Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 468/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1 pkt 1, par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
article: par. 4 ust. 1 pkt 2a
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 31 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Dnia 10 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi WB na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zalesienie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 lutego 2014 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 643, ze zm.) oraz na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 30 lipca 2013r., nr [...] odmawiającą W. B., zwanej dalej skarżącą, przyznania pomocy na zalesianie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 1 października 2007 r. W. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2007, w którym zadeklarowała do zalesienia działkę ewidencyjną nr 193/1 o pow. 1,79 ha. W dniu 1 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dniu 28 kwietnia 2008 r. W. B. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 5 lutego 2010 r., nr [...] odmówił W. B. przyznania pomocy na zalesianie.

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że w dniu 1 października 2007 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2007, w którym zadeklarowała do zalesienia działkę ewidencyjną nr 193/1 o pow. 1,79 ha. W dniu 1 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dniu 28 kwietnia 2008 r. W. B. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Organ dopuścił jako dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu w dniu 31 sierpnia 2007 r. w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, z którego wynika, że na zadeklarowanej do zalesienia działce nr 193/1 na obszarze 1,79 ha stwierdzono, że nie jest prowadzona działalność rolnicza oraz że działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzona grupa upraw to las, wykonano fotografię nr [...]. Podczas kontroli na miejscu w dniu 4 marca 2009 r., przeprowadzonej w ramach niniejszego postępowania, stwierdzono, że powierzchnia zalesienia działki jest większa od zadeklarowanej i wynosi 2,01 ha; na całej powierzchni zalesienia stwierdzono pozostałości po drzewach i krzewach w postaci wystających korzeni i części pędów, udokumentowano to zdjęciami nr 1 i 2; ponadto stwierdzono, że wnioskodawca nie posiada dowodów zakupu repelentów.

Następnie organ przytoczył treść zeznań przesłuchanych w sprawie świadków i stwierdził, że z materiału dowodowego (m. in. decyzji Wójta Gminy z 21.12.2006 r. zezwalającej na wycinkę drzew oraz wniosku o wydanie tego pozwolenia) wynika, że poza przeprowadzoną rekultywacją nieużytku na całości działki nr 193/1, działka ta nie była użytkowana rolniczo. Organ nie wyklucza, iż zabiegi agrotechniczne zostały wykonane w terminie późniejszym, czyli po 31 sierpnia 2007 r. Fakt przeprowadzenia na działce talerzowania w terminie przed złożeniem wniosku o płatności na zalesianie, czyli przed 1 października 2007 r. potwierdzają zeznania pracownika Nadleśnictwa S. sporządzającego plan zalesienia, w związku z powyższym organ uznał, że w momencie sporządzenia planu zalesienia, czyli 25 września 2007 r. działka nr 193/1 została poddana zabiegowi talerzowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. B. podniosła, że działka nr 193/1 o powierzchni 1,79 ha w roku poprzedzającym zalesienie była uprawiana i ugorowana, co zostało potwierdzone zeznaniami świadków, a w latach poprzednich była tam plantacja wikliny.

Decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji wskazując, że wykonana w dniu 31 sierpnia 2007 r. kontrola metodą FOTO w sposób właściwy odzwierciedla stan istniejący na działce nr 193/1 w dniu jej przeprowadzenia. Kontrolujący wykonali fotografię nr R [...], która w sposób nie budzący wątpliwości dokumentuje sytuację panującą na działce i choć nie potwierdza stwierdzenia na działce "lasu", gdyż przedstawia pojedyncze odrosty drzew, jednak dowodzi, że był to grunt zachwaszczony, na którym do dnia 31 sierpnia 2007 r. nie przeprowadzono żadnego zabiegu agrotechnicznego. Powyższe znajduje potwierdzenie w wynikach kontroli z dnia 4 marca 2009 r. – "na całej powierzchni zalesienia stwierdzono pozostałości po drzewach i krzewach w postaci wystających korzeni i części pędów, udokumentowano to zdjęciami nr 1 i 2." Ponadto organ odwoławczy powołał się na zeznania R. B., który podał, że na przełomie czerwca i lipca wykonał oprysk, a po upływie ok. 1,5 miesiąca zabieg talerzowania, przy czym wskazując na mapie obszar, na którym wykonywał zabiegi pominął działkę nr 193/1, co – zdaniem organu odwoławczego potwierdza wynik kontroli, że do dnia 31 sierpnia 2007 r. zabieg talerzowania na działce nr 193/1 nie został przeprowadzony.

