Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 524/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: 145 par. 1 lit c, 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 999 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka WSA Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu J. W– B. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego R. A. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska


UZASADNIENIE

W dniu 26 marca 2008 roku pełnomocnik spółki z o. o "A" z siedzibą w [...] złożył wniosek o wymeldowanie R. A. z nieruchomości przy ul. [...] w [...].

We wniosku wskazano, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w z dnia 17 sierpnia 2005 roku (sygn. I Co 669/03) przesądzono na rzecz spółki prawo własności w/w nieruchomości .

Celem objęcia nieruchomości w posiadanie w dniu 20 marca 2008 roku pełnomocnik spółki w asyście sołtysa [...], funkcjonariusza policji oraz z pomocą ślusarza dokonał wejścia na przedmiotową nieruchomość; wymieniono zamki w drzwiach, dokonano spisu ruchomości i ich przeniesienia do budynku gospodarczego znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół, do którego dołączono między innymi spis ruchomości, płytę CD zawierającą zdjęcia zabezpieczonych przedmiotów.

W toku postępowania przed organem I instancji przesłuchano w charakterze świadka R. A. oraz sołtysa [...] – W. W., uzyskano informację Komisariatu Policji w [...] a także z Prokuratury Rejonowej w [...].

W dniu 4 lipca 2008 roku Burmistrz Gminy [...] decyzją o Nr [...] orzekł o wymeldowaniu R. A. z miejsca stałego pobytu. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego przyjąć należy, że R. A., co najmniej od 20 marca 2008 roku nie mieszka w [...]. Podkreślono również, że zdjęcia lokalu dowodzą, iż jest on niezamieszkały a nadto R. A. nie podjął żadnych środków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania.

R. A. wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. Podniósł w nim, że pod wskazanym adresem w [...] przebywa od 8 lat. Korespondencję odbierał osobiście u listonosza lub poprzez awizo w Urzędzie Pocztowym. W mieszkaniu nie przebywał tylko wówczas, gdy wyjeżdżał do pracy do Niemiec, ostatnio był w marcu 2008 roku, czyli krótko przed objęciem lokalu w posiadanie przez firmę "A". Nie zamierzał go opuszczać, znajdują się w nim jego rzeczy ruchome, niezbędne mu do egzystencji, nie ma innego centrum życiowego, nie opuścił go dobrowolnie tylko został uniemożliwiony mu wstęp na teren posesji poprzez wymianę zamków w trakcie nielegalnej eksmisji. Odwołujący na dowód swoich twierdzeń zawnioskował w środku odwoławczym o przesłuchanie sąsiadów, listonosza, ekspedientki w sklepie, poprzedniego sołtysa; podkreślił, że gdy tylko dowiedział się o zabezpieczeniu jego rzeczy skontaktował się z sołtysem, napisał zawiadomienie o przestępstwie do Policji i Prokuratury oraz pismo do Burmistrza [...]. W dniu 28 marca 2008 roku wezwał funkcjonariuszy policji celem umożliwienia mu powrotu do lokalu. Dodał też, że mieszkanie pozostawił w dobrym stanie, a zdjęcia wskazują, iż jest zdemolowane i zaniedbane.

W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik uczestnika postępowania złożył pismo procesowe, w którym podniósł, iż bezspornym jest fakt trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez R. A. Za powyższym przemawiają zeznania świadka W. W. oraz wygląd pomieszczenia, w którym mieszkał. Nadto uczestnik dowodził, iż skoro odwołujący się pracuje za granicą to pośrednio oznacza to, iż tam właśnie przeniósł swoje interesy życiowe. Nadto skoro nadal nie odebrał od uczestnika swoich ruchomości zgromadzonych dotąd w lokalu to oznacza, iż utraciły one dla niego walor niezbędnych dla egzystencji przedmiotów codziennego użytku a to z kolei prowadzi do wniosku, iż lokal przy ulicy [...] utracił dla niego przymiot miejsca stałego pobytu.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 2 września 2008 roku, o Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, iż z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż odwołujący się opuścił i nie mieszka nadal w spornym lokalu. W tym zakresie za dowody organ uznał wniosek o wymeldowanie, informację z Komisariatu Policji w [...] oraz treść zeznania świadka W. W. Organ przyjął, iż sam odwołujący nie przeczy, że nie przebywa w spornym lokalu, jednocześnie nie podjął też skutecznych środków prawnych o przywrócenie naruszonego posiadania. Wojewoda [...] podkreślił też, iż nie przedstawił on wiarygodnych dowodów, które potwierdziłyby fakt jego zamieszkiwania.

