Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 526/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 13 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

M.W. (dalej jako strona lub skarżąca) zaskarżyła do tut. Sądu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej jako Kolegium lub organ odwoławczy) z dnia 13 lipca 2022 r., nr SKO/RŚ-423/178/2022, utrzymującą

w mocy decyzję z dnia 20 maja 2022 r., nr GOPS/5211/01/SP/05/2022, wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy Jemielno Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jemielnie (dalej jako GOPS lub organ I instancji) o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na Z. C. (dalej jako ojciec strony, podopieczny).

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 22 marca 2022 r. strona wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Jeleniej Górze z dnia 31 stycznia 2002 r., wydane na stałe, z którego wynika, że ojciec strony posiada znaczny stopień niepełnosprawności, oraz zaświadczenie Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 17 marca 2022 r. o toczącej się sprawie rozwodowej strony. We wniosku strona oświadczyła m.in., że pracowała i mieszkała na terenie Wielkiej Brytanii w latach 2002-2021. Wróciła do Polski i zrezygnowała z pracy ponieważ musiała się zająć starszymi rodzicami. Ojciec jest po czterech udarach i wymaga opieki, przy czym matka strony też jest osobą schorowaną.

W ramach przeprowadzonego w dniu 5 kwietnia 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że ojciec strony zamieszkuje wraz z żoną, teściową oraz córką (stroną). Posiada ze związku małżeńskiego troje dzieci, jednakże dwóch synów już nie żyje. Ma 83 lata, choruje przewlekle, jest po czterech udarach. Posiada ograniczoną zdolność poruszania się. Bardzo szybko się męczy (po przejściu kilku kroków). Choruje na kręgosłup, jest po operacji oczu, ma problemy ze słuchem. Opiekę nad nim sprawuje strona od 4 grudnia 2021 r. Pracowała na terenie Wielkiej Brytanii do 10 stycznia 2022 r. Musiała zwolnić się z pracy aby przejąć opiekę nad rodzicami,

a szczególnie nad ojcem oraz babcią, która w 2022 r. ukończyła 100 lat. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, pracownik socjalny potwierdził fakt sprawowania opieki. Ustalono, że ojciec strony nie jest w stanie funkcjonować bez drugiej osoby zarówno w środowisku społecznym i rodzinnym. Żona ojca strony nie jest w stanie udzielać mężowi pomocy.

Ojciec strony zeznał (protokół przesłuchania świadka z dnia 5 kwietnia 2022 r.), że ma chory kręgosłup, problemy z poruszaniem się, słuchem, jest po operacji oczu. Przeszedł cztery udary, ma zaburzenia pamięci. Jest niesamodzielny przy dawkowaniu leków. Posiłki spożywa sam, lecz trzeba je przygotować. Wymaga pomocy w ubieraniu, przy toalecie porannej i wieczornej, praniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, realizacji recept, umawianiu wizyt lekarskich. Ze względu na zaniki pamięci trzeba go pilnować, gdyż jego czyny są nieprzewidywalne. Opieka przez córkę jest sprawowana przez całą dobę według potrzeb. Jeżeli zachodzi konieczność to też w nocy (pomoc przy wstawaniu). Nikt z członków rodziny nie jest w stanie pomóc oprócz jego córki. Dwóch synów nie żyje. Żona pomaga sporadycznie i tylko wówczas gdy córka musi wyjechać

z domu.

W trakcie postępowania wyjaśniającego organ ustalił także, że żona podopiecznego jest emerytką w trakcie ustalania stopnia niepełnosprawności. Choruje przewlekle na cukrzycę, nadciśnienie, czerniaka. Strona od dnia 21 marca 2022 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Organ I instancji decyzją z dnia 20 maja 2022 r., nr GOPS/5211/01/SP/05/2022, odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn.: Dz. U.

z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej w skrócie u.ś.r.). W ocenie organu I instancji,

w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, a wobec zgromadzonej dokumentacji w sprawie, organ nie jest w stanie ustalić jaki był faktyczny powód rezygnacji z pracy strony oraz powrotu do kraju. Stwierdził, że wyniki przeprowadzonych czynności wskazują, że osobą zobowiązaną do pomocy na rzecz ojca strony jest również jego żona. Wprawdzie legitymuje się ona orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 21 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia

2024 r., jednakże udziela mężowi pomocy przy wykonywaniu czynności higienicznych oraz asystuje podczas nieobecności strony w domu. Ojciec strony, pomimo orzeczonej niepełnosprawności, nie jest osobą całkowicie zależną. Samodzielnie spożywa wcześniej przygotowany posiłek, zakłada wcześniej przygotowaną odzież, porusza się przy pomocy laski w obrębie mieszkania. Nie jest osobą pampersowaną. Wymaga pomocy w czynnościach higienicznych (kąpiel, golenie 2 razy dziennie, przy tej czynności pomagają mu żona i córka (strona). Opieka nad ojcem obejmuje także wykonywanie czynności dnia codziennego, tj. pranie, sprzątanie. W ocenie organu

I instancji, zakres i forma udzielanej pomocy, nie pozbawia stronę możliwości podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ojciec strony jest w stanie samodzielnie spożyć posiłek, sam porusza się po mieszkaniu, czy ubiera wcześniej przygotowaną odzież. Strona w ograniczony sposób może korzystać ze wsparcia matki.

Strona odwołała się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej przedmiotowego świadczenia, względnie uchylenie wydanej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie strony organ orzekający błędnie uznał, że przesłanka rezygnacji

z zatrudnienia nie została spełniona. Strona wyjaśniła, że do dnia 10 stycznia 2022 r. pracowała w Wielkiej Brytanii na stanowisku kierowcy. Po powrocie do kraju nie podjęła zatrudnienia ze względu na konieczność opieki nad chorym ojcem. Podopieczny wymaga pomocy w czynnościach życia codziennego: przy pielęgnacji dziennej, podaniu leków, żywności, herbaty, przy poruszaniu się po domu oraz wyjściu na taras lub spacer. Matka strony posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie ma siły opiekować się swoim mężem. Sama choruje i potrzebuje opieki. W związku

z powyższym strona nie ma możliwości podjęcia pracy i zostawienia rodziców samych w domu. Wróciła do kraju tylko i wyłącznie z uwagi na ich wiek. W domu jest także 100-letnia babcia posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obecnie strona nie posiada żadnych oszczędności, nie ma możliwości podjęcia pracy, jest jej bardzo ciężko. W domu tylko ona zajmuje się opieką, zakupami, sprzątaniem, gotowaniem. W ocenie strony, byłoby fikcją wymaganie od osoby ubiegającej się

o świadczenie by w celu jego uzyskania, na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. zatrudniała się po to tylko, by zrezygnować z zatrudnienia dla spełnienia zawężająco rozumianej przesłanki.

Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że warunki, jakie należy spełnić aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, w sposób precyzyjny

i jednoznaczny, określa ustawa o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy wywodził, uwzględniając treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., że przesłankami warunkującymi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są: istnienie wobec osoby niepełnosprawnej obowiązku alimentacyjnego po stronie ubiegającego się o przyznanie świadczenia, konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz niepodejmowanie lub rezygnacja przez tą osobę

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Zdaniem Kolegium, z treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że ustawodawca nie poprzestał w nim na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że ojciec strony (ur. 10 października 1939 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 31 stycznia 2022 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 stycznia 2022 r. Niepełnosprawność została oznaczona symbolami 10 - N (choroby neurologiczne) i 07 - S (choroby układu oddechowego i krążenia).

Organ uznał, że strona należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ponieważ stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2086 ze zm., dalej

K.r.o.), ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec ojca. Wprawdzie ojciec strony pozostaje w związku małżeńskim, jednakże jego żona legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 21 kwietnia 2022 r., wydanym na czas określony, tj. do dnia 30 kwietnia 2024 r. Inni zstępni ojca strony nie żyją.

Dalej organ argumentował, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. Zatem organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ma obowiązek ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie należy utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających

z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Sytuacja zdrowotna osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest różna, ponieważ w tej grupie znajdują się osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają opieki stałej czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, ale są też osoby, które nie wymagają stałej opieki, bowiem będąc niezdolne do samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. Zatem konieczna jest ocena, czy na podstawie czynności opiekuńczych jakie wykonuje przy osobie niepełnosprawnej opiekun musi on być stale dyspozycyjny dla osoby niepełnosprawnej, czy też obowiązki związane z opieką może realizować w przypadku zatrudnienia. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu zdrowia takiej osoby.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo przyjął, że zakres samodzielności ojca strony, choć ograniczony, to nie wyklucza podjęcia przez stronę zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Większość z czynności opiekuńczych wymienionych przez stronę, nie wymaga jej całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności (przygotowanie i podanie ubrań, sprzątanie, pranie, kąpiel, pomoc w goleniu, podanie posiłków, herbaty, pomoc w wyjściu na taras

i spacer). Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy). Ojciec strony nie jest osobą leżącą. Sam usiądzie i wstanie z łóżka (tylko czasami ma problem z powodu niskiego łóżka, co można wyeliminować chociażby poprzez zakup łóżka rehabilitacyjnego, dostosowanego do osoby niepełnosprawnej). Porusza się w obrębie własnego mieszkania przy pomocy laski, sam chodzi do toalety, spożywa samodzielnie posiłki.

