Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 483/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2023-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2023 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2022 r. nr DSE3-K0918-D17278-30/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 27 stycznia 2022 r. nr DSE2-K1057-D17278-22D/22; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej K. M. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2020 r. K. M. wystąpiła o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1255; dalej także: ustawa) z uwagi na prowadzenie nielegalnej działalności opozycyjnej w latach 1982-1983 .

Przedstawiając opis działalności opozycyjnej wnioskodawczyni podała że była aktywną działaczką opozycji antykomunistycznej od zimy 1982 r. (po wprowadzeniu stanu wojennego) do końca 1983 r. Głównym jej zadaniem był kontakt między podziemnym NZS a S. we W. W ramach tego kontaktu były przekazywane w obie strony różne materiały mające na celu koordynowanie działań obu organizacji, jak również przepływ informacji między nimi. Wnioskodawczyni przychodziła do hotelu robotniczego na umówione spotkanie z przedstawicielami S. Miała kontakt z 2-4 osobami, o których niewiele może powiedzieć. Pamięta jedynie tyle , że jeden miał na imię S., a drugi był inwalidą (albo kulał albo jeździł na wózku inwalidzkim). Dalej podniosła, że poza pisemnymi materiałami wnioskodawczyni przekazywała w obie strony także ustne informacje (co się działo się na Uczelni, co w zakładach pracy, jakich wzajemnych form wsparcia wymagały obie strony). Strona podkreśliła, że osobą z którą się kontaktowała i od której otrzymywała materiały NZS była D. K. (do wniosku strona dołączyła oświadczenie tej osoby potwierdzającej działalność opozycyjną strony w latach 1982-1983).

Końcowo dodała, że poza opisaną wcześniej funkcją łącznika, strona sporadycznie zajmowała się odbieraniem materiałów poligraficznych i kolportażem biuletynów.

Decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. (nr DSE2-K1057-D17278-22D/22) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Z Powodów Politycznych odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wydanie tej decyzji zostało poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w ramach którego organ administracji publicznej dołączył do akt sprawy wydruki z Encyklopedii Solidarności i bazy TILI dotyczące świadka D. K., działaczki podziemnych struktur "Solidarności" w grupie związanej z I. Uniwersytetu Wrocławskiego (posiadającej status działacza opozycji antykomunistycznej), a nadto - zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy, informacji o treści dokumentów zgromadzonych na temat wnioskodawczyni; wystąpił do Dolnośląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony a także przeprowadził dowód z przesłuchania świadka D. K.

Odpowiadając na wezwanie organu, Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono jedynie akta paszportowe strony, nie odnajdując jednocześnie dokumentów mogących potwierdzić działalność opozycyjną strony lub doznane przez nią represje.

Z kolei, Dolnośląska Wojewódzka Rady Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w uchwale z dnia 15 września 2021 r. negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie statusu, o który wnosiła strona.

W wyniku przesłuchania świadka D. K. ustalono, że wnioskodawczyni sympatyzowała z NZS na W., w stanie wojennym świadek kontaktowała ją z przedstawicielami "[...]" w P.; przekazywała jej ulotki, biuletyny. Ta działalność była ciągła i regularna. Jednorazowo, świadek przekazała stronie "dużą reklamówkę" materiałów. Wie, że strona kontaktowała się z przedstawicielami "Solidarności", którzy mieszkali w hotelu robotniczym, w dzielnicy gdzie mieszkała. Przechowywała także w mieszkaniu rodziców materiały opozycyjne (poligraficzne – ramki, sprzęt do powielania i druku).

