Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 364/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 76 par. 3, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w O. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją [...] listopada 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., nazywanej dalej: "K.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz pkt 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, nazywanej dalej "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, nazywanej dalej "u.d.p.") oraz § 2 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania spółki I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w O. (nazywanej dalej: "Stroną", "Spółką", "Skarżącym"), utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r., nr [...], nakładającą na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

[...] lutego 2014 r., w miejscowości S., gm. S., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki V. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki G. o nr rej. [...], którym kierował J. B., wykonujący przejazd drogowy z ładunkiem koparki (ładunek niepodzielny) w imieniu Strony. W toku czynności kontrolnych dokonano pomiaru długości, szerokości, wysokości oraz ważenia w/w pojazdu wraz z ładunkiem - na legalizowanych wagach przenośnych o nr fabrycznych SAW 10C/II [...] i [...]. Stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 13,55 t i po odjęciu tolerancji błędu, przekraczał dopuszczalne wartości o 3,25 t (czyli o 32,5%), na drodze, na której jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. Stwierdzono, że wysokość pojazdu wynosiła 4,13 m i przekraczała, po odjęciu dopuszczalnych tolerancji, o 0,08 m dopuszczalne wartości, długość pojazdu wynosiła 16,80 m i przekraczała, po odjęciu dopuszczalnych tolerancji, o 0,13 m dopuszczalne wartości, szerokość pojazdu wynosi 2,8 m i przekraczała, po odjęciu dopuszczalnych tolerancji, o 0,22 m dopuszczalne wartości. Kierujący nie okazał do kontroli oraz nie posiadał w pojeździe wymaganego wypisu z zezwolenia kategorii VII. Sporządzono dokumentację fotograficzną i z przebiegu kontroli sporządzono protokół nr [...] z [...] lutego 2014 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 64 oraz art.140aa ust. 1-3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII.

Pismem z [...] kwietnia 2014 r. Spółka złożyła odwołanie od decyzji I instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 6, art. 7, art. 77 ust. 1 K.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu sprawy co do istoty, zaniechaniu rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ oraz wadliwe rozstrzygnięcie, włączeniu do postępowania administracyjnego przez organ drugiej instancji materiału dowodowego, którego organ nie uwzględnił przy wydawaniu decyzji II instancji, a który potwierdza, że Strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i załadunkiem. Spółka zarzuciła również naruszenie prawa materialnego: art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w/w norm w odniesieniu do nieprawidłowości sprecyzowanej w P.r.d., za brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Strona podniosła w odwołaniu m.in., iż zgodnie z otrzymanym protokołem pomiaru równości w miejscu ważenia, dokonanym przez P., spadek podłużny został przekroczony i wynosił od 0 % do 5 % w obszarze ważenia pojazdu członowego. Tym samym, w ocenie Strony, miejsce kontroli nie spełniało wymagań. Poza tym Strona zwróciła uwagę na treść pkt 2.3 instrukcji obsługi wag typu SAW, zgodnie z którym w przypadku pochylenie wzdłużnego lub poprzecznego wynoszącego nawet 1% powstają istotne odchyłki przy poszczególnych osiach. W ocenie Spółki ustalenia, że nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu został przekroczony o 3,25 t, obarczony był zbyt dużym błędem. Poza tym w treści instrukcji obsługi wag zawarto tabele dla osi pojedynczych pojazdu dwuosiowego, które sięgają od 12 % do 15 % w zależności od stopnia nachylenia drogi, które wskazuje, że przy pomiarze innego pojazdu wieloosiowego błędy pomiarów były znacznie większe. Strona wskazała na orzecznictwo WSA w Warszawie w zakresie wykorzystania wag typu SAW 10C/II do pomiaru nacisków kół i osi pojazdu. Strona podniosła, że stosuje praktykę demontażu czerpaka koparki, który zazwyczaj jest przewożony z tyłu naczepy. W niniejszym jednak przypadku urządzenie to było przymocowane do koparki przez kierowcę bez wiedzy Strony. Czerpak ten waży ok. 1,5 t, co znacząco wpłynęło na wyniki pomiarów. Na zaistnienie ww. okoliczności Spółka przesłała oświadczenie kierowcy.

