Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 778/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw z art.135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia -uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 kwietnia 2018 r. nr [...] -


UZASADNIENIE

P. K. (dalej: Strona, Wnioskodawca, Skarżący) dnia 27 listopada 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: ZUS, Zakład, organ) z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz pracy.

W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że mieszka w starym, nieocieplonym domu po babci konkubiny, w którym ma izbę i kuchnię. Na utrzymaniu Strony jest dwójka małych dzieci. Gdyby nie wsparcie rodziny, Wnioskodawca nie mógłby zapewnić sobie i członkom swojej rodziny środków na utrzymanie. Wskazał, ze złożył wniosek o zasiłek celowy na węgiel i zasiłek rodzinny. Ma kłopoty ze wzrokiem, dostał skierowanie na badanie specjalistyczne.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. organ zawiesił postępowanie wszczęte ww. wnioskiem w sprawie umorzenia do czasu zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji z dnia 27 stycznia 2015 r. znak: [...] (stwierdzającej, że Strona jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), oraz od decyzji ZUS z 27 stycznia 2015 r. - znak: [...] (określającej wysokość należności z tytułu składek). W związku z powzięciem przez organ wiedzy, że postępowanie odwoławcze zostało zakończone (wyrokiem Sądu Okręgowego w N. S. z 15 września 2017 r. odwołanie zostało oddalone) organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie wniosku z dnia 2 grudnia 2015 r. o umorzenie należności z tytułu składek.

Następnie ZUS decyzją z dnia 5 kwietnia 2018 r. znak [...], podpisaną z upoważnienia Prezesa ZUS przez Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów Oddziału ZUS w K.:

1. odmówił Skarżącemu umorzenia należności w łącznej kwocie [...]zł z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okresy od listopada 2009 r. do listopada 2013 r. i od lutego 2014 r. do marca 2014 r. oraz składek na Fundusz Pracy za okresy od lipca 2011 r. do listopada 2013 r. i od lutego 2014 r. do marca 2014 r. i odsetek za zwłokę;

2. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł, w tym za ubezpieczenia społeczne - za okresy od października 2009 r. do grudnia 2009 r., październik 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne - za okresy od listopada 2009 r. do grudnia 2009 r., październik 2012 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres październik 2012 r.,

3. umorzył postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że Strona ustanowiła pełnomocnika - adwokata. Do poprzedniego wniosku z dnia 6 listopada 2015 r. pełnomocnik Wnioskodawcy złożył oświadczenie dotyczące jego sytuacji rodzinnej i finansowej.

Dalej organ stwierdził, że z oświadczenia Strony wynika, że nie posiada ona żadnego majątku, który mógłby podlegać egzekucji, a jedynym źródłem dochodu jest zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia w firmie Dom Wina Sp. z o.o. Jest to jedyne źródło dochodu Strony, które na dodatek nie jest wynagrodzeniem stałym i jest uzależnione od wielu czynników, w tym popytu, pozyskanych od klientów zamówień towarów na rzecz zleceniodawcy, faktycznie dokonanej przez klientów zapłaty za zamówiony i dostarczony towar. Ponadto wynagrodzenie to zostało zajęte przez komornika. Z osiąganego dochodu Wnioskodawca musi utrzymać siebie i członków swojej rodziny. Jest ojcem pięciorga dzieci, z których dwójka jest na jego wyłącznym utrzymaniu. Gospodarstwo domowe prowadzi z partnerką - M. C., z którą ma dwójkę dzieci. Rodzina Wnioskodawcy wynajmuje pokój w domu jednorodzinnym w K. , co wiąże się z koniecznością opłacania czynszu i opłat za media. Ponadto płaci alimenty w kwocie [...]zł na rzecz pozostałej trójki dzieci, które zamieszkują (poza pewnymi wyjątkami) wraz z matką w K..

Poza płatnością alimentów, w okresie zamieszkiwania wraz z Wnioskodawcą trójki dzieci z poprzedniego związku, jest on zmuszony do ponoszenia dodatkowych kosztów. Syn Wnioskodawcy - K. K. zamieszkuje z Nim dwa razy w miesiącu oraz w okresie ferii wakacji. Z kolei pozostałe dzieci - syn K. i córka S. zamieszkują z Wnioskodawcą tylko w okresie ferii i wakacji.

Potrzeby dzieci Strona zaspokaja w pierwszej kolejności, a wydatki na ich utrzymanie są znaczne. Zarobki ledwo starczają na zaspokojenie wyłącznie podstawowych potrzeb dzieci. Odbija się to na rezygnacji z wydatków przeznaczanych na Wnioskodawcę i jego partnerkę, co powoduje, że nawet ich podstawowe potrzeby życiowe nie mogą zostać w sposób należyty zaspokojone.

