Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1135/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1, art. 120, art. 121, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za okres IV raty 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] r. J. C. (dalej: "Podatnik") zwrócił się do Burmistrza Miasta K. o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] w zakresie IV raty za 2015 r. w kwocie [...]zł wraz z kosztami upomnienia. Wniosek uzasadnił trudną sytuację materialną i prawną. Stwierdził , że płacenie podatków nie może prowadzić go do ubóstwa. Ponadto przedstawił trwający od 2008r. konflikt pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości dotyczący nieruchomości i toczące się postępowania sądowe. Zaproponował organowi podatkowemu przejęcie na zasadzie umowy użyczenia jego lokalu mieszkalnego na opodatkowanej nieruchomości.

Burmistrz Miasta K. decyzją z [...] r. nr [...] [...] na podstawie art. 207 i 210 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.), dalej: "O.p.", orzekł o odmowie umorzenia zaległości. Z decyzji wynika, że organ podatkowy dokonał analizy sytuacji materialnej podatnika biorąc pod uwagę twierdzenia wniosku, treść pism i dowody przedstawione przez podatnika, oświadczenie administratora nieruchomości I. S. jak również oświadczenia współwłaścicieli tj. K. i P. C., w tym pisma M. i J. D. stwierdzającego, że księgowy E. S. sprawuje zarząd nieruchomości nieodpłatnie, za zgodą pozostałych współwłaścicieli

Natomiast organ podatkowy ustalił , że zarządcą nieruchomości jest I. S., która dysponuje środkami pieniężnymi pochodzącymi z rozliczeń za lata 2011 - 2014, które są należne podatnikowi J. C. jako jego udział w dochodach z dzierżawy w kwocie [...]zł. oraz kwotę [...]zł z rozliczenia roku 2015. Podatnik nie odbiera tych należności wskazując, że pieniądze te pozostają w depozycie zarządcy z przeznaczeniem na remonty bieżące pomimo, że ciążący na nim obowiązek podatkowy wynika z faktu posiadania nieruchomości.

Organ podatkowy przede wszystkim wziął pod uwagę, że Podatnik ma możliwość uregulowania zaległości podatkowych z postawionych do jego dyspozycji środków pochodzących z rozliczeń finansowych współwłaścicieli z tytułu dochodów z dzierżawy części nieruchomości. Ocenił, że niskie dochody, kłopoty zdrowotne, nieporozumienia pomiędzy współwłaścicielami, jak również ponoszone wydatki bieżące, nie stanowiły podstawy do umorzenia zaległego podatku. W sprawie brak jest obiektywnych przesłanek potwierdzających nadzwyczajny i niezależny od podatnika charakter przyczyn powstania zaległości oraz wskazujących istnienie ważnego interesu podatnika ( art. 67a O.p.) , uprawniającego do umorzenia zaległej raty podatku.

W odwołaniu podatnik J. C. domagał się uchylenia decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu odwołania podniósł kwestię sporów w tym sądowych związanych z nieruchomością wspólną oraz podkreślił , że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W jego ocenie E. i I. S. traktują nieruchomość jako prywatne ranczo i nie pozwalają mu osobiście odbierać jego części pieniędzy za dzierżawę, by mógł zapłacić podatek. Według podatnika I. S. jest urzędnikiem Burmistrza i broni "swojego koryta". Decyduje ona na co podatnik ma wydać pieniądze. Podatnik poinformował, że ma [...] zł emerytury miesięcznie , do spłaty pożyczkę w kwocie [...]zł. W tej sytuacji w pierwszym rzędzie dba o zabezpieczenie zdrowia (leki i lekarza), a następnie zastanawia się jak przeżyć kolejny miesiąc . Podkreśla, że ubiera się w "lumpeksie", a bieda pcha go do marketu po przecenioną żywność.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium odmowa umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł, nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i została dostatecznie uzasadniona. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił sytuację życiową i materialną podatnika. Wziął pod uwagę fakt, że dodatkowo sytuacja ta jest mu znana również z wcześniejszych postępowań z wniosków podatnika o umorzenie zaległości podatkowych. Jednocześnie ustalił, że podatnik ma możliwość bez pogorszenia swojej sytuacji materialnej uiszczenia zaległości podatkowej. W depozycie znajduje się kwota [...]zł należnych podatnikowi z rozliczenia finansowego współwłaścicieli nieruchomości, którą może przeznaczyć na zapłacenie zaległości podatkowych. W tej sytuacji brak ważnego interesu po stronie podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 O.p. , uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowej.

W skardze podatnik zastąpiony przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

-art. 67a § 1 pkt 3 O.p., poprzez jego niezastosowanie na podstawie błędnej oceny możliwości uregulowania zaległości podatkowej i stwierdzenie, że nie zachodziły przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika motywujące umorzenie zaległości , wskutek czego uznanie administracyjne okazało się dowolnym,

-art. 120 do art. 122 , art., 191 O.p. poprzez nieprawidłowe ustalenie sytuacji materialnej i osobistej podatnika i brak wnikliwych rozważań odnośnie faktów wynikających z zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że nie tylko zły stan majątkowy, zły stan zdrowia ale i konflikty ze współwłaścicielami , łącznie świadczą o spełnieniu po stronie podatnika przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Stwierdziło, że kwestie podnoszone w skardze nie są rozstrzygane w postępowaniu podatkowym bowiem dotyczą sporów współwłaścicieli na tle zarządu nieruchomością wspólną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj., czy organ administracyjny wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Dotyczy ona jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z faktami.