GITD uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d., w związku z przewozem ładunku niepodzielnego (koparki), w rozumieniu art. 2 ust. 35 lit. b) P.r.d. Organ podał, że stosownie do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2013 r. poz. 951), szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, może wynosić do 2,6 m. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego - 16,50 m, a w myśl § 2 ust. 4, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 11, nie może przekraczać 4,00 m.

GITD powołał się na wyniki pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, z których wynikało, że dopuszczono się naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na pojedynczej osi napędowej 13,25 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczono o 3,25 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 32,5 %),

- szerokość pojazdu z ładunkiem 2,8 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczono dopuszczalną szerokości o 0,25 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 9,80 %),

- długość pojazdu 16,8 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczono dopuszczalną długości o 0,25 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 1,51 %),

- wysokość pojazdu członowego 4,13 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczono o 0,13 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 3,25 %).

GITD wskazał, że pomiaru wysokości pojazdu członowego dokonano przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego oznaczonego znakiem identyfikacyjnym [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania nr [...] wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w P. Pomiaru szerokości i długości pojazdu członowego z ładunkiem dokonano przy zastosowaniu przymiaru wstęgowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L. z datą ważności do 31 grudnia 2019 r. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów z [...] maja 2011 r. Pomiary zawarte w jego treści wskazywały, że pomierzone spadki mieściły się także w normie przewidzianej nawet dla wag do pomiarów dynamicznych (do ważenia pojazdów w ruchu), tj. 0,00 % - 0,60 % spadku podłużnego (przy dopuszczalnym 1 %), 0,00 % - 0,40 % spadku poprzecznego (przy dopuszczalnym 2%), co oznaczało, że na takim miejscu mogłyby być również dokonywane pomiary dynamiczne. Miejsce to zostało pomierzone przez geodetę, a następnie zatwierdzone przez kompetentny organ - zarządcę drogi. Organ uznał zatem, że zarzuty w kwestii ewentualnego niespełnienia wymogów przez miejsce ważenia pojazdu były nietrafne. Skoro bowiem, kompetentny organ uznał, że miejsce to jest odpowiednie do wykonywania kontroli drogowej (ważenia pojazdów), to taki dokument stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 K.p.a., w przeciwieństwie do protokołu z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów z [...] kwietnia 2014 r., wykonanego przez P. Spółka jawna, który stanowi dokument prywatny o mniejszej mocy dowodowej niż dokumenty urzędowe.

GITD wskazał, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 31 grudnia 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Wagi, którymi dokonano pomiarów zostały zaliczone do dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII. Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 określa wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W załączniku nr 1 w wymogach metrologicznych określono klasy dokładności wag od I do IIII. Jednocześnie w ww. dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej. Przepisy dopuszczają więc wagi o klasie dokładności IIII do ważeń wykorzystywanych dla ustalenia masy do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

Organ dodał, że zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C/II, eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania, co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu.

Z instrukcji wag SAW 10C/II wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Instrukcja jednocześnie stanowi, że jeżeli niemożliwe jest jednoczesne zważenie kół mostów dwu - lub trzyosiowych, należy zrównoważyć różnicę wysokości przy pomocy płyt pomocniczych. Z wykorzystania podkładek można zrezygnować, jeżeli istnieją odpowiednie wgłębienia w nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów, w których można umieścić wagę SAW. Jednocześnie organ zauważył, że instrukcja wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a mianowicie w miejscu o nachyleniu ponad 2 % w kierunku jazdy, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło mając na względzie ww. wartości spadków podłużnych i poprzecznych. Organ dokładnie opisał, zgodny z instrukcją producenta, przebieg ważenia pojazdu wieloosiowego za pomocą jednej pary wag.

Odnośnie ustalenia kategorii drogi, po której poruszał się kontrolowany pojazd, GITD wskazał, że zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061), droga krajowej nr [...], na odcinku m.in. O. – S., została zaliczona do kategorii dróg, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

GITD stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną, o której mowa w art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d., w wysokości 15.000 złotych, należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Organ stwierdził brak zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach ze względu na parametry wagowe uzyskane podczas czynności kontrolnych. Tymczasem w aktach sprawy znajdowała się kopia zezwolenia kategorii III nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 24 miesięcy w terminie od [...] lutego 2014 r. do [...] lutego 2016 r.