R. A. skorzystał z prawa do zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniósł, iż w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do jego twierdzeń zawartych w odwołaniu i złożonych wniosków. Podkreślił, iż mieszkania nie opuścił dobrowolnie, ale nie może tam przebywać, gdyż nie ma kluczy a ponadto się boi. Nie został przez nikogo poinformowany o fakcie objęcia w posiadanie nieruchomości przez inną osobę, uważa, że podjął wszelki dostępne na tamtym etapie postępowania środki umożliwiające mu powrót do mieszkania, nadal zamierza je podejmować. Wejście do lokalu i zgromadzenie w innym pomieszczeniu jego rzeczy uważa za bezprawne, skutkujące tym, iż obecnie nie ma dachu nad głową.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji zajął stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Stanowisko zajął także pełnomocnik firmy "A" Sp. z o. o składając do akt pismo z dnia 23 marca 2009 roku. Wskazano w nim, iż to skarżący odmawiał wydania kluczy pomimo przysądzenia prawa własności uczestnikowi postępowania, stąd też nastąpiło w dniu 20 marca 2008 roku protokolarne objęcie nieruchomości we władanie. Dalej wywiedziono, iż skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie swoich twierdzeń oraz dokonuje subiektywnej i dowolnej oceny dowodów. O trwałym i dobrowolnym zerwaniu więzi z lokalem świadczyć mają wykonane zdjęcia oraz zeznania świadka W. W. Ponownie podkreślono, iż skarżący nie podjął jakichkolwiek czynności prawnych, które stwarzałyby mu realną szansę powrotu do lokalu. Pozostałe twierdzenia skarżącego są, zdaniem pełnomocnika uczestnika postępowania-gołosłowne i pozbawione mocy dowodowej.

Prokurator, który zgłosił swój udział w sprawie, na rozprawie w dniu 31 marca 2009 roku wniósł o oddalenie skargi, podnosząc między innymi fakt nie przedłożenia przez skarżącego jakichkolwiek dowodów przemawiających za przyjęciem jego stanowiska o pobycie w spornym lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1§2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a), w tym na decyzję organów meldunkowych.

W niniejszym postępowaniu zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji ma należyte ustalenie stanu faktycznego, w tym faktów istotnych prawnie, mających wpływ na załatwienie sprawy.

Stosownie do art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ,organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby ,która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się .W świetle tak brzmiącej regulacji należało ustalić, czy zachodziła wymieniona wyżej przesłanka konieczna do dokonania wymeldowania.

W rozpatrywanej sprawie bezsporny był fakt, iż w momencie objęcia lokalu w posiadanie przez uczestnika postępowania skarżący w lokalu tym nie przebywał. Spornym i nieustalonym w toku postępowania był natomiast fakt jego trwałego i dobrowolnego opuszczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyjaśniono, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona , jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Tymczasem organom nie udało się jednoznacznie ustalić - kiedy w istocie skarżący lokal opuścił, za dowolną więc należy przyjąć interpretację ,że opuścił go trwale. W zaskarżonej decyzji przyjęto, iż o fakcie opuszczenia lokalu świadczą dowody w postaci wniosku o wymeldowanie, zeznań W. W. oraz informacji z KP w [...], ale nie sprecyzowano daty opuszczenia lokalu. Powołując te właśnie środki dowodowe organ sugeruje, iż nastąpiło to w roku 2005. Tymczasem wniosek o wymeldowanie wskazuje wprawdzie, iż R. A. opuścił lokal w maju 2005 roku, ale brak w nim jakichkolwiek dowodów na poparcie tej okoliczności. Przesłuchany w charakterze świadka sołtys [...] również nie sprecyzował tego terminu, natomiast ocenę nie zamieszkiwania skarżącego oparł na nieskutecznych próbach dostarczenia korespondencji z Gminy w czasie, gdy był sołtysem, czyli od 4 lat. Natomiast informacja z Komisariatu Policji w [...] zawiera w istocie wyjaśnienie powodów wejścia na teren posesji.

