Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 270/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 5, art. 6c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1892
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1, art. 4 ust 1 i art. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 32, art. 64, art. 84 i art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Wójcik Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. G. (dalej: skarżący, strona, podatnik) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej SKO lub Kolegium) z dnia 28 maja 2018 r., wydana na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej wskazywana jako "op"), którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Pakosławice z dnia 25 stycznia 2018 r. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r., w wysokości 598 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 op, w oparciu o dane z ewidencji gruntów oraz o złożoną przez podatnika w poprzednim okresie informację podatkową, ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 598 zł, w tym podatek od nieruchomości w kwocie 427 zł oraz podatek rolny w kwocie 171 zł. Do opodatkowania organ przyjął: w zakresie podatku rolnego 0,8232 ha powierzchni gruntów ornych oraz w zakresie podatku od nieruchomości: budynki mieszkalne o pow. 188,38 m2, pozostałe budynki o pow. 40,50 m2 i grunty pozostałe o pow. 568 m2.

Nie godząc się z tą decyzją skarżący wniósł odwołanie, zarzucając, że rozstrzygnięcie zostało oparte na przepisach sprzecznych z Konstytucją RP. Podniósł, że przepisy art. 84 i 217 Konstytucji, mówiące o obowiązkach podatkowych, nie mają mocy nadrzędnej nad art. 64 Konstytucji. W rezultacie podatek od nieruchomości zabudowanej narusza, według strony, prawo własności wyrażone w art. 64 Konstytucji. Ponadto skarżący wskazał, że niedopuszczalna jest sytuacja, by podatek od nieruchomości był dwukrotnie wyższy od podatku rolnego. Zdaniem skarżącego, niesprawiedliwe jest również opodatkowanie posiadaczy małych działek (do 1 ha) w stosunku do posiadaczy gruntów rolnych o pow. przekraczającej 1 ha, gdyż ci ostatni korzystają z różnego rodzaju dopłat i ulg.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że według danych ewidencji gruntów i budynków, podatnik jest właścicielem działki nr a z arkusza mapy [...] w obrębie [...], [...]. Na działce wytyczono kontury użytków gruntowych: grunty orne Rllla 0,3000 ha, grunty orne Rlllb 0,0600 ha, grunty orne RIVa 0,2932 ha, grunty orne RV 0,1700 ha, tereny mieszkaniowe B 0,0568 ha. Na działce posadowione są: budynek mieszkalny oraz budynek niemieszkalny pozostały.

Zdaniem Kolegium, w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego, o których mowa w art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1892 - dalej: "upr"), gdyż nieruchomości, których właścicielem pozostaje podatnik, podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym oraz podatkiem od nieruchomości.

Dalej organ wyjaśnił, że w myśl art. 1 upr opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 upr). Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi, dla pozostałych gruntów (tj. o łącznej powierzchni nieprzekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowego), liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 pkt 2 upr). Podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 upr - równowartość pieniężną 5 q żyta, obliczoną według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy. Średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2018 wyniosła 52,49 zł za 1 dt (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2017 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2018, M.P. z 2017 r. poz. 958), wobec czego stawka podatku rolnego wynosi 262,45 zł od 1 ha fizycznego gruntów.

Mając na względzie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że podatnik posiada użytki rolne o łącznej powierzchni 0,8232 ha fizycznych i 0,9580 ha przeliczeniowych (ustalonych wg przeliczników z art. 4 ust. 5 upr), w tym użytki rolne klasy V o powierzchni 0,1700, które podlegają zwolnieniu od podatku rolnego (art. 12 ust. 1 pkt 1 upr) organ stwierdził, że podstawa opodatkowania wynosi 0,6532 ha fizycznych. Ustalona od tej podstawy kwota podatku rolnego osiągnęła więc wartość 171 zł (0,6532 ha x 262,45 zł).

Kolegium przedstawiło następnie przepisy regulujące podmiot, przedmiot, podstawy opodatkowania i zasady obliczania wysokości podatku od nieruchomości [art. 2 ust. 1, art. art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust 1 i art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1785 z późn. zm.), dalej: "upol"].

Odwołując się do poczynionych ustaleń, z których wynikało, że podatnik nie prowadzi działalności gospodarczej i posiada grunty pozostałe o powierzchni 568 m2, budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 188,38 m2 i budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej 40,50 m2 organ, stosując stawki podatkowe, określone w uchwale nr XXIX/277/17 Rady Gminy Pakosławice z dnia 17 października 2017 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Op. z 2017 r. poz. 2826), ustalił wysokość podatku od nieruchomości w kwocie 427 zł [(568 m2 x 0,24 zł) + (188,38 m2 x 0,75 zł) + (40,50 m2 x 3,70 zł)].

W konsekwencji organ II instancji stwierdził, że wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018, obciążającego podatnika, wynosi 171 zł + 427 zł = 598 zł. Oznacza to, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej uchylenia bądź zmiany.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności ustaw podatkowych z Konstytucją, w związku z czym argumenty zawarte we wniesionym środku zaskarżenia nie mogły zostać uwzględnione.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, dotyczącą niezgodności z Konstytucją ustaw stanowiących podstawę ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska, a pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał na nierówne traktowanie podatników i uprzywilejowanie właścicieli gospodarstw o powierzchni powyżej 1 ha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej określana jako "ppsa") nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotycząca ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2018 r. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i w świetle obowiązujących przepisów prawa organy podatkowe zasadnie ustaliły skarżącemu wysokość tego zobowiązania w kwocie 598 zł.

Przyjęty przez organy podatkowe za podstawę rozstrzygnięcia i aprobowany przez Sąd orzekający w tej sprawie stan faktyczny zawierał się w ustaleniu, że skarżący w 2018 r. pozostawał właścicielem działki nr a z arkusza mapy [...] w obrębie [...], [...], obejmującej: grunty orne Rllla 0,3000 ha, grunty orne Rlllb 0,0600 ha, grunty orne RIVa 0,2932 ha, grunty orne RV 0,1700 ha, tereny mieszkaniowe B 0,0568 ha. Na działce posadowione są: budynek mieszkalny oraz budynek niemieszkalny pozostały. Jak wynika z akt sprawy, ustaleń w zakresie powierzchni gruntów i budynków należących do skarżącego organy prawidłowo dokonały w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dane te są jednocześnie tożsame z wykazanymi przez stronę w informacjach podatkowych. Dokonanych w tym zakresie ustaleń skarżący nie kwestionuje i nie budzą one również zastrzeżeń Sądu.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły prawidłowo powołane przez organ przepisy ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zgodnie z art. 6c ust. 1 upr osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).

Podatnikami podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, a dla pozostałych gruntów liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 upr).

Podatnikami podatku od nieruchomości są z kolei m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. (art. 3 ust. 1 upol). Podstawę opodatkowania w podatku od nieruchomości stanowi dla gruntów – powierzchnia, dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa, dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych (...) - art. 4 ust. 1 upol.

W świetle powołanych regulacji nie może zatem budzić wątpliwości, że na skarżącym, jako właścicielu gruntów położonych na działce nr a wraz z posadowionymi na nich budynkami, ciążył obowiązek podatkowy w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, jak prawidłowo przyjęły organy, zastosowanie znajdował przepis art. 6c upr, zobowiązujący organ do wydania w stosunku do właściciela przedmiotów opodatkowania - podlegających wskazanym w tym przepisie podatkom (w tej sprawie podatkowi rolnemu i od nieruchomości) - decyzji w formie nakazu płatniczego ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne.

Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości przy naliczeniu i ustaleniu przez organy wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. Organy prawidłowo bowiem, w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków, stwierdziły, iż posiadany przez skarżącego budynek mieszkalny o pow. użytkowej 188,38 m2, pozostałe budynki gospodarcze o pow. 40,50 m2 oraz grunty oznaczone jako tereny mieszkaniowe o pow. 0,568 ha należało opodatkować stawkami podatku określonymi w uchwale nr XXIX/277/17 Rady Gminy Pakosławice z dnia 17 października 2017 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Op. z 2017 r. poz. 2826), wynoszącą: 0,75 zł za 1m2 dla budynków mieszkalnych, 3,70 zł za 1 m2 dla budynku gospodarczego oraz 0,24 zł od gruntów pozostałych. Ustalona w ten sposób wysokość podatku od nieruchomości wyniosła kwotę 427 zł. Jednocześnie, w oparciu o pozostałe zapisy w ewidencji gruntów i budynków, związane z opodatkowaniem użytków rolnych, tj. położonych na działce o nr a gruntów ornych w klasach Rllla o pow. 0,3000 ha, Rlllb o pow. 0,0600 ha i RIVa o pow. 0,2932 ha, organy prawidłowo przyjęły do opodatkowania stawkę podatkową stosowaną do obliczenia podatku rolnego od gruntów gospodarstwa rolnego, która stanowi równowartość kwotową 5 q żyta (art. 6 ust.1 pkt 2 upr) obliczonych według średniej ceny skupu żyta, podanej w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 października 2017 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2018 (M.P. z 2017 r. poz. 958), która wynosi 52,49 zł za 1 dt i podatek rolny w kwocie 171 zł został wymierzony z uwzględnieniem tej stawki odniesionej do podstawy opodatkowania. Z opodatkowania organy prawidłowo wyłączyły grunty rolne klasy V o powierzchni 0,1700 ha, które w myśl art. 12 ust 1 pkt 1 upr, podlegają zwolnieniu od podatku rolnego.

