Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1320/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 17, art. 18, art. 54 par. 1 i 5, art. 168b
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz G. K. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., którym umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku dotyczącego skargi na czynność egzekucyjną.

Jak wynika z zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] (k. 3 akt egzekucyjnych), [...] (k. 4 akt egzekucyjnych), [...] (k. 5 akt egzekucyjnych), [...] (k. 6 akt egzekucyjnych), [...] (k. 7 akt egzekucyjnych), [...] (k. 8 akt egzekucyjnych), [...] (k. 9 akt egzekucyjnych), [...] (k. 10 akt egzekucyjnych), [...] (k. 11 akt egzekucyjnych), [...] (k. 12 akt egzekucyjnych), 1442- [...] (k. 13 akt egzekucyjnych), [...] (k. 14 akt egzekucyjnych), [...] (k. 15 akt egzekucyjnych), [...] (k. 16 akt egzekucyjnych), [...] (k. 17 akt egzekucyjnych), [...] (k. 18 akt egzekucyjnych), [...] (k. 19 akt egzekucyjnych), [...] (k. 20 akt egzekucyjnych), [...] (k. 22 akt egzekucyjnych), [...] (k. 21 akt egzekucyjnych), [...] (k. 23 akt egzekucyjnych), [...] (k. 24 akt egzekucyjnych), [...] (k. 25 akt egzekucyjnych), [...] (k. 26 akt egzekucyjnych) z dnia [...].10.2019 r. oraz nr [...] z dnia [...].10.2019 r. (k. 27 akt egzekucyjnych), wystawionych celem przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości przeciwko zobowiązanemu Panu G. K. oraz jego małżonce odpowiadającej majątkiem wspólnym Pani E. K., obejmujących zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za okres XII/2006r., 1/2007 - X/2007r., XII/2007r. - IV/2008 r., w łącznej kwocie należności głównej 3.308.937,60 zł plus należne odsetki za zwłokę. Podstawę prawną ww. tytułów wykonawczych stanowią orzeczenia z dnia [...].11.2014r. nr [...], z dnia [...].12.2014r. nr [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...].10.2019 r. wystosował zawiadomienie nr [...] (k. 33 akt egzekucyjnych) o zajęciu nieruchomości położonej w miejscowości L. , Gmina K., stanowiącej działkę niezabudowaną [...], dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał Pana G. K. (dalej zwany również Skarżącym) i jego małżonkę Panią E. K. do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania egzekwowanych na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Zawiadomienie wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Panu G. K. w dniu 16.10.2019 r., natomiast Pani E. K., w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 05.11.2019 r. (k. 34 akt egzekucyjnych) Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].10.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. uchylił w całości przedmiotowe zajęcie (k. 35 akt egzekucyjnych).

Pismem z dnia 29.10.2019 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 30.10.2019 r., pełnomocnik Pana G. K. na podstawie art. 54 § 1 oraz § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) – zwana dalej "u.p.e.a.", wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].10.2019 r. W złożonej skardze pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie:

- przepisu art. 29 § 1 oraz § 2 pkt. 1 i 3 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, ponieważ obowiązek podlegający egzekucji uległ przedawnieniu;

- przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że egzekwowany obowiązek nie wygasł wskutek przedawnienia;

- przepisu art. 59 § 1 pkr 7 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego.

W oparciu o wskazane wyżej zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie podejmowanie dalszych czynności egzekucyjnych, a w przypadku czynności już podjętych - o ich uchylenie.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...].11.2019 r., wydanym w trybie art. 105 k.p.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną z dnia [...].10.2019 r., jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że pismem nr [...] z dnia [...].10.2019r. uchylił dokonane zajęcie nieruchomości w całości, w związku z czym przedmiot żądania, o którym stanowi art. 54 u.p.e.a. przestał istnieć. Następnie organ egzekucyjny wyjaśnił, że organ administracji publicznej jest obowiązany umorzyć postępowanie, w sytuacji gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Dodatkowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wskazał, że pismami z dnia 23.10.2019 r. (data stempla pocztowego), doradca podatkowy Pan R. K. , pełnomocnik Pana G. K., wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Odnosząc się do kwestii zarzutów z dnia 23.10.2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wyjaśnił, że zarzuty zgłoszone są przedmiotem postępowania administracyjnego i zgodnie z przepisami art. 34 §1 u.p.e.a. zostaną rozpatrzone odrębnym postanowieniem. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi Strony w dniu 05.12.2019 r. (k. 53 akt egzekucyjnych).