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ administracji publicznej stwierdził, że nie daje on podstaw do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Organ administracji publicznej wyjaśnił, że oświadczenia strony oraz oświadczenia świadka (dodatkowo zweryfikowane bezpośrednio przez członków Rady Konsultacyjnej) a także załączone dokumenty nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że strona prowadziła działalność określoną w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Zdaniem organu, strona nie przedstawiła jednoznacznych dowodów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez nią co najmniej przez 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Dowodów na prowadzenie przez stronę działalności opozycji antykomunistycznej nie przyniosła kwerenda w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej, a także postępowanie prowadzone przed Radą Konsultacyjną przy Wojewodzie Dolnośląskim. Działalności opozycyjnej strony nie potwierdziła żadna z osób (ze środowiska działaczy opozycji antykomunistycznej, w tym działaczy "[...]" z Z.) z którymi skontaktowała się wspominana Rada. Dodatkowo, także przesłuchanie świadka D. K. nie doprowadziło do wskazania nazwisk osób, z którymi wnioskodawczyni miała współpracować.

Końcowo organ zwrócił uwagę, że strona nie powoływała się na doznanie represji określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, natomiast nie można potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn niż wymienione w tym przepisie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni oświadczyła, że w latach 1982-1983 prowadziła we współpracy z zorganizowanymi strukturami zorganizowanymi (NZS) zagrożoną odpowiedzialnością karną działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności. Podniosła, że organ odmówił prawdomówności zeznań D. K. (opozycjonistki działającej w grupie J. L.), która została odznaczona przez Prezydenta RP Złotym Krzyżem Zasługi za działalność konspiracyjną. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że z uwagi na zasady bezpieczeństwa, osoby postronne nie były wprowadzone w działalność strony, a krąg kontaktów konspiracyjnych był ograniczony. Strona dodatkowo wyjaśniła, że w strukturach konspiracyjnych była szeregowym działaczem, a osobą z która otrzymywała kontakt była przede wszystkim D. K.

W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o ponowne rozpoznanie sprawy, organ administracji publicznej dopuścił dowód z przesłuchania świadka R. S.

Decyzją z dnia 20 czerwca 2022 r. (nr DSE3-K0918-D17278-30/22) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Z Powodów Politycznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 27 stycznia 2022 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że dokonał ponownej oceny oświadczeń i zeznań świadków – D. K. i R. S. (męża wnioskodawczyni) dochodząc do przekonania, że nie są one wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przez stronę przesłanki z art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Podniósł, że D. K. nie wskazała, aby strona była formalnym członkiem jakiejkolwiek organizacji a jedynie na jej prośbę przekazywała materiały (które od niej dostała) przedstawicielom Solidarności w zakładach P. Organ administracji publicznej podkreślił, że dokonał przeglądu akt z postępowania toczącego się w przedmiocie potwierdzenia D. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej i stwierdził, że brak jest w tych aktach jakichkolwiek informacji odnośnie do współpracy z wnioskodawczynią w opozycji antykomunistycznej. Podniósł także, że również z zeznań męża wnioskodawczyni nie wynika, aby strona spełniała przesłanki działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Świadek R. S. zeznał, że przed 1983 r. spotykał się z wnioskodawczynią i widział w jej domu ulotki opozycyjne czy farbę drukarską. Był też świadkiem rozmowy wnioskodawczyni z osobą, która "przyniosła" stronie informacje co się dzieje w "[...]".

W nawiązaniu do tych zeznań organ administracji publicznej wskazał, że z samej preambuły do ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej wynika, że nie każda działalność, choćby była działalnością zasługująca na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Jak zwrócił uwagę, że ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług, prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych.

Podsumowując Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych stwierdził, iż mając na uwadze treść zeznań świadków, brak informacji na temat działalności opozycyjnej strony w zasobach IPN, jak również negatywną ocenę wniosku strony wyrażoną w uchwale Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w sprawie należało uznać, że wnioskodawczyni nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej.

Końcowo organ zauważył, że strona w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. oraz na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie podnosiła okoliczności podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Również przedłożone dokumenty nie wskazują na okoliczność podlegania takim represjom.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 i art. 140 oraz art. 18 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej k.p.a.).

