Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 730/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2024-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 11
journal: Dz.U. 2024 poz 127
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. C. na postanowienie Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2024 r., nr WPZ.5290.3.2024.1.AL w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia czynności kontrolnych i prewencyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Miejskiego Straży Pożarnej w Słupsku z dnia 6 marca 2024 r., nr PZ.52802.1.2024.2.KP, 2. zasądza od Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej w Gdańsku na rzecz skarżącego Ł. C. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżone do Sądu postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej (dalej: PWKPSP) z 19 kwietnia 2024 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zagrożenia utraty zdrowia i życia wielu osób, wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pan Ł. C. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca) pismem z 27 lutego 2024 r. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Słupsku (dalej: KMPSP) o wszczęcie postępowania administracyjnego, w przedmiocie zagrożenie utraty zdrowia i życia osób wielu oraz o wydanie decyzji w reżimie art. 104 § 1, § 2 k.p.a. oraz art. 26 ust.1 pkt.1, pkt.2 i ust. 2. ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 127 ze zm. – dalej jako "u.p.s.p."), w tym decyzji nakazowej usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, w związku przeprowadzoną przez strażaków i policję w dniu 18 stycznia 2024 r. kontroli w budynku przy ul. K. [...] w S.

KMPSP postanowieniem z 6 marca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zagrożenia utraty zdrowia i życia wielu osób spowodowanego składowaniem odpadów w lokalu mieszkalnym położonym w S., przy ul. K. [...].

Organ pierwszej instancji powołał się na art. 61a § 1 k.p.a., w związku z art. 23 ust. 11 u.p.s.p., natomiast w uzasadnieniu postanowienia KMPSP stwierdził, mi.in. że funkcjonariusze PSP nie są władni prowadzić czynności kontrolnych w mieszkaniach.

Jednocześnie pismem z tego samego dnia, KMPSP poinformował Skarżącego, że organem właściwym do prowadzeni sprawy, w związku ze składowaniem śmieci w lokalu nr [...] jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.

PWKPSP zaskarżonym do Sądu postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zaskarżone postanowienie jest w pełni zasadne, w kontekście stwierdzonego braku przesłanek, umożliwiających formalne podjęcie czynności kontrolno-rozpoznawczych przez organ pierwszej instancji, we wskazanym lokalu mieszkalnym. Zdaniem PWKPSP podjęte przez organ pierwszej instancji czynności dotyczące części wspólnych w budynku mieszkalnym przy ul. K. [...] w S., były czynnościami kontrolno- rozpoznawczymi, zmierzającym do ustalenia stanu rzeczywistego, który został wskazany w piśmie Skarżącego z 2 lutego 2024 r. Nie należy ich zatem utożsamiać z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w przedmiocie naruszenia przepisów przeciwpożarowych, które kończy się decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 26 ustawy o PSP, a które może zostać wszczęte z urzędu na skutek stwierdzenia (podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych), że w kontrolowanym obiekcie dochodzi do naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Okoliczności faktyczne, jakie organ zastał w miejscach, do których miał prawo dostępu, czyli części wspólnych w budynku, nie naruszały przepisów przeciwpożarowych (za wyjątkiem worków foliowych w suszarni, które zobowiązano się niezwłocznie usunąć), przez co organ nie posiadał podstaw do wszczęcia postępowania.

PWKPSP wskazał również, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych wszczynane są z urzędu, a ich stroną mogą być co do zasady jedynie podmioty, na których ciąży prawny obowiązek zapewnienia przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, zgodnie z art. 4 u.p.s.p. Tym samym, w przypadku złożenia wniosku przez osobę niebędącą stroną takiego postępowania, zachodzi konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

We wniesionej do Sądu skardze, Skarżący domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania KMPSP.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił:

przedmiotowe traktowanie składającego powiadomienie o naruszeniu przepisów p. poż. i tym samym stwarzaniu zagrożenia zdrowia i życia osób wielu;

bierność organu w obliczu ogromnego zagrożenia pożarem mogące w swoich następstwach doprowadzić do utraty zdrowia i życia osób wielu;

nieprowadzenie postępowania zgodnie z przepisami prawa;

nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w prowadzonym przez siebie postępowaniu, we wskazanym w skardze zakresie;

naruszenie naczelnej misji Straży Pożarnej jaką jest rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń;

przeprowadzenie czynności dowodowych, a następnie wydanie postanowienia o nie wszczynaniu postępowania;

sprzeczne z orzecznictwem wydanie postanowienia o nie wszczęciu postępowania administracyjnego w trwającym już postępowaniu, w tym postępowaniu dowodowym postępowania administracyjnego.

