Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 869/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2, art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 56 ust. 1, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi D. L., M.L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. od 2007 r. prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego, usytuowanego na dwóch działkach przy ul. [...] w O., tj. na działkach o nr. ewid. [...], należącej do Pani D. L., Pana M. L. i Pani A. J. i o nr. ewid.[...], którą nabył Pan T. W. od Państwa A. i P. J.. Pierwotnie nieruchomość oznaczona była nr. ewid.[...] (kw nr [...]) i należała do Pani W. L., po czym podzielona została na działki o nr. ewid. [...] (dla której urządzono odrębną księgę wieczystą [...]) i [...], pozostające nadal we wspólnej własności.

Na nieruchomości posadowiony został budynek gospodarczy, którego część Pani W. L. udostępniła - na zasadzie użyczenia - synowi T. L. i jego żonie L. w 1968 r., którzy zamieszkali w niej na zasadzie użyczenia. W toku postępowania wskazywano, iż Pan T. L. dokonał rozbudowy użyczonej części budynku i zagospodarowania na cele mieszkalne. W dniu 5 października 1977 r. Pani W. L. darowała synowi - Panu T. L. działkę o nr. ewid. [...] (kw [...]). Następnie, umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1996 r., Pan T. L. darował tę nieruchomość Państwu A. i P. J., którzy z kolei sprzedali ją Panu T. W..

Z powyższego wynika, iż istniejące działki o aktualnych nr. ewid. [...] i [...] powstały na skutek wtórnego podziału, dokonanego przy istniejącym już wówczas budynku, przy czym granica między nowo wydzielonymi działkami wyznaczona została w ten sposób, iż przebiega przez budynek. Na skutek umowy sprzedaży działki o nr. ewid.[...] Panu T. W., część budynku położona na tej działce przeszła w jego władanie, mimo iż stanowi integralną część budynku położonego na działce o nr. ewid. [...].

W dniu [...] lipca 2007 r. PINB w O. przeprowadził kontrolę przedmiotowego budynku, w wyniku której stwierdzono między innymi, iż część budynku, usytuowana na działce nr. ewid.[...], składa się dwóch pokoi, łazienki i ubikacji. Budynek w całości zamieszkiwany jest przez spadkobierców Pana T. L.. Pani D. L. wskazała na toczące się postępowanie cywilne, dotyczące własności budynku.

Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. PINB w O. zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia postępowania cywilnego w sprawie własności nieruchomości. Inspektor Nadzoru Budowlanego (powoływany dalej jako "WWINB"), postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stwierdzając, iż postępowanie toczące się w sądzie cywilnym nie dotyczyło kwestii własności spornej części budynku, lecz eksmisji.

W dniu 13 marca 2008 r. PINB w O. przeprowadził oględziny, w wyniku których stwierdzono między innymi, iż obydwie części budynku stanowią integralną całość. Ponadto w uwagach do protokołu wskazano: "W chwili zakupu tj. w 1951 r. nieruchomość obejmująca obecnie działki [...], [...] i [...] stanowiła jedną całość. Zabudowana była budynkiem mieszkalno-gospodarczym, który został rozbudowany w latach 1968-1970 przez T. L. za zgodą matki W. L. (...)". Pan T. W. wskazał, iż według jego wiedzy, część budynku na działce [...] została zrealizowana w latach 80.-90.

Następnie, postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. PINB w O. nałożył na Panią D. L., Pana M. L. i Panią A. J. obowiązek wykonania następujących czynności: 1) wykonania inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, dotyczących rozbudowy budynku mieszkalnego, zrealizowanego na nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], usytuowanego częściowo na działce o nr. ewid. [...] i częściowo na działce o nr. ewid.[...]; 2) przedstawienia oceny stanu technicznego rozbudowanego budynku. WWINB, postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. P. D. i M. L. przedłożyli inwentaryzację budynku oraz opinię techniczną z dnia 8 lipca 2008 r. nr 50/R, w której podsumowaniu wskazano: "Ogólny stan techniczny budynku oraz jego poszczególnych elementów określa się jako dobry", natomiast w odniesieniu do elewacji wskazano: ,,Stwierdzono drobne usterki przy cokole, rysy na części ściany poddasza oraz na wysokości stropodachu części budynku na działce nr [...]".

