Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 335/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2024-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2 i art. 263 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 152
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. i E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr 400.50/C-9/8/24 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr 400.[...]/C-9/8/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy P. z dnia 14 marca 2024r. nr GG.6830.63.2.2016.2017.2018.2019.2020.2021.2022.2023 o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], będąca własnością A. M., a działką oznaczoną nr [...], będącą własnością małżonków E. K. i B.K. (dalej powoływanych jako: "Skarżący").

Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Wnioskiem z 15 września 2015 r. H. M. wystąpił o rozgraniczenie nieruchomości położonej w M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...] z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...] – stanowiącą współwłasność E. i B. K. Aktem notarialnym z dnia 21 listopada 2016 r. H. M. przekazał działkę nr [...] wraz z całym gospodarstwem swojemu bratu A. M..

Wójt Gminy P. postanowieniem z 11 stycznia 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie zainicjowanej ww. wnioskiem, a do wykonania czynności technicznych ustalenia przebiegu granicy wspólnej przedmiotowych nieruchomości w dniu 25 marca 2021 r. został upoważniony uprawniony geodeta W. R. W wyniku ustalenia granicy powstały cztery jej warianty, a w związku z brakiem zgodnego oświadczenia zainteresowanych stron w sprawie przebiegu granicy, jak i ujawnionego sporu granicznego geodeta podjął próbę mediacji w celu polubownego zakończenia sporu. Strony ostatecznie nie doszły do porozumienia i został spisany protokół graniczny.

W tych okolicznościach Wójt Gminy P., na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, decyzją z 10 maja 2022r. nr GG.6830.62.2.2016.2017.2018.2019.2020.2021.2022:

(1) umorzył postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...]., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako: (-) działka ewidencyjna nr [...], będąca obecnie własnością A. M., (-) działka ewidencyjna nr [...], będąca współwłasnością małżonków: E. i B. K., dotyczące spornego odcinka wyznaczonego punktami granicznymi od nr [...] do nr [...];

(2) przekazał z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim sporną sprawę graniczną, dotyczącą ustalenia przebiegu granic na wymienionym odcinku.

Powyższa decyzja, na skutek odwołania E. K., została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr 400.101/1/C-1/8/22. Skargę na tą decyzję SKO do tut. Sądu wniósł E. K., a Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę powyższą oddalił wyrokiem z dnia 28 lutego 2023r. o sygn. akt II SA/Bk 765/22.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2024r. Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 i art. 263 § 1 k.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego w przedmiotowej spawie na kwotę 4158,00 zł + 23% podatku VAT (w kwocie 1242 zł), tj. łącznie 5400,00 zł (pkt 1) oraz zobowiązał strony postępowania rozgraniczeniowego do ich uiszczenia, tj.: (1) A. M. - w kwocie 2700 zł brutto, zaliczając na poczet kosztów postępowania kwotę 1.968 zł wpłaconą przez H. M. na rzecz A. M., którą to wniósł na podstawie postanowienia Wójta Gminy P. z dnia 31 października 2016 r. uchylonego przez SKO w Białymstoku postanowieniem z dnia 5 stycznia 2017 r., i wskazując, że pozostało do zapłacenia - 732 zł, oraz (2) B. i E. K. - w kwocie 2700 zł brutto.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że do czynności przeprowadzenia rozgraniczenia upoważniony został geodeta W. R. Wynagrodzenie geodety, zgodnie z zawartą umową o dzieło wynosi 5400 zł brutto i Gmina P. jako organ prowadzący postępowanie poniosła koszty tego wynagrodzenia w interesie stron. Organ wskazał jednocześnie, że obciążając kosztami postępowania strony postępowania zastosował zasadę z art. 152 kodeksu cywilnego, a stanowisko to pozostaje w zgodzie z uchwałą NSA podjętą w sprawie o sygn. akt I OPS 5/06. Wskazując na powyższe organ uznał, iż udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania, stąd też koszty zostały rozdzielone po połowie.