Zdaniem skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony przez organ wadliwie, przy dowolnej ocenie zeznań świadków a także zeznań strony. W ocenie strony, organ nie dokonał ocen zeznań świadków w ich całokształcie, ograniczając się jedynie do wybiórczej oceny tych zeznań. Jak argumentowała strona, fakt, że nie była ona formalnym członkiem jakiejkolwiek organizacji oraz to, że D. K. w postępowaniu, które dotyczyło jej działalności opozycyjnej nie wskazała na współpracę z wnioskodawczynią nie świadczy o bezzasadności wniosku skarżącej. Jak zarzuciła skarżąca, D. K. zeznała skąd zna wnioskodawczynię i dlaczego darzyła ją zaufaniem. Skarżąca podniosła także, że nie powoływała się na prowadzenie szeroko zakrojonej działalności opozycyjnej, a jedynie na wykonywanie zadań powierzonych jej przez osobę, której ufała, tj. D. K. Z kolei zeznania R. S. odnośnie do tego co widział i co wiedział o działaniach ówczesnej narzeczonej korespondują z rolą skarżącej, jaką przedstawiała ona w toku postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze sformułowane w skardze zarzuty oraz przedstawioną na ich poparcie argumentację, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 27 stycznia 2022 r.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 poz. 259 dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również przepis art.134 § 1 p.p.s.a., stanowi on, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na tej podstawie obowiązkiem Sądu jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu – zgodności z prawem w zakresie naruszenia prawa procesowego i materialnego, bez względu na zgłaszane zarzuty i wnioski.

Z przywołanych przepisów wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie są przy tym ograniczane ani zarzutami, ani wnioskami, jak też powołaną podstawą prawną, słowem z urzędu obowiązane są zbadać, rzecz jasna w granicach danej sprawy, całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych oraz zastosowania prawa materialnego.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych powodów aniżeli podniesione w skardze.

Porządkująco należy wskazać, na co trafnie zwraca uwagę organ administracji publicznej w zaskarżonej decyzji (i czego nie zakwestionowała strona w skardze), że strona domagała się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ustawy. Poza oceną w sprawie pozostawała kwestia wystąpienia przesłanek z art. 3 ustawy. Jak trafnie wskazuje organ w decyzji z dnia 20 czerwca 2022 r., strona nie podnosiła, by doznała represji, o których mowa w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznych. Nadto, również znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie wskazują na okoliczność podlegania przez stronę represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Z tych względów, przedstawione w sprawie rozważania Sądu koncentrować się będą wokół oceny, czy zasadnie organ orzekający w sprawie uznał, że zebrany w toku postepowania administracyjnego materiał dowodowy nie potwierdza działalności opozycyjnej strony w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Jak stanowi powołany przepis, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).

W ocenie Sądu, stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, który odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej z uwagi na brak dostatecznych dowodów potwierdzających działalność opozycyjną strony ocenić należało w okolicznościach faktycznych sprawy za przedwczesne.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych jest procedurą wnioskową. Prawnym umocowaniem tej tezy jest art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy. Wynika z niego powinność dołączenia do wniosku składanego przez osobę zainteresowaną uzyskaniem ww. statusu dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy. Okoliczność ta nie może jednak przekreślać, czy też wykluczać zasad ogólnych postępowania administracyjnego, opisanych w ustawie kodeks postępowania administracyjnego, nakładających na organ administracji ciężar prowadzenia postępowania, zebrania i właściwej oceny dowodów. Takie ukształtowanie roli organu administracji wynika ze specyfiki postępowania administracyjnego ukształtowanego z wyraźną przewagą instytucjonalną i organizacyjną organu administracji. Stąd konieczność ustanowienia zasad ogólnych nakładających na organy administracji szereg obowiązków związanych z informowaniem, pouczaniem stron, zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu ale także powinnością wnikliwej i wszechstronnej oceny dowodów, a przede wszystkim podejmowania kroków w celu ich właściwego i kompletnego zebrania.