Dalej, decyzją z dnia [...] października 2008 r., PINB w O. umorzył przedmiotowe postępowanie, z powołaniem na przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm., powoływanej dalej jako "stare Prawo budowlane"), stwierdzając brak podstaw do zastosowania art. 37 i art. 40 tej ustawy. WWINB, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., uchylił w całości ww. decyzję PINB w O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano na konieczność uzupełnienia postępowania oraz rozważenia wydania decyzji z art. 40 starego Prawa budowlanego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. PINB w O. nałożył na P. D. i M. L. oraz na Panią A. J. obowiązek przedstawienia oceny stanu technicznego ściany, zlokalizowanej na działce o nr. ewid.[...], rozbudowanego budynku mieszkalnego, zrealizowanego na nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], usytuowanego częściowo na działce o nr. ewid. [...] i częściowo na działce o nr. ewid.[...] Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez WWINB, postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Jednakże wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. (sygn. akt IV SA/Po 486/09), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie WWINB z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in. na konieczność ustalenia stanu całej elewacji części budynku położonej na działce o nr. ewid.[...] Nadto Sąd wskazał, że "organy I i II instancji w trakcie przeprowadzonego postępowania nie odniosły się do wniosku T. W. zawartego w piśmie z dnia 08.10.2008 r., w którym kwestionując wykonaną opinię techniczną nr 50/R dotyczącą stanu technicznego rozbudowanego budynku mieszkalnego (...), wskazał na braki dotyczące oceny stanu elewacji części budynku leżącej na działce nr [...]".

W dniu 28 września 2010 r. PINB w O. przeprowadził oględziny, w wyniku których stwierdzono, iż ściana budynku na działce o nr. ewid.[...] posiada trzy uskoki, w przedłużeniu ściany z kierunku zachodnim widoczne są rysy (spękania tynku) poziome, pionowe i ukośne w części szczytowej tej ściany. W części ściany równoległej do granicy działek widoczna jest rysa pozioma nad nadprożem okiennym. Na przedłużeniu ściany, znajdującej się na działce o nr. ewid. [...] z kierunku wschodniego widoczna jest rysa pozioma i odpadający tynk z miejsca przy kominie usytuowanym przy tej ścianie.

Następnie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., PINB w O. nałożył na P. D. i M. L. oraz na Panią A. J. obowiązek przedstawienia - w terminie do 31 lipca 2011 r. - oceny stanu technicznego ścian zlokalizowanych na działce o nr. ewid.[...] rozbudowanego budynku mieszkalnego, zrealizowanego na nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], usytuowanego częściowo na działce o nr. ewid. [...] i częściowo na działce o nr. ewid.[...] Postanowienie to stało się ostateczne.

Pismem z dnia 29 czerwca 2011 r. Pani D. L. wniosła "o zawieszenie oceny stanu technicznego ścian zlokalizowanych na działce [...] (...)", wskazując na toczące się postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbiórce "budynku gospodarczego" (tak określona była funkcja przedmiotowej rozbudowy we wskazanym postępowaniu) na terenie działki o nr. ewid.[...], położonej przy ul. [...] w O.. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło bowiem w całości decyzję Burmistrza O. o umorzeniu postępowania z dnia [...] listopada 2010 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. PINB w O. zawiesił postępowanie w sprawie legalności rozbudowy budynku mieszkalnego, usytuowanego częściowo na działce o nr. ewid. [...] i częściowo na działce o nr. ewid.[...], zrealizowanej w sposób samowolny w O. przy ul. [...], tj. nieruchomości, której współwłaścicielami są spadkobiercy po zmarłym T. L. - żona D. L., syn M. L. i córka A. J.; do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., za które organ uznał wydanie przez Burmistrza O. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Postanowienie to stało się ostateczne.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. SKO w P. uchyliło kolejną decyzję Burmistrza O. z dnia [...] lipca 2011 r. o warunkach zabudowy dla planowanej rozbiórki budynku gospodarczego na działce o nr. ewid.[...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pan T. W. pismem z dnia [...] marca 2012 r. wniósł o "natychmiastowe wszczęcie zawieszonego postępowania (...)". Pismem z dnia 23 września 2013 r. Pan T. W. wniósł do WWINB skargę na działanie PINB w O. oraz wniosek o wyłączenie PINB w O.. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. WWINB odmówił wyłączenia organu, natomiast odrębnym zawiadomieniem z dnia 25 października 2013 r., WWINB poinformował o uznaniu skargi za nieuzasadnioną.

