Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1294/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs indeks 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: aart. 637 par 1; art. 734; art. 750;; art. 627;
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") ustalił, że Pani A. K. (dalej "Zainteresowana","Uczestniczka") podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 18 lipca 2016 r. do dnia 30 września 2016 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, zawartej z Instytutem Wymiaru Sprawiedliwości ( dalej : "Płatnik", "Strona", ""Skarżący").

Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 109 ust. 1 i 4, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) i art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm. - dalej ustawa o świadczeniach) oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm. - dalej u.s.u.s.)

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. ( dalej "ZUS") wnioskiem z [...] października 2020 r. zwrócił się do Prezesa NFZ o wydanie decyzji w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pani A. K. (nazwisko panieńskie: B.) z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika - Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości wskazując, że w toku kontroli ustalono, iż Zainteresowana nie została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług. Ponadto ZUS poinformował, że w tym okresie Zainteresowana posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Do swojego wniosku ZUS załączył następujące dokumenty:

- kopię protokołu kontroli przeprowadzonej przez ZUS u Płatnika w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego,

- kserokopię umowy zawartej z Zainteresowaną; przedmiotem umowy było wykonanie ankietowych badań akt (obejmujących analizę akt spraw sądowych udostępnionych wykonawcy przez Płatnika oraz wypełnienie na podstawie tej analizy przekazanego kwestionariusza ankiety),

- zastrzeżenia Płatnika z dnia 3 grudnia 2018 r. do protokołu kontroli,

- informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z dnia 17 grudnia 2018 r.

Rozpatrując sprawę Prezes NFZ zawiadomił strony postępowania o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego ww. osoby z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług oraz pouczył o możliwości zapoznania się z dokumentami i złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Jednakże pomimo odebrania zawiadomienia, strony nie złożyły żadnych dodatkowych dokumentów, ani wyjaśnień.

Organ po przytoczeniu, mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa oraz po omówieniu różnic pomiędzy umowami o dzieło i o świadczenie usług, wskazał, że przedmiotem analizowanej umowy było wykonanie ankietowych badań akt (obejmujących analizę akt spraw sądowych udostępnionych Zainteresowanej przez Płatnika oraz wypełnienie na podstawie tej analizy przekazanego przez Płatnika kwestionariusza ankiety) oraz przygotowanie podsumowania zawierającego wnioski wynikające z przeprowadzonego przez Zainteresowaną badania ankietowego.

Z § 1 pkt 1 umowy wynika, że w związku z realizowaną przez Płatnika pracą naukową pt.: "Umowa pożyczki w orzecznictwie sądów powszechnych", IWS powierza Wykonawcy przeprowadzenie na potrzeby ww. przedsięwzięcia, prac badawczych polegających na wykonaniu ankietowych badań akt (obejmujących analizę akt spraw sądowych udostępnionych Wykonawcy przez IWS oraz wypełnienie na podstawie tej analizy przekazanego przez IWS kwestionariusza ankiety) oraz przygotowaniu podsumowania zawierającego wnioski wynikające z przeprowadzonego przez Wykonawcę badania ankietowego.

Zgodnie z § 1 pkt 2 umowy - wykonawca zobowiązał się do wykonania prac zgodnie z następującymi postanowieniami:

- wykonawca zobowiązał się do osobistego wykonania prac,

- ankiety zostaną wypełnione i przekazane Instytutowi Wymiaru Sprawiedliwości przez wykonawcę w formie elektronicznej, w systemie udostępnionym wykonawcy przez IWS za pośrednictwem strony internetowej,

- kwestionariusz ankiety zostanie wypełniony przez wykonawcę odrębnie dla każdej sprawy sądowej udostępnionej wykonawcy przez IWS,

- zadanie zostanie wykonane ze starannością i zasadami właściwymi dla czynności tego rodzaju, w szczególności wykonawca zobowiązał się do zapewnienia, że informacje wprowadzone przez wykonawcę do kwestionariuszy badań aktowych będą tożsame z danymi zawartymi w aktach sądowych, będących przedmiotem analizy (tj. zostaną przeniesione bez błędów, opuszczeń i innych uchybień),

- w ramach prac wykonawca przeanalizuje od 100 do 150 spraw sądowych.