Partnerka jest osobą bezrobotną. Wnioskodawcy nie stać na pokrycie kosztów żłobka czy opiekunki do dziecka, co uniemożliwia jego partnerce podjęcie starań o pracę. Dzieci muszą zatem pozostawać pod stałą opieką partnerki, a to uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia i zwiększenie dochodów przypadających na jednego członka rodziny.

Wnioskodawca zaznaczył, że wygospodarował środki pieniężne na zapłatę należności głównej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne tylko i wyłącznie dzięki sprzedaży samochodu marki O. . Posiadał również drugi samochód - marki H. , który z kolei został zezłomowany.

Dalej organ wskazał, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia należności.

Organ wskazał, że w ramach przeprowadzonego postępowania zgromadzono następującą dokumentację:

1) Dokumenty zgromadzone przez organ z urzędu:

- informacja z Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych;

- informacja odnośnie zarejestrowanych pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców;

- informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...];

- informacja Ośrodka Pomocy Społecznej w K. .

2) Dokumenty przedłożone przez Stronę:

- zaświadczenie o wynagrodzeniu z dnia 21 listopada 2014 r.;

- PIT-36 i PIT/B z 2013 r.;

- zajęcie wierzytelności (pismo komornika sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r.);

- wyrok Sądu z dnia 29 stycznia 2013 r. (dot. orzeczonego rozwodu małżeństwa);

- orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 13 października 2014 r.;

- decyzje Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 7 lipca 2014 r., 12 kwietnia 2017 r. oraz 23 października 2017 r.;

- dokument [...] (data dokonania czynności: 22.10.2014, 07.03.2015, 31.07.2015, 20.10.2015, 27.11.2015, 01.12.2015, 11.12.2015, 10.02.2017);

- zaświadczenie o demontażu pojazdu z dnia 22 lipca 2015 r.;

- oświadczenia pełnomocnika z dnia 30 listopada 2015 r., 24 listopada 2017 r., 10 grudnia 2015 r. i 21 lutego 2018 r.;

- decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku wychowawczego z dnia 24 października 2017 r.;

- oświadczenie z dnia 27 listopada 2015 r.;

- zaświadczenie o wynagrodzeniu z dnia 24 listopada 2015 r.;

- rachunki do umowy zlecenia/o dzieło z dnia 14 października 2015 r., 9 listopada 2015 r., 2 marca 2016 r., 5 grudnia 2017 r., 5 stycznia 2018 r. oraz 6 lutego 2018 r.;

- pismo komornika z dnia 3 listopada 2015 r.;

- odpisy skróconych aktów urodzenia (dot. syna A. i syna F. );

- 22 dowody wpłaty (dotyczące regulowania alimentów);

- zaświadczenia Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 25 sierpnia 2015 r. oraz z 26 listopada 2015 r.;

- PIT-36, PIT/B i PIT/0 z 2014 r.;

- PIT-11A, PIT-37 i PIT/0 z 2014 r. (dot. M. C.);

- skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 2 października 2015 r.;

- zaświadczenie o posiadaniu rachunku z dnia 19 listopada 2015 r.;

- dokumenty potwierdzające wypłatę okresowego świadczenia chorobowego (dot. M. C.);

- decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego z dnia 2 grudnia 2015 r.;

- decyzje w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 23 grudnia 2015 r. oraz z dnia 4 grudnia 2017 r.;

- oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 2 grudnia 2015 r., z 27 października 2017 r. oraz z 19 lutego 2018 r.;

- PIT-37 i PIT/0 z 2017 r.;

- pismo komornika z 23 stycznia 2018 r. + załączniki;

- zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z 23 października 2017 r;

- dokumenty potwierdzające stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, woda + ścieki, gaz, węgiel).

Następnie organ wskazał, że ustalił, iż Wnioskodawca figurował jako płatnik składek w okresie od dnia 1 września 1994 r. do 28 marca 2014 r. W trakcie prowadzenia działalności nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia własne oraz zatrudnianych pracowników. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności.

W stosunku do Strony prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Należności objęte egzekucją zostały uregulowane. Zadłużenie figurujące aktualnie na koncie rozliczeniowym nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym.

Organ ustalił, że od 29 marca 2014 r. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej. Oświadczył, że jest zatrudniony w firmie D. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na podstawie umowy zlecenia zawartej od 28 kwietnia 2014 r. Otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto (tj. [...] zł netto). Jest to jedyne źródło dochodu. Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne.

W kompleksowym systemie informatycznym ZUS Wnioskodawca figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń - płatnikiem składek jest D. Sp. z o.o. Podstawa wymiaru składki w lutym 2018 r. wynosiła [...] zł (umowa zlecenie).

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w piśmie z dnia 25 listopada 2015 r. poinformował, że Strona figuruje w ewidencji podatników jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej.