W ocenie organu odwoławczego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Uznano, że nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., codzienne ale wyłącznie przez część doby świadczenie pomocy w prowadzeniu i utrzymaniu w należytym stanie gospodarstwa domowego. Z opisu czynności opiekuńczych nie wynika aby strona karmiła i ubierała ojca. Strona przygotowuje ojcu posiłki, ubrania, ojciec sam się ubiera a tylko wymaga pomocy wówczas gdy zakłada odzież przez głowę. Ojciec strony nie jest cewnikowany, nie wymaga zmiany pieluch, nie jest osobą leżącą. Okoliczność, że strona przygotowuje wszystkie posiłki, ubrania, pilnuje żeby ojciec wziął tabletki, chodzi

z ojcem do lekarza i na spacery, robi zakupy, pranie, sprząta wykupuje recepty, etc. nie spełnia wymagania z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Większość tych czynności może być wykonywanych przed lub po pracy. Wśród nich są też takie czynności, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące,

a więc nie są czynnościami opiekuńczymi. Te ostatnie bowiem są czynnościami wymuszonymi przez rozległy zakres niepełnosprawności danej osoby a nie wiążą się

z zapewnieniem pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Czym innym są czynności opiekuńcze (warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Podobnie, "stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc a nie opieka. Opisany w protokole przesłuchania strony zakres sprawowanej opieki z punktu widzenia doświadczenia życiowego, nie oznacza, że strona nie jest

w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium nie kwestionuje osobistego zaangażowania strony w opiekę nad ojcem, nie jest to jednak opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek zawodową aktywność strony. To zaś oznacza, że obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający oświadczenie strony o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem.

Kolejną przesłanką, podlegającą zbadaniu przez Kolegium było ustalenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki

a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę. Organ podkreślił, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca, obok przesłanki: "rezygnują z zatrudnienia", osobno wyszczególnił: "nie podejmują zatrudnienia", to oznacza, że pojęcia te mają dla ustawodawcy różne zakresy znaczeniowe (obejmują różne stany faktyczne). Istotą świadczenia przyznawanego

z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną jest niewątpliwie zrekompensowanie osobie podejmującej się tej opieki konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty. Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek (czasowy i co do motywów) między rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą. Ustawowy wymóg "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" implikuje konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się

o świadczenie pielęgnacyjne wystąpienia bezpośredniego związku, tak funkcjonalnego, jak i, co do zasady, czasowego, pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, co do zasady, mówić jedynie o sytuacji niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Dalej organ odwoławczy wywodził, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą, niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, warunek określony w art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r. ("jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji") powinien być interpretowany w sposób adekwatny do doświadczenia życiowego.

Biorąc pod uwagę zakres sprawowanej przez stronę opieki, Kolegium tak jak organ I instancji stwierdziło, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Według organu strona, przy należytej organizacji swojego czasu może pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia,

w niepełnym wymiarze czasu pracy ze sprawowaną opieką, co także potwierdza fakt, że dnia 29 czerwca 2022 r. przyjęła z Powiatowego Urzędu Pracy propozycję pracy na stanowisku kierowcy.

Również zamierzonego skutku w ocenie Kolegium nie może odnieść argumentacja strony, że w domu pozostają inni członkowie rodziny, w tym wymagająca opieki 100-letnia babcia, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z przepisami K.r.o. konieczność zapewnienia opieki jest powiązana z obowiązkiem alimentacyjnym. W niniejszej sprawie, dla ustalenia zakresu opieki oraz związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia

a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym ojcem strony, nie było zatem konieczne ustalenie kto i w jakiej kolejności jest zobowiązany do realizacji obowiązków alimentacyjnych wobec niepełnosprawnej babci strony. Jednakże w związku z tą argumentacją wyjaśniono, że realizacja obowiązku opieki może przybrać formę nie tylko świadczeń osobistych ale może mieć wymiar finansowy, tj. opłacanie przez osobę mającą własny obowiązek alimentacyjny opieki lub wystąpienie przez osobę zainteresowaną o usługi opiekuńcze realizowane w ramach pomocy społecznej.

