Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 519/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit.a, art. 5a pkt 11, art. 30b ust. 2, art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 24 ust. 5 pkt 4, ust. 13 i 14, art. 14 ust. 1i,
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 126 par. 1 pkt 2, art. 347 par. 1, art. 146 par. 2 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 14b, art. 121 par. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2013r. sprawy ze skargi BS na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] BS zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej, działającego jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z podjęciem uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego przez spółkę komandytowo-akcyjną.

W opisie zdarzenia przyszłego wnioskodawca wskazał, że będzie posiadał akcje spółek komandytowo-akcyjnych (dalej "SKA"). Wyjaśnił, że w przypadku, gdzie wnioskodawca jest obecnie wspólnikiem w spółkach prawa handlowego, wnioskodawca stanie się akcjonariuszem SKA w ten sposób, że spółki te przekształcą się w SKA. W przypadku innych SKA wnioskodawca stanie się ich akcjonariuszem w ten sposób, że kupi akcje, otrzyma je w darowiźnie bądź obejmie nowo wyemitowane akcje w zamian za wkłady. Zainteresowany wskazał, że walne zgromadzenie w SKA podejmie uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji. Na ten cel zostaną przekazane zgromadzone przez SKA zyski, w tym zyski z lat ubiegłych zgromadzone na kapitale zapasowym. Akcje przydzielone w tym trybie będą przysługiwały akcjonariuszom w stosunku do ich udziałów w dotychczasowym kapitale zakładowym. Otrzymane tym sposobem akcje, t.j. akcje przydzielone w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego ze środków własnych SKA, zostaną następnie odpłatnie zbyte przez wnioskodawcę, w tym także nastąpi ich odpłatne zbycie na rzecz SKA w celu umorzenia tych akcji (tzw. dobrowolne umorzenie).

W związku z powyższym wnioskodawca zadał następujące pytanie: jak należy ustalić koszt uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia akcji w SKA, w tym odpłatnego ich zbycia na rzecz SKA w celu umorzenia, nabytych (otrzymanych) w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych SKA (z kapitału zakładowego SKA lub z zysku SKA, w tym zysków przekazywanych wcześniej na kapitał zakładowy) poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji?

Zdaniem wnioskodawcy, w przypadku odpłatnego zbycia akcji SKA, w tym odpłatnego ich zbycia na rzecz SKA w celu umorzenia, otrzymanych (nabytych) w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenie wartości nominalnej dotychczasowych akcji będzie on uprawniony do rozpoznania jako kosztu uzyskania przychodów tej części środków przekazanych wcześniej z kapitału zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy, która przypada na zbywane przez niego akcje. Tym samym kosztem podatkowym byłaby wartość nominalna nowych akcji otrzymanych w powyższy sposób lub wartość podwyższenia nominału istniejących akcji.

Wnioskodawca podniósł, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej w skrócie: "ustawa o PDOF") kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Z kolei art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF stanowi, iż kosztami uzyskania przychodów osiągniętych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych są wydatki poniesione na objęcie lub nabycie papierów wartościowych. W ocenie wnioskodawcy regulacja ta ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż akcje SKA należy traktować jako papiery wartościowe.

Zdaniem wnioskodawcy, w przypadku gdy następuje podwyższenie wartości nominalnej posiadanych akcji albo wydanie nowych akcji w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych SKA nie można twierdzić, iż nie zostały poniesione wydatki na nabycie lub objęcie akcji gdyż akcjonariusz nie poniósł żadnego wydatku. W ujęciu ekonomicznym podwyższenie kapitału zakładowego ze środków wypracowanych przez SKA stanowi wydatek powiązany z posiadanymi akcjami. Przede wszystkim środki przekazane z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy mogłyby zostać wypłacone akcjonariuszom np. w formie wynagrodzenia za umarzane inne akcje. Nie można więc stwierdzić, iż akcjonariusz nie poniósł żadnego wydatku, gdyż było nim właśnie zrzeczenie się prawa do środków mogących mu być wypłaconymi. Wartość kapitału zapasowego jest zapisana jako pasywa SKA, gdyż wartość ta jest ostatecznie należna wspólnikowi. Takie działanie spowodowało brak przysporzenia w majątku akcjonariusza SKA. Dlatego też należy uznać, że środki, które na mocy decyzji walnego zgromadzenia zostały przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego stanowią wydatki na objęcie lub nabycie nowych akcji czy też akcji o podwyższonej wartości nominalnej. Wydatki te natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF będą stanowiły koszt uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia tak otrzymanych akcji, w tym odpłatnego zbycia w celu umorzenia.