Na powyższe postanowienie zażalenia o tożsamej treści wnieśli B. K. i E. K. zarzucając mu rażące naruszenie prawa. Zdaniem Skarżących, postanowienie w sprawie kosztów powinno zostać wydane ,jednocześnie" z wydaniem decyzji, tj. w tym samym czasie i w tej samej chwili. Organ I instancji uchybił temu terminowi wydając postanowienie o kosztach prawie dwa lata po wydaniu decyzji z dnia 10 maja 2022r. o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do Sądu. Skarżący wskazali, iż w orzecznictwie dopuszcza się możliwość wydania postanowienia w sprawie kosztów postępowania przed wydaniem decyzji, jeżeli stronie doręczono oba te akty łącznie. Przytoczyli również pogląd z piśmiennictwa, zgodnie z którym organ traci prawo do wydania postanowienia w sprawie kosztów, jeżeli nie wyda go najpóźniej z chwilą wydania decyzji. Skarżący nie zgodzili się również ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowym postępowaniu koszty powinny obciążać wszystkie strony postępowania. Wskazali, że co prawda zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę, a organ administracyjny określa przepis art. 262 k.p.a., ale ich zdaniem koszty przedmiotowego postępowania powinien ponieść wnioskodawca, albowiem rozgraniczenie prowadzone jest na jego żądanie i w jego interesie. Ich zdaniem H. M., a następnie A. M., poprzez rozgraniczenie chcieli przywłaszczyć sobie część ich działki, ponieważ swoimi inwestycjami, tj. budowami bez pozwoleń naruszyli teren ich działki. W ocenie Skarżących, to właśnie na ich wniosek i w ich interesie zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. nr 400.1[...]/C-9/8/24 utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, co do zasady, organ administracji ma obowiązek obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, z której inicjatywy wszczęto postępowanie. Sposób rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego opiera się na zasadach uregulowanych w art. 152 K.c., stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 wskazując, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie art. 152 K.c. stanowiący, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził również, że w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Kolegium podniosło, że nie ulega wątpliwości, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną, a udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania z uwagi na sporny charakter przebiegu granicy.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 152 K.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Oznacza to, biorąc pod uwagę brzmienie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w 152 K.c. Kolegium wskazało, że są także orzeczenia, w których sądy administracyjne stanęły na stanowisku, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli jedynie wówczas, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Inaczej rzecz ujmując, warunkiem koniecznym do przyjęcia, że postępowanie toczy się w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości jest istnienie sporu co do przebiegu granicy. Jeżeli takiego sporu nie ma, nie można automatycznie zakładać, że postępowanie to toczy się w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego wynoszące 5400 zł (zgodnie z umową z dnia 25 marca 2021 r. zawartą z uprawnionym geodetą) i zasadnie obciążył tymi kosztami strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem na zasadach określonych w art. 152 K.c., tj. po połowie skoro postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem, w tym wypadku A. M. właściciela działki nr [...] oraz E. K. i B. K. właścicieli działki nr [...]. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że postanowienie w sprawie kosztów powinno zostać wydane ,jednocześnie" z wydaniem decyzji, Kolegium wskazało, że postanowienie ustalające wysokość kosztów postępowania jest orzeczeniem odrębnym od decyzji załatwiającej sprawę i postanowienie to ma samodzielny byt, bowiem dotyczy kwestii incydentalnej niezwiązanej z istotą sprawy. Nie należy zatem łączyć załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej z postanowieniem ustalającym wysokość kosztów prowadzonego postępowania, ponieważ to nie decyzja, a konkretny przepis obowiązującego prawa stanowi podstawę wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wprawdzie wątpliwości, że wymóg jednoczesności wydania decyzji w sprawie i postanowienia w kwestii kosztów postępowania nie został zachowany. Tym niemniej, jako podkreśliło SKO, w wyniku rozpatrzenia skargi E. K. na decyzję SKO w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2022r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 10 maja 2022 r. , którą to skargę WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 lutego 2023 r. – oddalił, akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane Wójtowi Gminy P. dopiero przy piśmie z dnia 11 lipca 2023r. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę, że przepis art. 264 § 1 k.p.a. nie wprowadza żadnej sankcji za wydanie takiego postanowienie w terminie późniejszym.