Ocena tak zebranego materiału dowodowego nie pozwala, zdaniem Sądu na przyjęcie, iż opuszczenie lokalu nastąpiło w tej właśnie dacie. Tymczasem właśnie data opuszczenia lokalu nasunęła wątpliwości organowi I instancji który przyjął, że R. A. od co najmniej 20 marca 2008 r. nie mieszka w [...], nie analizując faktu nie zamieszkiwania przed tą datą. Nie wyjaśnienie tej kwestii ma istotne znaczenie wobec konsekwentnego stanowiska strony, iż do dnia 20 marca 2008 roku lokal ten stanowił jego centrum życiowe i nie posiadał innego lokalu mieszkalnego, opuszczał je czasowo pracując nielegalnie za granicą, znajdowały się w nim wszystkie jego rzeczy osobiste. Organ w żaden sposób nie zweryfikował tych faktów, a brak postępowania dowodowego w tym zakresie podważa słuszność twierdzeń organu. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku i w tym zakresie podziela ugruntowany już pogląd sądów administracyjnych, iż dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. W sprawie nie wyjaśniono, czy istotnie do 20 marca 2008 roku Skarżący przebywał w lokalu, czy był informowany przez wierzyciela o konieczności opuszczenia lokalu, czy i jak często lokal ten opuszczał, czy był z tym lokalem związany, czy też opuszczał go tylko w celu poszukiwania pracy za granicą.

Wobec twierdzeń R. A. zawartych w odwołaniu odnośnie miejsc odbioru korespondencji, okoliczności związanych z próbą wejścia na teren posesji w dniu 28 marca 2008 roku, wreszcie odnośnie przesłuchania wnioskowanych przez skarżącego świadków (w tym także sąsiadów) organ II instancji winien odnieść się do ich trafności i zasadności. Uwadze organu uszło, iż także sąsiadów skarżącego wskazano we wniosku o wymeldowanie jako osoby mogące poświadczyć fakt opuszczenia lokalu, tymczasem R. A. wnioskuje o ich powołanie dla potwierdzenia faktów przeciwnych.

Należy też podkreślić, iż zgodnie z wyraźnym brzmieniem przepisu art. 999 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 64.43.296 ze zm.), postanowienie o przysądzeniu własności stanowi tytuł egzekucyjny uprawniający do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości (art.1046 § 1 kpc) a nie do żądania usunięcia dłużnika. Skoro zatem w stosunku do R. A. nie zostało wydane żadne orzeczenie nakazujące mu opuszczenie spornego lokalu to nie sposób uznać, że Skarżący w dniu 20 marca 2008 roku opuścił lokal. Zaistniała w niniejszym postępowaniu sytuacja prawna nie jest równoznaczna z wykonaniem prawomocnego wyroku eksmisyjnego i w tym zakresie organ winien prowadzić postępowanie dowodowe jak w każdym innym przypadku wymagającym udowodnienia faktu opuszczenia lokalu, a szczególnie skrupulatnie winna być badana przesłanka dobrowolności jego opuszczenia.

Sąd nie podziela również stanowiska organu, iż o zaistnieniu przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przesądził fakt, że odwołujący nie przedsiębrał żadnych środków celem ochrony swoich uprawnień do zamieszkiwania w spornym lokalu. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 27 marca 2008 roku R. A. odebrał klucze od sołtysa [...], a nie mogąc dostać się na teren nieruchomości zgłosił ten fakt Policji; kolejne doniesienia do Policji i Prokuratury złożył w dniach 5 i 7 kwietnia 2008 roku, następnie w dniu 18 kwietnia 2008 roku pismo do Burmistrza [...]. Czynności te podjął bezpośrednio po powrocie do swojego miejsca zamieszkania. Nie sposób uznać, iż wyłącznie złożenie wniosku o przywrócenie utraconego posiadania może być wyrazem chęci odzyskania praw do zamieszkiwania w danym lokalu, mogą to być także inne czynności, którymi strona stara się dowieść takich uprawnień. Dowodzą one, iż wolą takiej osoby jest przebywanie w miejscu stałego zameldowania. Czynności tych Skarżący dokonał niezwłocznie, nie wykluczył ponadto (oświadczenie takie złożył jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji), iż po uzyskaniu środków finansowych wystąpi z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego. W skardze natomiast podniósł, iż nadal prowadzi działania w celu odzyskania lokalu.

Zgodnie z treścią art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U .Nr 98,poz.168 ze zm.) – organ winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynika z niego również, iż organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie, ale że powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Zasada z art. 7 Kpa jest realizowana przede wszystkim poprzez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1 cytowanej ustawy nakazujący organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy winien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu zasady te nie były przestrzegane. Nie przesądzając o ostatecznym wyniku rozstrzygnięcia należy stwierdzić, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy koniecznym będzie dokonanie takiej weryfikacji materiału dowodowego, która pozwoli na pełne i rzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego, a więc wyczerpującego ustalenia okoliczności związanej z opuszczeniem lokalu przez skarżącego. Organ winien wyjaśnić te kwestie z poszanowaniem przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.145 § 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art.152, a odnośnie kosztów do art. 200 tejże ustawy.

/-/M. Górecka /-/M. Ławniczak /-/B. Sokołowska