Zgodnie z § 5 umowy - w zamian za wykonanie wszelkich świadczeń określonych w umowie (w tym również przeniesienie na IWS całości autorskich praw majątkowych do utworu), wykonawca uprawniony będzie do otrzymania ryczałtowego wynagrodzenia stanowiącego iloczyn liczby prawidłowo wypełnionych kwestionariuszy ankietowych i stawki 30 złotych brutto za każdą przeanalizowaną sprawę sądową.

Zdaniem Prezesa NFZ celem zawartej pomiędzy stronami umowy nie było osiągnięcie oznaczonego rezultatu, określonego w umowie jako dzieło o indywidualnych, niepowtarzalnych, opisanych z góry cechach. Przyjmujący zamówienie zobowiązał się nie do osiągnięcia z góry założonego w umowie rezultatu, lecz do starannego działania, polegającego na przeprowadzeniu badań ankietowych, prowadzonych według określonych standardów. Wykonanie umowy polegało na dokonywaniu ciągu określonych czynności faktycznych, określonych działań zmierzających do osiągnięcia wyniku, który nie jest tożsamy z pojęciem dzieła. W wyniku czynności będących przedmiotem spornej umowy nie było możliwe określenie, jakie dzieło miałoby powstać w efekcie wykonywania tychże czynności. Skoro przedmiotowa umowa o dzieło jest umową rezultatu, to wykonawca dzieła musi mieć możliwość przedstawienia finalnego efektu swojej pracy i za tę pracę winien ponosić odpowiedzialność. We wspomnianej umowie, kwestia ta nie została w żaden sposób uregulowana, bowiem nie wynika z niej, jakie okoliczności miałyby prowadzić do uznania, że wykonane dzieło zawiera wady. Możliwość zastosowania przepisów o odpowiedzialności za wady stanowi element konstytutywny umowy o dzieło. Organ powołał się na wyrok z 19 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II UK 184/15), w którym Sąd Najwyższy wskazał, iż sprawdzian taki jest niemożliwy do przeprowadzenia, jeżeli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Brak takowych kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania jest wykonanie czynności, a nie ich rezultat. Organ stwierdził, że w takim przypadku nie można określić w jakim zakresie Zainteresowana miałaby odpowiadać za rezultat.

Prezes NFZ podkreślił, że umowa o dzieło może zawierać regulację w przedmiocie przeniesienia praw autorskich do utworu (jest to umowa zbycia praw autorskich). W zawartej umowie wprawdzie widnieje zapis dotyczący praw autorskich, jednakże brak jest zapisu określającego wynagrodzenie z tegoż tytułu. Organ też zaznaczył, że umowa zbycia praw autorskich jest umową konsensualną odpłatną, a zatem wynagrodzenie określone kwotowo winno zostać z góry w umowie uregulowane. Ponadto, jeśli rezultatem umowy nie jest stworzenie dzieła to i przeniesienie praw autorskich do nieistniejącego dzieła nie ma żadnego znaczenia. W związku z powyższym o ocenie całokształtu zobowiązania decyduje wyeksponowanie świadczenia, które miało znaczenie zasadnicze, a wykładając wolę stron, należy stwierdzić, że takim zasadniczym znaczeniem było przeprowadzenie ankietowych badań akt.

Organ podkreślił, że czynności wykonywane przez Zainteresowaną pozbawione były jakiejś innowacyjnej myśli czy elementu własnej twórczości, co jest cechą wyróżniającą umowę o dzieło. Charakter wykonywanej pracy świadczy o wykonywaniu pewnych czynności (świadczenia usług), a nie o przedstawieniu rezultatu swojej pracy w postaci wyodrębnionego dzieła. Elementem przedmiotowo istotnym powyższej umowy faktycznie było działanie w celu osiągnięcia skutku, a nie zrealizowanie rezultatu. Skutki pracy były uzależnione wyłącznie od starannego działania wykonawcy umowy.

