Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 745/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, 145 par. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2018r. nr [...], Prezydent Miasta T. odmówił A. K. (skarżącej) przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres 2016/2017. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

- 19 września 2017r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku na okres zasiłkowy 2017/2018, w tym dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;

- decyzją [...] listopada 2017r. nr [...] Prezydent przyznał zasiłek rodzinny na M. K. i M. K. w okresie od [...].11.2017r. do [...].10.2018r. i dodatek do zasiłku rodzinnego na M. K. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz odmówił przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę;

- 8 grudnia 2017r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dzieci, m.in. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres zasiłkowy 2016/2017; w tym dniu skarżąca złożyła ponadto odwołanie od powyższej decyzji z [...] listopada 2017r., w którym zakwestionowała rozstrzygnięcie organu w zakresie odmowy przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;

- postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres 2016/2017; w związku z otrzymaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018r. utrzymującej zakwestionowane rozstrzygnięcie w mocy, organ podjął zawieszone postępowanie.

Powołując się na treść przepisów art. 24 i 24a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1952 ze zm. – dalej "u.ś.r."), organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie złożyła we wrześniu 2017r. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres 2016/2017, zatem nie może podlegać on konwalidacji w trybie art. 24 u.ś.r. Tym samym zasadna była odmowa przyznania prawa do świadczeń rodzinnych na wniosek dotyczący okresu zasiłkowego 2016/2017 złożony w grudniu 2017r., a więc po zakończeniu ww. okresu zasiłkowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że składając po raz pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia we wrześniu 2017r. poinformowała pracownika urzędu, że od 16 września do 31 października 2017r. przebywa na urlopie wychowawczym, i nie orientuje się, jakie dokumenty składa się o zasiłek rodzinny i wychowawczy. Wskazała, że pracownik dał jej tylko jeden wniosek na nowy okres zasiłkowy, o czym dowiedziała się 8 grudnia 2017r. przy odbieraniu decyzji z dnia [...] listopada 2017r., w której nie było informacji o wniosku na stary okres rozliczeniowy. Skarżąca wskazała, że dowiedziawszy się o powyższym złożyła 8 grudnia 2017r. wniosek o przyznanie świadczenia na okres od 16 września do 31 października 2017r. Podniosła, że do wniosku z dnia 19 września 2017r. był dołączony dokument potwierdzający, że od dnia 16 września do 31 października 2017r. jest na urlopie wychowawczym. Według skarżącej powinna zostać wezwana o uzupełnienie wniosku w ten sposób, żeby odnosił się on do okresu, na jaki wskazywały zawarte w nim daty. Strona ponosi negatywne skutki zaniechania pracownika (stażysty) urzędu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych po zakończeniu okresu zasiłkowego 2016/2017, tj. po dniu 31 października 2017r., powoduje brak podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na ten okres zasiłkowy. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu, organ wskazał, że 19 września 2017r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2017/2018, załączając do wniosku wymagane dokumenty, w tym zaświadczenie o wysokości dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. za rok 2016r.; powyższy wniosek stanowił podstawę do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na okres 2017/2018 decyzją organu I instancji z [...] listopada 2017r. W ocenie organu, w obliczu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego po zakończeniu okresu zasiłkowego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

A. K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, powielając zasadniczo zarzuty podnoszone w odwołaniu. Skarżąca podniosła, że po złożeniu wniosku o świadczenia rodzinne z 19 września 2017r. na błędnie podanym jej formularzu właściwym na okres zasiłkowy 2017/2018, czekając na decyzję dwa razy osobiście zwróciła się w urzędzie o informację na temat stanu sprawy i nikt nie poinformował jej o braku wniosku na okres rozliczeniowy 2016/2017. Powtórzyła, że dopiero po otrzymaniu decyzji z [...] listopada 2017r., w dniu 8 grudnia 2017r. złożyła wniosek na właściwym formularzu. Jednocześnie odwołała się od decyzji z [...] listopada 2017r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że prawidłowo potraktowano wniosek skarżącej z 19 września 2017r. jako wniosek o przyznanie świadczeń w okresie zasiłkowym 2017/2018 i na ten okres przyznano zasiłek. W ocenie skarżącej jej pierwotny wniosek powinien być potraktowany jako wniosek o ustalenie prawa do zasiłku w okresie zasiłkowym 2016/2017, tj. zasadnym było przyznanie skarżącej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 16 września 2017r. do 31 października 2017r. Jako datę złożenia wniosku o przedmiotowe świadczenie należy obrać dzień 19 września 2017r., a nie 8 grudnia 2017r. W ocenie skarżącej cała sytuacja jest wynikiem błędu pracowników urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Istota sporu w niniejszej sprawie wymagała odpowiedzi na pytanie, czy organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa odmówiły skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci i dodatków, w tym dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, za okres zasiłkowy 2016/2017.