Nadto organ odwoławczy wskazał, że dopiero z dniem wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., tj. 28 lipca 2008 r. wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., umożliwiono zalesienie ugorowanego gruntu rolnego, jednakże znowelizowany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2008 r. do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto ubocznie organ odwoławczy wskazał, że powyższy przepis nie znalazłby zastosowania w niniejszej sprawie także z uwagi na fakt, iż – jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia na działce nr 193/1 jako ugorowane, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. 38 z 12.2.2000, str. 1 z późn. zm.) podstawową cechą charakterystyczną ugoru jest pozostawienie go na odpoczynek, zwykle na okres pełnego roku plonowania, a ugorem może być: 1. pusty grunt, bez jakichkolwiek upraw; 2. grunt z roślinnością wyrośniętą w sposób naturalny, którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać; 3. grunt obsiany wyłącznie do produkcji zielonek (ugór zielony).

Na skutek wniesionej przez W. B. skargi, wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Po 499/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 4 października 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 5 lutego 2010 r., odmawiającą skarżącej przyznania pomocy na zalesianie.

Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 6 czerwca 2011 r., nr [...] odmówił W. B. przyznania pomocy na zalesianie wskazując, że na gruncie zadeklarowanym w ramach złożonego wniosku o płatności do zalesienia nie prowadzono działalności rolniczej w zakresie określonym w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. Grunty nie były uprawiane regularnie ("co roku"), wobec czego nie można ich uznać za grunty orne. Ponadto, z uwagi na nieterminowe wykonanie zabiegów zapobiegających zachwaszczeniu oraz brak wcześniejszego (przed 2007 r.) rolniczego użytkowania, grunt nie może być zakwalifikowany jako ugorowany. Tym samym organ stwierdził brak podstaw do uznania deklarowanego gruntu jako utrzymanego w dobrej kulturze rolnej. Zdaniem organu stan gruntu związany był jedynie z rekultywacją (po wieloletnim odłogowaniu z wyraźnie zaawansowaną sukcesją naturalną), co jednak nie uprawnia do przyznania płatności na zalesienie.

Po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 25 listopada 2011 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając generalnie ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Po 248/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 25 listopada 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia

6 czerwca 2011 r. odmawiającą skarżącej przyznania pomocy na zalesianie.

Sąd wskazał, iż organ nie wykonał wytycznych Sądu z wyroku z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Po 499/10, w którym Sąd wskazał, iż będący podstawą wydania decyzji § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1

8 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., nr 114, poz. 786, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem ws. warunków) nie jest w pełni zgodny z prawodawstwem unijnym, bowiem definicja zawarta w tym przepisie nie jest zgodna z definicją działalności rolniczej zawartą w art. 2 lit. c rozporządzenia Rady nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem 1782/2003), zgodnie z którym działalność rolnicza obejmuje dodatkowo w swym zakresie utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z normami ochrony środowiska. Wobec powyższego za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie należało przyjąć przepisy unijne, co oznacza iż w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami) określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Regulacja dotycząca powyższego kryterium zawarta jest w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r., Nr 46, poz. 306, ze zm., zwanym dalej rozporządzeniem ws. norm). Zgodnie z powyższymi ustaleniami, w 2007 r. możliwe było przyznanie wsparcia na zalesianie gruntów ornych ugorowanych. Organy po ustaleniu, że sporna działka nie była w 2007 r. wykorzystywana do celów produkcyjnych, winny ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy grunty znajdujące się na działce były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - w tym, czy grunt skarżącej był ugorowany. W tym celu Sąd zobligował organy do ponownego przesłuchania świadków oraz odniesienia się do zeznań pracownika Nadleśnictwa wydającego stosowne zaświadczenie.