W zeznaniach podatkowych za lata 2010-2013 Wnioskodawca wykazał łączny dochód odpowiednio w wysokości: [...] zł; [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Organ ustalił również, że Wnioskodawca nie posiadał zaległości podatkowych, nie było prowadzone wobec Niego postępowanie egzekucyjne.

Wnioskodawca oświadczył, że na dzieci pobiera zasiłek w kwocie [...]zł miesięcznie, oraz świadczenie wychowawcze w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto ma troje starszych dzieci z poprzedniego związku, na które posiada obowiązek alimentacyjny w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie. Oświadczył, że starał się realizować ten obowiązek terminowo, jednakże z czasem wobec osiągania niższych dochodów stało się to praktycznie niemożliwe. W chwili obecnej posiada zaległość z tytułu alimentów w kwocie [...]zł - należności alimentacyjne dochodzone są w trybie egzekucji.

Stałe miesięczne wydatki rodziny określił na kwotę [...]zł, inne koszty na kwotę [...]zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada następujące zobowiązania finansowe: w instytucjach w kwocie [...]zł (prowadzona egzekucja z wynagrodzenia), u osób fizycznych w kwocie [...]zł, inne w kwocie [...]zł. Łączną miesięczną kwotę spłaty określił na ok. [...] zł. Oświadczył również, że nie posiada wartościowego majątku. Zakład ustalił, że Strona nie jest właścicielem żadnej nieruchomości.

Do akt sprawy Wnioskodawca przedłożył zeznania podatkowe za lata 2013-2014 i 2017. Wykazał następujące dochody: w 2013 r. [...] zł, w 2014 r. [...] zł, w 2017 r. [...] zł.

Syn Strony - K. - dnia 31 grudnia 2012 r. uległ wypadkowi, w wyniku czego doznał uszkodzenia narządów ruchu (zgłoszono również orzeczony stopień niepełnosprawności), a to z kolei przekładało się na sytuację finansową Strony. Dnia 27 listopada 2015 r. Wnioskodawca oświadczył, że ma problemy ze wzrokiem - otrzymał skierowanie na specjalistyczne badania. Aktualnie nie zgłosił żadnych problemów zdrowotnych.

Dalej organ przywołał treść art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm., dalej u.s.u.s. Wskazał, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. w przypadku zadłużenia Strony również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego jego działalności.

Organ stwierdził, że okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., nie zaistniały w przedmiotowym przypadku. Wnioskodawca jest zatrudniony i z tego tytułu osiąga dochód na poziomie ok. [...] zł netto. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł).

Z tych powodów organ stwierdził, że nie zachodzą wobec Wnioskodawcy przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (pkt 1 i 2 decyzji) i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Dalej organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (pkt 1 decyzji) zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Organ przywołał § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; dalej rozporządzenie MGPiPS).

Następnie Zakład stwierdził, że rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez Stronę zadłużenia pozbawiałaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. W ocenie Zakładu sytuacja ta nie ma miejsca. Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić należności składkowych, a ich zapłata doprowadzi do sytuacji, w której nie będzie dysponował środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych swojej rodziny.

Organ ustalił bowiem, że Wnioskodawca obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenie. Płatnikiem składek jest D. Sp. z o.o. Średnie wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy (12/2017-2/2018) Strona określiła na kwotę [...]zł brutto, tj. [...] zł netto. Zdaniem organu Wnioskodawca nie udowodnił w sposób jednoznaczny, że aktualna sytuacja materialno-bytowa rodziny jest zagrożona. Materiał przedstawiony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że trudności finansowe mają charakter stały i wykluczają zaspokojenie roszczeń ZUS.

Sygnalizowane obecne trudności finansowe nie wykluczają możliwości stopniowej spłaty należności w dłuższym okresie czasu. Organ nie kwestionuje, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami może okazać się niemożliwa, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby w przyszłości Wnioskodawca przystąpił do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek w mniejszych kwotach, w ramach układu ratalnego dostosowanego do jego możliwości płatniczych.

Organ ustalił, że rodzina Strony w przeszłości korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej - Działu Pomocy Środowiskowej. Aktualnie od 2015 r. do nadal rodzina korzysta z Działu Świadczeń Rodzinnych, otrzymując zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w wysokości [...] zł (za miesiąc styczeń 2018 r.), a od 2016 r. do nadal z Działu Świadczeń Wychowawczych pobierając świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci w wysokości [...] zł (za miesiąc styczeń 2018 r.). Zdaniem Zakładu Wnioskodawca nie wykazał, aby podstawowe potrzeby jego rodziny były niezaspokojone.

Dalej Zakład doszedł do wniosku, iż sytuacja finansowa Strony, mimo przytoczonych okoliczności, nie daje wystarczających podstaw, aby uznać, że spłata zobowiązania z tytułu składek, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej.