Nie bez znaczenia jest również, zdaniem Prezesa NFZ, okoliczność, że analizowana umowa jest identyczna w swojej treści jak umowy zawarte z innymi wykonawcami na przeprowadzenie badań ankietowych akt. Wobec powyższego materialny wytwór twórczości wykonawcy umowy w postaci autorskich materiałów, trudno uznać za rezultat autorski, skonkretyzowany oraz obiektywnie pewny, niezależny i określony w umowie. Ponadto sporna umowa nie daje również podstaw do uznania, że wypłata i wysokość wynagrodzenia uzależnione były od niepowtarzalnych i indywidualnych określonych efektów pracy wykonawcy.

Biorąc to pod uwagę, organ stwierdził, że w spornej umowie nie powstało, ani nie zostało oznaczone żadne konkretne dzieło. Umowa zawarta z Zainteresowaną nie miała charakteru umowy o dzieło. Sporna umowa sprowadzała się do starannego działania wykonawcy bez możliwości weryfikacji rezultatu po jego wykonaniu. Na Zainteresowanej spoczywała jedynie odpowiedzialność za staranne wykonanie powierzonych czynności, nie zaś za rezultat. Brak rezultatów wykonywanych czynności w przedmiotowej umowie przesądza o tym, że winna ona być zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług.

Instytut Wymiaru Sprawiedliwości wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie oraz przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 7 k.p.a. poprzez nie wykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy,

2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozpoznania postępowania, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów,

- które to uchybienia doprowadziły organ do przyjęcia błędnego ustalenia, zgodnie z którym Skarżący zawarł z Zainteresowaną umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału sprawy powinna prowadzić do wniosku, że umowa ta miała charakter umowy o dzieło,

3) art. 627 k.c., polegające na jego błędnej wykładni i w konsekwencji niezastosowaniu, przez przyjęcie, że umowa zawarta przez Skarżącego z Zainteresowaną nie miała charakteru umowy o dzieło,

4) art. 734 i n. w zw. z art. 750 k.c., polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji przyjęciu, że ww. umowa jest umową o świadczenie usług (do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu),

5) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na podstawie ww. umowy Zainteresowana, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy ze względu na fakt, iż umowa ta miała charakter umowy o dzieło, osoba ta nie spełniła przesłanki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione zarzuty. W szczególności podkreślił, że do zbadania jednej sprawy sądowej dobranej na potrzeby badania, konieczne było uprzednie zapoznanie się z jej aktami i przeanalizowanie występujących w niej zagadnień prawnych. Kwestionariusz badań aktowych obejmował zarówno pytania zamknięte (jedno lub wielokrotnego wyboru) jak i otwarte, wymagające od wykonawcy dokonania samodzielnej oceny prawnej występujących w każdej z badanych spraw zagadnień prawnych. Tytułem przykładu Skarżący przywołał następujące pytania z kwestionariusza, według którego realizowano umowę:

"Pyt. 7. Fakty sprawy (krótki opis ze zwróceniem uwagi na fakty nietypowe).

Pyt. 38. Proszę wskazać, czy w świetle całokształtu okoliczności i relacji kontraktowej stron ostateczne rozstrzygnięcie sprawy prowadzi - w ocenie badacza - do prawidłowych rezultatów z punktu widzenia podstawowych wartości konstytucyjnych i zasad prawa cywilnego (w tym proporcji między zasadami): sprawiedliwości, racjonalności ekonomicznej, autonomii woli, bezpieczeństwa obrotu.

Pyt. 41. Proszę krótko opisać wątpliwości prawne co do rezultatów rozstrzygnięcia opisane w punktach 38 lub 39.

Pyt. 42. Jeżeli rozstrzygnięcie nie prowadzi do prawidłowych rezultatów albo budzi wątpliwości, czy osiągnięcie prawidłowych rezultatów wymagałoby zmiany: interpretacji prawa/przepisów prawa cywilnego / nie dotyczy.

Pyt. 42.1. proszę o krótkie wyjaśnienie:

Pyt. 79 Inne interesujące postanowienia umowy — zwłaszcza nierównomiernie rozkładające prawa i obowiązki lub ryzyko stron, ewentualnie postanowienia sprzeczne z prawem lub mające charakter abuzywny."

Ponadto Skarżący zwraca uwagę, że zawarte w ankietach spostrzeżenia (poczynione w tzw. "pytaniach otwartych") zostały uwzględniane w treści opracowania naukowego będącego podsumowaniem całego badania. W tym przypadku w ramach umowy, wnioski wykonawcy z analizy akt sądowych zostały przez niego przedstawione w jednym z rozdziałów opracowania podsumowującego całe badanie.

Skarżący podkreślił, że umowa została zawarta w związku ze statutową działalnością IWS, obejmującą m.in. prowadzenie badań naukowych nad stosowaniem prawa, w tym funkcjonowaniem instytucji prawnych w praktyce wymiaru sprawiedliwości. W ramach powyższego Skarżący prowadzi szereg projektów, które oprócz dogmatycznej (teoretycznoprawnej) analizy poszczególnych instytucji prawnych, obejmują też empiryczne badanie ich funkcjonowania w praktyce wymiaru sprawiedliwości. Ta część empiryczna, polega na analizowaniu odpowiedniej próby losowo dobranych spraw sądowych z danej kategorii (najczęściej kilkaset na jeden projekt badawczy) pod kątem praktycznych aspektów stosowania danej instytucji prawnej. Umowa będąca przedmiotem niniejszego sporu jest właśnie przykładem takiego badania empirycznego, w ramach którego powierzono wykwonawcy przeanalizowanie określonej puli akt sądowych i wypełnienia dla każdej sprawy kwestionariusza ankietowego zaprojektowanego na potrzeby badania.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uczestniczka postępowania nie zajęła stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), bowiem aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, co czyniło uzasadnionym procedowanie na posiedzeniu niejawnym.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umowy zawartej przez Skarżącego z Uczestniczką. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy była to umowa o dzieło, czy też inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tej umowy.

W ocenie Sądu na uwzględnienie zasługują stawiane w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób sprzeczny z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.,

W ocenie Sądu zawarte w treści decyzji ogólne stwierdzenia organu, że strony zawarły umowę zlecenia nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w ramach prowadzonego postępowania, który obejmował kopię umowy cywilnoprawnej, kopię protokołu kontroli z [...] listopada 2018 r., kopię zastrzeżeń do protokołu kontroli z 3 grudnia 2018 r. oraz kopię informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z 17 grudnia 2021 r.

Zdaniem Sądu w tej sytuacji trudno zatem ustalić, na jakiej podstawie organ przyjął, że czynności wykonywane przez Uczestniczkę pozbawione były "jakiejś innowacyjnej myśli, czy elementu własnej twórczości". W zaskarżonej decyzji próżno szukać analizy treści kwestionariuszy ankiet wypełnionych przez Uczestniczkę, jak i opracowanego przez nią podsumowania zawierającego wnioski wynikające z przeprowadzonego badania ankietowego, a zatem twierdzenia organu w tym zakresie nie zostały poparte wnikliwą analizą pracy wykonanej przez Uczestniczkę w ramach spornej umowy oraz konkretnym materiałem dowodowym. Zasadnie zatem Skarżący zarzuca, że pytania zawarte w kwestionariuszu, według którego realizowano umowę powinny być przez organ poddane wszechstronnej ocenie z punktu widzenia przepisów kodeksu cywilnego. W skardze podano treść niektórych pytań zawartych w kwestionariuszu, które uzmysławiają, że badanie akt połączone z opracowaniem odpowiedzi na te pytania z kwestionariusza wymagało od wykonawcy znajomości zagadnień prawnych, umiejętności ich interpretacji oraz doświadczenia w zawodzie prawniczym.

Zdaniem Sądu prawidłowe zastosowanie prawa materialnego zależy od uprzedniego ustalenia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że sporne okoliczności zostały wyjaśnione dostatecznie do wydania rozstrzygnięcia. Temu obowiązkowi organ w tej sprawie nie sprostał. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające poprzestanie na ogólnej wykładni przepisów dotyczących umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, treści spornej umowy i zaakceptowanie rozstrzygnięcia pomimo braku realnego przełożenia wyników interpretacji spornej umowy na grunt przepisów kodeksu cywilnego. Chodzi bowiem nie o samo zawarcie umowy, lecz o ustalenie jej przedmiotu oraz sposobu i warunków realizacji (por. wyrok SN z 22 listopada 2018 r., II UK 364/17, LEX nr 2580553). To zaś nie jest możliwe bez zbadania przedmiotu umowy, a mianowicie sporządzonych w oparciu o analizę akt kwestionariuszy ankiet i sporządzonego podsumowania przeprowadzonego badania w celu oceny przez organ charakteru tej umowy.

Należy stwierdzić, że cechami szczególnymi umowy o dzieło jest jej konkretny, z góry określony rezultat, za którego osiągnięcie przyjmujący zamówienie odpowiada. Ponadto, wynagrodzenie z tytułu tej umowy przysługuje za jej wykonanie w sposób wskazany w umowie, a nie za samo staranne działanie podjęte w celu osiągnięcia określonego rezultatu.

Uwzględniając powyższe poglądy, Sąd uznał, że na gruncie niniejszej sprawy stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru zawartej umowy nie zostało poparte prawidłowo zebranym materiałem dowodowym.

Przedmiot spornej umowy strony określiły następująco: "W związku z realizowaną przez IWS pracą naukową pt.: "Umowa pożyczki w orzecznictwie sądów powszechnych", IWS powierza Wykonawcy przeprowadzenie na potrzeby ww. przedsięwzięcia, prac badawczych polegających na: a) wykonaniu ankietowych badań akt (obejmujących analizę akt spraw sądowych udostępnionych Wykonawcy przez IWS oraz wypełnienie na podstawie tej analizy przekazanego przez IWS kwestionariusza ankiety) oraz b) przygotowaniu podsumowania zawierającego wnioski wynikające z przeprowadzonego przez Wykonawcę badania ankietowego.

W świetle zatem postanowień umowy określonych w § 1 ust. 1 i 2 Uczestniczka miała wykonać ankietowe badania akt sądowych (około 100-150 spraw sądowych) oraz przygotować wnioski wynikające z przeprowadzonego badania ankietowego. Określone w umowie badanie naukowe "ankietowe badanie akt", w umowie sprecyzowano jako analizę akt sądowych udostępnionych wykonawcy przez IWS oraz wypełnienie na podstawie tej analizy kwestionariusza ankiety dla każdej sprawy. Uczestniczka miała również przygotować pisemne podsumowanie wniosków wynikających z przeprowadzonego badania akt, w ramach którego miała wskazać dostrzeżone w trakcie badania problemy w zakresie dot. tematu pracy naukowej. Chodziło przede wszystkim o wskazanie występujących rozbieżności w zakresie praktyki orzeczniczej sądów oraz sformułowanie ewentualnych postulatów de lege ferenda.

Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest załączonego przedmiotu umowy: wypełnionego kwestionariusza ankiety, brak jest możliwości stwierdzenia, czy zebrane w ankiecie informacje mogły być zweryfikowane z aktami konkretnej sprawy. Z ustaleń organu nie wynika, jakie dane z akt sądowych obejmował opracowany do celów tej pracy naukowej kwestionariusz. Jak istotna była analiza każdej ze spraw świadczy fakt, że wynagrodzenie zostało ustalone za analizę każdej ze spraw sądowych (30 zł brutto) spośród ok. 100 do 150 spraw sądowych.

Należy zaznaczyć, że przedmiot umowy, który był wykonywany na potrzeby ww. pracy naukowej był jednorazowy i został wyraźnie określony w analizowanej umowie jako: "Umowa pożyczki w orzecznictwie sądów powszechnych".

Ponadto protokół kontroli ZUS nie był przedmiotem pogłębionej analizy organu orzekającego w sprawie, mimo powoływania go jako dowodu. Tymczasem z ww. protokołu kontroli wynika, że organ rentowy nie interesował się, jakie tematy prac naukowych były realizowane przez badania prowadzonych analiz akt sądowych.

W świetle powyższych zastrzeżeń, Sąd stwierdza, że Prezes NFZ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia prawa procesowego w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nie wykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego dla rozpoznania postępowania, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, które to uchybienia doprowadziły organ do przyjęcia błędnego ustalenia, zgodnie z którym Skarżący zawarł z Uczestniczką umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Wbrew stanowisku organu, w ocenie Sądu, z analizy umowy wynika, że wykonanie umowy miało charakter jednorazowy, było zamknięte terminem wykonania, co zostało w umowie jednoznacznie określone. Skoro doktryna przyjmuje, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny, to także i te aspekty analizowana umowa spełnia. Istotnym jest w ocenie Sądu, że w spornej umowie termin wypłaty wynagrodzenia został uzależniony od odbioru dzieła, co stanowi rozwiązanie typowe dla umowy o dzieło, w ramach której zamawiający nie płaci wynagrodzenia za jej wykonanie, dopóki nie otrzyma rezultatu zgodnego z umową. Postanowienia tego rodzaju nie występują zazwyczaj przy umowie zlecenia.

Jeszcze innym elementem charakteryzującym umowę o dzieło jest możliwość oceny wykonania umowy z punktu widzenia tego, czy można taką ocenę przeprowadzić pod kątem wystąpienia wad efektu pracy (art. 637 § 1 k.c.). Zleceniobiorca nie odpowiada bowiem za wady określonego rezultatu, ale jedynie za należyte staranie przy wykonywaniu czynności. Natomiast w przypadku zamawiającego jako strony umowy o dzieło istotne jest nie tyle, czy wykonawca należycie się starał, ale to czy dzieło w ogóle powstało oraz czy jest prawidłowe. Tym samym przeprowadzenie oceny, czy ubezpieczony należycie wykonał umowę, opiera się właśnie na ocenie rezultatu jej pracy.

Dlatego też wszystkie te okoliczności stanowią jednocześnie o mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniu prawa materialnego, a mianowicie art. 627 k.c. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, skoro stan faktyczny sprawy nie został ustalony prawidłowo. Uchybienie to polega na przedwczesnym przyjęciu, że umowa zawarta przez Skarżącego z Uczestniczką nie miała charakteru umowy o dzieło. Naruszono także art. 734 i n. w zw. z art. 750 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że analizowana umowa jest umową o świadczenie usług (do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu).

Idąc tym tokiem rozumowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że niepełne ustalenia faktyczne organu doprowadziły do błędnego zakwalifikowania spornej umowy jako umowy zlecenia a w konsekwencji skutkowało także wadliwym zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Powyższą ocenę prawną organ obowiązany jest uwzględnić, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W szczególności organ powinien uzupełnić materiał dowodowy i przeprowadzić wszechstronną analizę spornej umowy także w oparciu o pytania kwestionariusza badań aktowych oraz opracowanego przez Uczestniczkę podsumowania zawierającego wnioski wynikające z przeprowadzonego badania ankietowego, sporządzonego jako realizacja spornej umowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."),

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).