Starosta O. pismem z dnia [...] maja 2012 r. przekazał kopie dokumentów, dotyczących wniosku Pana T. W. o pozwolenie na rozbiórkę. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Starosta O. udzielił mu pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego na działce o nr. ewid.[...], jednakże po ustaleniu, iż budynek jest zamieszkały, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., Starosta uchylił własną decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę.

Pismem z dnia 15 listopada 2012 r. Pan T. W. wniósł o "wznowienie czynności administracyjnej w tym w szczególności kontroli stanu technicznego samowoli budowlanej (...)". Pismem z dnia 24 sierpnia 2013 r. Pan T. W. wniósł o "wszczęcie zawieszonego postępowania (...)".

Następnie Pan W. pismem z dnia 16 października 2014 r. wniósł "o wznowienie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. zawieszonego postępowania", wskazując: "Na skutek zmian przepisów budowlanych w szczególności dotyczących wydawania pozwoleń na rozbiórkę budynków (nie wymaga się od inwestora przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy) nie będę ubiegać się o wydanie w/w decyzji w Urzędzie Miejskim w O.. Powyższym wygasł powód zawieszenia postępowania".

W związku z tym, pismem z dnia [...] października 2014 r., PINB w O. zwrócił się do Wydziału Urbanistyki, Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w O. o udzielenie informacji i udostępnienie dokumentów, związanych z postępowaniem w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla rozbiórki budynku gospodarczego na działce o nr. ewid.[...] W odpowiedzi z dnia 28 października 2014 r. poinformowano, że decyzją z dnia [...] września 2014 r. Burmistrz O. ustalił warunki zabudowy dla rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, znajdującej się na działce o nr. ewid,[...], położonej przy ul. [...] w O., gm. O., w granicy z działką o nr. ewid. [...]., jednakże w dniu 8 października 2014 r. Pani D. L., Pani S. C. i Pan M. L., wnieśli odwołanie od tej decyzji, które - pismem z dnia 10 października 2014 r. - zostało przekazane do SKO w P..

Na tej podstawie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., PINB w O. odmówił podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego, położonego w O. przy ul. [...], na działkach o nr. ewid.[...] i [...]. Zażalenie na to postanowienie wniósł Pan T. W., pismem z dnia 10 listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. WWINB uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o podjęciu zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu tutejszy organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla rozbiórki części budynku (którą chce wykonać Pan T. W.) wpływać może jedynie na możliwość dobrowolnego wykonania przez niego rozbiórki części budynku, nie jest natomiast tożsama z decyzją w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla legalizacji samowoli budowlanej, która - w przypadku konieczności jej wydania - rozstrzyga o możliwości istnienia danego obiektu.

Ponadto z akt sprawy wynika, iż Starosta O. prowadzi postępowanie - na wiosek Pana T. W. - w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę części budynku, położonej na działce o nr. ewid.[...] w O. przy ul. [...], przy granicy z działkami sąsiednimi o nr. ewid. [...] i [...] w O., które to postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. Pan T. W. przedłożył opinię biegłego sądowego A. K. (sporządzoną na zlecenie Sądu Rejonowego w Szamotułach w sprawie VII C 150/13 - "z zakresu interpretacji i uczytelnienia zdjęć lotniczych od 1976 do 1995 roku w sprawie obecności przybudówki zlokalizowanej na działce ewidencyjnej 1701 (...)" oraz wniósł o ustalenie daty powstania samowoli budowlanej.

W dniu 20 stycznia 2015 r. PINB w O. uzyskał z zasobów geodezyjnych Starostwa Powiatowego szkic z pomiarów obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce o nr. ewid.[...], z dnia 13 października 1992 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. PINB w O. podjął postępowanie w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego położonego na działkach o nr. ewid.[...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. WWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W dniu 4 lutego 2015 r. Pani D. L. przedłożyła opracowanie "Inwentaryzacja oraz opinia budowlana" z lipca 2012 r., sporządzone na zlecenie Burmistrza O. w postępowaniu w sprawie wydania warunków zabudowy dla rozbiórki części budynku, a ponadto pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z 28 kwietnia 2004 r. z informacją, iż część budynku usytuowana na działce o nr. ewid.[...] pomierzono w terenie i skartowano na mapie zasadniczej w październiku 1992 r.

