Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 453/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami za zwłokę za 2010 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję

Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], ustalającą

A. W. (dalej: "Strona", "Skarżąca") kwotę dotacji pobranej na prowadzenie [...] w B. (dalej: "Liceum") i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł i podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami do budżetu Starostwa Powiatowego w B..

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r, nr [...] organ I instancji nakazał Stronie, będącej organem prowadzącym Liceum w ramach [...], do zwrotu do budżetu Starostwa

Powiatowego w B. (dalej: "budżet powiatu") dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości [...] zł i podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] uchylił ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] ponownie nakazał zwrot dotacji w kwocie [...]zł z odsetkami. Rozstrzygnięcie zostało kolejny raz uchylone przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] organ I instancji ustalił Stronie kwotę dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu powiatu w wysokości [...] zł, nakazując do zwrotu także odsetki od dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem począwszy od dnia przekazania dotacji do dnia jej zwrotu, liczone jak od zaległości podatkowych.

Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że Strona, jako organ prowadzący Liceum otrzymała w 2010 r. z budżetu powiatu dotację celową na działalność oświatową, w łącznej kwocie [...]zł. Ponadto odniósł

się do przeprowadzonego wobec Strony, przez Urząd Kontroli Skarbowej w S. (dalej: "UKS"), w okresie od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r., postępowania kontrolnego w zakresie celowości i zgodności z prawem

gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi z budżetu powiatu za 2010 r.,

która zakończyła się sporządzeniem wyników kontroli. Organ I instancji odwołał się, także do przeprowadzonych na wniosek Strony dowodów z zeznań świadków, dowodów z dokumentów oraz dowodu z oględziny pomieszczeń lekcyjnych.

Organ I instancji uznał, że przyznana w 2010 r. dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Ponadto materiał dowodowy sprawy potwierdził, że usługi kompleksowe w zakresie usług sprzątania, zaopatrzenia, nadzoru, konserwacji i napraw, spraw biurowych i prowadzenia sekretariatu i innych usług, nie były świadczone w 2010 r. na rzecz Liceum przez A. z siedzibą w B. (dalej: "Spółka"). Organ I instancji uznał, że nie kwestionował, iż tego rodzaju wydatki mogły stanowić wydatki bieżące i mogły być opłacane z dotacji, lecz zanegował ich realne dokonanie, uznając, że faktury VAT dokumentujące zakupy na kwotę [...]zł, nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Od decyzji organu I instancji wniesione zostało przez Stronę odwołanie. Po rozpoznaniu, którego organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał

m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej: "K.p.a."; art. 252 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) – dalej: "u.f.p."; oraz art. 90 ust. 2 oraz ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) - dalej: "u.s.o.".

W uzasadnieniu stwierdził, że zasadnie organ I instancji przyjął,

iż w rozpatrywanej sprawie przyznana w 2010 r. dotacja na prowadzenie Liceum, została uznana za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.

Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy sprawy został zebrany i prawidłowo oceniony. W sposób dostateczny wyjaśnia okoliczności sprawy i pozwala na uznanie, że usługi wskazane w zakwestionowanych fakturach VAT wystawionych przez Spółkę, nie zostały wykonane, a w konsekwencji na stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie wynikającej z tych faktur. Fakt posłużenia się fakturami Spółki za usługi kompleksowe, nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, wynikał przede wszystkim z protokołu kontroli skarbowej UKS oraz z wyroków sądów administracyjnych w zakresie podatku towarów i usług, które potwierdzały prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy

podatkowe (UKS, Izba Skarbowa), co do niewykonywania usług kompleksowych, dokumentowanych wystawionymi przez Spółkę fakturami VAT nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (tj. wyroku WSA w Szczecinie z dnia

7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1203/13 – oddalający skargę Spółki; wyroku NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I FSK 1431/14 - oddalający skargę kasacyjną Spółki). Prawidłowość tych ustaleń potwierdzona została, także w postępowaniu karno-skarbowym, zakończonym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. (sygn. akt [...]), którym sąd, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, umorzył warunkowo postępowanie karne przeciwko Stronie i D. N., oskarżonym o wystawienie faktur dokumentujących operacje gospodarcze, których nie wykonano, a także o nierzetelne prowadzenie ksiąg. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na związanie organów tym wyrokiem, na podstawie art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.".

