Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 722/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2024-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 24  ust. 2c
journal: Dz.U. 2024 poz 1151
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 lutego 2024 r. nr IG-II.7221.178.2023.KG w przedmiocie odmowy sprostowania danych w ewidencji gruntów i budynków oraz umorzenie postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. P. (dalej: "skarżący") jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 14 lutego 2024 r. (znak IG-II.7221.178.2023.KG) utrzymująca w mocy decyzję Starosty Olkuskiego z 25 października 2023 r. (znak: SGE.6620.1.1.902.2023) orzekającą

– w punkcie I. o odmowie sprostowania danych ewidencyjnych, tj. źle w wrysowanej granicy obrębu działki nr [...] Ż. i braku gruntu nieornego dojazdowego [...] o pow. 160m2 do tej działki nr [...] w obecnie obowiązujących dokumentach oraz

– w punkcie II. o umorzeniu postępowania w sprawie wykreślenia działki [...] w obecnym wyrysie z mapy ewidencyjnej w skala 1:2000 dla działki nr [...], wkreślenia w miejsce działki nr [...] działki nr [...] - o pow. 160m2.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

1. Wnioskiem z 9.03.2022 r. skarżący zwrócił się do Starosty Olkuskiego o:

a) "sprostowanie źle wrysowanej granicy obrębu jego działki nr [...] Ż. i braku gruntu nieornego dojazdowego [...] o pow. 160 m2 do tej dz. [...] w obecnie obowiązujących dokumentach zał. 1a do wniosku, tj. wyrys z mapy ewidencji gruntów z 6.09.2022 r., które to dokumenty mają być zgodne ze zbiorem dokumentów zawartych [...] dz. [...] obręb Ż. i przywrócenia działce nr [...] prawidłowego całkowitego obrębu działki (dawna dz. Nr [...] - pow. 6320m2) oraz prawnego dojazdu tej działki nr [...] obręb Ż. do dróg publicznych poprzez grunt nieorny [...]";

b) "sprostowanie i wykreślenie dz. dr [...] w obecnym wyrysie z mapy ewidencyjnej w skala 1:2000 działki nr [...] oraz wkreślenia w miejsce działki nr [...] działki nr [...] - o pow. 160 m2".

W uzasadnieniu tego wniosku wskazał m.in., że załączone do niego dokumenty, tj. wypis z rejestru gruntów z 6.09.2022 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z 06.09.2022 r. oraz z mapy ewidencyjnej z 08.02.2023 r. w swojej treści zawierają błędne dane, które są niezgodne ze zbiorem dokumentów księgi wieczystej nr [...] dla działki nr [...] (której skarżący jest właścicielem), rejestrem pomiarowym z 1959 r dla działki nr [...] (obecnie działka nr [...]), aktem notarialnym z 1962 r., opisem i mapą z 1984 r. (zaktualizowanym w 1988 r.) dla działki nr [...] (obecnie działka nr [...]), wypisem i wyrysem działki nr [...] z 1992 r. i 1996 r. wraz z mapkami obrębu Ż. dla działki nr [...], mapką dla celów projektowych działki nr [...] przyjętą do zasobów geodezyjnych w 2000 r., rejestrem gruntów dojazdowych sołectwa Ż. z 1961 r., jak również z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, materiałami źródłowymi oraz innymi przepisami prawa.

Do wniosku skarżący dołączył:

– wypis z rejestru gruntów z 06.09.2022 r. dotyczący działki nr [...], obręb Ż.;

– wyrys z mapy ewidencyjnej z 6.09.2022 r. w skali 1:2000 dot. działki nr [...];

– mapę ewidencyjną z 08.02.2023 r. w skali 1:1000 dot. działki nr [...];

– szkice Ż. z 1959 r.;

– pismo Starosty Olkuskiego z 29.11.2019 r. informujące o braku dysponowania przez Starostwo Powiatowe w Olkuszu "decyzją lub zarządzeniem (...) dotyczącym nowo ustalonej nowej granicy m. Olkusza biegnącej po punktach nr 8163,8162, 8161, 8160, 8159, 8158, 8157, 8156 w sąsiedztwie z terenami Sołectwa Ż.";

– odpis wyroku WSA w Krakowie z 11.09.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 848/12 wraz z fragmentem uzasadnienia uchylający decyzję SKO w Krakowie oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz w ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pod nazwą "Budowa drogi łączącej drogę wojewódzką O. -T. z ul. M. na długości ok. 350 m od strony drogi wojewódzkiej wraz z budową sieci infrastruktury technicznej: woda, energia elektryczna, kanalizacja sanitarna i deszczowa na długości ok.550 m, na działkach nr ew. gr. [...], [...], [...], [...],[...], [...] oraz na częściach działek oznaczonych jako "A" w Olkuszu";

– pismo z Urzędu Miasta i Gminy Olkusz z 12.01.2015 r. informujące o utracie przez Gminę Olkusz możliwości realizacji zadania wskazanego w wyroku WSA w Krakowie z 11.09.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 848/14 oraz o braku pozwolenia na przedmiotową inwestycję (por. wyżej);

– wyrok WSA w Krakowie z 19.07.2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1579/16 stwierdzający nieważność uchwały Rady Miejskiej w Olkuszu z 17.06.1998 r. Nr LII/411/98 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu mieszkaniowego M. w Olkuszu w części tekstowej i graficznej w zakresie działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] obręb ewidencyjny nr [...] Ż.;

– opis/mapę z 1984 r. wykonaną dla działki nr [...] obręb Ż. z 12.06.1984, z następującą adnotacją, że "Obecna działka nr [...] stanowi dawną działkę nr [...] o pow. 0,6320 ha. Różnica powierzchni wynikła w wyniku nowego pomiaru w roku 1960. Działka nr [...] ma założony ZD [...]";

– pismo Starosty Olkuskiego z 19.02.2020 r. informujące o braku dysponowania przez Starostwo Powiatowe w Olkuszu dokumentu poświadczającego, że droga "[...] do 2002 r. (...) należała do terenów Sołectwa Ż., Obręb Ż., przeszła w skład drogi [...] terenów m. Olkusz, Obręb m. Olkusz, Osiedle nr [...] – dz. K.";

– pismo Starosty Olkuskiego z 15.06.2020 r. informujące o braku dysponowania przez Starostwo Powiatowe w Olkuszu dokumentem poświadczającym, że droga "[...] Obręb Ż. jednostka ewidencyjna Olkusz Gmina w latach 2002-2020, przeszła z obrębu Ż. do terenów obrębu Olkusz i weszła w skład działki nr [...]";

– wyrys z mapy ewidencyjnej z 1992 r. dotyczący działki nr [...] obręb Ż.;

– mapę Ż. w skali 1:10 000;

– wyrys z mapy ewidencyjnej z 1996 r. dotyczący działki nr [...] obręb Ż.;

– pismo Starosty Olkuskiego z 04.06.2020 r. informujące o braku w bazie danych ewidencji gruntów i budynków działki [...];

– wypis z rejestru gruntów z marca 2000 r. dotyczący działki nr [...], obręb Ż., stanowiącej własność skarżącego;

– pismo Starosty Olkuskiego z 12.12.2019 r. informujące o braku w rejestrach informacji o inwestycji w postaci budowy drogi nr [...] w terenach przysiółka K., dz. K. – Osiedle nr [...] – m. Olkusza;

– pismo Starosty Olkuskiego z 02.04.2020 r. informujące, że Starostwo Powiatowe w Olkuszu nie dysponuje dokumentem, z którego wynika, że działka drogowa nr [...] została przeniesiona z terenów Osiedla M. nr [...] m. Olkusza do terenów przysiółka K., dz. K. – Osiedle nr [...] – m. Olkusza, Działka ta została wydzielona z działki nr [...] roku 2001 r. i została ujawniona w operacie ewidencji gruntów obręb Olkusz działka ewid. Olkusz Miasto;

– pismo Starosty Olkuskiego z 12.03.2020 r. informujące o braku w rejestrach informacji o inwestycji w postaci budowy drogi nr [...] w terenach przysiółka K., dz. K. – Osiedle nr [...] C. – m. Olkusza, łączącej na długości 1350 m ul. M. z drogą woj. [...] – ul. L. m Olkusza, a która to droga stanowi część drogi [...];

– mapę Ż. z 1961 r.;

– mapę Ż. z 1995 r.;

– mapę zasadniczą miasta Olkusz z 30.05.1975 r.;

– mapę przysiółka K.;

– rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 30.11.1972 r. w sprawie utworzenia, zniesienia i zmiany niektórych miast;

– zarządzenie nr 14/72 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 18.12.1972 r. w sprawie szczegółowego określenia granic m.in. Olkusza;

– mapę cyfrową zasadniczą dotyczącą obrębu [...] z 2014 r.;

– akt notarialny z 20.08.1962 (repetytorium A nr [...]) stanowiący umowę sprzedaży działki nr [...] o pow. 0,6320 ha przez S. K. na rzecz P. W.;

– zbiór dokumentów dotyczących działki nr [...],w tym decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz z 16.03.2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w Olkuszu oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,3664 ha na działki nr [...] oraz [...].

2. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący składał liczne pisma, względem których organ zajmował stanowisko.

3. Pismem z 6.09.2023 r. skarżący doprecyzował, iż nie żąda wszczęcia postępowania w zakresie dotyczącym działki nr [...] prowadzonego na swój wniosek (pkt 1 b uzasadnienia powyżej), lecz zawnioskował aby organ wszczął postępowanie w tym zakresie z urzędu. Kolejno w piśmie 12.10.2023 r. skarżący wskazał, że niezrozumiałe jest dla niego przyjęcie przez organ, że domaga się wykreślenia dz. nr [...] w obecnym wyrysie z mapy ewidencyjnej w skala 1:2000 dla działki nr [...] oraz wkreślenia w miejsce działki nr [...] działki nr [...] - o pow. 160m2. Zaznaczył, że jedynie przedstawia rażące błędy w ewidencji działki nr [...], która stanowi własność Gmina Olkusz, a starostwo - jako organ - wskazane przez skarżącego błędy ewidencyjne powinno podjąć wszelkie kroki celem rozwiązania w ramach kompetencji problemów i błędów ewidencyjnych działki nr [...].

4. Starosta Olkuski decyzją z 25.10.2023 r. w punkcie I. orzekł o odmowie sprostowania danych, tj. źle w wrysowanej granicy obrębu działki nr [...] i braku gruntu nieornego dojazdowego [...] o pow. 160 m2 do tej dz. [...] w obecnie obowiązujących dokumentach (...), zaś w punkcie II. umorzył postępowanie w sprawie wykreślenia działki [...] w obecnym wyrysie z mapy ewidencyjnej w skala 1:2000 dla działki nr [...], wkreślenia w miejsce działki nr [...] działki nr [...] - o pow. 160m2.

W uzasadnieniu wskazał m.in., że ewidencję gruntów dla obrębu Ż. założono na podstawie operatu nr [...]. Operat ten zawiera szkice pomiaru stanu władania z 1959 r. w oparciu o które utworzono analogowe mapy ewidencyjne. Wówczas na mapach tych oraz w rejestrze gruntów założonym w 1961 r. - pod pozycją rejestru 137 - ujawniono działkę nr [...] o pow. 0,6160 ha, jako władanie S. K. Zmianą nr 7/62 w operacie ewidencji gruntów jako właściciela tej działki wpisano P.W. Następnie zmianą nr 25/89 ujawniono skarżącego - na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z 9.05.1989 r. umowy sprzedaży działki nr [...] o powierzchni 0,6160 ha przez P. W. na rzecz skarżącego - jako właściciela działki nr [...] o pow. 0,6160 ha. Podkreślił organ, że taki stan figuruje do dzisiaj i jest zgodny ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej.

Kolejno organ przytoczył treść pozyskanych w toku postępowania dokumentów, które pochodziły z akt księgi wieczystej dla działki nr [...] - tj.: aktu notarialnego Rep A [...] z 13.06.1961 r., umowy darowizny dokonanej przez S. K. na rzecz J. K., akt notarialny Rep A [...] z 13.06.1961 r. - zniesienie współwłasności nieruchomości na mocy której S. K. nabył działkę nr [...] o pow. 0,6320 ha, aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 20.08.1961 r. - umowy sprzedaży działki nr [...] przez S. K. na rzecz P. W., plan sytuacyjny L.ks. zam. [...] z 27.08.1959r. przedstawiający działkę nr [...] o pow.0,6320 ha oraz opis i mapę dla działki nr [...] obręb Ż. z 12.06.1984, z adnotacją, że "obecna działka nr [...] stanowi dawną działkę nr [...] o pow. 0,6320 ha. Różnica powierzchni wynikła w wyniku nowego pomiaru w 1960 r. działka nr [...] ma założony ZD [...]".

Organ wskazał, że wyniku przeprowadzonej analizy dokumentów stwierdził, iż działka nr [...] pow. 0,6320 ha przedstawiona na mapie nr ks. zam. [...] złożonej w księdze wieczystej [...] - stanowi dawną działkę sprzed założenia ewidencji gruntów obręb Ż., tj. część zachodniej połowy dawnej osady włościańskiej, zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi Ż. pod nr [...]. Następnie organ porównał przebieg granic dawnej działki nr [...] przedstawionej na planie sytuacyjnym L.ks. zam. [...] z dnia 27.08.1959 r. wykonanej w .skali 1:2000 z obowiązującą mapą ewidencji gruntów i budynków obręb Ż. i stwierdził, że przebieg granic obecnej działki [...] o pow. 0,6160 ha odpowiada przebiegowi granic dawnej działki nr [...] o pow. 0,6320 ha. Podkreślił, że powierzchnia działek wynika z funkcji granic, czyli z przebiegu granic, a nie odwrotnie. Nie można dopasowywać przebiegu granic nieruchomości do jej powierzchni, być może błędnie wykazanej we wcześniejszych materiałach źródłowych. (wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 244/16). Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że przebieg granic dawnej działki nr [...] odpowiada przebiegowi granic działki nr [...] obręb Ż. - w ocenie organu - nie może on uwzględnić żądania skarżącego co do poprawy "źle wrysowanej granicy obrębu działki nr [...] i braku gruntu nie ornego dojazdowego [...] o pow. 160 m2 do tej dz. [...] w obecnie obowiązujących dokumentach".

Organ zaakcentował także, iż 5.08.2016 r. przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego operat techniczny ze wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych i ustalenia przebiegu granic działki nr [...] obręb Ż. nr [...]. Zaznaczył, że podczas przedmiotowych prac, skarżący bezspornie przyjął wskazaną przez geodetę granicę swojej działki nr [...] obręb Ż. w punkcie 9/16 (trójmiedza działek nr [...], [...] i [...]). Nadto, odszukano istniejący pod nakładką asfaltową palik zgodnie z operatem technicznym nr kanc. [...]. Wskazał organ, że obecne wówczas na gruncie strony nie kwestionowały tego znaku i zażądały stabilizacji, którą wykonano w postaci śruby w asfalcie i na tę czynność spisano protokół wyznaczenia punktów granicznych, który został podpisany m.in. przez skarżącego. Natomiast przebieg granic działki nr ewid. [...] z działką nr [...] (ul. K.) do działki [...] tj. na odcinku 9/16 - 10/16 został ustalony z zastosowaniem § 39 ust. 1 rozporządzenia z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z powyższych czynności spisano protokół ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Protokół ten został podpisany przez skarżącego, jak też przez właściciela działki [...] oraz przedstawiciela Gminy Olkusz (właściciela działki drogowej nr [...] obręb Olkusz). Organ przytoczył treść obowiązującego wówczas przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów budynków i zaznaczył, że skarżący nie kwestionował położenia punktów 9/19 i 10/16 wyznaczających przebieg granicy pomiędzy jego działką nr [...] obręb Ż., a działką drogową nr [...] obręb Olkusz.

Organ wskazał również, że Starosta Olkuski decyzją nr SGE.6620.3.329.2016 z 14.09.2016 r. orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących ujawnienia numerycznego opisu granic działki ewidencyjnej nr [...] obręb Ż. z działkami nr [...] obręb Olkusz i nr [...] obręb Ż. wykazanego za pomocą odpowiedniego punktu granicznego tj. 9/16, zaś decyzją z 14.09.2016 r. (nr SGE.6620.3.328.2016) Starosta Olkuski orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dot. przebiegu granicy wspólnych dwóch sąsiadujących ze sobą działek tj.: nr [...] obr. Ż. z działką nr [...] obręb Olkusz na odcinku od punktu granicznego nr 9/16 należącego do działek nr [...] i nr [...] obr. Ż. i nr []...] obr. Olkusz, do punktu granicznego nr 10/16 należącego do działek nr [...] i nr [...] obr. Ż. i nr [...] obr. Olkusz. Zaznaczył, że decyzje te stały się ostateczne i zostały ujawnione w bazie ewidencji.

Odnośnie natomiast drugiego wniosku (por. punkt 1b uzasadnienia powyżej) organ wskazał, że wobec cofnięcia tego żądania przez skarżącego, w tej części postępowanie należało umorzyć.

Odnosząc się natomiast do kwestii zasadności wszczęcia z urzędu postępowania przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków w zakresie działki nr [...], organ zaznaczył, że zobowiązany jest wszcząć postępowanie z urzędu tylko w przypadkach określonych w art. 24 ust 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, tj. jeżeli zmiany informacji zawartych w ewidencji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (tj. odpisów prawomocnych orzeczeń sądu, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych) materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji. Zaznaczył, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł przesłanek do wszczęcia z urzędu postępowania w tym przedmiocie.

Akcentował też, że przebieg granic obecnej działki [...] o pow. 0,6160 ha odpowiada przebiegowi granic dawnej działki nr [...] o pow. 0,6320 ha, natomiast różnica w powierzchni między działkami wynika z nowego obliczenia powierzchni podczas zakładania ewidencji gruntów. Nie może organ zająć przy tym stanowiska do sposobu obliczenia powierzchni działki nr [...] ponieważ w zasobie geodezyjnym brak jest operatu z 1959 r. L. Ks. zam. 500/59 z dnia 27.08.1959 r.

Natomiast co do zarzutu skarżącego, że powierzchnia działki nr [...] powinna wynosić 0,6320 ha a nie 0,6160 ha oraz wskazywanej nieprawidłowości w prowadzonej ewidencji gruntów dla działki nr [...] obręb Ż., organ podkreślił, że działka nr [...] stanowi dawną działkę sprzed założenia ewidencji gruntów. Zaznaczył, że na mocy dekretu z 2.02.1955 r. ewidencji gruntów i budynków zakładano dla całego kraju jednolitą ewidencje gruntów i budynków polegającą na tym, że dla wszystkich działek ewidencyjnych w granicach danego obrębu nadawano nową numerację i obliczano powierzchnię. Podkreślił, że dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami. Rejestr gruntów odzwierciedla bowiem stan aktualny, nie służy zaś ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji.

Następnie odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż "nie ma mapy po jakich punktach biegnie granica Sołectwa Ż. w obrębie dz. [...]", organ wskazał że twierdzenie powyższe jest nieprawdziwe, bowiem w zasobie organu znajduje się z operat z 2016 r. dotyczący pomiaru granic działki nr [...] ([...]).

5. W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji skarżący zarzucił "nieważność postępowania poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa". Ponadto zarzucił naruszenie:

a) art. 24 ust. 2a pkt 2, i 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazując, że jeżeli operat ewidencyjny zawiera błędy podlega on aktualizacji z urzędu w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie przepisów prawa w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, czyli w oparciu o tytuły prawne do nieruchomości takie jak akty notarialne na podstawie których sporządzona jest aktualizacja z wykazaniem przemieszczenia powierzchni poszczególnych działek;

b) § 44,45 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27.07.2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niedokonanie prawidłowych odniesień w punktach granicznych oraz ustaleń powierzchni działki numer [...] obręb Ż. w oparciu o prawidłowe informacje zawarte w dokumentach prawnych;

c) § 34 ust. 1 pkt 2 w.w. rozporządzenia budynków poprzez brak dokumentu w postaci wykazu zmian danych ewidencyjnych i wykazu synchronizacyjnego dla działek numer [...], [...], [...], [...] [...], [...] obręb Ż. i działki numer [...] obręb Olkusz;

c) art. 6, art. 10, art. 75 § l, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 86, art.107 § 3 k.p.a. w zw. naruszeniem art. 24 ust. 2a pkt 2, i 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez niewyjaśnienie całokształtu przedmiotu sprawy i brak przywrócenia prawidłowej powierzchni działki numer [...] obr. Ż., która winna wynosić 0,6320 ha;

d) art. 7, 8, 77, 80,107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w szczególności analizy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w zakresie zmian powierzchni działki na przełomie lat;

e) art. 85 k.p.a. poprzez niepowołanie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność wystąpienia zmiany powierzchni działki nr [...] (dawna działka [...]) obr. Ż. (wykaz zmian i wykaz synchronizacyjny), która to opinia wskaże lub zaprzeczy, że doszło do powiększenia działki drogowej o nr [...] (dawna działka numer [...]) obręb Olkusz lub przysporzenia tej powierzchni na rzecz innej działki lub innych działek sąsiednich;

f) art. 10 § 1 k.p.a poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu całego materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z :

a) z jego oświadczenia z 24.11.2023 r . o cofnięciu "oświadczenia woli" i uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 10.05.2016 r. jako złożonego pod wpływem błędu;

b) z opinii biegłego geodety, który sporządzi wykaz zmian gruntowych i wykaz synchronizacyjny dla działki numer [...] obręb Ż. i działek sąsiednich nr [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...]; [...]) na okoliczność zmiany powierzchni tych działek z wykazaniem, która lub które z nich nabyła/nabyły brakującą powierzchnię 160 m2, a o którą to powierzchnię uszczuplona została jego działka nr [...] obr. Ż.

W uzasadnieniu odwołania wskazał m.in. na brak udowodnienia przez organ okoliczności, które wykazywałyby jak doszło do przemieszczenia powierzchni działek i zmniejszenia powierzchni jego działki nr [...]. Podał też, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że hipotetyczny pomiar w latach 60-tych zastępuje i wskazuje nową powierzchnię działki, a ustalenie w 2016 r. nowej powierzchni działki ostatecznie kończy tego typu sprawy. Zaakcentował, że organ w całym postępowaniu nie wykazał, gdzie zaginęło 160 m2 powierzchni działki nr [...]. Skarżący wskazał także, że organ nie przedstawił żadnych dokumentów na kwestionowaną zamianę numeracji działki z nr [...] na działkę nr [...], w tym na zamianę obrębu. Organ nie przedstawił, w oparciu o jakie dokumenty, dokonał takiej zamiany oraz jak nr działka nr [...] obręb Olkusz nabyła część powierzchni działki nr [...] obręb Ż. w latach 60-tych XX wieku i powiększyła się dodatkową powierzchnie kosztem działki nr [...] (obecnie działka nr [...]). Końcowo skarżący zaakcentował, działka nr [...] obręb Ż. wraz z gruntem o powierzchni 160 m2, który stanowi jej część składową stanowiącym dostęp do drogi publicznej stanowi łączną powierzchnię 0,6320 ha, czyli tyle ile jest podawane w poprzednich aktach własności z lat 50-tych i 60-tych.

6. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 14.02.2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył art. 24 ust.2b ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 30 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27.07.2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wskazał, że rejestr ewidencji gruntów ma odzwierciedlać stan aktualny wynikający z dokumentów mogących stanowić podstawę wpisu. Prawidłowo wprowadzony (tj. zgodnie z przepisami) wpis w ewidencji dezaktualizuje wpis wcześniejszy. Zaznaczył, że aktualizacja jest zatem możliwa jedynie w oparciu o późniejszy, co do daty powstania lub obowiązywania, jeden z dokumentów, o jakich mowa w art. 23 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b) powołanej ustawy lub materiał zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dokumentami stanowiącymi podstawę do wprowadzenia zmian, w przypadku danych podmiotowych, są: odpisy prawomocnych orzeczeń sądu w sprawach o własność nieruchomości lub jej części; odpisy ksiąg wieczystych, odpisy aktów notarialnych, które w swojej treści zawierają przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości podlegających ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, bądź obejmują czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej; odpisy aktów poświadczenia dziedziczenia oraz odpisy europejskich poświadczeń spadkowych; odpisy ostatecznych decyzji administracyjnych wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część, w sprawie o: nabyciu, zmianie lub utracie prawa własności do nieruchomości. W przypadku zaś zmian przedmiotowych - dokumentem takim będzie operat techniczny określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Organ podkreślił, że zmiany wpisów w operacie ewidencyjnym dotyczące danych przedmiotowych (przebiegu granic, powierzchni działki) muszą mieć swoje oparcie w dokumentach zasobu. Organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy ale nie mogą samodzielnie dokonywać merytorycznego ustalenia np. przebiegu granic i powierzchni nieruchomości. Nie dokonują one bowiem we własnym zakresie ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów, choć przyjmując tę dokumentację mają obowiązek badać zgodność wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych z przepisami ustawy. Ich kompetencje polegają bowiem tylko na rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian (wyrok NSA, sygn. akt l OSK 2901/14).

Kolejno organ II instancji wskazał, że przebieg granic działki nr [...] wykazany jest w bazie danych ewidencyjnych na podstawie informacji pochodzących z operatów: [...] ([...]) oraz [...] ([...]) w zakresie punktu 21. Wyjaśnił, że w pracy geodezyjnej, której wyniki zawiera operat techniczny nr [...] wykonawca zastosował dwie procedury uregulowane różnymi przepisami, tj. ustalenie przebiegu granic oraz wyznaczenie punktów granicznych/wznowienie znaków granicznych działki ewidencyjnej. Czynności ustalenia przebiegu granic przeprowadzone zostały zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2001 Nr 38, poz,. 454). Organ odwoławczy szczegółowo przedstawił (opisał) – określone wskazanym operatem – czynności ustalenia przebiegu granic i wyznaczenia punktów granicznych i następnie zaakcentował, że zarówno w czynnościach ustalenia przebiegu granic, jak i wznowienia znaków granicznych i wyznaczenia punktu granicznego brali udział wszyscy właściciele działek, których czynności te dotyczyły, w tym skarżący. Kolejno organ II instancji wskazał, że operat [...] był podstawą wydania decyzji administracyjnych z 14.09.2016 r. o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie działki nr [...], obręb Ż. (decyzja znak: [...] z 14 września 2016 r., decyzja znak: SGE.6620.3.329.2016 z 14 września 2016 r., decyzja znak: SGE.6620.3.330.2016 z 14 września 2016 r., decyzja znak: SGE.6620.3.331.2016 z 14 września 2016 r.). Czynności wykonawcy zawarte w powyższym operacie nie obejmowały punktu granicznego oznaczonego nr 21, który - ujawniony jest w bazie danych na podstawie operatu [...] ([...]) dotyczącego podziału sąsiedniej działki nr [...] i jest punktem podziałowym.

Organ wskazał, że wykonawca pracy [...] dokonał analizy istniejącej dokumentacji, w tym operatu [...], tj. operatu z założenia ewidencji gruntów i z uwagi, że w terenie nie odszukał punktów dawnej osnowy pomiarowej, dane te uznał za niewiarygodne. Odnalazł natomiast w punktach nr 1/16 i 19/16 betonowe kamienie, jak wskazał w sprawozdaniu technicznym, zgodnie z operatem [...] ([...]) oraz w punkcie nr 9/16 palik zgodnie z operatem [...]. Jak wynika ze sprawozdania technicznego, strony nie kwestionowały położenia tych znaków granicznych. Wniosły o stabilizację znaku w punkcie 9/16, której dokonano za pomocą śruby.

Czynności ustalenia przebiegu granic geodeta uprawniony A. G. wykonał 31 maja 2016 r. dla granic działki nr [...] od strony działki nr [...] od punktu 10/16 przez punkty 12/16, 14/16, 15/16, 16/16, 17/16, 18/16 do punktu 19/16 na podstawie zgodnych wskazań skarżącego oraz właścicieli dz. [...], Przy czym dla istniejącego w terenie kamienia betonowego w punkcie 19/16 został 31 maja 2016 r. spisany protokół wznowienia znaku granicznego na podstawie operatu [...].

Co do przebiegu granicy działki nr [...] od strony działek nr [...] i [...], od punktu 9/16 przez punkty 8/16, 7/16, 6/16, 5/16, 4/16, 3/16, 2/16 do punktu 1/16 wykonawca ustalił na podstawie zgodnych wskazań właścicieli, tj. T. i W. B. (dz. [...]), J. S. (dz. [...]). Przy czym dla istniejącego w terenie w punkcie 1/16 kamienia granicznego został 31 maja 2016 r. spisany protokół wznowienia znaku granicznego na podstawie operatu [...].

Z kolei przebieg granicy działki nr [...] od strony działki nr [...] (droga), od punktu 9/16 do punktu 10/16 ustalono również na podstawie zgodnych wskazań właścicieli, tj. skarżącego, B. K., R. K. (dz. [...]) oraz przedstawiciela Gminy Olkusz, (dz. [...]), przy czym dokonano wyznaczenia punktu granicznego nr 9/16 na podstawie operatu [...] i wykonano stabilizację - śrubą w asfalcie, na okoliczność czego spisany został 31 maja 2016 r. protokół.

Odnosząc się do kwestii pola powierzchni działek ewidencyjnych organ odwoławczy zaznaczył, że pole powierzchni działek ewidencyjnych oblicza się na podstawie współrzędnych prostokątnych płaskich w układzie PL-2000 opisujących położenie punktu granicznego (§16 i §17 rozporządzenia egib), spełniających standardy dokładnościowe, tj. określenie położenia punktu względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej z dokładnością nie mniejszą niż 0,10 m. Wskazał, że po wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. 24.11.2023 r. wprowadzono do ewidencji gruntów zmianę powierzchni działki nr [...] obręb Ż. na podstawie operatu [...] przyjętego do zasobu 17.11.2023 r. Zgodnie z wykazem zmian, powierzchnia działki nr [...] uległa zmianie z 0,6160 ha na 0,6219 ha.

Kolejno organ odwoławczy w celu zweryfikowania, czy aktualnie wykazany w ewidencji gruntów i budynków przebieg granic działki nr [...] jest ujawniony zgodnie z dokumentacją źródłową, tj. operatami [...] ([...]) i [...] ([...]) w zakresie punktu 21 porównał aktualne współrzędne punktów granicznych ze współrzędnymi z operatu [...] oraz z operatu [...] po transformacji współrzędnej punktu 21 z układu "65" do układu "2000" i wskazał, że są one tożsame. Ponadto dokonał obliczenia powierzchni działki nr [...] wynikającej ze współrzędnych punktów granicznych, która wyniosła 0,6219 ha, co oznacza, że powierzchnia obecnie ujawniona w operacie ewidencji gruntów i budynków wykazana jest prawidłowo. Podkreślił organ II instancji, że to przebieg granic decyduje o powierzchni, nie można natomiast dopasować przebiegu granic w celu osiągnięcia zadanej powierzchni.

Odnosząc się do oświadczenia skarżącego o cofnięciu "oświadczenia woli" i uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 10.05.2016 r. na protokołach wznowienia znaków granicznych, organ wskazał że z protokołów granicznych nie wynika, aby strony złożyły jakiekolwiek oświadczenia do protokołu. W tabeli pod punktem 12. oświadczenia osób biorących udział w czynnościach (...) widnieje adnotacja "bez zastrzeżeń". Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie lub wyznaczenie punktów granicznych ma charakter czynności technicznej dokonywanej przez jednostki wykonawstwa geodezyjnego. Zaznaczył, że oświadczenie (podpis) złożone w protokole ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych dokonanego w trybie art. 39 rozporządzenia 2001 stanowi tylko element postępowania o ustalenie przebiegu granic działek dla celów ewidencyjnych, poprzedzający terenowy pomiar geodezyjny lub fotogrametryczny punktów granicznych i mieści w sobie elementy oświadczenia wiedzy co do przebiegu tej granicy. Nie nadaje przebiegowi granic ewidencyjnych charakteru granic prawnych.

W ocenie organu odwoławczego ujawnione obecnie w ewidencji informacje dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...] wynikają z materiałów zasobu i wykazane są zgodnie z tą dokumentacją. Podkreślił, że skarżący nie przedłożył dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, spełniającej wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych. Dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym jest możliwe poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji, a rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym gruntów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 27 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1108/12).

Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez skarżącego dokumentacji dotyczącej dawnej działki nr [...] jeszcze sprzed założenia ewidencji gruntów dla obrębu Ż., organ odwoławczy podkreślił, że zmian w ewidencji gruntów nie można przeprowadzić w oparciu o archiwalne dokumenty, a tylko na podstawie aktualnego dokumentu sporządzonego po wpisie w ewidencji, który ma być przedmiotem zmiany, stąd też dokument archiwalny nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą zatem samodzielnie tego stanu kształtować. Wskazał także organ odwoławczy, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny (wyrok NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt l OSK 1044/08). Organy prowadzące ewidencję rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów.

Końcowo organ odwoławczy odniósł się do kwestii umorzenia postępowania administracyjnego i wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony i to strona określa jaka jest treść jej wniosku, a tym samym żądania. Organ administracji publicznej nie jest przy tym uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. Tym samym, o treści, zakresie przedmiotowym żądania, który wyznacza przedmiot postępowania - decyduje strona, a organ związany jest tym żądaniem. Zdaniem organu II instancji, w związku z treścią pisma skarżącego z 6.09.2023 r. umorzenie postępowania w tym zakresie było zasadne.

7. W skardze skarżący sformułował zasadniczo zbieżne zarzuty względem zawartych w odwołaniu (por. punkt 6 uzasadnienia). Ponadto zarzucił naruszenie:

a) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie tego, w jaki sposób działka drogowa stale powiększała swoją powierzchnie kosztem powierzchni działki skarżącego;

b) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a poprzez ogólnikowość stwierdzeń zaskarżonej decyzji;

c) art. 9 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a poprzez nienależyte udzielnie informacji, w tym informacji niepełnej w zakresie pomiaru powierzchni działki numer [...] obręb Ż. i działki numer nr [...];

d) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne wyjaśnienie stronie zasadności utrzymania stanu prawnego obecnych granic działki nr [...];

e) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji.

Skarga zawierała żądanie "stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa" i wprowadzeniu bez podstawy prawnej do obrotu prawnego dokumentacji, tj. operatu [...], zaś z ostrożności procesowej żądano uchylenia zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym "kosztów postępowania administracyjnego". Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z:

a) opinii biegłego geodety, który sporządzi wykaz zmian gruntowych i wykaz synchronizacyjny dla działki numer [...] obręb Ż. i działek sąsiednich nr [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) na okoliczność zmiany powierzchni tych działek z wykazaniem, która lub które z sąsiednich działek nabyła lub nabyły brakującą powierzchnię 160 m2 a o którą to powierzchnię uszczuplona została działka nr [...] obręb Ż.

b) dokumentu w postaci oświadczenia skarżącego z 24.11.2024 r. (prawidłowa rok to 2023 r. – przyp. Sądu) - o cofnięciu "oświadczenia woli" i uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w dniu 10.05.2016 r. jako złożonego pod wpływem błędu.

W uzasadnieniu skargi przytoczono chronologię zdarzeń dotyczącą spornych działek i wskazano, że organ I instancji bez podstawy prawnej i bez dokładnej analizy dokumentacji dokonał przeniesienia pomieszanych i nieprawdziwych danych dotyczących działki gruntowej [...] zawarte w k.m. nr 1 przeniesiono bezprawnie na dz. gruntową [...] k.m.4 Ż. (zamiana numeracji działek w różnych obrębach). Dokonanie tego typu zamiany doprowadziło do zmiany stosunków prawnych dostępu do drogi publicznej w k.m.4 Ż., kosztem działki skarżącego. Kolejno wymieniono w skardze szereg uchybień organu, a mających polegać na:

– wprowadzeniu przez opis i mapę z 1988 r do ewidencji gruntów i budynków błędnej, bo niezgodną z aktem notarialnym z 1961 i 1962 r, powierzchni dz.nr [...] tj. 0,6160ha (powinna zgodnie z aktami notarialnymi wpisana powierzchnia 0,6320ha);

– przyłączeniu terenów sołectwa Ż. z k.m. 4 Ż. do terenów m. Olkusza dotyczących przysiółka K. sekc.131 i cz.sekc.132 m. Olkusza, co wpłynęło na fakt że dotychczasowe działki m. Olkusza nieposiadające dostępu do drogi publicznej uzyskały przez ten zabieg dostęp do drogi publicznej kosztem części działki skarżącego;

– bezprawnym wprowadzeniu do obrotu prawnego dz. nr [...] w mapach zasadniczych 130,131,132 m. Olkusza z 1976r oraz mapach ewidencji gruntów i budynków [...],[...],[...] m. Olkusza z 1978r, 12 ponieważ mapy te nie są w ogóle opieczętowane przez odpowiednie urzędy administracji państwowej, nie zostały też przyjęte do zasobów geodezyjnych Starostwa Powiatowego - brak pieczęci Starostwa oraz brak dokumentu własności, że Gmina Olkusz jest właścicielem części terenów "MJ" w nr rej. 318 m. Olkusza;

– błędnym dokonaniu w 2006 r. zapisów cyfrowych dotyczących w ewidencji gruntów i budynków dotyczących Wyrysów dla dz. Nr [...] , dz. Nr [...], dz. [...], dz. Nr [...], dz. Nr [...], dz. Nr [...], dz. Nr [...], gdzie w wyrysie bez podstawny prawnej dokonano zmian i wpisano dz. Nr [...], oraz błędnie zlokalizowano dz. Nr. [...], bo w miejsce działki gruntowej [...] k.m.4 Ż. z 1995 r. [...] i nie wymieniono działek [...] i [...], na co wskazuje dokument w zasobach Starostwa i M.W.I.N.G.i K. Krakowie.

Ponadto, w ocenie skarżącego, organ nieprawidłowo dokonał analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentów [...] dotyczący sześciu kart map ewidencji gruntów Ż., gdzie działka gruntowa [...] widnieje w dwóch kartach mapy ewidencji Ż., tj. cz. działki gruntowej [...] znajduje się w k.m.l operat [...]. oraz następna cz. dz. gruntowej [...] znajduje się w k.m.4 operat [...]. Wskazał, że błędnym jest przyjęcie, że dokumenty, które dotyczą dz. gruntowej [...] zawartej w k.ml Ż. sekc.130 dotyczą one również dz. gruntowej – [...] k.m.4 Ż. sekcji 131.

Skarżący podkreślił również, że obecnie w mapach cyfrowych jest błędnie prowadzona granica obrębu dz. nr [...] jak i granice obrębu sołectwa Ż., ponieważ prowadzona jest po punktach wyznaczających powierzchnię gruntów ornych dz. nr [...], a powinna być granica obrębu dz. [...] i obrębu Ż. prowadzona po powierzchni ogólnej gruntów ornych dz. nr [...]. Ponadto wskazał, że powołane w decyzji operaty szacunkowe z nieznanych przyczyn "zagubiły" działkę nr [...].

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

9. Na rozprawie 12.09.2024 r. pełnomocnik skarżącego potrzymał stanowisko i zarzuty zawarte w skardze i zaakcentował potrzebę powołania przez Sąd biegłego geodety, co jest nieodzowne także z tego powodu, że właścicielem działki sąsiedniej względem działki nr [...] stanowiącej własność skarżącego jest Starosta, który niewątpliwie ma w tej sprawie własny interes. Ponadto, zwrócił uwagę na zjawisko poszerzenia dróg publicznych kosztem działek prywatnych, co w tej sprawie, w ocenie skarżącego miało miejsce i nastąpiło bez stosownych rozliczeń. Skarżący zwrócił uwagę na problem występujący z działką [...] (drogowa) podając, że starosta działkę tę przekazał Gminie Olkusz ale dotyczyło to działki w innej części Olkusza. Nie wiadomo skąd działka ta znalazła się w sąsiedztwie działki skarżącego nr [...]. Skarżący podkreślił, że działka [...] nadal istnieje w dokumentacji geodezyjnej i ma ujawnioną powierzchnię 2510 m2.

10. Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze oraz w toku rozprawy w postaci:

- zawiadomienia Starosty Olkuskiego z 24.11.2023 r. o wprowadzeniu zmiany danych ewidencyjnych działki nr [...] z powierzchni 6 160 m2 na 6 219 m2;

- fotokopii z księgi wieczystej działki [...] na okoliczność zmiany powierzchni tej działki kosztem działki skarżącego;

- wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Na wstępie należy zauważyć, że z wniosku skarżącego inicjującego postępowanie, w którym wydane zostały kontrolowane decyzje wynikało, iż domagał się on "sprostowania" danych ewidencyjnych odnoszących się do stanowiącej jego własność działki nr [...] obr. Ż., w sposób szczegółowo sprecyzowany w tym wniosku. Dostrzec trzeba, że przepisy regulujące funkcjonowanie ewidencji gruntów i budynków posługują się pojęciem "aktualizacji ewidencji", nie zaś jej "sprostowaniem". Niemniej jednak, w ramach pojęcia "aktualizacji ewidencji" niewątpliwie można dokonywać (pod określonymi warunkami) także sprostowania, jak też usuwania błędnych danych w ewidencji tej zawartych. Aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków to bowiem szczególny tryb zastępowania dotychczasowych zapisów w tej ewidencji – danymi nowymi lub modyfikowanymi. Uwzględniając powyższe oraz wskazaną wyżej treść wniosku skarżącego stwierdzić trzeba, iż zasadnie przyjęły orzekające organy administracji – jako podstawę prawną ocen i rozważań w tej sprawie – te przepisy, które regulują właśnie zasady, na jakich odbywać się może aktualizacja danych w operacie ewidencji gruntów i budynków. W istocie bowiem, przedmiot złożonego przez skarżącego w tej sprawie wniosku obejmował oczekiwane zastąpienie (poprzez sprostowanie), danych ujawnionych w rejestrze co do przebiegu granic i powierzchni działki nr [...] obr. Ż., a zatem wniosek ten zmierzał do aktualizacji danych ewidencyjnych we wskazanym przedmiocie. Tak więc, to z perspektywy przepisów dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oceniać należało sformułowane przez skarżącego żądanie inicjujące postępowanie w tej sprawie.

Miarodajne dla aktualizacji ewidencji gruntów i budynków regulacje prawne zawarte są w ustawie z 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 1151; dalej "u.p.g.k." albo "ustawa") oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27.07.2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (aktualny publikator Dz. U. 2024 r., poz. 219; dalej "rozporządzenie").

Jak stanowi art. 24 ust. 2a u.p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (pkt 1) oraz na wniosek m.in. właścicieli nieruchomości (pkt 2). Aktualizacja z urzędu danych ewidencyjnych (art. 24 ust. 2a pkt 1) wystąpi w sytuacji, gdy zmiany tych informacji wynikać będą z: przepisów prawa, z prawomocnych orzeczeń sądów i ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w określonej kategorii spraw (wskazanych w art. 23 ust. 1 i 3), aktów notarialnych, jak też z materiałów zasobu oraz w razie wykrycia przez organ błędnych danych. Sama aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje natomiast albo w drodze czynności materialno-technicznej (przypadki te określone są w art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy) – albo – w sytuacjach niewymienionych w ostatnio wskazanym przepisie – w drodze decyzji administracyjnej. Każdorazowo zaś odmowa aktualizacji następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c u.p.g.k.).

Podstawy wykazania w ramach aktualizacji ewidencji - granic działek ewidencyjnych (czyli wprowadzenia tzw. zmian przedmiotowych) – ujęte zostały w par. 30 rozporządzenia. Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1. dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: postępowania rozgraniczeniowego, postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, na potrzeby podziału nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2. innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic.

Jak stanowi natomiast par. 31 rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w par. 30 (tj. miarodajnej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do zasobu), albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

Z przedstawionych wyżej regulacji wynika zatem, że możliwość oczekiwanej przez wnioskodawcę aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków (zastąpienie ujętych tam danych – danymi nowymi lub zmodyfikowanymi) warunkowana jest udokumentowaniem podstawy takiego żądania określoną dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Podkreślić przy tym trzeba, że aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu w niej występującego może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. np. wyrok NSA z 25.03.2021 r., sygn. akt I OSK 2545/20). Inaczej mówiąc, prostowanie lub usuwanie błędnych danych w ewidencji w ramach aktualizacji tego rejestru, odbyć się może wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy mają charakter oczywistych – w świetle złożonych dokumentów – pomyłek (por. wyrok WSA w Krakowie z 7.03.2024 r., sygn. akt III SA/Kr 946/23). Z uwagi na czysto deklaratoryjnych charakter urządzeń ewidencyjnych, nieprawidłowość ujawnionych danych w ewidencji - weryfikowana w ramach aktualizacji tegoż rejestru - musi być więc oczywista i niewymagająca prowadzenia postępowania wyjaśniającego, skoro zadaniem ewidencji, niemającej charakteru prawotwórczego, jest jedynie odzwierciedlanie aktualnego stanu prawnego.

Jak słusznie przy tym wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1.03.2022 r. (sygn. akt I OSK 865/21) organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie ma podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym – jak wyjaśniał NSA – nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości, czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji.

Przedstawiając specyfikę uwarunkowań prawnych aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zwrócić także należy uwagę na to, że dopuszczalność wprowadzenia do ewidencji – na wniosek strony – zmiany danych objętych tą ewidencją, możliwa jest co do nowych zdarzeń i nie może obejmować korekty wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów (por. wyrok WSA w Białymstoku z 23.01.2014 r., sygn. akt II SA/Bk 812/13). Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z 8.11.2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1558/10) dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu (por. też identyczne stanowisko np. w wyroku WSA w Warszawie z 4.05.2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 125/09 oraz w wyroku WSA w Rzeszowie z 12.07.2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1541/15).

Oceniając ogół okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat zaprezentowanych wyżej jej uwarunkowań prawnych, Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego obejmującego sprostowanie danych ewidencyjnych w zakresie "źle wrysowanej granicy działki nr [...] i braku uwzględnienia gruntu nieornego dojazdowego [...] o pow. 160 m2 i przywrócenia działce nr [...] prawidłowego obrębu odpowiadającego działce nr [...] o pow. 6320 m2 oraz dojazdu przez grunt nieorny [...] (...)". Zwrócić należy bowiem uwagę, że już z samego wniosku skarżącego inicjującego postępowanie administracyjne wynikało, iż ujawnione w ewidencji gruntów i budynków dane odnoszące się do jego działki nr [...] mają być niezgodne z dokumentami zgromadzonym w zbiorze dokumentów ZD [...] włączonymi do księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej działki. Jak wynikało z treści wniosku i załączonych do niego dokumentów (por. punkt 1 części historycznej uzasadnienia) - w ocenie skarżącego - występującej obecnie w ewidencji gruntów i budynków niezgodności danych, tak co do granic, jak i powierzchni działki nr [...], dowodzić miało szereg historycznych dokumentów, w tym donoszących się do archiwalnej (sprzed założenia ewidencji) działki nr [...], która to działka odpowiada działce nr [...]. Chodziło tu m.in. o mapy z 1984 r., z 1992 r., akt notarialny z 1962 r., tudzież operat określający granice zewnętrzne Olkusza. Już powyższe argumenty mające uzasadniać wniosek skarżącego naprowadzały zatem na uwarunkowania i kontekst oczekiwanej przez skarżącego aktualizacji – bazujący na spodziewanej weryfikacji przez organ ewidencyjny różnych historycznych dokumentów odnoszących się zasadniczo do archiwalnej działki. W świetle natomiast zaprezentowanego wyżej stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zabieg taki (aktualizacja ewidencji w oparciu o historyczne dokumenty), nie był dopuszczalny, przez co nie mógł dać oczekiwanego przez skarżącego skutku. To zagadnienie celnie wyeksponował organ odwoławczy, przywołując wyrok NSA z 15.07.2015 r. (sygn. akt II OSK 3021/13) i trafnie wskazując na stronie 10. kontrolowanej decyzji, że zmiany w ewidencji gruntów można przeprowadzać tylko na podstawie aktualnego dokumentu sporządzonego po wpisie w ewidencji, zaś dokument archiwalny, nie może być zasadniczo podstawą dla zmiany w ewidencji gruntów. Jak wynika przy tym z akt, od założenia ewidencji (1961 r.), działka nr [...] miała powierzchnię 0,6160 ha, co wynikało z przeprowadzonego jej obmiaru. Przebieg granic tej działki został nadto potwierdzony w 2016 r. w ramach pracy geodezyjnej, a w czynnościach geodety brał udział także skarżący, który do czynionych wówczas ustaleń nie wnosił zastrzeżeń. Wcześniejsze dokumenty, tj. powstałe przed wskazaną pracą geodezyjną, które odnosiły się do poprzedniego (jeszcze sprzed założenia ewidencji gruntów i budynków) opisu stanu działki nr [...], nie mogły więc być miarodajne dla wykazania podstawy zarejestrowania w ewidencji stanu tam ujętego, tym bardziej – co trafnie wskazał organ odwoławczy (s. 8 decyzji), że ujawnione obecnie informacje dotyczące przebiegu granicy działki nr [...] (w tym od strony działki drogowej nr [...]) bezspornie wynikają z materiałów zasobu. Przeprowadzona zaś przez organ analiza tych materiałów – tj. operatu nr [...] (nawiązującego też do operatu z założenia ewidencji – tj. [...]– w którym ujawniono powierzchnię przedmiotowej działki 0,6160 ha w oparciu o szkic pomiaru wykonany w 1959 r.) oraz operatu nr [...] - wykazała, że ujęty w bazie danych ewidencyjnych przebieg granic działki nr [...], odpowiada bez wątpienia treści dokumentów przyjętych do zasobu i będących podstawą jego aktualizacji w 2016 r. Nie powielając aktualnie rozważań i ocen organu odwoławczego (por. punkt 6 uzasadnienia) podkreślić jednakże należy bezsporny charakter ustaleń geodety obejmujących wyznaczanie granic działki [...]. Nie były też dotychczas podważane decyzje administracyjne z 14.09.2016 r. będące podstawą sygnalizowanej wyżej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] (oparte na pracy geodezyjnej [...]). Przeprowadzona przez organ analiza wykazała więc, że dane o przebiegu granic przedmiotowej działki i jej powierzchni ujęte w operacie ewidencji gruntów i budynków, odzwierciedlają stan rzeczy wynikający z materiałów znajdujących się w zasobie. Jak przy tym już wyjaśniono, rejestr gruntów i budynków odzwierciedlać winien stan aktualny, bazujący na najnowszych materiałach włączonych do zasoby i nie służy do ewidencjonowania wszystkich dokumentów historycznych zawierających dane o gruncie, co w realiach ocenianej sprawy oznaczało, iż brak było podstaw do dokonywania zmian w oparciu o zaoferowane przez skarżącego dokumenty sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone już w ewidencji. Bezsporne przy tym było to, że skarżący, składając wniosek inicjujący postępowanie, nie poparł zgłoszonego żądania sprostowania danych ewidencyjnych działki nr [...], miarodajną dokumentacją geodezyjną przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego (por wyżej), niezasadnie oczekując zmian w rejestrze w oparciu o analizę przez organ danych (dokumentów) historycznych.

W nawiązaniu do wyżej przedstawionych rozważań prezentujących podstawę prawną rozstrzygnięcia, a akcentujących kwestię wyłącznie oczywistego błędu mogącego być prostowanym w trybie aktualizacji danych ewidencyjnych - podkreślić także trzeba, że ogół okoliczności tej sprawy przeczy i temu, aby wskazana wyżej cecha "oczywistości prostowanego błędu" była spełniona w ocenianym przypadku. Wszak dostrzec należy, że sam skarżący – również przed Sądem administracyjnym dowodził – że w sprawie winien zostać powołany biegły geodeta, który sporządzi stosowny dokument wykazujący poprawną powierzchnię działki nr [...] (dowód ten miał dowodzić tego, która z działek sąsiednich względem działki [...] uzyskała przysporzenie powierzchniowe jej kosztem). Sam więc skarżący dostrzegał skomplikowanych charakter tej sprawy skoro uważał i dowodził, że do poczynienia stosownych ustaleń faktycznych nie było wystarczające nawet przeprowadzenie analizy zaoferowanej organowi historycznej dokumentacji, a konieczna byłaby wiedza specjalna biegłego geodety. Akcentowana obecnie okoliczność świadcząca o tym, iż sugerowany przez skarżącego błąd w ewidencji nie był, nawet w jego przeświadczeniu, łatwy do dostrzeżenia, dodatkowo wykluczała możliwość uwzględnienia wniosku o sprostowanie danych w trybie aktualizacji ewidencji (por. rozważania powyżej).

Odnośnie natomiast do przedłożonego przez skarżącego, przy wniesionym odwołaniu "oświadczenia z 24.11.2023 r. o cofnięciu oświadczenia woli i uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego 10.05.2016 r." - Sąd podzielił wyrażone w tym względzie oceny organu odwoławczego.

Po pierwsze, celnie wskazał organ II instancji, że w istocie nie jest oczywiste, o jakie odwoływane przez skarżącego oświadczenie ma chodzić, skoro protokoły wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych i ustalenia przebiegu granicy zostały sporządzone 30-31 maja 2016 r. (k. 346 i nast. a.a.), a nie – jak wskazano w ocenianym oświadczeniu – w dniu 10 maja 2016 r.

Po drugie, z protokołów sporządzonych we wskazanych wyżej datach wynika, że strony uczestniczące w pracach geodety nie złożyły żadnych oświadczeń (zastrzeżeń) do tych protokołów. Samo natomiast złożenie podpisu pod protokołem ustalania przebiegu granicy działki nr [...] (położenia znaków granicznych), jak zasadnie akcentował organ odwoławczy, może być postrzegane jako ewentualne oświadczenie wiedzy (a nie woli), co do wskazanego przebiegu granicy.

Po trzecie dostrzec trzeba, że oceniane oświadczenie skarżącego z 24.11.2023 r. o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli nawiązuje do operatu technicznego [...]. Ten zaś operat był podstawą wydania decyzji z 14.08.2016 r. o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków co do działki nr [...] (k. 370 i nast. a.a.). Decyzje te – jako ostateczne i prawomocne – funkcjonują w obrocie prawnym. Skoro tak, to analizowane oświadczenie skarżącego w żaden sposób nie mogło wpłynąć na podważenie mocy wiążącej tych decyzji, których ewentualne wzruszenie mogłoby nastąpić w określonym prawem trybie.

Uwzględniając zatem także zaprezentowany wyżej pogląd NSA zawarty w wyroku z 1.03.2022 r. (sygn. akt I OSK 865/21) – wskazujący na brak podstaw do dokonania przez organ aktualizacji wpisów w ewidencji w sytuacji, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, a wnioskodawca nie przedstawił wraz z wnioskiem o aktualizację dokumentów wymienionych w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego – stwierdzić należało, iż zasadnie orzekający organy odmówił uwzględnienia żądania skarżącego złożonego w tej sprawie. Końcowo stwierdzić należy, iż sama treść sentencji decyzji Starosty Olkuskiego z 25.10.2023 r. (utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy) sformułowana w sposób nawiązujący do terminologii zawartej w złożonym przez skarżącego wniosku ("odmowa sprostowania danych ewidencyjnych"), z jednoczesnym powołaniem się na regulacje prawne dotyczące aktualizacji zasobu ewidencji gruntów i budynków, nie była wadliwa.

Wobec cofnięcia przez skarżącego – pismem z 6.09.2023 r. wniosku opisanego w pkt 1b części historycznej uzasadnienia i niedostrzeżeniem przez organ podstaw do kontynuowania tego postępowania z urzędu - nie budziła wątpliwości Sądu trafność rozstrzygnięcia organu odnośnie do umorzenia postępowania co do "wkreślenia w miejsce działki nr [...] działki nr [...]- o pow. 160m2". Jak wskazał bowiem NSA w wyroku z 21.02.2007 r. (sygn. akt II OSK 377/06) wycofanie przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania, a tym samym - cofnięcie zgody na jego prowadzenie skutkuje jego bezprzedmiotowością. Bezprzedmiotowość zaś wymaga umorzenia postępowania - zgodnie z art. 105 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu, orzekający organ administracji dokonał szczegółowej analizy zgromadzonej dokumentacji pod kątem obowiązujących przepisów u.p.g.k i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, a także szczegółowo przeanalizował miarodajne dla sprawy dokumenty (w tym operaty techniczne), z których wyciągnął celne wnioski. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego - Sąd uznał natomiast za nietrafne. Zarzuty te koncentrowały się zasadniczo na braku poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, który albo winien zostać ustalony z udziałem biegłego geodety albo przy wzięciu pod uwagę historycznej dokumentacji odnoszącej się do spornej działki. Przy uwzględnieniu przedstawionych już wyżej ocen i rozważań, argumenty te nie mogły mieć wpływu na kierunek rozstrzygnięcia organu.

Sąd oddalił także zgłoszone przez skarżącego wnioski o przeprowadzenie dowodów (por. punkt 10 uzasadnienia). Stosownie bowiem do art. 106 par. 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a) sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wykraczało zatem poza normatywnie określony zakres postępowania dowodowego – żądanie skargi powołania przez Sąd biegłego geodety. Pozostałe zaś zgłoszone dowody, albo stanowiły akta administracyjne (zawiadomienia Starosty Olkuskiego z 24.11.2023 r. o wprowadzeniu zmiany danych ewidencyjnych działki nr [...] z powierzchni 6 160 m2 na 6 219 m2), albo były dla sprawy nieprzydatne (fotokopia z księgi wieczystej działki [...]).

Końcowo należy stwierdzić, że celem poszukiwania skutecznej formy prawnej w zakresie ochrony przed istniejącym (w ocenie skarżącego) naruszeniem jego prawa własności – winien on rozważyć zasadność i celowość wdrożenia innych niż aktualizacja ewidencji – form dochodzenia tych roszczeń.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.