Zgodnie z przepisami kodeks postępowania administracyjnego, gospodarzem postępowania jest organ administracji, którego zadaniem jest nie tylko dążenie do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy ale także dążenie do respektowania zasad postępowania takich jak zasada zaufania czy informowania (art. 8 i art. 9 k.p.a). Słowem, mimo ciążącym na stronie obowiązku dostarczenia dowodów istotnych dla sprawy z obowiązku ich oceny, ale także uzupełnienia jeśli zachodzi taka potrzeba, organ nie jest zwolniony, zwłaszcza gdy dostarczone przez stronę dowody lub wnioski dowodowe wskazują konkretne obszary, które winny zostać zbadane, czy uzupełnione. W tym zakresie trzeba wskazać, że pozycja organu administracji jest zawsze dominująca, a przyznane kompetencje, zakres obowiązków i doświadczenia pozwalają na szersze spojrzenie na sprawę oraz umiejętność właściwego pokierowania tokiem postępowania, jak choćby wskazanie na konkretne dokumenty (ich rodzaj, charakter), które w danej sprawie pozwolą na ustalenie niezbędnych faktów.

Sąd dostrzega niewątpliwą staranność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Z Powodów Politycznych jeśli chodzi o kwestie procesowe związane z gromadzeniem materiału dowodowego. Wymaga w tym miejscu zauważenia, że wspomniany organ w ramach prowadzonego postępowania nie ograniczył się, poza oceną samego wniosku, jedynie do zastosowania dyspozycji art. 5 ust. 5 ustawy, który to przepis uprawnia ten organ do wystąpienia do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (do czego nie rzadko ogranicza się postępowanie w podobnych sprawach). W sprawie, organ skorzystał bowiem także z możliwości jakie daje przepis art. 5 ust. 6 ustawy, w myśl którego, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Co również wymaga odnotowania, w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego, organ przeprowadził także dowód z zeznań świadków, tj. D. K. i R. S.

Pomimo niewątpliwej rzetelności organu w wykorzystaniu dostępnych mu narzędzi procesowych służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, organ ten nie ustrzegł się uchybień procesowych, i to w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu przypomnieć, trzeba, że w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sygnalizowane zastrzeżenia Sądu dotyczą pewnych, aczkolwiek bardzo istotnych z punktu widzenia treści wniosku i oświadczeń strony skarżącej, niedostatków w ustaleniach faktycznych, przez co nie można ustaleń faktycznych organu ocenić za wyczerpujące. W tym miejscu trzeba wyraźnie zaakcentować, iż poczynione w sprawie ustalenia, że w wyniku kwerendy archiwalnej w Instytucie Pamięci Narodowej odnaleziono jedynie akta paszportowe strony, oraz, że Dolnośląska Wojewódzka Rady Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej nie zwalniały organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego według zasad przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, podobnie na tę kwestię zapatrywał się również organ prowadzący postępowanie w sprawie, albowiem dysponując informacją zwrotną od Instytutu Pamięci Narodowej co do tego, że w wyniku kwerendy archiwalnej przeprowadzonych w zasobach tego organu nie odnaleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną strony, organ nie poprzestał na gromadzeniu dowodów w sprawie i dopuścił dowód z przesłuchania z świadka – D. K., a na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – dowod z przesłuchania świadka – R. S.