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ odwoławczy podniósł, że do tych należności, których kwotę określała wydana w tym przedmiocie decyzja, nie miał zastosowania wskazany w odwołaniu art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) – dalej: "O.p.", ponieważ do należności z tytułu zwrotu dotacji miał odpowiednie zastosowanie art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ze względu na to, że otrzymanie dotacji i wykorzystanie jej w części niezgodnie przeznaczeniem dotyczyło roku 2010, którego rozliczenie nie było dokonywane w tym roku, lecz po jego zakończeniu, należało stwierdzić, że nie doszło do przedawnienia tego zobowiązania. Organ odwoławczy stwierdził, że pięcioletni termin powinien być liczony od końca tego roku, w którym upłynął termin płatności określony w art. 252 ust. 1 u.f.p., co oznaczało, że powinien być liczony od końca roku, w którym upłynęło 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Wyjaśnił, że organ I instancji otrzymał informację o wykorzystaniu dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem w postaci wyniku kontroli skarbowej UKS w kwietniu 2014 r. zatem najwcześniej termin przedawnienia mógłby być liczony od końca 2014 r., co oznaczało, że z całą pewnością nie doszło jeszcze do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania. Z tych względów organ odwoławczy uznał, że zarzut przedawnienia nie znajdował oparcia w okolicznościach sprawy oraz w przywołanych przepisach.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję organu odwoławczego, domagając się uchylenia tej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez rozpatrzenie przez organ w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ, że Spółka nie świadczyła na rzecz Liceum usług kompleksowych określonych w umowie z dnia [...] marca 2010 r.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z pomięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego, przez:

a) przyjęcie że Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że usługi kompleksowe były wykonywane, mimo iż w toku postępowania przedłożono dowody wskazujące na ich wykonywanie,

b) przyjęcie, że do czasu zakupu sprzętu myjącego w dniu [...] sierpnia 2010 r. Skarżąca nie wykazała żadnych wydatków, które choćby w sposób pośredni mogłyby wskazywać, że usługi kompleksowe były świadczone na rzecz Liceum,

c) przyjęcie, że z zeznań Skarżącej i świadków złożonych w niniejszym postępowaniu nie wynikało, iż usługi kompleksowe były świadczone,

d) pominięcie, że w skład usług kompleksowych oprócz usług sprzątania wchodziły, także usługi zaopatrzenia, nadzoru, konserwacji i napraw, prowadzenia spraw biurowych, prowadzenia sekretariatu oraz innych usług wchodzących w zakres działalności Spółki,

e) oparcie ustaleń faktycznych i wniosków poczynionych w niniejszej sprawie co do zasady na protokole kontroli skarbowej, bez dokonania własnej analizy, w szczególności organ nie zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w S. o przekazanie dokumentów z akt prowadzonego postępowania, w celu dokonania własnych ustaleń,

f) prowadzenie postępowania tak, aby dopasować jego wyniki do wyników postępowania skarbowego i ustaleń zawartych w protokole kontroli skarbowej.

III. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 90 ust. 4 u.s.o. w zw. z art. 90 ust. 3f i ust. 3e u.s.o. w zw. z uchwałą nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. poprzez zastosowanie jej przepisów do przeprowadzonej kontroli za okres od stycznia do września 2010 r., w sytuacji kiedy uchwała nr [...] weszła w życie dopiero w dniu [...] września 2010 r.

IV. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2016 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, że Skarżąca wykazała, iż usługi kompleksowe były wykonywane.

V. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania i wydaniu decyzji, mimo iż na podstawie art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz 67 u.f.p. upłynął 5-letni okres przedawnienia dla ewentualnego domagania się przez organ zwrotu dotacji wykorzystanej z naruszeniem prawa.

VI. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 68 § 2 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania, wydaniu i doręczeniu odwołującej decyzji określającej kwotę dotacji podlegającą zwrotowi po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek zwrotu tej dotacji.