W zakresie faktów organy podatkowe twierdzą, że w tym postępowaniu została ustalona sytuacja życiowa i materialna Podatnika. Wzięły pod uwagę fakt, że dodatkowo sytuacja ta jest im znana również z wcześniejszych postępowań z jego wniosków o umorzenie zaległości podatkowych. Jednakże formuła ta nie potwierdza, że zebrany materiał dowodowy został w całości w sposób wyczerpujący rozpatrzony . Z materiału dowodowego sprawy wynika, że , liczy lat 75, zajmuje mieszkanie dwupokojowe z kuchnią i łazienką w K. ul. [...] (taki adres figuruje na niezrealizowanych receptach), otrzymuje rentę w kwocie [...]zł miesięcznie, pomaga mu materialnie rodzina, cierpi na nadciśnienie tętnicze, ponadto z dowodu przeprowadzonego przez sąd na rozprawie wynika, że cierpi nowotwór złośliwy, obciążony jest kredytem na leki . Do podatnika należy Ľ udziału w nieruchomości w K. przy ul. [...].

Część twierdzeń Podatnika, w tym o braku zaufania do zarządcy nieruchomości , w kwestii nieporozumień pomiędzy współwłaścicielami, została uznana za nieprzydatną do rozstrzygnięcia. Nie można jednak z góry przesądzić, że w tym stanie faktycznym Podatnik nie żadnej racji, że nie ma to znaczenia dla kwestii możliwości zapłaty podatku. Tymczasem w sprawie brak rozważań czy i jaki wpływ te fakty mają na kwestię możliwości zapłaty spornej raty podatku. Zarządca nieruchomości I. S., dysponuje środkami pieniężnymi Podatnika z części dochodów (wg. rozliczenia roku 2015) , pochodzącymi z rozliczeń dzierżawy za lata 2011 – 2014. Jednakże Podatnik nie odbiera tych należności ponieważ nie ma zaufania do rozliczeń finansowych zarządcy, uważa, że pieniądze winny być złożone do depozytu sądowego. Twierdzi, że zarządca potrąca jakąś amortyzację , nie pytając go o zgodę, nie zna podstawy prawnej na podstawie której pobiera ona cały czynsz, którego przypadającą mu część chciałby sam odbierać i rozliczać podatkowo. Zarządca nie pozwala mu wynająć samodzielnie pomieszczeń handlowych. Nie chce pobierać, jak twierdzi, tylko to , co wskazuje zarządca. Trwa konflikt pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. Trwa postępowanie sądowe o dopuszczenie Podatnika do posiadania strychu. Twierdzi, że czuje się zagrożony dążeniem zarządcy pozostałych współwłaścicieli do wykupienia jego udziału w nieruchomości.

W tej sytuacji organy podatkowe , by uniknąć przekroczenia granic uznania administracyjnego obowiązane były do wnikliwego ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu publicznego a ważnym interesem strony. Pojęcia te nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że odpowiednią treść powinien im w tej konkretnej sprawie nadać organ orzekający. Organy podatkowe stwierdziły jedynie, że brak jest ważnego interesu po stronie Podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 O.p. , uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowej. Tymczasem już dokonanie chociażby wrażliwej oceny wiarygodnych twierdzeń Podatnika , że w pierwszym rzędzie dba o zabezpieczenie zdrowia (leki i lekarza), a następnie zastanawia się jak przeżyć kolejny miesiąc, że ubiera się w "lumpeksie", a bieda pcha go do marketu po przecenioną żywność, z oceną wagi obowiązku zapłaty [...] zł raty podatku na rzecz wspólnoty (Gminy) w której żyje Podatnik, mogłaby ułatwić znalezienie właściwej proporcji pomiędzy kryterium ważnego interesu strony a kryterium interesu publicznego . Ponadto natężenie sporu z współwłaścicielami, brak (chociażby subiektywny) zaufania do zarządcy, łącznie wymagają wzięcia pod rozwagę przy kształtowaniu wspomnianej proporcji.

Wyposażenie organu w luz decyzyjny oznacza, że sąd badając zgodność z prawem, nie wnikał w istotę rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sposób korzystania z uznania administracyjnego, nie dał się skontrolować. Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 120 do art. 122 , art. 191 O.p., które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy ( zwłaszcza wskutek braku wnikliwych rozważań odnośnie faktów wynikających z zebranego materiału dowodowego).

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ podatkowy pierwszej instancji zebrany materiał dowodowy rozpatrzy w całości w sposób wyczerpujący, nada ustawowemu kryterium interesu publicznego i kryterium ważnego interesu podatnika treść adekwatną do stanu faktycznego sprawy , a następnie wyda decyzję.

Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.