Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 495/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5 ust. 1, ust. 2, par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 7, art. 75, art. 77 par. 1, art. 79 par. 1, par. 2, art. 80, art. 84, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

wyroku WSA z dnia 16 września 2014 r.

Decyzją z dnia [....] 2013 r. nr [....] znak: [....] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u J. B. choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór układu krwiotwórczego – wymienionej w poz. 17/3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869).

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:

J. B. był zatrudniony w następujących zakładach pracy:

– od 20 września 1989 r. do 31 grudnia 2008 r. w "A" sp. z o.o. z siedzibą w S., aktualnie: "B" S.A. w S. – na stanowisku: odlewacz – wylewacz, operator urządzeń produkcji linek, odlewacz, operator maszyn i urządzeń odlewniczych, skręcacz kablowy wykonując czynności związane z załadunkiem pieców, obsługą skręcarek i węgorek;

– od 18 maja 2009 r. do 15 stycznia 2010 r. "C" sp. z o.o. – na stanowisku operator maszyn wtryskarek, produkcja zaślepek z tworzyw sztucznych z polietylenu;

– od 4 listopada 2010 r. do 3 lutego 2011 r. w "D" sp. z o.o. w K. – jako pracownik produkcji.

J. B. był badany w Ośrodku Medycyny Pracy , który w dniu [....] 2012 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [....] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: przewlekły zespół mieloproliferacyjny pod postacią nadpłytkowości – wymienionej w poz. 17/3 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami przy rozpoznawaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby zawodowe ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".

OMP zaznaczył przy tym jednak, że w stosunku do chorób nowotworowych typu złośliwego istnieje dodatkowe kryterium w postaci udowodnienia narażenia na czynniki występujące w środowisku pracy, które są uznane za rakotwórcze dla ludzi (czyli należą do kategorii l klasyfikacji związków rakotwórczych). Ośrodek wyjaśnił, że oceny, czy dany czynnik chemiczny ma udowodnione działanie rakotwórcze dla ludzi, dokonuje się na podstawie aktualizowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji, mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, iż analiza wywiadu środowiskowego przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie wykazała narażenia zawodowego na czynniki mające działanie rakotwórcze dla układu krwiotwórczego, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

J. B. odwołał się od w/w orzeczenia lekarskiego i został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Instytut ten w dniu [....] 2013 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [....] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Instytut podniósł, iż w październiku 2010 r. w trakcie badań okresowych u J. B. stwierdzono podwyższoną liczbę płytek krwi. W toku dalszej diagnostyki ustalono rozpoznanie – przewlekły zespół mieloproliferacyjny pod postacią nadpłytkowści. IMP w Ł. stwierdził, iż obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeśli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Instytut wyjaśnił, że zgodnie z klasyfikacją substancji chemicznych, substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka zostały zaliczone do kat. 1. Wykaz tych substancji określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Instytut podniósł, iż z danych na temat przebiegu pracy zawodowej i danych z ocen narażenia zawodowego wynika, że w procesach technologicznych nie stosowano produktów chemicznych, w których mogły występować substancje rakotwórcze dla układu krwiotwórczego. Aluminium nie jest bowiem czynnikiem rakotwórczym, a w procesie produkcyjnym nie występowały rozpuszczalniki baru, chromu, fosforu, bitumy – podawane w odwołaniu przez J. B. Wobec powyższego IMP w Ł. stwierdził, że nie ma podstaw do uznania że J. B. był narażony w środowisku pracy na czynniki uznane za rakotwórcze u ludzi. Przewlekłe choroby mieloproliferacyjne są nowotworami układu krwiotwórczego, charakteryzującymi się kolonialnym defektem komórki macierzystej, w wyniku którego dochodzi do nadmiernej produkcji jednego lub więcej typów nieprawidłowych dojrzałych komórek krwi. IMP w Ł. podkreślił, że z danych literaturowych wynika, że przyczyny rozpoznanej u J. B. choroby są nieznane, jednakże nie opisywano udziału czynników chemicznych w etiologii choroby.