W skardze do tut. Sądu strona zarzuciła organom:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez przyjęcie przez organ I instancji, że brak jest związku pomiędzy brakiem podejmowania pracy zarobkowej przez stronę

a sprawowaniem opieki przez nią nad osobą niepełnosprawną,

-art. 17 ust. 4 u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres opieki sprawowanej nie wymagają rezygnacji z pracy przez skarżącą,

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad ojcem, oraz faktycznego powodu rezygnacji z zatrudnienia na terenie Wielkiej Brytanii i czasu jego trwania, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie

z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Motywując skargę strona stwierdziła, że organ I instancji prawidłowo ocenił podstawy prawne dotyczące świadczenia, jednakże zupełnie wybiórczo ocenił sytuację faktyczną skarżącej opiekującej się ojcem. Skarżąca podała, że pracowała na terenie Wielkiej Brytanii w latach 2006 - 2022 jako kierowca, wbrew twierdzeniom organu, że okres pracy to lata 2021 - 2022. Stosowne dokumenty przedłożyła w trakcie postępowania. Także jej zdaniem, nie pozostawia wątpliwości fakt, że jako najbliższa osoba opiekuje się rodzicami, co do których posiada obowiązek alimentacyjny i 100-letnią babcią. Wszystkie te osoby posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Twierdzenie, że mogłaby pracować i z otrzymywanego wynagrodzenia pokrywać koszty opieki nad rodzicami, w tym jej ojcem, teoretycznie jest możliwe, lecz bardziej prawdopodobne jej zdaniem jest to, że wynagrodzenie to nie starczyłoby na pokrycie kosztów tej opieki. Podparcie się natomiast informacją, że przyjęła ofertę pracy jako kierowca nie uwzględnia faktu, że odrzucenie takiej oferty

z Powiatowego Urzędu Pracy powoduje, że traci ona prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej, z której jest zmuszona korzystać ze względu na swoje schorzenia. Rezygnacja z dobrze płatnej pracy na terenie Wielkiej Brytanii miała związek ze stanem zdrowia rodziców. Zdaniem skarżącej trudno sobie wyobrazić, że ktoś rezygnuje z poszukiwanego w całej Europie zawodu jakim jest kierowca (ze świetną znajomością języka angielskiego nabytego przez 16 lat pracy), aby przejść na świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 2.119,00 brutto. Powyższe wskazuje, że jedynym powodem rezygnacji z pracy była opieka nad niepełnosprawnymi rodzicami i przy okazji babcią, która w uwagi na zaawansowany wiek także wymaga opieki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 27 grudnia 2022 r. (brak daty sporządzenie tego pisma) skarżąca poinformowała, że stan jej ojca pogorszył się, trzeba go ubierać, przestał sam wstawać i chodzić. Potrzebuje opieki całodobowej. Trzeba zmieniać mu pampersy. Do pisma dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 20 grudnia 2022 r. z rozpoznaniem u podopiecznego stanu po udarach mózgowych i niewydolności naczyń mózgowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), albowiem zarówno strona, jak i organ, wnosili o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.

W myśl art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Jak wskazuje również na to przepis art. 133 § 1 u.p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Dokonując zatem kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej sąd ocenia ją biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny, który istnieje w chwili wydania decyzji. Sąd administracyjny nie jest przeto uprawniony do rozpatrywania w związku

z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji, gdyż jego funkcje kontrolne są odmienne od celów i zadań organu odwoławczego, który

w postępowaniu w drugiej instancji ma obowiązek ponownego rozpatrzenia

i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że nie jest ona zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego.

Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom zobowiązanym do alimentacji, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na podkreślenie zasługuje konstatacja, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza dla określenia potrzeb osoby niepełnosprawnej

w zakresie opieki, pielęgnacji czy wsparcia. Na użytek ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca przewidział bowiem specyficzny instrument badania

i weryfikacji czy zakres potrzeb osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia zarazem aktywność zarobkową i zawodową jej opiekuna. Zgodnie

z przepisem art. 23 ust. 4aa u.ś.r., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej u.p.s.) w celu weryfikacji tych wątpliwości. Można dodać ponadto, iż stosownie do przepisu art. 23 ust. 4b u.ś.r., w przypadku, o którym mowa w ust. 4aa, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, jeżeli okoliczności te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji.

Rację ma zatem Kolegium twierdząc, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich.

Z kolei pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiało by się odbyć ze szkodą dla niej. Tymczasem, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach, nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia.