Negatywne stanowisko organów w powyższej kwestii motywowane było tym, że skarżąca wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wskazującego wprost okres zasiłkowy 2016/2017 złożyła w organie w dniu 8 grudnia 2017r., czyli już po zakończeniu ww. okresu zasiłkowego, który trwał do 31 października 2017r. Stanowisko to konsekwentnie kwestionuje strona skarżąca wywodząc, że wyłącznie na skutek błędnego pouczenia i otrzymania formularza na okres zasiłkowy 2017/2018 oraz niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, nie złożyła ona 17 września 2017r. dwóch formularzy wniosków o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dwa okresy zasiłkowe, bądź wniosku na prawidłowym dla trwającego okresu zasiłkowego formularzu. Wywodzi w konsekwencji, że organy w okolicznościach tej sprawy, że skoro złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków (8 grudnia 2017r.) niezwłocznie gdy dowiedziała się że organ rozpoznał jej wniosek jako dotyczący dopiero okresu od 1 listopada 2017r. i odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego powinny przyjmować jako datę złożenia wniosku za okres zasiłkowy 2016/2017 – 19 września 2017r. Skarżąca podkreśla, że te same okoliczności podnosiła już w odwołaniu od pierwszej decyzji rozstrzygającej jej wniosek z 19 września 2017r. jako dotyczący okresu zasiłkowego 2017/2018 gdzie wskazywała na swój brak doświadczenia, wiedzy i oczywistą sprzeczność takiego rozstrzygnięcia w sytuacji gdy z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że na urlopie wychowawczym przebywała od 16 września do 31 października 2017r.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola legalności zaskarżonej ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na okres zasiłkowy 2016/2017 i poprzedzającego ją postępowania administracyjnego dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") doprowadziła do stwierdzenia, iż zasadnie skarżąca wywodzi, organy w sposób istotny naruszyły podstawowe zasady i przepisy procedury administracyjnej, co skutkowało tym, że bez rozpoznania merytorycznie istoty sprawy skarżąca została w istocie pozbawiona prawa do wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatków na dzieci za okres od dnia 19 września do 31 października 2017r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne to końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze powyższe zasadnym było rozpatrzenie niniejszej sprawy także treści uprzednich decyzji organów administracji z uwzględnieniem decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] (przyznającej skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem i odmawiającej prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę skarżącej) oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018r., nr [...]. Stanowiąca przedmiot kontroli sądowej sprawa obejmuje swoim zasięgiem nie tylko postępowanie zapoczątkowane wnioskiem skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dotyczący okresu zasiłkowego 2016/2017 z 8 grudnia 2017r., załatwionej administracyjnie kwestionowaną decyzją, ale również postępowanie zapoczątkowane pierwotnym wnioskiem skarżącej z 19 września 2017r. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w tym spornym dodatkiem z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania przez skarżącą z urlopu wychowawczego.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (dalej "u.ś.r."). W katalogu świadczeń rodzinnych znajdują się zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione, w tym z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy).