W ocenie wnioskodawcy środki przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego SKA powinny być traktowane jako wydatki na nabycie lub objęcie akcji. Wydatki te należy obliczyć dla każdego z akcjonariuszy oddzielnie w zależności od tego jaka część środków przekazanych z kapitału zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy przypada na zbywane przez niego akcje. Będzie to zatem wartość nominalna nowych akcji, gdyż o sumę wartości nominalnej nowych akcji został podwyższony kapitał zakładowy SKA. Na potwierdzenie swojego stanowiska wnioskodawca powołał interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] ([...]), z dnia [...] ([...]), Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] ([...]), Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] ([...]).

Minister Finansów w wydanej w dniu [...] interpretacji indywidualnej (nr [...]), uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu interpretacji organ wskazał m.in., że z brzmienia art. 9 ust. 1 ustawy PDOF wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W świetle art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy PDOF, źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c). Za przychody z kapitałów pieniężnych, w myśl przepisu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) tej ustawy, uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych. Zdaniem organu dyspozycją tego przepisu objęte jest także odpłatne zbycie akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia.

Minister Finansów stwierdził nadto, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.) akcje są zaliczane do papierów wartościowych. Ustawa nie różnicuje akcji na te emitowane w spółkach akcyjnych i te emitowane w SKA. Podobnie ustawa o PDOF posługuje się w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) pojęciem "papiery wartościowe" nie ograniczając go tym samym do akcji w spółkach mających osobowość prawną. Z kolei art. 30b ust. 1 ustawy PDOF stanowi, że od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.

Dochodem, o którym mowa w art. 30b ust. 1 ustawy PDOF jest zgodnie z ust. 2 pkt 1 tego artykułu różnica miedzy sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub ust. 1g, lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14. W myśl art. 30b ust. 4 ustawy o PDOF przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli odpłatne zbycie papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających następuje w wykonaniu działalności gospodarczej. Organ zwrócił uwagę, że dochodów o których mowa w art. 30b ust. 5 ustawy PDOF nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 oraz art. 30c tej ustawy.

Odnosząc się do przestawionego we wniosku zdarzenia przyszłego organ stwierdził, że zgodnie z art. 4 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej w skrócie: "K.s.h."), spółka komandytowo-akcyjna, podobnie jak spółka jawna, spółka partnerska i spółka komandytowa, jest nieposiadającą osobowości prawnej spółką osobową. Stosownie do art. 147 § 1 K.s.h., komplementariusz oraz akcjonariusz uczestniczą w zysku spółki proporcjonalnie do ich wkładów wniesionych do spółki, chyba że statut stanowi inaczej. Zasady funkcjonowania SKA regulują przepisy Kodeksu spółek handlowych zarówno dotyczące spółek osobowych, jak i spółki akcyjnej (spółki kapitałowej). W szczególności do SKA mają odpowiednie zastosowanie regulacje przepisu art. 347 § 1 K.s.h., który przyznaje akcjonariuszom prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom, przy czym zgodnie z art. 348 § 2 K.s.h. uprawnionymi do dywidendy za dany rok podatkowy są na mocy wyżej wskazanych przepisów akcjonariusze, którym przysługiwało prawo do akcji w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku lub akcjonariusze, którym przysługiwały akcje na dzień dywidendy. Na podstawie art. 146 § 2 pkt 2 K.s.h. uchwały walnego zgromadzenia w sprawach podziału zysku za rok obrotowy w części przypadającej akcjonariuszom wymagają zgody wszystkich komplementariuszy. W przypadku, gdy uchwała walnego zgromadzenia w dniu jej faktycznego podjęcia nie została zaakceptowana przez komplementariuszy, to prawnym dniem podjęcia uchwały o podziale zysku (wypłacie dywidendy), jako czynności prawnej spółki, jest dzień w którym komplementariusze wyrazili zgodę na taką uchwałę walnego zgromadzenia. Zatem w przypadku komplementariusza zysk z udziału w spółce przysługuje z mocy prawa, o ile wspólnicy nie podejmą odmiennej uchwały. Natomiast akcjonariuszowi przysługuje zysk ze spółki tylko wtedy, gdy komplementariusze podejmą odpowiednią uchwałę o jego podziale.

