Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1242/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: par. 35 ust. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 1994 nr 133 poz. 688
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Nie budzi wątpliwości, że jeżeli podatnik nie dokonuje sprzedaży towarów podlegających opodatkowaniu, to nie może mieć do niego zastosowanie przepis art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Narusza przepis art. 19 ust. 1 powyższej ustawy odliczenie podatku na podstawie faktury będącej następstwem nieważnej umowy, jak i podatnikowi nie służy prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturach wystawionych przez fikcyjny podmiot.

TEZY

Nie budzi wątpliwości, że jeżeli podatnik nie dokonuje sprzedaży towarów podlegających opodatkowaniu, to nie może mieć do niego zastosowanie przepis art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Narusza przepis art. 19 ust. 1 powyższej ustawy odliczenie podatku na podstawie faktury będącej następstwem nieważnej umowy, jak i podatnikowi nie służy prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturach wystawionych przez fikcyjny podmiot.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bogusławy J.-K. na decyzję Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 20 kwietnia 1998 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w Ż. decyzją z dnia 21 listopada 1997 r. (...) na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym określił Bogusławie J.-K. zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 1995 r. w kwocie 28.989 zł.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług obejmującej lata 1995 i 1996 stwierdzono, iż w złożonej za kwiecień 1995 r. deklaracji podatnik wykazał podatek naliczony 124.815 zł, podatek należny - 29.003 zł i nadwyżkę VAT do przeniesienia 95.812 zł. Ustalono, że na kwotę podatku naliczonego w tym miesiącu składa się suma tego podatku wynikająca z faktur wystawionych przez Andrzeja S. "E.-I." Ż. ul. Ł. 4/1 na zakup kosmetyków i wyposażenia o numerach 1/04/95 z 3 kwietnia 1995 r. na kwotę netto 146.160 zł i VAT - 32.155,20 zł i 2/04/95 z dnia 3 kwietnia 1995 r. na kwotę 421.116 zł i VAT - 92.645,52 zł oraz zakup usług na kwotę netto 93,03 zł i VAT - 14,61 zł. Natomiast na kwotę podatku należnego składa się suma podatku z tytułu bezrachunkowej sprzedaży kosmetyków i wyposażenia na kwotę netto 131.835 zł i VAT należny 29.003 zł. Organ podatkowy I instancji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że transakcje dokonane w kwietniu 1995 r. między Bogusławą J.-K. a Andrzejem S. w zakresie zakupu towarów na kwotę brutto 692.076 zł nie miały miejsca, a więc faktury posiadane przez podatnika nie dają podstaw do obniżenia podatku należnego. Tym samym w rozliczeniu podatku od towarów i usług za kwiecień 1995 r. faktury od Andrzeja S. pominięto.

W odwołaniu od powyższej decyzji Bogusława J.-K. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i art. 8 oraz art. 77 par. 1, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Izba Skarbowa w Z.-G. decyzją z dnia 20 kwietnia 1998 r. (...) na podstawie art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 3a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i par. 35 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, a stanowisko Urzędu zostało przekonująco uzasadnione. Wbrew też twierdzeniom odwołującej obszerne uzasadnienie decyzji z przywołaniem faktów i okoliczności w opinii podatniczki nie mających znaczenia, miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie. Tak więc opisanie dowodów, które np. dotyczyły 1994 r. daje pełny obraz działalności podatniczki i jej kontrahentów oraz potwierdza słuszność zajętego stanowiska. Nadto zauważył, że organ podatkowy posiada pełne kompetencje w zakresie ustalania, czy czynność prawna między podatnikami miała miejsce, o ile transakcja taka - co w niniejszej sprawie miało miejsce - pociąga za sobą skutki w zakresie wysokości zobowiązania podatkowego.

Organ podatkowy II instancji wskazał przy tym, iż wiele okoliczności dotyczących Andrzeja S. podważa jego wiarygodność jako podatnika, m.in. to, iż od lutego 1995 r. nie składał deklaracji podatkowych VAT-7 oraz nie rozliczał podatku dochodowego od osób fizycznych, a jeszcze wcześniej, bo od listopada 1994 r., nie przebywał w miejscu zamieszkania i w miejscu prowadzenia działalności. Nadto w okresie kiedy miał dokonać transakcji z odwołującą się nie posiadał miejsca przechowywania towarów i to w takiej dużej ilości.