Organ nie stwierdził również możliwości zastosowania przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia MGPiPS. Zdaniem Zakładu Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń, a ponadto, od dnia 29 marca 2014 r. nie prowadzi już pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia na koncie podmiotu, ale bierze pod uwagę sam fakt istniejącego zadłużenia, za powstanie którego odpowiedzialny jest płatnik składek. Wskazał również, że aktualnie Strona nie powołuje się na jakiekolwiek problemy zdrowotne, które uniemożliwiałyby Jej całkowicie bądź ograniczały aktywność zawodową. Nie legitymuje się orzeczeniem o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy czy orzeczeniem o niepełnosprawności. Aktualnie nie zgłosił również żadnych problemów zdrowotnych członków swojej rodziny.

W zakresie natomiast składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych organ wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s. To oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim składek wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na ww. przepisach. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc badanie istnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s.

W związku z tym właściwym rozstrzygnięciem co do składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.; dalej: K.p.a.). Brak jest bowiem przedmiotu postępowania, w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s.

W odniesieniu natomiast do należności z tytułu odsetek za zwłokę od składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, zgodnie z przepisem art. 23 u.s.u.s., w każdym przypadku nieopłacenia składek w terminie należne są od nich odsetki za zwłokę; ich zapłata obciąża wszystkich płatników nieregulujących składek w terminie, w jednakowym stopniu.

Następnie Skarżący złożył wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołał się w nim na złą sytuację finansową swojej rodziny i wydatki związane z potrzebami małoletnich dzieci. Wskazał, że obecna sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie należności z tytułu składek.

Kolejno Zakład decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. znak [...], podpisaną przez Dyrektora Oddziału ZUS w K. z upoważnienia Prezesa ZUS, utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 kwietnia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Następnie powtórzył opis stanu faktycznego przedstawiony w decyzji I instancji. W szczególności wskazał, że Skarżący do akt sprawy przedłożył zeznania podatkowe za lata 2013-2014 i 2017 rok. Wykazał następujące dochody: w 2013 r. [...] zł, w 2014 r. [...] zł, w 2017 r. [...] zł.

Dalej Zakład wskazał, że nie zachodzą wobec Skarżącego przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Następnie organ stwierdził, że Skarżący nie wykazał, by w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniósł straty materialne uniemożliwiające - w przypadku opłacenia należności z tytułu składek - dalsze prowadzenie działalności. Wskazał, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek oraz razem z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawił dokumenty, jednak nie potwierdzają one sytuacji przewidzianej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS. Stwierdził, że Skarżący nie wykazał w sposób bezsporny, by spłata zadłużenia uniemożliwiała zaspokojenie Jego niezbędnych potrzeb życiowych. Podkreślił, że Strona uzyskuje dochód z tytułu umowy zlecenia. Ponosi koszty związane z utrzymaniem oraz ma zobowiązania pieniężne. Nie wykazuje, żeby sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiały spłatę zadłużenia. Nie przedstawił dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby Skarżący przystąpił do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS w ramach umowy o rozłożeniu spłaty zadłużenia na raty dostosowane do jego możliwości.

Dalej organ wskazał, że Skarżący nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Nie przedłożył do wniosku o umorzenie jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie których można stwierdzić, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia Skarżącemu uzyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i spłatę należności z tytułu składek.

Następnie organ stwierdził, że zobowiązani powinni podejmować decyzje finansowe pozwalające na spłatę należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, gdyż skutkowałoby to przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było spłacane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany. Spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek nie może mieć pierwszeństwa w stosunku do należności publicznoprawnych. Decyzja o zaciągnięciu kredytu powinna być przemyślana i uwzględniać rzeczywiste możliwości finansowe kredytobiorcy. Zaciągnięcie pożyczki nie może skutkować odstąpieniem od egzekwowania zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący nie zgodził się z ww. decyzją ZUS, zaskarżając ją w całości i zarzucając mające istotny wypływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. naruszenie:

I. art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez zaniechanie wydania decyzji stwierdzającej nieważność zaskarżonego aktu administracyjnego, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja obarczona była wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a to z uwagi na fakt, że zaskarżoną decyzję wydał organ niewłaściwy, tj. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (a konkretnie działający z jego upoważnienia p.o. Dyrektora Oddziału ZUS w K.), podczas, gdy organem wyłącznie właściwym do wydania decyzji był Dyrektor Oddziału zgodnie ze statutem ZUS;

II. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnieniu okoliczności, że:

