Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1170/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.132 ust.1, ust 2, ust 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 926/15 w sprawie ze skargi Z.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) zasądza od Z.W. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 926/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 7 sierpnia 2015 r. nr [...] (pkt 1); zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz Z.W. 240 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Powiatowy Policji w [...] orzeczeniem z dnia 8 grudnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), uznał kom. Z.W. – [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], winnym popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych, polegających na tym, że w dniu [...] maja 2015 r. wykonując zadania służbowe na stanowisku [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]:

- pomimo posiadanej informacji o wydarzeniu wskazującym na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego bądź wykroczenia z art. 86 Kodeksu wykroczeń przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...], który w dniu [...] maja 2015 r. mógł kierować pojazdem osobowym marki [...] o nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości bądź pod wpływem alkoholu, nie dopełnił właściwego obiegu informacji, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, co spowodowało nieprzekazanie tej informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;

- pomimo posiadanej informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa bądź wykroczenia drogowego przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] w tym dniu, nie dokonał prawidłowej realizacji zadań służbowych, o których mowa § 1 załącznika nr 2 "Zasad postępowania służby dyżurnej w związku z przyjęciem zgłoszenia o wydarzeniu" Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, poprzez niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem osobowym marki [...] o nr rej. [...] oraz nienawiązania kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym, w celu ustalenia powyższych informacji, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;

- poprzez nieprawidłową realizację zadań w związku ze zgłoszeniem T.D. doprowadził do zainteresowania mediów, czym naraził społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji i § 23 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta;

i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że podstawę faktyczną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowiły następujące okoliczności. W dniu [...] maja 2015 r. po godz. 17.00 obwiniony, pełniąc służbę na stanowisku [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], odebrał telefon od dyspozytora numeru 112, po czym został połączony z T.D., który poinformował, że trasą z [...] w kierunku [...] jedzie pojazd osobowy marki [...], koloru [...] o nr rej. [...], całą szerokością jezdni, od lewej do prawej strony, którego kierujący może być nietrzeźwy. Na skutek w/w zgłoszenia obwiniony niezwłocznie skierował patrol zmotoryzowany w składzie [...] z Posterunku Policji w [...], z uwagi na najbliższe położenie i najszybszą możliwość dotarcia na wskazaną trasę. Następnie obwiniony dokonał zapisu zdarzenia w Systemie Wspomagania Dowodzenia oraz sprawdził dane osobowe właściciela w/w pojazdu, którym okazał się [...] P.T. - [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]. Interweniujący policjanci niezwłocznie pojechali na trasę wskazaną przez zgłaszającego, jednakże nie ujawnili wyżej opisanego pojazdu. O około godz. 17.18 [...] S.W. poinformował telefonicznie skarżącego, że po penetracji całego terenu w miejscowości [...] ujawnił pojazd marki [...], koloru [...] o nr rej. [...], który mógł odpowiadać danym zawartym w przedmiotowym zgłoszeniu. Po otrzymaniu tej informacji obwiniony stwierdził, iż poszukiwany pojazd ma inne tablice rejestracyjne z numerami [...], po czym [...] S.W. zameldował, iż nie ujawnił poszukiwanego pojazdu. Obwiniony nie nawiązał ponownie kontaktu ze zgłaszającym, ani też nie wydał interweniującym policjantom jakichkolwiek dodatkowych dyspozycji, po czym wymienieni odstąpili od wykonywania dalszych czynności w sprawie. O w/w zdarzeniu obwiniony nie poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...], ani też [...] L.B. – pełniącej w tym czasie dyżur z ramienia kierownictwa Komendy. Organ ustalił, że realizacja powyższego zgłoszenia związana z patrolowaniem trasy [...] trwała około 10 minut.

Komendant Powiatowy Policji w [...] podał, że w toku postępowania dyscyplinarnego przeprowadzono szereg czynności dowodowych mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy oraz przesłuchano w charakterze świadków osoby występujące w sprawie. Wskazał, iż obwiniony podczas czynności przesłuchania przyznał się do zarzucanych mu czynów tj. niepoinformowania [...] L.B., pełniącej w tym dniu dyżur z ramienia kierownictwa Komendy Powiatowej Policji w [...] o zdarzeniu wskazującym na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa bądź też wykroczenia oraz niedążenia do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się osoby kierującej pojazdem marki [...] o nr rej. [...]. Brak zlecenia takich czynności jak np.: nawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym zdarzenie w celu ustalenia, czy w dalszym ciągu porusza się za w/w pojazdem marki [...] i jaką jedzie trasą, nie pozwoliło na ustalenie, czy kierującym wskazanym pojazdem był [...] P.T., jaki jest jego stan trzeźwości oraz czy znajduje się w miejscu zamieszkania bądź stwierdzenia, czy funkcjonariusz użyczył swój prywatny pojazd innej osobie. Ponadto poprzez brak realizacji wyżej wymienionych czynności, obwiniony nie dążył do wyeliminowania zagrożenia w ruchu drogowym, spowodowanego przez kierującego w/w pojazdem.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia Z.W. wniósł o jego zmianę poprzez uniewinnienie od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1) art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż brak przekazania przez [...] informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki stanowi naruszenie obowiązku służbowego, w sytuacji, gdy § 9 ust. 1 pkt 6 oraz § 5 ust. 5 pkt 1 w/w Zarządzenia takiego obowiązku nie statuują;

2) art. 132 ust. 1 i 3 pkt 3 w zw. z art. 134 g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż swoim zachowaniem obwiniony wypełnił znamiona trzech przewinień dyscyplinarnych, w sytuacji, gdy jeden czyn może stanowić tylko jedno przewinienie dyscyplinarne, a w efekcie zaostrzenie wymiaru kary wymierzonej obwinionemu,

3) art. 134 h pkt 2 ustawy o Policji, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wskutek popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez obwinionego wystąpiły poważne skutki, zwłaszcza naruszenia dobrego imienia Policji, w sytuacji, gdy to nie obwiniony, lecz potencjalny sprawca przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. bądź wykroczenia z art. 86 K.w. mógł narazić społeczny wizerunek Policji, jako formacji,

4) błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż obwiniony nie dążył do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego w/w pojazdem, w sytuacji, gdy wysłał na miejsce zdarzenia patrol, z którym był w stałym kontakcie telefonicznym,

5) błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż brak przekazania informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. bądź wykroczenia z art. 86 K.w. osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki oraz brak nawiązania kontaktu z osoba zgłaszającą podejrzenie popełnienia przestępstwa doprowadziły do zainteresowania mediów, czym obwiniony miał narazić społeczny wizerunek Policji,

6) naruszenie art. 135f ust. 7 i 8 ustawy o Policji, poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych,

7) naruszenie art. 135h ust. 3 ustawy o Policji, poprzez odmowę zawieszenia postępowania dyscyplinarnego, z uwagi na występowanie długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie postępowania w postaci konieczności ustalenia, czy kierujący w/w pojazdem był funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Policji w [...],

8) naruszenie art. 134c w zw. z art. 135g ustawy o Policji, poprzez wymierzenie nieproporcjonalnej i nieadekwatnej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku, w sytuacji, gdy dotychczasowy przebieg służby obwinionego stanowi rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych w przyszłości.

Komendant Wojewódzki Policji w [...], po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z dnia 14 października 2015 r. nr [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 i art. 133 ust. 6 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do oceny zachowania obwinionego pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej w zakresie zarzucanych mu czynów. Uwzględniając ustalony w sprawie stan faktyczny bezspornym jest, że obwiniony popełnił przewinienia dyscyplinarne w sposób opisany w zarzutach, nie wykonując czynności, do których był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa i naruszając w konsekwencji zasady etyki zawodowej policjanta.

W zakresie popełnienia przez obwinionego pierwszego czynu stwierdził, że zgromadzone dowody w postaci zeznań świadka L.B. oraz wyjaśnień skarżącego w pełni potwierdzają fakt niepoinformowania kierownictwa Komendy Powiatowej Policji w [...] o możliwości popełnienia umyślnego przestępstwa lub wykroczenia przez policjanta wymienionej jednostki Policji, a tym samym niezapewnienia właściwego obiegu informacji.

W zakresie popełnienia przez obwinionego drugiego czynu wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż zaniechał on działań zmierzających do ustalenia danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz kierunku przemieszczania się kierującego pojazdem, a tym samym nie wykonał podstawowych obowiązków przyjmującego zgłoszenie. Przemawiają za tym m. in. dowody z zeznań świadków: [...] oraz wyjaśnienia obwinionego.

W zakresie popełnienia przez obwinionego trzeciego czynu podał, że błędy popełnione przez obwinionego doprowadziły do nadużycia zaufania zgłaszającego do Policji, który przekazując informację o przedmiotowym zdarzeniu i jadąc za kierującym nie doczekał się skutecznych działań Policji.

Organ podniósł ponadto, iż zgłaszający jadąc przez cały czas za kierującym nie otrzymał żadnego wsparcia ze strony Policji, jak również nikt nie kontaktował się z nim w sprawie ustalenia szczegółów zgłoszenia. W dniu 4 maja 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] została poinformowana przez dziennikarkę [...] o zmieszczeniu przez T.D. na serwisie społecznościowym Facebook materiału z nagraniem kierującego przedmiotowym pojazdem wraz z komentarzem o braku reakcji Policji na jego zgłoszenie. Ponadto, przedmiotowe zdarzenie stało się obiektem zainteresowania mediów, a publikacje zamieszczone na stronach internetowych zawierały negatywne oceny działań Policji w związku z realizacją przedmiotowego zgłoszenia.

W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo zostały również uwzględnione dyrektywy wymiaru kary i nie zachodzą przesłanki do jej obniżenia. Kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku wpłynie dyscyplinująco na obwinionego.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi Z.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której wniósł o jego uchylenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 140 i art. 107 § 1 - 3 K.p.a. w zw. z art. 135n w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, poprzez brak merytorycznego odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...].

Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku przytoczył treść przepisów normujących postępowanie dyscyplinarne, w tym m.in. art. 132 ust. 1, 2 i 3, określający ogólne zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów oraz art. 135j ust. 2 pkt 1-8 ustawy o Policji, określający, jakie elementy powinno zawierać orzeczenie dyscyplinarne. Wskazał, że treść w/w przepisów, w powiązaniu z charakterem postępowania dyscyplinarnego – postępowania quasi karnego, pozwala na stwierdzenie, iż zasadniczymi elementami orzeczenia dyscyplinarnego, które gwarantują obwinionemu prawo do obrony są opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego wraz z kwalifikacją prawną, a także uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (art.135j. ust. 2 pkt 4 i 6 cyt. ustawy). Opis zarzucanego przewinienia wraz z kwalifikacją przekładają się bezpośrednio nie tylko na uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia, ale także na rozstrzygnięcie (art. 135j ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy). Wszystkie w/w elementy orzeczenia dyscyplinarnego tworzą całość i muszą być ze sobą zgodne. Oczywistym jest również, że kwalifikacja prawna czynu jest ściśle związana z jego opisem (i odwrotnie). Odpowiednio zatem oznaczony przepis prawny zawiera konkretną treść, której nie zawiera inny przepis regulujący inny rodzaj przestępstwa lub przewinienia dyscyplinarnego. Z punktu widzenia zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady prawa do obrony, która obowiązuje we wszystkich procedurach karnych i dyscyplinarnych, nie jest możliwa sytuacja, w której opisanemu w orzeczeniu dyscyplinarnym czynowi zostanie przyporządkowana, jako jego kwalifikacja prawna, norma, która zawiera ustawowe znamiona innego czynu. Nie można jej stosować do czynu którego nie reguluje.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało odpowiedzieć na pytanie, czy elementy kontrolowanego orzeczenia dyscyplinarnego są spójne, a zwłaszcza czy opis przewinień dyscyplinarnych zarzucanych obwinionemu, wraz z kwalifikacją prawną, są zgodne.

W opisie pierwszego przewinienia dyscyplinarnego zarzucono obwinionemu, że nie dopełnił właściwego obiegu informacji, o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, co spowodowało nieprzekazanie tej informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki. Przepis § 9 ust. 1 pkt 6 cyt. zarządzenia jednoznacznie stanowi o obowiązku zapewnienia przez [...] jednostki właściwego obiegu informacji. Jednocześnie przepis ten nie statuuje obowiązku przekazania informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o każdym zaistniałym zdarzeniu. Postawiony obwinionemu w tym zakresie zarzut nie znajduje więc odzwierciedlenia w przywołanej normie zarządzenia. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem quasi karnym, nie może być zatem wystarczające dla przyjęcia prawidłowej kwalifikacji prawnej przewinienia, ograniczenie się tylko do stwierdzenia przez organ, że "obowiązek zapewnienia właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu winien być interpretowany szeroko". Jeśli na obwinionym ciążył obowiązek poinformowania o określonym zdarzeniu, to powinien zostać on oparty na konkretnej normie, która taki obowiązek kreuje i która, co ważne, powinna zostać przywołana przy kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu. Wykładnia rozszerzająca w zaistniałej sytuacji jest niedopuszczalna. W konsekwencji, w opisie w/w przewinienia nie można było sformułować zarzutu w zakresie nieprzekazania informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki i w następstwie tego uznać skarżącego za winnego w tym zakresie. Tym samym nie są zgodne, a zarazem prawidłowe, zawarte w opisie przewinienie oraz jego kwalifikacja prawna. Czyni to kwalifikację prawną niespójną z określonymi w opisie obowiązkami.

Odnosząc się do drugiego zarzucanego czynu, Sąd pierwszej instancji podał, że skarżącemu postawiono zarzut niedokonania prawidłowej realizacji zadań służbowych, o których mowa w § 1 załącznika nr 2 do cyt. Zarządzenia nr 1173. Niedokonanie prawidłowej realizacji zadań miało nastąpić poprzez niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem oraz nienawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji. Podkreślenia wymaga, że załącznik nr 2 dotyczy "Zasad postępowania służby dyżurnej w związku z przyjęciem zgłoszenia o wydarzeniu". W rozdziale I przedmiotowego załącznika zostało uregulowane "Przyjmowanie zgłoszeń o wydarzeniu", natomiast w rozdziale II "Reakcja na zgłoszone wydarzenie". Tym samym załącznik nr 2 do rozporządzenia wyodrębnia zasady postępowania dotyczące przyjęcia zgłoszenia oraz zasady dotyczące reakcji na zgłoszone wydarzenie (a więc postępowania w związku z dokonanym zgłoszeniem). Rozróżnienie to nie jest obojętne dla opisu, jak i dla przyjętej kwalifikacji czynu.

Obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia, który to przepis reguluje przyjmowanie zgłoszeń o wydarzeniu.

Jak wynika z treści § 1 ust. 1 cyt. załącznika nr 2, przyjmując ustne zgłoszenie o wydarzeniu, poprzez zadawanie pytań należy dążyć do ustalenia w kolejności:

a) rodzaju wydarzenia, jego okoliczności, czasu, miejsca, uczestników i skutków;

b) danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz w przypadku ucieczki, kierunku i sposobu przemieszczania się;

c) danych osoby zgłaszającej się.

Osobę zgłaszającą informuje się w niezbędnym zakresie o przewidywanych działaniach policyjnych oraz w razie potrzeby udziela się wskazówek co do dalszego postępowania w związku ze zdarzeniem (§ 1 ust. 2). Obsada SK przyjmując telefoniczne zgłoszenie zobowiązana jest przedstawić się podając stanowisko i nazwę jednostki Policji, a na żądanie telefonującego podać stopień, imię i nazwisko (§ 1 ust. 3).

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przepis § 1 załącznika nr 2 obejmuje czynności jakie powinny być podjęte przy przyjmowaniu zgłoszenia o wydarzeniu (wskazuje na to użyty zwrot "przyjmując"). Czynności te zostały ujęte w § 1 ust. 1-3 i obejmują m.in. zadawanie pytań, które mają zmierzać do dokonania określonych ustaleń, informowanie czy udzielanie wskazówek. Przy czym przepis § 1 ust. 1 i 2 odnosi się do przyjęcia ustnego zgłoszenia o wydarzeniu, natomiast § 1 ust. 3 do przyjęcia zgłoszenia telefonicznego. Obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia, którego unormowanie obejmuje przyjęcie ustne oraz przyjęcie telefoniczne zgłoszenia o wydarzeniu. Wobec szczegółowej i zróżnicowanej regulacji zawartej w powyżej przywołanej normie, nie można uznać za prawidłowe przy dokonywaniu kwalifikacji prawnej przewinienia przywoływanie "całego" przepisu, w sytuacji, gdy zachowanie obwinionego nie wyczerpuje całej jego dyspozycji, lecz tylko niektóre jego elementy Opisane postępowanie skarżącego mogło naruszać tylko część unormowania § 1 załącznika nr 2. Nie można zatem uznać, że kwalifikacja prawna jest prawidłowa, a zarazem zgodna z opisem czynu. Jak już zaznaczono, zarówno opis przewinienia dyscyplinarnego, jak i kwalifikacja prawna muszą być ze sobą spójne (kwalifikacja nie może być dokonywana "na wyrost"). Ponadto w sytuacji przypisania obwinionemu naruszenia konkretnych obowiązków (zadań), uzasadnienie orzeczenia nie powinno się odnosić do innych zaniechań czy naruszeń (np. w zakresie ustalenia danych osobowych sprawcy czy jego cech charakterystycznych). Skutkuje to bowiem rozbieżnością i brakiem zgodności pomiędzy opisem zarzucanego czynu (lub czynów) a uzasadnieniem. Obwinionemu nie zarzucono zaniechania ustalenia danych osobowych sprawcy czy też jego cech. Przy przyjmowaniu telefonicznego zgłoszenia o zdarzeniu obwiniony nie miał do czynienia z ucieczką sprawcy, lecz z podejrzeniem prowadzenia pojazdu przez kierowcę będącego pod wpływem alkoholu lub w stanie nietrzeźwości. Ponadto, w momencie przyjmowania zgłoszenia, zarówno kierunek i sposób przemieszczania się sprawcy został ustalony.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, obwiniony niewątpliwie przyjął zgłoszenie o zdarzeniu i zainicjował już podjęcie dalszych działań po jego przyjęciu, czyli innymi słowy – zareagował – na przyjęte zgłoszenie. Nie kwestionując prawidłowego stanowiska organów zarzucających brak dalszych reakcji obwinionego na zdarzenie oraz nie negując konieczności podjęcia w zaistniałej sytuacji innych działań (np. skierowania patrolu do miejsca zamieszkania właściciela pojazdu), zauważył, że obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika nr 2, który dotyczy postępowania służby dyżurnej przy "przyjmowaniu" zgłoszenia, jednak przywołane powyżej okoliczności, w tym czynności podjęte w następstwie przyjętego zgłoszenia, poddają pod wątpliwość, czy całokształt zachowania się obwinionego powinien być kwalifikowany tylko w ramach przyjęcia zgłoszenia czy w ramach reakcji na nie (§ 3 załącznika nr 2).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że wymierzona kara odnosi się do dwóch zasadniczych elementów, tj. popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Jest więc oczywistym, że prawidłowy opis zarzucanego przewinienia wraz z kwalifikacją prawną pełni ważną rolę w procesie orzekania w postępowaniu dyscyplinarnym. Te elementy orzeczenia dyscyplinarnego przekładają się bowiem na rozstrzygnięcie. Dlatego muszą być one spójne i zgodne oraz nie mogą nasuwać jakichkolwiek wątpliwości co do swojej prawidłowości. Tym samym omówione wyżej nieprawidłowości muszą być oceniane jako naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że dotyczą podstawowych elementów orzeczenia dyscyplinarnego – opisu i kwalifikacji. W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę, organy będą musiały dokonać prawidłowego opisu przewinień dyscyplinarnych zarzucanych obwinionemu wraz z prawidłową kwalifikacją prawną. Następnie te elementy orzeczenia będą musiały znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym orzeczenia. Takie postępowanie organów zapewni obwinionemu pełną obronę jego praw oraz umożliwi prawidłową kontrolę zapadłego orzeczenia. Wobec wskazanej wadliwości orzeczenia, odnoszenie się do pozostałych zarzutów jest zdaniem Sądu pierwszej instancji przedwczesne.

W zakresie zarzutu narażenia społecznego wizerunku Policji jako formacji, Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze skarżącym, że została mu przypisana odpowiedzialność za działania innych osób, w tym osoby kierującej pojazdem. W niniejszej sprawie nie tylko zachowanie się sprawcy zdarzenia, ale również nieprawidłowa realizacja zadań przez skarżącego w związku z dokonanym zgłoszeniem, doprowadziły do zainteresowania mediów, a przede wszystkim skutkowały nadużyciem zaufania zgłaszającego, który przekazując informację o zdarzeniu i jadąc za kierującym, nie doczekał się żadnych działań Policji, ani wsparcia z jej strony. Zamieszczony na serwisie społecznościowym Facebook materiał z nagraniem kierującego wraz z komentarzem, skutkowały pojawieniem się na stronach internetowych bardzo negatywnych ocen dotyczących nie tylko kierującego pojazdem, ale zasadniczo braku działań Policji w związku z zaistniałym zdarzeniem.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 200 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 132 ust. 1 w zw. z ust. 2 w zw. z ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 355) w zw. z § 9 ust. 1 pkt 6 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 73), poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegająca na przyjęciu, że niepoinformowanie osoby pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o możliwości prowadzenia samochodu pod wpływem lub po spożyciu alkoholu przez policjanta nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego, bowiem nie jest wprost stypizowane w przepisie, kiedy przepis ten obejmuje swoją hipotezą także takie zachowanie;

2) art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 1 ust. 1 lit. a, b, c załącznika nr 2 do zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zachowanie Z.W., tj. niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem osobowym marki [...] nr rej [...] oraz nienawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji, nie wypełnia hipotezy tego przepisu i w efekcie nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego, bowiem w treści zaskarżonego orzeczenia nie wskazano precyzyjnie kwalifikacji prawnej czynu, tj. czy chodzi o § 1 ust. 1 lit. a, b czy c, kiedy wskazanie takie nie jest konieczne dla skuteczności zarzutu.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego za obie instancje, według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Z.W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wskazując iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., a istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że niepoinformowanie osoby pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o możliwości prowadzenia samochodu pod wpływem lub po spożyciu alkoholu przez policjanta nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego, bowiem nie jest wprost stypizowane i dokładnie określone w powołanych przez organ przepisach prawa oraz przyjął, że zachowanie Z.W., tj. niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem osobowym marki [...] nr rej [...] oraz nienawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji, nie wypełnia hipotezy § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji i w efekcie nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego, bowiem w treści zaskarżonego orzeczenia nie wskazano precyzyjnie kwalifikacji prawnej czynu, tj. czy chodzi o § 1 ust. 1 lit. a, b czy c.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (art. 132 ust. 3 pkt 3).

Stosownie do treści art. 135j ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy, orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną. Dla zastosowania odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza Policji znaczenie prawne ma to, na czym polegało przewinienie dyscyplinarne, przy czym chodzi tu o jednoznaczne wskazanie zarzucanego czynu i jego kwalifikacji prawnej. Jeśli skarżący naruszył dyscyplinę służbową, gdyż nie dopełnił obowiązków służbowych albo przekroczył uprawnienia określone w przepisach prawa, winno to znaleźć swoje odzwierciedlenie w opisie czynu. Opis czynu powinien być dokładny i wypełniać znamiona określone w danym przepisie, którego naruszenie zarzuca się obwinionemu, jednak organ nie może być w tej materii zbyt formalistyczny.

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. do zadań [...] jednostki Policji należy zapewnienie natychmiastowej reakcji Policji na zgłoszone wydarzenie. § 9 tego zarządzenia wskazuje m.in. w pkt 6, iż realizacja zadania określonego w § 5 ust. 1 pkt 1 następuje poprzez zapewnienie właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu. Natomiast z § 1 ust. 1 załącznika nr 2 do ww. zarządzenia wynika, iż przyjmując ustne zgłoszenie o wydarzeniu, poprzez zadawanie pytań należy dążyć do ustalenia w kolejności:

a) rodzaju wydarzenia, jego okoliczności, czasu, miejsca, uczestników i skutków;

b) danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz w przypadku ucieczki, kierunku i sposobu przemieszczania się;

c) danych osoby zgłaszającej.

Przedstawione wyżej unormowania odnoszące się do obowiązku [...] Policji w zakresie przyjmowania zgłoszonych wydarzeń, traktują ten obowiązek bardzo szeroko, jeżeli weźmie się pod uwagę w szczególności fakt przedmiotowego zakresu "wydarzeń" uruchamiających procedurę interwencyjną, jak też obiektywny charakter tego obowiązku, wykluczający możliwość subiektywnej selekcji zgłaszanych interwencji. Szczegółowa, wręcz kazuistyczna regulacja przepisów omawianego Zarządzenia nr 1173 w sposób jasny określa obowiązek funkcjonariusza i formę reakcji związaną z jego wykonaniem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy pozwalał organom Policji na stwierdzenie winy skarżącego w zakresie zarzucanego naruszenia dyscypliny służbowej, co też organy orzekające w sprawie uczyniły. Okoliczność niepowiadomienia przez Z.W. osoby pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o możliwości prowadzenia samochodu pod wpływem alkoholu lub po jego spożyciu przez funkcjonariusza policji jest w sprawie bezsprzeczna. Ponadto skarżący zaniechał ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem oraz nie nawiązał kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji co również pozostaje poza sporem. Nie można zatem uznać, jak zrobił to Sąd pierwszej instancji, że § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. nie zawiera w sobie (pomimo, że nie jest to konkretnie wskazane) obowiązku przekazania informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o każdym zaistniałym zdarzeniu. Przepis art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jest przepisem o charakterze ogólnym właśnie po to, aby objął swoim zakresem wszystkie możliwe formy niedopełnienia obowiązków przez policjanta, a nie tylko te, które wynikają z wyraźnych przepisów szczególnych kreujących określone obowiązki służbowe. Co więcej, zawarty w tym przepisie katalog zachowań i zaniechań, które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest katalogiem otwartym.

Zasadny jest również drugi z zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej, bowiem niewskazanie której konkretnie jednostki redakcyjnej § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia nr 1173 Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. dotyczył zarzucany obwinionemu czyn, a powołanie jedynie § 1 w/w załącznika, nie może prowadzić do podważenia prawidłowości postawionego w ten sposób zarzutu. Z uzasadnienia postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz orzeczeń organów wynika dokładnie, co zarzucono obwinionemu. Zakwalifikowanie danego przewinienia do niewłaściwej jednostki redakcyjnej normy prawnej (czy w ramach danej jednostki redakcyjnej) nie ma zatem dyskwalifikującego dla orzeczenia znaczenia, o ile sam fakt naruszenia dyscypliny służbowej jest niewątpliwy. Z uzasadnień obu orzeczeń wynika, że organy rozważyły wszelkie okoliczności zaistniałego w dniu [...] maja 2015 r. zdarzenia, należycie zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, dokonały jego wnikliwej analizy, rozważyły również rangę przewinienia dyscyplinarnego i jego negatywne skutki dla organizacji służby.

Kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną. Wina skarżącego została uznana zasadnie, a wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia, ujemnych dla służby skutków zachowania oraz uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W tej sytuacji zaskarżony wyrok jako nietrafny nie mógł się więc ostać. Z uwagi na to Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z uprawnienia określonego w art. 188 P.p.s.a., tj. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Z przytoczonych wyżej powodów okazała się ona niezasadna, co skutkować musiało jej oddaleniem na mocy art. 151 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).