Z ustaleń pracownika socjalnego, który przeprowadził wywiad środowiskowy

w dniu 5 kwietnia 2022 r., wynika, że ojciec strony zamieszkuje wraz z żoną, teściową oraz córką (skarżącą). Posiada ze związku małżeńskiego troje dzieci, jednakże dwóch synów już nie żyje. Ma 83 lata, choruje przewlekle, jest po czterech udarach. Posiada ograniczoną zdolność poruszania się. Bardzo szybko się męczy (po przejściu kilku kroków). Choruje na kręgosłup, jest po operacji oczu, ma problemy ze słuchem. Opiekę nad nim sprawuje skarżąca od 4 grudnia 2021 r. Pracowała na terenie Wielkiej Brytanii do 10 stycznia 2022 r. Musiała zwolnić się z pracy aby przejąć opiekę nad rodzicami,

a szczególnie nad ojcem oraz babcią w zaawansowanym wieku. Ustalono, że ojciec strony nie jest w stanie funkcjonować bez drugiej osoby zarówno w środowisku społecznym i rodzinnym. Żona ojca strony ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie udzielać mężowi pomocy.

Z zeznań skarżącej i jej ojca zgłoszonych do protokołu przesłuchania stron wynika jednoznacznie, że ojciec strony nie wymaga zabiegów typowo pielęgnacyjnych, gdyż nie jest osobą stale leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, karmienia, pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok, itp.), podawania leków czy wymiany pielucho-majtek. Świadczone przez skarżącą czynności, a mianowicie pomoc przy czynnościach higienicznych, przygotowywanie posiłków, ubrań, robienie zakupów, realizacja recept, sprzątanie, pranie, transport na wizyty lekarskie, spacery, a nawet dostarczanie gotowego jedzenia nie jest i nie musi być świadczona przez stronę w sposób ciągły i nieprzerwany, wymagający stałej jej obecności przy ojcu i wyłączający możliwość podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze

i zakresie, który uniemożliwiałby wykonywanie przez nią niezbędnych czynności opiekuńczych.

Podkreślić należy, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w rzeczywistości nie odbiega od zwyczajnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Inne jeszcze czynności, tzw. porządku dziennego, mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. pomoc przy czynnościach higienicznych, czy też przygotowanie posiłków. Ponadto w opiece nad ojcem może wspomóc skarżącą także jej matka.

Wbrew argumentom zawartym w skardze, organ odwoławczy nie kwestionował, że ojciec strony, jako osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym, wymaga stałej opieki, a jedynie podważył zakres tej opieki.

Wskazać w tym miejscu należy, że pomimo, iż rolą organu nie jest interpretacja wyników badań osoby, w stosunku do której wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, to w niniejszej sprawie - wbrew zarzutom skargi - podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oparto na przesłance braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą,

a sprawowaniem przez nią opieki nad ojcem, wynikającej zarówno z zakresu opieki, jak i możliwości rozplanowania czynności opiekuńczych na różne godziny i dni, które nie kolidowałyby z godzinami aktywności zawodowej. Skarżąca przy należytej organizacji czasu pracy może pogodzić pracę np. w formie umowy zlecenia w niepełnym wymiarze czasu pracy ze sprawowaną opieką, co także potwierdził fakt, że dnia 29 czerwca

2022 r. przyjęła propozycję pracy z Powiatowego Urzędu Pracy na stanowisku kierowcy. Nie jest przy tym zrozumiały zawarty w skardze argument, że pracę tę przyjęła tylko ze względu na przysługującą jej bezpłatną opiekę zdrowotną.

Za nieuzasadniony uznać należy zarzut skargi odnoszący się do wadliwego podania w zaskarżonej decyzji długości okresu pracy strony na terenie Wielkiej Brytanii, gdyż te okoliczności nie miały merytorycznego znaczenia w sprawie.

Wskazywane po dacie wydania zaskarżonej decyzji okoliczności dotyczące zmiany stanu faktycznego, w tym zwłaszcza zdecydowane pogorszenie się stanu zdrowia ojca skarżącej, nie mogły mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, gdyż nie istniały w czasie jej podejmowania przez Kolegium.

Niniejszy wyrok nie zamyka stronie jednakże możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego poprzez złożenie nowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, ale będzie to już nowa sprawa administracyjna, w której podstawą rozstrzygnięcia będzie nowy stan faktyczny.

Podsumowując powyższe rozważania należy zatem stwierdzić, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem swojego niepełnosprawnego ojca nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia przynajmniej w niepełnym wymiarze czasowym. Nie zaistniał więc związek przyczynowy pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a biernością zawodową skarżącej, niewywołaną ich realizacją. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W takim stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.