Podsumowując stwierdzić należy, że nie budzą zastrzeżeń ustalenia organów odnośnie przedmiotu opodatkowania, podstawy opodatkowania i zastosowanych stawek podatkowych. Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień w zakresie zastosowanego przez organy prawa materialnego. Zarówno podmiot jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie zostały ustalone prawidłowo w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania. Spowodowało to ustalenie wobec skarżącego prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego.

Za bezpodstawne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji, w tym w szczególności jej art. 64, przewidującego ochronę prawa własności. Wbrew przekonaniu skarżącego, ustalenie przez organy wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego wynikało z obowiązujących przepisów, prawidłowo powołanych i zastosowanych w sprawie. Całkowicie nietrafne są przy tym wywody skarżącego dotyczące nadrzędnego znaczenia art. 64 Konstytucji nad ustawami podatkowymi. Bezsprzecznie, obowiązek ponoszenia podatków ma swoją samodzielną podstawę konstytucyjną w art. 84 Konstytucji, w myśl którego "każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie." Oznacza to, że państwo ma obowiązek egzekwowania podatków, a obowiązkiem podatników jest płacenie podatków. Jak wskazuje się w orzecznictwie przepis art. 84 Konstytucji wyraża zasadę sprawiedliwości podatkowej, czyli kształtowania podatków według zasady powszechności i równości, a więc opodatkowania wszystkich zobowiązanych podmiotów i wszystkich stanów faktycznych, z którymi wiąże się obowiązek podatkowy, przy czym wszystkie podmioty będące w takiej samej sytuacji ekonomicznej (prawnopodatkowej) powinny być opodatkowane równo. Z kolei, jeśli chodzi o wyrażoną w art. 64 Konstytucji zasadę ochrony prawa własności, zaznaczenia wymaga, że nie jest ona prawem absolutnym, gdyż doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, czyli zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. W efekcie, chociaż niewątpliwie każdy podatek jest ze swej natury pewną ingerencją państwa w sferę praw majątkowych, niemniej jednak skutki nałożenia określonych podatków nie mogą być postrzegane jako ograniczenie prawa własności przynajmniej tak długo, jak długo nie stanowią instrumentu konfiskaty mienia (tak w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 listopada 1997 r., sygn. K 26/97).

W świetle zasad zatem wyrażonych w art. 84 i 217 Konstytucji obciążenie skarżącego obowiązkiem zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego nie można traktować jako wychodzące poza granice przewidziane w ustawach ograniczenia prawa własności (art. 64 ust. 3). W żadnej bowiem mierze przepisy art. 84 i art. 217 Konstytucji nie mogą być postrzegane, jak oczekuje tego podatnik, jako podporządkowane przepisowi art. 64 Konstytucji.

Za chybione należy uznać zarzuty naruszenia wskazanych przez stronę przepisów Konstytucji RP. Sąd jak wskazano wcześniej oddalił wniosek dotyczący wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zgodności wskazanych przez stronę przepisów z art.32 i 64 Konstytucji RP.

Sąd nie podzielił również zarzutu wskazującego na nierówne traktowanie podatników i uprzywilejowanie właścicieli gospodarstw o powierzchni powyżej 1 ha.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a w myśl ust.2, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Wynikająca z tego przepisu zasada równości wobec prawa byłaby naruszona przez przepis rangi ustawowej wówczas, gdy przepis ustawy w sposób różny traktowałaby podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji – posiadające cechę wspólną (relewantną). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku opodatkowania gospodarstw rolnych i pozostałych gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Podobnie jest w przypadku art. 64 Konstytucji RP zapewniającego ochronę prawną prawa własności. Konieczność ponoszenia podatków na takich samych zasadach, jak inne podmioty znajdujące się w relewantnej sytuacji, nie narusza prawa własności. Przypomnieć tylko należy, że zgodnie z art. 217 Konstytucji RP, nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków jest domeną ustawodawcy i następuje w drodze ustawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy ppsa, oddalił skargę.