Następnie, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. PINB w O. nałożył na współwłaścicieli, tj. Panią D. L., Pana M. L., i Panią A. J. obowiązek przedstawienia oceny stanu technicznego ścian, zlokalizowanych na działce o nr. ewid.[...], rozbudowanego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości w O. przy ul. [...], usytuowanego częściowo na działce o nr ewid. [...] i częściowo na działce o nr. ewid.[...], sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia; w terminie do dnia [...] maja 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...].04.2015r. WWINB uchylił to postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w związku z niewyjaśnieniem, jakie uzasadnione wątpliwości pojawiły się w sprawie.

Wojewoda W. postanowieniem z dnia [...].05.2015r. utrzymał w mocy, zaskarżone przez Pana T. W., postanowienie Starosty [...] z dnia [...].03.2015r., którym zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę części budynku położonej na działce nr ewid.[...] w O..

PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w O. o udostępnienie kopii rejestrów związanych z historią zmian gruntowych - podziału działki [...] na [...] i [...] (obecnie nr ewid.[...] i [...]) z uwzględnieniem zmian przedmiotowych i podmiotowych oraz o udostępnienie kserokopii dokumentu potwierdzającego datę przeprowadzonej zmiany numeracji działek położonych w O. przy ul. [...] z nr ewid. [...] na 1701 i z [...] na [...].

W odpowiedzi Starostwo Powiatowe przekazano kopię wykazu zmian gruntowych potwierdzających zmianę numeracji działek [...] na [...] oraz [...] na [...] sporządzonego w ramach przeprowadzonego w 1982r. odnowienia ewidencji gruntów miasta O..

PINB wezwał Panią S. C. i Panią D. L. do złożenia zeznań osobiście w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na okoliczność zebrania przez organ nadzoru budowlanego dowodów w zakresie historii i legalności powstania obiektów budowlanych na działce nr ewid. [...] (po zmianie nr [...], w wyniku podziału działki [...] nr [...]) oraz na działce nr ewid. [...] po zmianie nr [...].

W dniu 03.09.2015r. Pani S. C. zeznała m.in. że nieruchomość przy ul. [...] (obecnie [...]) kupili jej rodzice Państwo W. i W. L.. Zakup ten miał miejsce w 1951r. Rodzice P. S. uzyskali w dniu [...].05.1960r. pozwolenie na budowę budynku piętrowego. Wskazał również, że podział działki nr [...] ha [...] i [...] dokonany został w 1970r.

Następnie w dniu 04.09.2015r. Pani D. L. zeznała, że od 1968r. mieszka w budynku zlokalizowanym na działce [...] i wskazała, że wielkość budynku od tego okresu nie uległa zmianie. Stwierdziła również, że na przełomie lat 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku mąż Pani D. L. dobudował do istniejącego budynku łazienkę, później dwa pokoje, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót.

Postanowieniem z dnia [...].11.2015r. PINB w O. nałożył na współwłaścicieli tj. Panią D. L., Pana M. L. i Panią A. J. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości w O. przy ul. [...], usytuowanego częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...]. Określono również termin wykonania tej ekspertyzy tj. 31.01.2016r.

Pani D. L. i Pan M. L. złożyli zażalenie na to postanowienie, nie zgadzając się z nałożeniem na nich obowiązku przedstawienia kolejnej ekspertyzy i prowadzenia ponownie postępowania legalizacyjnego. Pan T. W. również złożył zażalenie na to postanowienie pismem z dnia 01.12.2015r., w którym wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...].11.2015r. Po rozpatrzeniu ww. zażaleń WWINB postanowieniem z dnia [...].12.2015 uchylił postanowienie PINB w O. z dnia [...].11.2015r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia 28.01.2016r. PINB zwrócił się do Burmistrza O. z prośbą o udzielenie informacji, czy budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach nr [...] i [...] znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową oraz czy działki nr [...] i [...] są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także czy przeznaczone są pod budownictwo jednorodzinne. W odpowiedzi, pismem z dnia 03.02.2016r. Burmistrz O. poinformował, że nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działki oznaczone nr ewid.[...] i [...] w miejscowości O.. Nadto, Burmistrz poinformował, że ww. działki położone są na obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.

