Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 885/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1509
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 98a ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzymniak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi I. D., M. D., Z. Z., J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] B. z dnia [...] 2015 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego: solidarnie na rzecz skarżących I. D. i M. D. kwotę 251,- (dwieście pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, solidarnie na rzecz skarżących Z. Z. i J. Z. kwotę 265,- (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz solidarnie na rzecz I. D., M. D., Z. Z. i J. Z. 480,- (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z., uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału i w to miejsce orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że ustaliło opłatę adiacencką w wysokości [...] zł, ale zobowiązało do jej uiszczenia: I. D. i M. D. solidarnie w kwocie [...]zł oraz Z. Z. i J. Z. solidarnie w kwocie [...]zł.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., [...] Burmistrz, na podstawie art. 94 ust. 1 i art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 518, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, dalej "u.g.n."), po rozpoznaniu wniosku I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. dokonał jednym rozstrzygnięciem zatwierdzenia podziału działek [...] oraz [...] (obręb 9 W. W. , ark 3), które to działki stanowiły odrębne nieruchomości należące odpowiednio do pierwszego i drugiego z wymienionych małżeństw (k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Z decyzji wynika, że działkę [...] o powierzchni 0,3265 ha podzielono na działki: [...] o powierzchni 0,0240 ha, [...] o powierzchni 0,0240 ha, [...] o powierzchni 0,0240 ha, [...] o powierzchni 0,0240 ha, [...] o powierzchni 0,0240 ha, [...] o powierzchni 0,0239 ha, [...] o powierzchni 0,0239 ha, [...] o powierzchni 0,0239 ha, [...] o powierzchni 0,0269 ha i [...] o powierzchni 0,1079 ha. Z kolei działkę [...] w powierzchni 0,3447 ha podzielono na działki: [...] o powierzchni 0,0361 ha, [...] o powierzchni 0,0363 ha, [...] o powierzchni 0,365 ha, [...] o powierzchni 0,0367 ha, [...] o powierzchni 0,0369 ha, [...] o powierzchni 0,0371 ha, [...] o powierzchni 0,0373 ha, [...] o powierzchni 0,0375 ha oraz [...] o powierzchni 0,0503 ha.

Zatwierdzony podział miał o specyficzny charakter, jako że dotyczył jednocześnie dwóch niezależnych nieruchomości należących do innych osób (stanowiących działki [...] oraz [...] będące własnością odpowiednio małżonków I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z.), jednakże w jego efekcie – co zostało wprost przedstawione w uzasadnieniu decyzji podziałowej – powstały pary działek: [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] tworzące – każda z par – "jedną całość gospodarczą przeznaczoną pod działkę budowlaną, na której zostanie pobudowany budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący". Obsługa komunikacyjna została przewidziana poprzez drogę wewnętrzną oznaczoną jako [...] (poza obszarem podziału – uw. Sądu) oraz nowowydzieloną działkę [...].

Decyzja podziałowa stała się ostateczna dnia 14 października 2014 r. (k. 4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Dnia 31 października 2014 r. Burmistrz zawiadomił I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości (k. 6 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Następnie organ postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. powołał biegłego – rzeczoznawcę nieruchomości w celu ustalenia wartości nieruchomości gruntowych objętych podziałem (k. 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Operat szacunkowy został złożony do akt w lutym 2015 r. (k. 25-85 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Dnia 12 lutego 2015 r. Burmistrz poinformował strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego (art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."), w reakcji na co małżonkowie D. i małżonkowie Z. pismem z dnia 23 lutego 2015 r. wnieśli zastrzeżenia do operatu szacunkowego, podnosząc, że działka [...] została wyceniona w kwocie [...]zł za m2, natomiast działka [...] w kwocie [...]zł za m2. Podobne rozbieżności dotyczyły działek [...] i [...] (k. 95 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia 23 marca 2015 r. do zastrzeżeń właścicieli nieruchomości odniósł się rzeczoznawca podkreślając, że różnice w cenie wskazanych działek wynikają z różnych ich cech (przeznaczenie, położenie względem drogi publicznej) (k. 105 i 106 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...] Burmistrz, działając na podstawie art. 98a ust. 1 u.g.n., a także uchwały XLIV/273/2009 Rady Miasta i Gminy Buk z dnia 27 października 2009 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr 219, poz. 3781), orzekł o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału działek [...] i [...] w wysokości [...] zł, którą zobowiązani zostali solidarnie uiścić: I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z.. W motywach decyzji przedstawiono przebieg postępowania i obliczenia oparte o dane z operatu szacunkowego (k. 116-121 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Odwołanie od decyzji złożyli I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. reprezentowani przez wspólnego pełnomocnika. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięciu Burmistrza zarzucili przede wszystkim naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, albowiem przepis ten nie pozwala na solidarne obciążenie współwłaścicieli podzielonej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., [...] Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ odwoławczy przedstawił zasady określania wartości nieruchomości w przypadku ich podziału. Przechodząc do oceny podstawowego dowodu – operatu szacunkowego –podkreślił na wstępie, że odwołujący się nie skorzystali z prawa określonego w art. 157 ust. 1 u.g.n., to jest możliwości zakwestionowania wyceny przed organizacją zawodową rzeczoznawców majątkowych.

Odnosząc się z kolei do kwestii samej wyceny w kontekście uwarunkowań dzielonych nieruchomości Kolegium stwierdziło, że w operacie i decyzji Burmistrza prawidłowo przyjęto za podstawę określenia przeznaczenia nieruchomości fakt wydania decyzji o warunkach zabudowy, która dopuściła możliwość wybudowania na niej 9 budynków mieszkalnych. Zdaniem Kolegium na skutek podziału odwołujący się mogą wybudować na podzielonych działkach samodzielne domy, zbyć działki samodzielnie lub zbyć je podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w celu dalszej odsprzedaży.

Skargę na decyzję Kolegium wnieśli I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. przedstawiając zarzuty zgłoszone wcześniej w odwołaniu i obejmujące naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Podnieśli dodatkowo także zarzut uchybienia art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nie uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji oraz art. 175 u.g.n. poprzez pominięcie wymogu szczególnej staranności [odnoszącego się do czynności rzeczoznawców majątkowych – uw. Sądu].

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). W motywach skargi I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. ponownie przedstawili szerokie wywody prawne wykazując, że nie jest dopuszczalnym ustalanie opłaty adiacenckiej solidarnie w odniesieniu do właścicieli nieruchomości. Skarżący ponowili także swe zarzuty dotyczące sposobu wyceny podzielonych działek, które rzeczoznawca wyceniał jako pary stanowiące "całość gospodarczą". W ich ocenie taki sztuczny zabieg (pary działek nie zostały prawnie scalone) był niedopuszczalny.

Wyrokiem z dnia 28 marca 2018 r., II SA/Po 1177/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r., [...] W motywach orzeczenia zaznaczył, że decyzja podziałowa Burmistrza z dnia [...] września 2014 r., [...] miała nietypową konstrukcję. Dokonano bowiem jej mocą jednocześnie podziału dwóch nieruchomości, należących do dwóch odrębnych właścicieli (odrębnie małżonków D. i odrębnie Z. ), a w wyniku podziału powstały pary działek: [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] tworzące – każda z par – "jedną całość gospodarczą przeznaczoną pod działkę budowlaną, na której zostanie pobudowany budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący". Obsługa komunikacyjna została przewidziana poprzez drogę wewnętrzną oznaczoną jako [...] (poza obszarem podziału – uw. Sądu) oraz nowowydzieloną działkę [...]. Skutkiem podziału powstała więc możliwość zabudowy dzielonych wspólnie działek [...] oraz [...] dziewięcioma domami mieszkalnymi na odrębnych posesjach, z zastrzeżeniem jednak, że taki kształt procesu inwestycyjnego wymaga traktowania par działek (wymienionych wyżej) jako swoistych "terenów inwestycji" i to pomimo, że nadal (po podziale) należały one do różnych osób (małżonków [...]).

Mając na uwadze taki stan faktyczny i prawny Sąd przyjął za punkt wyjścia dla oceny skutków decyzji podziałowej założenie, że działki [...] oraz [...] podzielono na pary: [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...], [...] i [...] oraz [...] i [...] tworzące – każda z nich – "jedną całość gospodarczą przeznaczoną pod działkę budowlaną, na której zostanie pobudowany budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący".

Dalej Sąd odniósł się do zarzutu najbardziej uwypuklanego przez I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z., to jest do błędnego – ich zdaniem – ustalenia opłaty i obciążenia nią wszystkich skarżących solidarnie.

W odniesieniu do powyższego Sąd przyznał skarżącym rację, że organy postąpiły nieprawidłowo nie określając odpowiedzialności za opłatę adiacencką przypadającą na poszczególne pary małżonków, odpowiednio I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z.. Wskazał, iż w przypadku, gdy nieruchomość względem której aktualizuje się potrzeba naliczenia opłaty adiacenckiej stanowi przedmiot współwłasności (a w omawianym przypadku nawet odrębnej własności – zob. przedstawioną wyżej charakterystykę decyzji podziałowej) nie można domniemywać solidarnego obowiązku wniesienia opłaty adiacenckiej przez zobowiązanych, gdyż nie ma wyraźnej normy zezwalającej organowi administracji na solidarne obciążanie współwłaścicieli nieruchomości opłatą adiacencką. Sąd powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że "w wyniku jednolitego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu spowodowanego podziałem wzrostu wartości nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności [a tym bardziej odrębnej własności], którego stronami są wszyscy współwłaściciele [właściciele] podzielonej nieruchomości powinna zostać wydana decyzja administracyjna ustalająca jedną opłatę adiacencką w wysokości uwzględniającej wzrost wartości nieruchomości oraz rozdzielająca zobowiązanie z tytułu tej opłaty na poszczególnych współwłaścicieli [właścicieli] - stosownie do ich udziałów we współwłasności podzielonej nieruchomości" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2007 r., I OSK 1467/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dalej Sąd zaznaczył, że nałożenie opłaty adiacenckiej solidarnie na cztery osoby: I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. (a nie stosunkowo do ich udziału w powierzchni) stanowiło naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n. i było wystarczającym powodem uchylenia decyzji Kolegium. Zdaniem Sądu Kolegium powinno orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i stosunkowo rozdzielić opłatę solidarnie obciążając nią nie wszystkie osoby łącznie, ale poszczególne pary małżonków.

Niezależnie w wyroku II SA/Po 1177/17 odniesiono się do zagadnień związanych z kwalifikacją przedmiotu szacowania, a szczególności do zarzutu, że niedopuszczalnym było przyjmowanie na potrzeby wyceny po podziale założenia, iż powstały pary działek. Sąd nie uznał zasadności tego zarzutu.

Warto także zaznaczyć – co jest istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy – że w wyroku II SA/Po 1177/17 Sąd odniósł się do kwestii stanu prawnego, który powinien znaleźć zastosowanie. Zwrócił uwagę na zmiany brzmienia art. 98a u.g.n. wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1509, dalej "ustawa nowelizująca"), przy czym przypomniał, że jej przepisy przejściowe stanowią między innymi, że "do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 [u.g.n.] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz 6-8" (art. 4 ust. 1), "do postępowań, o których mowa w art. 98a ust. 1 i art. 145 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 [u.g.n.], wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w zakresie terminów oraz poziomu cen nieruchomości uwzględnianych w procesie wyceny nieruchomości na potrzeby ustalenia opłaty adiacenckiej, stosuje się przepisy dotychczasowe" (art. 4 ust. 3) i wreszcie, że "do operatów szacunkowych sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nadal wykorzystywanych do celu, dla którego zostały sporządzone, stosuje się przepisy dotychczasowe" (art. 4 ust. 4).

Sąd podsumował, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy nowelizującej, do postępowań, o których mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, w zakresie terminów oraz poziomu cen nieruchomości uwzględnianych w procesie wyceny nieruchomości na potrzeby ustalenia opłaty adiacenckiej, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] Kolegium orzekło reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (treść rozstrzygnięcia przytoczono na wstępie niniejszego uzasadnienia). W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że zgodnie ze wskazaniami wyroku II SA/Po 1177/17 rozdzielono opłatę adiacencką na małżonków D. i Z. stosownie do ich udziału w dzielonych nieruchomościach, który (wedle powierzchni) wynosił odpowiednio 48,64 % oraz 51,38 %.

Kolegium nadmieniło, że wydając rozstrzygnięcie badało kwestię upływu trzyletniego terminu od daty, w której decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, jednak w ocenie organu skoro kwestii tej nie podniesiono w wyroku, a wręcz nakazano w nim wydać rozstrzygnięcie z uwzględnieniem stosownego rozdzielania opłaty pomiędzy strony, to tym samym należało przyjąć, iż stosuje się do tego terminu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 20 lipca 2017 r.

Skargę na decyzję z dnia [...] 2018 r. wnieśli I. D. i M. D. oraz Z. Z. i J. Z. zarzucając naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 23 sierpnia 2017 r. i pominięcie zastosowania przepisu przejściowego - art. 4 ust. 3 ustawy nowelizującej z dnia 20 lipca 2017 r., który do spraw wszczętych i niezakończonych w zakresie terminów i poziomu cen nieruchomości nakazuje stosować przepisy dotychczasowe.

Jako ewentualny (na wypadek nie uwzględnienia powyższego) przedstawiono także zarzut naruszenia art. 98a ust. 1 u.g.n. w brzmieniu dotychczasowym poprzez obciążenie skarżących małżeństw opłatą rozdzieloną w oparciu o niewiadomą proporcję, tym bardziej, że nie są oni współwłaścicielami nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w odniesieniu do sprawy administracyjnej objętej obecnie kontrolą zapadł już prawomocny wyrok z dnia 28 marca 2018 r., II SA/Po 1177/17 (k. 1-8 akt administracyjnych organu drugiej instancji), którym uchylono decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r., [...]

Powody uchylenia decyzji organu odwoławczego zostały przytoczone w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. W tym miejscu można tylko przypomnieć, że zidentyfikowane przez Sąd uchybienie dotyczyło nieprawidłowego solidarnego nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty adiacenckiej niepodzielnie na wszystkich skarżących.

Zaznaczyć przy tym należy, że na stronach 8 i 9 wyroku Sąd przedstawił szerokie wyjaśnienia dotyczące stanu prawnego – a konkretnie brzmienia art. 98a u.g.n. – które powinno w sprawie znaleźć zastosowanie. Uwypuklił, że gdy chodzi o nowelizację z dnia 20 lipca 2017 r., to zgodnie z zawartym w ustawie nowelizującej art. 4 ust. 3, do postępowań, o których mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, w zakresie terminów oraz poziomu cen nieruchomości uwzględnianych w procesie wyceny nieruchomości na potrzeby ustalenia opłaty adiacenckiej, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Mając na uwadze powyższe, przesądzono więc jakie brzmienie art. 98a ust. 1 u.g.n. powinno znaleźć zastosowanie w sprawie, gdy chodzi o kwestię terminów przedawnienia kompetencji organu do wydania decyzji o opłacie adiacenckiej.

Zgodnie z art. 98a ust. 1 zd. 3 u.g.n., w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2017 r., ustalenie opłaty adiacenckiej mogło nastąpić "w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne". Z kolei w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2013 r., I OPS 6/13 (ONSAiWSA 2014/2/18) doprecyzowano, że o zachowaniu trzyletniego terminu dla ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, o którym mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n., w przypadku zakończenia postępowania decyzją organu odwoławczego, decyduje data wydania decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy.

Poprzednio badana przez Sąd w wyroku II SA/Po 1177/17 decyzja Kolegium została wydana przed upływem trzech lat od daty, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Jej wydanie w kontekście omawianego terminu było więc uprawnione, a Sąd uprzednio kontrolując legalność decyzji Kolegium – a czynił to według stanu na datę jej wydania – nie mógł stwierdzić w tym zakresie naruszenia prawa. Po uchyleniu tej decyzji przez Sąd zmieniły się jednak uwarunkowania prawne sprawy, albowiem upłynął już termin do wydania ostatecznej decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej określony w art. 98a ust. 1 zd. 3 u.g.n. (według brzmienia sprzed [...] sierpnia 2017 r.).

Jak wskazano, w niniejszej sprawie decyzja podziałowa z dnia 26 września 2014 r., [...] będąca przyczyną późniejszego ustalenia opłaty adiacenckiej stała się ostateczna 14 października 2014 r. (k. 4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Oznacza to, że obecnie kontrolowana decyzja zapadła po terminie określonym w art. 98a ust. 1 zd. 3 u.g.n. (według brzmienia sprzed 23 sierpnia 2017 r.)

Mając na uwadze powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Skoro na skutek upływu terminu z art. 98a ust. 1 zd. 3 u.g.n. (według brzmienia sprzed 23 sierpnia 2017 r.) ustalenie opłaty adiacenckiej stało się niemożliwe, to tym samym postępowanie administracyjne należało również ocenić jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i z tej przyczyny Sąd skorzystał z kompetencji do jego umorzenia bezpośrednio mocą wyroku – na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a.

Odnosząc się końcowo do uwag Kolegium dotyczących treści uzasadnienia wyroku II SA/Po 1177/17 Sąd obecnie orzekający wskazuje, że przyjmuje stanowisko organu ze zrozumieniem.

Zaznaczyć należy, ze orzeczenie sądowe – tak jak każdy akt będący nośnikiem norm postępowania wyrażonych w języku polskim – podlegać może interpretacji. Uzasadnienie zapadłego uprzednio w sprawie wyroku z dnia 28 marca 2018 r. było rozbudowane, gdyż dotyczyło stosunkowo skomplikowanych skutków nietypowej decyzji podziałowej, która obejmowała jednocześnie dwie nieruchomości czterech właścicieli (dwóch par małżonkó). Sąd przyznaje, że wśród wywodów dotyczących dopuszczalnego sposobu rozłożenia opłaty adiacenckiej na poszczególnych skarżących pewne treści mogą być poczytywane jako sugestia merytorycznego orzekania przez Kolegium. Podkreślić jednak trzeba, że wyinterpretowane z tego stanowisko organu odwoławczego o konieczności stosowania art. 98a ust. 1 u.g.n. w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 20 lipca 2017 r. jest zbyt daleko idące. Należy bowiem pamiętać, że w specjalnie temu poświęconych wywodach zawartych zwłaszcza na s. 8 i 9 uzasadnienia wyroku II SA/Po 1177/17 jednoznacznie sprecyzowano, że gdy chodzi o terminy ustalania opłaty adiacenckiej, do sprawy znajdzie zastosowanie art. 98a ust. 1 u.g.n. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji z 2017 r. Wobec takiego wskazania należało obecnie przyjąć, ze doszło do przedawnienia uprawnienia do wydania decyzji o opłacie adiacenckiej.

O kosztach postepowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyły się odrębnie rozliczone w zakresie zwrotu uiszczonego wpisu kwoty: [...] zł należna małżonkom I. D. i M. D. (zob. k. 17 akt sądowych) oraz [...] zł należna małżonkom Z. Z. i J. Z. (zob. 16 akt sądowych). Wynagrodzenie radcy prawnego przyznano wszystkim skarżącym solidarnie, gdyż powołali oni jednego pełnomocnika. Opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie zasądzono, gdyż nie została ona uiszczona (zgodnie ze zwolnieniem zawartym w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1044 ze zm.).