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik Strony pismem z dnia 12.12.2019 r., złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie przepisów:

- art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, pomimo, że obowiązek wskazany jako podstawa prawna uległ przedawnieniu;

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki, tj. wygaśnięcia wskutek przedawnienia obowiązku;

- art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki tj. zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie

- art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do argumentacji zawartej w skardze na czynność egzekucyjną, wskazującej na naruszenie przepisów art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.

i na tej podstawie wniósł o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2019 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Organ wskazał, że jak wynika z treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych jak i poglądów doktryny - bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest natomiast konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne.

Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie bada się w nim zatem zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym, zawiadomieniem z dnia [...].10.2019 r. nr [...] dokonał zajęcia nieruchomości należącej do Państwa G. i E. K., położonej w miejscowości L. , Gmina K., dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Jak wynika z akt postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, iż w przedmiotowym zawiadomieniu wskazano błędną kwotę odsetek (nie wprowadzono przerw w naliczaniu odsetek), pismem nr [...] z dnia [...].10.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. uchylił dokonane zajęcie nieruchomości w całości.

Wobec powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. , prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zastosował dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a. i postanowieniem z dnia [...].11.2019 r. znak [...] umorzył postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną z dnia [...].10.2019 r., jako bezprzedmiotowe.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. brak było podstaw prawnych do zbadania sprawy pod kątem prawidłowości dokonanego zajęcia nieruchomości i ewentualnego spełnienia żądania strony poprzez uchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej lub usunięcia stwierdzonych wad czynności, ponieważ na dzień wydawania stosownego rozstrzygnięcia skarżona czynność była już uchylona. Powyższe powoduje, że w niniejszym postępowaniu niemożliwym jest wydanie postanowienia załatwiającego sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty, co w konsekwencji implikuje konieczność zastosowania normy wynikającej z art. 105 k.p.a.

Mając na uwadze, iż postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].10.2019 r. było bezprzedmiotowe, organ odwoławczy nie mógł merytorycznie odnieść się do zarzutów zawartych w zażaleniu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest bowiem orzeczeniem o charakterze formalnym bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

W skardze z dnia 20 lutego 2020 r. Skarżący zaskarżył wskazane postanowienie z dnia [...] stycznia 2020 r. zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

- art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1) i 3) ustawy u.p.e.a poprzez uznanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. , iż prawidłowym było wszczęcie egzekucji administracyjnej bez zbadania jej dopuszczalności, pomimo, że Naczelnik US występujący w roli zarówno Wierzyciela jak i Organu Egzekucyjnego, był w posiadaniu informacji, iż egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, bowiem obowiązek wskazany jako podstawa prawna uległ przedawnieniu, w skutek czego nie mógł podlegać wykonaniu;

- art. 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a. poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki, mianowicie wygaśnięcia obowiązku w skutek przedawnienia;

- art. 59 § 1 pkt 7) u.p.e.a. poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia obligatoryjnej przesłanki, mianowicie poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie;

- art. 124 § 2 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. , do argumentacji Strony zawartej w skardze na czynność egzekucyjną a wskazującej na naruszenie przepisów art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1) i 3) u.p.e.a., 59 § 1 pkt 2) i 7) u.p.e.a.

- art. 105 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 29 § 1 oraz § 2 pkt 1) i 3) u.p.e.a., 59 § 1 pkt 2) i 7) u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. , iż w przedmiotowej sprawie Organ Egzekucyjny nie był władny do umorzenie postępowania egzekucyjnego, zaś prawidłowo uznał iż prowadzenie postępowania w sprawie Skargi należało umorzyć jako bezprzedmiotowe;

- art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności zmierzających do ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, co z kolei skutkowałoby odstąpieniem od czynności egzekucyjnych oraz umorzeniem postępowania egzekucyjnego;

- art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów egzekucyjnych.

i na tej podstawie wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie; zasądzenie kosztów sądowych zgodnie z właściwymi przepisami; rozpatrzenie niniejszej skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymujące dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, jednakże z przyczyn innych niż w niej wskazane.

Tytułem wstępu należy się odnieść do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy w tym miejscu wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Oznacza to, że w przypadku skarg na ww. postanowienia w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też mimo, że został złożony wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, to uwzględniając treść art. 122 p.p.s.a. powyższy wniosek nie wiązał Sądu, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (por. B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str. 527). Sąd wobec tego rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym mając na uwadze, że przyspieszyło to rozpatrzenie sprawy.

Przystępując do oceny zasadności skargi należy zauważyć, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późń. zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do jego uchylenia. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także postanowienie organu I instancji.

Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało przesądzenie, czy zainicjowane przez Skarżącego pismem z dnia 29 października 2019 r. postępowanie w trybie art. 54 u.p.e.a w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną (tj. zajęcie ww. nieruchomości położonej w miejscowości L. na mocy wystosowanego przez Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu 11.10.2019 r. zawiadomienia o zajęciu nieruchomości), stało się bezprzedmiotowe w następstwie uchylenia przez organ egzekucyjny tej czynności egzekucyjnej (Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. pismem z dnia 30 października 2019 r. zawiadomił o uchyleniu zajęcia). Organ w zaskarżonym postanowieniu (podobnie jak organ pierwszej instancji) przyjął, że uchylenie dokonanego zajęcia skutkowało bezprzedmiotowością postępowania (w przedmiocie skargi na tę czynność egzekucyjną), a co za tym idzie wymagało umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 18 i 54 §5 u.p.e.a. bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd nie zgadza się z taką oceną Organów.

Przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13).

Sąd podkreśla, że na gruncie u.p.e.a. brak jest przepisu, który wyłączałby rozpoznanie skargi na czynność egzekucyjną po uchyleniu kwestionowanej za jej pomocą czynności (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 931/19). W konsekwencji, wobec braku przepisu wyłączającego rozpoznanie skargi na czynność egzekucyjną po uchyleniu kwestionowanej za jej pomocą czynności, niezbędne jest rozważenia ewentualnej bezprzedmiotowości takiego postępowania.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 153/14 co do zasady, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. W literaturze przedmiotu wyrażano pogląd, że istota bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego polega na tym, że "nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 624). Skoro art. 105 § 1 kpa przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1988/08). Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 17 i 18 u.p.e.a.

Odnosząc się do kwestii ewentualnego braku przedmiotu postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną (w niniejszej sprawie zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości L. na mocy wystosowanego przez Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...].10.2019 r. zawiadomienia o zajęciu nieruchomości) w następstwie uchylenia tej czynności należy wskazać, że jak orzekł Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 209/09 jakkolwiek można bronić tezy, iż skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i stanowi tylko uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, niemniej jej konstrukcja normatywna wskazuje na stosunkowo szeroki zakres zastosowania, zwłaszcza, gdy chodzi o różnorakie czynności natury faktycznej. Jej przedmiotem jest wyłącznie ocena prawidłowości, a więc zgodności z prawem czynności egzekucyjnych podjętych przez organ egzekucyjny lub egzekutora, a jej celem jest zapewnienie praworządności postępowania egzekucyjnego w każdym jego aspekcie. Znaczenie tej instytucji prawnej dla porządku prawnego jest tym bardziej doniosłe, że postępowanie egzekucyjne ze swej istoty przynosi szczególnie dotkliwą, władczą ingerencję aparatu państwowego w sferę własności i prywatności obywatela. Interes prawny wnoszącego taką skargę może dotyczyć uchylenia zakwestionowanej czynności, ale może także obejmować samo stwierdzenie, że określoną czynność podjęto niezgodnie z prawem. Trafnie bowiem podnosi Minister Finansów, że zobowiązany może dochodzić odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 168b u.p.e.a.). W takiej sytuacji stwierdzenie wadliwości podjętej w sprawie czynności egzekucyjnej stanowić będzie podstawę konstruowania roszczenia cywilnoprawnego przeciwko organowi egzekucyjnemu względnie wierzycielowi.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mimo uchylenia zakwestionowanej czynności (Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. pismem z dnia 30.10.2019r. uchylił dokonane zajęcie nieruchomości w całości) postępowanie Skarżącego zainicjowane skargą na tę czynność egzekucyjną nie stało się bezprzedmiotowe. Zważywszy na to, że interes prawny Skarżącego może obejmować nie tylko uchylenia zakwestionowanej czynności (co miało miejsce), ale może także obejmować samo stwierdzenie, że określoną czynność podjęto niezgodnie z prawem, nie można uznać, jak to uczynił Organ w zaskarżonym postanowieniu (oraz je poprzedzającym), że wskutek uchylenia zajęcia nieruchomości postępowanie zainicjowane skargą na tę czynność utraciło swój przedmiot i w związku z tym, na mocy art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i 54 u.p.e.a., zasadne jest jego umorzenie. Przeciwnie, mimo uchylenia zakwestionowanej czynności, postępowanie to nie jest bezprzedmiotowe, w dalszym ciągu bowiem istnieje możliwość stwierdzenia wadliwości podjętej w sprawie czynności egzekucyjnej (wraz ze wskazaniem na czym ta wadliwość polegała). W przypadku rozpoznania omawianej skargi już po uchyleniu kwestionowanej czynności niemożliwe staje się jedynie uchylenie tej czynności.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że w jego ocenie aprobata poglądu zakładającego, że uchylenie czynności egzekucyjnej zakwestionowanej za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a., skutkuje brakiem możliwości wszczęcia postępowania wywołanego jej wniesieniem (albo umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy uchylenie czynności nastąpiło po wszczęciu tego postępowania – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) poskutkowałoby pozbawieniem zobowiązanego prawa do zweryfikowania legalności działań organu egzekucyjnego zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W sytuacji odmowy wszczęcia postępowania wywołanego skargą na czynność egzekucyjną (albo umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy uchylenie czynności nastąpiło po wszczęciu tego postępowania) kontroli sądu administracyjnego poddane mogłyby zostać jedynie postanowienia w tym przedmiocie nie zaś orzeczenia rozważające legalność kwestionowanych czynności egzekucyjnych (w tym, w razie uznania braku legalności co do jego przyczyn) – patrz ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 931/19.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 18 i art. 54 u.p.e.a., a w rezultacie również do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie kontroli sądu podlegały rozstrzygnięcia organów umarzające – jako bezprzedmiotowe - postępowanie wywołane skargą na czynność egzekucyjną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 686/17 "rozwiązanie procesowe polegające na umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania jako bezprzedmiotowego prowadzi do braku możliwości merytorycznego załatwienia sprawy. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania ma charakter formalny.".

W konsekwencji na obecnym etapie nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze do tut. Sądu zarzuty. Zważywszy bowiem na to, że rozstrzygnięcie Organów w przedmiocie umorzenia postępowania nie prowadziło do merytorycznego załatwienia sprawy, lecz miało charakter formalny, Sąd rozpoznając środek zaskarżenia na to rozstrzygnięcie był uprawniony do oceny jego zgodności z prawem (i w konsekwencji uznał, że było ono nieprawidłowe), jednocześnie jednak nie był uprawniony do oceny zasadności samej skargi na czynność egzekucyjną (i wywodzonych w związku z tym przez Skarżącego argumentów, które znalazły swoje odzwierciedlenie w skardze do tut. Sądu). W tym zakresie zatem rolą organów będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy (i przyjęciu założenia, że w następstwie uchylenia zakwestionowanej czynności nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania) odniesienia się do podniesionych w toku postępowania argumentów (tj. merytoryczne zajęcie stanowiska), gdzie ewentualne rozstrzygniecie organu drugiej instancji będzie na zasadach ogólnych podlegało kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. W tym miejscu należy podkreślić, że sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia (co miałoby miejsce w przypadku podjęcia przez Sąd na obecnym etapie rozważań nt. zasadności lub braku zasadności przedmiotowej skargi na czynność egzekucyjną i wywodzonych w związku z tym przez Skarżącego argumentów, które znalazły swoje odzwierciedlenie w skardze do tut. Sądu).

Rozpoznając ponownie sprawę organy przyjmą, że w następstwie uchylenia zakwestionowanej czynności nie doszło do bezprzedmiotowości postępowania, a co za tym idzie nie ma podstaw do umorzenia z tego tytułu postępowania na podstawie 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., art. 18 i art. 54 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 §2 i §4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 597 zł składał się wpis od skargi pobrany w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego doradcą podatkowym w kwocie 480 zł oraz równowartość opłaty skarbowej z tytułu udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.