Następnie PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w O. oraz do Wydziału Urbanistyki, Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w O. z prośbą o udzielenie informacji, czy wydane zostało pozwolenie na budowę na wykonanie dobudowy na nieruchomości przy ul. [...] w O.. W odpowiedzi Starostwo Powiatowe poinformowało, że w rejestrach pozwoleń na budowę jak i w archiwum nie odnaleziono informacji dotyczących ww. inwestycji. Burmistrz O. wskazał, że nie odnaleziono w zasobach archiwalnych decyzji o pozwoleniu na budowę na wykonanie dobudowy o część mieszkalną na terenie działek nr [...] do budynku mieszkalnego na działce nr [...].

Podczas przeprowadzonej w dniu 01.07.2016r. kontroli stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] w O. przy ul. [...] organ I instancji ustalił, że część budynku usytuowana na działce nr ewid.[...] posiada nieregularny kształt, jest parterowa z dachem płaskim jednospadowym, posiada rynny i rury spustowe. Woda opadowa odprowadzana jest na teren działki nr [...]. W ścianie elewacji wschodniej bez otworów okiennych na wysokości ścianki ogniowej przy kominie mają miejsce ubytki muru z odpadającym tynkiem. U podstawy murka ogniowego od strony wschodniej i zachodniej stwierdzono pęknięcia. Na obwodzie gzymsu od strony północnej również stwierdzono pęknięcia z odpadającym tynkiem. Na styku ściany wschodniej z oknem i ściany północnej z oknem organ stwierdził rysę. Na narożniku na wysokości murka ogniowego i gzymsu także zauważono rysę wraz ze zmurszałym tynkiem.

Ponadto PINB ustalił, że część budynku usytuowana na działce nr ewid. [...] jest parterowa z poddaszem nieużytkowanym o dachu płaskim ze spadem w kierunku działki nr [...]. Woda deszczowa odprowadzana jest przez rurę spustową na teren działki nr [...]. W protokole zapisano również, że ściana zachodnia przylega do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] stanowiącej własność Pani S. C.. Do budynku przylega niska część parterowa o wym. 2,70 x 3,74m, która posiada dach płaski jednospadowy ze spadem w kierunku działki nr [...]. Ściana elewacji południowej z otworami okiennymi, a ściana elewacji wschodniej bez otworów okiennych. PINB w protokole z kontroli stwierdził, że ściany są otynkowane i są w dobrym stanie technicznym.

W protokole sporządzonym po przeprowadzeniu kontroli w dniu 01.07.2016r. zapisano także oświadczenie Pana T. W., w którym stwierdził, że część budynku usytuowana na działce nr [...] ze względu na otwory okienne i drzwiowe stanowi zagrożenie bezpieczeństwa, ludzi i mienia. Pan T. W. stwierdził również, że ta część budynku jest niezgodna z planem zagospodarowania.

Następnie PINB w O. postanowieniem z dnia [...].03.2017r. na podstawie art. 81 c ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane w sprawie legalizacji budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego nałożył na współwłaścicieli tj. Panią D. L., Pana M. L. i Panią A. J. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w O.. W ocenie organu I instancji wątpliwości budzi stan techniczny części budynku usytuowanej na działce nr [...]. W postępowaniu legalizacyjnym do stwierdzenia zdatności użytkowania budynku mieszalnego usytuowanego na działce [...] i [...] zastosowanie znajda przepisy art. 40 i 42 ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Zażalenie na to postanowienie, pismem z dnia 13.03.2017r., złożyli Pani D. L. i Pan M. L. z zachowaniem ustawowego terminu.

Następnie pismem z dnia 20.06.2017r. WWINB zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie.

W między czasie PINB w O. postanowieniem z dnia [...].05.2017r. zmienił termin na przedłożenie powyższej ekspertyzy technicznej z dnia [...].05.2017r. na dzień [...].08.2017r.

Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] lipca 2017r. na podstawie art. 138 §2 K.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz. 935) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał dotychczasowy stan faktyczny sprawy a następnie podkreślił, że PINB w O. prowadzi postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości w O. przy ul. [...] usytuowanego częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...].

W toku prowadzonego postępowania organy ustaliły, że budynek usytuowany na działce nr [...] powstał w 1947r., natomiast część budynku znajdująca się na działce nr [...] powstała na przełomie lat 70 i 80 XX wieku. Organ II instancji przyjął zatem, że zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu sprzed nowelizacji "przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe". Ustawa weszła w życie w dniu 01.01.1995r., a więc w niniejszej sprawie powinny zostać zastosowane przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24.10.1974r. W tym zakresie PINB w O. prawidłowo prowadzi postępowanie w oparciu o art. 37 tejże ustawy. Niemniej jednak, z akt sprawy wynika, że organ I instancji ustalał jedynie kwestię uzyskania pozwolenia na budowę rozbudowy wykonanej na działce nr [...]. PINB w O. nie sprawdził natomiast, czy na wykonanie pierwotnego obiektu znajdującego się na działce nr [...] wydane zostało pozwolenie na budowę, na co WWINB wskazywał już w postanowieniu z dnia [...].12.2015r. Zatem nadal nie zostało wyjaśnione to, czy należy prowadzić postępowanie wobec całego budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach nr [...] i [...], czy jedynie przedmiotem postępowania powinna być rozbudowa budynku mieszkalnego, która usytuowana jest na działce nr [...]. Organ I instancji powinien zwrócić się do Starostwa Powiatowego w O., do właściwego Archiwum Państwowego w kwestii ustalenia, czy obiekt znajdujący się na działce nr [...] wykonany został na podstawie pozwolenia na budowę. Po dokonanych przez organ I instancji ustaleniach, jaki zakres postępowania winien być prowadzony, PINB w O. winien przeanalizować przesłanki art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy "obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju". W związku z tym PINB był zobligowany wyjaśnić, czy obiekt budowlany (budynek mieszkalny jednorodzinny) zlokalizowany częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...] znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju.

WWINB wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Burmistrza O. z dnia 09.06.2008r., z którego wynika, że na tamtejszy okres Gmina O. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działki oznaczone nr [...] i [...] w O.. W zaświadczeniu tym wskazano jedynie, że zgodnie z obowiązującym do dnia 31.12.2002r. planem zagospodarowania przestrzennego gminy O. zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy O. z dnia [...].11.1981r. ww. działki przeznaczone były pod tereny budownictwa jednorodzinnego. Jak wynika z akt sprawy, wskutek zaleceń WWINB, które zostały zawarte w postanowieniu z dnia [...].12.2015r., PINB zwrócił się do Burmistrza O. o udzielenie informacji, czy budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach nr [...] i [...] znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową oraz czy działki nr [...] i [...] są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także czy przeznaczone są pod budownictwo jednorodzinne. Burmistrz O. oinformował jednak, że nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego działki oznaczone nr ewid.[...] i [...] w miejscowości O.. Burmistrz poinformował również, że ww. działki położone są na obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Mając na uwadze powyższe, WWINB wskazał, że organ I instancji winien się zastanowić, czy inwestor nie powinien w takiej sytuacji, posiadać decyzji o warunkach zabudowy.

Odnosząc się do wydanego przez PINB w O. postanowienia z dnia [...].03.2017r., którym organ I instancji nałożył na współwłaścicieli tj. Panią D. L., Pana M. L. i Panią A. J. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego częściowo na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w O. do dnia 31.05.2017r. Organ wskazał, jako podstawę podjętego rozstrzygnięcia, art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią tego przepisu organy nadzoru budowlanego "w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia".