Zważyć przyjdzie, iż zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 i 2 u.ś.r., ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek (np. jednego z rodziców), który składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Elementy wniosku określa ustawa w ust. 3 art. 23, przy czym należy wskazać, iż nie wymieniono tam wprost wskazania okresu jakiego dotyczy wniosek. Zgodnie bowiem z przepisem art. 24 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy (z wyjątkami nie mającymi zastosowania w sprawie wskazanych tam świadczeń). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpływał wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W art. 3 pkt 10 pojęcie okres zasiłkowy zostało ustawowo zdefiniowane i oznacza to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1466 ze zm. – dalej "rozporządzenie"), formularze wniosków oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych udostępnia organ właściwy prowadzący postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych. W ocenie Sądu prawidłowe udostępnienie formularza wniosku nie ogranicza się do prostego umożliwienia pobrania takiego formularza, ale zawiera w sobie element pieczy organu nad wydaniem formularza dostosowanego do zgłaszanego przez przyszłego beneficjenta żądania. Innymi słowy organ, poprzez swego pracownika, winien udostępnić do uzupełnienia, a potem odebrać taki formularz wniosku, by jego wypełniona postać odpowiadała treści żądania ubiegającego się o przyznanie świadczenia. Poprzez wyartykułowanie woli uzyskania pomocy ze środków publicznych osoba wnioskująca wyznacza zakres oczekiwanej pomocy, co jest potem weryfikowane przez organ administracyjny pod względem zasadności przyznania tej pomocy i jej wymiaru. Mając na uwadze realia rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że w zakresie tym zawiera się ustalenie, jakiego okresu zasiłkowego dotyczy wniosek o przyznanie świadczenia na podstawie u.ś.r. Nie można bowiem domniemywać woli osoby wnioskującej co do żadnego elementu wniosku.

Szczególnej ostrożności w tym kontekście wymaga się od organu w sytuacji, gdy udostępnione formularze wniosków zawierają domyślnie wypełnione przez organ rubryki. W takim bowiem przypadku, przez zrozumiały wzgląd na korzyści dotyczące ekonomiki postępowania w relacji obywatel – organ, może dojść do nieumyślnego wypaczenia żądania wnioskodawcy. Mechaniczne wypełnienie udostępnionego formularza wniosku przez osobę ubiegającą się o przyznanie danego świadczenia, ale nieobytą z procedurą właściwą ubieganiu się o to świadczenie, może doprowadzić w istocie do takiej sprzeczności pomiędzy wolą wnioskodawcy a złożonym przezeń wnioskiem, że zasadniczo zaważy ona na tym, czy administracyjne rozstrzygnięcie sprawy będzie w ogóle adekwatne do wniosku, którym to postępowanie wszczęto.

Wszelkie wątpliwości w zakresie żądania wnioskodawcy winny być usuwane przez organ w drodze wezwania wnioskodawcy o złożenie stosownych wyjaśnień. Obowiązek taki przewiduje §14 rozporządzenia z 27 lipca 2017r. Zgodnie z jego treścią w przypadku, gdy organ właściwy prowadzący postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych poweźmie wątpliwość w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia, powiadamia niezwłocznie osobę pobierającą to świadczenie o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów. Przepis powyższy koresponduje z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego opisanymi w art. 7 i 9 k.p.a. (zasadą prawdy obiektywnej, polegającą m.in. na podejmowaniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, oraz zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw lub obowiązków będących przedmiotem postępowania). Łączy się też bezpośrednio z normą art. 77 k.p.a., nakładającą na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przede wszystkim jednak obowiązek opisany w § 14 rozporządzenia winien być odczytywany z uwzględnieniem art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Z sytuacją wymagającą powzięcia stosownych kroków, zgodnie z powyżej opisanymi regulacjami, organy miały do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Zauważyć po pierwsze należy, że zasadniczo nie było obowiązkiem ustawowym wnioskodawcy określanie wprost przyszłego okresu zasiłkowego. Jak bowiem wynika wprost z treści cytowanych przepisów zasadniczo należało wniosek potraktować jako dotyczący bieżącego okresu świadczeniowego (art. 23 ust. 1 i art. 24 ustawy).

Okolicznością uzasadniającą wątpliwość co do tego jakiego okresu dotyczy wniosek złożony przez skarżącą w dniu 19 września 2017r. (zatem w toku okresu zasiłkowego, który rozpoczął się w dniu 1 listopada 2016r. a kończył z dniem 31 października 2017r.) była przede wszystkim okoliczność, iż ubiegała się o dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (na którym przebywała od 16 września do 31 października 2017r. zał. do wniosku zaświadczenie k. 24 akt adm.). Oznacza to, że okres urlopu wychowawczego upływał wraz z końcem okresu zasiłkowego 2016/2017.

W takiej sytuacji profesjonalny organ administracji wobec treści wniosku wskazującej przyszły okres zasiłkowy rozpoczynający się dopiero od dnia 1 listopada 2017r. winie te wątpliwości wyjaśnić i udzielić stronie wszelkich informacji celem umożliwienia jej uzyskania prawa do świadczenia, jakie rzeczywiście chciałaby uzyskać. Podkreślenia bowiem wymaga, iż wnioskodawczyni, podkreśla iż po raz pierwszy we wrześniu 2017r. ubiegała się o świadczenie rodzinne, a nie została pouczona o konieczności złożenia w jej sytuacji wniosku dotyczącego np. dwóch okresów świadczeniowych, ani o tym, że złożony przez nią wniosek dotyczy wyłącznie okresu rozpoczynającego się od 1 listopada 2017r.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż racjonalnie działająca osoba, tu matka korzystająca z urlopu wychowawczego (od 16.09.2017r. do 31.10.2017r.), wskazująca na spełnianie kryterium dochodowego, składając w dniu 17 września 2017r. wniosek o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych i dodatków, w tym właśnie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, nie zmierzała do uzyskania niezwłocznie należnych świadczeń rodzinnych na dzieci, ale świadomie odstąpiła od żądania zasiłków za okres od złożenia wniosku do końca bieżącego okresu zasiłkowego.

Podkreślenia nadto wymaga i ta bardzo istotna okoliczność, iż wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego za opiekę nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego kilkukrotnie przewyższa kwotę zasiłku rodzinnego wynosiła 400 zł miesięcznie (art. 10 ust. 2), a kwotę tego dodatku przysługującą za niepełny miesiąc ustala się dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę (ust. 3).

Zwrócić należy uwagę, iż organ I instancji nie zweryfikował prawidłowo treści wniosku uwzględniając powyższe wątpliwości, i nie zwrócił się do strony o ich wyjaśnienie, ewentualnie złożenie uzupełniających dokumentów (dotyczących dochodu rodziny w roku bazowym 2015) lub drugiego formularza wniosku. Organ nie wydał też decyzji bez zbędnej zwłoki, bowiem dopiero 30 listopada 2017r.

Na uwagę zasługuje fakt, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] listopada 2017r. skarżąca uzupełniła wniosek z 19 września 2017r. o świadectwo pracy, z którego również wynika okoliczność pozostawania w deklarowanym okresie na urlopie wychowawczym. Skoro zatem przedmiotem wniosku skarżącej było uzyskanie uprawnienia do zasiłku rodzinnego wraz ze spornym dodatkiem, a skarżąca składała dokumentację udowadniającą przesłanki przyznania tego dodatku na okres zasiłkowy 2016/2017, to taki stan sprawy winien wzbudzić wątpliwość organu co do faktycznego żądania wyrażonego wnioskiem z dnia 19 września 2018r. Po drugie wskazać trzeba, że udostępniony przez organ formularz wniosku zawiera domyślnie wypełnione pole określające to, jakiego okresu zasiłkowego dotyczy. Zgodnie z poczynionymi wcześniej uwagami taka sytuacja, zwłaszcza w połączeniu z oświadczeniami skarżącej odnośnie okresu urlopu wychowawczego, wymagała szczególnej wnikliwości organu co do kwalifikacji złożonego wniosku i dalej co do jego zasadności, zwłaszcza w przypadku, gdy domyślnie wypełniony element stanowić miał o zasadności, bądź nie, zgłoszonego żądania.

To dopiero z treści uzasadnienia tej decyzji, jak zasadnie podnosi skarżącą, dowiedział się, że organ nie orzekł za okres od dnia złożenia wniosku lecz za okres od 1 listopada 2017r. do końca następnego okresu zasiłkowego, a tym samym odmówił jej za tak rozumiany okres prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego za czas, w którym opiekowała się dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Na tę sytuację strona niezwłocznie zareagowała, w dniu otrzymania decyzji (8 grudnia 2017r.), udając się do organu celem wyjaśnienia sytuacji, założyła odwołanie od decyzji i jednocześnie zgodnie z instrukcjami złożyła kolejny druk wniosku oznaczony jako dotyczący okresu zasiłkowego 2017/2018. Nie można zatem, odmiennie niż wobec organów administracji publicznej, czynić w tej sprawie skarżącej zarzutu niedopełniania staranności, czy też niewłaściwej dbałości o własne interesy i prawa.

Jak wynika z analizy treści pism procesowych strony w postępowaniu administracyjnym, skargi, jak również wystąpienia skarżącej na rozprawie przed Sądem w dniu 21 listopada 2018r., nie jest ona osobą posiadającą rozeznanie w przepisach prawa, wymogach proceduralnych, a wręcz sprawia wrażenie osoby nieporadnej w tych kwestiach. Nie powinno to jednak skutkować pozbawieniem jej prawa do świadczeń bowiem organy administracji publicznej zobowiązane są nie tylko działać legalnie w aspekcie formalnym, ale zwłaszcza w takich wrażliwych społecznie sferach jak pomoc społeczna, świadczenia rodzinne i.t.p. dbać o to, aby w ramach obowiązujących przepisów prawa obywatel nie poniósł szkody na skutek niedostatecznej znajomości procedur - art. 7, art. 8 k.p.a.

Podkreślić należy, że uwzględniając nawet że organ I instancji rozpoznał wniosek wyłącznie opierając się na jego treści formalnej, to wobec stanowiska strony wyrażonego już w odwołaniu nie sposób zaakceptować w świetle powyższych zasad działania organów administracji w demokratycznym państwie prawnym – całkowitego pominięcia powyższych okoliczności i błędów w ustaleniu stanu faktycznego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ ten bowiem z rażącym naruszeniem wskazywanych przepisów utrzymał w mocy wadliwą, a co najmniej przedwczesną decyzję organu I instancji. W okolicznościach sprawy zatem zasadnym było oczekiwać od organu odwoławczego, by ten, przed powzięciem rozstrzygnięcia w sprawie, zbadał, czy rzeczywiście stwierdzona przesłanka stanowiąca przeszkodę dla pozytywnego ustosunkowania się do wniosku skarżącej nie była wynikiem niezgodnego z jej rzeczywistą wolą odczytania wniosku w zakresie co najmniej okresu od jego złożenia do 31 października 2017r. To z kolei winno prowadzić do podjęcia odpowiednich kroków mających na celu wyjaśnienie tej wątpliwości, zwłaszcza, że była to wątpliwość bezdyskusyjnie zasadnicza dla sprawy uzyskania przez skarżącą wnioskowanego uprawnienia do świadczeń rodzinnych od dnia złożenia wniosku .

Niesporne pozostaje, że skarżąca wraz z odwołaniem od pierwszej decyzji, niezależnie od wskazywania, że miała na celu uzyskanie świadczeń rodzinnych już od złożenia wniosku we wrześniu 2017r. złożyła nowy formularz wniosku o ustalenie zasiłku rodzinnego i dodatków na okres zasiłkowy 2016/2017. Pomijając wpływ zawartych w piśmie z dnia 8 grudnia twierdzeń na zasadność zastosowania przez organ I instancji art. 132 k.p.a., stwierdzić należy, że nie doszło w istocie do rozpoznania tych zarzutów przez organ odwoławczy ani tym bardziej do wyjaśnienia wskazywanej, ewidentnej w sprawie wątpliwości dotyczącej istotnych elementów stanu faktycznego. Organ odwoławczy ograniczył się tylko do powtórzenia, że wniosek zawierał określenie okresu zasiłkowego 2017/2018, w którym to skarżąca nie korzystała już z urlopu wychowawczego, co uniemożliwiało przyznanie takiego dodatku do zasiłku rodzinnego. Nie odniósł przy tym się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów braku poinformowania strony o skutkach złożenia formularza wniosku przeznaczonego na okres zasiłkowy 2017/2018 wobec zawartych w tym formularzu i załączanych na osobnych dokumentach oświadczeń skarżącej. Również rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2018r., nr [...], a także potem odpowiadając na skargę, organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów w tym zakresie, że składając wniosek z dnia 19 września 2017r. skarżąca obsługiwana była przez pracownika urzędu o statusie stażysty. Przytaczane okoliczności mogły uwiarygodnić twierdzenia strony co do wadliwego poinformowania o koniecznych wnioskach i dokumentach dla uzyskania prawa do świadczenia rodzinnego i dodatków od miesiąca złożenia wniosku, a nie dopiero od 1 listopada 2017r., co mogło skutkować niezawinionym przez stronę złożeniem błędnie wypełnionego bądź niekompletnego wniosku.

Organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku wniosek nie zawierał błędnie wypełnionych pól lub braków, co nie oznacza, że nie był błędny, i jego treść nie budziła istotnych wątpliwości, z podanych wyżej już przyczyn. W przypadku wątpliwości organ orzekający winien zwrócić się do wnioskodawcy o ich wyjaśnienie, pouczając przy tym o wypływie ich udzielenia, bądź nie, na możliwość przyznania uprawnienia.

Zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy uznać należy za konsekwencję błędnej oceny stanu faktycznego dokonanej w decyzjach wydanych na skutek wniosku z dnia 19 września 2017r., w związku z czym i one są w swej istocie wadliwe, pomimo dostrzeżonej przez Sąd okoliczności, że co do zasady – z legalistycznym założeniem, iż pismo z 8 grudnia 2017r. stanowiło osobny wniosek - załatwiły one sprawę wszczętą tym pismem zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 u.ś.r. Pamiętać należy, że świadczenia socjalne przyznawane przez państwo znajdują zakotwiczenie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. nr 78, poz. 483; ze zm.) - zwłaszcza w zasadzie sprawiedliwości społecznej opisanej w art. 2 Konstytucji (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018r., sygn. akt I OSK 287/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też przekonanie Sądu, że kontrolując rozstrzygnięcia organów powzięte w rozpatrywanej sprawie nie można było pominąć konstytucyjnego i sprawiedliwościowego aspektu oceny sytuacji skarżącej, w opozycji do nadmiernego legalizmu postępowania właściwych organów. Dla doprowadzenia sprawy administracyjnej poddanej kontroli do stanu zgodnego z prawem koniecznym zatem okazało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy wespół z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2018r.

Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., ze względu na stwierdzone naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 79a, 107 § 3 i art. 138 k.p.a. oraz § 14 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2017r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T., a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...].

Mając na uwadze uprzednie uchybienia przepisom procedury organów obydwu instancji, uwzględniając także zasadę szybkości postępowania, rozpoznając ponownie sprawę w trybie odwoławczym organ uwzględni okoliczność, iż wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z dnia 19 września 2017r. dotyczy okresu od dnia złożenia tego wniosku, zgodnie dyspozycją art. 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na obecnym etapie sprawy i w związku z upływem czasu, w związku z uzupełnieniem przez stronę i wyjaśnieniem należy przyjąć, że skarżąca pierwotnie złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z dodatkami dotyczący zarówno okresu zasiłkowego trwającego do 31 października 2017r. oznaczanego jako 2016/2017, jak i nowego 2017/2018. Organ odwoławczy z uwzględnieniem zawartych w niniejszym uzasadnieniu wskazań, winien zatem ponownie rozpoznać sprawę w jej całokształcie na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] listopada 2017r., z uwzględnieniem całości zgromadzonego dotąd materiału dowodowego oraz wnikliwej analizy przesłanek przyznania świadczeń rodzinnych, przesłanek niweczących oraz wpływu ewentualnych późniejszych zmian sytuacji dochodowej rodziny na prawo do świadczeń. Oceny wymaga czy zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do merytorycznej oceny całości żądań wnioskodawczyni w powyższy sposób zrekonstruowanego wniosku, w razie potrzeby czy możliwe jest jego uzupełnienie zgodnie z art. 136 k.p.a., celem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę zgodnie z art. 138 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno odpowiadać dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.