Organ podatkowy zauważył, że dywidenda przyznana akcjonariuszowi, będącemu osobą fizyczną, przez walne zgromadzenie SKA na podstawie uchwały o podziale zysku z działalności gospodarczej tej spółki, stanowi jego przychód z działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy PDOF za przychody uzyskane z działalności gospodarczej, uważa się należne przychody choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane. W przypadku akcjonariusza SKA o przychodzie należnym, można mówić wtedy, gdy powstaje po jego stronie prawo do domagania się wypłaty przysługującego mu z tytułu udziału w spółce zysku, którym w przypadku akcjonariusza SKA jest dywidenda.

Minister Finansów, mając na uwadze przepisy ustawy Kodeks spółek handlowych, a także dyspozycję zawartą w normie art. 14 ust. 1 ustawy PDOF wskazał, że przychód należny dla akcjonariusza z racji otrzymania dywidendy od wypracowanego przez spółkę zysku powstaje w dniu podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie spółki, albo też w przypadku ustalenia dnia dywidendy - w tym dniu. Wcześniej akcjonariuszowi nie przysługuje prawo do zysku wypracowanego przez spółkę w ramach prowadzonej działalności, zatem nie powstaje też przychód po stronie akcjonariusza.

W ocenie Ministra Finansów analiza powyższych zasad prowadzi do wniosku, że bezpodstawna jest argumentacja wnioskodawcy, która opiera się na założeniu, że prawo do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów jest wynikiem rzekomego zrzeczenia się środków mogących być mu wypłaconymi. Oczywistym jest bowiem, że nie można się zrzec niczego, do czego nie nabyło się prawa. Akcjonariusz nie nabywa zaś prawa do dywidendy aż do czasu powzięcia uchwały przez walne zgromadzenie SKA o podziale zysku - w części przypadającej akcjonariuszowi za zgodą wszystkich komplementariuszy. Podobnie, sama utrata możliwości otrzymania przez akcjonariusza wypłaty dywidendy także nie decyduje o prawie do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia z klasycznym odwołaniem się przez wnioskodawcę do instytucji "utraconych korzyści" - lucrum cessans. Skoro jednak utracone korzyści, których podatnik się spodziewał, lecz ich nie osiągnął nie stanowiły dla niego przychodu podlegającego opodatkowaniu, to nie istnieje logiczne uzasadnienie, dla którego miałyby stanowić dla niego koszt uzyskania przychodów.

Zdaniem organu, do kosztów uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia akcji (w tym w celu ich umorzenia) wnioskodawca może zaliczyć jedynie taką wartość, którą w momencie podwyższenia kapitału zakładowego, a więc obejmowania nowych akcji lub podwyższania wartości nominalnej akcji dotąd posiadanych rozpoznał jako przychód i opodatkował. Tylko bowiem takie działanie zapewni respektowanie zasady związania kosztów z przychodami. Argumentacja wnioskodawcy, że środki przekazane z kapitału zapasowego i zysków na kapitał zakładowy jemu się należą, gdyż środki te mogły zostać mu wypłacone, nie jest podstawą do twierdzenia, że wnioskodawca poniósł koszt. Jeżeli bowiem w momencie przekazania środków własnych spółki na podwyższenie kapitału zakładowego u wnioskodawcy nie powstał opodatkowany przychód, to nie można potem tych środków utożsamiać z kosztem. Prowadziłoby to bowiem do zaliczania w koszty wartości, które uprzednio nie stanowiły podlegającego opodatkowaniu przychodu, a tym samym do wypaczenia konstrukcji obecnej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie może być bowiem tak, że kiedy pojawia się kwestia kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia akcji SKA, to akcjonariusz dostrzega znaczenie środków własnych spółki, z których podwyższano jej kapitał zakładowy, w sytuacji kiedy uprzednio nie doszło do ich opodatkowania u tego akcjonariusza.

Minister Finansów wyjaśnił także, że powoływane przez wnioskodawcę interpretacje indywidualne Ministra Finansów wydane poprzednio w tożsamych sprawach i stanowisko w nich zaprezentowane mogło być aktualne jedynie w okolicznościach, które towarzyszyły wydaniu interpretacji.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] strona nie zgodziła się ze stanowiskiem Ministra Finansów wyrażonym w interpretacji indywidualnej z dnia [...].

W odpowiedzi na wezwanie do naruszenia prawa organ podatkowy stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji w przedmiotowej sprawie.

