Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1415/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, art. 246 par. 2, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

III SA/Wa 1415/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 26 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za poszczególne miesiące od lutego do maja oraz od października do grudnia 2009 r. oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2009 r. w podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej Skarżąca – S. sp. z o.o. wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że nie dysponuje wystarczającym majątkiem, co obrazuje rachunek zysków i strat za 2012 r. oraz bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. Dodała, że Sąd Rejonowy dla W. zabezpieczył majątek Skarżącej przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Ponadto Urząd Skarbowy w P. prowadzi wobec niej egzekucję administracyjną. Skarżąca podała, iż za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 182.626,81 zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 2.773.177,94 zł. Na rachunku bankowym nie posiada środków.

Wykonując wezwanie Sądu Skarżąca przesłała pismo z 31 marca 2014 r., w którym poinformowała, że zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania za 2014 r. nie zostało jeszcze sporządzone. Dokonanie takiego zestawienia planuje w miesiącu kwietniu. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, brak jest więc przychodu za 2013 r. Wyjaśniła, że jest właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości W., która jest obciążona hipoteką na rzecz [...] oraz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Z nieruchomości tej prowadzona jest egzekucja. Skarżąca nie czerpie z niej żadnych korzyści majątkowych. Podała, że lista zobowiązań i wierzytelności nie zmieniła się w stosunku do uprzednio przedstawionego zestawienia. Jedyne spłaty jakie miały miejsce zostały wskazane we wniosku o ogłoszenie upadłości, którego kopia wraz ze stosownym wykazem została załączona do wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie posiada udziałów w innych jednostkach. W chwili obecnej nie może uzyskać dostępu do wyciągów z kont bankowych, które zostały zablokowane z uwagi na zajęcie egzekucyjne. Wynagrodzenie pełnomocnika zostało opłacone ryczałtowo przed utratą płynności finansowej, w chwili wszczęcia postępowania podatkowego w 2012 r. Na koniec Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie udzielono jej już prawa pomocy i od czasu wydania postanowienia z 2 sierpnia 2013 r. jej sytuacja materialna nie uległa zmianie. Skarżąca przedstawiła deklaracje VAT-7 oraz zeznania podatkowe za lata 2012-2013.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej.

Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów. W stosunku do postępowań odnoszących się do podmiotów, powołanych do prowadzenia działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającą przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach "nadzwyczajnych".

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w trzech sprawach (III SA/Wa 1414/13, III SA/Wa 1415/13 oraz III SA/Wa 1416/13) w łącznej wysokości 8.713 zł jak i stan faktyczny przedmiotowej sprawy uznać należało, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie w stanie zgromadzić środków celem uiszczenia kosztów sądowych.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podniosła, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych / wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Jednakże będąc wezwana do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową, wszystkich wymaganych dokumentów nie przedstawiła. W szczególności Skarżąca nie przedłożyła zestawienia o przychodach i kosztach za 2014 r., bilansu i rachunku zysków i strat za 2013 r., wyciągów bankowych, tłumacząc to brakiem dostępu. Ponadto Skarżąca nie wyjaśniła na jakim etapie jest postępowanie upadłościowe. Trudno zatem oceniać w jakiej kondycji finansowej znajduje się Spółka tylko na podstawie oświadczenia, że Skarżąca nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że oświadczenia Skarżącej są niewiarygodne. Spółka z jednej strony twierdzi, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiągnęła przychodów w 2013 r. z drugiej jednak strony z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że Skarżąca w 2013 i 2014 r. dokonywała dostaw towarów oraz świadczenia usług na kwoty np. we wrześniu 2013 r. – 10.288 zł, w październiku 2013 r. – 10.288 zł, w styczniu 2014 r. 7.300 zł. Ponadto z zestawienia o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty CIT-8 wynika, że Spółka w 2013 r. osiągnęła przychód w kwocie 106.927,80 zł, w dochód wyniósł 48.662,51 zł.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Jednakże dysponując niepełnymi informacjami Sąd nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącej z Jej wydatkami.

Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżąca jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe.

Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 10 marca 2014 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

Przypomnieć również należy, że Skarżąca otrzymała już pomoc w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w sprawach o sygn. III SA/Wa 1414/13, III SA/Wa 1415/13, III SA/Wa 1416/13. Jednakże uprzednio Skarżąca przedstawiła żądane dokumenty i w sposób rzetelny wykazała swoją sytuację finansową. Obecnie jednak z uwagi na upływ czasu konieczne jest ponowne zbadanie sytuacji majątkowej Skarżącej ponieważ od czasu wydania postanowienia referendarza sądowego (2 sierpnia 2013 r.) sytuacja Skarżącej mogła ulec zmianie (poprawie lub pogorszeniu).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.