Jeśli w toku postępowania wyjaśniającego obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest zgromadzenie dowodów i materiałów pozwalających na ustalenie, czy możliwa jest w danym przypadku "legalizacja" wykonanych robót budowlanych i jakie - jeśli w ogóle - obowiązki winny być nałożone w tym celu, a taki dowodowy charakter ma postanowienie wydawane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, to jednak aby było dopuszczalne wydanie tego postanowienia, muszą powstać po stronie organu administracji publicznej uzasadnione wątpliwości co do jakości wykonanych robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że PINB powziął uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego na nieruchomości w O. (działki nr [...] i [...]). Organ stwierdził, że zebrane materiały w sprawie oraz dokonane ustalenia podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 01.07.2016r. dotyczące stanu technicznego przedmiotowego obiektu budzą wątpliwości. WWINB uznał, że organ I instancji prawidłowo wskazał, iż zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego budynku. W tym miejscu odniesiono się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18.02.2010r. IV SA/Po 486/09, dotyczącego niniejszego postępowania, w którym wskazano, że wątpliwości P. T. Wozniaka odnośnie ekspertyzy z 2008r. dotyczyły tego, że opinia nie dotyczyła całej elewacji a jedynie tylko jednej ściany. W związku z tym PINB podjął się oceny stanu technicznego całości elewacji przedmiotowego budynku. Z treści protokołu sporządzonego po przeprowadzeniu kontroli w dniu 01.07.2016r. wynika, że elewacja obiektu nie jest w odpowiednim stanie technicznym. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie uzasadnił szczegółowo powstałych wątpliwości co do stanu technicznego budynku na działkach nr [...] i [...], lecz dokonane przez organ ustalenia wskazują, że wskazane jest, aby sporządzona została ekspertyza techniczna tego obiektu, co też jest niezbędnym dokumentem w związku z prowadzonym postępowaniem legalizacyjnym na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974r.

Niemniej jednak, wobec powstałych wątpliwości co do zakresu postępowania, zaskarżone postanowienie należało uchylić. Wątpliwości budzi także kwestia dotycząca adresatów nałożonego obowiązku - właścicielami nieruchomości przy ul. [...] w O. (dz. nr [...]) są Pani D. L., Pan M. L. i Pani A. J., natomiast właścicielem nieruchomości, na której znajduje się rozbudowana część budynku mieszkalnego tj. dz. nr [...], jest Pan T. W..

PINB winien zatem ustalić, czy obiekt znajdujący się na powyższej nieruchomości (t.j. dz. [...]) powstał legalnie i w zależności od dokonanych ustaleń przeprowadzić postępowanie administracyjne co do całości obiektu, bądź co do jego części. Nadto, w zależności od dokonanych ustaleń, przy ewentualnym nałożeniu obowiązku przedstawienia ekspertyz, organ I instancji winien również rozważyć na kogo obowiązek powinien być nałożony, co powinno znaleźć odzwierciedlenia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W tym stanie sprawy WWINB uchylił zaskarżone postanowienie w całości (art. 138 § 2 k.p.a.) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie organu II instancji wnieśli D. L. i M. L. zaskarżając je w całości. Kwestionowali konieczność legalizacji przedmiotowego budynku, który został nabyty już przez poprzednich właścicieli nieruchomości. Zarzucili błędne ustalenia organu, że budynek jest nielegalny i w związku z tym nie zgadzali się z potrzebą ponownej legalizacji budynku.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że jego uprawnienia określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W ramach prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego ustalono, że w chwili zakupu tj. w 1951 r. nieruchomość obejmująca obecnie działki [...], [...] i [...] stanowiła jedną całość. Zabudowana była budynkiem mieszkalno-gospodarczym, który został rozbudowany w latach 1968-1970 przez T. L. za zgodą matki W. L. i zagospodarowany na cele mieszkalne. Na przełomie lat 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku mąż Pani D. L. dobudował do istniejącego budynku łazienkę, później dwa pokoje, jednak nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót. W dniu 5 października 1977 r. Pani W. L. darowała synowi - Panu T. L. działkę o nr. ewid. [...] (kw [...]).

W tych okolicznościach faktycznych przyjąć należało, co zasadnie uczyniły organy nadzoru budowlanego, że przy ul. [...] w O. znajduje się zabudowa mieszkalna, która powstała przed rokiem 1995 i nie uzyskano na nią decyzji o pozwoleniu na budowę.