Poza tym wobec faktu, że od kwietnia 1995 r. podatniczka nie dokonywała sprzedaży rachunkowej, nie można ustalić według asortymentu, czy jakikolwiek towar z "nabytego od Andrzeja S." został sprzedany, natomiast okoliczność że wartość przeterminowanych i wyprzedanych towarów oraz utraconych w wyniku kradzieży stanowi blisko 100 procent wartości powyższych towarów pozwala przyjąć, iż transakcja nie miała miejsca.

Na powyższą decyzję Bogusława J.-K. złożyła skargę do NSA i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 7-8 oraz art. 77 par. 1 wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i o zasądzenie od Izby Skarbowej w Zielonej Górze na rzecz skarżącej kosztów postępowania (...).

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę domagał się jej oddalenia (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zaskarżonych decyzji jedynie pod względem ich zgodności z prawem zarówno materialnym jak i przepisami postępowania. Analiza wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że odpowiadają one prawu.

W świetle orzecznictwa NSA /m.in. wyrok z dnia 10 listopada 1994 r. SA/Kr 532/94/ nie budzi wątpliwości, że jeżeli podatnik nie dokonuje sprzedaży towarów podlegających opodatkowaniu, to nie może mieć do niego zastosowanie przepis art. 19 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Przy czym narusza przepis art. 19 ust. 1 powyższej ustawy odliczenie podatku na podstawie faktury będącej następstwem nieważnej umowy /wyrok z dnia 4 czerwca 1996 r. SA/Rz 551/95/ jak i podatnikowi nie służy prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w fakturach wystawionych przez fikcyjny podmiot /wyrok z dnia 6 sierpnia 1996 r. I SA/Po 219/96/.

Należy również przyjąć - zresztą sama to skarżąca przyznaje, iż organy podatkowe mają pełne prawo do oceny czy transakcja dokonana przez podatnika miała faktycznie miejsce.

W takiej sytuacji trzeba także uznać, iż w przypadku gdy sprzedaż towarów została udokumentowana fakturami stwierdzającymi czynności, które nie zostały dokonane, to faktury te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Wynika to zresztą wprost z par. 35 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./.

Ma rację skarżąca, iż nie oznacza to pełnej dowolności oceny organów podatkowych czynności będących przedmiotem postępowania.

Jednakże wbrew twierdzeniu skarżącej, stanowisko w kwestii transakcji z Andrzejem S. poprzedzone zostało wszechstronną analizą całości zgromadzonego materiału. zawarte w decyzji Urzędu Skarbowego, jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, w sposób bardzo obszerny opisuje fakty i dowody, które miały bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie oraz te, które np. dotyczyły 1994 r. ale dają pełny obraz działalności podatniczki i jej kontrahenta. Organy podatkowe szczegółowo przedstawiły okoliczności, które wskazują że transakcje dokonane w kwietniu 1995 r. między Bogusławą J.-K. a Andrzejem S. nie miały miejsca. Tym dowodom jak i wnioskom wypływających z ich oceny nie można nic skutecznie zarzucić i są one zgodne także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Zatem w świetle powyższego organy podatkowe miały podstawy do uznania, iż przedłożone przez skarżącą faktury nie odzwierciedlają faktycznych operacji gospodarczych, a skarżąca w sposób dostateczny ich nie uprawdopodobniła.

Tym bardziej, iż skarżąca deklarację z której wynikał fakt tak dużych zakupów /za kwiecień 1995 r./ złożyła dopiero w czerwcu 1996 r., a więc wtedy, gdy - jak twierdziła, większość towaru już zlikwidowała i sprzedała obywatelom byłego ZSRR, bądź zwróciła A.S.

Natomiast, jak słusznie zauważa organ odwoławczy, skarżąca poza ogólnikowymi sformułowaniami, które są polemiką ze stanowiskiem organu podatkowego, nie wskazuje bezpośrednich dowodów, iż przedmiotowa transakcja miała rzeczywiście miejsce, choćby spośród dokumentów znanego jej Andrzeja S., z którym ona i mąż, który go reprezentował wobec kontrahentów, mieli kontakt w latach 1995-1997 czyli w czasie, gdy był on bezskutecznie poszukiwany przez policję.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie uwzględnił skargi.