W dniu 22 maja 2013 r. J. B. złożył w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oświadczenie, iż złom używany przez niego do przetopów był zanieczyszczony różnymi elementami plastikowymi, gumowymi, farbami i środkami chemicznymi. Powyższe zostało potwierdzone dodatkowo przez dwóch przesłuchiwanych świadków. Mając na względzie powyższe, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 16 lipca 2013 r. wystosował pismo do Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o wyczerpującą analizę wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego oraz jego ewentualną weryfikację, w kontekście nowych danych na temat narażenia zawodowego, potwierdzonego zeznaniami świadków, a mogących mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi z dnia 29 sierpnia 2013 r. Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w orzeczeniu nr [....] z dnia [....] 2011 r. Odnosząc się do nowych informacji w zakresie narażenia zawodowego podano, iż według posiadanej przez OMP wiedzy medycznej czysty złom, jak również złom zanieczyszczony elementami gumowymi i plastikowymi (elementy chłodnic, transformatorów stacji elektrycznych z częściami plastikowymi, kable elektryczne izolowane gumą) nie są czynnikami o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla człowieka. Brak zatem, zdaniem OMP, podstaw do zmiany treści orzeczenia nr [.....].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Ponadto osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem przedmiotowego badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organ I instancji stwierdził, że bez wskazanych wyżej opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji wskazał, iż orzekające w niniejszej sprawie jednostki orzecznicze, tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u J. B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/3 wykazu chorób zawodowych, a w związku z tym brak było podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Po rozpatrzeniu odwołania J. B., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 18 grudnia 2013r., nr [....], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. nr 105, poz. 869 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] 2013 r. nr [....], znak: [....]. Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie nr [....] i nr [....] o braku podstaw do rozpoznania u J. B. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór układu krwiotwórczego: przewlekły zespół mieloproliferacyjny pod postacią nadpłytkowości, wydane przez jednostki orzecznicze I i II szczebla diagnostycznego, wobec braku potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy w narażeniu na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym na ludzi, nie dają podstaw do stwierdzenia u odwołującego się choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/3 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawach chorób zawodowych. Organ II instancji dodał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący. W ocenie organu, orzeczenia lekarskie i opinie uzupełniające w sposób jasny, jednoznaczny i spójny uzasadniają treść dokonanego rozstrzygnięcia. Organ II instancji dodał, iż w gestii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych. Wobec powyższego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

W skardze na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego J. B. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Zdaniem skarżącego, organ ustalając stan faktyczny nie dokonał dogłębnej analizy faktów jakie ustalono na podstawie złożonych zeznań świadków zgłoszonych w toku postępowania. Nie zaprzeczając ich prawdziwości organ nie poczynił własnych ustaleń co do tych faktów, a mianowicie jakie substancje były w rzeczywistości spalane i jaki miało to wpływ na możliwość wystąpienia choroby zawodowej. Organ oparł się jedynie w tym względzie na negatywnej opinii Ośrodka Medycyny Pracy, który musiałby odpowiadając pozytywnie uznać zarazem że pierwotne jego orzeczenie było błędne. Tym samym organ przeniósł ciężar oceny faktów na inny organ zainteresowany, aby zeznanie tych świadków nie wniosło nic co do oceny całej sprawy. W efekcie nie dokonano również konfrontacji stanowiska zakładu pracy, które zaprzecza jakoby inne substancje mogące mieć wpływ na zmianę oceny narażenia zawodowego były spalane, ze stanowiskiem świadków. W związku z powyższym skarżący uważa, że dokonana w niniejszej sprawie ocena nie jest wyczerpująca i nie pozwala stwierdzić, czy przesłanki przewidziane w ustawie dla potwierdzenia choroby zawodowej wystąpiły, czy też nie. W ocenie skarżącego substancje, które były spalane, a których współspalanie potwierdzili świadkowie, wbrew podawanym przez zakład pracy ocenom narażenia zawodowego. miały bezpośredni wpływ na wystąpienie u niego choroby. Skarżący uważa zatem, że jego choroba, co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w związku ze sposobem wykonywania pracy, jednak organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na powyższą okoliczność.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 grudnia 2013r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] 2013 r. o braku podstaw do stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/3 wykazu chorób zawodowych zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (t.j Dz.U. z 2013 r., poz. 1367), tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór układu krwiotwórczego: przewlekły zespół mieloproliferacyjny pod postacią nadpłytkowości.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 z późn. zm.) co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. W przypadku choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/3 wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym ma być ustalany indywidualne, w zależności od okresu latencji nowotworu.

W niniejszej sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują, że u J. B. stwierdzono schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych w poz. 17/3, tj. nowotwór układu krwiotwórczego: przewlekły zespół mieloproliferacyjny pod postacią nadpłytkowości. Sporne jest natomiast to, czy J. B. pracował w warunkach narażenia zawodowego oraz czy czynniki występujące w środowisku pracy wywołały to schorzenie.

Treść § 8 ust. 1 cytowanego powyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przewiduje, że podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia.

Zgodnie z § 5 ust. 1 właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z 2006 r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008 r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234, poz. 1570) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych oraz jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (ust. 2 § 5). Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika .

Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem, co do zasady, związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Związanie to nie jest jednak tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w orzeczeniach lekarskich informacji. Orzeczenia te podlegają ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Stanowią środek dowodowy w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest przekonująco uzasadniona (wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r., I SA 1318/98, LEX nr 45832). Orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób jasny i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyrok NSA z 15 kwietnia 1998 r., I SA 2074/97, LEX nr 45828). Organ nie może oprzeć swojej decyzji na opinii lekarskiej, która jest lakoniczna lub niepełna.