W ocenie Sądu, jakkolwiek zatem pozytywnie należy ocenić decyzję procesową Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Z Powodów Politycznych odnośnie do prowadzenia postępowania dowodowego, pomimo wyczerpania trybu z art. 5 ust. 5 i ust. 6 ustawy, to jednak zastrzeżenia Sądu budzi brak wnikliwości organu w uzyskaniu od świadka D. K. informacji na temat szczegółów istotnych z punktu widzenia przesłanek z art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W tym również, w kontekście argumentacji organu przedstawionej w decyzji z dnia 27 stycznia 2022 r., że przesłuchanie świadka D. K. "nie przyniosło wskazania nazwisk osób z którymi wnioskodawczyni miała współpracować". Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że świadek D. K. posiada status działacza opozycji antykomunistycznej, a z treści zeznań tego świadka wynika, że w stanie wojennym, w lutym 1982 r. to ona skontaktowała wnioskodawczynię z przedstawicielami "[...]" w P. we W. (jak nadto zeznała: "[...]Wiem, że K. kontaktowała się z przedstawicielami Solidarności, którzy mieszkali w hotelu robotniczym. Ona mieszkała w tej samej okolicy. Te ulotki (przekazywane od świadka - przypis Sądu) przekazywała właśnie tym działaczom, a za nie dostawała od nich Wydawnictwa "U nas" – pismo Solidarności [...]. Finalnie to trafiało do mnie. To miało miejsce od wiosny 1982 r. do końca 1983 r. Wtedy zaszła w ciążę (K. – przypis Sądu) i wyłączyła się z działalności opozycyjnej)".

W świetle art. 2 ust. 1 ustawy (gdzie jest mowa nie tylko o prowadzeniu działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych, lecz także we współpracy z tymi strukturami) oraz w kontekście wspomnianej wyżej argumentacji organu dziwi to dlaczego organ nie zapytał świadka D. K. o dane personalne przedstawicieli S. w P., z którymi świadek ten miała skontaktować stronę. W tym stanie rzeczy, nieuprawnione jest podnoszenie przez organ zarzutu, że przesłuchanie D. K. nie doprowadziło do wskazania nazwisk osób z którymi wnioskodawczyni miała współpracować. Skoro bowiem to organ administracji publicznej jest gospodarzem postępowania, to dopuszczając dowód z przesłuchania świadka D. K. powinien on dążyć do tego, by ta czynność procesowa organu przyczyniła się w jak największym stopniu do wyjaśnienia (ustalenia) stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie, w przypadku uzyskania informacji o imionach i nazwiskach osób ze środowiska S. w P. z którymi kontakt miała nawiązać strona organ mógłby podjąć starania o przesłuchanie tych osób celem zweryfikowania podawanych przez stronę i świadka twierdzeń o współpracy skarżącej z przedstawicielami S. w P. Odnosząc się w tym miejscu do zawartej w zaskarżonej decyzji uwagi organu, że świadek D. K. nie wskazała, by strona była formalnym członkiem jakiejkolwiek organizacji trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy mówi o prowadzeniu działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z tymi strukturami.

Końcowo należy wskazać, że w świetle zasad z art. 77 § 1 k.p.a. w sprawie należało również przeprowadzić z urzędu dowód z przesłuchania P. B. oraz M. C. (o tych osobach mowa jest w uzasadnieniu uchwały Dolnośląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych z dnia 15 września 2021 r. nr 105/2021). Okoliczność przesłuchania tych osób w toku postępowania przed wspomnianą Komisją nie ogranicza organu administracji publicznej jako gospodarza postępowania wszczętego wnioskiem strony w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania tych osób w sprawie.

W sumie więc jako uzasadnione ocenić należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uchybienie tych przepisom skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 27 stycznia 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Uchylenie decyzji z powodu naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. uzasadnia odstąpienie przez Sąd od ustosunkowywania się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., a nadto również - art. 140 k.p.a. i art. 18 k.p.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ po myśli art. 153 p.p.s.a., zobowiązany jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku i nakładają na organ obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego w sygnalizowanym przez Sąd zakresie. Reczą organu będzie ponowne przesłuchanie świadka D. K., a także, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania P. B. oraz M. C. Do rozważenia organu pozostaje także kwestia przesłuchania strony. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.

Zawarte w punkcie II wyroku orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoją podstawę w treści art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) oraz uwzględnia opłatę skarbowa od pełnomocnictwa oraz wartość wpisu sądowego, jaki uiściła skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie.