Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2648/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi K P na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. znak [...]) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2018r., znak: [...] Minister Zdrowia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), zwanej kpa oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.), dalej u.p.e.a po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K C na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] września 2015r., znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki - J C urodzonej [...] lipca 2013r.

- uchylił zaskarżone postanowienie z [...] września 2015r. w części,. tj, .w zakresie zobowiązania K P do uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 69 złotych za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny,, zobowiązał skarżącą do uiszczenia opłaty w wysokości 68 złotych tytułem opłaty.za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Minister Zdrowia podkreślił, że postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie obowiązku szczepień prowadzone było przez Państwowego Powiatowego. Inspektora Sanitarnego w [...] i zakończyło się wydaniem przez ten podmiot w dniu [...] sierpnia 201 Sr. tytułu wykonawczego o numerze [...], Przed wystawieniem tytułu wykonawczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] upomnieniem z [...] lipca 2015r. wezwał do dobrowolnego wykonania szczepień u dziecka oraz zapłaty kosztów upomnień, a także pouczył ją o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji uwagi na dalsze uchylanie się od obowiązku wykonania szczepień, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2015r. wniósł o wszczęcie wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego przesyłając jednocześnie tytuł wykonawczy z dnia [...] sierpnia 2015r., nr [...].

W tych okolicznościach zapadło opisane na wstępie postanowienie z dnia [...] września 2015r. Ww. postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 3 września 2015r.

Zażaleniem z 7 września 2015r. zobowiązana K P zaskarżyła ww. postanowienie za pośrednictwem organu I instancji do Ministra Zdrowia.

W swoim zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie następujących norm prawnych:

-naruszenie art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 ww. ustawy poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji mimo, że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej,

- naruszenie art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie postanowienia, pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania,

-dotknięcia postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku,

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa,

- art. 10 § 1 kpa oraz art. 81 kpa, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do

zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Minister Zdrowia przeanalizował materiał dowodowy zebrany wyprawie i nie podzielił wyżej wymienionych zarzutów skarżącej.

Odnosząc się do podnoszonych zarzutów skierowanych przeciwko ww. zaskarżonemu postanowieniu Minister Zdrowia wskazał, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń

chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2018r., poz. 151 ze zm.), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do podawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy

czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy te określają podmiot, na którym obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek się aktualizuje, jego zakres i czas realizacji na podstawie zaleceń w Programie Szczepień Ochronnych.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ww. ustawy przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza, albo ustnie, albo poprzez takie zachowanie pacjenta lub jego opiekuna prawnego, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania tym czynnościom, albo brak takiej woli konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego przez lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza I lekarza dentysty (Dz. U. z 2017r., poz. 125 ze zm.). Wykonanie świadczenia wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuję się zgodę zastępczą przedstawiciela ustawowego (m.in. rodziców). W. przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek wynika wprost z ustawy i nie zmienia go brak zgody.

Dalej organ wyjaśnił pojęcia "wierzyciela" I "organu egzekucyjnego". PPIS w [...] nie działał jako organ egzekucyjny, lecz wierzyciel. Zgodnie z u.p.e.a. kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. PPIS nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Jest nim Wojewoda [...].

Organ podkreślił, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa art. 17ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń I chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018r., poz.753; dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne

są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych dany rok, ogłaszanym corocznie przez GIS w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia obowiązkowe realizują osoby upoważnione, w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami co do szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od wieku dziecka.

Obowiązek staje się egzekwowalny w chwili wejścia w granice wiekowe zakreślone ustawą - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać

wykonane. Brak jest więc podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z art. 119 § 1 u.p.e.a.

Organ zaznaczył, że to na rodzicu małoletniego dziecka- opiekunie prawnym spoczywają obowiązki rodzicielskie - w tym zgłoszenia do lekarza w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych do potwierdzenia bądź ,wykluczenia przeciwwskazań. Skarżąca nie podejmowała żadnych działań w tym kierunku.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżąca nią, zgłosiła się . dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. W aktach sprawy brak jest również zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.

Następnie powołał się na orzecznictwo i wyjaśnił pojęcie niewykonaIności obowiązku, nie stwierdzając naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Dalej Minister Zdrowia wyjaśnił pojęcie szczepienia i podkreślił, iż szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych .ze środków publicznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1793 ze zm.) służącym profilaktyce., zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura szczepień ochronnych wymaga ich realizacji w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z ww., obowiązku. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań i zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań.: budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia lekarz stwierdzający, że badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik. konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot n którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

Również za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 10 i 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów

i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosku w ponieważ skuteczność naruszenia art. 10 kpa uzależniona jest od wykazania, iż uchybienie organu pozbawiło ją możliwości dokonania czynności, czego strona nie wykazania.