VII. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 60 oraz art. 67 u.f.p., poprzez ich niezastosowanie polegające na doręczeniu odwołującej decyzji określającej kwotę dotacji podlegającą zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek zwrotu tej dotacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1281/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Skarżącej.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, podnosząc zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego.

Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r.,

sygn. akt I GSK 195/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności sąd kasacyjny odniósł się do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, których istota dotyczyła określenia momentu, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji.

Sąd kasacyjny wskazał, że sąd I instancji wyraził pogląd, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia wiązać należy ze stwierdzeniem okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, co w rozpoznawanej sprawie łączy się z datą doręczenia w kwietniu 2014 r. wyniku kontroli, przeprowadzonej przez UKS. Jednakże sąd kasacyjny nie podzielił stanowiska wyrażonego, w wyroku sądu I instancji.

Uzasadniając powyższe, przywołał brzmienie art. 67 i art. 60 pkt 1 u.f.p. i stwierdził, że rozpoznanie skargi kasacyjnej wymagało rozważenia kwestii odpowiedniego stosowania przepisów Działu III O.p., m.in. w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych, a na gruncie niniejszej sprawy dotacji oświatowej.

Sąd kasacyjny wyjaśnił, na czym polega "odpowiednie" stosowanie przepisów oraz wskazał, że przedawnienie zobowiązań podatkowych regulują przepisy

Rozdziału 8 Działu III O.p. i wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Wskazał, że powszechnie przyjmuje się, iż decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a w związku

z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p. w myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku.

Sąd kasacyjny przytoczył, także przepisy art. 252 ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. i stwierdził, że na podstawie tychże regulacji przyjąć należy, że termin przedawnienia rozpoczyna bieg niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi. Podkreślił, że istota rozpoznawanej kwestii dotyczy tego, od jakiego momentu termin ten należy liczyć.

Pomocniczo sąd kasacyjny powołał się na częściową analogię między uregulowaniami art. 207 u.f.p. (dotyczącego zwrotu środków przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem) i art. 252 u.f.p., a także zapadłe

w tym zakresie orzecznictwo NSA (por. wyrok z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 3644/15), gdzie stwierdzono, że bieg terminu przedawnienia należy ściśle wiązać z charakterem zobowiązania podlegającego zwrotowi. Jeżeli zatem przyznane środki finansowe są środkami nienależnymi w rozumieniu ustawy, a obowiązek zwrotu dofinansowania nienależnego powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa, to obowiązek zwrotu należy wiązać z dniem otrzymania tych środków przez beneficjenta.

Sąd kasacyjny wskazał, że w konsekwencji zastosowanie art. 70 § 1 O.p. prowadzi, w tym wypadku do konkluzji, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Uznał jednocześnie, że z takim stwierdzeniem nie koliduje okoliczność złożenia rozliczenia dotacji po zakończeniu roku. Mimo, iż dokument ten posiada istotne znaczenie z punktu widzenia ustalenia przez właściwy organ wysokości wykorzystanej dotacji oraz kwoty przypadającej do zwrotu, to jego złożenie nie może być klasyfikowane tak samo jak złożenie deklaracji podatkowych w ramach instytucji tzw. samowymiaru podatku, tak samo jak obowiązku zwrotu dotacji nie można traktować na równi ze zobowiązaniem podatkowym. Zobowiązanie do zwrotu dotacji do budżetu jednostek samorządu terytorialnego nie należy bowiem do istoty stosunku dotacji i jest w założeniu ustawodawcy wyjątkiem od reguły i najczęściej wynika dopiero z decyzji wydanej na podstawie art. 252 u.f.p.

W podsumowaniu sąd kasacyjny stwierdził, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.

W świetle powyższego sąd kasacyjny podzielił stanowisko Skarżącej, że stanowisko organu i sądu I instancji prowadziłoby do wniosku, że w stosunku do jednego roszczenia istnieją dwa terminy – jeden dla przedawnienia,

który jest zawieszony i biegnie od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa

w art. 252 ust. 1 u.f.p., drugi natomiast dla naliczania odsetek. Taka interpretacja doprowadziłaby do naruszenia zasady równości wobec prawa albowiem podatnik nie mógłby skorzystać z biegu przedawnienia liczonego od dnia pobrania dotacji, w sytuacji gdy organ z tego terminu korzystałby naliczając od tego dnia odsetki.

