Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 808/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne: Inne
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Sportu i Turystyki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1130
law: Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej.
article: art. 32 ust. 1, ust. 1g pkt 2, ust. 1i, ust. 5 i 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1263
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1855/19 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia 7 czerwca 2019 r. nr 255/26/DSW/2019 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium sportowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Ministra Sportu i Turystyki na rzecz J.Z. 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1855/19 oddalił skargę J.Z. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Sportu i Turystyki (dalej: organ, Minister) z 7 czerwca 2019 r. o odmowie przyznania stypendium sportowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Skarżący zajął pierwsze miejsce w kombinacji indywidualnej, startując w Mistrzostwach Europy organizowanych przez IBSA (Międzynarodowa Federacja Sportu Niewidomych, International Blind Sport Asociation) w [...], które odbyły się w [...] w 2017 r. Z komunikatu IBSA z zawodów wynikało, że w konkurencji startowało 18 zawodników z 7 państw.

Minister decyzją z 2 sierpnia 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją z 20 października 2017 r., odmówił przyznania skarżącemu stypendium sportowego z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1130 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie stypendiów), który przewiduje, że członek kadry narodowej może otrzymać stypendium, jeżeli w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i 3, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. Rozporządzenie zostało wydane przez Ministra w oparciu o delegację ustawową określoną w art. 32 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2018 r. poz. 1263 i 1669; dalej: ustawa o sporcie, u.s.).

Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do WSA, który wyrokiem z 6 lipca 2018 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2646/17, uchylił zaskarżoną decyzję z 20 października 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z 2 sierpnia 2017 r. WSA uznał za uzasadnione w części zarzuty naruszenia prawa materialnego i wskazał, że wprowadzenie w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie stypendiów dodatkowego kryterium dotyczącego obsady zawodów nie mieści się w sformułowanym w art. 32 ust. 7 u.s. upoważnieniu, a w dacie rozstrzygania przez organ ustawa nie przewidywała tego kryterium.

W wyniku ponownego postępowania administracyjnego organ decyzją z 25 lutego 2019 r. umorzył postępowanie w całości jako bezprzedmiotowe wskazując, że skarżący od stycznia 2018 r. nie spełnia przesłanki przyznania stypendium sportowego, tj. członkostwa w kadrze narodowej w danym sporcie (art. 32 ust. 1 u.s.) oraz nie została spełniona przesłanka z art. 32 ust. 1i ustawy, zgodnie z którym członek kadry narodowej może otrzymać stypendium sportowe, jeżeli w zawodach, o których mowa w ust. 1f pkt 2-8 lub ust. 1g, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji.

Zaskarżoną decyzją Minister Sportu i Turystyki w pkt 1 uchylił decyzję z 25 lutego 2019 r. (błędnie oznaczoną w sentencji jako "decyzja z 24 kwietnia 2019 r.") i odmówił przyznania skarżącemu stypendium sportowego z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek. W podstawie prawnej organ wskazał art. 32 ust. 1, ust. 1g pkt 2, ust. 1i oraz ust. 5 (pkt 2).

Zaskarżonym wyrokiem WSA w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z dniem 29 listopada 2017 r. na mocy art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o sporcie oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2017 r. poz.1600; dalej: ustawa zmieniająca) zmianie uległy przepisy ustawy o sporcie w zakresie przesłanek przyznawania stypendiów sportowych dla członka kadry narodowej. Zgodnie ze znowelizowanym art. 32 ust. 1g pkt 2 ustawy, stypendium sportowe może być przyznane członkowi kadry narodowej, który uczestniczył we współzawodnictwie sportowym nieobjętym programem igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich lub igrzysk głuchych, jeżeli w mistrzostwach Europy, w kategorii seniorów, zajął miejsce od pierwszego do trzeciego. Stosownie do art. 32 ust. 1i ustawy członek kadry narodowej może otrzymać stypendium sportowe, jeżeli w zawodach, o których mowa w ust. 1f pkt 2-8 lub ust. 1g, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg. Skarżący wprawdzie zajął pierwsze miejsce w kombinacji indywidualnej w [...] w Mistrzostwach Europy IBSA w [...] w 2017 r., jednak w konkurencji startowało 18 zawodników z 7 państw, w związku z czym nie została spełniona przesłanka z art. 32 ust. 1i ustawy.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że na pełną aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone przez WSA w wiążącym – z mocy art. 153 p.p.s.a. – wyroku z 6 lipca 2018 r., zgodnie z którym merytoryczna przesłanka z art. 32 ust. 1i u.s. (uprzednio przewidziana w § 5 rozporządzenia w sprawie stypendiów), nie powinna mieć w sprawie zastosowania z uwagi na jej kolizję z konstytucyjną zasadą niedyskryminacji. Niemniej jednak, ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie był członkiem kadry narodowej. Tak więc w ocenie sądu pierwszej instancji, pomimo wiążącej oceny zawartej w wyroku WSA z 6 lipca 2018 r., organ nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie stypendium sportowego z powodu niespełnienia przez niego przesłanki posiadania statusu członka kadry narodowej.