1. Skarżący jest zatrudniony na umowę zlecenia, a nie umowę o pracę, a zatem uzyskiwane przezeń wynagrodzenie na tej podstawie jest zmienne i uzależnione od wielu czynników, a zatem przy rozważaniu, jakie wynagrodzenie osiąga Skarżący, winno zostać wzięte pod uwagę wynagrodzenie najbardziej aktualne, tj. wynagrodzenie za ostatnie miesiące wskazane w wysokości netto, tj. wynagrodzenie po odliczeniu wszystkich należnych potrąceń, a nie wynagrodzenie określone w wysokości brutto, tj. wynagrodzenie przed opodatkowaniem,

2. partnerka Skarżącego - M. C., zajmuje się wspólnymi dziećmi w wieku 4,5 i 2 lat, a zatem nie jest w stanie podjąć się pracy bez uszczerbku dla życia rodzinnego i pozostaje na utrzymaniu skarżącego,

3. na utrzymaniu Skarżącego pozostaje dwójka dzieci - syn F. w wieku 4,5 roku oraz A. w wieku 2 lat, a także Skarżący jest zobowiązany do regulowania alimentów na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa w wysokości po [...] zł miesięcznie,

4. Skarżący nie ma żadnych składników majątku, które podlegałyby egzekucji, przy jednoczesnym posiadaniu znacznej liczby zobowiązań cywilnoprawnych, a jego wyłącznym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy zlecenia, która z uwagi na swój charakter cywilnoprawny nie daje skarżącemu ochrony, takiej jak stosunek pracy i może ustać w każdym czasie na skutek wypowiedzenia;

III. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się oceną dowolną. Organ nie dostrzegł bowiem, iż zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie uprawniał go do postawienia tezy, iż umorzenie należności będzie nieuzasadnione, podczas gdy w przypadku Skarżącego i jego rodziny zachodzi zagrożenie zaspokojenia potrzeb życiowych o charakterze podstawowym;

IV. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.o.s., w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego dot. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, pomimo naruszenia w toku postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, poprzez ich błędną wykładnię i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy majątek Skarżącego jest majątkiem, z którego można egzekwować należności ZUS;

V. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej skargę, pomimo naruszenia w toku postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, polegającego na niepełnym zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie, w jakim należało ustalić okoliczności potwierdzające, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, gdyż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

VI. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek, pomimo naruszenia w toku postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, wyrażającego się preferencyjnym potraktowaniem interesu organu w porównaniu z interesem Skarżącego, i brak jakiegokolwiek uzasadnienia powyższego działania przez ZUS, podczas gdy ZUS, jako organ administracji publicznej dążąc do załatwienia sprawy winien mieć na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli.

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

VII. art. 28 ust. 3a u.s.o.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS, poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, pomimo naruszenia w toku postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych ww. przepisów prawa, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodzi sytuacja, w której opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

VIII. art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z "§ 3 ust. pkt. 1 i pkt 3 oraz ust." rozporządzenia MGPiPS, przez brak wykazania w uzasadnieniu decyzji, z jakich powodów nastąpiło preferencyjne potraktowanie interesu organu nad interesem strony, a zatem zawarcia arbitralnego wyrzeczenia bez wskazania przesłanek prawa materialnego w zakresie wskazanych powyżej przepisów. Powyższe skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o dowolne uznanie administracyjne nie zawierające pełnych i jasnych rozważań w zakresie obu interesów t.j. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego co winno znaleźć w zaskarżanej decyzji.

Na podstawie tak skonstruowanych zarzutów Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesowych według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów Skarżący wskazał m.in. w pierwszej kolejności, że zaskarżona decyzja wydana przez Prezesa ZUS została obarczona wadą nieważności. Podniósł, że w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 cyt. u.s.u.s jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes Zakładu (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 691/08 i powołany tam wyrok NSA z 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 340/06).

Zdaniem Skarżącego Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje, bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2008 r., nr 28, poz. 164).

Według Skarżącego zaskarżona decyzja jest nieważna, gdyż terenową jednostką organizacyjną ZUS kieruje wyłącznie Dyrektor Oddziału ZUS, a nie Prezes ZUS zgodnie z § 8 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym zaskarżoną decyzję wydał nieuprawniony organ.

Ponadto Skarżący wskazał, że w toku postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych doszło do naruszenia przepisów postępowania, które polegało na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skarżący podkreślił, że ZUS nie powinien sugerować się średnią wysokością osiąganych przez Niego dochodów, a powinien wziąć pod uwagę ostatnio osiągane dochody. Skarżący nie ma bowiem wpływu na wysokość swoich dochodów, ponieważ zależą one od niezależnych od niego czynników. W tym stanie rzeczy skoro zauważalne było obniżenie dochodów Skarżącego, jakie osiągnął w roku 2017 r., uzasadnione byłoby rozpatrywanie wyłącznie ostatnich osiąganych przez Niego dochodów, a nie ich średniej z całego 2017 roku.

