Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 971/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 152 a par. 2, art. 152a par. 3, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1137/20 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. w G. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C. sp. z o.o. w G. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca", "Spółka") jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 grudnia 2020 r., I SA/Gl 1137/20. W orzeczeniu tym Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej: "P.p.s.a.", oddalił skargę Spółki na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 30 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. (wyrok ten i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, rozpoznanie skargi oraz uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym z siedzibą w Gliwicach i Naczelnym Sądem Administracyjnym, opłat od skargi i skargi kasacyjnej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, Spółka na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym, wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ponadto, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., Spółka zrzekła się przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi oraz niewłaściwe skontrolowanie działalności organu, pomimo wydania postanowienia z 30 czerwca 2020 r. (znak: [...], [...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. z 30 stycznia 2020 r., znak: [...] (znak sprawy: [...]), określającej w podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika, z naruszeniem:

a) art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze ze.), powoływanej dalej jako: "O.p.", polegającym na nie podjęciu przez organ wszelkich i przede wszystkim niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym w szczególności poprzez nie poczynienie przez organ pogłębionej analizy w zakresie doręczeń korespondencji na skrzynkę poczty elektronicznej pełnomocnika skarżącej w ramach powiadomień systemu ePUAP (doręczeń decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. z dnia 30 stycznia 2020 r. jako konkretnej korespondencji), podczas gdy dokonanie weryfikacji poszczególnej korespondencji (w tym zbadanie tzw. logów, przepływów danych systemowych na skrzynkę ePUAP oraz wiadomości wychodzących ze skrzynki ePUAP na skrzynkę poczty elektronicznej pełnomocnika skarżącej) możliwe jest wyłącznie ze strony administratorów systemu ePUAP, zaś poczyniona przez nich dotychczasowa analiza stanowi wyłącznie analizę ogólną, nie wskazującą na poczynienie ustaleń w konkretnym przypadku zaistniałym w niniejszej sprawie;

b) art. 122 w zw. z art. 187 O.p. polegającym na błędnym uznaniu, że pominięcie w rozważaniach organu dowodu z pisma skarżącej z 25 czerwca 2020 r., zawierającego wydruk wiadomości e-mail z 18 czerwca 2020 r., nie stanowi naruszenia przez organ zasady oficjalności postępowania oraz zasady prawdy obiektywnej, wyrażonych w przepisach art. 122 i 187 O.p., a to z uwagi na fakt, że dowód ten zasadniczo potwierdził prezentowane przez pełnomocnika skarżącej twierdzenia, że doszło do wystąpienia niezależnych problemów z systemem ePUAP;

c) art. 152a § 2 i 3 O.p. poprzez błędne uznanie, że decyzja z 30 stycznia 2020 r., znak: [...] (znak sprawy: [...]) określająca w podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika, doręczona została do pełnomocnika skarżącej w sposób prawidłowy w drodze fikcji doręczenia;

d) art. 191 O.p. albowiem organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w tym z pominięciem wniosku dowodowego skarżącej z 25 czerwca 2020 r., zawierającego wydruk wiadomości e-mail z 18 czerwca 2020 r. potwierdzającego twierdzenia pełnomocnika skarżącej w zakresie występujących problemów z systemem ePUAP.

2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób lakoniczny, ogólnikowy, niepełny oraz stanowczo utrudniający dokonanie rewizji toku rozumowania Sądu, w tym braku poczynienia przez Sąd szczegółowych wyjaśnień w zakresie twierdzeń, że "możliwość codziennego uzyskiwania dodatkowych powiadomień na adres e-mail o umieszczeniu na platformie ePUAP zawiadomień, o których mowa w art. 152a o.p., jest jedynie dodatkową funkcjonalnością systemu, która nie zwalnia użytkownika skrytki na platformie ePUAP od sprawdzania czy na podany adres wpłynęła korespondencja" oraz "(...) te powiadomienia są generowane ze względu na funkcjonalność systemu ePUAP i stanowią jedynie narzędzie dodatkowe, wspomagające profesjonalnego pełnomocnika. Nie są jednak zawiadomieniami, o których mowa w art. 152a § 1 i 2 o.p.".

W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).

Na wstępie wskazać należy, że zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K. z 30 stycznia 2020 r., ustalającej Spółce kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. w wysokości niższej od zadeklarowanej. Powyżej powołane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 O.p., regulujących przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym. Uwaga ta jest o tyle zasadna, że Spółka w skardze kasacyjnej, przy pomocy stawianych zarzutów, podważa niejako kwestię samego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a nie ocenę wystąpienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu. Świadczy o tym m.in. brak w podstawach kasacyjnych, a także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 162 § 1 O.p., a także konstrukcja pozostałych zarzutów, oparta na art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a więc na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tej podstawy kasacyjnej konieczne jest zarówno wskazanie konkretnych przepisów, jakich w danej sprawie naruszenie skarżąca zarzuca, jak również określenie, na czym mógł polegać istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, autor skargi kasacyjnej winien wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, jego wynik byłby odmienny.

W tak rozumianej podstawie kasacyjnej nie można uznać zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, aby skarżąca skutecznie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w petitum skargi kasacyjnej. Sprawa ta dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i do tego zagadnienia odnosiła się kontrola sądowoadministracyjna. Skarżąca w ramach zarzutów kasacyjnych skupia się jednakowoż nie tyle na przywróceniu terminu, co na samej kwestii skuteczności doręczenia. Tymczasem kwestia ta winna być przedmiotem sprawy dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (sprawa ta zakończyła się prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., I FSK 913/21). Gdyby bowiem organ odwoławczy nie stwierdził, że skarżąca uchybiła terminowi, nie byłoby konieczne rozpatrywanie wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócić termin można bowiem jedynie, gdy został on uchybiony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2013 r., I FSK 325/12).

Zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że "rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11. Ponownie podkreślić należy, że art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin ten musi być uchybiony. Wniosek złożony, mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2016 r., I FSK 351/15).

Wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., I FSK 913/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 grudnia 2020 r., I SA/Gl 1138/20, którego przedmiotem była kwestia czy i kiedy decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego z 30 stycznia 2020 r. została doręczona i czy w związku z tym został zachowany termin do wniesienia odwołania. W orzeczeniu tym wskazano, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że pełnomocnik Spółki w złożonym pełnomocnictwie na formularzu PPS-1 wskazał elektroniczny adres do doręczeń na platformie ePUAP, tj. [...]. Zatem prawidłowo doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło za pomocą środków komunikacji elektronicznej poprzez portal ePUAP. Wobec braku podjęcia korespondencji przesłanej za pośrednictwem platformy ePUAP decyzję uznano za doręczoną w trybie art. 152a § 3 O.p., w dniu 14 lutego 2020 r. Pełnomocnik nie odebrał decyzji pomimo, że decyzję wysłano na wskazany przez niego adres skrzynki ePUAP oraz dwukrotnie – 30 stycznia 2020 r. i 7 lutego 2020 r. − wysłano do pełnomocnika dokument UPD informujący o możliwości odbioru decyzji na platformie ePUAP.

Skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczeń, powołując się na to, że pełnomocnik nie otrzymał z sytemu ePUAP na swój adres e-mailowy ([...]) powiadomień o zamieszczeniu na jego skrzynce na ePUAP-ie decyzji. Z uwagi na fakt, że stanowisko to nie znajduje oparcia w treści art. 152a O.p., Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku uznał, iż Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 152a O.p. i trafnie przyjął, że dla skuteczności doręczenia wystarczy dokonanie prawidłowego zawiadomienia na adres podany przez skarżącego w tym wypadku na adres do doręczeń na platformie ePUAP, tj. [...]. Stanowisko to, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Także zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 4 grudnia 2020 r., I SA/Gl 1137/20, od którego wniesiono niniejszą skargę kasacyjną przyjął, że nie ma znaczenia w sprawie okoliczność nieotrzymywania przez pełnomocnika codziennych powiadomień na adres e-mail o możliwości odbioru pisma. Funkcja polegająca na powiadamianiu na inny adres poczty elektronicznej, nie wynika bowiem z ustawy. Ma za zadanie jedynie ułatwić korzystanie z systemu ePUAP i jest fakultatywna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2021 r., II GZ 152/21). Stanowi dodatkowe narzędzie, wspomagające profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymagane jest dołożenie szczególnej staranności w podejmowanych działaniach. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2016 r., II FZ 554/16).

Wnosząc o przywrócenie terminu pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy nie miał dostępu do platformy ePUAP. Przeciwnie, jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, sam pełnomocnik przyznał, że nie logował się na platformie ePUAP w okresie od 1 grudnia 2019 r. do 5 marca 2020 r., a jedynie oczekiwał na przesłanie wiadomości na skrzynkę pocztową (fakt ten potwierdza pismo z Ministerstwa Cyfryzacji - Departamentu Zarządzania Systemami z dnia 5 maja 2020 r.).

Z tych też względów nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 122 O.p. poprzez niepoczynienie przez organ pogłębionej analizy w zakresie doręczeń korespondencji na skrzynkę poczty elektronicznej pełnomocnika skarżącej w ramach powiadomień systemu ePUAP; naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 O.p., polegającego na błędnym uznaniu, że pominięcie w rozważaniach organu dowodu z pisma skarżącej z 25 czerwca 2020 r. nie stanowi naruszenia przez organ zasady oficjalności postępowania i zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenia art. 191 O.p., poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego.

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w tej sprawie, jak prawidłowo przyjął organ i zaaprobował tę ocenę Sąd pierwszej instancji, nie jest uzasadniony. Nie wynika z niego, aby w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania, a także że uprawdopodobniła ona brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od powyżej powołanej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego z 30 stycznia 2020 r.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób lakoniczny, ogólnikowy, niepełny oraz stanowczo utrudniający dokonanie rewizji toku rozumowania Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy; zrelacjonowano zarzuty sformułowane w skardze oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia tego jasno wynikają powody, dla których Sąd pierwszej instancji uznał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w K., wydając postanowienie z 30 czerwca 2020 r., nie naruszył prawa. Całość wywodu Sądu pierwszej instancji pozwala na zrekonstruowanie toku rozumowania i przesłanek, którymi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Nie można również uznać, że nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi, bowiem szczegółowo odniósł się do wszystkich kwestii będących podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265).