Z powyższym postanowieniem nie zgodzili B. K. i E. K. wnosząc odrębne skargi do tutejszego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tychże skarg (tożsamych pod względem treści) Skarżący podkreślili, że organ I instancji postanowienie o ustaleniu kosztów zobowiązany był wydać w tym samym czasie, co końcowe rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W związki z powyższym, zdaniem Skarżących, brak było podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości zarówno przed, jak i po końcowym rozstrzygnięciu w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w trybie administracyjnym. Powołując się z kolei na doktrynę Skarżący stwierdzili, że słowo ,jednocześnie" w przepisach prawa wyraźnie wskazuje na wymóg wydania postanowienia w terminie wydania decyzji i pomimo, że jak twierdzi SKO nie wprowadza żadnych sankcji, jest niedopuszczalne, aby wydawać takie postanowienie po prawie dwóch latach od wydania decyzji. W ocenie Skarżących, w określonych sytuacjach, organ administracji prowadzący postępowanie powinien też obciążyć kosztami postępowania w całości i wyłącznie jedynie wnioskodawcę. Dlatego też koszty przedmiotowego postępowania powinien ponieść właśnie Wnioskodawca, albowiem rozgraniczenie prowadzone było na jego żądanie i w jego interesie. Wskazując na powyższe naruszenia Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie poważają legalności zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie należy przypomnieć, że przepisy ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1151, dalej: "p.g.k.") nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zasady te reguluje art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1610, dalej: "k.c.") oraz przepisy art. 262 § 1 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). I tak, jak stanowi art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą po połowie koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych. Zgodnie zaś z art. 262 § 1 k.p.a. określającym zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę, a organ administracji, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

Jak wynika z powyższych regulacji organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę w przedmiocie rozgraniczenia ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów takiego postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Wydaje się zatem dwa różne rozstrzygnięcia administracyjne, które pomimo, że są odrębne to jednoznacznie powiązane ze sobą. Postanowienie w sprawie kosztów, które ma samodzielny byt, ponieważ dotyczy kwestii incydentalnej, stosowanie do art. 264 § 2 k.p.a. wydawane jest zarówno wtedy, gdy organ ustala takie koszty, jak i wtedy, gdy odmawia ich przyznania. Takie postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania.

W świetle zaś przepisów rozdziału 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie następujących rodzajów decyzji:

(-) decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź – w przypadku braku dowodów – na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy). Z art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji o rozgraniczeniu, przekazania sprawy sądowi;

(-) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 31 ust. 4 ustawy, bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.);

(-) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy, tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.

W kontrolowanej sprawie Wójt Gminy Wójt Gminy P. zakończył postępowanie rozgraniczeniowe decyzją wydaną na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu spornej sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim. Wydanie decyzji na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy nie zależy jednak od uznania organu, lecz związane jest ściśle z wystąpieniem przesłanek określonych w art. 34 ust. 1 ustawy, a więc istnieniem sporu pomiędzy stronami i brakiem ugody co do przebiegu linii granicznych oraz brakiem możliwości ustalenia przebiegu granic przez geodetę i w związku z tym brakiem możliwości wydania w tym przedmiocie decyzji przez organ. W niniejszej sprawie organ uznał, że w sprawie powstał spór graniczny (pomiędzy właścicielami działek nr [...] i [...]), który obecnie może być rozstrzygnięty jedynie przez sąd powszechny.

Z uzasadnienia decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego wynika, że w trakcie czynności ustalania granic wyznaczono cztery warianty przebiegu spornej granicy. Dwa warianty przebiegu granicy (A i B) zostały wyznaczone przez geodetę na podstawie danych z dokumentacji założenia ewidencji oraz dokumentacji dotyczącej uwłaszczeń (wariant A) i na podstawie dokumentacji z modernizacji ewidencji gruntów i budynków (wariant B). Wariant A przebiegu granicy jest zgodny z aktualnym stanem posiadania. Wariant ten nie został jednak zaakceptowany przez Skarżących. Granica wyznaczona w wariancie B nie pokrywa się z granicą wyznaczoną w wariancie A, ale różnica ta jest niewielka bo wynosi jedynie 0,0038 ha. Ustalając granicę w tym wariancie geodeta wykorzystał dokumentację z modernizacji ewidencji gruntów, przy czym modernizacja została wykonana z wykorzystaniem danych ze starego operatu ewidencyjnego i operatu uwłaszczeniowego. Granica wyznaczona w tym wariancie stanowi linię łamaną. Kolejne dwa warianty zostały wyznaczone przez strony postępowania. Granica w wariancie C została wyznaczona przez wnioskodawcę, a granica w wariancie D przez uczestników postępowania. Ponadto z treści decyzji i poprzedzającego ją protokołu granicznego wynika, że pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody przez geodetę nie doszło do jej podpisania, ale też strony nie złożyły zgodnych oświadczeń w zakresie przebiegu wspólnej granicy. W tych okolicznościach z uwagi na brak możliwości zawarcia ugody i zakończenia sporu granicznego, poinformowano strony o konieczności rozstrzygnięcia sporu w drodze postepowania sądowego. Stąd też decyzją z dnia 10 maja 2022r. Wójt Gminy P. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał z urzędu spór o granicę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim. W ocenie Sądu przekazanie na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k. z urzędu sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, jest potwierdzeniem wystąpienia sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć.