Zauważyć jednak należy, że okoliczność, przyznana również przez skarżących, że zarówno budynek gospodarczo-mieszkalny, jak i jego rozbudowa powstały przed rokiem 1995, ma istotne znaczenie dla toku prowadzonego postępowania. Otóż ustalenie, że obiekty budowlane powstały przed wejściem w życie ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017, poz. 1332 ze zm.) powoduje, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.), co wynika wprost z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 roku. Stanowi on bowiem, iż przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Konsekwentnie postępowanie administracyjne winno być w niniejszej sprawie prowadzone zgodnie z przepisami ustawy z 1974 r. Tym samym podstawą nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej nie mógł być przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 07 lipca 1994 r., lecz regulacja zawarta w art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., zgodnie z którą terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego oraz od wykonawcy robót budowlanych lub producenta materiałów budowlanych informacji i udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, oraz określić termin ich dostarczenia.

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na wadliwie określonej podstawie prawnej. Sutkiem powyższego należało uchylić postanowienie organu I instancji.

W ocenie Sądu, majac na uwadze całokształt zgromadzonego materiału dowodowego organy nadzoru budowlanego I, jak i II instancji prawidłowo powzięły uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego położonego na działkach nr [...] i [...]. Już na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego organy ustaliły, że stan techniczny przedmiotowego obiektu budzi wątpliwości - elewacja obiektu nie jest w odpowiednim stanie technicznym. W ścianie elewacji wschodniej bez otworów okiennych na wysokości ścianki ogniowej przy kominie mają miejsce ubytki muru z odpadającym tynkiem. U podstawy murka ogniowego od strony wschodniej i zachodniej stwierdzono pęknięcia. Na obwodzie gzymsu od strony północnej również stwierdzono pęknięcia z odpadającym tynkiem. Na styku ściany wschodniej z oknem i ściany północnej z oknem organ stwierdził rysę. Na narożniku na wysokości murka ogniowego i gzymsu także zauważono rysę wraz ze zmurszałym tynkiem (protokół kontroli z 01.07.2016r.). Prawidłowo przyjęły organy, że zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego budynku. Podzielić przy tym należy ustalenia, że ekspertyzy z 2008r. nie dotyczyły całej elewacji, a jedynie tylko jednej ściany spornego budynku (wyr. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18.02.2010r. IV SA/Po 486/09). Słusznie wskazuje zatem organ odwoławczy, że zasadne jest, aby sporządzona została komplkeksowa i pełna ekspertyza techniczna tego obiektu, co też jest niezbędnym dokumentem w związku z prowadzonym postępowaniem legalizacyjnym na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974r.

Następnie, słusznie podnosi organ odwoławczy, że nadal nie zostało wyjaśnione to, czy należy prowadzić postępowanie wobec całego budynku mieszkalnego usytuowanego na działkach nr [...] i [...], czy jedynie przedmiotem postępowania powinna być rozbudowa budynku mieszkalnego, która usytuowana jest na działce nr [...]. Organ I instancji powinien zwrócić się do Starostwa Powiatowego w O., do właściwego Archiwum Państwowego w kwestii ustalenia, czy obiekt znajdujący się na działce nr [...] wykonany został na podstawie pozwolenia na budowę. Po dokonanych przez organ I instancji ustaleniach, jaki zakres postępowania winien być prowadzony, PINB w O. winien przeanalizować przesłanki art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

Wątpliwości budzi także kwestia dotycząca adresatów nałożonego obowiązku, - właścicielami nieruchomości przy ul. [...] w O. (dz. nr [...]) są Pani D. L., Pan M. L. i Pani A. J., natomiast właścicielem nieruchomości, na której znajduje się rozbudowana część budynku mieszkalnego tj. dz. nr [...], jest Pan T. W..

Słusznie wskazuje, zatem organ odwoławczym że PINB winien zatem ustalić, czy obiekt znajdujący się na powyższej nieruchomości (t.j. dz. [...]) powstał legalnie i w zależności od dokonanych ustaleń przeprowadzić postępowanie administracyjne co do całości obiektu, bądź co do jego części. Nadto, w zależności od dokonanych ustaleń, przy ewentualnym nałożeniu obowiązku przedstawienia ekspertyz, organ I instancji winien również rozważyć na kogo obowiązek powinien być nałożony, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji.

Odpowiadając natomiast na zarzut skarżących co do bezzasadności legalizacji przedmiotowego obiektu wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego z 1974r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Tymczasem skarżący taką decyzją nie dysponują.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, jak orzeczono w wyroku.