Odnosząc powyższe zasady do niniejszej sprawy należy uznać, że orzeczenia lekarskie wydane w rozpatrywanej sprawie nie spełniają wymogów odnoszonych do opinii. Należy przede wszystkim zauważyć, że uzupełniające wyniki postępowania dotyczącego środowiska pracy organ przesłał jedynie do jednego zespołu lekarskiego orzeczniczego, tj. do OPS, który w piśmie z dnia 29 sierpnia 2013r. (k. 37 akt adm.) wyraźnie wskazał, że informacje te winny być przesłane także do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który orzekał w trybie odwoławczym. Tego jednak organ administracyjny w niniejszej sprawie nie zrobił, nie przesłał uzupełnionych wyników postępowania dotyczącego środowiska pracy do drugiej z orzekających jednostek lekarskich, tj. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Już zatem tylko z tego powodu niniejsze postępowanie w sprawie choroby zawodowej J. B. jest dotknięte wadą procesową i wydane w sprawie decyzje powinny zostać uchylone.

Należy nadto podnieść, że orzekające w sprawie organy administracyjne oparły swoje rozstrzygnięcia na opiniach lekarskich, które nie spełniają wymogów rzeczowego i przekonującego uzasadnienia. W uzupełniającej opinii OPS z dnia 29 sierpnia 2013r. ograniczono się do stwierdzenia, że "Według naszej wiedzy medycznej czysty złom, jak również złom zanieczyszczony elementami gumowymi i plastikowymi (elementy chłodnic, transformatorów stacji elektrycznych z częściami plastikowymi, kable elektryczne izolowane gumą) nie są czynnikami o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla człowieka". To stanowisko nie zostało uzasadnione. Ta treść, niezwykle lakoniczna, wywołuje wątpliwości co do powodów rozstrzygnięcia tj. przyczyn nieuznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za zawodowe, a organy administracyjne nie podjęły próby jej doprecyzowania i wyjaśnienia.

W niniejszej sprawie organy administracyjne prowadząc postępowanie wyjaśniające co do warunków narażenia zawodowego, nie podjęły działań zmierzających do ustalenia szczegółów dotyczących rodzajów związków chemicznych, które były zawarte w materiałach, z którymi miał kontakt skarżący w środowisku pracy. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego w celu ustalenia jakie dokładnie związki chemiczne zawarte były w elementach chłodnic, transformatorów stacji elektrycznych czy kabli elektrycznych i jakie związki chemiczne mogły się wydzielać w trakcie ich obróbki w procesie technologicznym, przy którym pracował skarżący. Organy nie ustosunkowały się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących rodzaju materiałów spalanych przez niego i substancji wydzielanych w toku spalania. Nie przeprowadzono na tę okoliczność żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego technologię stosowaną w procesie produkcji oraz rodzaje materiałów, z którymi miał kontakt skarżący i ich wpływ na zdrowie ludzkie. Organ ograniczył się jedynie do przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, nie wyjaśnił jednak różnic pomiędzy ich twierdzeniami a treścią karty narażenia zawodowego wypełnionej przez pracodawcę.

Stwierdzenia zawarte w orzeczeniach lekarskich oraz w wydanych w sprawie decyzjach administracyjnych co do braku czynników szkodliwych w środowisku pracy są zatem gołosłowne, nie poparte wynikami rzetelnego i pełnego postępowania wyjaśniającego co do rzeczywistego narażenia zawodowego istniejącego w środowisku pracy J. B. Należy podkreślić, że jednoznaczne stwierdzenie, że w środowisku pracy nie występowały czynniki rakotwórcze, wymaga jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości ustalenia tego faktu. Niedopuszczalne jest ograniczenie się do treści karty narażenia zawodowego wypełnionej przez pracodawcę, jeśli jest ona kwestionowana w toku postępowania poprzez przeprowadzony w nim dowód z przesłuchania świadków.

Nieprawidłowe jest też przyjęcie przez organ, że brak wiedzy medycznej co do etiologii schorzenia na które cierpi skarżący, upoważnia do wykluczenia warunków pracy jako ewentualnej przyczyny powstania schorzenia. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy choroby zawodowej wymaga prawidłowego postępowania co do warunków pracy i co do występowania czynników uznawanych za szkodliwe w środowisku pracy. Jest to warunek konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej, co wynika wyraźnie z przytoczonego na wstępie przepisu art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, który przewiduje, że chorobę zawodową można stwierdzić, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy,

Przedstawione powyżej argumenty uprawniają do konstatacji, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy skarżącego oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie spełniają także wymogów wynikających z art. 107 §3 kpa. Należy nadto stwierdzić, że w toku postępowania dowodowego doszło do naruszenia art. 79 §1 i §2 kpa, albowiem z akt sprawy nie wynika, by o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków był zawiadomiony J. B. i by zapewniono mu prawo wzięcia udziału w przeprowadzaniu tego dowodu.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną argumentację oraz uzupełnić materiał dowodowy co do czynników szkodliwych istniejących w środowisku pracy skarżącego. Ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy organ winien ocenić pod kątem wiarygodności i spełnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącego, biorąc pod uwagę, że do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy prawdopodobieństwo wpływu czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stan zdrowia. Organ winien także mieć na względzie fakt, iż to organ stwierdza chorobę zawodową, a opinie placówek diagnostycznych orzekających sprawie podlegają takiej samej ocenie, jak każdy inny dowód.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.