Wystąpienie sporu granicznego implikuje z kolei sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i uzasadnia obciążenie tymi kosztami wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. W kwestii kosztów postępowania rozgraniczeniowego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r. o sygnaturze I OPS 5/06, wskazując, że "Organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 par. 1 pkt 2 Kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania" (pub. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej uchwały wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: w ustawie p.g.k. oraz w Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym sąd powszechny, jak i w postępowaniu administracyjnym organy administracji są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu przepisów art. 152 i art. 153 k.c. z przepisami art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k., które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Sąd podejmujący uchwałę wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel nieruchomości sąsiedniej może oczywiście uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje przebiegu granic. Jednakże w rzeczywistości ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży – co do zasady – w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne lub nie jest znany ich przebieg. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny w konkluzji stwierdził też, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku postępowania o rozgraniczenie obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady określonej w art. 152 k.c.

Powyższa uchwała wiąże skład orzekający w niniejszej sprawie z mocy art. 269 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tej regulacji, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Sąd w sprawie niniejszej nie dostrzega konieczności weryfikacji stanowiska uchwały, co skutkuje związaniem jej treścią.

W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że już sam fakt przekazania przez Wójta Gminy P. z urzędu sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim wskazywał, że spór o przebieg granicy wystąpił i istniała obiektywna potrzeba ustalenia przebiegu granicy. Zatem zainicjowane przez właściciela działki nr [...] – H. M. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie Skarżących jako właścicieli działki nr [...], a w konsekwencji także i oni powinni być obciążeni kosztami rozgraniczenia.

Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że wbrew stanowisku Skarżących, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały w kontrolowanej sprawie ustalone i rozdzielone prawidłowo. W toku kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie stwierdził też naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi.

Odnosząc się zaś do zarzutu Skarżących jakoby organ I instancji zobowiązany był wydać postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego jednocześnie, tj. w tym samym czasie, co końcowe rozstrzygnięcie w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, a jego wydanie po prawie dwóch latach od wydania decyzji jest niedopuszczalne, uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został bowiem pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zgodnie z którym przepis ten nie wprowadza żadnej sankcji za wydanie takiego postanowienie w terminie późniejszym. Wbrew przekonaniu Skarżących, postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego może być zatem wydane przez organ jednocześnie z wydaniem decyzji, jak również i w okresie późniejszym, albowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują negatywnych skutków w postaci niemożności obciążenia strony kosztami na późniejszym etapie, a więc już po wydaniu decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Zwrot "jednocześnie z wydaniem decyzji" zawarty w przywołanym przepisie stanowi w istocie zalecenie dla takiego właśnie postępowania organu, co nie oznacza, że organ już po wydaniu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie może wydać postanowienia o kosztach postępowania (tak: wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 września 2007r., II GSK 137/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2018r., II SA/Wr 93/18, WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2014r., II SA/Łd 1301/13, wszystkie dostępne w CBOSA).

W konsekwencji, pomimo że postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane w dniu 14 marca 2024r., a decyzja umarzająca postępowanie rozgraniczeniowe wydana została w dniu 10 maja 2022r., to brak jest podstaw aby stwierdzić, że w tym zakresie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Należy bowiem zauważyć, że ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2022r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 10 maja 2022r. umarzającą postępowanie w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, została zaskarżona do tut. Sądu przez E. K.. W wyniku rozpatrzenia powyższej skargi tut. Sąd wyrokiem z dnia 28 lutego 2023 r. o sygn. akt II SA/Bk 765/22 oddalił tą skargę, natomiast, akta administracyjne przedmiotowej sprawy zostały przekazane przez Kolegium do Wójta Gminy P. dopiero przy piśmie z dnia 11 lipca 2023r. Uwzględniając zaistniałe okoliczności twierdzenie, że organ I instancji "zwlekał" dwa lata z wydaniem postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania, stanowi swoistą nadinterpretację i nie może z tej przyczyny przemawiać za uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Końcowo należy wskazać, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie.

Z tych też względów, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.