Skargę kasacyjną wniósł J.Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu tj. zaświadczenia z 16 października 2019 r. wydanego przez Polski Związek [...], złożonego wnioskiem dowodowym z 22 listopada 2019 r., z którego to jednoznacznie wynika, że skarżący jest członkiem kadry narodowej, mimo że dowód ten ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania, a brak jego przeprowadzenia spowodował ustalenie błędnego stanu faktycznego;

- prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 ustawy o sporcie poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie że nie zachodzą przesłanki do przyznania stypendium sportowego skarżącemu ze względu na przyjęcie, że nie spełniał określonej w powołanym przepisie przesłanki w postaci posiadania statusu członka kadry narodowej, podczas gdy w dacie wydania wyroku, jak i w momencie wystąpienia z wnioskiem o stypendium za osiągnięte wyniki skarżący był pełnoprawnym członkiem kadry narodowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sportu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna J.Z. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej dokonuje oceny stosowania prawa materialnego. Od tej reguły należy odstąpić zawsze, gdy zarzuty zostały tak ujęte, że ich łączne rozpoznanie jest możliwe, bowiem naruszenia przepisów procesowych skutkują dla oceny naruszeń prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ma miejsce, zatem NSA odnosi się do zarzutów kasacyjnych łącznie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego musiała prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie NSA za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. Wprawdzie przepis ten funkcjonuje w procedurze sądowoadministracyjnej jako rozwiązanie wyjątkowe, bowiem – co do zasady – sąd administracyjny nie prowadzi postępowania w zakresie ustalania faktów (stanu faktycznego) rozpoznawanej sprawy, to jednak pomimo tego ustalenie okoliczności faktycznych sprawy jest możliwe i dopuszczalne, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości i nie przyczyni się do nadmiernego przedłużenia postępowania.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotną dla sprawy okolicznością, w ocenie sądu pierwszej instancji, było stwierdzenie czy skarżący jest członkiem kadry narodowej. Niewątpliwie taki status posiadał do końca 2017 r., co wynika z akt administracyjnych. Nie budzi też wątpliwości, że na etapie powtórnego rozpoznawania jego skargi skarżący przedstawił dowód, który wskazuje, że ten status posiada. Sąd drugiej instancji zauważa również, że pierwsza decyzja "drugoinstancyjna" również zapadła w 2017 r., bowiem Minister wydał ją 20 października 2017 r. W tym czasie skarżący kasacyjnie także posiadał status. Dopiero na etapie postępowania sądowego ten status przejściowo utracił, bowiem od 2018 r. nie był członkiem kadry Polskiego Związku [...]. Jednak na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji status członka kadry narodowej odzyskał.

Zdaniem NSA, okoliczności te powinny zostać ocenione przez sąd pierwszej instancji, przede wszystkim dlatego, że postępowanie kontrolne sądu dotyczyło przyznania stypendium za 2017 r., a nie za okres, w którym skarżący nie posiadał statusu członka kadry narodowej. Podkreślić należy, że przesłanki przyznania stypendium należało odnosić do chwili ich spełnienia i złożenia wniosku, a nie do momentu rozstrzygania przez organ. Przyjęcie stanowiska prezentowanego w zaskarżonym wyroku prowadziłoby do niemożliwej do akceptacji sytuacji, w której strona korzystająca ze swoich praw procesowych, dodać należy skutecznie, ponosiłaby konsekwencje niekorzystnych zmian w zakresie stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie z formalnego punktu widzenia skarżący kasacyjnie w chwili wydawania przez Ministra decyzji w powtórnie prowadzonym postępowaniu, a więc tych wydanych po wyroku WSA w Warszawie z 6 lipca 2018 r., nie był członkiem kadry narodowej, jednak ta okoliczność nie odnosi się do chwili złożenia wniosku o przyznanie stypendium sportowego za 2017 r. Zdaniem NSA przesłanki faktyczne przyznania stypendium sportowego muszą być odnoszone do chwili złożenia wniosku, a nie chwili wydawania decyzji.

Przyjmując taki procesowy kontekst rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ustalenia faktyczne należało oceniać na chwilę złożenia wniosku z odniesieniem do przesłanek warunkujących przyznanie stypendium w związku z osiągnięciami sportowymi z 2017 r., bowiem wtedy osiągnięte rezultaty dały podstawę do przyznania stypendium sportowego. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że stypendium sportowe jest ściśle związane z prawem określonymi okolicznościami faktycznymi i to oznacza, że te okoliczności muszą stanowić podstawę rozstrzygania. Zaznaczyć również trzeba, że w rozpoznawanej sprawie niezmienny był stan prawny, gdyż z mocy przepisów ustawy zmieniającej z dnia 20 lipca 2017 r., do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej należało stosować przepisy w treści ustalonej wyrokiem WSA w Warszawie z 6 lipca 2018 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2646/17.

W kontekście tych uwag przyjąć należy, że zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. jest niezasadny, bowiem związany jest on z okolicznością niemającą znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, bowiem nie dotyczyła ona 2017 roku.

Natomiast za trafny należało uznać zarzut materialny skargi kasacyjnej, bowiem zaskarżony wyrok naruszył art. 32 ust. 1 u.s., błędnie przyjmując, że skarżący kasacyjnie nie był członkiem kadry narodowej.

Z wszystkich przedstawionych powodów kontrolowany wyrok sądu pierwszej instancji podlegał uchyleniu, co jednocześnie wobec zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 188 p.p.s.a. uzasadniało rozpoznanie skargi, a w konsekwencji – wobec jej zasadności – uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Sportu i Turystyki z 7 czerwca 2019 r.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 i w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji).