Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 62/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229 w zw. z art. 136 i art. 137
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi E.R. i M.R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydium A Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 7, art. 8, art. 19 i art. 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczono ma rzecz Państwa nieruchomość o powierzchni 3179m² położoną w K. własności A.R., oznaczoną jako parcele gruntowe nr 1 i nr 2 w celu realizacji lokalizacji szczegółowej - budowy bazy warsztatowo- magazynowej dla Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych w C.

Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia 21 marca 2018 r. i pismem z dnia 7 maja 2018 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] obręb K., wystąpili następcy prawni A.R., reprezentowani przez fachowego pełnomocnika.

Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działka nr 1 obręb K. km. 10 o powierzchni 0,3031ha, która weszła w skład działki obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów pod nr [...] obręb [...] K. k.m. 10 o powierzchni 1,7059 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C., stanowiącej własność Skarbu Państwa. W podstawie prawnej przywołał art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.121 ze zm.), a w uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania, odwołał się do treści art. 136 ust. 3 i art. 137 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając co kolejno organ winien w toku niniejszego postępowania ustalić. Wyjaśniono, że wniosek pochodzi od osób uprawnionych do jego złożenia, tj. spadkobierców właściciela wywłaszczonej nieruchomości (przedstawiając i omawiając dokumenty spadkowe).

Następnie powtórzono, że wywłaszczenie nastąpiło w celu budowy bazy warsztatowo- magazynowej dla C w C. Wskazano, że działka nr 1 weszła w skład działki nr 3, która następnie uległa podziałowi w wyniku którego powstały nowe działki.

Podkreślono, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka wyłączającą uwzględnienie złożonego wniosku zawarta w art. 229 cytowanej ustawy. Organ na podstawie dostępnych dokumentów ustalił, że decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość, w skład której weszła wywłaszczona działka, stała się z dniem [...] r. z mocy prawa przedmiotem prawa użytkowania wieczystego zarządcy tego gruntu, tj. A w C. (wpisane do księgi wieczystej nr [...] w dniu [...]r.). Następnie aktem notarialnym z dnia [...]r. doszło do sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr 3 na rzecz B Sp. z o.o. z siedzibą w C. w 3/20 części, oraz osób fizycznych M. i J.G. Aktualnie w dziale II księgi wieczystej nr [...] - jako użytkownik wieczysty działki nr 3 wpisany jest J.G.

Organ stwierdził, że ustalenie, iż przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej oznacza, że poprzedni właściciel utracił roszczenie domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, choćby nieruchomość ta nie została wykorzystana na cele wywłaszczenia. Oznacza to, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, gdy została ona sprzedana albo oddana w wieczyste użytkowanie przed wejściem w życie obowiązującej ustawy i taki stan trwa w dniu wejścia w życie tej ustawy. Wymieniony art. 229 ustawy nie czyni różnicy co do sposobu powstania prawa użytkowani wieczystego (ex lege, mocą decyzji administracyjnej czy na mocy umowy cywilnoprawnej). Istotny jest sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem negatywna przesłanka zawarta w art. 229 ustawy. Na dowód powyższego organ odwołał się do licznych wyroków sądów administracyjnych.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli wnioskodawcy – M.R., H.R., E.R., J.R. i A.R., reprezentowani przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje niezależnie od sposobu powstania użytkowania wieczystego, w tym przypadku gdy powstało ex lege, a z prawidłowej wykładni powołanej regulacji wynika, że jedynie ustanowienie prawa wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej może stanowić podstawę do takiego stwierdzenia,

- naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 229 cytowanej ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż nie ma obowiązku zebrania merytorycznych przesłanek zwrotu nieruchomości przeznaczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania sprawy,

- naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i ust 2 cytowanej ustawy, poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało orzeczeniem o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w określonym terminie na całej nieruchomości objętej decyzją, a nie zachodziły przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art.7, art. 76, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz dowolnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechania przeprowadzenia przez organ jakiegokolwiek badania czy na nieruchomości w wymaganym terminie rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia oraz czy cel ten zrealizowano w określonym terminie.

W związku z powyższymi naruszeniami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości albo jej części na rzecz poprzedniego właściciela względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślono, że w świetle zebranego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów wydaną w sprawie z wydaną w sprawie decyzją nie sposób się zgodzić. Odwołując się do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreślili, że z jego prawidłowej wykładni wynika, że przepis ten odnosi się tylko do przypadków, gdyż prawo użytkowania wieczystego powstało w drodze czynności prawnej, o czym świadczy użycie sformułowania "ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego", a także nawiązanie do ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej (przed datą 1 stycznia 1998 r.)

W odniesieniu do ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie stwierdzono, że wywłaszczona nieruchomość stała się przedmiotem wieczystego użytkowania z mocy prawa (ex lege) a nie na mocy czynności prawnej, której treścią byłoby ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, o którym mówi art. 229 ustawy. W ocenie stron nabycie prawa wieczystego z mocy ustawy nie jest tożsame z "ustanowieniem" tego prawa - jak mówi cytowany przepis.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 136 ust. 2 w związku art. 137 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 229 cytowanej ustawy odwołujący podkreślili błędne założenie organu, iż jest on zwolniony z obowiązku zbadania merytorycznych przesłanek zwrotu nieruchomości w postaci ich zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ich przekonaniu postępowanie dowodowe i wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób niepełny i powinno zostać uzupełnione.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Śląski w całości utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powtórzył ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji. Następnie przywołał treść art. 136 i art. 137 a także art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r., czyli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że prawo wieczystego użytkowania do działki 4 o powierzchni 1,7824ha, z której powstała m.in. działka nr 3, w której powierzchnię weszła m.in. działka objęta żądaniem zwrotu - tj. działka nr 5, ustanowione zostało na rzecz A w C. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r., a następnie prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu [...] r. Następnie doszło do sprzedaży prawa użytkowania na rzecz nowych podmiotów i aktualnie w dziale II księgi wieczystej nr [...] - jako użytkownik wieczysty działki nr 3 wpisany jest J.G..

Skoro zatem w stosunku do wnioskowanej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli przez dniem 1 stycznia 1998 r. zostało ustanowione prawo wieczystego użytkowania na rzecz nowego podmiotu i prawo to zostało ujawnione również przed tą datą w księdze wieczystej, to spełnione zostały łącznie obie przesłanki z art. 229 ustawy. Wobec powyższego zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W takiej sytuacji kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma znaczenia dla sprawy i nie podlega w ogóle badaniu. Roszczenie o zwrot nieruchomości zostało bowiem wyłączone i nie przysługuje wnioskodawcom. W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ustawy kwestia realizacji celu wywłaszczenia nie jest w ogóle badana. Nie dochodzi bowiem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lecz do jej formalnego załatwienia. Przed przystąpieniem do merytorycznego załatwienia sprawy organ winien wyjaśnić i sprawdzić czy spełnione zostały formalne przesłanki rozpatrzenia wniosku, czy nie ma przeszkód do rozpatrzenia wniosku wskazanych w art. 229 ustawy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, a w szczególności do braku merytorycznego rozpatrzenia sprawy, organ podkreślił, iż organ pierwszej instancji nie był uprawniony do podejmowania takich działań i ocen.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli, reprezentowani przez pełnomocnika, E.R. i M.R. Zarzucili zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustanowienie prawa wieczystego na nieruchomości w drodze decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. na rzecz osoby trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998 r. wyczerpuje przesłankę uzasadniającą odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uwzględniając powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Przytaczając treść przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreślono, że w przypadku "ustanowienia" prawa wieczystego użytkowania konieczne jest odniesienie się do treści art. 234 Kodeksu cywilnego, który wskazuje na cywilistyczną drogę nabycia prawa wieczystego użytkowania.

W niniejszym przypadku z uzasadnienia decyzji wynika, że prawo wieczystego użytkowania powstało na mocy decyzji administracyjnej, co w doktrynie traktowane jest jako wyjątkowe. Zdaniem skarżących dyspozycją cytowanego art. 229 ustawy objęte pozostają czysto cywilistyczne sposoby nabycia prawa wieczystego użytkowania, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stąd też nie jest zasadna decyzja odmowna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Obecny na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę oraz zawartą w niej wnioski i argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, wobec stwierdzenia przez Sąd, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Decyzją tą Wojewoda Śląski orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta C. o odmowie zwrotu wnioskowanej nieruchomości położonej w C. obręb K., oznaczonej dawnym numerem geodezyjnym jako działka nr 1, a obecnie stanowiącej działkę nr 3 k.m. 10.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1257) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednak w myśl art. 229 tej ustawy roszczenie, o którym mowa w wyżej przywołanym art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawniono w księdze wieczystej. Zatem cytowany przepis wyłącza istnienie roszczenia z art. 136 ust. 3 ustawy, gdy przed 1 stycznia 1998 r. wywłaszczona nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Poza sporem pozostaje fakt, że decyzją Prezydium A w K. Nr [...] z dnia [...] r. wywłaszczono ma rzecz Państwa nieruchomość, własności A.R., oznaczoną jako parcele gruntowe nr 1 i nr 2 w celu realizacji lokalizacji szczegółowej - budowy bazy warsztatowo- magazynowej dla C w C. Decyzję tę wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Nie podlega także kwestionowaniu fakt, że wywłaszczona działka podlegała kolejnym scalaniom i podziałom. W wyniku pierwszego powstała działka nr 4 o powierzchni 1,7824ha, na której decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. ustanowiono prawo wieczystego użytkowania na rzecz A w C., co zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu [...] r. Z tej działki powstała, w wyniku podziału, m.in. działka nr 3, w skład której weszła objęta żądaniem zwrotu działka nr 1.

Następnie aktem notarialnym z dnia [...] r. prawo użytkowania wieczystego do działki nr 3 zostało sprzedane firmie B Sp. z o.o. w C. w udziale 3/20 części oraz M.G. w udziale 6/20 części oraz J.G. w 11/20 części. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że obecnym, aktualnie jedynym użytkownikiem wieczystym tej działki jest J.G.

Nie ma więc wątpliwości, że skoro na działce nr 4, z której powstała działka nr 3, w powierzchnię której weszła objęta wnioskiem o zwrot działka nr 1, przed dniem 1 stycznia 1998 r., zostało ustanowione na rzecz A w C. prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione również przed tą datą w księdze wieczystej założonej i prowadzonej dla tej działki, to spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku jej zbędności na cel wywłaszczenia) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Poza sporem zatem pozostaje w sprawie fakt, że przedmiotowa działka przed dniem 1 stycznia 1998 r. (data wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) oddana została w wieczyste użytkowania osobie trzeciej - w tym przypadku A w C. Nie może zatem budzić wątpliwości fakt, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka uniemożliwiającą pozytywne rozstrzygnięcie sprawy.

Granice skuteczności roszczenia określonego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - czyli roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyznacza bowiem przywołany powyżej art. 229 ustawy. W sprawie, jak przedstawiono powyżej zachodzą okoliczności wskazane w art. 229 ustawy, zatem organy nie rozpatrują sprawy w świetle art. 136 i art. 137 ustawy, gdyż przedmiotowa działka nie pozostaje w gestii gminy czy Skarbu Państwa.

Na powyższe ustalenia nie może mieć wpływu argumentacja zaprezentowana przez skarżącego w skardze.

Celem przepisu przywołanego art. 229 jest ochrona praw podmiotów - osób trzecich, które w dobrej wierze nabyły od Skarbu Państwa lub gminy prawo własności nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Ma na celu utrwalenie ujawnionych w drodze wpisów do ksiąg wieczystych stosunków prawnorzeczowych. Spełnienie przesłanek zawartych w tym przepisie wywiera ten skutek, że poprzedniemu właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o jej zwrot.

Dodać trzeba, że przepis art. 229 zamieszczony został w dziale VII ustawy zatytułowanym - "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisu polega na tym, że odnosi się on do stosunków prawnych istniejących w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i ma na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych z uwagi na treść wchodzącej w życie nowej regulacji.

Z samej istoty tego typu przepisu wynika więc, że punktem odniesienia jest dotychczas istniejący stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne istniejące w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Inaczej mówiąc, chodzi o relację między nowym prawem, które ma wejść w życie, a starym prawem, które traci moc i ukształtowanymi przez to prawo stosunkami prawnymi. Celem art. 229 ustawy było i jest usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w wieczyste użytkowanie, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej

Uwzględniając powyższe należy podkreślić, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma wyłącznie przedstawiona okoliczność, stanowiąca negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyjaśnić przy tym trzeba, że przepis art. 229 nie czyni różnicy co do sposobu powstania prawa wieczystego użytkowania. Zgodnie z tym przepisem istotny jest bowiem sam fakt ustanowienia prawa i wpisania go do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej czy umowy cywilnoprawnej - ważne jest jedynie by prawa użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego pomiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, prawo takie powinna mieć osoba trzecia. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 648/08, Lex nr 552324). Podobne stanowisko zaprezentował też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1190/11 stwierdzając, że sformułowanie "ustanowienie" oznacza także powstanie prawa użytkowania na nieruchomości z mocy prawa.

Tak więc stanowisko strony skarżącej nie może w tym zakresie być przez Sąd zaakceptowane. Nie mogą odnieść skutku także twierdzenia skargi dotyczące zarzutu braku merytorycznego zbadania sprawy pod kątem spełnienia merytorycznych przesłanek zwrotu przedmiotowej nieruchomości w postaci zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić, czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 omawianej ustawy. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z wymienionego art. 229 ustawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1880/11).

Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr stwierdził, że w sytuacji opisanej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, w szczególności, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na spornej nieruchomości w rozumieniu art. 137 tej ustawy. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej do dnia 31 grudnia 1997 r. wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o zwrot. Oznacza to, że do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wystarcza ustalenie, że w danym wypadku zaistniały przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 229 cytowanej ustawy.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 r. stwierdził że przepis art. 229 ustawy określa jednoznacznie i kategorycznie przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy. W przypadku stwierdzenia takiej przesłanki organy administracji publicznej zobowiązane są do odmowy zwrotu nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmowany jest obecnie pogląd, że art. 229 jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 ustawy. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. W okolicznościach art. 229 nie dochodzi zatem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcie sprawy o zwrot lecz jedynie do jej formalnego załatwienia, wyłączającego skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej wieczystymi użytkownikami. Uprawnienie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 ustawy, przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłby, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transfere potest guam ipse habet. (sygn. akt I OSK 2500/14) .

W świetle powyższego argumentacja zaprezentowana przez skarżącego w skardze nie może być uwzględniona.

Prawidłowo ustalony stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która uniemożliwia zwrot przedmiotowej działki spadkobiercy byłych właścicieli.

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji gdy organy administracji prawidłowo stwierdziły, że roszczenie z art. 136 ust. 3 nie przysługuje z mocy art. 229 cytowanej ustawy, jest chybiony. Okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogą mieć znaczenia dla wyniku sprawy. Skoro bowiem stwierdzono istnienie określonej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami bezwzględnej przesłanki uniemożliwiającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to pozbawione znaczenia jest to, czy cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany, czy też nie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2427/12).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.