PWKPSP odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w wydanym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za zasadną.

Przedmiot każdego postępowania administracyjnego wyznacza norma prawa materialnego określająca obowiązki lub uprawnienia, których adresatem może być strona postępowania. Celem bowiem przeprowadzenia postępowania administracyjnego jest udzielnie uprawnienia bądź nałożenie obowiązku, które wynikają z norm prawa administracyjnego. Postępowanie administracyjne jest co do zasady dwuinstancyjne, co wynika z art. 15 k.p.a. Oznacza, że strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez dwa organy administracji. W konsekwencji, organ drugiej instancji zawsze orzeka w tej samej sprawie, co organ pierwszej instancji.

W każdej sprawie, organ administracji jest związany żądaniem wniosku, który prowadzi do oceny zasadności wszczęcia postępowania w sprawie, a jednocześnie określa przedmiot sprawy. W przypadku, gdy treść żądania nie jest jednoznaczna lub nasuwa wątpliwości organu, powinien na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., wezwać stronę o wyjaśnienie bądź sprecyzowanie złożonego żądania, a więc do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., I OSK 841/23). W sytuacji, gdy treść żądania strony nie budzi wątpliwości, organ nie może samodzielnie dokonywać jej modyfikacji.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący we wniosku z 27 lutego 2024 r. domagał się wszczęcia postępowania w przedmiocie zagrożenia utraty życia i zdrowia wielu osób, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 26 ust. 2 u.p.s.p. Tymczasem z niewiadomych powodów postanowienie KMPSP odnosi się do postępowania określonego w art. 23 ust. 11 u.p.s.p. Przepis ten dotyczy przeprowadzania czynności kontrolnych, natomiast art. 26 określa skutki stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych.

W tej sprawie oznacza to, że KMPSP w ogóle nie rozpoznał wniosku Skarżącego, odnosząc się do żądania, którego Skarżący nie zgłosił w piśmie z 27 lutego 2024 r. Skarżący nie domagał się przeprowadzenia czynności kontrolnych, tylko podjęcia działań, w związku z ustalonymi już w Jego ocenie uprzednio okolicznościami zagrożenia utraty życia i zdrowia wielu osób, wskazując na art. 26 u.p.s.p.

Zaskarżone do Sądu postanowienie, po pierwsze w sposób nieuprawniony zaakceptowało ten stan rzeczy, po drugie treść postanowienia PWKPSP nie pozwala na stwierdzenie, czego – a właściwe jakiego postępowania dotyczy. Z jednej strony organ drugiej instancji (nie powołując podstawy prawnej postanowienia, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.), podziela stanowisko KMPSP zaprezentowane w wydanym na podstawie art. 23 ust. 11 u.p.s.p. w związku z art. 61a § 1 k.p.a. postanowieniu, a z drugiej strony prezentuje wywód dotyczący możliwości wszczęcia na wniosek postępowania z art. 26 u.p.s.p. Działanie takie stanowi naruszenie art. 6 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 61 oraz art. 61a k.p.a. Z jednej strony organ odwoławczy rozpoznaje ponownie żądanie, którego Skarżący nie wniósł, a z drugiej strony dokonuje rozstrzygnięcia poza wyznaczonymi przepisem prawa materialnego granicami sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem rozstrzygania pierwszoinstancyjnego. Takie postepowanie nie może zostać zaakceptowane, ponieważ pozbawia Skarżącego prawa do dwukrotnego rozpoznania wniesionego w sprawie żądania. W niniejszej sprawie PWKPSP powinien był uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, wskazując właściwą podstawę materialnoprawną żądania.

Sąd podkreśla przy tym, że na tym etapie postępowania nie może odnieść się do zarzutów skargi oraz stanowiska PWKPSP – dotyczących podstaw, zasadności i możliwości wszczęcia postępowania na podstawie art. 26 u.p.s.p., ponieważ kwestia ta musi w pierwszej kolejności zostać rozstrzygnięta przez KMPSP.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") orzekł, jak w punkcie 1. wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 210 § 2 p.p.s.a, zaliczając do nich uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wynikające z niniejszego orzeczenia są dla organów wiążące, zatem ponownie rozpoznając sprawę należy odnieść się do żądania Skarżącego wyrażonego w złożonym wniosku, natomiast w przypadku powzięcia przez organ wątpliwości, co do treści żądania – organ powinien zwrócić się do Skarżącego o jego sprecyzowanie.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.