Podniósł, że wynagrodzenie nie powinno zostać powiększone o kwotę zasiłku z tytułu świadczeń wychowawczych na dwójkę dzieci w kwocie po [...] złotych na każde dziecko oraz o zasiłek rodzinny na dwójkę dzieci w wysokości [...] złotych, gdyż nie są to dochody Skarżącego, a świadczenia otrzymywane od Państwa.

Nadto kwota dochodów winna zostać pomniejszona o bieżące zobowiązania Skarżącego w kwocie [...]zł z tytułu alimentów na rzecz trójki dzieci, a następnie podzielona przez ilość osób w rodzinie (4 osoby). Wysokość otrzymanej kwoty jest niższa od kwoty najniższej emerytury i renty w wysokości [...] zł ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w komunikacie z dnia 20 lutego 2018 r. (M.P. z 2018 r., poz. 216) w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent.

Biorąc pod uwagę, że z kwoty tej Skarżący jest zmuszony pokryć koszty bieżącego utrzymania siebie i pozostałych członków swojej rodziny, a w szczególności pokryć koszty mieszkania, wyżywienia i ubrania oraz uwzględniając zobowiązania Skarżącego i fakt, że nie ma on żadnego majątku - czy to ruchomego czy to nieruchomego – stwierdził On, że bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych członków swojej rodziny, nie jest w stanie opłacić zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto posiada także liczne zaległości m.in. tytułu alimentów w kwocie [...]zł dochodzone w trybie egzekucji, a także inne zobowiązania finansowe w kwocie [...]zł, egzekwowane w drodze egzekucji komorniczej.

Zarzucił też brak uwzględnienia przez Zakład, że podliczając choćby koszt bieżących wydatków Skarżącego wyłącznie na dwójkę zamieszkujących z nim dzieci - synów F. oraz A. - w skład których wchodzą koszty żywienia, pieluch, kosmetyków i lekarstw okazuje się, że kwota ta znacząco przekracza możliwości Skarżącego.

Odnosząc się do argumentu ZUS, że zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mają większego znaczenia, bowiem w pierwszej kolejności powinien być spłacany ZUS, Skarżący podniósł, że na wniosek wierzycieli Skarżącego toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne – a z racji, że nie jest On właścicielem ruchomości i nieruchomości, postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z jedynego prawa majątkowego Skarżącego - mianowicie z wynagrodzenia osiąganego z tytułu umowy zlecenia. W takiej sytuacji wypłacana na rzecz Skarżącego przez Zleceniodawcę kwota uległa znacznemu zmniejszeniu - w chwili obecnej wynosi 50% kwoty wynagrodzenia.

Zarzucił, że nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia, czy majątek Skarżącego jest majątkiem, z którego można egzekwować należności na rzecz ZUS, a w konsekwencji powyższego w sposób preferencyjny potraktowano interes organu w porównaniu z interesem Skarżącego i nie uzasadniono motywów takiego działania.

Podniósł, że wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, że "uznanie administracyjne" nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia. Przywołał liczne tezy z orzeczeń sądów administracyjnych, w tym, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Organ powinien w uzasadnieniu decyzji wykazać, dlaczego przy określonym dochodzie i określonych wydatkach w jego ocenie sytuacja materialna osoby wnioskującej o umorzenie jest na tyle dobra, że opłacenie należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Jeżeli w ocenie organu istnieją realne możliwości spłaty zadłużenia powinien przedstawić stosowne argumenty na poparcie swego twierdzenia w uzasadnieniu swojej decyzji. Ochrona interesu publicznego nie może być założeniem przyjętym ex ante. Oczekiwanie, że osoba zobowiązana w ciężkiej sytuacji życiowej i przy braku perspektyw na bardziej dochodową pracę, będzie spłacała zadłużenie z tytułu składek pozostaje w oczywistej sprzeczności nie tylko z doświadczeniem życiowym, ale wręcz ze zdrowym rozsądkiem.

Punktem odniesienia przy ocenie czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji dłużnika powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Wskazana wyżej analiza powinna odnosić się do sytuacji zdrowotnej, a w konsekwencji też do możliwości zarobkowych.

Aby stwierdzić, czy zobowiązany pozostaje w sytuacji o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ w decyzji dochodów takiej osoby, z uwzględnieniem wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a następnie skonfrontowanie ich z koniecznymi wydatkami jej i jej rodziny. Brak takiego zestawienia powoduje, iż decyzja jest nieczytelna i narusza zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.).

Biorąc pod uwagę, że osoba wnioskująca utrzymuje się także ze środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niej zaległych należności, nawet jeżeli jest realnie możliwe, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto wskazał, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach, że zarzut nieważności z uwagi na niewłaściwość organu jest bezzasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Dalsze rozważania w przedmiotowej sprawie należy rozpocząć od stwierdzenia, że Sąd zgodnie art. 133 § 1 P.p.s.a., wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez Sąd jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Kontrolując zaskarżoną decyzję lub postanowienie Sąd nie ogranicza się jedynie do tego aktu, lecz bada, czy okoliczności przedstawione w takiej decyzji lub postanowieniu znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w nadesłanych przez organ aktach sprawy. To na organie ciąży obowiązek przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu i które pozwolą sądowi dokonującemu kontroli na pełną ocenę jego zgodności z prawem, rozumianym zarówno jako prawo procesowe jak i materialne.

