Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 607/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 1, art. 24 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania B. S.:

1. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] lutego 2019 r., [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką mężem – Z. S..

2. uchyliło z dniem [...] kwietnia 2019 r. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r.

3. Przyznało B. S. od [...] maja 2019 r. do [...] października 2019 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem Z. S..

4. Termin wypłaty świadczenia nakazało ustalić z Wójtem Gminy [...].

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych lub prawnych:

Obie powyższe decyzje wydano w sprawie z wniosku B. S. z dnia [...] stycznia 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (k. 1-10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Wnioskodawczyni wskazała, że na datę składnia wniosku przysługuje jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Złożyła jednak oświadczenie, że w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (k. 10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Wójt, powołując się na art. 17, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej "u.ś.r.") odmówił przyznania B. S. wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad Z. S. (k. 12 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jako podstawę odmowy organ wskazał okoliczność, że decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. B. S. zostało przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem Z. S..

W odwołaniu B. S. podkreśliła, że w zakresie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. decyzję oparto na niekonstytucyjnej podstawie prawnej (co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13). Zdaniem odwołującej się naruszono także art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (to jest ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – uw. Sądu, dalej "k.p.a."). Mając na uwadze skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 skarżąca wywodziła – przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych – że w jej sytuacji uprawniona jest do dokonania wyboru świadczenia zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] r., Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.:

1. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] lutego 2019 r., [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką mężem – Z. S..

2. uchyliło z dniem [...] kwietnia 2019 r. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r.

3. Przyznało B. S. od [...] maja 2019 r. do [...] października 2019 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem Z. S..

4. Termin wypłaty świadczenia nakazało ustalić z Wójtem Gminy [...]

W skardze złożonej do sądu administracyjnego B. S. zaskarżyła pkt. 3 decyzji Kolegium i zarzuciła jej naruszenie art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 4 u.ś.r. wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane od stycznia 2019 r., tj. od daty złożenia wniosku i na czas nieokreślony. Tymczasem, zaskarżoną decyzją przyznano jej wprawdzie wnioskowane świadczenie, ale od dnia [...] maja 2019 r. i tylko na okres do [...] października 2019 r.

Żądaniem skargi objęto uchylenie zaskarżonej decyzji w części i zażądano ustalenia na rzecz B. S. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2019 r. na czas nieokreślony oraz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie jej oraz decyzji ją poprzedzającej.

Uprzedzając zasadnicze rozważania w sprawie należy wyjaśnić, że w skardze zawarto wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Mając na uwadze jednak szczególnie złożony i niestandardowy charakter niniejszej sprawy, a także wniosek Kolegium o rozpoznanie sprawy "w trybie nieuproszczonym", Sąd zadecydował o skierowaniu sprawy na rozprawę.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej "u.ś.r.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Wreszcie, z uwagi na wynikły w sprawie spór przytoczyć należy także regulację zawartą w art. 17 ust. 5 lit. b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (...).

W tym miejscu nadmienić należy, że Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), który wszedł w życie w dniu ogłoszenia, to jest w dniu 23 października 2014 r. i nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącej i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części art. 17 ust. 1b, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (zob.: wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., IV SA/Gl 5/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 października 2016 r., II SA/Op 370/16, z dnia 24 kwietnia 2018 r., II SA/Op 34/18 i z dnia 10 maja 2018 r., II SA/Op 138/18 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji zgodzić się należy z oceną Kolegium, że nie było podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W niniejszej sprawie Kolegium wprawdzie oceniło wniosek B. S. jako zasadny i przyznało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednak uczyniło to od [...] maja 2019 r. (pomimo, że Skarżąca stosowny wniosek złożyła w styczniu 2019 r.) oraz na czas określony (pomimo, że niepełnosprawność Z. S. ma charakter trwały, a orzeczenie o niepełnosprawności zostało mu wydane na stałe).

Podkreślić należy, że jakkolwiek Skarżąca zakwestionowała wyłącznie pkt 3 decyzji Kolegium, to na podstawie art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany ani zarzutami, ani wnioskami zawartymi w skardze i żadna część zaskarżonej decyzji nie korzystała z domniemania prawidłowości (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. II GSK 3532/15).

Przystępując do omówienia zasadniczych motywów podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy odnieść się zatem do tej mającej fundamentalne znaczenie w okolicznościach badanej sprawy - pkt 2 zaskarżonej decyzji. Sąd w ramach ciążących na nim obowiązków działając z urzędu, w trybie art. 135 p.p.s.a. uchylił – w całości – decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta. Podkreślenia wymaga, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, "jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze również zakaz reformationis in peus, a więc zakaz orzekania na niekorzyść Skarżącego (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Dlatego zaakcentować trzeba, że zasadność wniosku B. S. nie budzi wątpliwości Sądu, jak również Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że wybrane przez Skarżącą świadczenie winno zostać jej przyznane od dnia złożenia wniosku oraz na czas nieokreślony (czego Skarżąca w istocie zasadnie domaga się w złożonej do Sąd skardze). Aby osiągnąć ten cel, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej, z przyczyn opisanych poniżej. W niniejszym wyroku zawarte zostaną natomiast wskazania, które organy zobowiązane będą uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Odnosząc się do przyczyn wadliwości pkt. 3 zaskarżonej decyzji Kolegium, należy wskazać, że wada zaskarżonego punktu decyzji Kolegium, stanowi konsekwencję wadliwego rozstrzygnięcia w pkt 2 tej samej decyzji.

Przede wszystkim, należy wskazać, że kwestią bezsporną pozostaje, że sam fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie stanowił - jak błędnie przyjął organ I instancji - przeszkody do złożenia wniosku, z jakim zwróciła się B. S. [...] stycznia 2019 r. Jak wskazano, skarżąca [...] stycznia 2019 r. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W kontekście powyższego należało zgodzić się ze Skarżącą, oraz Kolegium, że w rozpatrywanej sytuacji należało zastosować wykładnię celowościową, w myśl której ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. sprowadza się do tego, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń - specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy, interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1175/18). Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie i w tym znaczeniu ustalenie prawa do jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków do ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. Warunkiem jednak jego wypłaty winna być rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia w dacie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W okolicznościach badanej sprawy, kwestią bezsporną pozostaje złożone we wniosku inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie, oświadczenie Skarżącej o rezygnacji z pobierania świadczenia dotychczasowego "w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego".

W badanej sprawie trafnie zatem Kolegium oceniło, że decyzja organu I instancji jest wadliwa oraz, że ziściły się przesłanki przyznania B. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wadliwie jednak Kolegium, określiło w pkt 3 zaskarżonej decyzji termin przyznania B. S. świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy przedstawiła ona wydane [...] marca 2005 r. orzeczenie o niepełnosprawności jej męża Z. S., w którym stwierdzono, że stopień niepełnosprawności Z. S. ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. W takim przypadku, jak trafnie wskazała Skarżąca, na podstawie art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić na czas nieokreślony.

W przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, równie istotne znaczenie miało wskazanie daty początkowej od której ustala się to prawo. Na podstawie art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Kolegium, określając, jednak w zaskarżonej decyzji datę początkową prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - zasadnie - powiązało ją z potrzebą uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. na mocy której Skarżącej przyznano prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dlatego też, uchyliwszy w pkt. 2 z dniem [...] kwietnia 2019 r. decyzji z dnia [...] listopada 2018 r., w pkt. 3 Kolegium określiło datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Punkt 2 zaskarżonej decyzji jest jednak wadliwy, a jego konsekwencję stanowiło wadliwe (tj. zdeterminowane datą uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2018 r., a nie datą złożenia wniosku) wskazanie daty początkowej od której ustalono B. S. wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

Sąd wyjaśnia, że nie ma wątpliwości co do tego, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie dotychczas korzystającej ze specjalnego zasiłku opiekuńczego - w opisanych wyżej, zawiłych uwarunkowaniach prawnych - wymaga także równoczesnego działania w stosunku do decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kontrolując zaskarżoną decyzję Kolegium Sąd miał jednak na uwadze szczególne uwarunkowania prawne wywołane powoływanym trafnie, przez ten organ, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 38/13 i jego skutki. Podkreślić należy, że w badanej sprawie mamy do czynienia ze - szczególną sytuacją - złożoną i proceduralnie dalece niestandardową. Trafnie Kolegium wydając zaskarżoną decyzję wskazało, że w niniejszej sprawie TK stwierdził niekonstytucyjność części przepisów, co nałożyło na organy administracji publicznej orzekające w sprawach świadczeń rodzinnych, trudne zadanie interpretowania i stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób wymagający uwzględnienia ochrony wskazywanych przez Trybunał Konstytucyjny wartości.

Nie budzi wątpliwości fakt, że w niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo zdefiniowało problem, jakim była konieczność uchylenia decyzji przyznającej B. S. specjalny zasiłek opiekuńczy. Jakkolwiek, bowiem nie budzi wątpliwości przysługujące B. S. prawo wyboru, z którego ze świadczeń chce ona skorzystać, to przyznanie wskazanego we wniosku z [...] stycznia 2019 r. świadczenia pielęgnacyjnego, musiało wiązać się z równoczesnym uchyleniem na podstawie art. 32 ust. 2 u.ś.r. decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (od daty korespondującej z datą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego).

Sąd nadmienia, że gdy chodzi o podstawę prawną wyłączenia względem Skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warto zwrócić uwagę na znajdującą się w przywołanym wyżej art. 32 ust. 1 u.ś.r. przesłankę "wystąpienia nowych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń". W ocenie Sądu wystąpienie przez osobę uprawnioną z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co wymaga wyłączenia względem niej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest "nową okolicznością mającą wpływ na prawo do świadczenia" w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, stąd może to stanowić podstawę do uchylenia decyzji dotyczącej tego ostatniego świadczenia (zwłaszcza, że zainteresowana złożyła oświadczenie o rezygnacji z tego świadczenia). Podkreślić trzeba, że dla rozwiązania zdefiniowanego powyżej problemu interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób uwzględniający konieczność ochrony wskazywanych przez Trybunał Konstytucyjny wartości, należało niezależnie od przyjętej powszechnie praktyki administracyjnej, dostrzec cel, którego osiągnięcie umożliwił wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Skoro bowiem konsekwencją tego wyroku, jest ugruntowany już pogląd, o przysługującym wnioskodawcom prawie wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną, a z woli ustawodawcy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (art. 24 ust. 1 u.ś.r.), to w drodze wykładni przepisów trzeba tak posłużyć się dyrektywami wykładni, aby wykorzystać istniejące mechanizmy procedowania, które pozwolą te cele osiągnąć, usuwając jednocześnie proceduralne przeszkody w tym zakresie. Szczególnie trzeba zaakcentować, że przedstawiane przez Sąd tezy - nie mają na celu wyprowadzenia generalnych reguł - ale intencją niniejszego wyroku jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem - w konkretnych szczególnie złożonych i niestandardowych proceduralnie - okolicznościach badanej sprawy.

Ten złożony stan faktyczny i prawny badanej sprawy dostrzegło Kolegium i podjęło próbę usunięcia przeszkody, jaką w wypłacie B. S. świadczenia pielęgnacyjnego, stanowi decyzja ustalająca jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dlatego też organ II instancji zadecydował o uchyleniu decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. (pkt 2 zaskarżonej decyzji).

Należy jednak zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja, w zakresie jej pkt 2 jest wadliwa z dwóch powodów. Po pierwsze - w niniejszej sprawie Kolegium uchyliło decyzję z dnia [...]listopada 2018 r. (pkt 2 zaskarżonej decyzji), pomimo, że jest to odrębna sprawa, dotycząca innego niż świadczenie pielęgnacyjne świadczenia, co do którego powinno zostać przeprowadzone odrębne postępowanie. Po drugie -należy wskazać, że art. 32 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne "lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń". Oznacza to, że do wydania na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzji uchylającej decyzję z dnia [...] listopada 2018 r. właściwy jest organ I instancji (art. 3 pkt 11 u.ś.r.). Nie zmienia tego faktu nawet wydanie przez Kolegium decyzji reformatoryjnej. Ponadto należy zaakcentować, że przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. określający nadzwyczajny tryb dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej, stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji, w związku z tym winien być stosowany jedynie w ściśle w nim określonych sytuacjach. Wystąpienie przesłanek wskazanych w tej normie uprawnia - właściwy organ - do wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej przyznane stronie świadczenia rodzinne, bądź też modyfikacji okresu, na jaki świadczenia te zostały przyznane (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 2697/15). Przepis art. 32 ust.1 u.ś.r. stanowił zatem narzędzie, którym należało się posłużyć, w celu uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. w związku z zaistniałą - z dniem [...] stycznia 2019 r. - nową okolicznością mającą wpływ na prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jaką stanowiło złożenie przez B. S. wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jednoczesne złożenia oświadczenia o rezygnacji z dotychczas otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Rozpatrując niniejszą sprawę należy podkreślić, że Sąd dostrzega argumentację, iż prawo nie działa wstecz i - co do zasady - art. 32 ust.1 u.ś.r. nie może stanowić podstawy do orzeczenia o zmianie decyzji z mocą wsteczną. Należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie ma miejsce sytuacja szczególna, ponieważ Skarżąca korzystając z niekwestionowanego prawa do wyboru przez nią z jednego ze świadczeń rodzinnych, tego wyboru dokonała zrzekając się prawa do świadczenia dotychczas otrzymywanego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie dotychczas korzystającej ze specjalnego zasiłku opiekuńczego wymaga także równoczesnego działania w stosunku do decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2), i w przypadku zbiegu świadczeń przysługuje świadczenie wybrane przez osobę uprawnioną (art. 27 ust. 5). Skarżąca stosownego wyboru dokonała [...] stycznia 2019 r. i ma prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia od miesiąca w którym wpłynął jej wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone od organu koszty postępowania składa się kwota wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącej ustalona w wysokości [...] zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.) oraz [...] zł uiszczone tytułem opłaty od pełnomocnictwa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą właściwego organu będzie uwzględnienie stanowiska zawartego w niniejszym uzasadnieniu (art. 141 § 4 p.p.s.a.), tj. podjęcie działań w celu eliminacji z obrotu prawnego decyzji z [...] listopada 2019r. (art. 32 u.ś.r.) oraz przyznania Skarżącej wybranego świadczenia od miesiąca, w którym wpłynął jej wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.) i z uwzględnieniem brzmienia art. 24 ust. 4 u.ś.r.