Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1221/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Asystent Sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego W. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 października 2018 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu wniosku W.G. (dalej: skarżący, strona), Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

1. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 z późn. zm.), dalej jako "u.o.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 49.717,12 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 07/2009-02/2011 w łącznej kwocie 35.904,06 zł, w tym z tytułu:

- składek – 17.022,06 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 14.162,00 zł

- odsetek przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych – 4.720,00 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2009-08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 10.638,91 zł, w tym z tytułu:

- składek – 4.394,91 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 3.633,00 zł

- odsetek przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych – 2.611 zł;

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 3.174,15 zł, w tym z tytułu:

- składek – 1.714,82 zł,

- odsetek – 1.430,00 zł

- kosztów upomnienia – 29,33 zł;

2. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a, art. 32 u.o.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 28.327,79 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 07/2009-02/2011 w łącznej kwocie 18.737,55 zł, w tym z tytułu:

- składek – 10.240,55 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 8.497,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2009-08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 8.027,91 zł, w tym z tytułu:

- składek – 4.394,91 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 3.633,00 zł

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 1.562,33 zł, w tym z tytułu:

- składek – 841 zł,

- odsetek – 692 zł

- kosztów upomnienia – 29,33 zł;

W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że we wniosku z dnia 14 sierpnia 2018 r. o umorzenie należności z tyłu składek skarżący podał, że przed kilkoma laty prowadził działalność gospodarczą w branży budowlanej. Działalność była nierentowna i skarżący nie był w stanie ponosić wszystkich kosztów z nią związanych. W związku z nieopłacaniem składek wydane zostały liczne tytuły wykonawcze na rzecz ZUS. Obecnie skarżący nie zna całej kwoty zadłużenia. Skarżący opisał swoją trudną sytuację życiowa i finansową. Jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W sierpniu 2013 r. uległ wypadkowi drogowemu, w wyniku którego doznał obrażeń skutkujących pobytem w szpitalu, dodatkowymi kosztami związanymi z rehabilitacją, czasową niezdolnością do pracy. Od 19 lipca 2014 r. skarżący uprawniony był do świadczenia rehabilitacyjnego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, z którą ma orzeczoną rozdzielność majątkową. Jest współwłaścicielem kliku nieruchomości pozyskanych w drodze spadkobrania. Poza tym nie posiada żadnego innego majątku. W odczuciu skarżącego zachodzi w jego sytuacji przesłanka całkowitej nieściągalności. Do wniosku skarżący załączył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 maja 2012r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu nieuzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji.

Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.o.s.u.s., skarżący nie wykazał też, że zgodnie z art. 28 ust. 3a tej ustawy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego.

Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się w razie stwierdzenia, że doszło do przedawnienia należności z tytułu składek, uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania lub uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił m.in., że organ zaniechał ustaleń w zakresie aktualnego istnienia należności z tytułu składek oraz że składki się przedawniły, ponieważ zaległość z tytułu składek dotyczy okresu od 3 lipca 2009r. do 5 lutego 2011r., a do składek nieprzedawnionych przed 1 stycznia 2012 r. ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 5 kwietnia 2019 r., nr 50/2019, uchylił decyzję z dnia 12 października 2018 r. nr 260/2018 w części dotyczącej punktu 2 sentencji i w tym zakresie na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a oraz art. 32 u.o.s.u.s. umorzył należności z tytułu składek za osobę prowadząca działalność gospodarczą na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres 07/2009-02/2011 w łącznej kwocie 18.737,55 zł, w tym z tytułu:

- składek – 10.240,55 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 8.497,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2009-08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 8.027,91 zł, w tym z tytułu:

- składek – 4.394,91 zł,

- odsetek przypadających od ww. składek – 3.633,00 zł

c) Fundusz Pracy za okres 08/2009, 10/2009-02/2011 w łącznej kwocie 1.562,33 zł, w tym z tytułu:

- składek – 841 zł,

- odsetek – 692 zł

- kosztów upomnienia – 29,33 zł;

w pozostałym natomiast zakresie decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ przedstawił listę dokumentów uwzględnionych jako dowody w sprawie oraz informacje wynikające ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 6 września 2018 r. Przedstawił również w formie tabeli zadłużenie skarżącego wobec ZUS, które skierowane zostało na drogę przymusowego dochodzenia. Tabela obejmowała następujące dane: fundusz, okres, termin płatności, niedopłata, nr upomnienia/decyzji, nr tytułu wykonawczego, data doręczenia tytułu wykonawczego, data przekazania tytułu wykonawczego do Urzędu Skarbowego.

Dalej organ wskazał, że zajęcia wierzytelności [...] wystawione 8 marca 2013r. doręczono skarżącemu w dniu 16 marca 2013r. a Urzędowi Skarbowemu w K. w dniu 11 marca 2013r. W dniu 14 marca 2013r. do Zakładu wróciły zajęcia w związku z niepodsiadaniem przez skarżącego wierzytelności. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest nadal prowadzone.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.o.s.u.s., z zastrzeżeniem art. 30 tej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności wymienione zostały w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.o.s.u.s. Żadna z tych przesłanek w sprawie nie zaistniała. W szczególności Naczelnik Urzędu Skarbowego, który aktualnie prowadzi postępowanie egzekucyjne, nie stwierdził braku majątku. Nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Aktualnie wdrożone środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania zaległości (ostatnie wpłaty z kwietnia 2011r.), na tym etapie nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zaległości zostały bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, więc nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 u.o.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.o.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w przypadku wystąpienia klęsk żywiołowych (lub innego nadzwyczajnego zdarzenia) lub przewlekłej choroby uniemożliwiającej zarobkowanie. Zaistnienia dwóch ostatnich przesłanek zgromadzona w toku postępowania dokumentacja nie potwierdza. Zadłużenie nie powstało w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz w wyniku nieopłacania składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą; skarżący jest wprawdzie chory, nie przedłożył jednak orzeczenia o niezdolności do pracy.

Zdaniem organu natomiast istnieją podstawy do zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia – skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, w związku z czym opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący nie posiada ruchomości, a w nieruchomościach posiada tylko niewielkie udziały. Zasadne jest zatem umorzenie należności z tytułu składek w części za płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia.

Biorąc pod uwagę materiał dowodowy, publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz niepotwierdzony element całkowitej nieściągalności długu, nie znaleziono podstaw do umorzenia należność z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika za zatrudnionych pracowników oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 2137 ze zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 24 ust. 4 u.o.s.u.s. i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011r., nr 232, poz. 1378) poprzez niesłuszne uznanie, że należności z tytułu składek, o których umorzenie wniósł skarżący, nie uległy przedawnieniu z uwagi na fakt dokonanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2013 roku nieskutecznego zajęcia wierzytelności oraz prowadzenia od 2013 roku bezskutecznej egzekucji przeciwko skarżącemu;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 5 i 6 u.o.s.u.s. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z pominięciem okoliczności wynikających z zebranego materiału dowodowego co do oczywistej niemożności uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne oraz brak majątku skarżącego z którego można prowadzić egzekucję, co powinno doprowadzić do ustalenia, że w przypadku skarżącego zachodzi stan całkowitej nieściągalności umożliwiający umorzenie mu należności z tytułu składek,

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 5 i 6 oraz ust. 4 u.o.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wobec skarżącego zachodzi stan całkowitej nieściągalności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim podejmowane przez organy administracji decyzje winny spełniać standardy wskazane w art. 107 § 1 k.p.a., w tym muszą zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z § 3 komentowanej regulacji, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pamiętać także należy, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Ponadto, obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. W końcu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja powyższym wymogom nie odpowiada, nie wynika z niej bowiem, co konkretnie zostało objęte odmową umorzenia i z jakich powodów. Organ w decyzji tej uchylił punkt drugi sentencji decyzji wydanej w pierwszej instancji i w tym zakresie orzekł o umorzeniu należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, wymieniając konkretnie tytuły należności, okres, za jaki zostały naliczone oraz kwoty należności głównej. Rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek jest zatem jasne i nie budzi wątpliwości. Niejasne natomiast i budzące wątpliwości pozostaje rozstrzygnięcie w części, w jakiej organ ten orzekając w drugiej instancji "w pozostałym zakresie" decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Z treści decyzji drugiej instancji nie wynika, co ów "pozostały zakres" konkretnie obejmuje – jakie składki, na jaki fundusz, za jaki okres i w jakiej kwocie. Nie wynika to ani z sentencji decyzji, ani z jej uzasadnienia, w którym brakuje nie tylko własnych ustaleń organu orzekającego w drugiej instancji, ale również choćby przytoczenia ustaleń organu pierwszej instancji. Identyfikacja przedmiotu rozstrzygnięcia dokonanego w zaskarżonej decyzji z dnia 5 kwietnia 2019 r. wymaga porównania z treścią decyzji z dnia 12 października 2018 r. wydanej w pierwszej instancji. Jest to jednak sytuacja niedopuszczalna z punktu widzenia art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Rozstrzygnięcie, określane mianem osnowy lub sentencji decyzji jest jej kwintesencją, stanowi bowiem o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. W rozstrzygnięciu decyzji dokonuje się konkretyzacja prawa. Musi być ono zatem sformułowane w sposób jasny i precyzyjny i nie może wymagać odesłania do innej decyzji w celu identyfikacji jego przedmiotu.

Co więcej, w realiach tej konkretnej sprawy odesłanie do treści decyzji organu I instancji nie usuwa wątpliwości co do przedmiotu rozstrzygnięcia, bowiem sentencja tej decyzji także jest sformułowana w sposób niejasny. W punkcie pierwszym sentencji odmówiono umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek jak również za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 49.717,12 zł, zaś w punkcie drugim odmówiono umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 28.327,79 zł, przy czym tytuły składek i okresy za jakie zostały naliczone pokrywają się. Oba wskazane punkty sentencji wydają się zatem obejmować te same składki osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, choć w punkcie pierwszym nazwano je składkami za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, a w drugim – składkami osoby ubezpieczonej będącej ówcześnie płatnikiem tych składek.

W rezultacie decyzji wydanej w drugiej instancji, stan prawny jest taki, że punkt drugi sentencji decyzji z dnia 12 października 2018 r. został uchylony i orzeczono o umorzeniu należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 28.327,79 zł, i jednocześnie w mocy pozostaje punkt pierwszy sentencji, w którym odmówiono umorzenia składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (przy czym ich kwota nie została dookreślona, zostały one bowiem ujęte łącznie ze składkami za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek). Tym bardziej zatem orzekając w drugiej instancji Zakład Ubezpieczeń Społecznych winien tak sformułować swoje rozstrzygnięcie, aby jego przedmiot i treść nie budziły żadnych wątpliwości.

Z treści decyzji nie wynika także, aby organ odniósł się do podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek. Jest to natomiast kwestia niezwykle istotna, postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być bowiem prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie – jego zdaniem – ich uiścić. Przedawnione zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być egzekwowane i z tego samego powodu nie może być przedmiotem postępowania o jego umorzenie. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem zapaść jedynie wówczas, kiedy należności – umorzenia których domaga się strona – nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. Sąd zatem powinien mieć wiedzę czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania – jako bezprzedmiotowego. Z tych samych względów Sąd rozstrzygając wniosek w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że obowiązek spłaty należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża skarżącego. Nie oznacza to, że w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Sąd przejmuje obowiązki organu egzekucyjnego (por. także wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., II GSK 421/07; z 14 grudnia 2010 r., II GSK 1073/09; z 28 września 2017 r., II GSK 1491/17).

Z dniem 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Zatem w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie 5-letni okres przedawnienia.

Mimo wyrażanych w toku postępowania wątpliwości skarżącego dotyczących przedawnienia spornych składek, organ w żaden sposób nie odniósł się do nich w treści decyzji. Organ wprawdzie przedstawił w formie tabeli dane odnoszące się do wystawionych tytułów wykonawczych i wspomniał o dokonaniu pismem z dnia 8 marca 2013r. zajęcia wierzytelności w urzędzie skarbowym (nieskutecznego zresztą, zajęta wierzytelność bowiem zgodnie z podaną w decyzji informacją nie istniała). Organ nie przytoczył jednak w decyzji żadnych przepisów dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek i ewentualnego przerwania bądź zawieszenia biegu tego przedawnienia, nie dokonał ich wykładni ani oceny sposobu ich zastosowania do ustalonych w sprawie okoliczności, a same okoliczności odnoszące się do prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie zostały poparte dokumentami.

Wyjaśnienie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie dla postępowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedawnienie należności skutkowałoby koniecznością umorzenia postępowania w sprawie umorzenia przedmiotowej należności - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 15/09).

Sąd podkreśla, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 K.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a. Zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. W tym zakresie za wadliwe uznać należy prowadzone przez organ postępowanie z uwagi na brak ustalenia czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności.

Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu, zaś w sprawie niniejszej z uprzednio wskazanych przyczyn jest ona niemożliwa i bezprzedmiotowa.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost ze wskazanych wyżej wywodów Sądu. Organ powinien wyjaśnić, czy należności z tytułu składek, o umorzenie których wniósł skarżący, uległy przedawnieniu czy też nie, a swoje stanowisko w tym zakresie prawidłowo pod względem faktycznym i prawnym uzasadnić, w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty i z odwołaniem się do odpowiednich przepisów prawa. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji powinno zostać sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, aby jego treść nie budziła wątpliwości.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).