GITD nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 140aa ust. 4 P.r.d., uznając, że przewożona w dniu kontroli koparka nie stanowiła materiału sypkiego bądź drewna w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. Strona też, na żadnym etapie postępowania nie przedstawił dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszeń.

W skardze z [...] grudnia 2014 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję GITD z [...] listopada 2014 r., Skarżący wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał na nieuwzględnienie przez GITD wyjaśnień złożonych w toku postępowania odwoławczego, w których Storna wskazywała na niewłaściwe zakwalifikowanie osi naczepy pojazdu o nr rej. [...]. W protokole wskazano na dwa typy osi: podwójną nienapędową oraz pojedynczą nienapędową przy rozstawie zdefiniowanym w objaśnieniach protokołu pod punktem 3 jako zakres odległości III i IV. Za oś wielokrotną dla pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 1 maja 2004 r. należy rozumieć zespół złożony z dwóch lub więcej osi, w którym odległość między sąsiednimi osiami nie jest mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m. W tym przypadku pomiędzy ostatnią i przedostatnią osią naczepy odległość wyniosła 1,45 m co stanowiło, że mamy do czynienia z osią wielokrotną. Stąd kontrolujący niewłaściwie zsumował wskazania dla trzech osi naczepy tak jak dla osi wielokrotnych i wpisał wartość 19,6 t. Jest to niewłaściwa praktyka obarczona błędem dyskwalifikującym pomiar, na podstawie którego została nałożona decyzja administracyjna.

Skarżący zauważył, że zgodnie z otrzymanym protokołem z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów w miejscowości S. woj. [...] droga krajowa nr [...] kilometr [...] do [...] sporządzonym przez P. Spółka jawna, dopuszczalny spadek podłużny wynoszący 1% został przekroczony i wyniósł od 0% do 5% w obszarze ważenia pojazdu członowego stosownie do protokołu kontroli nr [...] z [...] lutego 2014 r. Mając zatem na względzie powyższe Spółka za nietrafne uznała uzasadnienie organu w kwestii spełnienia wymogów przez miejsce do ważenia, mimo tego, że kompetentny organ uznał, że miejsce to było odpowiednie do wykonywania kontroli drogowej (ważenia pojazdów). Skarżący zauważył, że protokół z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów z [...] kwietnia 2014 r. wykonany przez P. Spółka jawna stanowił dowód, tj. środek dowodowy, który pozwalał na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów. Organ dowód ten zignorował.

Skarżący wskazał, że na podstawie przesłanego przez organ protokołu z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów w miejscowości S. droga krajowa nr [...] kilometr [...] + [...] ustalono, że stanowisko do ważenia pojazdów ciężarowych (płyta pomiarowa) posiada wymiar 12 m x 3,5 m. Na środku płyty znajduje się wnęka, w którą wkłada się dwie wagi: dla jednego i drugiego koła. Dla uproszczenia analizy przyjęto, że od tego miejsca w jedną i drugą stronę płyty odległość ta wynosi 6 m. W celu wykazania nieprawidłowości ustaleń organu dla kontrolowanego pojazdu członowego posiadającego 5 osi (2 osie ciągnik i 3 osie naczepa), tak jak wskazuje protokół kontroli nr [...] z [...] lutego 2014 r. badanie stanowiska zlecono firmie geodezyjnej. Przedsiębiorstwo geodezyjne pomiaru dokonało w odległościach przekraczających 6 m od wnęki stanowiska do ważenia w jedną i drugą stronę. Skarżący zauważył, że kontrolowany pojazd członowy w trakcie pomiaru nacisków osi napędowej, biorąc pod uwagę jego wymiary zewnętrzne znajdował się każdorazowo poza płytą pomiarową, a ta z obu stron kończy się wyraźnym, głębokim uskokiem. Pomiar przeprowadzony [...] kwietnia 2014 r. przez P. Spółka jawna, udowodnił bezsprzecznie, że dopuszczalny spadek podłużny wynoszący maksymalnie 1% został przekroczony i wyniósł od 0% do 5%. Skarżący wskazał, że w protokole kontroli brakuje informacji na temat użycia poziomicy do sprawdzenia pochylenia nawierzchni (a zgodnie z uwagą 12 zawartą w protokole dotyczy to sytuacji, kiedy pojazd ważony jest poza legalizowanym stanowiskiem) oraz użycia podkładek kompensujących poza płytą pomiarową.

Skarżąca zaznaczyła, że wagi przenośne nieautomatyczne do pomiarów statycznych typu SAW 10C, jak to wynika ze świadectwa ich homologacji są przeznaczone wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, nie posiadają zatem homologacji do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi wielokrotnych. W tej sytuacji należy uznać, że pomiar nacisku na osie przedmiotowego pojazdu dokonany w toku kontroli na drodze przy użyciu wag posiadających, co prawda aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonany niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz niezgodnie z instrukcją producenta wag nie jest wystarczający do uznania za prawidłowy i zgodny z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Skarżąca podtrzymała stanowisko, zgodnie z którym podmiotem odpowiedzialnym za stworzone w trakcie kontroli pojazdu naruszenie, był jego kierowca, który nieświadomy konsekwencji wynikających z niewykonania demontażu czerpaka, ponownie załadował koparkę na naczepę, nie informując o tym fakcie przełożonych. Miało to wpływ na rozłożenie masy pojazdu na poszczególne osie. Czerpak ważył 1,5 t, a jego waga wpłynęła na przekroczenie nacisku osi napędowej o wymienioną w protokole kontroli wartość.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotowa sprawa dotyczy nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej nr [...], pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w związku z przewozem ładunku niepodzielnego (koparki) i przekroczeniem dopuszczalnych norm w zakresie wymiarów pojazdu jak i nacisku pojedynczej osi napędowej na drogę.

Tytułem wyjaśnienia, Sąd zauważa, że organ II instancji stwierdził w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie dokonywany był przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, organ natomiast oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach prawnych dotyczących przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. Organ powołał art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Niewłaściwe jednak zastosowanie powyższego przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy ponieważ zgodnie z art. 140ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca przyjął zatem regułę, że poza sytuacjami, w których możliwe byłoby zastosowanie zezwolenia kategorii I i II, co do zasady, niedozwolone jest poruszanie się po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym. Ustawodawca nie uregulował jednak, za naruszenie tego zakazu, innej kary niż przewidziana za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla zezwolenia, z ładunkiem niepodzielnym. Niekonsekwencja organu zatem, w kwestii ustalenia rodzaju ładunku i zastosowanych przepisach, nie miała wpływu na wysokość nałożonej kary pieniężnej, związanej z naruszeniem dopuszczalnych norm dotyczących przewozu ładunku po drogach publicznych. Przyjmując jednak niepodzielność przewożonego ładunku należało powołać art. 61 ust. 1 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Jak wynika z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z ust. 3 pkt. 1 tego artykułu wynika, że powyższą karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Wysokość kary, w świetle art. 140ab P.r.d., niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku, uzależniona jest od kategorii zezwolenia jakie wchodzi w grę w danej sytuacji. Kategoria zezwolenia natomiast jest uzależniona od gabarytów wymiarowych oraz wagowych pojazdu oraz kategorii drogi publicznej, po której porusza się ten pojazd.

W niniejszej sprawie, ze względu na stwierdzony nacisk pojedynczej osi napędowej, organy obu instancji przyjęły, iż zastosowanie ma zezwolenie kategorii VII. Jak wynika z lp.7 załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruch drogowym, określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, zezwolenie kategorii VII ma zastosowanie w przypadku: pojazdów o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI; o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Wysokość kary za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, jak też za przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym o wymiarach lub ciężarze odpowiadającemu tej kategorii zezwolenia (art. 140ab ust. 2 P.r.d.), reguluje art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d., w świetle którego karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości: a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

W niniejszej sprawie stwierdzono nacisk pojedynczej osi napędowej w wysokości 13,25 t, na drogę krajową nr [...], o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Naruszenie zatem polegało na przekroczeniu o 32,5% dopuszczalnego nacisku osi na drogę. Nacisk pojedynczej osi napędowej, stanowił zatem parametr decydujący o kwalifikacji przedmiotowego naruszenia do zezwolenia kategorii VII oraz o wysokości kary pieniężnej 15.000 zł, dotyczącej zezwolenia tej kategorii w sytuacjach, w których dopuszczalne wartości zostały przekroczone o więcej niż 20%.

Tymczasem, ustalenia faktyczne organów dotyczące tego właśnie parametru, budzą wątpliwości Sądu.

Skarżący podniósł, że kontrolowany pojazd członowy w trakcie pomiaru nacisków osi napędowej, biorąc pod uwagę jego wymiary zewnętrzne znajdował się każdorazowo poza płytą pomiarową, a ta z obu stron kończy się wyraźnym, głębokim uskokiem. Skarżący dodał, że ze sporządzonego na Jego zlecenie, przez P. Spółka jawna, badania wynika, że dopuszczalny spadek podłużny wynoszący 1%, został przekroczony i wyniósł od 0% do 5% w obszarze ważenia pojazdu członowego. Skarżący skonstatował, że dokonanie pomiaru przez geodetę oraz zatwierdzenie przez zarządcę drogi, miejsca pomiaru w niniejszej sprawie dotyczy tylko płyty stanowiącej stanowisko pomiaru, która ma ograniczone wymiary i nie odpowiada rozmiarom zestawu pojazdów w niniejszej sprawie. Skarżący załączył, poza protokołem z pomiarów dokonanych na Jego zlecenie przez P. Spółka jawna, również fotografie z miejsca kontroli, na którym dokonano ważenie pojazdu, potwierdzających twierdzenie Skarżącego, że płyta stanowiąca stanowisko pomiaru, z obu stron kończy się uskokiem.

W ocenie Sądu z materiału fotograficznego, jednoznacznie wynika, że wspomniana płyta stanowiąca stanowisko pomiaru znajduje się na podwyższeniu, co mogło istotnie wpłynąć na wynik ważenia pojazdu, w związku z tym, że przedmiotowy pojazd nie mógł w czasie ważenia znajdować się w całości na płycie, a w konsekwencji stwierdzony przez P. Spółka jawna, spadek podłużny mógł przekraczać dopuszczalne wartości. Sąd stwierdza, że rozpatrując odwołanie GITD, w ogóle nie odniósł się merytorycznie do podniesionej przez Skarżącego kwestii. Organ stwierdził, że miejsce gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się sporządzonym przez geodetę protokołem z pomiaru równości nawierzchni, z którego wynika, że pomierzone spadki mieszczą się w normie i który został zatwierdzony przez kompetentny organ - zarządcę drogi. Organ uznał, że tak sporządzony dokument stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 K.p.a., w przeciwieństwie do dokumentów prywatnych przedstawionych przez Skarżącego. Dokument urzędowy stanowi natomiast, dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone i posiada większą moc dowodową niż dokument prywatny.

Sąd zgadza się z powyższym twierdzeniem organu, należy jednak mieć na względzie treść art. 76 § 3 K.p.a., w świetle którego nie można uznać, że dowód z dokumentu urzędowego nie podlega podważeniu. W niniejszej sprawie Skarżący przedstawił szereg dokumentów, które stanowiły spójny materiał dowodowy popierający argumentację Skarżącego, mającą na celu, nie tyle podważenie stwierdzonych pomiarów miejsca ważenia zawartych w protokole pomiaru zatwierdzonym przez zarządcę drogi, co sposób ich wykorzystania przez organ. Z argumentacji Skarżącego wynika, że pomiary zawarte w urzędowo sporządzonym protokole dotyczą tylko płyty stanowiącej stanowisko pomiaru, które jednak nie odpowiada rozmiarom zestawu pojazdów w niniejszej sprawie, a czego też organy nie uwzględniły w niniejszej sprawie podczas ważenia przedmiotowego zestawu pojazdów.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, rzeczowego odniesienia organu do powyższej argumentacji, jak również rzetelnej analizy przedstawionego przez Skarżącego materiału dowodowego. Wobec podniesionej przez Skarżącego racjonalnej i spójnej argumentacji, popartej odpowiednią dokumentacją, nie jest wystarczające stanowisko organu dotyczące mocy dowodowej protokołu pomiaru miejsca ważenia, jako dokumentu urzędowego, ponieważ nie odnosi się ono do istoty zarzutu Skarżącego, a mianowicie iż pomiar spadku podłużnego miejsca ważenia w niniejszej sprawie, nie odpowiada swoim zakresem obszarowi jaki powinien być zmierzony w przypadku przedmiotowego zespołu pojazdów. Dlatego też, w ocenie Sądu, stan faktyczny w niniejszej sprawie, nie został wyjaśniony w wyczerpujący sposób przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, orzekające w sprawie.

Należy podkreślić, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Organ ocenia przy tym, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Dlatego też na podstawie art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy dotyczący wszystkich, mających znaczenie prawne dla sprawy, faktów. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego, organ administracji publicznej, zgodnie z zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 K.p.a. ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena dowodu, to nic innego jak swoisty osąd organu o wartości materiału dowodowego. Osąd powinien być przeprowadzony swobodnie, jednak w ramach swobodnej oceny swoją ocenę organ obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Swobodna ocena dowodów nie ma nic wspólnego z dowolną oceną dowodów, która jest najczęściej następstwem zaniedbań w toku postępowania dowodowego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności, czyli naruszenie swobodnej oceny dowodów, wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący. Zatem każdorazowe naruszenie zasady prawdy materialnej skutkuje również wadliwością oceny materiału dowodowego. Po zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego, organ administracji publicznej, na podstawie art. 107 § 3 K.p.a., jest następnie zobligowany do wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd stwierdza, że poprzez brak odniesienia się organu II instancji do wskazanych przez Skarżącego okoliczności faktycznych dotyczących kluczowego w sprawie ustalenia wartości nacisku na drogę pojedynczej osi napędowej oraz nierozpatrzenie przedstawionego przez Skarżącego na tę okoliczność, materiału dowodowego, zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych standardów postępowania administracyjnego, godząc w zasadę prawdy obiektywnej, zasadę swobodnej oceny dowodów oraz nie spełniając wymogów prawidłowego uzasadnienia, określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa, że w związku z tym, iż okolicznością decydującą o naruszeniu norm przewozu ładunku w niniejszej sprawie oraz o wysokości kary pieniężnej, jest wartość nacisku pojedynczej osi napędowej na drogę publiczną, nie ma istotnego znaczenia w sprawie, podniesiona przez Skarżącego okoliczność niewłaściwego zakwalifikowania osi naczepy, jako podwójnej osi nie napędowej oraz pojedynczej nie napędowej.

Z tych samych względów nie ma dla sprawy znaczenia, podniesiona przez Skarżącego kwestia przeznaczenia, zastosowanych w niniejszej sprawie wag typu SAW 10C/II, wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, a nie do pomiaru masy całkowitej pojazdu oraz nacisków osi wielokrotnych. Sąd nie zgadza się z powyższym stanowiskiem, jednak ze względu na brak znaczenia tej kwestii dla rozstrzygnięcia, nie będzie odnosił się do tego zarzutu.

Niesłuszne jest, zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącego, odnośnie odpowiedzialności za przedmiotowe naruszenia kierowcy pojazdu, który wbrew zaleceniom Skarżącego, po użyciu koparki do prywatnych celów i nieświadomy konsekwencji załadowania na pojazd koparki w całości, nie dokonał demontażu czerpaka koparki. Sąd zauważa, że kierowcy pojazdu, zatrudnionego przez Skarżącego, będącego podmiotem zawodowo trudniącym się przewozem ładunków, nie można traktować jako osoby trzeciej, na której działanie Skarżący nie ma żadnego wpływu i za której czynności zawodowe Skarżący nie ponosi odpowiedzialności. W związku z tym, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności pozwalające Skarżącemu uwolnić się od odpowiedzialności w sprawie, o których mowa art. 140aa ust. 4 P.r.d., tj. okoliczności wskazujące, że Skarżący dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Rozpatrując ponownie sprawę GITD uwzględni stanowisko Sądu i odniesie się do kwestii pomiaru spadku podłużnego miejsca ważenia pojazdu, w zakresie wskazanym przez Skarżącego.

W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 i art. 209 tej ustawy.