W konkluzji sąd kasacyjny przyjął, że zaprezentowane w wyroku kasacyjnym stanowisko zbieżne jest z najnowszą linią wyrażaną w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2583/18, i z dnia 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2656/18).

W kontekście powyższych rozważań sąd kasacyjny uznał, że skoro część spornej dotacji była przyznana i przekazana Skarżącej za 2010 r., to termin przedawnienia winien być liczony od końca 2010 r. i winien upłynąć wraz z końcem 2015 r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 O.p. Stwierdził też, że w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej okazał się usprawiedliwiony. Przy czym uznanie tego zarzutu za trafny, nie oznacza jeszcze, że doszło do przedawnienia zobowiązania zwrotu dotacji

za 2010 r., ponieważ sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien zbadać, czy w sprawie nie doszło do zdarzeń w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji czy też jego przerwania.

Sąd kasacyjny nie podzielił natomiast stanowiska Skarżącej, co do naruszenia przepisów prawa materialnego, polegającego na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 90 ust. 4 u.s.o. w zw. z art. 90 ust. 3f i ust. 3e u.s.o.

w zw. z uchwałą nr [...] Rady Powiatu w B. z dnia [...] czerwca 2010 r., poprzez zastosowanie jej przepisów do przeprowadzonej kontroli za okres od stycznia do września 2010 r., w sytuacji kiedy uchwała nr [...] weszła w życie dopiero w dniu [...] września 2010 r. NSA przywołał brzmienie art. 90 ust. 3e, ust. 3f i ust. 4 u.s.o. i wskazał, że w świetle wskazanych przepisów, organ z jednej strony ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, a z drugiej strony tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, a więc przeprowadzania kontroli przez osoby upoważnione przez ten organ. W niniejszej sprawie taka kontrola nie była przeprowadzona, a podstawą wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu dotacji przekazanej na uczniów za 2010 r. były ustalenia kontroli przeprowadzonej przez UKS. Bezzasadny zatem jest zarzut niezasadnego zastosowania w trakcie kontroli przepisów uchwały nr [...] Rady Powiatu w B. w sytuacji, kiedy przepisy te nie wpływały na przebieg kontroli dokonywanej przez UKS.

W konsekwencji powyższego sąd kasacyjny za przedwczesne uznał odnoszenie się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji winien zając się kwestią upływu terminu przedawnienia do zwrotu spornej dotacji, przyjmując wykładnię obliczenia tego terminu zaprezentowaną przez NSA w kontekście poczynionych uwag.

Na rozprawie w dniu 2 września 2020 r., na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 452/20 i I SA/Sz 453/20 do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie zauważyć należy, że w związku z tym, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok (sygn. akt I SA/Sz 1281/16), który został zaskarżony przez Skarżącą skargą kasacyjną, uwzględnioną przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "sąd kasacyjny") wyrokiem

z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 195/18, ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone rozstrzygnięciem sądu kasacyjnego.

W myśl art. 190 P.p.s.a. - Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej, od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną

w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonana zatem przez sąd kasacyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 195/18, wykładnia prawa jest wiążąca dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w składzie rozpoznającym obecnie sprawę.

Sąd ten mógłby odstąpić od zawartej w orzeczeniu sądu kasacyjnego wykładni

prawa wyłącznie wtedy, jeżeli stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku

ponownego jej rozpoznania, uległby tak zasadniczej zmianie, że do nowo

ustalonego stanu faktycznego nie miałyby zastosowania przepisy wyjaśnione przez sąd kasacyjny, ewentualnie, jeśli po wydaniu orzeczenia przez sąd kasacyjny zmieniłby się stan prawny. Żadna z takich przesłanek nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie.

Obok związania wynikającego z art. 190 P.p.s.a., wyroki NSA zapadłe w danej sprawie objęte są również dyspozycją przepisu art. 153 P.p.s.a. (por. B. Dauter

[w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2018, uw. 5 do art. 190), w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W konsekwencji, Sąd w składzie rozpoznającym ponownie sprawę, przyjmując za własną argumentację sądu kasacyjnego, uznał skargę za uzasadnioną.

Zdaniem sądu kasacyjnego zarzutem, który zasługiwał na uwzględnienie i który spowodował uchylenie zaskarżonego wyroku WSA był zarzut dotyczący obliczania terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji.

Z uzasadnienia wyroku o sygn. akt I GSK 195/18 wynika, że sąd kasacyjny zakwestionował pogląd przedstawiony w uzasadnieniu wyroku WSA, stwierdzając, że błędne było stanowisko tego sądu uznające, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji oświatowej wiązać należy ze stwierdzeniem okoliczności wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, co łączy się z datą doręczenia w kwietniu 2014 r. wyniku kontroli, przeprowadzonej przez UKS. Sąd kasacyjny nie podzielił stanowiska i argumentów wyrażonych przez sąd I instancji, w tym zakresie.

Uznał natomiast, że pięcioletni termin przedawnienia, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności, w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania tych środków przez beneficjenta. W takich więc przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Skoro część spornej dotacji była przyznana i przekazana Skarżącej za 2010 r. to termin przedawnienia winien być liczony do końca 2010 r. i winien upłynąć wraz z końcem 2015 r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 O.p. Niemniej sad kasacyjny podkreślił, że uznanie, iż doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za 2010 rok wymaga zbadania przez sąd rozpoznający sprawę ponownie, czy w sprawie nie doszło do zdarzeń w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji czy też jego przerwania.

Powyższe prowadzi do konkluzji, że niezbędne są wyczerpujące i kategoryczne ustalenia w zakresie tego, czy zgodnie z art. 70 § 1 O.p. dotacja przydzielona Skarżącej za 2010 rok mogła ulec przedawnieniu z końcem 2015 r. Uwzględnić przy tym należy,

że decyzja organu I instancji została wydana [...] czerwca 2016 r., a zatem po upływie 2015 roku.

Uwzględniając zasadę związania wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny i wykonując zalecenia zamieszczone w uzasadnieniu wyroku tego sądu stwierdzić należy, że organ II instancji w treści zaskarżonej decyzji nie odnosił się do okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania, takich jak zawieszenie biegu tego terminu (art. 70 § 2-6 O.p.), czy jego przerwanie (art. 70 § 7 O.p.). Organ II instancji stwierdził bowiem kategorycznie, że pięcioletni termin przedawnienia powinien być liczony od końca roku 2014, w którym upłynął termin płatności ustalony stosownie do przepisu art. 252 ust. 1 u.f.p. Organ I instancji otrzymał bowiem informację o wykorzystaniu dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem (w postaci wyniku kontroli skarbowej UKS) w kwietniu 2014 r., zatem termin przedawnienia powinien być liczony od końca 2014 r. Na tej podstawie organ II instancji jednoznacznie stwierdził, że z całą pewnością nie doszło do przedawnienia zobowiązania.

Uwzględniając powyższe uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez błędną ich wykładnię.

Kwestia upływu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania do zwrotu dotacji wymaga zatem dodatkowego wyjaśnienia czy w sprawie nie doszło do do ww. zdarzeń w postaci zawieszenia czy też przerwania biegu tego terminu – na co wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ponownie rozpoznający sprawę kwestii tej nie mógł jednoznacznie rozstrzygnąć na podstawie akt sprawy i dlatego uznał, że to organ I instancji powinien wyjaśnić, czy w sprawie doszło do takich zdarzeń, które pozwalają na orzeczenie o obowiązku zwrotu przez Skarżącą dotacji za 2010 r.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.) i przepisów prawa materialnego (art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględnił skargę jako uzasadnioną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu tych decyzji.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie łącznej [...] zł orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), w tym kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa zgodnie z pkt IV załącznika do ustawy

z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2019, poz. 1000 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji dokona wskazanych wyżej ustaleń. Jeżeli organ ustali, że nie doszło w sprawie do takich zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji, postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe.