wydanej na ich podstawie uchwały Rady Miejskiej w Ł. Nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie ustalenie opłat za usuwanie i parkowanie pojazdów. W motywach strona wywodziła, że rozstrzygnięcie I instancji zostało oparte na błędnej podstawie prawnej, gdyż organ powołał przepis art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy tymczasem pojazd nie był oddany stronie pod dozór. Kwestionowane rozstrzygnięcie narusza również przepis § 12 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że wydatki związane z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości nie stanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z kwot uzyskanych ze sprzedaży tych ruchomości, a w przypadku wydatków przekraczających kwoty uzyskane ze sprzedaży pokrywa się z budżetu państwa. Ograniczenie zwrotu wydatków do czasu dysponowania przez organ odpowiednimi dokumentami jest nieuzasadnione. Nadto zdaniem strony, organ I instancji naruszył przepisy ustawy o samorządzie powiatowym i wydaną na ich podstawie uchwałę Rady Miejskiej w Ł. z dnia 10 października 2002 roku, gdyż ustalił stawkę dzienną wynagrodzenia za dozór pojazdu w wysokości średnich cen stosowanych na danym terenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przyznał wynagrodzenie w kwocie 11.250 zł. Z treści uzasadnienia wynika, że organ II instancji podzielił argumentację zażalenia w kwestii nieprawidłowego określenia wysokości stawki dziennej wynagrodzenia za dozór pojazdu. Organ stwierdził bowiem, że wysokość tego wynagrodzenia powinna być ustalona z uwzględnieniem stawek wynikających z uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia 10 października 2002 roku, a nie w formie średniej opłaty obowiązującej na danym terenie. Organ odwoławczy podtrzymał jednakże stanowisko organu I instancji w zakresie określenia okresu czasu, za który przysługuje A wynagrodzenie. Organ przyjął, że opłata należy się tylko za czas, w którym organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

A wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w części dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za czas kiedy organ nie dysponował dokumentami niezbędnymi do prowadzenia postępowania likwidacyjnego. Strona zarzucając kwestionowanemu postanowieniu rażące naruszenie art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), wniosła o jego uchylenie i przyznanie wynagrodzenia również za dozór pojazdu w okresie od 20 października 2003 roku do 21 stycznia 2004 roku w kwocie 4.700 zł. W motywach skargi strona podtrzymała argumentację przedstawioną w zażaleniu sprowadzającą się do twierdzenia, że organy nie miały podstaw prawnych do ograniczenia okresu przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu tylko do czasu kiedy organ dysponował dokumentacją niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego.

Organ wniósł o oddalenie skargi powołując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie zatytułowanym "uzupełnienie odpowiedzi na skargę" z dnia 20 maja 2006 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wyraził pogląd, że przechowywanie na parkingach pojazdów, które stały się własnością Skarbu Państwa odbywa się na zasadach wynikających z przepisów art. 100 – 103 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954), w związku z treścią § 3 pkt 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W oparciu o te przepisy organ stwierdził, że podmiotowi prowadzącemu parking przysługuje prawo do zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Zdaniem strony przepisy uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia 10 października 2002 roku, Nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie ustalenia opłat za usuwanie i parkowanie pojazdów, określają stawki opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów, które mają zastosowanie do właścicieli pojazdów i osób uprawnionych do ich odbioru. Nie mają natomiast zastosowania do Skarbu Państwa przejmującego, na mocy art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 roku Nr 108, poz. 908 ze zm.), pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. podlega uchyleniu, gdyż Sąd podzielił stanowisko strony skarżącej, że Skarb Państwa, reprezentowany przez odpowiedni organ skarbowy, winien ponieść koszty związane z przechowywaniem pojazdu na parkingu, prowadzonym przez stronę począwszy od dnia, w którym stał się właścicielem pojazdu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie miał uprawnień do przyznania stronie skarżącej wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od dnia 20 października 2003 roku do 21 stycznia 2004 roku w kwocie 4.700 zł.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Na wstępie rozważań wskazać należy, że przepis art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruch drogowym (Dz. U. z 2003 roku Nr 58, poz. 515 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 roku stanowił, że pojazd usunięty z drogi publicznej w trybie określonym w ust. 1 lub 2 (m.in. z powodu nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia) i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. O przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów, Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.). Wynika z tego, że orzeczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu prawa własności z chwilą upływu okresu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej.

Wobec tego, Skarb Państwa, w stanie faktycznym sprawy, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i należy uznać, że od tego dnia powinien ponosić wszelkie opłaty związane z przechowywaniem pojazdu.

Powołanie się zatem w sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał z Komendy Miejskiej Policji w Ł. dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa z pewnym opóźnieniem, nie może zwalniać tego organu od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą w okresie od upływu 6 miesięcy od umieszczenia pojazdu na parkingu do dnia otrzymania dokumentów niezbędnych do wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Odmowa organów podatkowych przyznania stronie skarżącej wynagrodzenia za ten okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięć) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, a także z treści zażalenia strony.

W odniesieniu do kwestii wysokości przyznanego A wynagrodzenia, Sąd uznał, że żądanie zapłaty przez Skarb Państwa tych kosztów w wysokości wyliczonej w oparciu o stawkę wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia 10 października 2002 roku w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów, nie jest uzasadnione. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta Ł. parkingu prowadzonego przez stronę skarżącą do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w Ł. opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie m.in. art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 roku, sygn. akt: K 23/04, uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP. Jednakże wymienione przepisy stracą moc obowiązującą dopiero z dniem 30 czerwca 2006 roku. Ponadto z treści przepisu art. 130a ust. 1 – 7 Prawa o ruchu drogowym wynika, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy zostały odbierane. Nie dotyczą natomiast Skarbu Państwa na rzecz, którego pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym.

Zdaniem składu orzekającego do przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez stronę skarżącą i związanych z tym należności, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), powinny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy. Przepis ten określa obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Sąd nie podzielił wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu poglądu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., że podstawę prawną do zastosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. "a" w/w rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten bowiem dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, a taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Taką podstawę prawną stanowi regulacja § 3 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia, odnosząca się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zgodnie bowiem z treścią art. 180 kodeksu cywilnego, właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. Unormowanie tego przepisu wprost nawiązuje do treści art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, gdyż posługuje się sformułowaniem, że pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się".

Reasumując, prowadzącemu parking, na którym umieszczane są pojazdy, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, przysługuje, z mocy prawa, jako dozorcy, uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 roku, I SA/Bd 477/04, nie publ.).

Pogląd taki pozostaje jednak bez wpływu na wyrażone w wyroku stanowisko Sądu co do konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia tylko w zaskarżonej części odnoszącej się do okresu, za który należne było wynagrodzenie za dozór pojazdu. Stanowisko takie warunkuje treść art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym ustawodawca zawarł zakaz reformationis in peius. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że zachodzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza przepisy normujące sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia za dozór pojazdów, ale nie w sposób skutkujący koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Takie rozstrzygnięcie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy niewątpliwie spowodowałoby skutki niekorzystne dla strony skarżącej. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, które wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o rażącym naruszeniu prawa możemy mówić, gdy dany akt jest w sposób oczywisty sprzeczny z przepisem prawa i dlatego nie może pozostać w obrocie prawnym praworządnego państwa. Użycie określenia "rażące naruszenie prawa" oznacza, że nie każde naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, ale tylko naruszenie prawa określane jako "rażące". Nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane. Poglądy te mają swoje uzasadnienie w licznym orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 roku, OSK 1134/04, Lex Nr 165717; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2004 roku, III SA 2293/03, Monitor Pod. 2004/11/3; wyrok NSA z dnia 13 maja 2003 roku, III SA 2395/01, Lex Nr 146076; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 roku, V SA 463/99, Lex Nr 41772).

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi w zaskarżonej części. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na niezbędne koszty postępowania składa się wynagrodzenie radcy prawnego (240 zł) ustalone w oparciu o treść § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz koszty sądowe w postaci wpisu (100 zł) określonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).