Obowiązek ten został wyartykułowany w art. 54 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

W niniejszej sprawie ZUS przedłożył akta w takim stanie, że wymykają się one sądowej kontroli, czyniąc ją w podstawowym zakresie niemożliwą.

Zatem Sąd musiał uznać, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 5 kwietnia 2018 r., naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Skarga więc zasługuje na uwzględnienie, choć tylko częściowo z uwagi na sformułowane w niej zarzuty.

Przedmiotem kontroli sądowej są w niniejszej sprawie decyzje ZUS, podpisane w I instancji przez Dyrektora ZUS Oddział w K., a w II instancji przez Dyrektora ZUS Oddział w K. działającego z upoważnienia Prezesa ZUS, w K., którymi odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę, a także z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, oraz umorzono postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Przedmiotem sporu jest zaś fakt wykazania przez Skarżącego przesłanek ww. umorzenia oraz prawidłowość ustaleń dokonanych w postępowaniu przez organy.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi, kwestionującego właściwość organu wydającego decyzję odwoławczą.

Odnośnie powyższego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie o którym mowa w ust. 2, tj. odwołanie do właściwego sądu wnoszone w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a.

Z powyższego przepisu, wykładanego systemowo i celowościowo, wynika zatem, że właściwym do ponownego rozpoznania sprawy jest ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.

W szczególności wobec argumentacji skargi podnieść należy, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1052/09 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub działający z jego upoważnienia, Dyrektor Oddziału ZUS wydając decyzję o odmowie umorzenia zaległych należności nie występują jako organ administracji publicznej, lecz jako organ ZUS. Z procesowego punktu widzenia decyzję taką należy więc traktować jako decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wyjaśnić trzeba, że organami ZUS są: Prezes, Zarząd oraz Rada Nadzorcza (art. 72 u.s.u.s.). Prezes Zakładu kieruje działalnością ZUS oraz reprezentuje ten organ na zewnątrz (art. 73 ust. 1 u.s.u.s.). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2011 r., nr 18, poz. 93), Prezes Zakładu może upoważnić pracowników ZUS do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. Oznacza to, że w określonych prawem sytuacjach rozstrzygnięcia pochodzące od Prezesa ZUS czy od pracowników ZUS posiadających stosowne upoważnienie powinny być traktowane jako rozstrzygnięcia samego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Osoby takie (Prezes ZUS czy upoważnieni przez niego pracownicy Zakładu) nie działają wówczas w swoim imieniu lecz "personifikują ZUS jako organ", działają w imieniu Zakładu (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 373/06).

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję należy traktować jako decyzję ZUS. Decyzja prawidłowo została podpisana przez upoważnionego przez Prezesa ZUS, Dyrektora Oddziału ZUS w K.. Sąd w składzie orzekającym nie podziela przy tym stanowiska wyrażonego przez w NSA w odosobnionym wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 691/08.

W dalszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku Skarżącego, zastosowanie w sprawie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Innymi słowy nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa czy też przewlekła choroba zobowiązanego, organ może odmówić umorzenia należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08).

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 K.p.a.) Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.).

Gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09).

Z kolei wedle art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Dalej należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika zatem, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku.

Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (por. wyroki WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Op 572, WSA w Krakowie: z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1176/14, 13 lutego 2018 r. sygn. akt 1263/17, 28 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 58/18, 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 263/18), które skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II FSK 176/07, organy mają także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w oparciu o przekazane Sądowi przez organ wraz z zaskarżoną decyzją akta administracyjne sprawy, nie sposób jest ustalić, czy organ rzetelnie wypełnił wyżej wymienione obowiązki nałożone na niego przepisami u.s.u.s. i rozporządzenia MGPiPS. Nie przedstawiono bowiem szeregu dokumentów, na które powołano się zarówno w decyzji I jak i II instancji.

W decyzji I instancji organ obszernie wymienił zgromadzoną z urzędu i przedłożoną przez Skarżącego dokumentację sprawy. Należy jednak stwierdzić, że ocena dokonana przez organy jest nieweryfikowalna, ponieważ w przedłożonych Sądowi aktach brak jest m.in.:

- informacji z Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych,

- informacji odnośnie zarejestrowanych pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców,

- PIT-36 i PIT/B z 2013 r.,

- zajęcia wierzytelności (pismo komornika sądowego z 13 sierpnia 2015 r.),

- wyroku Sądu z 29 stycznia 2013 r. (dot. orzeczonego rozwodu małżeństwa),

- orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 13 października 2014 r.,

- decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 7 lipca 2014 r. i 12 kwietnia 2017 r.,

- dokumentu [...],

- zaświadczenia o demontażu pojazdu z dnia 22 lipca 2015 r.,

- decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku wychowawczego z dnia 24 października 2017 r.,

- pisma komornika z 3 listopada 2015 r.,

- odpisów skróconych aktów urodzenia (syna A. i syna F. ),

- 22 dowodów wpłat dotyczących regulowania alimentów,

- zaświadczeń Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 25 sierpnia 2015 r. oraz 26 listopada 2015 r.,

- PIT-36, PIT/B i PIT/0 z 2014 r.;

- PIT-11A, PIT-37 i PIT/0 z 2014 r. (dot. M. C.),

- skierowania do poradni specjalistycznej z dnia 2 października 2015 r.,

- zaświadczenia o posiadaniu rachunku z dnia 19 listopada 2015 r.,

- dokumentów potwierdzających wypłatę okresowego świadczenia chorobowego (dot. M. C.);

- decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku celowego z dnia 2 grudnia 2015 r.;

- decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 23 grudnia 2015 r.;

- oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 2 grudnia 2015 r. i 27 października 2017 r.;

- zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w Z. z dnia 23 października 2017 r.

W szczególności zaś, brak jest w aktach dokumentów służących za podstawę ustaleń organu dotyczących dochodów Skarżącego w latach 2013-2014, na które powołał się on w zaskarżonej decyzji.

Wobec tak daleko idących braków w materiale dowodowym, w powiązaniu z dość skomplikowaną sytuacją rodzinną i finansową Skarżącego, rodzi się oczywiste pytanie o rzetelność przeprowadzonego postępowania w zakresie zbadania zarówno przesłanki całkowitej nieściągalności jak i przesłanek wymienionych w rozporządzeniu MGPiPS (w szczególności w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Wobec niewywiązania się przez organ z obowiązku przedłożenia wraz ze skargą kompletnych akt, zawierających wszystkie dowody i dokumenty, które stały się podstawą wydanego przez niego aktu, Sąd nie miał możliwości dokonania merytorycznej kontroli jego zgodności z prawem.

Nie sposób zatem uznać, by organy w sprawie dokonały rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w ww. przepisach u.s.u.s. i rozporządzenia MGPiPS.

Nie jest też możliwe stwierdzenie, że decyzje zostały podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o kompletny zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W sprawie występują nie dające się na tym etapie usunąć wątpliwości, czy organy wszystkie okoliczności sprawy wszechstronnie rozważyły i zbadały. Organy również nie wykazały wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego poprzedzonego wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego. Spis dokumentacji zawarty w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji nie znajduje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy. Powyższe świadczy o naruszeniu art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że przedwczesna byłaby ocena ustaleń organu administracji odnośnie braku całkowitej nieściągalności i rozstrzygnięcia, czy opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organy bowiem naruszyły w sprawie przepisy postępowania, co uniemożliwia kontrolę zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. W konsekwencji zarzut skargi naruszenia art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia MGPiPS nie mógł zostać merytorycznie oceniony.

W efekcie ustalenia organu jawią się jako dowolne, nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. Wobec tego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja naruszają wskazane przepisy proceduralne i usiały być usunięte z obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny, w oparciu o kompletny materiał dowodowy (podkreślenie Sądu), a następnie dokonać prawidłowej analizy przesłanek będących ograniczeniami swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. oraz w cyt. rozporządzeniu oraz wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Na marginesie warto jeszcze wskazać, jak słusznie podnosił Skarżący, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (np.: pomocy społecznej), nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Sąd podkreśla przy tym, że nie przesądza w niniejszym wyroku, czy należy umorzyć przedmiotowe należności, gdyż nie jest rolą Sądu zastępowanie organów w ich ustawowych obowiązkach. Z powodu wadliwości działań organów naruszających przepisy postępowania kwestia ta wymyka się kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.

Zadaniem organu będzie wszelako w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, po pierwsze uwzględnienie dokonanej przez Sąd powyższej oceny zgodnie z art. 153 P.p.s.a., po drugie dokonanie samodzielnej i wyczerpującej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności a w szczególności przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 6 u.s.u.s., po trzecie ustalenie jak najbardziej aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego Skarżącego, w szczególności w odniesieniu do dochodów osiąganych w miesiącach poprzedzających wydanie nowej decyzji i ocenę czy nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS.

Podsumowując godzi się raz jeszcze przypomnieć, że w przekazanych Sądowi przez organ aktach brakuje większości dowodów powołanych w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Sąd zaś dokonując kontroli decyzji musi opierać się na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w związku z art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.