W ocenie Sądu organy nienależycie wyjaśniły również, czy na działce przeprowadzony został zabieg uprawowy zapobiegający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (randapowanie oraz talerzowanie), przyjmujące jednak prawidłowe stanowisko w związku z brakiem dowodów zakupu repelentów, w szczególności w związku z niepodważeniem ustaleń przez skarżącą. Sąd wskazał ponadto, iż w aktach brak dowodu w postaci protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. organ I instancji dopuścił jako dowód w sprawie wniosek o wpis do ewidencji producentów skarżącej z dnia 10 lipca 2006 r., wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz wniosek o przyznanie płatności na rok 2007 złożony przez M. B., a także wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004, 2005 i 2006 złożone przez K. B. dotyczące działek deklarowanych w późniejszych wnioskach skarżącej wraz z wycofaniem całego wniosku na rok 2006, a ponadto wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006 złożony przez skarżącą, wycofanie tego wniosku oraz umorzenie postępowania oraz kopię ortofotomapy.

Decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r. organ I instancji odmówił przyznania pomocy na zalesianie podnosząc, iż ojciec skarżącej, a od 30 stycznia 2009 r. także pełnomocnik – W. B., stworzył sztuczne warunki aby uzyskać środki finansowe z UE oraz budżetu krajowego. Zabiegi rekultywacyjne polegające na wycięciu licznych drzew oraz zabiegi przygotowujące zgłoszone działki do zalesienia wykonane zostały po dniu 31 sierpnia 2007 r.

Na skutek złożonego przez skarżącą odwołania, decyzją z dnia 14 maja 2013 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia wskazując na niepełną realizację wytycznych WSA w Poznaniu wynikających z treści wyroku z dnia 23 maja 2012 r.

Decyzją z dnia 30 lipca 2013 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i § 10 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ws. warunków oraz art. 104 k.p.a., odmówił skarżącej przyznania pomocy na zalesianie.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż odpowiednie definicje gruntu ornego i ugorowania zawiera rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. UE L 2009.329.1), zastępujące Decyzję Komisji 2001/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. Urz. L 38 z 12.2.2000, str. 1), wedle którego grunty ugorowane to wszystkie grunty orne włączone w system płodozmianowy, nieprzeznaczone do produkcji plonów w ciągu roku uprawy.

W ocenie organu materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowy grunt nie był włączony do płodozmianu i był porośnięty drzewami typu leśnego, które uniemożliwiały prowadzenie działalności rolniczej, co potwierdza m.in. wniosek o wyrażenie zgody na usunięcie zadrzewienia, a także zeznania świadków oraz zdjęcia lotnicze. Na przedmiotowej działce znajdowało się kilkaset drzew wymagających zgody na wycięcie, które porastały nieregularnie znaczną część użytków rolnych na wskazanej działce.

Wyniki przeprowadzonej w dniach 20 i 31 sierpnia 2007 r. kontroli w gospodarstwie skarżącej zostały zapisane w raporcie z kontroli (w związku ze wskazaniami Sądu, Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r. sprostował nazwę dokumentu, zmieniając z protokołu kontroli na raport, co uniemożliwiło włączenie protokołu z kontroli na miejscu z dnia 20 sierpnia 2007 r. w akta sprawy). Do wyników kontroli, zgodnie z którą działka nie była użytkowana rolniczo, skarżąca, nie wniosła uwag.

W ocenie organu użycie określenia las, niezgodnie z definicją, było uzasadnione głównie ze względu na odczyt z ortofotomapy, w trakcie którego stwierdzono występowanie zadrzewienia na przedmiotowej działce, co potwierdziła wizytacja w terenie. Przeprowadzający kontrolę zostali przeszkoleni do oceny gruntów rolnych, a nie leśnych. Występowanie zaawansowanej sukcesji naturalnej potwierdziły również zeznania świadka z dnia 29 października 2009 r., dokonującego wycinki drzew. Dokonanie zalesienia na gruncie, który nie był wcześniej gruntem rolnym, ani tym bardziej gruntem ornym potwierdzają również wyniki i zdjęcia z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 4 marca 2009 r. przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału ARiMR. Obecność korzeni i pozostałości gałęzi wyklucza w ocenie organu możliwość przyjęcia, iż przed zalesieniem mógłby to być grunt orny ugorowany. Grunty, na których przeprowadza się karczowanie drzew i zakrzaczeń nie są gruntami rolnymi, bowiem nie można na nich prowadzić działalności wytwórczej w rolnictwie bez przeprowadzenia szeregu zabiegów rekultywacyjnych. W ocenie organu zabiegi talerzowania czy randapowania dokonane przez skarżącą nie miały na celu utrzymania gruntu ornego w dobrej kulturze rolnej, lecz miały przekształcić grunty odłogowane na użytek rolny, a konkretnie - grunt orny, co zresztą nie zostało przeprowadzone przed zalesieniem działki wiosną 2008 r.

Nadto, organ nie stwierdził przeprowadzenia do 31 lipca 2007 r. wskazywanego przez R. B. oprysku chwastobójczego, bowiem na gruncie brak było śladu typowego dla randapowania spalenia zachwaszczenia, który byłby utrwalony na zdjęciu, natomiast są widoczne chwasty, krzaki i odrosty drzew, które nie noszą śladów działania środka chwastobójczego. W ocenie organu, na przedmiotowej działce nie przeprowadzono oprysku ani talerzowania. Nawet gdyby jednak, wbrew dowodom, uznać, iż zostały przeprowadzone - nie można ich uznać za zabiegi uprawowe przeprowadzone na gruncie ornym, ponieważ grunty nie spełniały definicji gruntu rolnego. Na działce tej znajdował się grunt leśny i nie prowadzono działalności rolniczej w rozumieniu rozporządzenia 1782/2003.

Pracownik Nadleśnictwa S, potwierdzający, iż działka przed złożeniem wniosku była uprawiona, nie sporządził żadnych protokołów czy notatek służbowych ani nie przedstawił do wglądu osobistych notatek z wyjazdów – do dnia wydania decyzji nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających fakt uprawienia działki. Ze względu na powyższe oraz fakt, iż treść zaświadczenia sporządzonego przez ww. pracownika nie miała oparcia w ewidencji, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu wydającego zaświadczenie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił zeznaniom świadka wiarygodności z powodu pozostawania w sprzeczności z innymi materiałami zgromadzonymi w sprawie. Wydanie przez Nadleśnictwo S. zaświadczenia potwierdzającego użytkowanie działki jako gruntu ornego przyczyniło się do wydania postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.

Jak wskazał organ, w przypadku wniosku skarżącej nie można mówić o pierwszym zalesieniu, bowiem jeszcze w 2007 r. grunt porośnięty był drzewami i krzewami w związku z postępującą sukcesją naturalną, natomiast warunkiem udzielenia wsparcia na zalesianie było wyłączenie obszaru użytkowanego uprzednio rolniczo, utrzymanego w dobrej kulturze rolnej, z dalszej produkcji, co miało pokryć stratę dochodu wynikającego z zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na zalesionych gruntach, o czym nie może być mowy w przypadku skarżącej. W ocenie organu skarżąca czyniła starania, aby obejść przepisy prawa zalesiając grunty niespełniające warunków programu.

Organ wskazał ponadto, iż skarżąca nie udokumentowała zakupu repelentów, a brak dowodów zakupu stanowi przesłankę wskazaną w § 17 rozporządzenia ws. warunków prowadzącą do 50% redukcji ewentualnie premii pielęgnacyjnej (gdyby została przyznana).

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, kwestionując jej zasadność zarzuciła naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 6-8, 12 § 1, art. 35 § 1-3, art. 36 § 1 k.p.a. oraz rozporządzenie ws. warunków. Skarżąca stwierdziła, iż zostało już wyjaśnione fałszowanie dowodów w sprawie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, niebranie pod uwagę zeznań świadków powołanych przez ARiMR, natomiast wydanie postanowienia stanowi zamknięcie etapu.

Decyzją z dnia 20 lutego 2014 r., nr [...], będącą przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie o przyznanie pomocy na zalesianie jest wszczynane i toczy się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzję w sprawie pomocy na zalesianie wydaje Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w oparciu o dane podane przez producenta rolnego we wniosku oraz wyniki przeprowadzonych kontroli. Organ podniósł, iż jak stwierdził WSA w wyroku, postanowienie o spełnieniu warunków wniosku nie przesądza o konieczności przyznania płatności, która jest przyznawana w decyzji po zbadaniu wszystkich warunków, które musi spełnić rolnik. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, w tym uznając określenie "las" za nieprecyzyjne, jednak możliwe do zastosowania, a także w pozostałych kwestiach. Organ I instancji rozpatrzył cały materiał dowodowy bez naruszenia zasad ogólnych k.p.a. oraz wskazanych przez pełnomocnika skarżącej regulacji konstytucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – ojca W. B., zarzuciła niestosowanie się przez organ do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r., jako jedynego obowiązującego aktu, podnosząc w uzasadnieniu, że po wydaniu postanowienia z dnia 1 lutego 2008 r. na podstawie § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia ws. warunków, skarżąca spełniła warunki wskazane w dalszych § rozporządzenia, lecz organ decyzją z dnia 27 maja 2009 r. cofnął pierwotną decyzję, bowiem istnieją rozbieżności w ustaleniu charakteru i stanu gruntu po jego zalesieniu. W ocenie skarżącej, za ewentualne rozbieżności odpowiedzialni są urzędnicy ARiMR, narażający skarżącą na koszty i bankructwo, w związku z czym domaga się ona naprawienia szkody na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego. Nadmierne tajne kontrole były niewiarygodne, nieprawdziwe i niepodpisane, co wpływa na ogólny obraz wprowadzania chaosu przez urząd.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.

Pełnomocnik skarżącej na rozprawie złożył pismo procesowe w swej istocie powtarzające stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa.

Przedmiot niniejszego sporu sprowadza się w swej istocie do określenia, czy działce skarżącej można przyznać przymiot ugorowania w rozumieniu przepisów unijnych i krajowych.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. m. in. T. Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV SA 1681/97, LEX nr 47848).

W oparciu o treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 23 maja 2012 r. r., sygn. akt III SA/Po 248/12 rozpoznając ponownie sprawę, organy obu instancji winny uzupełnić materiał dowodowy o odpowiednie zdjęcia i dokumenty, jak również dokonać ponownej wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów pod kątem istnienia przesłanek prawnych wskazanych we wszystkich przepisach prawnych powoływanych przez WSA w wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. Należy też zwrócić uwagę na konieczność prawidłowego zredagowania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, na co również wskazywał Sąd w wiążącym wyroku z dnia 30 listopada 2011 r., podkreślając, że jego konstrukcja winna umożliwiać wyczerpujące poznanie motywów podjętego rozstrzygnięcia, a przy tym winna być zwięzła, przejrzysta i czytelna, co ma szczególne znaczenie z punktu widzenia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

Odnosząc się również do wyroku WSA z dnia 30 listopada 2010 r. wskazać należy, iż Sąd przyjął za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącej z dnia

1 października 2007 r. takie brzmienie § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia

18 czerwca 2007 r., które uwzględnia definicję działalności rolniczej wynikającą z art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, co w rezultacie oznacza konieczność przyjęcia, że w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W myśl § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ws. norm grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli – w przypadku gruntów ornych – jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym w myśl § 2 ww. rozporządzenia, przyjmuje się, iż grunt był ugorowany, jeśli co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca podlegał koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Definicja gruntu ornego znajduje się w załączniku nr I do Decyzji Komisji z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącej się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE L 38 z 12.2.2000) w części D i zgodnie z nią gruntem ornym jest grunt uprawiany (orany lub uprawiany inaczej) regularnie, na ogół w systemie płodozmianu, przy czym normalnie zmiana upraw ma miejsce corocznie, choć może być stosowana co kilka lat – stosuje się wtedy próg pięcioletni do rozgraniczenia gruntów ornych od innych gruntów, tzn. gruntem ornym nie jest grunt, na którym pole jest wykorzystywane pod tę samą uprawę przez pięć lub więcej lat bez usunięcia w tym czasie uprawy poprzedniej i wprowadzenia nowej.

Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) (Dz. Urz. UE L 2006.368.15) grunty rolne kwalifikujące się do uzyskania wsparcia na pierwsze zalesienie na mocy art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 są wyznaczane przez państwo członkowskie i obejmują obszary wykorzystywane w sposób stały do użytku rolnego.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, iż wbrew twierdzeniom skarżącej – wskazywane przez nią rozporządzenie ws. warunków nie jest jedynym obowiązującym w sprawie aktem prawnym – co potwierdza m.in. uprzedni wyrok, ustalający niezgodność przepisów krajowych z obowiązującymi przepisami unijnymi i zobowiązujący organy do ustalenia, czy działka skarżącej spełnia cechy gruntu ugorowanego.

Z zebranego przez organy materiału dowodowego wynika, iż na przedmiotowej działce postępowała sukcesja naturalna, co potwierdzają zdjęcia, zeznania świadków oraz składane wnioski. Na marginesie wskazać można, iż pomoc na zalesianie przyznawana jest na pierwsze zalesienie, o czym trudno mówić w przypadku rekultywacji polegającej na usuwaniu powstałej sukcesji naturalnej, określonej potocznie przez kontrolujących jako "las".

Nie potwierdzono, by działka skarżącej nr 193/1 spełniała cechy gruntu ornego, o czym świadczą pozostałości po zabiegach rekultywacyjnych – resztki korzeni i gałęzi. Wykluczono również, by na miejscu przeprowadzono zabieg randapowania czy talerzowania – w związku z brakiem dowodów zakupu środków, a także niewystępowaniem charakterystycznych dla tych zabiegów efektów.

Organ odniósł się również do zeznań i zaświadczenia pracownika Nadleśnictwa S. wskazując, iż nie dał im wiary w związku z brakiem jakichkolwiek dowodów na przeprowadzenie odpowiedniej lustracji i pozostawaniem w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Odnośnie zarzutu niestosowania się do postanowienia podkreślić jeszcze raz należy, iż postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków, jako orzeczenie nierozstrzygające sprawy co do istoty, nie jest tożsame z decyzją o przyznaniu pomocy na zalesianie, stąd zarzut skarżącej należy uznać za chybiony.

Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji odniosły się do kwestii dokonania oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem przesłanek wskazanych w przepisie definiującym działalność rolniczą zawartym w powołanym przez Sąd art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.

Sąd w kwestii repelentów (brak dowodów zakupu) uznał stanowisko organów w tym zakresie za prawidłowe.

Sąd w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 7 i 77 k.p.a.), które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy wyczerpująco ocenił materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a także wskazał motywy, uzasadniające treść zaskarżonego postanowienia. Ustalenia stanu faktycznego zostały skonfrontowane z treścią przepisów stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, które również przedstawiono w wyczerpującym uzasadnieniu. Nadto organy obu instancji uzasadniły dlaczego przyjęły, że skarżąca jako producent nie dopełniła warunków założenia uprawy leśnej na powierzchni zadeklarowanej we wniosku zgodnie z planem zalesienia. Swoje wywody organy zawarły w uzasadnieniach decyzji, które spełniają wymogi art. 107 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.