W skardze z dnia [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący BS wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie:

1) art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odpłatnego zbycia akcji SKA, które zostały otrzymane w wyniku działań opisanych we wniosku akcjonariusz nie będzie uprawniony do rozpoznania jako kosztu uzyskania przychodu;

2) art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF poprzez błędną interpretację, polegającą na uznaniu, iż w przypadku odpłatnego zbycia przez wnioskodawcę akcji SKA nie będzie on uprawniony do zaliczenia jako koszt uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia akcji SKA tej części środków przekazanych wcześniej z kapitału zapasowego lub z zysków na podwyższenie kapitału zakładowego, która przypada na zbywane przez niego akcje,

3) 14b § 1 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej w skrócie: "O.p.") poprzez rozszerzającą interpretację nieprecyzyjnych przepisów prawa podatkowego dotyczących kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji SKA, naruszającą zasadę in dubio pro tributario,

4) art. 2 Konstytucji R.P. poprzez złamanie zasady impossibile nulla obligatio est, wypływającej z zasady demokratycznego państwa prawnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący nawiązał do stanowiska przestawionego we wniosku i wskazał m.in., że regulacja z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF będzie miała zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż akcje SKA należy traktować jak papiery wartościowe. Zatem w sytuacji odpłatnego zbycia akcji SKA skarżący jest uprawniony do rozpoznania wszystkich wydatków na nabycie lub objęcie akcji jako koszt uzyskania przychodu. Skarżący podniósł, że w ujęciu ekonomicznym podwyższenie kapitału zakładowego ze środków wypracowanych przez SKA stanowi wydatek powiązany z posiadanymi akcjami. Przede wszystkim środki przekazane z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy mogłyby zostać wypłacone akcjonariuszom np. w formie wynagrodzenia za umarzane inne akcje. Nie można więc stwierdzić, że akcjonariusz nie poniósł żadnego wydatku, gdyż było nim właśnie zrzeczenie się prawa do środków mogących mu być wypłaconymi. Wartość kapitału zapasowego jest zapisana jako pasywa SKA, gdyż wartość ta jest ostatecznie należna wspólnikowi. Takie działanie spowodowało brak przysporzenia w majątku akcjonariusza SKA. Powyższa argumentacja potwierdza również, że środki, które na mocy decyzji walnego zgromadzenia zostały przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego stanowią wydatki na objęcie lub nabycie nowych akcji czy też akcji o podwyższonej wartości nominalnej. Wydatki te zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy PDOF będą stanowiły zatem koszty uzyskania przychodu w momencie odpłatnego zbycia tak otrzymanych akcji, w tym odpłatnego zbycia w celu umorzenia.

Skarżący podkreślił, iż prezentowane przez niego stanowisko jest akceptowane przez organy podatkowe w odniesieniu do zbywania akcji lub udziałów spółek kapitałowych. Ze względu na fakt, iż sposób ustalania kosztów dla obu tych zdarzeń jest identyczny (opiera się na regulacji przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF) należy stwierdzić, iż przywołane stanowisko organów podatkowych będzie się także odnosiło do zbywania papierów wartościowych jakimi są akcje SKA. A zatem wnioskodawca będzie miał prawo do zaliczenia w koszty uzyskania przychodu wydatków stanowiących środki przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego SKA. Skarżący podniósł, że także Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 20 stycznia 2005 r. (sygn. akt FSK 1065/04) potwierdził, iż w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych spółki istnieje możliwość zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodu w momencie ich sprzedaży.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący odwołał się do oceny prawnej tożsamych okoliczności faktycznych dokonanych przez Ministra Finansów w powołanych interpretacjach indywidualnych wydanych w innych sprawach.

W konkluzji skarżący stwierdził, że środki przekazane na podwyższenie kapitału zakładowego SKA powinny być traktowane jako wydatki na nabycie lub objęcie akcji. Wydatki te należy obliczyć dla każdego z akcjonariuszy oddzielnie w zależności od tego jaka część środków przekazanych z kapitału zapasowego lub z zysków na kapitał zakładowy przypada na zbywane przez niego akcje. Będzie to zatem wartość nominalna nowych akcji, gdyż o sumę wartości nominalnej nowych akcji został podwyższony kapitał zakładowy SKA. W konsekwencji czego, akcjonariusz będzie uprawniony do zaliczenia jako koszt uzyskania przychodów wydatki na nabycie lub objęcie akcji do wysokości środków przekazanych na podwyższenie kapitału zakładowego.

W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest wydana przez Ministra Finansów interpretacja indywidualna, w której uznał on za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym, w przypadku odpłatnego zbycia akcji SKA, w tym odpłatnego ich zbycia na rzecz SKA w celu umorzenia, otrzymanych (objętych lub nabytych) w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych SKA poprzez emisję nowych akcji lub podwyższenia wartości nominalnej dotychczasowych akcji, będzie on uprawniony do rozpoznania jako kosztu uzyskania przychodów tej części środków przekazanych z kapitału zapasowego lub zysku na kapitał zakładowy, która przypada na zbywane przez niego akcje.

Spór stron dotyczy kwestii, czy za wydatki akcjonariusza SKA na objęcie akcji tej spółki, pomniejszające przychód z odpłatnego ich zbycia, można uznać środki własne spółki przekazane z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy w części przypadającej na zbywane akcje.

W ocenie Sądu stanowisko organu podatkowego wyrażone w zaskarżonej indywidualnej interpretacji jest prawidłowe i nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF źródłem przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, a stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) tej ustawy przychodami z kapitałów pieniężnych są należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Nie ma też wątpliwości co do tego, że akcje (zarówno spółek osobowych, jak i spółek kapitałowych) zaliczane są do papierów wartościowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit a) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w związku z art. 5a pkt 11 ustawy o PDOF.

Z kolei art. 30b ust 2 ustawy o PDOF stanowi, że dochodem z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych uznaje się różnicę pomiędzy sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych a kosztami przychodu określonymi na podstawie art. 22 ust 1f lub ust. 1g lub art. 23 ust. 1 pkt 38 z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14 ustawy o PDOF. W myśl natomiast przepisu z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF, do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych [...]; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych [...], z zastrzeżeniem ust. 3e.

Ponadto, przy prawnej ocenie przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, uwzględnić należy, powołaną także przez strony, regulację prawną zawartą w Kodeksie spółek handlowych. Zgodnie z art. 126 § 1 pkt 2 K.s.h. w zakresie stosunku prawnego akcjonariuszy w SKA stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki akcyjnej. Konsekwencją tej regulacji jest to, że na podstawie art. 347 § 1, w związku z art. 126 § 1 pkt 2 K.s.h. prawo do udziału w zysku akcjonariusza spółki powstaje dopiero z chwilą jego przeznaczenia przez zgromadzenie wspólników do wypłaty akcjonariuszom. Przyjąć należy, że akcjonariuszowi spółki komandytowo-akcyjnej, stosownie do art. 146 § 2 pkt 2 K.s.h., przysługuje zysk ze spółki tylko wtedy, gdy komplementariusze podejmą uchwałę o jego podziale. Wcześniej akcjonariusz nie ma skutecznego roszczenia o jego wypłatę. Na marginesie zaznaczyć należy, że materia prawna w przedmiocie momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu wypłaty dywidendy (w rozumieniu przepisów K.s.h.) była przedmiotem orzekania Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2013 r., II FPS 6/12. Według stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w tej uchwale datą powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych dla osoby fizycznej, będącej akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej, w myśl art. 14 ust. 1i ustawy o PDOF jest dzień faktycznego otrzymania dywidendy. Dopiero wówczas dywidenda będzie niewątpliwie w sensie ekonomicznym przysporzeniem majątkowym dla akcjonariusza SKA.

Wracając do analizy przedstawionego zdarzenia przyszłego w kontekście sformułowanego przez skarżącego pytania, przy uwzględnieniu powołanych wyżej przepisów, Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że środki pochodzące z kapitału zapasowego spółki (jako wskazane przez skarżącego źródło pokrycia podwyższanego kapitału zakładowego), nie mogą być utożsamiane ze środkami akcjonariusza, a dokładnie – z jego wydatkami rozumianymi jako zrzeczenie się przez niego prawa do kwot, jakie mogły być mu wypłacone.

Trafnie zauważył Minister Finansów, że przed podjęciem przez walne zgromadzenie uchwały o przeznaczeniu zysku dla akcjonariuszy nie mogą oni go otrzymać, nie mają również roszczenia do spółki o jego wypłatę. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że koszt uzyskania przychodu stanowić powinna w istocie równowartość zysku, do którego prawa zrzekł się, a który otrzymałby, gdyby środki nie zostały pozostawione w spółce na kapitale zapasowym. Podkreślić należy, że skarżący powołuje się na świadczenia (kwoty), do których nie nabył jeszcze prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącego tożsamej sytuacji i w kontekście regulacji prawnej zawartej w art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF, wyrażono zasługujący na pełną aprobatę pogląd, według którego, wydatkiem na objęcie akcji nie może być sama utrata możliwości otrzymania dywidendy oraz domniemanie zrzeczenia się przez akcjonariusza prawa do środków, jakie mogłyby być mu wypłacone. Za wydatki na nabycie akcji nie może być zatem uznana wartość nominalna nowych akcji otrzymanych przez Skarżącego lub wartość podwyższenia nominału istniejących akcji. Skarżący, jako akcjonariusz, nie poniesie wydatków odpowiadających tym wartościom, ponieważ podwyższenie kapitału ma zostać sfinansowane ze środków zgromadzonych na kapitale zapasowym SKA (z agio emisyjnego) oraz z wypracowanych przez SKA zysków (w tym z zysków przekazywanych wcześniej na kapitał zapasowy uchwałą zgromadzenia wspólników). Wobec powyższego, poniesienie wydatku w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PDOF jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy akcjonariusz dysponuje określonymi środkami i środki te wydatkuje na objęcie lub nabycie akcji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2013 roku, III SA/Wa 1176/13).

W wyroku Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 października 2013 roku

(I SA/Op 324/13) słusznie podkreślono, iż przyjęcie stanowiska jakie zajął skarżący w niniejszej sprawie, prowadziłoby do zaliczenia w koszty uzyskania przychodów wartości, które uprzednio nie stanowiły przychodu, a tym samym do wypaczenia przyjętej w ustawie o PDOF konstrukcji powiązania kosztu z przychodem. Z tego powodu nie zasadne jest rozpoznanie przez skarżącego kosztów uzyskania przychodów przez pryzmat utraconych korzyści z powodu rezygnacji (zrzeczenia się) z potencjalnej wypłaty zysku na jego rzecz.

Ponadto zaznaczyć należy, że podwyższenie kapitału w spółce akcyjnej mającej osobowość prawną jest źródłem przychodu z udziału w zyskach osób prawnych, o czym stanowi wprost art. 24 ust 5 pkt 4 ustawy o PDOF. Skoro w przypadku spółki kapitałowej na podwyższenie kapitału zakładowego przeznaczony jest dochód po opodatkowaniu, w przypadku odpłatnego zbycia akcji istnieje podstawa do uwzględnienia takiego opodatkowanego dochodu przy ustalaniu kosztów nabycia akcji. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest analogicznego do art. 24 ust 5 pkt 4 przepisu dotyczącego podwyższenia kapitału w spółce osobowej, mając to na uwadze podnieść należy, że zasady wykładni systemowej wewnętrznej nakazują uwzględnienie tej odmienności sytuacji wspólników spółek osobowych i kapitałowych także przy określaniu kosztów uzyskania przychodu ze zbycia akcji pozyskanych w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego danego rodzaju spółki.

Tożsamy pogląd, obok powołanych wyżej - wyroku WSA w Warszawie (III SA/Wa 1176/13) i wyroku WSA w Opolu (I SA/Op 324/13) - wyraziły m.in.: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 24 lipca 2013 r. (I SA/Gd 701/13); Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 października 2013 r. (III Sa/Wa 998/13); Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lipca 2013 roku (I Sa/GL 250/13).

Konsekwencją przyjęcia za prawidłowe zastosowanie przez Ministra Finansów przepisów prawa materialnego i ich prawidłową wykładnię, musi być uznanie za bezzasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów z art. 14 b w związku z art. 121 § 1 O.p. Nie ma podstaw do twierdzenia, aby stanowisko organu przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, było następstwem prowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych. Minister Finansów nie naruszył zasady in dubio pro tributario, ponieważ reguła ta, będąca regułą wykładni funkcjonalnej, dotyczy przede wszystkim sytuacji, w której występują uzasadnione wątpliwości powstałe na tle wykładni wieloznacznego i niejasnego przepisu prawnego (na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 roku (SK 18/09), Dz. U. z 2013 r., poz. 985). Z tego rodzaju przepisem nie mamy do czynienia w badanej sprawie.

W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny szeroko odniósł się i omówił wynikające z art. 2 Konstytucji RP standardy związane z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wywodzoną z niej zasadą zaufania do państwa i stanowionego prawa, także w kontekście sformułowania prawidłowego i adekwatnego wzorca kontroli konstytucyjnej konkretnego przepisu. W świetle tych rozważań TK, przy uwzględnieniu prawidłowego stanowiska Ministra Finansów zajętego w poddanej kontroli sądowej interpretacji indywidualnej, Sąd uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP.

Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).