Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 196/98
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Teza: Prawodawca na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ zwolnił ogólnie z podatku od nieruchomości budynki przeznaczone do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W przypadku wątpliwości co do przeznaczenia powierzchni budynku podstawą do rozstrzygnięcia nie mogą być tylko oględziny spornej części budynku, lecz generalne rozważanie roli budynku w gospodarstwie. Organy podatkowe muszą zatem zapoznać się ze sposobem prowadzenia przez podatnika gospodarstwa rolnego i dopiero na tej podstawie określić przeznaczenie budynku.

TEZY

Prawodawca na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ zwolnił ogólnie z podatku od nieruchomości budynki przeznaczone do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W przypadku wątpliwości co do przeznaczenia powierzchni budynku podstawą do rozstrzygnięcia nie mogą być tylko oględziny spornej części budynku, lecz generalne rozważanie roli budynku w gospodarstwie. Organy podatkowe muszą zatem zapoznać się ze sposobem prowadzenia przez podatnika gospodarstwa rolnego i dopiero na tej podstawie określić przeznaczenie budynku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Edmunda B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 16 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 listopada 1997 r. Prezydent Miasta Ł. uchylił nakazy płatnicze odnośnie łącznego zobowiązania pieniężnego rolników za lata 1992-1996 z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem był Pan Edmund B. i ustalił wymiar podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1992-1996 z tego gospodarstwa rolnego.

Podatnik złożył odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu podniósł, że zaliczenia do opłat powierzchni strychu - II kondygnacji budynku gospodarczego, dotychczas nie klasyfikowanej przedmiotem sporu jest kwestia, o powierzchni 110,95 m2. Podatnik stwierdził, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że każda powierzchnia użytkowa poza klatkami schodowymi i szybami dźwigowymi stanowi przedmiot opodatkowania. Decyzja ta wskazuje także, co rozumie przez powierzchnię użytkową, odwołując się do ustawy, podając że stanowi o niej obmiar budynku. Nie odnosi się natomiast do funkcji jaką ona ma pełnić. Zdaniem skarżącego, zgodnie z potocznym rozumieniem wyrazu "użytkowa", chodzi o jej przydatność, faktyczną możliwość wykorzystywania przez posiadacza obiektu. Podatnik podniósł, iż tych cech sporna kondygnacja budynku gospodarczego nie posiada, co potwierdził w swej ekspertyzie biegły ds. budownictwa. Natomiast stanowisko organu zakłada zaś za wystarczające istnienie cechy teoretycznej użytkowości, decydującej o uznaniu pomieszczenia za spełniające przesłanki do opodatkowania.

Decyzją z dnia 16 grudnia 1997 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu podano, że organ pierwszej instancji w dniu 17 września 1996 r. dokonał kontroli gospodarstwa rolnego podatnika, celem tej kontroli było zbadanie zgodności danych zawartych w aktach sprawy ze stanem faktycznym. W toku kontroli ustalono powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego, powierzchnię użytkową pozostałych budynków /strych - mieszczący się w budynku wydzierżawionym na prowadzenie działalności gospodarczej/ oraz powierzchnię gruntu, na którym ta działalność gospodarcza jest prowadzona. W protokole kontroli zawarto uwagę, iż różnica między stanem faktycznym a podanym w wykazie wynika z dokładnych pomiarów, wydzierżawienia na prowadzenie działalności gospodarczej wiaty oraz nieświadomości podatnika o obowiązku zgłoszenia do opodatkowania piwnic w budynku mieszkalnym i strychu w budynku produkcyjnym. Ponadto protokół zawierał informację, że na strychu budynku przeznaczonego do działalności gospodarczej znajdują się kołdry, okna, skrzynki należące do właściciela nieruchomości. Podatnik wyraził zgodę na zmianę wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 1991 roku. Protokół został podpisany przez podatnika jak i osoby dokonujące kontroli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało na podstawie tego protokołu, iż do 17 września 1996 r. strych był wykorzystywany na potrzeby własne podatnika, jednakże na pewno nie na hodowlę gołębi. Dokonujący kontroli nie odnotowali faktu prowadzenia na strychu innej działalności rolniczej. Skoro podatnik po odczytaniu protokołu nie wniósł zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli oraz jej ustaleń to oznacza, iż zgodził się ze stanem faktycznym przedstawionym w protokole.

Zdaniem Kolegium, w aktach sprawy nie ma żadnej informacji, że strych budynku gospodarczego po 17 września 1996 r. został przeznaczony na hodowlę gołębi. Kolegium nie podzieliło zatem zarzutów podatnika zawartych w odwołaniu, iż na strychu była i jest prowadzona taka hodowla i o przeznaczeniu drugiej części strychu na wyprawę skór lisich. Kolegium nie uznało również za wiarygodne, że o tych okolicznościach podatnik wspominał dokonującym kontroli, bowiem w protokole zostały nazwane wszystkie sprzęty znajdujące się na II kondygnacji. Ich zgodność ze stanem faktycznym potwierdził podatnik jak i osoby kontrolujące.

Zdaniem Kolegium znajdujący się na strychu sprzęt użytku domowego przekonał osoby kontrolujące, iż pomieszczenie to jest wykorzystywane na potrzeby własne podatnika, a potrzeby przedsiębiorcy, któremu podatnik na mocy umowy dzierżawy "oddał w dzierżawę" łącznie ze strychem. Tylko tym można wytłumaczyć fakt, iż powierzchnia strychu pomimo użytkowania przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, została opodatkowana stawką jak za budynki pozostałe.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji przytaczając w uzasadnieniu zarzuty przedstawione już w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w sprawie i argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu dodano tylko, że aktach sprawy znajduje się Ekspertyza techniczna budynku gospodarczego położonego przy ul. Ż. nr 22 w Ł. sporządzona 5 lutego 1997 r., przez Firmę Inżynierską (...)  Oddziału PZI i TB, która w załączniku nr 1- rysunek 1 i 2 przedstawia nie tylko rzut strychu, ale również przekrój poprzeczny strychu i wymiary strychu. Z rysunku nr 1 wynika, że ogólna powierzchnia strychu wynosi 31,95x9,48 m = 302,88 m. Natomiast z rysunku nr 2 wynika, iż powierzchnia strychu o wysokości w świetle powyżej 2,20 m wynosi 31,95x3,50 m = 111,82 m. Z rysunku nr 2 wynika również, iż pozostała powierzchnia strychu o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m wynosi 31,95x3,60 m = 115,02 m. Pozostała powierzchnia strychu o wysokości w świetle poniżej 1,40 m wynosi 31,95x2,37 m = 76,04 m. Jak z powyższych obliczeń wynika organ pierwszej instancji zakwalifikował do podstawy opodatkowania tylko część strychu o wysokości w świetle powyżej 2,20 m, nie biorąc pod uwagę pozostałej powierzchni, bowiem takie ustalenia zapadły podczas kontroli przeprowadzonej 17 września 1996 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, budynki gospodarcze gospodarstwa rolnego związane z prowadzeniem działalności rolniczej są zwolnione od podatku od nieruchomości. Zwolnienie nie dotyczy - co należy podkreślić - budynków mieszkalnych podatników podatku rolnego. Od tych budynków podatnicy są zobligowani płacić podatek od nieruchomości, chyba że w uchwale rady gminy jest przewidziane zwolnienie tego typu budynków.

Budynki gospodarcze gospodarstwa rolnego są opodatkowane podatkiem od nieruchomości wówczas, gdy są wykorzystywane do prowadzenia innej działalności niż działalność rolnicza., a zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ - "obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem".

Pojęcie "budynki gospodarcze związane z prowadzeniem gospodarstwa" użyte w pkt 7 tego artykułu jest mało precyzyjne. Między innymi trudności interpretacyjne wynikają z niejednolitego rozumienia związku budynku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zwolnienie występuje niewątpliwie, gdy budynek jest wyłącznie związany z prowadzeniem gospodarstwa. Jeżeli tylko jego część jest przeznaczona na prowadzenie nierolniczej działalności gospodarczej pojawiają się problemy interpretacyjne. Jeżeli część ta daje się wyodrębnić, to wydaje się, że część ta daje się wyodrębnić jako określona powierzchnia, to wówczas ta część podlega opodatkowaniu. W takim przypadku może jednak pojawić się problem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, że wątpliwości budzi charakter użytkowania pozostałej części, a mianowicie czy jest ona przeznaczona na cele "prowadzenia gospodarstwa rolnego", czy też nie, tym bardziej, że w pewnych okresach może się ona pojawiać a w innych ustawać.

Jak się wydaje problemu tego nie da się rozstrzygnąć bez określenia jaki jest generalnie charakter budynku w prowadzonym gospodarstwie ponieważ prawodawca zwolnił ogólnie z podatku od nieruchomości budynki przeznaczone do prowadzenia gospodarstwa rolnego. W gospodarstwie wszak mogą się znajdować różne budynki nie zawsze związane z prowadzeniem gospodarstwa. Ustawa w art. 5 ust. 1 pkt 3 wspomina na przykład o "pozostałych budynkach", które nie są ani mieszkalne, ani służące do prowadzenia działalności gospodarczej.

W przypadku wątpliwości co do przeznaczenia powierzchni budynku podstawą, do rozstrzygnięcia nie mogą być tylko oględziny tej spornej części /strychu/, lecz generalne rozważenie roli budynku w gospodarstwie. Pojęcia "prowadzenie gospodarstwa rolnego" ustawodawca nie definiuje w przeciwieństwie do pojęcia "działalność rolnicza.". Organy podatkowe muszą zatem zapoznać się ze sposobem prowadzenia przez podatnika gospodarstwa rolnego i dopiero na tej podstawie określić przeznaczenie budynku. Wskazówką może tu być np. okoliczność, czy przed przekazaniem części budynku na działalność nierolniczą był on używany do prowadzenia gospodarstwa rolnego czy nie, czy w okresach, kiedy ustawała w nim nierolnicza działalność nierolnicza, wracał on do swych funkcji w prowadzeniu gospodarstwa.

W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się istotne z tego punktu widzenia oświadczenie podatnika /k. 34 akt podatkowych/, w którym podatnik wyjaśnia rolę budynku w prowadzeniu gospodarstwa w poszczególnych okresach. Oświadczenia tego organ odwoławczy jednak nie wykorzystał określając sposób wykorzystywania spornej części budynku.

W świetle powyższych ustaleń należy uznać, że organy samorządowe nie zrealizowały dyspozycji art. 77par. 1 i art. 80 Kpa.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.