Nadto, decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i nie wymaga uzasadnienia. Zgodnie z art. 28 u.p.e.. ".o wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdanie skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku. 4,stosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona na zobowiązanych grzywna nie stawi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych. Grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą

stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła K P oraz K C wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Skarga K C została odrzucona mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2019r. K P zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

a) naruszenie: art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego., przez PPIS w dniu [...] sierpnia 2015r. oraz nie wydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji pomimo, że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej; art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez obarczenie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku;

art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia;

art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak pełnego uzasadnienia postanowienia, co powoduje, że jest ono wadliwe.

art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zbadanie istotnego dla sprawy faktu tj. przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane,

1) art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107) obowiązkiem Sądu było,. dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem – prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżone orzeczenie odpowiada tym kryteriom.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Ministra Zdrowia z, [...] września 2018r., znak: [...] uchylające zaskarżone postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ,z. [...] września 2015r. w części tj. w zakresie zobowiązania K P do uiszczenia opłaty egzekucyjnej w wysokości 69 złotych za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, zobowiązujące skarżącą do uiszczenia opłaty w wysokości 68 złotych tytułem opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny i trzymujące w mocy w pozostałym zakresie tj. nakładające na skarżącą grzywnę 700 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniej córki J C ur. [...] lipca 2013r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] sierpnia 2015r. Podstawę prawną badanych orzeczeń stanowi art. 119 u.p..e..ą., zgodnie którym grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo Sygn. akt VII SA/Wa 2648/18 obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której : powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywna nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 122 u.p.e.a, grzywnę tą nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjni należności pieniężnych, 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego., w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożenie,. że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów , wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 29 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny 122 § 3 u.p.e.a.

Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34). Dodać również należy, że grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. la pkt 12b u.p.e.ą ).znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w powołanym powyżej art. 119u.p.e.a., to jest m.in. wówczas, gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnią córką JC urodzoną [...] lipca 2013r., a więc spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm.). Zgodnie z wy. przepisem w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust, 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 list opada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318).

Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała małoletniej córki obowiązkowym

szczepieniem ochronnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego

w momencie wystawienia tytułu wykonawczego, wystawionego przez wierzyciela tego obowiązku, to jest Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] nr [...] (poprzedzonego upomnieniem z [...] lipca 2015r). Wobec niewykonania szczepień u małoletniej córki skarżącej, zasadnie zatem organ egzekucyjny zastosował ww. środek egzekucyjny.

Badając zgodność z prawem postępowania toczącego się w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i mając na uwadze zarzuty skargi Sąd wskazuje, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć godnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy, jako podanie szczepionki przeciwko, chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie., przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. .o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Realizację tego obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Z art. 17 ust .2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wynika, że konanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Musi być to badanie aktualne, wykonane

czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17., ust. 3). Po badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny

przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia Ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zważyć więc trzeba, iż zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego i szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Z ww. przepisów nie

można jednak wykładać tak, że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.

Stosownie do art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (...)" urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast według art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza prawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomić osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowaniem o szczepieniach zalecanych. Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz U. z 2016r. poz. 849 ze zm.) Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji I sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

W konsekwencji, stwierdzić trzeba, że obowiązek szczepień ochronnych jest

uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej., Polskiej, a profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz

publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku

państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który co roku jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to

programu odsyła § 5 ww. rozporządzenia.

Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia, tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką zaś odrębną ustawą jest m. in. ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz przeciwnie - statuuje ogólny obowiązek poddania się

szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji przeciwskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji

specjaIistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się. szczepieniu

ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyrok NSA z 4 lutego

2015r. sygn. akt II OSK 1509/13).

Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień, ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11.: ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Rozporządzenie

odsyła do tzw. kalendarza szczepień. Programy szczepień na poszczególne lata mają za zadanie precyzyjne wskazanie, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. W celu realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta.

Tytuł wykonawczy w niniejszej sprawie obejmuje obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanych w kalendarzu szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącej szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z

ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (tak: NSA w wyroku z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 1312/13).

Oczywiste jest zatem, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza jednocześnie obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. .2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. W związku z tym skarżąca nie mogła skutecznie zarzucać braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na niewykonanie badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed, wykonaniem szczepienia, zaś odmowa jego poddaniu - uniemożliwiająca wykonanie" szczepienia -stanowi w istocie odmowę poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu

wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuj dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.

Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się skarżącej wraz z małoletnim dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień córki Dziecko nie otrzymało w efekcie - zgodnie z Programem Szczepień ochronnych (PSO) - szczepionki, zaś po upływie terminu wynikającego z obowiązującego programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny.

Podkreślić raz jeszcze należy, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu

potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach

uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne.

W konsekwencji powyższego Sąd stwierdza, że ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa w stosunku do córki skarżącej, stał się wymagalny. Tym samym, zaistniały przesłanki do wszczęcia

postępowania egzekucyjnego (przez wystawienie tytułu wykonawczego) a następnie

do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. Zdaniem Sądu, wysokość nałożonej grzywny jest zgodna z art. 121 § 1 u.p.e.a., a wydane w tym przedmiocie przez organy obu instancji postanowienia, nie naruszają prawa, ani przepisów prawa materialnego ani procesowego, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 81-k.p.a. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. przez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, Sąd wskazuje

zaś, że naruszenie ww. przepisu oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia

stronie podjęcia konkretnej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy; przy czym: na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężą wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (zob. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt li GSK1142/11, z

18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1490/11). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby organ II instancji uniemożliwił jej dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś organ I instancji informował skarżącą o konieczności wykonania szczepień u córki, pod rygorem zastosowania środków egzekucyjnych.

Z tych też powodów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w okolicznościach sprawy prawa nie narusza. Sąd ocenił za wystarczające i kompletne ustalenia organu do wydania rozstrzygnięcia; uznał również, że organ wyciągnął prawidłowe wnioski przyjmując, iż w tym stanie faktycznym, zasadne jest nałożenie na skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. Prawidłowo również Minister sprostował w zaskarżonym postanowieniu oczywistą omyłkę pisarską dotyczącą błędnego wskazania w postanowieniu I instancji opłaty za wydanie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed

sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji