Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1161/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2025-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2024 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
article: art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4
journal: Dz.U. 2023 poz 2383
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółka Jawna z siedzibą L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 lipca 2024 r. nr 1801-IGC.4823.23.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. znak 1801-IGC.4823.23.2024, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr 408000-408000-COC-3.4823.483.2023.37, nakładającą na "R" spółka jawna (dalej: skarżąca/Spółka) kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi ( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1218, dalej: ustawy SENT)

Jak wynika z zaskarżonej decyzji i akt sprawy w dniu 11 października 2022 r. w m. Barwinek funkcjonariusze Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę, pod kątem przestrzegania obowiązków wynikających z w/w/ ustawy, która wykazała, że Spółka dokonując przewozu towaru (miał węglowy o kodzie CN 2701 i masie brutto 26 700,00 kg) zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych z urządzenia [...] przypisanego do zgłoszenia [...] - na trasie B.. Kontrola udokumentowana została protokołem nr [...], który został podpisany przez funkcjonariuszy oraz kierowcę pojazdu.

Wobec powyższego postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r. NPUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z ustawy SENT.

Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 30 marca 2023 r. wniósł o umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Dalszą argumentacją, wskazującą na zasadność kompleksowego ujęcia sytuacji strony, w tym konieczność uwzględnienia zasady proporcjonalności strona przedstawiła w piśmie z dnia 18 lipca 2023 r. Następnie pismem z dnia 19 lutego 2024 r. pełnomocnik strony wskazał na trudną sytuację gospodarczą przewoźnika, która dodatkowo uzasadnia odstąpienie od jego ukarania.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r., organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł w związku z niewywiązaniem się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. niezapewnieniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie przewozu objętego zgłoszeniem przewozu SENT.

Pismem z 6 maja 2024 r. Spółka złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ze względu na interes publiczny ewentualne uchylenie decyzji i przekazanie prawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji strona zrzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym ważny interes przewoźnika, wynikający z grożącej mu niewypłacalności, a także interes publiczny, którego wykładnia powinna uwzględniać prewencyjną funkcję ustawy SENT r charakter przewidzianych w niej sankcji.

W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała na prawidłowe działanie lokalizatorów i przekazywanie danych geolokalizacyjnych do systemu e-TOLL, a w dalszej części trasy do systemu SENT. Jej zdaniem "do stwierdzonej nieprawidłowości doprowadziła awaria, której przyczyny i charakter są niemożliwe do ustalenia". Wyjaśniła, że korzystając z usług operatora zewnętrznego – "L" Spółka komandytowo-akcyjna, już wcześniej miała problemy związane z zanikiem sygnału w okolicach m. L., jednak zgłaszane do operatora nieprawidłowości pozostały bez odpowiedzi. Strona podkreśliła, że wykonywany przewóz miał charakter tranzytowy i wewnątrzwspólnotowy i nie doszło do uszczuplenia żadnych należności publicznoprawnych w kraju. Podniosła, że kary przewidziane w ustawie SENT nie mają charakteru fiskalnego, lecz przede wszystkim prewencyjny i jak wynika z orzecznictwa, represyjny charakter tych przepisów powinien odnosić się jedynie do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych, a nie legalnych przedsiębiorców dopuszczające się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, nie mających żadnego negatywnego wpływu na obowiązki podatkowe.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki, DIAS decyzją z dnia 19 lipca 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przewoźnik nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych z urządzenia GPS, przypisanego do zgłoszenie przewozu nr [...]. Przekazywanie tych danych rozpoczęło się dopiero w miejscowości L., tj,. 55 km od granicy polsko - litewskiej w B. co oznacza, że na tym odcinku przewóz towaru odbywał się całkowicie poza systemem monitorowania. Organ wskazał, że w/w obowiązek wynika z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Naruszenie przez przewoźnika powyższego obowiązku skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł stosownie do dyspozycji art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Organ odwoławczy zaznaczył, że przyjmując zlecenie przewozu, strona była zobowiązana do sprawowania należytego nadzoru nad realizacją przewozu, a problemy z dostawcą usług zewnętrznych czy słaba moc sygnału we wskazanym obszarze, nie stanowią podstawy do uwolnienia jej od grożącej sankcji. Za przekazywanie danych geolokalizacyjnych do systemu odpowiada wprawdzie operator GPS, jednak zgodnie z przepisami ustawy SENT, to na przewoźniku spoczywa odpowiedzialność za ich prawidłowy przesył do właściwego systemu, a z odpowiedzialności tej wyłącza go tylko niesprawność systemu. Ponadto, aby przekazywanie danych geolokalizacyjnych pojazdu do rejestru SENT-GEO odbyło się z wykorzystaniem urządzenia zewnętrznego, należy zapewnić dostęp tego urządzenia do zasilania głównego. Bez znaczenia zatem pozostają podnoszone zakłócenia wywoływane wpływem osób trzecich, mające hipotetyczny wpływ na przekazywanie sygnału do rejestru SENT. Dodać również należy, że zarówno przewoźnik jak i kierujący pojazdem, mogą dokonać sprawdzenia poprawności przekazywanych danych geolokalizacyjnych do właściwego systemu - co jest możliwe poprzez stronę internetową.

W ocenie organu II instancji w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika, ani interesu publicznego, które mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia w całości od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust.3 ustawy SENT. Uchybienie, którego dopuścił się przewoźnik nie powstało w związku ze szczególnymi zdarzeniami, lecz było wynikiem braku dostatecznej wiedzy odnośnie obwiązujących przepisów oraz lekceważącego podejścia do realizacji swoich obowiązków.

Według DIAS, ujawnione naruszenie, miało charakter istotny, ponieważ uniemożliwiło realizację jednego z podstawowych celów ustawy SENT, jakim jest monitorowanie przewozu określonych grup towarów. W związku z brakiem danych geolokalizacyjnych do właściwego systemu brak było możliwości śledzenia towaru w czasie rzeczywistym i sprawowania należytej kontroli nad jego przewozem, a co za tym idzie ustalenie, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek tego towaru. DIAS podkreślił, że realizacja obowiązków przez przedsiębiorcę wykonującego działalność transportową, co do przekazywania aktualnej lokalizacji przewozu, jest szczególnie istotna z uwagi na przedmiot ochrony i cel regulacji ustawowej, którym jest skuteczne, bieżące i nieprzerwane monitorowanie towarów uznanych za wrażliwe. Oceny tej zdaniem organu II instancji nie zmieniają przedłożone wydruki trasy, bowiem obowiązkiem przewoźnika jest zapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT GEO, monitorowanego przez właściwe organy administracji publicznej. Rejestracja tych danych na własne potrzeby nie oznacza wykonania tego obowiązku.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nałożenie kary pieniężnej nie spowoduje niepożądanych skutków z punktu widzenia społecznego, jak i indywidualnego. Dokonana analiza sytuacji finansowej firmy – a w szczególności wysokie obroty z prowadzonej działalności uzyskane w latach 2020 - 2023 (2020 r. – [...] zł, 2021 – [...] zł, 2022 r. – [...], za 01.04.2023 r. – [...] zł) nie wskazują, aby zagrożona była płynność finansowa przedsiębiorstwa, ani by wystąpiło takie ryzyko wskutek nałożonej sankcji. Oceny tej nie zmienia również fakt istnienia zaległości z tytułu składek ZUS na dzień 1 lutego 2023 r., zaległości podatkowych w podatku VAT za kwiecień 2023 r. w wysokości [...] zł, czy problem z wypłacalnością kontrahentów, bowiem o dostępności środków finansowych decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody czy strata, która nie oznacza braku uzyskiwania środków finansowych w ogóle.

DIAS uznał, że za uwolnieniem strony od nałożonej sankcji nie przemawia także interes publiczny. Stwierdzona nieprawidłowość narusza bowiem podstawowe cele ustawy SENT w zakresie prawidłowego monitorowania przewozu, a w związku z czym godzi w interes publiczny, z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo czy zaufanie do organów państwa. Odstąpienie od nałożonej sankcji stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych nie przekazują danych geolokalizacyjnych do właściwego systemu, a ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. W ocenie organu odwoławczego, brak uszczupleń należności publicznoprawnych, nie może stanowić samoistnej podstawy do stwierdzenia interesu publicznego. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia zasady proporcjonalności. Wskazał, że na gruncie ustawy SENT proporcjonalność kary została zachowana, przewidział ją bowiem sam ustawodawca określając różne wysokości nakładanej kary w zależności od rodzaju naruszenia.

W kontekście omawianej zasady proporcjonalności, organ odwoławczy rozważając możliwość uwolnienia Spółki od odpowiedzialności administracyjnej wziął pod uwagę, że posiadała ona wiedzę i doświadczenie w zakresie realizacji przewozów objętych systemem monitorowania - w okresie od 2018 - 2023 zarejestrowała 694 przewozy. Co istotne, skarżąca wielokrotnie dopuściła się naruszenia obowiązków wynikających ustawy SENT, z czego 6 – krotnie naruszenie polegało niezapewnieniu przekazywania danych geolokalizacyjnych. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wobec strony kilkukrotnie już odstępowano od nałożenia kary - na łączną kwotę 70 000 zł. Organ odwoławczy zauważył, że wbrew argumentacji Spółki, posiadała ona wiedzę o wszystkich stwierdzonych nieprawidłowościach nie z chwilą wszczęcia kolejnych postępowań, lecz już w datach przeprowadzenia tych kontroli - co potwierdzają podpisane przez kierowcę sporządzone na tę okoliczność protokoły.

Spółka, nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu II instancji złożyła skargę do WSA w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia na stronę kary pieniężnej, pomimo że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: O.p.) oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, a w szczególności zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 12 Prawa przedsiębiorców; pominięcie przez organy przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, a w sprawie nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych,

2. art. 22 ust. 3 w zw. z art, 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za podanie w zgłoszeniu przewozu SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu, pomimo że przemawiał za tym ważny interes przewoźnika, wynikający z grożącej mu niewypłacalności, a także interes publiczny, którego wykładnia powinna uwzględniać funkcję ustawy SENT i charakter przewidzianych w niej sankcji, w szczególności to, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest elementem mechanizmu prewencji wpisanego w przepisy ustawy SENT, a kary pieniężne nie powinny pełnić funkcji wyłącznie represyjnej (odpłaty) za popełnione naruszenie (zaistnienie stanu niezgodnego z prawem),

3. art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności w zw. z art, 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych, a zatem sankcja w wysokości 10.000,00 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21,10.2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15.04.2021 r" C- 935/19) - por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.06.2023 r., svgn. akt XII SA/Wr 374/22.

Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca podkreśliła "wyłącznie formalne naruszenie" polegające na niezapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych,. Zarzuca organowi nieuwzględnienie zaistniałych w sprawie przesłanek ważnego interesu przewoźnika w związku z trudną sytuacją majątkową, problemami branży transportowej, spadkiem liczby zleceń, zmniejszeniem obrotów przy wysokich kosztach działalności, niewypłacalnością kontrahentów, spłatą zaciągniętych kredytów i ubieganiem się o ulgę w spłacie podatku VAT oraz interesu publicznego, w kontekście nieproporcjonalności nałożonej kary w stosunku do naruszenia, a także braku uszczupleń należności publicznoprawnych, przemawiających za odstąpieniem od nałożenia sankcji. Posiłkując się orzecznictwem sądowo-administracyjnym wskazała ponadto na konieczność pełnej realizacji celów ustawy SENT, przy jednoczesnym respektowaniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności oraz zaufania do organów państwa.

Ponadto zarzucił organowi zastosowanie przepisów ustawy SENT sprzecznych z art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 325 TFUE.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2024 r. poz. 935, dalej jako P.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad

w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonych granicach zaskarżenia, skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia na skarżącą jako przewoźnika realizującego przewóz towarów wrażliwych kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł w związku z naruszeniem obowiązków przewoźnika wynikających z ustawy SENT.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowią przepisy ustawy SENT. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Stosownie do art. 2 pkt 9 ww. ustawy przez przewóz towarów rozumie się przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku. W art. 3 ust. 2 ustawy przewidziano katalog towarów objętych systemem, z zastrzeżeniem ust. 4-8 oraz ust. 10 tego przepisu. Ponadto na podstawie art. 3 ust. 11 ustawy o SENT, minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1-3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W wydanym na podstawie wskazanego przepisu rozporządzeniu z 25 kwietnia 2022 r. w § 1 pkt 8 lit. a wymienione zostały towary objęte pozycją CN 2701 – węgiel; brykiety, brykietki i podobne paliwa stałe wytwarzane z węgla, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 500 kg. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia skarżącej jako przewoźnikowi kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ustawa SENT określa m.in. obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa. W okolicznościach niniejszej sprawy w zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest art. 10a ust. 1 ustawy SENT, zgodnie z którym przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W kontrolowanej sprawie organy stwierdziły, że przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 10a ust. 1 tej ustawy, tj. zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środku transportu objętego zgłoszeniem. Ustalono, że dane geolokalizacyjne nie były przekazywane podczas przewozu na terytorium RP na trasie od przejścia granicznego B. do miejscowości L., a więc na odcinku około 55 kilometrów. Urządzenie przekazywało dane lokalizacyjne wyłącznie do systemu E-Toll, a usługa przekazywania tych danych do systemu SENT-GEO została włączona dopiero 10 października 2022 r. i rozpoczęto ich przesyłanie o godz. 12:07 – w miejscowości L..

Naruszenie to wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego określonego w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, co podlega karze pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Jednocześnie, wobec informacji Centrum Informatyki Resortu Finansów o braku odnotowania wadliwego działania systemu SENT GO - została wykluczona podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2b ustawy o SENT, na mocy którego odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru. Należy wskazać, że obowiązki skarżącej jako przewoźnika wynikające z art. 10a ustawy SENT nie budzą wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem, przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Przewoźnik jest zatem zobowiązany do nadzoru nad wykonywanym transportem, w tym, czy wykonujący transport kierowca w sposób właściwy używa lokalizatora. Zatem przewoźnik ma nie tylko wyposażyć środek transportu w lokalizator bądź urządzenie zewnętrzne pozwalające na przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem do rejestru SENT, ale i zapewnić skuteczność przekazu tych danych (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II GSK 317/22, z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 787/20).

W ocenie Sądu, w przypadku takim jak w niniejszej sprawie, gdy skarżąca nie upewniła się co do należytej konfiguracji urządzenia ZSL i rejestracji do właściwych usług - ponieważ system E-TOLL i system SENT to dwa odrębne systemy posiadające inna funkcjonalność - to należy uznać, że nie dochowała ona należytej staranności. W konsekwencji uniemożliwiono przekazywanie aktualnych danych globalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, za co odpowiedzialność ponosi przewoźnik. Przy czym rejestracja tych danych na własne potrzeby – nie oznacza wykonania obowiązku wynikającego z art. 10a ustawy SENT. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że dane te mają być przesłane do systemu SENT GEO, monitorowanego przez właściwe organy administracji publicznej.

Należy wskazać, że Spółka jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Na duże doświadczenie Spółki w przedmiotowej branży oraz w realizacji przewozów objętych systemem monitorowania wskazuje to, że jak ustaliły organy w niniejszej sprawie, w okresie od 2018 – 2023, zarejestrowała ona 694 przewozy.

Powinna zatem Spółka wiedzieć, że nie zwalniało ją z odpowiedzialności za przekazywanie danych do KAS w innym systemie związanym z naliczaniem opłat za korzystanie z dróg. Warunkiem koniecznym dla prawidłowego przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu przewożącego towar wrażliwy jest powiązanie numeru lokalizatora zamontowanego w tym pojeździe, zarejestrowanego również w systemie SENT GEO z konkretnym numerem zgłoszenia SENT i przekazywanie danych w ramach tego systemu, a to niewątpliwie nie miało miejsca. Ustawodawca w ustawie SENT nie wprowadził regulacji, które zwalniałyby przewoźnika z obowiązku przesyłania danych do właściwego rejestru w związku z monitorowaniem ruchu pojazdu w ramach innego systemu. Wobec zatem stwierdzonego braku przekazywania danych z lokalizatora wskazanego w zgłoszeniu przewozu i wykluczeniu przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 22 ust. 2b ustawy o SENT należało uznać, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji znajdowała oparcie w treści art. 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

W ocenie Sądu, naruszenie w niniejszej sprawie obowiązków wynikających z ustawy SENT miało charakter istotny, bo przewoźnik de facto uniemożliwił monitorowanie przewozu towarów "wrażliwych". Takie naruszenie ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość jego monitorowania. Nie jest wykluczone, że w tym okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki. Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją, a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Natomiast okoliczność, że do takiego skutku nie doszło, bo odpowiednie służby zdołały stwierdzić uchybienie nie może być interpretowane jako okoliczność uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W odniesieniu natomiast do kolejnej spornej kwestii czy organy prawidłowo rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Decyzja podejmowana na tej podstawie prawnej ma charakter uznaniowy, pod warunkiem stwierdzenia występowania określonych w tym przepisie przesłanek "ważnego interesu podmiotu odbierającego" lub "interesu publicznego". Uznaniowy charakter decyzji oznacza jednakże, że nawet w razie stwierdzenia wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek organ nie jest zobowiązany do odstąpienia od nałożenia kary, lecz może o tym postanowić w granicach uznania administracyjnego. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 1052/20, II GSK 855/20, z 12 marca 2020r., sygn. akt II GSK 1464/19). Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie prezentowane jest jednolite stanowisko, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, taki jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Odnosząc to do aspektu sytuacji finasowej Spółki, mocno akcentowanej w skardze, należy podkreślić, że nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Takiej sytuacji organy w niniejszej sprawie nie stwierdziły, a Sąd podziela to stanowisko.

Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. np. wyroki NSA z: 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/1, 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19). Podkreślenia wymaga, że zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. W kontrolowanej sprawie organy nie stwierdziły jednak wystąpienia żadnej wymienionych przesłanek, przez co rozstrzygnięcie oparte na art. 22 ust. 3 ustawy SENT ma charakter związany, a nie uznaniowy. Wobec braku zaistnienia przesłanek odstąpienie od nałożenia kary nie mogło mieć miejsca. W takim stanie rzeczy kontrola Sądu mogła być skierowana tylko na ocenę, czy organy właściwie zinterpretowały ww. przesłanki (czy oparły się na prawidłowym ich zrozumieniu) oraz czy poczyniły dostateczne ustalenia faktyczne, które pozwoliły na weryfikację tych kryteriów. Zdaniem Sądu, z obowiązku tego organy wywiązały się prawidłowo. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy poczyniły dostateczne ustalenia faktyczne, które pozwoliły na weryfikację tych kryteriów. Kontrolowane decyzje zawierają wywód prawny odnoszący się do przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary, któremu nie można zarzucić wadliwości. Stwierdzone uchybienie nie było to wynikiem zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych, wystąpienia przyczyn niezależnych od przewoźnika. Ponadto nie każde utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Przewoźnik nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że kara w wysokości 10 000 zł może w znaczący sposób wpłynąć na obniżenie kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, w jakiej relacji pozostaje do obrotów i pozostałych jego obciążeń. Organy odniosły się do sytuacji faktycznej/finansowej przewoźnika. Dokonano analizy sytuacji finansowej firmy – obroty z prowadzonej działalności wyniosły odpowiednio (2020 r. – [...] zł, 2021 – [...] zł, 2022 r. – [...],zł a za cztery miesiące 2023 r. – [...] zł) Ponadto ustalono, że skarżąca w latach 2015 – 2021 była wielokrotnie stroną czynności cywilno - prawnych jako nabywca i zbywca pojazdów. Słusznie ocenił organ odwoławczy, ze zaległości składkowo – podatkowe, czy problemy z niewypłacalnością kontrahentów nie wpływają znacząco na kondycję finansową przedsiębiorstwa.

Odnośnie do przesłanki "ważnego interesu publicznego" należy uwzględnić cel ustawy, dyscyplinujący charakter jej przepisów oraz prewencyjny charakter nakładanych kar. W interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Skarżąca jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W tym kontekście, przy rozważaniu przypadku zasługującego na łagodniejsze potraktowanie i odstąpienie od wymierzenia kary, należy zwrócić uwagę, że jak ustaliły organy Spółka wielokrotnie dopuściła się w przeszłości naruszenia obowiązków wynikających ustawy SENT (w 6 wypadkach naruszenie polegało na niezapewnieniu przekazywania danych geolokalizacyjnych) przy czym kilkukrotnie już odstępowano od nałożenia kary - na łączną kwotę 70 000 zł. Zasady prewencji ogólnej i szczególnej przemawiają zatem przeciwko pobłażaniu dalszym przejawom lekceważenia podstawowych zasad wynikających z ustawy SENT.

Niewłaściwe użytkowanie czy wadliwe działanie urządzenia GPS, nie może zostać uznane za okoliczność ekskulpująca, skoro strona ma obowiązek i możliwości bieżącego monitorowania przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu do rejestru SENT-GEO. Z woli ustawodawcy jedynie szczególny wypadek to jest niesprawność systemu może zostać uwzględniony na korzyść przewoźnika. Przepisy ustawy SENT przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc niezależnie od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których mogą wystąpić naruszenia niezamierzone, będące skutkiem błędu czy działania przyczyn zewnętrznych. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą też stanowić okoliczności związane z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków ustawowych. Ponadto jak wynika z ustaleń organów skarżąca powinna mieć świadomość braku przesyłania danych geolokalizacyjnych do sytemu SENT-GEO. Co istotne, sam operator pomimo potwierdzenia utraty zasilania głównego wykluczył, aby to jego działania bądź ich brak były przyczyną braku tych danych w rejestrze SENT, wskazując jednocześnie na możliwe problemy przewoźnika z prawidłowym dostępem urządzenia zewnętrznego do zasilania głównego. Zatem wbrew argumentacji strony to nie "awaria, której przyczyny i charakter są niemożliwe do ustalenia", a zaniedbania skarżącej doprowadziły do naruszenia obowiązujących regulacji prawnych. Wobec tego trudno oczekiwać od organów uwolnienia od grożącej sankcji, gdy na zaistniałą sytuację przewoźnik miał wpływ i mógł jej zapobiec Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. W ocenie Sądu, stanowisko organu o nieziszczeniu się przesłanek nie narusza wymagań stawianych postępowaniu wyjaśniającemu, w szczególności wynikających z przepisów art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Uzasadnienie decyzji spełnia także wymagania określone w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Zawarto w nim wyjaśnienie prawne przesłanek warunkujących odstąpienie od nałożenia kary. Trafnie podniesiono, że odstąpienie od nałożenia kary zostało przez ustawodawcę potraktowane jako odstępstwo od odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia obowiązku o administracyjnym charakterze. Dlatego za uwolnieniem od odpowiedzialności muszą przemawiać szczególne względy, których w kontrolowanej sprawie nie stwierdzono. Sąd ma na uwadze, że karanie na podstawie ustawy SENT nie może być automatyczne i bezrefleksyjne, jednakże według Sądu w niniejsze sprawie taka sytuacja nie występuje. Jeżeli zaś chodzi o ocenę proporcjonalności sankcji przewidzianej za przypisanie przewoźnikowi naruszenia to wskazać należy, że sankcja ta została w ustawie określona w sposób sztywny, a organy nie miały możliwości miarkowania jej wysokości. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że zasada proporcjonalności sformowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji, na poziomie normatywnym w ustawie SENT została uwzględniona przez ustawodawcę poprzez zróżnicowanie kar w zależności od rodzaju naruszenia (2.000 zł, 10.000 zł, 20.000 zł, 100.000 zł). Zatem zasada proporcjonalności została w ustawie SENT zachowana, natomiast kara za naruszenie jej przepisów, aby mogła spełniać swą rolę prewencyjną nie może być zbyt niska. Nie doszło zatem do naruszenia art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Końcowo należy stwierdzić, że podnoszony przez skarżącą brak związku pomiędzy naruszeniem prawa a uszczupleniem wpływów do budżetu państwa, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem ustawodawca nie powiązał nałożenia kary z narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należnych podatków. Z treści przepisów ustawy SENT nie wynika bowiem, aby nakładanie kar pieniężnych uzależnione było od powstania uszczupleń podatkowych.

Za niezasadne uznać należy również zarzuty skargi odnośnie naruszenia zasady neutralności podatku VAT. Celem ustawy o podatku od towarów i usług jest również ograniczenie uszczuplenia wpływów do budżetu państwa z tytułu poboru tych podatków i zapobieganie oszustwom podatkowym. Zasada neutralności podatku VAT przejawia się w możliwości odliczenia od podatku należnego zapłaconego przy sprzedaży towarów lub usług podatku naliczonego przy zakupie, natomiast kara w ustawie SENT jest nakładana za obiektywny fakt naruszenia przepisów i jest adekwatna do celów jakie przyświecają tej ustawie. Ustawa o podatku od towarów i usług towaru i ustawa SENT, to dwa odrębne akty prawne, które w sposób odmienny realizują określone, właściwe sobie cele, podobnie jak kary wymierzane na podstawie przepisów ustawy SENT oraz podatek od wartości dodanej to całkowicie odrębne instytucje posługujące się odmienna siatką pojęć.

Nie stwierdzając zatem w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.